Hispanio

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="eo">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikipedio</sitename>
    <dbname>eowiki</dbname>
    <base>https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:%C4%88efpa%C4%9Do</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.8</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Aŭdvidaĵo</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialaĵo</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskuto</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Uzanto</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Uzanto-Diskuto</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vikipedio</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Vikipedia diskuto</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Dosiero</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dosiero-Diskuto</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki-Diskuto</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Ŝablono</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Ŝablono-Diskuto</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Helpo</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Helpo-Diskuto</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorio</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorio-Diskuto</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portalo</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portala diskuto</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Projekto</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Projekta diskuto</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulo</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modulo-Diskuto</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Topic</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Hispanio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1596</id>
    <revision>
      <id>9412932</id>
      <parentid>9373643</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154388" sha1="n5cezkf53xankz5okmn358cvuniml77" xml:space="preserve">{{Informkesto lando |
|sen banderolo= jes
| nomoenlokalingvo = Reino de España
| eonomo = Hispana Reĝlando
| flago = [[Dosiero:Flago-de-Hispanio.svg|150ra|Flago de Hispanio]]
[[Flago de Hispanio]]
| blazono = [[Dosiero:Escudo de España (mazonado).svg|120ra|Blazono de Hispanio]] [[Blazono de Hispanio]]
| nacia himno = [[Marcha Real]] (Marcha Granadera)
| nacia devizo = [[Plus Ultra]] (plu preter)
| lokigo-bildo = [[Dosiero:EU-Spain.svg|225ra]]
| oficiale agnoskitaj lingvoj = [[hispana lingvo|la kastila]], [[kataluna lingvo|la kataluna]], [[galega lingvo|la galega]], la [[okcitana lingvo|arana dialekto de la okcitana]] kaj [[eŭska lingvo|la eŭska]]
| ne oficiale agnoskitaj lingvoj = la [[asturia lingvo|astura]], la [[aragona lingvo|aragona]], la [[berbera lingvo|rifmontara berbera]] en [[Melilo]]
| ĉefurbo = [[Madrido]] (3,162 mil)
| religio = plejparte [[katolikoj]], tamen ne estas oficiala [[ŝtatreligio]].
| km2 = 504782
| akvo = 1.04
| loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}}
| loĝantaro-jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}}
| loĝdenso = 89.4
| valuto = [[Eŭro]]
| valuta kodo = EUR
| horzono = [[UTC+1|+1]] &lt;br /&gt;[[UTC+2]] (marto ĝis oktobro)
| ttt = es
| landkodo = ES
| tel = 34
| politika sistemo = [[konstitucia monarkio]]
| ŝtatestro = reĝo [[Filipo la 6-a (Hispanio)|Filipo la 6-a]]
| ĉefministro = [[Pedro Sánchez]]
| nacia tago = 12a de oktobro
| sendependeco = [[1492]]
}}
'''Hispanio''', '''Hispanujo''', '''reĝlando Hispanio''' aŭ '''Hispana ŝtato''' ([[hispana lingvo|hispane]] kaj [[galega lingvo|galege]]: España, Reino de España, [[eŭska lingvo|eŭske]]: Espainia, Espainiako Erresuma, [[Okcitana lingvo|okcitane]]: Espanha, Reialme d'Espanha, [[kataluna lingvo|katalune]]: Espanya, Regne d'Espanya), estas suverena kaj sendependa ŝtato kaj membro de [[Eŭropa Unio]]. Ĝi estas [[Demokratio|demokratia]] kaj [[sociala ŝtato]] kies regado estas [[parlamenta monarkio]]. Ĝia teritorio, kies ĉefurbo estas [[Madrido]], okupas la plejparton de la [[Iberia Duoninsulo]], al kiu aldoniĝas la [[arkipelago]] [[Balearoj]] (en la okcidenta [[Mediteraneo]]), la arkipelago [[Kanarioj]] (en la nordorienta [[Atlantiko]]), la aŭtonomaj urboj [[Ceŭto]] kaj [[Melilo]] en norda [[Afriko]], kaj aliaj malgrandaj posedaĵoj. La [[enklavo]] [[Llívia]] en la [[Pireneoj]] konsistigas la aron de teritorioj kune kun la [[insulo Alborano]], la [[insuloj Kolumbretoj]] kaj aro de insuloj kaj insuletoj antaŭ ĝia marbordo.

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la lando vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km², kaj kio igas ĝin la kvara plej granda lando de la kontinento, post [[Rusio]], [[Ukrainio]] kaj [[Francio]]. Kun meza alteco de 650 metroj super la [[marnivelo]], ĝi estas la kvina plej montara lando de [[Eŭropo]], post [[Svislando]], [[Aŭstrio]], [[Andoro]] kaj [[Liĥtenŝtejno]]. Ĝi havis {{Unuo|46745807}} loĝantojn, laŭ datumoj de la municipa registrado de [[2009]].

Laŭ la [[Hispana Konstitucio de 1978|hispana konstitucio]], la [[hispana lingvo|kastilia / hispana]] estas la [[oficiala lingvo]] de la ŝtato. En [[2006]], ĝi estis la gepatra lingvo de 89% de la hispanoj (kelkfoje en dulingva situacio kun alia hispania lingvo).&lt;ref&gt;Laŭ [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf Eurobarómetro (24/02/2006)].&lt;/ref&gt; Aliaj lingvoj, ankaŭ hispaniaj, estas agnoskataj kiel kunoficialaj en diversaj aŭtonomaj regionoj laŭ la respektivaj leĝoj de aŭtonomio. La konstitucio agnoskas, ke la lingvaj variantoj de Hispanio estas unu el ĝiaj kulturaj heredaĵoj, kiuj devas esti respektataj kaj protektataj.

La duoninsula teritorio kundividas landlimojn kun [[Francio]] kaj [[Andoro]] norde, kun [[Portugalio]] okcidente kaj kun la [[Brita Transmara Teritorio|brita teritorio]] [[Ĝibraltaro]] sude. En ĝiaj afrikaj teritorioj, ĝi havas landlimojn terajn kaj marajn kun [[Maroko]]. Ĝi kundividas la suverenecon sur la [[insulo de la Fazanoj]] en la elfluejo de la rivero [[Bidasoa]].

== Etimologio ==

[[Dosiero:Merida Roman Theatre2.jpg|eta|Romia teatro en [[Mérida]], [[Ekstremaduro]].]]
La nomo de Hispanio ([[Hispana lingvo|hispane]]: ''España'') devenas el ''Hispania'', nomo per kiu la antikvaj romianoj nomis geografie la [[Iberia Duoninsulo|iberian duoninsulon]], kies nomo siavice devenas de ''Iberia'', preferata de la grekaj verkistoj rilate al la sama teritorio. Tamen la fakto, ke la vorto ''Hispania'' ne estas latina kreis plurajn teoriojn pri ĝia deveno, kelkaj el ili kontraŭdiraj.

«Hispania» venas el la [[fenicia lingvo]] ''i-spn-ya'', vorto kies uzado estas dokumentita ekde la 2-a jarmilo antaŭ Kristo, en [[Ugarito|ugaritaj]] skribaĵoj. La fenicoj estis la unua civilizacio ne iberia kiu alvenis al la duoninsulo kaj etendigis ĝian komercon kaj fondis, interalie la urbon ''Gadir'', tio estas la nuna [[Kadizo]], la plej antikva urbo en Okcidenta Eŭropo.&lt;ref&gt;[http://www.spanisharts.com/arquitectura/protohistoria_fenicios.html Projekto de protohistoria ibera historio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070608085457/http://www.spanisharts.com/arquitectura/protohistoria_fenicios.html |date=2007-06-08 }}.&lt;/ref&gt; La romianoj prenis la nomon uzatan de iliaj najbaroj, la kartaganoj, interpretante la prefikson ''i'' kiel &quot;bordo&quot;, &quot;insulo&quot; aŭ &quot;tero&quot;, kun ''ya'' kun la signifo &quot;regiono&quot;. La vortero ''spn'', kiu en la [[hebrea]] legeblas kiel ''saphan'', tradukiĝis kiel &quot;kuniklo&quot;. Por la romianoj ĝi signifis &quot;tero abunda je kunikloj&quot;, uzo registrita de [[Cicerono]], [[Julio Cezaro|Cezaro]], [[Plinio la Maljuna]], [[Katono]], [[Tito Livio]] kaj [[Katulo]].

Aliaj hipotezoj supozigis, ke la vortoj ''Hispalis'' kaj ''Hispania'' estis derivaĵoj de la nomoj de du legendaj reĝoj de Iberio, ''Hispalo'' kaj lia filo ''Hispano'' aŭ ''Hispan'', respektive filo kaj nepo de [[Herkulo]].&lt;ref&gt;[descargas.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/35727252323249052754491/003278_3.pdf] Transskribo kaj eldono de la Reĝa Kastilia Katalogo, aŭtografo de Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés. Universitato de Kalifornio&lt;/ref&gt;

Ekde la visigota periodo la vorto ''Hispania'', ĝis tiam nur uzata geografie, ekuziĝis kun politikaj celoj, kiel montraĵo ekzistas la tiuepoka esprimo ''Laus Hispaniae'' por priskribi la historion de la popoloj de la duoninsulo en la kronikoj de [[Isidoro de Sevilo]].

== Historio ==
{{Ĉefartikolo|Historio de Hispanio}}

=== Antikvaj tempoj ===
[[Dosiero:Castros.jpg|eta|[[fortikaĵo kastro]], antaŭromia, en la norda Hispanio.]]

[[Dosiero:(Venice) Ancient Roman busts in the Museo archeologico nazionale - Colossal head of Hadrian.jpg|eta|Busto de la [[imperiestro]] [[Hadriano]], naskiĝinta en &quot;Itálica&quot;, nuna [[Santiponce]] en la [[provinco Sevilo]], Andaluzio.]]
[[Dosiero:Acueducto2 Lou.jpg|eta|[[Akvedukto de Segovio]].]]
La iberoj estis la unua popolo de kiu ekzistas skribitaj pruvaĵoj pri ilia okupado de la [[Iberia Duoninsulo]]. Oni scias ke ankaŭ ekzistis praiberaj popoloj danke al la arkeologiaj restaĵoj. La grekoj kaj fenicoj estis la unuaj, kiuj lasis skribaĵojn, kvankam ili ŝajne neniam havis kontaktojn kun la iberoj. La [[vaskonoj]] eniris en ĉi tiun kategorion.

Nuntempe, la iberoj estas priskribataj pro iliaj kulturaj trajtoj. Laŭ tiu ĉi kriterio, la [[turdetanoj]], kiuj okupis la teron de la antikva reĝlando [[Tartezo]], estas konsiderataj iberoj; dume, laŭ etnografiaj kaj lingvaj kriterioj, ili ne estas. La bibliografio pri iberoj kelkfoje enhavas kontraŭdirajn faktojn kaj tio ŝuldiĝas al la adoptado de diversaj kriterioj.

Inter la jaroj [[1200]] kaj [[800]] a.K. formiĝis la antaŭromiaj komunumoj de la nordoriento kaj la [[Kantabra Kornico]], en la [[Ferepoko]]. La popoloj kiuj okupis ampleksan strion inter tiuj du popoloj estas konataj kiel [[keltiberoj]]. Ŝajnas ke la montaroj kie loĝis la vaskonoj estis tute romiigitaj, pro kio oni konsideras la originon de tiu popolo necerta kaj verŝajne tre antikva, kiel la lingvo. Kelkaj konsideras ĝin kiel praibera popolo.

Ĉirkaŭ la jaro [[1100]] a.K, la [[fenicoj]] alvenis al la duoninsulo kaj fondis, 80 jarojn post la milito de [[Trojo]],&lt;ref&gt;Tion asertas ekzemple Veleyo Patérculo en ''Historia Romana 1:2,1-3'' kaj [[Tito Livio]] en ''Historia de Roma desde su fundación'' (ISBN 978-84-249-1428-8).&lt;/ref&gt; la urbon ''Gadir'', la urbo de Okcidenta Eŭropo, kiu hodiaŭ estas [[Kadizo]]. Tio signifas ke ĝi estis fondata en 1104 a.K., kaj konvertis ĝin en la okcidenteŭropa urbo de kies fondaĵo oni havas referencojn kiel la plej antikva. Krom tio, la grekoj fondis siajn koloniojn ĉe la mediteranea bordo de [[Iberio]], nomo donata al la duoninsulo.

Inter la unua kaj dua de la [[Punikaj Militoj]] inter [[Romio]] kaj [[Kartago]], la kartaganoj invadis la duoninsulon. Iliaj plej gravaj kolonioj establiĝis en la insulo [[Ibizo]] kaj en [[Kartageno]], nomo kiu rilatiĝas kun la nomo de la nova Kartago, kaj ili okupis aliajn urbojn komence fenicaj kiel Kadizo aŭ Malago. Malvenkita Kartago, Romio ekigis laŭgradan okupadon de la duoninsulo, kiu plilongiĝis laŭlonge de preskaŭ 200 jaroj. En la unuaj jardekoj de la okupado la romianoj devis konfronti [[Numanco]]n, keltibera urbo situanta ĉe la riverbordoj de [[Doŭro]], en la proksimaĵoj de la nuna [[Sorio]], kiu daŭris ĉirkaŭ 30 jaroj kaj la militon de la gvidanto [[Viriato]]. Post la forpaso de Viriato ([[139]] a.K.), la batalo de la antaŭromiaj popoloj kontraŭ Romio fariĝis pli sporada kaj disa, kvankam ĝi tute ne finiĝis ĝis la epoko de la imperiestro Aŭgusto kun la relativa submetiĝo de [[kantabroj]] kaj [[asturoj]] &lt;ref&gt;Rakontoj pri tiu ĉi milito troviĝas ekzemple en la paĝoj de la romia kronikisto Katono.&lt;/ref&gt;

La okupado finiĝis per la tute regado de la duoninsulo sub romia kontrolo kaj ĝia konvertiĝo en provinco per la nomo [[Hispanio (Romia Imperio)|''Hispania'']]. La loĝantaro adoptis la romiajn kulturon, lingvon, leĝojn, akirante gravecon ene de la imperio, ĉar eĉ tri romiaj imperiestroj, [[Trajano]], [[Hadriano]] kaj [[Teodosio]], krom la filozofo [[Seneko la pli juna]] kaj aliaj gravaj elstaruloj, naskiĝis en la duoninsulo.

=== Mezepoko ===
[[Dosiero:Spain Andalusia Cordoba BW 2015-10-27 13-54-14.jpg|eta|[[mezquita|Moskeo de Kordovo]], ĉefurbo de la [[kalifo|kalif-lando]] [[Al-Andalus]], dum la islama periodo en Hispanio.]]
[[Dosiero:Don Pelayo.jpg|eta|Don Pelayo.]]
En la [[jaro]] [[409]], [[sueboj]], [[alanoj]] kaj [[vandaloj]] invadis la iberian duoninsulon. Malmultajn jarojn poste, en [[416]], la [[visigotoj]] eniris en Hispanion kiel aliancitoj de Romio, forpelante la alanojn kaj vandalojn de la duoninsulo kaj metante la suevojn en nuna [[Galegio]].

La unua ideo pri Hispanio kiel lando realiĝas per la visigota monarkio&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mailxmail.com/curso-historia-antigua-moderna-espana/espana-visigoda |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100707000704/http://www.mailxmail.com/curso-historia-antigua-moderna-espana/espana-visigoda |arkivdato=2010-07-07 }}&lt;/ref&gt;. La visigotoj sopiris pri la teritoria unueco de la tuta Hispanio kaj atingis ĝin per sinsekvaj venkoj sur la sueboj, [[vaskonoj]] kaj [[bizancanoj]]. La religia unueco venis per la repaciĝo inter katolikoj kaj arianoj kaj kun la [[Koncilioj de Toledo|koncilioj de la visigota eklezio]]&lt;ref&gt;http://www.publispain.com/viajes/toledo/concilios_de_toledo.htm&lt;/ref&gt;, organo per kiu, kunvenintaj en asembleo, la reĝo kaj la episkopoj de ĉiuj diocezoj de la reĝlando submetis je konsidero aferojn kaj religiajn kaj politikajn, por leĝigi en la tuta nacia teritorio. Tiel, [[Isidoro de Sevilo]] en sia ''Historia Gothorum'' gratulas ĉar [[Suintila]] &quot;estis la unua, kiu posedis la monarkion de la reĝlando de tuta Hispanio kiu ĉirkaŭas la oceanon, afero kiun ne havis la aliaj prauloj...&quot;. La visigota monarkio establis ĉefurbon kiu centralizis kaj la religian kaj la politikan povon en [[Toledo]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.toletumvisigodo.eu/reino-visigodo |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090501214014/http://www.toletumvisigodo.eu/reino-visigodo |arkivdato=2009-05-01 }}&lt;/ref&gt;. Tamen, la elekto-karaktero de la visigota monarkio determinis preskaŭ ĉiam enorman politikan nestabilecon karakterizita de sinsekvaj ribeliĝoj kaj murdadoj.

En [[711]], la [[araboj]], kiuj estis en malmultaj jaroj konkerintaj la nordon de [[Afriko]], profitis la internan lukton de la visigotaj gvidantoj, kaj trapasis la [[Ĝibraltara Markolo|Ĝibraltaran Markolon]] en [[711]]. Ili baldaŭ venkis la defendantajn trupojn kaj en malmultaj jaroj okupis la tutan duoninsulon&lt;ref&gt;http://www.almendron.com/historia/medieval/invasion_arabe/ia.htm&lt;/ref&gt;, krom kelkajn izolitajn lokojn en la nordo, kie poste organiziĝos la rezisto kaj komenciĝos la kristana ''[[reconquista]]'' (rekonkero)&lt;ref&gt;http://html.rincondelvago.com/reconquista-espanola.html&lt;/ref&gt;.

La araboj organizis propran socion, kiu akiris aŭtonomion (''emirejo'') disde la centraj povoj en Arabio aŭ [[Bagdado]], kaj poste sendependiĝis kaj formis la hispanan ĥalifejon. La araba dominado ricevis la nomon de '''[[Al-Andalus]]'''&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.legadoandalusi.es/es/fundacion/principal/historia-alandalus/historia-alandalus |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100618042242/http://legadoandalusi.es/es/fundacion/principal/historia-alandalus/historia-alandalus |arkivdato=2010-06-18 }}&lt;/ref&gt;, kaj ĝi floradis pove kaj kulture dum multaj jaroj. La povo tamen baldaŭ diseriĝis kaj formiĝis apartaj regnoj, konataj kiel ''[[tajfo]]j''&lt;ref&gt;http://www.historiasiglo20.org/HE/2c.htm&lt;/ref&gt;.

Dume, plifirmiĝis la regnoj en la nordo. La plej aktiva komence estis el [[asturio|asturia]] kerno, kiu baldaŭ formis la ''Reĝlandon de Leono''&lt;ref&gt;http://usuarios.multimania.es/reinosmedievales/historiareinoleon.htm&lt;/ref&gt;, el kiu poste splitiĝos la nukleoj, pli dinamikaj, de [[Portugalio]] kaj [[Kastilio]]. En tiu parto, oni baldaŭ rekonkeris la centrajn urbojn (ekzemple, Toledo en [[1085]]). En la orienta parto disvolviĝis la reĝlandoj de [[Navaro]]&lt;ref&gt;http://www.lebrelblanco.com/mapa/index.htm&lt;/ref&gt;, [[Aragono]]&lt;ref&gt;http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12826843118066070754624/index.htm&lt;/ref&gt; kaj la [[Katalunio|Kataluna]] Graflando&lt;ref&gt;http://www.arteguias.com/condadoscatalanes.htm&lt;/ref&gt;, kiu kiel ''Marca Hispanica'' estis komence vasalo de la [[Francio|francaj]] reĝoj, sed kiu poste sendependiĝos kaj prenos la iniciaton en tiu parto de la duoninsulo.

Dum pluraj jarcentoj sinsekvos periodoj de kunvivado (pli-malpli paca) kun aliaj de malferma milito, ne nur inter [[araboj]] kaj kristanoj, sed ankaŭ ene de ĉiu parto aparte. La araba parto ricevos plurfoje la apogon de berberaj nordafrikaj triboj ([[almohadoj]] kaj [[almoravidoj]]). La kristanaj teritorioj fine unuiĝos en tri grandajn regnojn, Portugalio&lt;ref&gt;http://www.arteguias.com/reinoportugal.htm&lt;/ref&gt;, Kastilio-Leono&lt;ref&gt;http://www.historiasiglo20.org/HE/4a.htm&lt;/ref&gt; kaj la [[Kronlando de Aragono]]&lt;ref&gt;http://www.enciclopedia-aragonesa.com/monograficos/historia/corona_de_aragon1/default.asp{{404|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; (Katalunio, Aragono, Valencio kaj Balearoj), kaj aparte la pli malgranda Navaro.

Oni devas konsideri ke ekzistis loĝantoj de alia religio en ĉiu teritorio: islamanoj en kristanaj regnoj (''[[muladioj]]'', poste nomotaj ''moriskoj''), kristanoj en la araba parto (''[[mozaraboj]]''), plus granda malplimulto de [[judoj]] en ambaŭ partoj. La kunvivado estis plejofte paca, sed kun periodoj de granda streĉiteco en ambaŭ partoj, depende de la internaj kaj eksteraj kondiĉoj.

Dum tiuj jaroj naskiĝis la diversaj ''latinidaj lingvoj'', kun bazo en ĉiu el la regnoj: [[portugala]] (aŭ galega-portugala), kastilia (nuna [[hispana]]), kaj [[kataluna]]. Ankaŭ estis tiam parolataj la astura kaj la aragona, nun tre minoritataj. Aparte, la mozaraboj parolis latinidan lingvon, la mozaraban, poste malaperontan. La galega-portugala parolata en la nordo, kiu apartenis al la kastilia regno, poste disiĝos de tiu parolata en la sudo, kaj fariĝos la [[galega]].

Post diversaj bataloj, la kristanoj konkeris la plejmulton de la teritorio jam en la [[13-a jarcento]], kaj nur restis malgranda restaĵo kiu formis la reĝlandon [[Regno de Granado|Granado]].

En [[1469]] edziĝis la reĝo de [[Aragono]], [[Fernando la 2-a (Aragono)|Fernando la 2-a]], kaj la reĝino de Kastilio, [[Izabela la 1-a (Kastilio)|Izabela la 1-a]], la t.n. [[Katolikaj Gereĝoj]]&lt;ref&gt;http://www.historiasiglo20.org/HE/5.htm&lt;/ref&gt;, kaj tiel unuiĝis ambaŭ regnoj, kvankam ili konservis preskaŭ kompletan aŭtonomecon dekomence.

Fine de tiu ĉi periodo, [[1402]], kaj konkure kun Portugalio, la [[Regno de Kastilio]] ekigis la konkeron de [[Kanariaj Insuloj]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.arona.travel/portal/turismo/p_107_final_principal.jsp?seccion=s_fdes_d4_v1.jsp&amp;codbusqueda=820&amp;language=es&amp;codResi=1&amp;codMenuPN=1087&amp;codMenuSN=1094&amp;codMenu=1131&amp;layout=p_107_final_principal.jsp |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101227164016/http://www.arona.travel/portal/turismo/p_107_final_principal.jsp?seccion=s_fdes_d4_v1.jsp&amp;codbusqueda=820&amp;language=es&amp;codResi=1&amp;codMenuPN=1087&amp;codMenuSN=1094&amp;codMenu=1131&amp;layout=p_107_final_principal.jsp |arkivdato=2010-12-27 }}&lt;/ref&gt; ĝis tiam ekskluzive loĝataj de la [[guanĉoj]]. La komenca okupado estis entreprenita de [[Johano de Béthencourt]] kiu estis sub la vasaleco al la reĝo [[Henriko la 3-a de Kastilio]]. Ĉi tiu procezo de la konkero ne finiĝis ĝis [[1496]] kaj estis finigita fare de la kastilia regno mem.
[[Dosiero:La Rendición de Granada - Pradilla.jpg|eta|''La kapitulaco de [[Regno de Granado]] antaŭ la [[Katolikaj Gereĝoj]]'', de [[Francisco Pradilla]].]]

Dume en la [[Regno de Aragono]], la amasa mortado pro la epidemio de la [[nigra morto]] de [[1348]], kaj la malbonaj rikoltoj kiuj komenciĝis en la ciklo de [[1333]] («lo mal any primer»), provokis grandan nestabilecon kaj socian kaj ekonomian.

Post la forpaso de la reĝo [[Marteno la 1-a (Aragono)|Marteno 1-a la Homa]] ([[1410]]), la reprezentantoj de la ŝtatoj kiuj konsistigis la regnon de Aragono, elektis per la [[Kompromiso de Caspe]] al [[Fernando la 1-a (Aragono)|Fernando de Antekero]], el la kastilia [[dinastio de Trastamaro]] kiel estonta reĝo [[Fernando la 1-a (Aragono)|Fernando la 1-a]] sur kiu falis per patrina heredo la dinastiajn rajtojn. Malgraŭ tumulto ĉefrolludita de la [[Grafo de Urgel]], Fernando la 1-a estis kronita kaj komenciĝis la regado de la Trastamaroj en la Regno de Aragono.

Post la etendiĝo ĝis la [[Regno de Napolo]] en la periodo de [[Alfonso la 5-a (Aragono)|Alfonso la 5-a]], la Regno de Aragono suferis krizon en la [[Princlando Katalunio]] provokita de la disputoj inter [[Johano la 2-a (Aragono)|Johano la 2-a]], filo de Fernando de Antequera, kaj la [[Generalitat de Catalunya]] kaj la [[Konsilio de Cent]] (''Consell de Cent''), pro la arestado de sia filo kaj heredanto [[Karlo de Viano]]; kaj pro la streĉaĵoj de la sociaj klasoj inter ''la Biga kaj la Busca'' kaj la tumultoj de la kamparanoj de ''Remensa'', kiuj koincidis kun la [[Kataluna Interna Milito]]&lt;ref&gt;http://www.laguia2000.com/espana/la-guerra-civil-catalana&lt;/ref&gt; ([[1462]] - [[1472]]) kaj ili malfortigis [[Katalunio]]n, kiu perdis la hegemonion en la aragona regno.

Kontraŭstare, [[Valencio]] fariĝis la [[havenurbo]] kiu centralizis la komercan etendiĝon de la Regno de Aragono. Montro de ĝia graveco estis la atingo de 75.000 loĝantoj meze de la [[15-a jarcento]]. Paralele, la regiona ĉefurbo spertis kulturan disvolviĝon konata kie la [[Valencia Ora Jarcento]]&lt;ref&gt;http://valencians.wordpress.com/category/siglo-de-oro-valenciano/&lt;/ref&gt;.

[[Aragono]], sen marelirejo, restis kiel provizianto de [[cerealo]]j, bovoj kaj lano por la cetero de la ŝtatoj de la regno. Ĝia ekonomio estis bazita sur la terkultivado kaj la privilegioj de la riĉuloj kaj nobeluloj bremsis la disvolvigadon de kompetenta burĝaro, pro kio ĝia graveco ene de la regnaj ŝtatoj malpliiĝis.

Per la entroniĝo de [[Fernando la 2-a (Aragono)|Fernando la Katolika]], dua filo kaj heredanto de Johano la 2-a, ([[1479]]) la sociaj streĉitaĵoj malpliiĝis; per la subskribo de la [[Arbitracia Verdikto de Guadalupe]] ([[1486]]) kreiĝis nova strukturo en la kataluna kamparo por finigi la konfliktojn en la kamparana medio.

=== Moderna epoko ===
Fine de la Mezepoko, per la geedziĝo de [[Izabela la 1-a]] kaj [[Fernando la 2-a (Aragono)]], ĉi tiuj du duoninsulaj reĝlandoj alianciĝis, konkerante la muzulmanan [[Regno de Granado|Granadon]] en [[1492]]&lt;ref&gt;http://historiageneral.com/2008/12/12/la-conquista-de-granada-por-los-reyes-catolicos/&lt;/ref&gt; kaj, poste, [[Reĝlando de Navaro|Navaron]] en [[1512]] kiu daŭre restis kiel [[regno|reĝlando]], eldonante propran moneron kaj kun doganejoj ĉe la rivero [[Ebro]] ĝis la [[Unua Karlisma Milito|Karlismaj Militoj]] de la [[19-a jarcento]]&lt;ref&gt;http://www.campodemarte.com/la-primera-guerra-carlista.html&lt;/ref&gt;. La navaraj reĝoj rifuĝis sin en siajn proprietaĵojn ĉe la [[Pireneoj]] kaj poste ili fariĝis la [[reĝoj de Francio]].

En tiu periodo komenciĝis geedziĝa politiko kun [[Portugalio]] kiu finiĝis en [[1580]], kiam [[Filipo la 2-a]] entroniĝis, unuigante lastafoje sub sama suverenulo la tutan duoninsulon.

[[Dosiero:CristobalColon.jpg|eta|Kristoforo Kolumbo]]
En [[1492]], dekretiĝis la forpelado de la [[judoj]] kiuj ne akceptis la kristaniĝon&lt;ref&gt;http://historia.mforos.com/681962/6298933-la-expulsion-de-los-judios-1492/?pag=2{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, imitante la reĝon [[Filipo la 4-a (Francio)]]. La [[12-an de oktobro]] samjare [[Kristoforo Kolumbo]], nome de la Katolikaj Gereĝoj, alvenis unuafoje, al [[Ameriko]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/efemerides/octubre/conme12a.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100612224819/http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/efemerides/octubre/conme12a.htm |arkivdato=2010-06-12 }}&lt;/ref&gt; per karaveloj (memore al tiu tago oni establis la 12-an de oktobro kiel la [[Nacia Hispana Festotago]], antikve ankaŭ konata ''de la Hispaneco''). Tiam komenciĝis la konkurado por la esplorado kaj [[konkero de Ameriko]], al kiu poste aliĝis aliaj landoj kiel [[Portugalio]], [[Francio]] kaj [[Britio]] komencante per la [[eŭropa koloniado de Ameriko]] ekde la [[Antiloj|karibaj insuloj]] ĝis [[Centrameriko]] sub [[Francisco Hernández de Córdoba]] (malkovrinto de Jukatano) kaj poste [[Hernán Cortés]]. La Hispana Monarkio konvertiĝis, en procezo ekigita fine de la [[Reconquista|Rekonkero]], en la plej potenca kaj influa nacio de la mondo. Dum la regado de la [[Katolikaj Gereĝoj]] ekiĝis timida etendiĝo al norda Afriko, konkerante kelkajn urbojn, inter ili [[Melilo]] ([[1497]]).

[[Dosiero:Emperor charles v.png|eta|Karlo la 1-a]]
Post la forpaso de Izabela la Katolika en [[1504]], ŝia filino [[Johana de Kastilio]] sukcedis en la trono de Kastilio. Johana estis edzino de [[Filipo la 1-a (Kastilio)|Filipo la 1-a]], konata kiel &quot;La Bela&quot;, filo de la Arkiduko de Aŭstrio kaj Imperiestro de la [[Sankta Romia Imperio]]. Filipo forpasis tre juna kaj Johana estis deklarita kiel nekapabla je regado pro supozata frenezeco.&lt;ref&gt;http://www.segundarepublica.com/index.php?opcion=2&amp;id=53&lt;/ref&gt;
Ŝia filo, [[Karlo la 1-a (Hispanio)]] heredis la regnojn de [[Kastilio]] kaj [[Aragono]], krome la [[Sankta Romia Imperio]] kaj la posedaĵojn de la Dinastio de Burgonjo. En lia maturaĝo decidis retiriĝi al religia vivo en la [[Monaĥejo de Yuste]] ([[Provinco de Cáceres|Cáceres]]) en [[1556]]. Sia filo [[Filipo la 2-a (Hispanio)|Filipo la 2-a]] heredis la hispanan regnon kun ĉiuj ĝiaj posedaĵoj kaj lia frato [[Ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a de Habsburgo]] la Sanktan Romian Imperion.

[[Dosiero:Spanish Empire Anachronous 0.PNG|eta|Diakrona mapo kiu montras la areojn kiuj apartenis al la [[Hispana Imperio]] en iu momento dum la periodo de 400 jaroj]]
Filipo la 2-a de Hispanio kroniĝis kiel reĝo de [[Portugalio]] en [[1580]] per la nomo Filipo la 1-a de Portugalio. La ordinalo &quot;2-a&quot; restis en Hispanio por respekti la kastilian ([[Filipo la 1-a (Kastilio)]] estis Filipo la Bela). Dum lia regado okazis la venko de la [[Batalo de Lepanto]]&lt;ref&gt;http://www.mgar.net/var/lepanto.htm&lt;/ref&gt; en [[1571]], per kiu sukcese oni bremsis la avancon de la [[turkoj]] en la [[Mediteraneo]], kaj la katastrofa aventuro de la &quot;[[Grande y Felicísima Armada]]&quot; en [[1588]].

Hispanio, aŭ Kastilio, pro la malpermeso de la komerco por la Regno de Aragono, daŭre prosperis sub la dinastio de la [[Habsburgoj]], danke al la komerco kun la amerikaj kolonioj; sed samtempe ĝi havis militojn kun [[Francio]], [[Britio]] kaj [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj]].
Kiam la lasta reĝo de la dinastio de la Habsburgoj, [[Karlo la 2-a (Hispanio)]], mortis sen posteuloj, Filipo de Burbono, nevo de Karlo la 2-a kaj nepo de la reĝo de [[Francio]], [[Ludoviko la 14-a (Francio)|Ludoviko la 14-a]], sukcedis lin en la trono sub la nomo [[Filipo la 5-a (Hispanio)]], estante akceptata kaj agnoskata en ĉiuj teritorioj de Hispanio. Post malmultaj jaroj de lia regado okazis la [[Milito de hispana sukcedo]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://historiadealmansa.usuarios.tvalmansa.com/la_guerra_de_sucesion_espanola.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100328010728/http://historiadealmansa.usuarios.tvalmansa.com/la_guerra_de_sucesion_espanola.htm |arkivdato=2010-03-28 }}&lt;/ref&gt;.

Inter [[1707]] kaj [[1716]], la [[Dekretoj de Nueva Planta]] de Filipo la 5-a nuligis aŭ malpliigis la foruojn kaj morojn de la regnoj kaj teritorioj kiuj batalis kontraŭ li en la sukceda milito.

[[Dosiero:The Treaty of Utrecht.jpg|eta|[[Traktato de Utreĥto]]]]
Kelkaj volas vidi en tiuj dekretoj la leĝan unuigadon de Hispanio, sed aliflanke, la dekretoj, pro ĝiaj malsamaĵoj por Valencio, Aragono (unue estis sama al tiu de Valencio sed poste modifata), Balearoj kaj Katalunio, estis modifataj en ĉiu teritorio kaj krome, Navaro, la Vaskaj Provincoj kaj la [[Arana valo]], kiuj restis lojalaj al la reĝo Filipo la 5-a, ne perdis la foruojn. En [[1713]], Hispanio subskribis la [[Traktato de Utreĥto|Traktaton de Utreĥto]]&lt;ref&gt;http://html.rincondelvago.com/gibraltar_tratado-de-utrecht.html&lt;/ref&gt; per kiu ĝi perdas la eŭropajn posedaĵojn kaj pro tio ĝi ne plu estos la unua monda potenco.

La cetero de la [[18-a jarcento]], estis la jarcento de la [[politika klerismo en Hispanio]]. [[Fernando la 6-a (Hispanio)|Fernando la 6-a]] kaj [[Karlo la 3-a (Hispanio)|Karlo la 3-a]], filoj kaj sukcedintoj de Filipo la 5-a, renovigis la politikon kiu modernigis Hispanion, kio estis konata kiel [[Klera despotismo]]. En ĉi tiu [[jarcento]], eĉ se Hispanio restis kiel grava potenco, Francio kaj Britio okupis protagonismon ĉiam pli grava internaciskale.

=== Nuntempa epoko ===
[[Dosiero:Spanish Empire - 1824.jpg|eta|Situo de la Hispana Imperio. Blue la teritorioj kiuj iĝis sendependaj en la militoj por la [[sendependigo de Hispanameriko]]]]
La nuntempa epoko ne komenciĝis tre bone por Hispanio, en [[1805]], en la [[Batalo de Trafalgar]] la hispana-franca plotono malvenkis antaŭ [[Britio]], per kio venis la fino de la hispana supereco en la mondaj maroj favore de [[Britio]], dum [[Napoléon Bonaparte]] kiu prenis la povon post la venko de la [[Franca Revolucio]], profitante la disputojn inter [[Karlo la 4-a (Hispanio)|Karlo la 4-a]] kaj lia filo Fernando, ordonis la sendadon de lia armeo kontraŭ Hispanio en [[1808]]&lt;ref&gt;http://www.malagahistoria.com/malagahistoria/invasionfrancesa.html&lt;/ref&gt;, sub la preteksto invadi [[Portugalio]]n kaj kalkulante je la kompliceco de [[Manuel Godoy]], al kiu li promesis la tronon de unu el la flankoj en kiuj li planis dividi la landon; altrudante lian fraton [[Joseph Bonaparte]] en la trono. Tio okazigis la [[Milito de Hispana Sendependiĝo|Militon de Hispana Sendependiĝo]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.1808-1814.org/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080315032929/http://www.1808-1814.org/ |arkivdato=2008-03-15 }}&lt;/ref&gt;, kiu daŭris 5 jarojn. En tiu tempo ellaboriĝis la unua [[konstitucio de 1812|hispana konstitucio]]&lt;ref&gt;http://www.cervantesvirtual.com/portal/1812/&lt;/ref&gt;, kaj unu el la unuaj de la mondo, en la nomataj [[Kortumo de Kadizo]]. Ĝi estis promulgita la [[19-an de marto]] [[1812]], festotago de [[Sankta Jozefo]], pro kio estis populare konata kiel ''La Joznjo''. Post la malvenko de la napoleonaj trupoj en la [[batalo de Vitorio]]&lt;ref&gt;http://www.1808-1814.org/batallas/bvitoria.html&lt;/ref&gt; en [[1813]]; [[Fernando la 7-a (Hispanio)|Fernando la 7-a]] revenis al la trono de Hispanio.

Dum la regado de Fernando la 7-a la hispana monarkio spertis la transiron de la malnova reĝimo konsistante el [[absolutismo]] al la [[liberala ŝtato]]. Post lia reveno al Hispanio, Fernando la 7-a nuligis la Konstitucion de 1812 kaj persekutis la konstituciismajn liberalulojn, ekigante la komencon de rigida absolutismo. Dume, la milito de hispanamerika sendependo daŭre okazis, kaj malgraŭ la militema peno de la defendantoj de la hispana monarkio, je la fino de la konflikto nur la insuloj [[Kubo]] kaj [[Puerto-Riko]], en [[Ameriko]], daŭre restis kiel parto de la nacia teritorio de Hispanio, kiu je la fino de la &quot;[[abomeninda jardeko]]&quot; kaj kun la liberala apogo de la [[Pragmata Sankcio de 1830]] estis denove organizata en [[parlamenta monarkio]]. Tiamaniere ambaŭ revoluciaj procezoj originigis la novajn naciajn ŝtatojn ekzistantajn en la nuntempo, kaj fine de la regado de Fernando la 7-a finiĝis la [[Absolutismo]] en la tuta hispana mondo.

[[Dosiero:Portrait of Isabella II of Spain.png|eta|La reĝino [[Izabela la 2-a (Hispanio)|Izabela la 2-a]].]]
La morto de Fernando la 7-a malfermis novan periodon je nestabileco ekonomika kaj politika: lia frato [[Carlos María Isidro]] apogata de la absolutismaj partianoj, ribeliĝis kontraŭ la nomumado de [[Izabela la 2-a (Hispanio)|Izabela la 2-a]], filino de Fernando la 7-a, kiel heredantino kaj konstitucia reĝino, kaj kontraŭ la forigado de la [[Salfranka leĝo]] de la [[Burbonoj]], kiu malpermesis la sukcedon de la virinoj en la krono, ekiĝante la [[Unua Karlisma Milito]]&lt;ref&gt;http://html.rincondelvago.com/primera-guerra-carlista-1833-y-1839.html&lt;/ref&gt;. La regado de Izabela la 2-a karakteriziĝis pro la alternado en la povo de progresistoj kaj moderuloj eĉ se tiu alternado estis pli motivita pro la militistaj ribeloj de ambaŭ grupoj ol pro signoj de paciĝo kun celo el elektadoj.

La revolucio de [[1868]], konata kiel ''La Glora''&lt;ref&gt;http://www.cedt.org/Del33al68curt.htm&lt;/ref&gt;, devigis al Izabela la 2-a forlasi Hispanion. Estis kunvokitaj la Konstituigaj Kortegoj kiuj estis favoraj al la monarkia reĝimo kaj, je la iniciato de la [[Generalo Prim]], ofertiĝis la krono al [[Amadeo la 1-a (Hispanio)|Amadeo la 1-a]], filo de la reĝo de Italio. Lia regado estis mallonga pro la laciĝo provokita de la politikistoj en la momento kaj la malakcepto de gravaj sektoroj de la socio, krome pro la perdo de lia ĉefa subtenanto, la menciita Generalo Prim, murdita antaŭ la alveno de Amadeo en Hispanion. Tuj post tio proklamiĝis la [[Unua Hispana Respubliko]]&lt;ref&gt;http://www.campodemarte.com/la-primera-republica-espanola.html&lt;/ref&gt;, kiu ankaŭ ne havis longan vivon, sed tre nebula: dum 11 monatoj ĝi havis kvar prezidantojn ([[Estanislao Figueras|Figueras]], [[Francisco Pi y Margall|Pi y Margall]], [[Nicolás Salmerón|Salmerón]] kaj [[Emilio Castelar|Castelar]]); dum tiu konvulsia periodo okazis gravaj teritoriaj streĉitaĵoj kiel la deklarado de la urbo Kartageno kiel &quot;sendependa kantono&quot; kaj finiĝis en 1874 per la ribeloj de la generaloj [[Arsenio Martínez Campos]]&lt;ref name=&quot;blancorincon.com&quot;&gt;http://www.blancorincon.com/Fragatas/Martinez-Campos.htm&lt;/ref&gt; kaj [[Manuel Pavía|Pavía]], kiu disigis la Parlamenton.

[[Dosiero:Alfonso XII. Pintado por Casado del Alisal en 1884.jpg|eta|Alfonso la 12-a]]
La [[burbona restaŭrado en Hispanio|Restaŭrado]]&lt;ref name=&quot;blancorincon.com&quot;/&gt; proklamis reĝon al [[Alfonso la 12-a (Hispanio)|Alfonso la 12-a]], filo de Izabela la 2-a. Hispanio spertis grandan politikan stabilecon pro la sistemo de la regado pledata de la konservativulo [[Antonio Cánovas del Castillo]]. Ĝi baziĝas sur la vico de la partioj Konservativa (Cánovas del Castillo) kaj Liberala (Sagasta) en la registaro. En [[1885]] forpasis Alfonso la 12-a kaj la regentado estis entreprenita de lia vidvino [[Maria Kristina de Habsburgo-Loreno|Maria Kristina]], ĝis la adoltiĝo de ilia filo [[Alfonso la 13-a (Hispanio)|Alfonso la 13-a]], naskiĝinta post la forpaso de lia patro. La sendependiga ribeliĝo de Kubo en [[1895]] igas al [[Usono]] interveni en la konflikto kaj post la incidento de la eksplodo de la [[kirasŝipo Maine]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.lanuevacuba.com/foro/cuba-historia-y-cultura/889-acorazado-maine-barco-que-cambio-una-era.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091107030502/http://www.lanuevacuba.com/foro/cuba-historia-y-cultura/889-acorazado-maine-barco-que-cambio-una-era.html |arkivdato=2009-11-07 }}&lt;/ref&gt; la [[15-an de februaro]] de [[1898]] en la haveno de [[Havano]], deklaris la militon al Hispanio. Pro la malvenko, Hispanio perdis ĝiajn lastajn koloniojn en Ameriko kaj Azio ([[Kubo]], [[Filipinoj]], [[Guamo]] kaj [[Puerto-Riko]]).

=== 20-a jarcento ===
[[Dosiero:Alfonso XIII de España (1901).jpg|eta|[[Alfonso la 13-a]] en 1901, estis [[reĝo de Hispanio]] ekde lia naskiĝo ĝis la alveno de la [[Dua Hispana Respubliko|Dua Respubliko]].]]
La [[20-a jarcento]] komenciĝis per granda ekonomia krizo kaj la konsekvenca politika nestabileco. Tamen, ekzistis parentezo je prospera komercado pro la neŭtraleco de Hispanio dum la [[Unua Mondmilito]]&lt;ref&gt;http://www.almendron.com/historia/contemporanea/gran_guerra/gran_guerra_11.htm&lt;/ref&gt;. La sinsekvo de registaraj krizoj, la malfavoraĵoj en la [[milito de Rif]], la [[socia agitado]] kaj la malkontento flanke de la armeo ekigas militistan [[puĉo]]n fare de la generalo [[Miguel Primo de Rivera]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/histesp/contextos/7155.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100327174847/http://www.artehistoria.jcyl.es/histesp/contextos/7155.htm |arkivdato=2010-03-27 }}&lt;/ref&gt;, la [[13-an de septembro]] [[1923]]. Ĝi establis militisman diktaturon kiu estis akceptita de multaj politikaj fortoj inkluzive de la reĝo [[Alfonso la 13-a]], sed ne de sociaj movadoj, kiaj tiuj de la luktemaj anarkiismaj laboristoj ([[CNT]]), de respublikanoj aŭ de la regionismaj aŭtonomistoj (Katalunio).

Dum la diktaturo estis forigataj la liberecoj kaj rajtoj. La malfacila ekonomia cirkonstanco kaj la kreskado de la respublikanaj partioj igis la situacion ĉiam pli neeltenebla. En [[1930]], Primo de Rivera prezentis sian rezignadon antaŭ la reĝo kaj foriris al [[Parizo]], kie li forpasis post kelke da tempo. Sukcedis lin en la regado de la Direktoraro la Generalo [[Dámaso Berenguer]]; kaj poste dum mallonga tempo, [[Juan Bautista Aznar-Cabañas]]. Ĉi tiu periodo estas konata kiel ''[[Dictablanda]]'' (vortoludo kiu aludas al pli malmola karaktero, fronte al la ''dura'' Diktaturo)&lt;ref&gt;http://historia.mforos.com/681975/5333147-la-dictablanda/{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Decidita serĉi solvon al la politika situacio kaj establi la [[konstitucio]]n, la reĝimo kunvokis municipajn elektojn la [[12-an de aprilo]] [[1931]], kiuj donis avantaĝan venkon al la kandidatoj de la respublikanoj-socialistoj en la grandaj urboj kaj provincaj ĉefurboj. Kvankam la totala nombro de magistratanoj estis plimulte pormonarkiaj, pro la forto de la konservativuloj en la ruralaj sektoroj, la klara venko de la opozicio okazigis manifestaciojn kiuj postulis la kreadon de la [[respubliko]], kio igis la reĝon forlasi la landon. Kiam la reĝo rezignis sian postenon estis proklamita la [[Dua Hispana Respubliko|Dua Respubliko]]&lt;ref&gt;http://www.historiasiglo20.org/HE/13.htm&lt;/ref&gt; la [[14-an de aprilo]].

La respublikanaj fortoj komencis periodon de reformoj kaj modernigado de la lando. Dum la unuaj du jaroj, regis la koalicio de respublikanaj kaj socialistaj partioj. La plej grava gvidanto dum la unua periodo estis [[Manuel Azaña]], gvidanto de la progresema [[etburĝaro]], kiu ricevis la apogon de la [[PSOE|Socialista Partio]], tiutempe la plej amasa partio. La reformoj (agrara distribuado, etendo de la edukado, laikigo de la ŝtato, malcentrigo kaj aŭtonomio de la regionoj, ktp) estis akre oponataj de la dekstrularo, grupigita de la katolikaj kaj monarĥemaj partioj, kaj ankaŭ ricevis kritikojn de iuj maldekstraj fortoj, pli notinde de la [[CNT|anarĥiistoj]], tre fortaj ĉefe en Andaluzio kaj Katalunio.

En la balotadoj okazintaj en [[1933]], venkis la dekstruloj kaj en [[1936]], la maldekstruloj. La kreskanta perfort-ondo inkluzivis la konstantan staton de strikoj kaj nestabileco en la ruraj regionoj, fojan bruligon de preĝejoj en grandaj urboj, la promonarkian ribeliĝon de [[José Sanjurjo|Sanjurjo]], kaj la pli gravan eventon de la [[hispana revolucio de 1934]]&lt;ref&gt;http://www.cgt.info/aytomadrid/spip.php?article358&lt;/ref&gt; krom multnombraj atencoj kontraŭ rivaloj politikaj ĉu gvidantoj ĉu simplaj membroj.

La [[17-an de julio]] [[1936]] ribeliĝis la garnizonoj de Maroko, ekigante la [[Hispana Enlanda Milito|Enlandan Militon]]&lt;ref&gt;http://www.guerracivil.org/&lt;/ref&gt;. Hispanio dividiĝis en du zonoj: unu sub kontrolo de la respublikanoj kaj alia sub la ribeliĝintoj, en kiu la generalo [[Francisco Franco]] estis nomumata ŝtatestro. La germana&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://usuarios.multimania.es/odiseomalaga/co08.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110811081942/http://usuarios.multimania.es/odiseomalaga/co08.htm |arkivdato=2011-08-11 }}&lt;/ref&gt; kaj itala&lt;ref&gt;http://html.rincondelvago.com/la-guerra-civil-espanola_causas-y-consecuencias.html&lt;/ref&gt; apogoj al la ribeliĝintoj estis multe pli firma ol la helpo de [[Sovetio]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://panoramicarepublicana.iespana.es/guerra_civil.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100530041715/http://panoramicarepublicana.iespana.es/guerra_civil.htm |arkivdato=2010-05-30 }}&lt;/ref&gt; kaj [[Meksiko]] al la respublikana Hispanio, kaj la sinsekvaj konfrontoj inter la respublikanaj koterioj, permesis la venkon al la ribeliĝintoj la 1-an de aprilo de [[1939]].

[[Dosiero:Franco0001.PNG|eta|[[Francisco Franco]]]]
La venko de la generalo Franco supozigis la instaŭradon de aŭtoritateca reĝimo&lt;ref&gt;http://www.historiasiglo20.org/HE/15.htm&lt;/ref&gt;. La disvolviĝo de akra subpremado kontraŭ la malvenkintoj, devigis al la ekzilo al miloj da hispanoj kaj ĝi mortkondamnis multajn aliajn aŭ al perfortaj laborkoncentrejoj. Malgraŭ tio ke Franco restigis Hispanion ekster la militantaj landoj dum la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.vespito.net/historia/franco/40ft.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111214135545/http://www.vespito.net/historia/franco/40ft.html |arkivdato=2011-12-14 }}&lt;/ref&gt;, lia ne kaŝita apogo al la [[Akso Berlino-Romo-Tokio]] kondukis ĝin al la internacia izoliĝo politika kaj ekonomia. Tamen, la kondiĉoj de la [[malvarma milito]] inter [[Usono]] kaj [[Sovetio]] kaj ĝiaj respektivaj aliancitoj igis ke la frankisma reĝimo estu tolerata de la okcidentaj potencoj kaj fine agnoskata kaj per ĝi finiĝis la izoliĝo. Oni subskribis interkonsentojn kun Usono permesante la instaladon de hispan-usonaj militbazoj en Hispanio&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.elsiglodeuropa.es/siglo/historico/dossier2003/547%20dossier.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161007090736/http://www.elsiglodeuropa.es/siglo/historico/dossier2003/547%20dossier.htm |arkivdato=2016-10-07 }}&lt;/ref&gt;. En [[1956]], [[Maroko]], kiu estis hispana kaj franca protektorato, akiris sian sendependecon&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.salamancajaima.es/historia/independencia.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100618071200/http://salamancajaima.es/historia/independencia.htm |arkivdato=2010-06-18 }}&lt;/ref&gt; kaj oni demarŝigis planon por la ekonomia stabiligado en la lando. En [[1969]], Franco nomumis al [[Johano Karlo la 1-a]], nepo de Alfonso la 13-a, [[princo]] de Hispanio, lia sukcedonto kun la titolo kiel Reĝo. Malgraŭ tio ke la reĝimo ĉiam havis feran premadon kontraŭ ia ajn politika opozicio, la industria kaj ekonomia disvolviĝoj estis tre gravaj dum la dua duono de la diktaturo.

[[Dosiero:Juan Carlos da Espanha.jpg|eta|Johano Karlo la 1-a]]
La diktatoro forpasis la [[20-an de novembro]] [[1975]] kaj Johano Karlo la 1-a iĝis post du tagoj la reĝo de Hispanio. En tiu momento malfermiĝis periodo konata kiel [[hispana transiro]]&lt;ref&gt;http://www.salman-psl.com/la-transicion/indexcast.html&lt;/ref&gt;. Ĝi finiĝis per la instaŭrado de [[parlamenta monarkio]] en [[1978]], post la rezigno de siaj historiaj rajtoj fare de [[Johano de Burbono kaj Batenbergo]], patro de la reĝo. Post la unuaj demokratiaj elektoj, [[Adolfo Suárez]], de la partio [[Unio de Demokratia Centro]] (centro-dekstra), estis elektita prezidanto de la registaro. Li entreprenis gravajn politikajn reformojn kaj ekigis la negocadon por la membriĝo de Hispanio en la [[Eŭropa Ekonomia Komunumo]]. Li rezignis la postenon en [[1981]]. Dum tiu ĉi periodo la eŭska terorisma bando [[ETA]] faris plurajn atencojn speciale kontraŭ armeanoj kaj sekurgardistoj kaj aliaj sendiskriminacie. Dum la sesio de la enposteniĝo de la sukcedinto de Suárez, [[Leopoldo Calvo-Sotelo]] , la [[puĉo en Hispanio en 1981|23-an de februaro]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://gaviota72.blogcindario.com/2008/02/00224-golpe-de-estado-23-f-1981.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090520085147/http://gaviota72.blogcindario.com/2008/02/00224-golpe-de-estado-23-f-1981.html |arkivdato=2009-05-20 }}&lt;/ref&gt;, okazis intenco je [[puĉo]] iniciatinta de altrangaj militistoj. La Kongreso de Deputitoj estis prenita de la vickolonelo [[Antonio Tejero]]. La intenco estis bremsita samtage, interalie per la intervenoj de la reĝo Johano Karlo defende de la konstitucia ordo kaj surstrate de la klara kontraŭstaro de la tuta aro de politikaj kaj sociaj movadoj. En 1981 subskribiĝis en [[Bruselo]] la protokolo por la aliĝo al [[NATO]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.belt.es/noticiasmdb/home2_noticias.asp?id=2408 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110921133538/http://www.belt.es/noticiasmdb/home2_noticias.asp?id=2408 |arkivdato=2011-09-21 }}&lt;/ref&gt;, ekigante procezon por la integriĝo kiu finiĝis en la printempo 1982, dum regado de la partio Unio de Demokratia Centro ([[UCD]]).

En la sekvaj elektoj ([[1982]]), venkis la ''[[Partido Socialista Obrero Español]]'', kun [[Felipe González]] kiel prezidanto de la registaro. Li restis kiel prezidanto dum la tri sekvaj prezidantecperiodoj. En [[1986]] Hispanio aliĝis al la [[Eŭropa Ekonomia Komunumo]], antaŭulo de la nuna [[Eŭropa Unio]] kaj samjare ĝi celebris referendumon en kiu oni konsultis al la popolo pri la restado aŭ ne de Hispanio ĉe NATO. La PSOE defendis la jeson kontraŭ sia antaŭa opinio kaj tiu venkis. En [[1992]] Hispanio aperis en la internacia scenejo per la celebrado de la Olimpikaj Ludoj en [[Barcelono]]&lt;ref&gt;http://www.aguaron.net/BARCELONA92/bcn92.htm&lt;/ref&gt;, la deklarado de [[Madrido]] kiel Eŭropa Kultura Ĉefurbo kaj la celebrado en [[Sevilo]] de la [[Internacia ekspozicio|Universala Ekspozicio]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.terra.es/personal/aranburo/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-05-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120624021920/http://www.terra.es/personal/aranburo/ |arkivdato=2012-06-24 }}&lt;/ref&gt; ''[[:es:Exposición Universal de Sevilla 1992|EXPO 92]]''.

Dum tiu ĉi periodo okazis profunda modernigado de la hispanaj ekonomio kaj socio, karakterizita de la industriaj rekonvertiĝoj kaj la malfrua anstataŭado de la ekonomika frankisma modelo por alia pli liberala —kio kondukis al tri gravaj ĝeneralaj strikoj—, la ĝeneraligo de la pensmaniero kaj la tiutempaj etikaj valoroj de la hispana socio, la disvolviĝo de la statuso pri la regionaj aŭtonomioj, la transformado de la Armeo kaj la ega disvolviĝo de la civilaj infrastrukturoj. Tamen, ankaŭ ekzistis altnombra maldungado kaj fine de tiu procezo estiĝis grava ekonomika stagnado, kiu ne ekrekuperiĝis ĝis [[1993]] —kiam la maldungado malaltiĝis de 23% al 15%—. Dum la lastaj jaroj de la regado de la socialista partio eksplodis diversaj akuzoj pri koruptado, kaj diskoniĝis la kazo [[GAL]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.deia.com/2010/02/09/politica/euskadi/la-fundacion-para-la-libertad-defiende-que-el-gal-no-fue-terrorismo-de-estado |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100212134926/http://www.deia.com/2010/02/09/politica/euskadi/la-fundacion-para-la-libertad-defiende-que-el-gal-no-fue-terrorismo-de-estado |arkivdato=2010-02-12 }}&lt;/ref&gt; de la [[ŝtata terorismo]].
La balotadoj de [[1996]] venkigis la dekstran [[Partido Popular]], kun [[José María Aznar]] kiel prezidanto, posteno kiun li havis dum du regperiodoj, atingante la absolutan plimulton en la balotadoj de la jaro 2000.

=== 21-a jarcento ===
[[Dosiero:Atentado11M2004Oraciones.JPG|eta|eta|Kandeloj memore de la viktimoj de la [[madridaj atakoj de la 11-a de marto 2004]] ĉe la [[trajnstacidomo Atocha]].]]
[[Dosiero:Same-sex marriage celebration Spain.jpg|eta|Celebrado en la Kongreso de Hispanio de la aprobo de la samseksa edziĝo.]]
La [[21-a jarcento]] komenciĝis per la efikoj de la [[11-a de septembro]] [[2001]], kiuj implikis Hispanion en du konfliktojn: en la [[Milito en Afganio (2001-2021)|Militon en Afganio]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://cunday.blogspot.com/2009/01/afganistan-2001.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-05-29 |arkivurl=https://archive.is/20120529002612/cunday.blogspot.com/2009/01/afganistan-2001.html |arkivdato=2012-05-29 }}&lt;/ref&gt; kaj en la [[Invado de Irako 2003|invadon de Irako]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.aguaron.net/iraq/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090831065748/http://www.aguaron.net/iraq/ |arkivdato=2009-08-31 }}&lt;/ref&gt;. Ĉi-lasta konflikto kaj la traktado de la [[Madridaj atakoj de la 11-a de marto 2004|atakoj de la 11-a de marto 2004]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.laventanita.net/Noticia.asp?IdN=134 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100625064032/http://www.laventanita.net/Noticia.asp?IdN=134 |arkivdato=2010-06-25 }}&lt;/ref&gt; en [[Madrido]] okazigis malproksimiĝon inter la registaro kaj parto de la hispana publika opinio. Ĉio ĉi venkigis la socialistojn en la baloto de la [[14-a de marto]] [[2004]].

La [[eŭro]], oficiala valuto en la t.n. «Eŭrozono» de [[Eŭropo]] ekde [[1999]], konvertiĝis en la oficiala valuto de Hispanio la [[1-an de januaro]] [[2002]], per anstataŭo de la [[peseto]]j. La civitanoj ekuzis ĝin en la ĉiutagaĵo, malgraŭ la protestoj pro la prezaltiĝo okazigata de la nova valuto. Inter [[1993]] kaj [[2007]] estiĝis grava ekspansio de la hispana ekonomio, ĉefe bazita sur la konstruado, kiu estis minacita pro la tutmondaj konsekvencoj de la [[ekonomia krizo de 2008]].

Fine de la 20-a jarcento Hispanio ricevis grandan nombron da [[enmigrado en Hispanio|enmigrintoj]] el latinamerikaj landoj kiel [[Ekvadoro]], [[Kolombio]], [[Argentino]], [[Bolivio]], [[Peruo]] aŭ [[Domingo]], kaj el diversaj regionoj de [[Afriko]], [[Azio]] kaj [[Eŭropo]]. La forta ekonomika ekspansiiga kreskado en Hispanio ekde 1993 bezonis multnombrajn laboristojn por tiu celo. Laŭ anonco de la direktoro de la Banko de Hispanio en [[februaro]] [[2007]], Hispanio eble estas la sepa plej granda ekonomio en la mondo&lt;ref&gt;http://www.elblogsalmon.com/entorno/espana-ya-no-es-la-octava-economia-del-mundo&lt;/ref&gt;.

La [[Partido Socialista Obrero Español|Hispana Laborista Socialisma Partio]] venkis en la balotado de [[2004]], kaj per ĝi [[José Luis Rodríguez Zapatero]]&lt;ref&gt;[[José Luis Rodríguez Zapatero]]&lt;/ref&gt; fariĝis la kvina prezidanto de la demokratia Hispanio.

Kun Zapatero kiel prezidanto de la Registaro la hispanaj trupoj kiuj ankoraŭ troviĝis en [[Irako]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.lavanguardia.es/premium/publica/publica?COMPID=51262791123&amp;ID_PAGINA=22088&amp;ID_FORMATO=9 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100315063317/http://www.lavanguardia.es/premium/publica/publica?COMPID=51262791123&amp;ID_PAGINA=22088&amp;ID_FORMATO=9 |arkivdato=2010-03-15 }}&lt;/ref&gt; revenis hejmen. Tio okazigis konsiderindan malvarmiĝon de la diplomatiaj rilatoj kun [[Usono]]. Oni subskribis la Eŭropan Konstitucion kaj realigiĝis referendumo pri la [[Eŭropa Konstitucio]], per kiu la hispanoj aprobis la traktaton, kiu tuteŭrope fiaskis. En tiu ĉi epoko ankaŭ estis aprobita [[samseksa edzeco]]&lt;ref&gt;http://www.elmundo.es/elmundo/2005/06/30/espana/1120094708.html&lt;/ref&gt;, inter aliaj sociaj reformoj promesitaj en la elektoprogramo de la socialistoj.

Merkredon la [[22-an de marto]] [[2006]] la terorisma organizo [[ETA]] anoncis sian duan halton, rompita sabate la [[30-an de decembro]] samjare per la metado de kamioneto enhavanta bombon en la ĵus inaŭgurita Terminalo 4 de la [[Flughaveno Madrido-Baraĥo]]&lt;ref&gt;http://www.20minutos.es/noticia/187032/0/aviso/bomba/barajas/&lt;/ref&gt;, atenco en kiu estis mortigataj du personoj.

La balotado de la [[9-a de marto]] [[2008]] revenkigis la socialistojn kaj renovigis la registaron de [[José Luis Rodríguez Zapatero]]&lt;ref&gt;http://www.lavanguardia.es/premium/publica/publica?COMPID=53441719771&amp;ID_PAGINA=22088&amp;ID_FORMATO=9&amp;turbourl=false{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. La socialistoj gajnis la balotadon per 169 ŝtupoj (5 pli ol la elektoj de [[2004]]) kontraŭ la 154 de la [[Partido Popular]] (6 pli ol en [[2004]]). La naciismaj partioj suferis gravan falon, escepte de [[Convergencia i Unió]] kiu restigis ĝiajn 10 deputitojn. [[Izquierda Unida (Hispanio)|Izquierda Unida]] perdis sian parlamentan grupon en la [[Congreso de los Diputados]], pro atingo de nur 2 ŝtupoj. La balotado de [[2008]] plifortigis la dupartiismon.

En postaj jaroj la lando suferis fortan ekonomian krizon. En regionaj kaj municipaj balotadoj en majo 2011 la socialista partio perdas grandan procenton de voĉoj. Estas kunvokataj anticipaj novaj balotadoj, por la [[20-a de novembro]] [[2011]], en kiuj la ĉefministro Rodríguez Zapatero de kandidatis denove. Venkas kun absoluta plimulto la Popola Partio, kaj ĝia prezidanto [[Mariano Rajoy]] fariĝas la nova ĉefministro en decembro.

== Registaro kaj politiko ==
Hispanio estas [[parlamenta monarkio]], kun hereda monarko kies funkcio estas [[Ŝtatestro]] —la [[Reĝo de Hispanio]]—, kaj [[duĉambra parlamento]], la [[Kortesoj|Ĝeneralaj Kortesoj]].

=== Povo ===
La [[plenuma povo]] estas formata de [[Hispana Registaro|Konsilio de Ministroj]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.la-moncloa.es/ConsejodeMinistros/Referencias/_2010/refc20100616.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100623182750/http://www.la-moncloa.es/ConsejodeMinistros/Referencias/_2010/refc20100616.htm |arkivdato=2010-06-23 }}&lt;/ref&gt; prezidita de la landa prezidanto, kiu ekzercas kiel [[Registarestro]]. Estas la [[reĝo]] kiu proponas al la registarestro post la balotadoj kaj kiu restigas lin/ŝin en tiu posteno dum li/ŝi konservas la fidon je la [[Congreso de los Diputados|Kongreso de la Deputitoj]]&lt;ref&gt;http://www.congreso.es/&lt;/ref&gt;.

La [[leĝdona povo]] establiĝas en la [[Kortesoj|Ĝeneralaj Kortesoj]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.la-moncloa.es/Espana/ElEstado/CortesGenerales/index.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100618143429/http://www.la-moncloa.es/Espana/ElEstado/CortesGenerales/index.htm |arkivdato=2010-06-18 }}&lt;/ref&gt;, kiuj estas la plej reprezenta organo de la hispana popolo. La Ĝeneralaj Kortesoj konsistas el [[malalta ĉambro]], la [[Congreso de los Diputados]], kaj [[alta ĉambro]], la [[Senato de Hispanio|Senato]]&lt;ref&gt;http://www.senado.es/&lt;/ref&gt;. La Kongreso de la Deputitoj havas 350 elektitajn membrojn per popola voĉdono, en fermitaj balotlistoj kaj per proporcia reprezentado elektitaj en provincaj distriktoj, por kvar-jara periodo. La sistemo ne estas tute proporcia ĉar ekzistas minimuma nombro da ŝtupoj por distrikto (3) kaj estas uzata proporcia sistemo supraĵe ĝustigata por favorigi la plimultajn listojn (la [[Sistemo d'Hondt]]). La Senato havas 259 ŝtupojn, el kiuj 208 estis rekte elektitaj per popola voĉdonado en provincaj distriktoj, en ĉiu distrikto estas elektataj 4 senatanoj, sekvante plimultan sistemon (3 por la plimulta listo, 1 por la sekva), escepte de la insuloj, Balearoj kaj Kanarioj (en kiuj la distriktoj estas la insuloj) kaj la aliaj 51 estas nomumataj de la regionaj ŝtat-organoj por servi, ankaŭ por 4-jara periodo.

La [[jura povo]] estas formata de la aro de Juĝejoj kaj tribunaloj&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mjusticia.es/cs/Satellite?c=Page&amp;cid=1057821035133&amp;lang=es_es&amp;pagename=Portal_del_ciudadano%2FPage%2FHomeJusticia |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-08-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100630203540/http://www.mjusticia.es/cs/Satellite?c=Page&amp;cid=1057821035133&amp;lang=es_es&amp;pagename=Portal_del_ciudadano%2FPage%2FHomeJusticia |arkivdato=2010-06-30 }}&lt;/ref&gt;, integritaj de juĝistoj kaj magistratanoj, kiuj rajtas administri la justicon nome de la popolo.

&lt;center&gt;
{|
|align=&quot;center&quot; |[[Dosiero:Madrid - Congreso de Diputados 1.JPG|eta|[[Congreso de los Diputados]], parto de la [[Kortesoj|Hispanaj Kortesoj]], unu el la ĉambroj el kiuj konsistas la [[leĝdona povo]].]]
|align=&quot;center&quot; |[[Dosiero:Palacio de la Moncloa.jpg|eta|[[Palaco La Moncloa]], oficiala rezidejo de la registarestro, gvidanto de la [[plenuma povo]].]]
|align=&quot;center&quot; |[[Dosiero:Tribunal Supremo 1.jpg|eta|[[Supera Tribunalo de Hispanio|Supera Tribunalo]], pinto de la [[jura povo]].]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Statuso de la Aŭtonomaj Regionoj ===
Hispanio estas en la nuntempo tio kio estas konata kiel “Ŝtato el Aŭtonomaj Regionoj”, formale unitara lando sed kiu funkcias kiel malcentralizita [[federacio]] konsistanta el [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonomaj komunumoj]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://aulastic.com/blogs/planes/files/2009/03/comunidades.png |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111104015327/http://aulastic.com/blogs/planes/files/2009/03/comunidades.png |arkivdato=2011-11-04 }}&lt;/ref&gt;, ĉiu el ili kun diversaj niveloj je memregado. La diferencoj de tiu ĉi sistemo ŝuldiĝas al tio ke la procezo pri transdono de koncernaĵoj de la centro ĝis la periferio estis elpensita komence kiel nesimetria procezo, kiu garantiu pli altan gradon je memregado nur al tiuj komunumoj kiuj serĉis federaciismajn rilatojn kun la resto de la lando –''aŭtonomaj regionoj sub speciala reĝimo''– ([[Andaluzio]]&lt;ref&gt;http://www.juntadeandalucia.es/especiales/aj-nuevoestatuto-estatuto.html?idSeccion=1&amp;idApartado=1&lt;/ref&gt;, [[Katalunio]]&lt;ref&gt;http://www.gencat.cat/generalitat/cas/estatut/index.htm&lt;/ref&gt;, [[Galegio]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.xunta.es/titulo-preliminar |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100627051656/http://www.xunta.es/titulo-preliminar |arkivdato=2010-06-27 }}&lt;/ref&gt;, [[Navaro]]&lt;ref&gt;http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12159863131218282976624/index.htm&lt;/ref&gt; kaj [[Eŭskio]]&lt;ref&gt;http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/lo3-1979.tp.html&lt;/ref&gt;). Aliflanke, la cetero de la aŭtonomaj regionoj–''sub komuna reĝimo''– havas pli malaltan memregadon. Tamen, estis antaŭvidita ke laŭ la paso de la jaroj, tiuj regionoj ankaŭ akiru iom post iom pli da koncernaĵoj.

Nuntempe, Hispanio estas konsiderata kiel unu el la eŭropaj landoj malplej centralizitaj, ĉar ĉiuj regionoj administras lokaskale la eduk- kaj san-sistemojn, kaj ankaŭ kelkajn aspektojn de la publika buĝeto; kelkaj el ili, kiel Eŭskio kaj Navaro, cetere administras la publikan financadon sen kontrolo de la hispana centra registaro. En la kazo de Katalunio, Navaro kaj Eŭskio, ili posedas siajn proprajn policajn korpojn, tute aŭtonomaj kiuj anstataŭas la funkciojn de la nacia polico en tiuj teritorioj, escepte de [[Navaro]] kiu troviĝas en transdona procezo ( vidu: [[Mossos d'Esquadra]]&lt;ref&gt;http://www.gencat.cat/mossos/&lt;/ref&gt;, [[Ertzaintza]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ertzaintza.net/public/wps/portal/ertzaintza |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100618100029/http://www.ertzaintza.net/public/wps/portal/ertzaintza |arkivdato=2010-06-18 }}&lt;/ref&gt;, kaj [[Forua Polico de Navaro]]&lt;ref&gt;http://www.navarra.es/home_es/Gobierno+de+Navarra/Organigrama/Los+departamentos/Presidencia+justicia+e+interior/Organigrama/Estructura+Organica/Cuerpo+de+la+Policia+Foral+de+Navarra/&lt;/ref&gt;).

=== Defendo ===
[[Dosiero:Spanish Navy AV-8B Harrier II 070223-N-3888C-004.jpg|eta|Aviadilo modelo [[AV-8B Harrier II]] surferdekiĝas vertikale en la [[aviadilŝipo]] [[Princo de Asturio (R11)]].]]
La respondeco de la nacia defendo falas sur la Armitaj Fortoj kiuj havas la respondecon pere de la oka artikolo de la [[Hispana Konstitucio de 1978]] &quot;garantii la suverenecon kaj sendependecon de Hispanio kaj defendi ĝian teritorian unuecon kaj la konstitucian ordon&quot;.

La Hispanaj Armitaj Fortoj tradicie dividiĝas en tri branĉoj: [[Ter-Armeo de Hispanio|Ter-Armeo]], [[Armeo de Hispanio|Armeo]] kaj [[Aer-Armeo de Hispanio|Aer-Armeo]]. Al tiuj branĉo ankaŭ kuniĝas la [[Reĝa Gardistaro]], protokola korpo disigita kiu realigas fundamentajn sekureclaborojn.

Hispanio membras inter la plej gravaj ŝtatoj de [[EUFOR]], kaj [[Eŭrokorpo]], kaj ĝi okupas elstaran pozicion en la strukturo de [[NATO]], al kiu ĝi aliĝis en [[1982]]. Krom estis la sesa militŝiparo plej pova&lt;ref&gt;[http://www.militarypower.com.br/english-global.htm Military Power Review]. fonto: [[International Institute for Strategic Studies]]&lt;/ref&gt; kaj posedas la korpon de [[Mar-Infanterio de Hispanio|Mar-Infanterio]] plej antikvan en la mondo.

=== Internacia politiko ===
[[Dosiero:General Assembly of the United Nations.jpg|eta|Zapatero antaŭ la Ĝenerala Asembleo de UN]]
Hispanio apartenas al tutmondaj organizoj kiel [[UN]] (ekde la [[14-a de decembro]] [[1955]]), [[NATO]] (ekde la [[30-a de majo]] [[1982]]) kaj la [[Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo]]; kontinentaj kiel la [[Eŭropa Unio]] (ekde la [[1-a de januaro]] [[1986]]), la [[Organizo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo]], la traktato de la [[Okcident-Eŭropa Unio]] kaj la [[Eŭropa Agentejo pri Defendo]]; kaj organizoj kiuj kunigas historiajn kaj kulturajn ligojn ĉe [[Latinida Unuiĝo]], la [[iberameriko|Iberamerika Komunumo de Nacioj]], kaj [[ABINIA]].

La hispana registaro kontribuas al la financado de UN je 2,52% de sia ĉiujara buĝeto ([[2006]]).&lt;ref&gt;[http://www.un.org/News/ossg/honroll.html Página oficial de las Naciones Unidas]&lt;/ref&gt;

== Teritoria organizo ==
[[Dosiero:Aŭtonomaj komunumoj de Hispanio.svg|eta|Aŭtonomaj regionoj de Hispanio.]]
Hispanio estas ŝtato teritorie organizata en 17 [[aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonomaj regionoj]] kaj 2 aŭtonomaj urboj. La titolo 8 de la [[Hispana Konstitucio de 1978|konstitucio]] starigas la teritorian organizadon de la ŝtato laŭ [[municipo]]j, [[Provinco de Hispanio|provincoj]] kaj aŭtonomaj regionoj, ĉi lastaj kun la rajto pro koncernaĵoj al iliaj propraj aferoj kun ampleksa aŭtonomio, leĝdona povo, buĝetoj, administraĵoj kaj plenuma povo koncerne al la ekskluzivaĵoj kiujn la ŝtato garantias al ili per la Konstitucio kaj ĉi aŭtonomia statuto. Kvankam [[Navaro]] ne fariĝis aŭtonoma regiono, sed [[Forua Komunumo]], kaj pro tio ĝi ne havis sian aŭtonomian statuton, sed ĝi plibonigis la tradiciajn foruajn rajtojn, malgraŭ tio ĝi estas konsiderata kiel aŭtonoma komunumo je ĉiuj niveloj, laŭ interpreto de la Konstitucia Tribunalo.

Ĉiu aŭtonoma komunumo estas formata de unu aŭ pluraj provincoj, entute 50.

Ekde [[2003]] adoptiĝis la &quot;[[NUTS|Nomenklaturo de Unuiĝoj Teritoriaj Statistikaj]] &quot;, aŭ unuaĵoj NUTS, el tri niveloj, kun statistikaj celoj laŭ la eŭropa regularo kaj fiksita de la [[Eŭrostat]]. La 50 hispanaj provincoj kaj la 2 aŭtonomaj urboj estas klasifikitaj en la niveloj NUTS-3; la 17 regionoj en la nivelo NUTS-2; kaj por la niveloj NUTS-1 kreiĝis grupoj de aŭtonomaj komunumoj.

=== Depostulitaj kaj disputitaj teritorioj ===
[[Dosiero:Gibraltar Border.jpg|eta|Landlimo de Hispanio kun [[Ĝibraltaro]]]]
[[Dosiero:Melilla faro.jpg|eta|Lumturo de Melilo]]
Hispanio historie depostulas la [[Retrocedo|retrocedon]] de la [[brita kolonio]] (nuntempe [[Britaj transmaraj teritorioj]]) [[Ĝibraltaro]]&lt;ref&gt;http://www.lavozdigital.es/cadiz/20060918/mundo/anos-disputa-gibraltar_200609181703.html&lt;/ref&gt;, kvankam lastatampe ĝi montriĝis favora al konsentoj pri kundividita suvereneco. La depostulado komenciĝis ekde la momento kiam angla-nederlanda truparo prenis la placon nome de [[Karlo la 6-a (Sankta Romia Imperio)|arkiduko Karlo]] dum la [[Milito de Hispana Sukcedo]] ([[1704]]), kaj poste fariĝis proprietaĵo de la britoj per la [[Traktato de Utreĥto]] ([[1713]]). La depostulo, kiu inkluzivis militistajn operacojn, estis intensa ĉefe dum la [[18-a jarcento]], langvoris dum la [[19-a jarcento|19-a]] kaj la unua duono de la [[20-a jarcento|20-a]] kaj estis prezentita de la frankisma registaro al la [[UN]] dum la [[1960-aj jaroj]]. Tie, inter la senkoloniigaj procezoj, Hispanio ricevis apogon al ĝia sinteno kiam agnoskis la rezoluciojn (2231 kaj 2353) ke la senkoloniiga procezo devis respekti la rajton al la teritoria unueco de Hispanio kaj ke la intereso, kaj ne la volo de la ĝibraltaranoj devis esti respektataj. Hispanio ne agnoskas, tamen, la britan suverenecon sur la terkolo kiu kunigas la kontinenton kun la roko de Ĝibraltaro.

Aliflanke, [[Portugalio]] ne agnoskas la hispanan suverenecon&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.albaiges.com/historia/olivenzagibraltarportugues.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110909232739/http://www.albaiges.com/historia/olivenzagibraltarportugues.htm |arkivdato=2011-09-09 }}&lt;/ref&gt; sur la komarko [[Olivenza]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ayuntamientodeolivenza.com/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200429195224/http://www.ayuntamientodeolivenza.com/ |arkivdato=2020-04-29 }}&lt;/ref&gt;, en la [[provinco de Badajoz]] kiu inkluzivas la municipojn Olivenza kaj [[Táliga]] (tamen, ĝi ne depostulas ilin aktive), donitajn de Portugalio al Hispanio per la [[traktato de Badajoz (1801)|traktato de Badajoz]] ([[1801]]). La rezolucioj de la [[Kongreso de Vieno]] estas interpretitaj kiel diverĝaj fare de ambaŭ landoj. Dume Portugalio diras ke tiuj rezolucioj devigis al Hispanio redoni Olivenza-n, Hispanio opinias ke temas pri simpla deklaro, el bonvolaj deziroj, sen rezoluciaj povoj, pro kio Olivenza daŭre apartenas al Hispanio. Fine, Hispanio ne agnoskas la suverenecajn pretendojn de Portugalio sur la [[Sovaĝaj Insuloj]].

Ankaŭ la suvereneco de la neloĝata [[Petrosela insulo]] estas disputata kun Maroko. Kvankam evakuata post la [[krizo en la Petrosela insulo]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.aguaron.net/perejil/2.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090328095427/http://www.aguaron.net/perejil/2.htm |arkivdato=2009-03-28 }}&lt;/ref&gt; ([[2002]]), interkonsente inter ambaŭ landoj tie ne troviĝas polica aŭ militista forto, sed neniu el la du partoj forĵetis la pretendojn je suvereneco. Aliflanke, [[Maroko]] neformale depostulas la ĉeson de la hispana suvereneco sur [[Ceŭto]] kaj [[Melilo]] &lt;ref&gt;http://www.elmundo.es/elmundo/2007/12/14/espana/1197669555.html&lt;/ref&gt;, kaj de la t.n. &quot;suverenecaj areoj&quot; en la afrika kontinento (la distriktoj kaj posedaĵoj de la insuloj [[Ĉafarinoj]], la [[roko Vélez de la Gomera]] kaj la [[roko Alhucemas]]). Kelkaj [[iredentismo|iredentismaj]] movadoj en Maroko, kiel la partio [[Istiqlal]], ankaŭ inkluzivas en la t.n &quot;[[Granda Maroko]]&quot; la Kanariajn Insulojn&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://es.answers.yahoo.com/question/index?qid=20070805071346AAKyVEm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110820161849/http://es.answers.yahoo.com/question/index?qid=20070805071346AAKyVEm |arkivdato=2011-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

=== Sendependismo ===
[[Dosiero:060218 ManiSomunaNacio24.jpg|eta|Naciisma manifestacio en Barcelono 2006. &quot;Som una nació&quot; (Ni estas nacio)]]
En Hispanio ekzistas diversaj politikaj sendependismaj movadoj, ligitaj al periferiaj [[naciismo]]j, kiel ekzemple la [[eŭska naciismo|eŭska]], la [[galega naciismo|galega]] aŭ la [[kataluna naciismo|kataluna]], kiuj depostulas la sendependecon disde Hispanio de la teritorioj kie ili aktivas. Por-sendependaj movadoj en aliaj regionoj kiel [[Andaluzio]], [[Valencilando]], [[Asturio]] aŭ [[Kantabrio]] estas minoritataj. Ĉi tiuj movadoj ĉefe troviĝas en [[Katalunio]], [[Galegio]], [[Navaro]] kaj [[Eŭskio]], kie ekzistas partioj eksplicite naciismaj kaj sendependismaj kiel [[Unión do Povo Galego]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.uniondopovogalego.org/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20050622233243/http://www.uniondopovogalego.org/ |arkivdato=2005-06-22 }}&lt;/ref&gt;, [[Esquerra Republicana de Catalunya]]&lt;ref&gt;http://www.esquerra.cat/&lt;/ref&gt;, [[Aralar]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.aralar.net/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200924034718/http://aralar.net/ |arkivdato=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; aŭ [[Eusko Alkartasuna]]&lt;ref&gt;http://www.euskoalkartasuna.org/&lt;/ref&gt;, kaj la sekvantoj de la t.k. [[Ezker abertzalea|maldekstra ''abertzale'']]&lt;ref&gt;http://www.elmundo.es/elmundo/2010/06/20/paisvasco/1277037206.html&lt;/ref&gt; kiu ne malligiĝas de [[ETA]] (ĝia lasta nomo estas [[Batasuna]]&lt;ref&gt;http://www.elpais.com/articulo/espana/EA/Batasuna/unen/Estado/vasco/elpepuesp/20100620elpepunac_4/Tes&lt;/ref&gt;, neleĝigita partio en Hispanio sed leĝa en [[Francio]]). Aliflanke, partioj kiel [[Galega Naciisma Bloko]]&lt;ref&gt;http://www.bng-galiza.org/opencms/opencms/BNG/global/seccions/portada&lt;/ref&gt;, [[Eŭska Naciisma Partio]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.eaj-pnv.eu/eusk/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100623110512/http://www.eaj-pnv.eu/eusk/ |arkivdato=2010-06-23 }}&lt;/ref&gt; kaj [[Convergencia i Unió|CiU]]&lt;ref&gt;http://www.ciu.cat/&lt;/ref&gt; troviĝas inter la aŭtonomismaj sintenoj ĝis la malferme sendependismaj.

== Geografio ==
{{Ĉefartikolo|Geografio de Hispanio}}
[[Dosiero:Spain.png|eta|Reliefo de duoninsula Hispanio kaj Balearoj.]]
Situanta en Okcidenta Eŭropo, Hispanio okupas la plejparton de la [[Iberia duoninsulo]] kaj, ekster ĝi, du ĉefaj arkipelagoj ([[Kanariaj Insuloj]] en [[Atlantiko]] kaj [[Balearoj]] en [[Mediteraneo]]), du urboj, [[Ceŭto]] kaj [[Melilo]], en la nordo de [[Afriko]], la [[insulo Alborano]] kaj serio da insuloj kaj insuletoj kiuj troviĝas antaŭ la duoninsula marbordo, kiel la [[insuloj Kolumbretoj]]. Krome, ĝi havas malpli grandajn nekontinentajn posedaĵojn kiel [[Ĉafarinoj]], la [[roko Vélez de la Gomera]] kaj la [[roko Alhucemas]], ĉiuj ili antaŭ la afrika marbordo.

Laŭ teritoria grando, ĝi estas la kvara lando de Eŭropo post [[Rusio]], [[Ukrainio]] kaj [[Francio]], kaj la dua de la [[Eŭropa Unio]].

La fizikaj limoj de Hispanio estas la jenaj: okcidente, [[Portugalio]] kaj [[Atlantiko]]; [[Mediteraneo]] oriente; la [[Ĝibraltara Markolo]], Atlantiko kaj Mediteraneo sude; kaj [[Pireneoj]], kune kun la [[Biskaja Golfo]] norde.

=== Klimato ===
[[Dosiero:Panorámica de Las Médulas.jpg|eta|[[Las Médulas]], [[Provinco de Leono|Leono]].]]
[[Dosiero:Ebro_spanien.png|eta|Koridoro de [[Ebro]].]]
Hispanio havas diversan klimaton laŭlonge de ĝia teritorio. La mediteranea klimato regas preskaŭ ĝian tutan geografion. La suda marbordo kaj mediteranea havas klimaton kiu estas nomata &quot;marborda mediteranea klimato&quot; kiu ankaŭ troviĝas en la Valo de [[Guadalquivir]]: leĝeraj temperaturoj, abunda pluvado dum la tuta jaro escepte de la somero.

En la interno de la duoninsulo la klimato estas pli ekstrema, tie troviĝas la kontinenta mediteranea klimato, kiu ampleksiĝas al preskaŭ la tuta duoninsulo, malaltaj temperaturoj dum vintro, altaj dum somero kaj neregula pluvado (depende de la geografia situo). Ĝenerale, la okcidentaj regionoj ricevas pli da pluvado ol la orientaj. Tiamaniere, [[Galegio]] kaj la [[Biskaja Golfo|Kantabra Maro]] posedas oceanan klimaton, karakterizita de abunda pluvado dum la tuta jaro ĉefe dum vintro, kaj temperaturo relative malvarmeta.

La [[montara klimato]] troviĝas en la altaĵoj, [[Kantabra Montaro]], [[Pireneoj]], altaj pintoj de la Iberia Montĉenaro, [[Centra Sistemo de Hispanio]] kaj [[Betika Montĉenaro]], kaj ankaŭ en altaĵoj de [[Kanarioj]], kie ankaŭ estas malaltaj temperaturoj (vintroj malvarmaj aŭ tre malvarmaj) kaj pluvado ĝenerale abundega.

La aridaj klimatoj aŭ duonaridaj (malpli ol 300&amp;nbsp;mm jare) troviĝas en kelkaj lokoj de la duoninsula oriento: [[Almerio]] ([[dezerto de Tabernas]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.tabernas.org/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160304041503/http://www.tabernas.org/ |arkivdato=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;) aŭ la [[Natura Parko Cabo de Gata-Níjar]]&lt;ref&gt;http://www.parquenatural.com/&lt;/ref&gt; (kie registriĝas malpli ol 200&amp;nbsp;mm jare), [[Granado]] ([[Guadix]]), [[Murcio]], [[Alikanto]] kaj [[Valo de Ebro]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.valledelebro.com/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200928082329/http://www.valledelebro.com/ |arkivdato=2020-09-28 }}&lt;/ref&gt; kie la [[feno|efekto Foehn]] estas la ĉefa kaŭzanto de tiom malaltaj pluvadoj.

La subtropika klimato estas karakterizo de [[Kanarioj]]&lt;ref&gt;http://www.meteosurfcanarias.com/temperatura-weather/index-esp.php&lt;/ref&gt;, kun varmaj temperaturoj dum la tuta jaro kaj malmulte da pluvado (pli abundaj en la okcidentaj insuloj). Tamen, tiu klimato ankaŭ troviĝas en la sudaj marbordoj de la duoninsulo ([[Malago]], [[Granado]], [[Almerio]]), kie la temperaturo estas relative varma sed la pluvado estas pli abunda ol en Kanarioj.

=== Montaraj ĉenoj ===
[[Dosiero:Echium Wildpretii at The Teide.jpg|eta|[[Teide]], en la insulo [[Tenerife]], estas la plej alta pinto de Hispanio.]]
[[Dosiero:Veleta desde cima Mulhacen.JPG|eta|Vido de la pinto Veleta en la ĉenpinto de Mulhacén.]]
La hispana reliefo karakteriziĝas pro ĝia alteco, kun meza alteco je 660 metroj, kaj [[monto|montara]] se oni komparas ĝin kun la cetero de la landoj de [[Eŭropo]], escepte de [[Svislando]], [[Aŭstrio]] kaj la ŝtatetoj [[Andoro]] kaj [[Liĥtenŝtejno]], kiel mezuma alteco estas multe pli alta. En la duoninsula Hispanio, la reliefo artikulaciiĝas ĉirkaŭ la granda [[Hispana Centra Altebenaĵo]] kiu okupas la plejparton de la centro de la [[Iberia duoninsulo]] kaj ĝi havas mezuman altecon je 660 metroj. Ekster la altebenaĵo, troviĝas la basprema zono de la [[rivero Guadalquivir]], situanta en la sudokcidento de la duoninsulo, kaj la de la rivero [[Ebro]], en la nordoriento de la sama. La ĉefaj montaraj sistemoj estas: [[Pireneoj]], [[Iberia Sistemo]], [[Kantabra Montaro]], [[Hispana Centra Sistemo]] kaj [[Betika Montaro]].

{|class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|+ &lt;big&gt;'''[[Montoj de Hispanio|Plej altaj pintoj]]'''&lt;/big&gt;
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
! Pinto!! Provinco!! Alteco (msnm)
|-
| [[Teide]] || [[Tenerife]] || 3718
|-
| [[Mulhacén]] || [[provinco de Granado|Granado]] || 3478
|-
| [[Pinto Aneto|Aneto]] || [[provinco de Huesko|Huesko]] || 3404
|-
| [[Pinto Veleta|Veleta]] || [[provinco de Granado|Granado]] || 3392
|-
| [[Pinto de Llardana]] || [[provinco de Huesko|Huesko]] || 3375
|-
| [[Pinto Alkazabo|Alkazabo]] || [[provinco de Granado|Granado]] || 3366
|-
| [[Monto Perdido]] || [[provinco de Huesko|Huesko]] || 3355
|-
| [[Pinto Marboré]] || [[provinco de Huesko|Huesko]] || 3328
|-
| [[Pinto Perdiguero]] || [[provinco de Huesko|Huesko]] || 3321
|-
| [[Pinto de la Maladeta]] || [[provinco de Huesko|Huesko]] || 3309
|-
| colspan=&quot;3&quot; |  Fonto: Ĝenerala Direktorio de la Nacia Geografia Instituto de Hispanio
|}

== Loĝantaro ==
[[Dosiero:EspDens2.jpg|eta|Loĝdenso en Hispanio (2008).]]
La [[Nacia Instituto de Statistiko (Hispanio)|INE]] kalkulis je 46.951.532 da personoj la loĝantoj je la [[1-a de januaro]] [[2010]], dume la reala loĝantaro je la 1-a de januaro 2009 estis 46.745.807 da loĝantoj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&amp;path=%2Ft20%2Fp259&amp;file=inebase&amp;L=0 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100620213415/http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&amp;path=%2Ft20%2Fp259&amp;file=inebase&amp;L=0 |arkivdato=2010-06-20 }}&lt;/ref&gt; La loĝdenso, je 91,13 loĝ/km², estas malpli ol la plimulto de aliaj landoj de [[Okcidenta Eŭropo]] kaj ĝis distribuado laŭlonge de la teritorio estas tre neregula: la zonoj dense loĝataj koncentriĝas en la marbordo, la valo de Guadalquivir (kaj iom malpli ĉe la valo de Ebro) kaj la [[metropolita areo de Madrido]], dum la cetero de la lando en la interno estas malforte loĝata.

=== Metropolaj areoj ===
[[Dosiero:Demografía urbana de España.png|eta|Ĉefaj metropolitaj areoj.]]
La kreado de administraj organizoj kiuj grupigas la municipojn kiuj konsistigas la metropolitan areon, estas koncernaĵo de la aŭtonomaj regionoj. Tamen, ĝis la nuntempo ne ekzistas metropolita areo regata de administra organismo. Tiel, ekzemple, la [[Metropolita areo de Barcelono]] estis nuligita en [[1987]] fare de la [[Generalitat de Catalunya]]. Kelkaj metropolitaj areoj koincidas kun komarkoj kies regulado ankaŭ koncernas al la aŭtonomaj regionoj.

Ĉiakaze, laŭ neoficialaj esploroj, la metropolitaj areoj laŭ demografia vidpunkto kiuj superis en 2009 la 500.000 loĝantojn estis la jenaj:&lt;ref&gt;[http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/areas-pob.zip Datos de áreas urbanas de España en 2006] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070622172251/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/areas-pob.zip |date=2007-06-22 }} según el proyecto [http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/audes5/ AUDES5] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070304100553/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/audes5/ |date=2007-03-04 }}.&lt;/ref&gt;

* [[Metropola areo de Madrido]] (5.883.521 loĝantoj)
* [[Metropola areo de Barcelono]] (3.150.380 loĝantoj)
* [[Metropola areo de Valencio]] (1.810.663 loĝantoj)
* [[Metropola areo de Sevilo]] (1.438.451 loĝantoj)
* [[Metropola areo de Malago]] (965.371 loĝantoj)
* [[Metropola areo de Bilbao]] (949.939 loĝantoj)
* [[Metropola areo de Asturio]] (857.495 loĝantoj)
* [[Metropola areo de Alikanto-Elĉo]] (725.395 loĝantoj)
* [[Metropola areo de Zaragozo]] (688.643 loĝantoj)
* [[Metropola areo de Vigo]] (659.632 loĝantoj)
* [[Metropola areo de Granado]] (500.469 loĝantoj)
* [[Metropola areo de la Golfeto de Kadizo-Ĥerezo]] (621.712 loĝantoj)
* [[Metropola areo de La Palmoj de Granda Kanario]] (628.590 loĝantoj)
* [[Metropola areo de Sankta Kruco de Tenerifo]] (404.913 - 581.947 loĝantoj)
* [[Metropola areo de Murcio]] (576.383 loĝantoj)

=== Loĝantaro en la hispanaj insuloj ===
[[Dosiero:Vista de Santa Cruz de Tenerife.png|eta|Tenerifo, la plej loĝata insulo de Hispanio.]]
[[Dosiero:Ons muelle.JPG|eta|Ons, la malplej loĝata insulo kun nur 61 loĝantoj]]
Hispanaj insuloj laŭ loĝantaro ([[Nacia Instituto de Statistiko (Hispanio)|INE]] [[2007]]):
{|
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|
* 1. [[Tenerifo]] 886.033 loĝ.
* 2. [[Mallorca]] 846.210 loĝ.
* 3. [[Gran Canaria]] 829.597 loĝ.
* 4. [[Lanzarote]] 132.366 loĝ.
* 5. [[Ibiza]] 113.908 loĝ.
* 6. [[Fuerteventura]] 94.386 loĝ.
* 7. [[Menorko]] 86.697 loĝ.
* 8. [[La Palma]] 85.933 loĝ.
* 9. [[La Gomera]] 22.259 loĝ.
* 10. [[El Hierro]] 10.558 loĝ.
* 11. [[Formentero]] 7.957 loĝ.
* 12. [[Insulo Arousa|Arousa]] 4.889 loĝ.
* 13. [[La Graciosa]] 658 loĝ.
* 14. [[Tabarca]] 105 loĝ.
* 15. [[Ons]] 61 loĝ.
|}

=== Enmigrado en Hispanion ===
[[Dosiero:Inmigracion en España por pais.png|eta|Enmigrado en Hispanio laŭ landoj]]
Laŭ la [[censo]] de la [[jaro]] [[2009]] de la Nacia Instituto de Statistiko, la 12 % de la hispania loĝantaro estis eksterlanda. Tamen, dum la lastaj jaroj Hispanio prezentas konsiderindan malpliiĝon en la enmigrada neta indico, per kiu ĝi perdas unu el la plej altaj indicoj da enmigrado en Eŭropo&lt;ref&gt;http://www.elpais.com/articulo/espana/Espana/recibe/cifra/baja/inmigrantes/ultimos/anos/elpepuesp/20100117elpepinac_7/Tes&lt;/ref&gt; (en 2005 je 1,5% ĉiujare nur superita en EU de Kipro)&lt;ref&gt;[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1073,46587259&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL&amp;p_product_code=KS-NK-06-001 Eurostat: Población en Europa - 2005], [http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1073,46587259&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL&amp;p_product_code=KS-NK-05-015 Población en Europa - 2004])&lt;/ref&gt;

En la nuntempo tiu neta enmigrad-indico nur atingas 0,99%, okupante la lokon 15 en [[Eŭropa Unio]].&lt;ref&gt;[http://indexmundi.com/g/r.aspx?v=27&amp;l=es Index Mundi: Tasa de inmigración neta, comparación países]&lt;/ref&gt; Krom tio, ĝi estas la naŭa lando kun pli granda procento da enmigrantoj en la EU, malantaŭ landoj kiel [[Luksemburgo]], [[Irlando]], [[Aŭstrio]] aŭ [[Germanio]].&lt;ref&gt;[http://www.un.org/esa/population/publications/2006Migration_Chart/2006IttMig_chart.htm &quot;International Migration 2006&quot;], United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. United Nations Publication, No. E.06.XIII.6, March 2006.&lt;/ref&gt; En 2005 Hispanio ricevis 38,6% de la [[enmigrado en la Eŭropan Union]], ĉefe de civitanoj el [[Latinameriko]]&lt;ref&gt;http://latinosenespana.wordpress.com/&lt;/ref&gt;, aliaj landoj de [[Okcidenta Eŭropo]], [[Orienta Eŭropo]] kaj [[Magrebo]].

En 2009, ĉirkaŭ 12% de la loĝantaro havas eksterlandan devenon, kun pli granda nombro da [[rumanoj]] (796.576 personoj)&lt;ref&gt;http://www.soitu.es/soitu/2008/11/29/info/1227950093_459848.html&lt;/ref&gt;, [[Maroko|marokanoj]] (710.401)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.uam.es/otroscentros/TEIM/Observainmigra/obsInmigra_inicio.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071101030724/http://www.uam.es/otroscentros/TEIM/Observainmigra/obsInmigra_inicio.htm |arkivdato=2007-11-01 }}&lt;/ref&gt; kaj [[Ekvadoro|ekvadoranoj]] (413.715)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://ecuatorianosenespana.blogspot.com/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-05-29 |arkivurl=https://archive.is/20120529002718/ecuatorianosenespana.blogspot.com/ |arkivdato=2012-05-29 }}&lt;/ref&gt;. La civitanoj de la [[Eŭropa Unio]] reprezentas 40,5% de la tuto pri eksterlandaj civitanoj.

Inter la ĉefaj kaŭzoj por enmigrado en Hispanion troviĝas la historiaj ligoj inter Latinameriko kaj Hispanio. Multaj latinamerikanoj ankoraŭ konservas hispanan devenon kaj per ĝi ili fariĝas hispanaj civitanoj aŭ alia venas en Hispanion per laborkontraktoj aŭ en aliaj kazoj pro homtrafikado. Aliaj regionoj kiel norda Afriko troviĝas tre proksime de la hispana bordo kaj per boatoj ili transiras la maron. Lastatempe la rumanoj amase ekloĝis la landon por la eniro de Rumanio en la EU.

== Lingvoj ==
[[Dosiero:Spain languages.svg|eta]]
[[Dosiero:Euskalkiak koldo zuazo 2008.png|eta|Nuna distribuo de la 5 dialektoj de la eŭska]]
{{Ĉefartikolo|Lingvoj de Hispanio}}
La oficiala kaj plej parolata lingvo en Hispanio, 99% de la loĝantaro, estas la [[hispana]], gepatra lingvo por 89% de la hispanoj (kvankam kelkfoje en dulingveco kun alia lingvo),&lt;ref&gt;[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf Eurobarometro 243: La eŭropanoj kaj iliaj lingvoj]&lt;/ref&gt; kiu en Hispanio ankaŭ ricevas la nomon [[hispana|kastilia lingvo]].&lt;ref&gt;[http://buscon.rae.es/draeI/SrvltConsulta?TIPO_BUS=3&amp;LEMA=castellano Difino de '''castellano''' en la vortaro de la Reĝa Akademio ([[Real Academia Española]]): Lengua española, especialmente cuando se quiere introducir una distinción respecto a otras lenguas habladas también como propias en España]; [http://www.congreso.es/funciones/constitucion/cons_t_preliminar.htm Ĉapitro pri lingvoj en la Hispana Konstitucio]&lt;/ref&gt; La kalkulado de la nombro da parolantoj en la tuta mondo varias inter 450&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.fundacionblu.org/noticias.htm |titolo=I Acta Internacional de la Lengua Española |alirdato=2010-06-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080526155611/http://www.fundacionblu.org/noticias.htm |arkivdato=2008-05-26 }}&lt;/ref&gt; kaj 500 milionoj&lt;ref&gt;Instituto Cervantes [http://www.elpais.com/articulo/cultura/espanol/segundo/idioma/estudia/mundo/Instituto/Cervantes/elpepucul/20070426elpepucul_8/Tes Noticias de &quot;El País&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120308205628/http://www.lllf.uam.es/~fmarcos/coloquio/Ponencias/MMelgar.doc Universidad de México], [https://web.archive.org/web/20060420014918/http://www.educar.org/articulos/ellenguajequenosidentifica.asp educar.org]&lt;/ref&gt; da personoj, estante la dua gepatra lingvo&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/19990429232804/http://www.sil.org/ethnologue/top100.html Ethnologue, 1996], [http://www.davidpbrown.co.uk/help/top-100-languages-by-population.html]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html |titolo=CIA Factbook (ver datos de &quot;World&quot; en columna de &quot;Country&quot;) |alirdato=2010-06-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140307124031/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html |arkivdato=2014-03-07 }}&lt;/ref&gt; plej parolata en la mondo post la [[mandarena]]. Oni antaŭvidas ĝian plifortiĝon kiel du internacia komuniklingvo post la [[angla]] en la estonteco, kaj estas la dua plej studata post la angla.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.eluniversal.com.mx/notas/345069.html |titolo=Instituto Cervantes en noticias de &quot;El Universal&quot; |alirdato=2010-06-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100527230820/http://www.eluniversal.com.mx/notas/345069.html |arkivdato=2010-05-27 }}&lt;/ref&gt;

Krom la kastilia, en Hispanio estas parolataj aliaj lingvoj kies plimulto estas kunoficialaj en la regionoj laŭ la aŭtonomiaj statutoj de ĉiu aŭtonoma regiono. Ordigitaj laŭ la kvanto da parolantoj, tiuj lingvoj estas:
* [[Kataluna]] (9 % de la loĝantaro laŭ Eŭrobarometro, 20 % laŭ EUL&lt;ref&gt;[http://llengua.gencat.cat/ca/serveis/informacio_i_difusio/publicacions_en_linia/classific_temes/temes_dades_i_estudis/llengua_i_societat_enquestes Llengua i societat als territoris de parla catalana a l'inici del segle XXI]&lt;/ref&gt;), kunoficiala en [[Katalunio]] kaj [[Balearoj]]. Ĝi ankaŭ estas parolata, sen kunoficialeco en la t.n. [[Aragona Strio]] kaj en la komarko [[El Carche]] en Murcio. Oficiale ĝi nomiĝas [[valencia lingvo|valencia]] en [[Valencio]],&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.gva.es/cidaj/cas/c-normas/5-1982.htm#9 |titolo=Artículo 7 del Título I del Estatuto de la Comunidad Valenciana |alirdato=2010-06-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070706063412/http://www.gva.es/cidaj/cas/c-normas/5-1982.htm#9 |arkivdato=2007-07-06 }}&lt;/ref&gt; kie ankaŭ kunoficialas.
* [[Galega]] (5 % de la loĝantaro), kunoficiala en [[Galegio]]. Ĝi havas parolantojn en kelkaj zonoj de la provincoj [[Asturio]], [[provinco de Leono|Leono]] kaj [[provinco de Zamoro|Zamoro]], sen kunoficialeco. Plej multaj galegaj lingvistoj konsideras, ke la lingvo parolata en nordokcidenta [[Ekstremaduro]] estas plia dialekto de la galega. Tradicie, lingvistiko konsideras la galegan kaj la portugalan du branĉoj de ankoraŭ unu sama lingvo.
* [[Eŭska]] (1 % de la loĝantaro), kunoficiala en [[Eŭskio]] kaj triono de [[Navaro]], kie ĝi nomiĝas laŭ la statuto kiel vaska lingvo. Ĝi estas parolata en miksta zono de Navaro (kie ĝi ne estas oficiala sed ĝuas agnoskon) kaj tre minoritate en la ne eŭsklingva parto.
* [[Okcitana]], oficiala en [[Katalunio]],&lt;ref&gt;Artículo 6 del [http://www.gencat.cat/generalitat/cas/estatut/titol_preliminar.htm#a6 Estatuto de Autonomía de Cataluña]&lt;/ref&gt; kie oni parolas en la [[arana]] varianto, en la municipoj de [[Arana valo]] ([[Provinco de Ilerdo|Ilerdo]]).

En [[Aragono]], la [[Leĝo pri Lingvoj de Aragono|Leĝo pri Lingvoj]] de 2009&lt;ref&gt;[http://www.boa.aragon.es/cgi-bin/BOAE/BRSCGI?CMD=VEROBJ&amp;MLKOB=478436853737 &quot;LEY 10/2009, de 22 de diciembre, de uso, protección y promoción de las lenguas propias de Aragón.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100328163816/http://www.boa.aragon.es/cgi-bin/BOAE/BRSCGI?CMD=VEROBJ&amp;MLKOB=478436853737 |date=2010-03-28 }} Boletín Oficial de Aragón núm. 252, de 30 de diciembre de 2009&quot;&lt;/ref&gt; difinas la lingvojn [[aragona]] kaj [[kataluna]] kiel originalaj kaj historiaj lingvoj de Aragono, sed tiu leĝo ne oficialigas ilin en tiu regiono.

Krom tiuj, aliaj dialektoj aŭ lingvoj [[latinidaj lingvoj|latinidaj]] kiuj ne havas la oficialan statuson estus la jenaj: [[asturleona lingvo]] parolata en [[Asturio]] (nomata [[asturia lingvo]] aŭ &quot;bable&quot;, agnoskata pere de la artikolo 4 de la aŭtonomia statuto de Asturio kiu promocias ĝian uzon kaj protekton), en zonoj de [[Kantabrio]]&lt;ref&gt;http://www.proel.org/lenguas/bable.html Lengua Asturiana&lt;/ref&gt; (nomata [[kantabra lingvo]]), [[provinco de Leono|Leono]], [[provinco de Zamoro|Zamoro]], [[Provinco de Salamanko|Salamanko]] (nomata [[leona lingvo|leona]]) kaj [[Ekstremaduro]]&lt;ref&gt;[http://www.proel.org/lenguas/extremeno.htm Lengua Extremeña]&lt;/ref&gt; (nomata [[ekstremadura lingvo]]). Same, la [[portugala]] estas parolata en kelkaj ekstremaduraj landlimaj zonoj, sed preskaŭ mortinta.

Krome, en [[Sebto]] oni parolas la araban, kaj en [[Melilo]], la [[berbera lingvaro|tamaziĥta]]n.

Hispanio ratifis la 9-an de aprilo 2001 la [[Eŭropa Ĉarto pri la Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj|Eŭropan Ĉarton pri la Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj]]&lt;ref&gt;[http://www.boe.es/boe/dias/2001/09/15/pdfs/A34733-34749.pdf Carta Europea de las Lenguas Minoritarias o Regionales].&lt;/ref&gt; de la [[Konsilio de Eŭropo]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20050527221718/http://www.coe.int/T/E/Legal_Affairs/Local_and_regional_Democracy/Regional_or_Minority_languages/2_Monitoring/Monitoring_table.asp Monitorización de la aplicación de la Carta]. La informo pri Hispanio estas en kastilia.&lt;/ref&gt;

== Ekonomio ==
[[Dosiero:Spain_Product_Exports_(2019).svg|eta|Proporcia reprezento de eksportataj produktoj de Hispanio, 2019]]
Nuntempe Hispanio estas la naŭa tutmonda ekonomia potenco,&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.elperiodicodearagon.com/noticias/noticia.asp?pkid=310037 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071027175345/http://elperiodicodearagon.com/noticias/noticia.asp?pkid=310037 |arkivdato=2007-10-27 }}&lt;/ref&gt; sed ĝi eble atingis la okan pozicion,&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://economy.blogs.ie.edu/archives/2007/02/espana_se_convi_1.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100605032809/http://economy.blogs.ie.edu/archives/2007/02/espana_se_convi_1.php |arkivdato=2010-06-05 }}&lt;/ref&gt; en konkurenco kun [[Kanado]]. Tradicie Hispanio estis agrikultura lando kaj ankoraŭ unu el la plej grandaj produktantoj en Okcidenta Eŭropo, sed ekde la duono de la [[1950-aj jaroj]] la industria kreskado estis rapida kaj ĝi fariĝis pli grava ol la agrikulturo en la landa ekonomio. Serio da disvolvigaj planoj ekiĝis en 1964, helpis disvastigi la ekonomion, sed komence de la [[1970-aj jaroj]] la ekonomio retroiris pro la prezaltiĝo de [[nafto]], kaj pliiĝo de la importado post la alveno de la demokratio kaj la malfermado de landlimoj. Poste, pliiĝis la evoluigo kaj ŝanĝo de la industrioj de la [[ŝtalo]], [[ŝipfarejo]]j, teksaĵoj kaj minaĵoj. En la nuntempo, la [[terciarigo]] de la ekonomio kaj de la hispana socio videblas kaj en la MEP (kontribuado en 2005: 67%) kiel dung-indico por sektoroj (65%). La enspezoj el la turisma sektoro permesas ekvilibrigi la [[pagobilanco]]n. Ekde la aliĝo de Hispanio kiel plenrajta membro de la Eŭropa Unio la ekonomiaj politikoj evoluis laŭ la marŝoj de tiu supranacia organizo.

=== Agrikulturo ===
[[Dosiero:Viñedo-en-Ventosa-LaRioja.jpg|eta|Vinberejoj en [[Rioĥo]].]]
[[Dosiero:Rebaño.JPG|eta|Ŝafaro en Hispanio]]
La agrikulturo&lt;ref&gt;http://club.telepolis.com/geografo/regional/espa/rural.htm&lt;/ref&gt; estis ĝis la [[1960-aj jaroj]] la ĉefa produktado de la hispana ekonomio, sed nuntempe ĝi okupas nur ĉirkaŭ 5% de la aktiva loĝantaro. La ĉefaj kultivaĵoj estas [[tritiko]], [[hordeo]], sukera [[beto]], [[maizo]], [[terpomo]]j, [[sekalo]], [[aveno]], [[rizo]], [[tomato]]j kaj [[cepo]]j&lt;ref&gt;http://club.telepolis.com/geografo/regional/espa/produccion.htm&lt;/ref&gt;. La lando ankaŭ posedas ampleksajn vinberejojn kaj hortojn kun citrusarboj kaj olivarboj. En [[2010]] la jara produktado (en tunoj) de cerealoj estas antaŭkalkulata je 23,7 milionoj&lt;ref&gt;http://www.eleconomista.es/economia/noticias/678415/07/08/Economia-Agricultura-La-produccion-de-cereales-en-Espana-alcanzara-este-ano-237-millones-de-toneladas.html&lt;/ref&gt;; inter kiuj troviĝas tritiko, hordeo, maizo kaj sekalo. La jara produktado de aliaj gravaj produktoj estis: 6,7 milionoj da tunoj el beto, 2,6 milionoj da terpomoj, 5,9 milionoj da vinberoj, 3,9 milionoj da tomatoj, preskaŭ 3 milionoj da oranĝoj, kaj iom malpli al miliono da cepoj.

La klimataj kaj topografiaj kondiĉoj igas ke la [[pluva agrikulturo]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.navactiva.com/es/documentacion/el-diferente-rendimiento-de-la-agricultura-de-secano-y-de-regadio_30306 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110920104813/http://www.navactiva.com/es/documentacion/el-diferente-rendimiento-de-la-agricultura-de-secano-y-de-regadio_30306 |arkivdato=2011-09-20 }}&lt;/ref&gt; estu deviga en la plejparto de Hispanio. La provincoj ĉe la mediteranea marbordo kalkulas je ŝpruc-sistemo de antaŭ longe&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mundojardineria.com/jardineria-sistemas-de-riego-valencia-vsubservprov-1414-51.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090618111359/http://www.mundojardineria.com/jardineria-sistemas-de-riego-valencia-vsubservprov-1414-51.html |arkivdato=2009-06-18 }}&lt;/ref&gt;, kaj tiu marborda zono kiu antaŭe estis arida en la nuntempo konvertiĝis en unu el la plej produktivaj regionoj de Hispanio, kie oftas la [[forcejo]]j&lt;ref&gt;http://www.ideal.es/almeria/v/20100612/agricultura/produccion-sandia-levante-retrasara-20100612.html&lt;/ref&gt;. En la Valo de Ebro troviĝas projekto kiu kombiniĝas inter ŝpruca sistemo kaj akvoelektrejoj&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ebro.org/historia.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091030172807/http://www.ebro.org/historia.html |arkivdato=2009-10-30 }}&lt;/ref&gt;. Grandaj zonoj en [[Ekstremaduro]] estas ŝprucitaj per akvo el la rivero [[Guadiana]] pere de ŝprucsistemo instalita danke al la registaraj projektoj ([[Plan Badajoz]]&lt;ref&gt;http://www.hoy.es/20080930/mas-actualidad/campo/agricultura-convierte-colonos-plan-200809301303.html&lt;/ref&gt; kaj ŝprucigejoj de Coria, i.a.). La ekspluatado de la malgranda ŝprucsistemo estas pli ofta en zono je malseka klimato kaj en la hortoj de [[Murcio]] kaj la hortaro de [[Valencio]].

=== Brutaro ===
Speciale la [[ŝafo|ŝafa]] kaj la [[porko|porka]], havas gravan ekonomian signifon. En [[2005]] la brutaro kalkuliĝis je 22,7 milionoj da brutoj, 25,1 milionoj da porkoj, 6,5 milionoj da [[bovo]]j, 3 milionoj da [[kapro]]j, 240.000 da [[ĉevalo]]j kaj 131 milionoj da [[kortobirdo]]j. En Hispanio oni produktis 32 milionojn kg da [[mielo]] en la jaro [[2001]].

=== Forstado kaj fiŝkaptado ===
[[Dosiero:Mar Cantabrico.png|eta|Kantabra Maro.]]
La [[korko]] estas la ĉefa arbara rimedo de Hispanio&lt;ref&gt;http://www.asecor.com/cont.asp?lang=es&amp;sec=3&amp;subsec=5&lt;/ref&gt; kaj en 2001 la produktado atingis 57.581 [[tuno]]jn. La produktado de la paperpulpo kaj ligno de la hispanaj arbaroj estas nesufiĉa por kovrado de necesaĵoj de la lando.

La fiŝindustrio&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.lukor.com/not-neg/sectores/0712/21131239.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110921081553/http://www.lukor.com/not-neg/sectores/0712/21131239.htm |arkivdato=2011-09-21 }}&lt;/ref&gt; nuntempe estas malpli grava ol pasinte, eĉ se ĝi okupas la unuajn lokojn inter la eŭropaj landoj&lt;ref&gt;http://www.google.es/search?hl=es&amp;rlz=1G1GGLQ_ESES319&amp;q=espa%C3%B1a+mayor+pa%C3%ADs+en+pesquera&amp;aq=f&amp;aqi=&amp;aql=&amp;oq=&amp;gs_rfai=&lt;/ref&gt; (en la tuta mondo) kaj pro la kvanto de ĝiaj ŝipoj kaj pro la fiŝkaptado. La jara fiŝkaptado pliiĝis al 1'2 milionoj da tunoj en 2004 kaj ĉefe temis pri la kaptado de [[tinuso]]&lt;ref&gt;http://www.lavanguardia.es/premium/publica/publica?COMPID=53460805343&amp;ID_PAGINA=22088&amp;ID_FORMATO=9&amp;turbourl=false{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; (26% de tinusretoj, Hispanio fiŝkaptas la 60% de la tuta fiŝkaptado en la [[Eŭropa Unio]], preskaŭ 230.000 t, kio konvertas ĝin en la dua monda produktanto), [[kalmaro]]j, [[merluĉo]]j, [[sardino]]j ([[Vigo]] kaj [[Insulo Kristina]]), [[engraŭlo]]j (havenoj ĉe la [[Biskaja Golfo]]), [[skombro]]j, [[merlango]] kaj [[mitulo]]j. Ekde antaŭ kelkaj jardekoj la akvokulturo (mara kaj kontinenta) forte disvolviĝis, elstarante la bredadon de orfiŝoj, [[labrako]]j, mituloj, [[truto]]j, [[turboto]]j kaj [[salmo]]; la totala produktado en 2003 kalkuliĝis je 311.287 tunoj.

=== Min-industrio ===
[[Dosiero:Minero001.gif|eta|Monumento al la ministo en [[Riotinto]], [[Huelva]].]]

La hispana min-industrio&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.igme.es/internet/default.asp |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111002085544/http://www.igme.es/internet/default.asp |arkivdato=2011-10-02 }}&lt;/ref&gt; ekde [[1996]] estis markita de la progresiva malpliiĝo kaj la elfosado de [[karbo]]j, stagnado en la metala min-industrio kaj la konstanta kreskado de la mineraloj kaj industriaj rokoj ([[celestino]], [[natria sulfato]], [[sepiolito]], [[fluorito]], [[gipso]], [[feldspato]], [[ardezo]], [[marmoro]], [[granito]]…) ĉiam pli peze en la min-sektoro. En [[2003]] la jara minproduktado (en [[tuno]]j) kalkuliĝis je 20,6 milionoj da [[karbo]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.laecologia.net/cambio-climatico/el-carbon-como-fuente-de-energia-para-la-produccion-electrica-para-espana/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100106010240/http://www.laecologia.net/cambio-climatico/el-carbon-como-fuente-de-energia-para-la-produccion-electrica-para-espana/ |arkivdato=2010-01-06 }}&lt;/ref&gt; kaj [[lignito]], 265.000 da [[fero]], 70.000 da koncentraĵoj el [[zinko]], 2.000 da [[plumbo]], 6,5 milionoj da [[gipso]], kaj 2.409.554 bareloj da [[nafto|kruda nafto]] jare.

En [[2001]] la ĉefaj energiaj minproduktaĵoj estis la lignito kaj karbo; inter la metalaj mineraloj elstaris la zinko kaj inter la rokoj kaj industriaj mineraloj, la [[salo]]&lt;ref&gt;http://www.institutodelasal.com/subcat/main.html{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; kaj la specialaj argiloj. La ĉefaj karbominejoj troviĝas en [[Asturio]]&lt;ref&gt;http://html.rincondelvago.com/mineria-en-asturias.html&lt;/ref&gt; kaj norde de la [[provinco de Leono]]; la ĉefaj fermineralujoj troviĝas ĉirkaŭ [[Santandero (Hispanio)|Santandero]] (Kantabrio) kaj [[Bilbao]] (Eŭskio); [[Almadén]], en la provinco [[Ciudad Real]] estis tre produktiva en la elfosado de [[hidrargo]]; kaj [[Andaluzio]] elstaras pro la metala minindustrio&lt;ref&gt;http://www.gestiopolis.com/recursos/documentos/fulldocs/eco/indand.htm&lt;/ref&gt;, kun pli ol la duono de la landa produktado.

=== Industrio ===
[[Dosiero:View of Bilbao.jpg|eta|[[Bilbao]], unu el la plej industriaj urboj de Hispanio.]]
En Hispanio estas produktata, i.a., teksaĵoj&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.lukor.com/not-neg/sectores/portada/08082705.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090614123714/http://www.lukor.com/not-neg/sectores/portada/08082705.htm |arkivdato=2009-06-14 }}&lt;/ref&gt;, fero kaj ŝtalo, motor-veturiloj, kemiaĵoj&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www2.uca.es/asociacion/agadeiq/paginas/iq.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100618214250/http://www2.uca.es/asociacion/agadeiq/paginas/iq.htm |arkivdato=2010-06-18 }}&lt;/ref&gt;, vestaĵoj kaj ŝuoj, ŝipoj, naftorafinado kaj cemento, kaj elstaras pro ĝia valoro la industriaj sektoroj en la produktado de nutraĵoj&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.lukor.com/not-soc/cuestiones/portada/08060525.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100726172236/http://www.lukor.com/not-soc/cuestiones/portada/08060525.htm |arkivdato=2010-07-26 }}&lt;/ref&gt;, trinkaĵoj kaj transportaj materialoj, inter kiuj elstaras la aŭt-sektoro kaj la aeronaŭtika sektoro. Hispanio estas unu el la unuaj mondaj vinproduktantoj&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.noticiasdelvino.com/2/4817/la-produccion-vino-espana-descendera-casi-10.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120111080352/http://www.noticiasdelvino.com/2/4817/la-produccion-vino-espana-descendera-casi-10.html |arkivdato=2012-01-11 }}&lt;/ref&gt;, la produktado de 2003 kalkuliĝis je 30 milionoj da hektolitroj. La siderurga industrio, antaŭ la rekonvertiĝo en la [[1990-aj jaroj]], koncentriĝis en [[Bilbao]], [[Santandero (Hispanio)|Santandero]], [[Oviedo]] kaj [[Avilés]].

=== Internaciaj rezervoj ===
[[Dosiero:World international reserves june 2007.png|eta|Internaciaj monrezervoj mondskale - jaro 2007]]
La internaciaj rezervoj estas depono de eksterlanda mono kontrolata de centraj bankoj kaj aliaj mon-aŭtoritatoj. La internaciaj rezervoj de Hispanio&lt;ref&gt;http://www.mexicomaxico.org/Voto/ReservInt.htm&lt;/ref&gt; dum 2008 superis 19.000 milionojn da {{J|usona dolaro}}.

La internaciaj rezervoj de Hispanio estas 1'93 bilionoj da dolaroj malpli ol la rezervoj de [[Ĉinio]], 990.000 milionoj malpli ol la de [[Japanio]], 360.000 milionoj ol la de [[Rusio]], 90.000 milionoj ol la de [[Francio]], 50.000 milionoj ol la de [[Usono]] aŭ 15.000 milionoj al la de [[Ĉilio]]. Aliflanke, ili estas 4.000 milionoj pli ol la rezervoj de [[Belgio]], 7.000 milionoj pli ol la de [[Portugalio]] aŭ 11.000 milionoj pli ol la de [[Finnlando]].

=== Turismo ===
[[Dosiero:San Sebastian from Igeldo.jpg|eta|La [[Golfeto de La Konko]] estas unu el la plej famaj de Eŭropo]]
[[Dosiero:Plaza de Castilla (Madrid) 06.jpg|eta|[[Pordo de Eŭropo]] en Madrido.]]
Hispanio estas la dua lando en la mondo kiu ricevas pli da eksterlandaj turistoj&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.eleconomista.es/blogs/la-telarana/?p=1784 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110909072317/http://www.eleconomista.es/blogs/la-telarana/?p=1784 |arkivdato=2011-09-09 }}&lt;/ref&gt;, laŭ datumoj de la [[Monda Organizaĵo pri Turismo]], nur post [[Francio]], kaj ĝi ĝuas 7% de la monda turismo, antaŭ [[Usono]] kaj [[Italio]].

La turisma sektoro havigis al Hispanio 48.181 milionojn da eŭroj en 2006, kio estas 4,7 % pli ol en la jaro 2005, kaj ĝi situigas Hispanion en dua pozicio laŭ ekonomiaj enspezoj, malantaŭ Usono, kaj antaŭ Francio kaj Italio.

Inter januaro kaj decembro [[2006]] ĝi ricevis 58,8 milionojn da eksterlandaj turistoj&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://directorioespanol.es/turismo-en-espana/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100617173813/http://directorioespanol.es/turismo-en-espana/ |arkivdato=2010-06-17 }}&lt;/ref&gt;, 4,5% pli ol la registritaj en la sama periodo antaŭan jaron, laŭ datumoj de la Ministerio de Industrio, Turismo kaj Komerco.

[[Katalunio]] estas la unua turisma destino de Hispanio&lt;ref&gt;http://www.elmundo.es/elmundo/2009/07/21/barcelona/1248170316.html&lt;/ref&gt;. La 15 milionoj da turistoj kiujn ĝi ricevis estis 25,3% de la tuto de la registritaj alvenoj en tuta Hispanio, kaj tio reprezentas kreskon je 6,9% respekte al la sama periodo de la antaŭa jaro.

La dua turisma destino de Hispanio estas [[Balearoj]], kiu ricevis 10,1 milionoj en 2006, 4,7% pli ol en la antaŭa jaro. [[Kanarioj]]&lt;ref&gt;http://www.turismodecanarias.com/islas-canarias-espana/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100927190848/http://www.turismodecanarias.com/islas-canarias-espana/ |date=2010-09-27 }}&lt;/ref&gt;, 9,6 milionoj da turistoj (1,8% pli ol en la antaŭa jaro) estas la tria turisma destino antaŭ [[Andaluzio]]&lt;ref&gt;http://www.diariosur.es/v/20100623/turismo/andalucia-cuarta-comunidad-competitividad-20100623.html&lt;/ref&gt;, kiu atingis 8,5 milionojn (2,3% pli), la [[Valencia Komunumo]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.comunitatvalenciana.com/zona-turistica/valencia-terra-i-mar-0?k=1 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100212030401/http://www.comunitatvalenciana.com/zona-turistica/valencia-terra-i-mar-0?k=1 |arkivdato=2010-02-12 }}&lt;/ref&gt;, 5,5 milionoj (1,5% pli) kaj la [[Madrida Regiono]], kiu ricevis 3,9 milionojn da turistoj (14,7 % pli)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=430281 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110810014600/http://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=430281 |arkivdato=2011-08-10 }}&lt;/ref&gt;. Menciindas ke Madrido, la hispana ĉefurbo, gastigas la sidejon de la [[Monda Organizaĵo pri Turismo]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.unwto.org/index.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131008111244/http://www2.unwto.org/index.php |arkivdato=2013-10-08 }}&lt;/ref&gt;.

Laŭ antaŭvidoj de la Monda Organizaĵo pri Turismo, la alveno de eksterlandaj turistoj en Hispanion kreskos mezume je 5% ĉiujare en la venontaj dudek jaroj, pro kio oni supozas la ricevon de 75 milionoj da turistoj en 2020, preskaŭ 20 milionoj pli ol la ricevitaj en 2005.

=== Valuto kaj banko ===
[[Dosiero:Euro symbol.svg|eta|Simbolo de [[eŭro]] kaj la [[Eŭropa Centra Banko|BCE]]]]
[[Dosiero:Banco de España (Madrid) 06.jpg|eta|[[Banko de Hispanio]], Madrido]]
La oficiala valuto de Hispanio estas la [[eŭro]] &lt;ref&gt;http://www.cincodias.com/articulo/opinion/Bienvenida-Espana-euro/20100529cdscdiopi_2/cdsopi/&lt;/ref&gt; kaj ĝi estas emisiita de la [[Banko de Hispanio]]&lt;ref&gt;http://www.bde.es/webbde/es/&lt;/ref&gt;, kunordigita kun la [[Eŭropa Centra Banko]]&lt;ref&gt;http://www.ecb.int/ecb/html/index.es.html&lt;/ref&gt;. Ekde la 1-a de januaro [[1999]], la eŭro interligiĝis al la valoro de la antaŭa hispana valuto, la [[peseto]], kun fiksa ŝanĝo je 166,386 pesetoj por 1 eŭro. La 1-an de januaro [[2002]], la peseto ĉesis cirkuli kaj en tiu momento eŭro fariĝis la sola leĝe cirkulanta mono, kvankam la civitanoj kun pesetoj ĉiam povus ŝanĝi ilin en la Banko de Hispanio&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.bde.es/webbde/es/secciones/prensa/faqs/billetes.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100726144024/http://www.bde.es/webbde/es/secciones/prensa/faqs/billetes.html |arkivdato=2010-07-26 }}&lt;/ref&gt;.

La lando kalkulas je potenca banksistemo, kun multaj komercaj bankoj kaj ŝparkasoj, kiuj entute atingas la kapitaligon je 79.770.000.000 €, la 6,50% de la monda totalo (datumoj de aprilo 2008), kaj tio lokigas ĝin en la 4-a de la mondo, malantaŭ [[Usono]], [[Britio]] kaj [[Svislando]]. Du hispanaj bankoj troviĝas inter la 20 unuaj de la mondo laŭ borsa kapitaligo: SCH&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.bancosantander.es/cssa/Satellite?pagename=SantanderComercial%2FPage%2FSAN_Index |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100630210527/https://www.bancosantander.es/cssa/Satellite?pagename=SantanderComercial%2FPage%2FSAN_Index |arkivdato=2010-06-30 }}&lt;/ref&gt; (11º) kaj BBVA&lt;ref&gt;https://www.bbva.es/TLBS/tlbs/esp/segmento/particulares/index.jsp&lt;/ref&gt; (19º). La ĉefaj [[borso]]j troviĝas en [[Madrido]], [[Barcelono]], [[Bilbao]] kaj [[Valencio]]. En aliaj urboj funkcias [http://buscon.rae.es/draeI/SrvltGUIBusUsual?TIPO_HTML=2&amp;TIPO_BUS=3&amp;LEMA=bols%C3%ADn subborsoj].

{| style = align=&quot;left&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;bonita&quot; style=&quot;margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Eksportaĵoj al
! colspan=&quot;2&quot; | Importaĵoj el
|-
! Lando
! Procento
! Lando
! Procento
|-
| {{FRA}}
| 19,3 %
| {{DEU}}
| 15,0 %
|-
| {{DEU}}
| 11,4 %
| {{FRA}}
| 14,5 %
|-
| {{POR}}
| 9,4 %
| {{ITA}}
| 8,5 %
|-
| {{GBR}}
| 8,5 %
| {{GBR}}
| 5,8 %
|-
| {{ITA}}
| 8,4 %
| {{NLD}}
| 4,9 %
|-
| {{USA}}
| 4,0 %
| {{CHN}}
| 4,3 %
|-
| {{NLD}}
| 3,1 %
| {{BEL}}
| 3,7 %
|-
| {{BEL}}
| 2,8 %
| {{POR}}
| 3,3 %
|-
| Aliaj
| 33,1 %
| Aliaj
| 40,0 %
|-
! colspan=&quot;4&quot; | Fonto: [[Nacia Instituto de Statistiko (Hispanio)|INE]], 2005
|}

=== Ekstera komerco ===
En [[2003]] Hispanio importis&lt;ref&gt;http://www.indexmundi.com/es/espana/importaciones.html&lt;/ref&gt; produktojn je la valoro de 210.860 [[miliono]]j da [[dolaro]]j kaj la eksportaĵoj pliiĝis al 158.213 milionoj da dolaroj pro kio Hispanio importas multe pli ol kio ĝi eksportas. Inter la ĉefaj importaĵoj troviĝis la mineralaj kaj lubrikaj karburaĵoj, maŝinaro kaj transportiloj, krudaĵo, manufakturaĵoj, nutraĵoj, vivantaj bestoj kaj kemiaĵoj. La ĉefaj eksportitaj produktoj&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.plancameral.org/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100626072027/http://www.plancameral.org/ |arkivdato=2010-06-26 }}&lt;/ref&gt; estas: maŝinaro kaj transportiloj, nutraĵoj kaj vivantaj bestoj, motoriloj, fero kaj ŝtalo, teksaĵoj kaj konfekciaĵoj. La ĉefaj komercaj interŝanĝoj de Hispanio okazas kun la ceteraj landoj de la Eŭropa Unio (elstarante [[Francio]], [[Germanio]], [[Italio]], [[Britio]], landoj de la [[Benelukso]] kaj [[Portugalio]]), [[Usono]] kaj [[Japanio]]. La enspezoj el la turisma sektoro, kiu en [[2004]] pliiĝis al 37.250 milionoj da [[eŭro]]j, helpis kompensi la [[deficito]]n de la hispana komerca bilanco; la nombro de personoj kiuj vizitis la landon en tiu jaro estas ĉirkaŭ 85 milionoj.

=== Scienco kaj teknologio ===
[[Dosiero:Roque z04.jpg|eta|[[Granda Teleskopo Kanarioj]].]]
Hispanio estas bone ekipita laŭ infrastrukturoj industria kaj teknologia, kaj dum la lastaj jaroj multobliĝis la teknologiaj parkoj&lt;ref&gt;http://www.apte.org/es/&lt;/ref&gt; en la ĉefaj industriejoj, kaj en la hispanaj universitatoj kaj en la Centroj pri Esplorado kaj Evoluigo&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.accenture.com/Countries/Spain/Services/InvestigacionDesarrollo.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100326065138/http://www.accenture.com/Countries/Spain/Services/InvestigacionDesarrollo.htm |arkivdato=2010-03-26 }}&lt;/ref&gt;. Nuntempe ekzistas 41 teknologiejoj (12 funkciantaj kaj 29 en projektoj). En ĉi tiuj parkoj establiĝas 1080 entreprenoj, 108 esplorcentroj kaj 12 kovaparatoj. La elspezoj en la esplorcentroj forte pliiĝis en la lastaj jaroj. La Nova Nacia Plano de Esplorado kaj Evoluigo (2004-2007) antaŭvidas ke la elspezoj atingus 1,4% de la [[MEP]] en 2007.

=== Loĝado ===
[[Dosiero:Patxillardegi baserria Donostia 2007.JPG|eta|[[Donostio]] estas unu el la urboj kie loĝado plej kostas.]]
Hispanio havis ĉirkaŭ 24.677.227 loĝejojn fine de la [[jaro]] [[2006]]&lt;ref&gt;http://www.ub.es/geocrit/-xcol/260.htm&lt;/ref&gt;, laŭ datumoj de la [[Banko de Hispanio]], sur totalo de 16,03 milioloj de hispanaj hejmoj. Ĉi tiuj ciferoj indikas mezumon de 1,54 loĝejoj por hispana hejmo. Laŭ la samaj fontoj, 85% de la loĝejoj en Hispanio estas propraj&lt;ref&gt;http://www.extremaduraprogresista.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=3189:vivienda-propia--aquella-trampa-del-qfranquismoq-&amp;catid=40:libre-opinion&amp;Itemid=59{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, kaj nur 15% estas luataj.

La mezuma prezo de la nova loĝejo en Hispanio estas 2510 [[eŭro|€]]/[[kvadrata metro|m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;]], laŭ datumoj de la [[Sociedad de Tasación]] je la 31-a de decembro de 2005. La prezo de la loĝejo, tamen, multe varias laŭ la aŭtonoma regiono kaj la provincaj ĉefurboj.

=== Transporto ===
[[Dosiero:Iberia.a320-214.ec-hdl.750pix.jpg|eta|Aviadilo [[A320]] de [[Iberia L.A.E.|Iberia]], unua flugkompanio fondita en [[1927]].]]
[[Dosiero:Ave.jpg|eta|[[Alta Velocidad Española]] (AVE). [[Serie 102 de Renfe|Talgo 350]].]]
[[Dosiero:Madrid Metro Sign.jpg|eta|markemblemo de la Metroo de Madrido en la elirejo de la metrostacio {{Senapartligilo|Delicias (metroo de Madrido)}}]]
Hispanio havas 105 [[flughaveno]]jn en diversaj regionoj, el ili 33 estas internaciaj, kie funkcias pli ol 250 aerlinioj, el kiuj la plej grava estas la [[flughaveno Madrido-Baraĥo]]&lt;ref&gt;http://www.aena.es/csee/Satellite?MO=0&amp;SMO=-1&amp;SiteName=MAD&amp;c=Page&amp;cid=1049727006353&amp;pagename=Estandar%2FPage%2FAeropuerto&lt;/ref&gt;. Post la ampleksigado de Baraĥo, ĉi tiu celumas esti unu el la konektil-havenoj plej gravaj en la mondo kaj havi spacon por 70.000.000 de vojaĝantoj (preskaŭ 30 milionoj pli ol en 2005). Baraĥo plenumas gravan rolon kiel konektilo inter la provincaj [[ĉefurbo]]j kaj la eksterlando. La [[flughaveno de Barcelono]]&lt;ref&gt;http://www.aena.es/csee/Satellite?pagename=Estandar%2FPage%2FAeropuerto&amp;MO=0&amp;SMO=-1&amp;SiteName=BCN&amp;c=Page&amp;cid=1045569607459&lt;/ref&gt;, ankaŭ tre elstaras, kaj post la gravega inaŭgurado de la nova Terminalo suda (T4 aŭ D) (jaro 2008), ĝi estos la dua plej grava flughaveno de la sudo de [[Eŭropo]], kun 60.000.000 da vojaĝantoj jare (ĉ.30.000.000 da vojaĝantoj pli ol 2005). Ankaŭ, en la [[jaro]] [[2012]], daŭros la ampleksiĝo de la flughaveno de [[Barcelono]] en la Terminalo 5 aŭ E, kiu pliigos la spacon de la [[flughaveno]] ĝis 75.000.000 de vojaĝantoj, ĉirkaŭ 15.000.000 pli ol tiuj de la 4 funkciantaj terminaloj.

La fervojoj kaj retstacioj de iberia larĝo estas mastrumataj de [[Administranto de Fervojaj Infrastrukturoj|ADIF]]. En ĝi ofertiĝas la servoj de la ŝtata fervojkompanio [[Renfe Operadora]]&lt;ref&gt;http://www.renfe.com/&lt;/ref&gt;. Krome, ekzistas diversaj retoj je internacia larĝo ([[Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya|FGC]]) kaj kelkaj linioj je metra larĝo ([[Renfe Cercanías AM|FEVE]]). La fervoja hispana sistemo estas ĉefe radia kun centro en Madrido. En la urbo Barcelono eblas konekti Hispanion kun [[Parizo]], [[Zuriko]] kaj [[Milano]] inter aliaj eŭropaj urboj.

La servoj de la [[Alta Velocidad Española]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.edreams.es/ofertas/vuelos/aerolinea/RNF/renfe-ave/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091231185314/http://www.edreams.es/ofertas/vuelos/aerolinea/RNF/renfe-ave/ |arkivdato=2009-12-31 }}&lt;/ref&gt; (AVE) fare de [[Renfe Operadora]] malpliigas ĝis la duonon de la aŭtveturado kaj atingas pli ol 250 [[kilometro por horo|km/h]]. La plej komerca rapido de la trajnoj estas 300&amp;nbsp;km/h kaj la pinta rapido estas je 356,8&amp;nbsp;km/h.

La metroreto disponeblas en ses urboj: [[Metroo de Barcelono|Barcelono]]&lt;ref&gt;http://www.tmb.cat/es_ES/home.jsp&lt;/ref&gt;, [[Metroo de Bilbao|Bilbao]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.metrobilbao.net/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141202130644/http://www.metrobilbao.net/ |arkivdato=2014-12-02 }}&lt;/ref&gt;, [[Metroo de Madrido|Madrido]]&lt;ref&gt;http://www.metromadrid.es/es/index.html&lt;/ref&gt;, [[Metroo de Palma de Mallorca|Palma de Mallorca]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mallorcaquality.com/index/paginasgenerales/metro_palma_mallorca_estacion_intermodal.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070429063456/http://www.mallorcaquality.com/index/paginasgenerales/metro_palma_mallorca_estacion_intermodal.htm |arkivdato=2007-04-29 }}&lt;/ref&gt;, [[Metroo de Sevilo|Sevilo]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.metrodesevilla.org/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090213051512/http://metrodesevilla.org/ |arkivdato=2009-02-13 }}&lt;/ref&gt; kaj [[Metroo de Valencio|Valencio]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.metrovalencia.es/page.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100630145249/http://www.metrovalencia.es/page.php |arkivdato=2010-06-30 }}&lt;/ref&gt;. Nuntempe estas konstruataj aliaj metroretoj en urboj kiel [[Alikanto]]&lt;ref&gt;http://www.rtve.es/mediateca/audios/20100618/metro-llega-centro-alicante-comienza-fiestas-hogueras13-comunidad-valenciana---18/804103.shtml&lt;/ref&gt;, [[Malago]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.metrodemalaga.info/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140529084628/http://www.metrodemalaga.info/ |arkivdato=2014-05-29 }}&lt;/ref&gt; kaj [[Granado]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.metropolitanogranada.com/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130503125102/http://www.metropolitanogranada.com/ |arkivdato=2013-05-03 }}&lt;/ref&gt;; kaj planita por [[Santandero (Hispanio)|Santandero]]. La plej larĝa kaj kun pli da pasaĝeroj jare estas la metroo de Madrido (310&amp;nbsp;km; 616 milionoj da pasaĝeroj), sekve de la metroo de Barcelono (115&amp;nbsp;km; 480 milionoj da pasaĝeroj).

La hispana vojreto&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.dgt.es/portal/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110523055335/http://www.dgt.es/portal/ |arkivdato=2011-05-23 }}&lt;/ref&gt; estas formata el ĉirkaŭ 370.000&amp;nbsp;km. Ĉi tiu reto konsistas al pagendaj aŭtoŝoseoj, publikaj [[aŭtoŝoseo]]j, [[aŭtovojo]]j, ŝosejoj je duoblaj vojoj kaj tradiciaj vojoj. En ĉi tiu cifero ne estas inkluzivataj la [[ŝoseo]]j kaj [[strato]]j en la urbaj paroj, nek la stratoj aŭ vojoj en agrikulturaj aŭ arbaraj zonoj. Sed temas nur pri aŭtoŝoseoj, ĝi havas ampleksan reton kiu preskaŭ atingas 13.200&amp;nbsp;km. La invest-plano de la Registaro supozas ke Hispanio havos en la jaro 2010 reton de aŭtoŝoseoj el pli ol 13.000&amp;nbsp;km, konvertante sin en unu el la plej ampleksaj kaj modernaj en la mondo.

Tiamaniere, Hispanio ĝuas bonegajn markomunikaĵojn kun pli ol 53 internaciaj havenoj en la marbordoj ĉe la [[Atlantiko]] kaj [[Mediteraneo]]. Elstarindas la [[Haveno Bahía de Algeciras|haveno de Algeciras]] &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.apsevilla.com/wps/themes/html/inicio/index.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100722010741/http://www.apsevilla.com/wps/themes/html/inicio/index.html |arkivdato=2010-07-22 }}&lt;/ref&gt;, la sola en Hispanio konsiderata kiel monda unuaklasa haveno pro ĝia altega movado de pasaĝeroj kaj varoj, ankaŭ la [[haveno de Vigo]], unu el la plej aktivaj laŭ vartrafiko, fiŝkaptado kaj frostaĵoj. La [[haveno de Sevilo]] estas la sola rivera [[haveno]] kiu ekzistas en la lando, ĉar eĉ se la urbo troviĝas en la interno de la duoninsulo, ĝi havas marelirejon tra la [[rivero Guadalquivir]]. La najbara [[haveno de Kadizo]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.puertocadiz.com/opencms/index.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100619101000/http://www.puertocadiz.com/opencms/index.html |arkivdato=2010-06-19 }}&lt;/ref&gt; estas strategia punkto por la var-enŝipiĝo ĝis la atlantika arkipelago [[Kanarioj]]. La [[haveno de Barcelono]], estas la plej grava ĉe la Mediteraneo laŭ trafikado de krozoŝipoj, kaj la dua internaciskale.

== Religio ==
[[Dosiero:Basílica de Santiago 02.JPG|eta|200ra|Fasado de la [[Katedralo de Santiago de Compostela]] ([[Provinco Korunjo]]).]]
[[Dosiero:Madrid temple.jpg|eta|[[Mormona Templo de Madrido]]]]
La artikolo 16.3 de la [[Hispana Konstitucio de 1978|Hispana Konstitucio]] difinas la landon kiel senkonfesian ŝtaton: &quot;''Nenia konfesio ĝuos ŝtatan trajton''&quot;. Tamen, ĝi garantias la religian kaj diservan liberecon de la individuoj kaj kunlaboradon inter la publikaj instancoj kaj ĉiuj religiaj konfesioj.

Historie, [[katolikismo]] estas la religio de la plimulto en la lando&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://civwiki.wetpaint.com/page/La+Iglesia+Catolica+en+Espa%C3%B1a+hoy |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100702070614/http://civwiki.wetpaint.com/page/La+Iglesia+Catolica+en+Espa%C3%B1a+hoy |arkivdato=2010-07-02 }}&lt;/ref&gt;. La [[Katolika Eklezio]] estas la sola konfesie eksplicite menciata en la Konstitucio, en la sama artikolo (16.3): &quot;''... kaj daŭre restos la rilatoj pri kunlaborado kun la Katolika Eklezio kaj la ceteraj konfesioj''&quot;. Kun la [[Pilar|Virgulino de la Pilar]], la [[Virgulino de Guadalupe (Hispanio)|Virgulion de Guadalupe]] estas [[Patronino]] de Hispanio kaj ankaŭ Patronino de ĉiuj teroj de hispana lingvo -Patronino de la Hispanidad-, kun la titolo de &quot;''Reina de las Españas''&quot; (reĝino de la Hispanioj). Laŭ la barometro de opinioj de la Centro de Sociologiaj Esploroj, realigita en [[2010]], ĉirkaŭ 75% de la hispanoj sin konsideris katolikoj, la [[ateismo|nedikredantoj]]&lt;ref&gt;http://ateos.org/&lt;/ref&gt;, 21.3% kaj el aliaj religioj 1,6%.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.larazon.es/noticia/6095-el-75-de-los-espanoles-dice-ser-catolico |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100402133054/http://larazon.es/noticia/6095-el-75-de-los-espanoles-dice-ser-catolico |arkivdato=2010-04-02 }}&lt;/ref&gt; Tamen, la elcento pri praktikantoj estas multe pli malalta. Laŭ la sama esploro, la katolikoj aŭ kredantoj en alia religio kiuj preskaŭ neniam ĉeestas diservon aŭ [[meso]]n estas ĉirkaŭ 57,0%, kaj 15,2% respondis ĉeesti religiajn ceremoniojn nur kelkfoje jare, dume 14,3% respondis ĉeesti ilin preskaŭ ĉiudimanĉe kaj dum festotagoj, 14,3 faras tio unufoje monate kaj nur 1,7% plurfoje semajne.&lt;ref&gt;http://datos.cis.es/pdf/Es2815mar_A.pdf&lt;/ref&gt; Aliflanke, laŭ la esploro je la [[19-a de aprilo]] [[2005]] de [[New York Times]], nur 18% de la hispanoj regule ĉeestas la meson. Inter la homoj malpli ol 30 jaroj aĝaj, tiu elcento malpliiĝas al 14%. La 46% de la junaj hispanoj de 15 al 24 jaroj aĝaj deklaras sin [[Agnostikismo|agnostikuloj]], ateistoj aŭ indiferentaj, kio indikas la deklivon de la religiemo en la hispana popolo.

Laŭ nombro da sekvantoj, la dua plej grava religio estas [[Islamo]]&lt;ref&gt;http://www.cislamica.org/&lt;/ref&gt;. Oni kalkulas ke en Hispanio estas ĉirkaŭ 800.000 kredantoj, ĉefe venintaj en la amasa enmigrado el Nord-Afriko. Post islamo aliaj gravaj konfesioj estas la [[evangeliismo|evangelianoj]]&lt;ref&gt;http://infocatolica.com/blog/coradcor.php/el-papel-de-los-protestantes-evangelicos&lt;/ref&gt;, kun ĉirkaŭ 1.200.000 da kredantoj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ferede.org/general.php?pag=estad#1 |titolo=Federación de Entidades Religiosas Evangélicas de España - FEREDE&lt;!-- Título generado por un bot --&gt; |alirdato=2010-06-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110930083055/http://www.ferede.org/general.php?pag=estad#1 |arkivdato=2011-09-30 }}&lt;/ref&gt; Ankaŭ elstaras la [[Atestantoj de Jehovo]]&lt;ref&gt;http://testigosdejehovaywatchtower.wordpress.com/2009/07/03/anibal-matos-portavoz-de-los-testigos-de-jehova-en-espana-a-este-tipo-%C2%BFlo-cortaron-verde/&lt;/ref&gt;, kun 103.784 kredantoj, kaj la [[mormonismo|mormonoj]]&lt;ref&gt;http://www.sud.org.es/&lt;/ref&gt;, kiuj estas ĉirkaŭ 20.000. La juda komunumo ne superas 15.000 anojn. Alia religio estas la [[Bahaa Kredo]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.bahai.es/articulos/contactar |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100617105138/http://bahai.es/articulos/contactar |arkivdato=2010-06-17 }}&lt;/ref&gt; kiu havas nacian centron en Madrido kaj lokajn komunumojn en la tuta lando kun ĉirkaŭ 4.000 kredantoj.

En Hispanio ekzistas la koncepto de religio kun rimarkinda enradikiĝo, tio estas statuso koncedita de la Ministerio de Justico tra la Ĝenerala Direktorio de Religiaj Aferoj post la informaĵo de la Helpa Komisiono pri Religia Libereco.&lt;ref&gt;Laŭ la artikolo 7 de la [http://www.mjusticia.es/cs/Satellite?blobcol=urldocumento&amp;blobheader=application%2Fpdf&amp;blobkey=id&amp;blobtable=Documento&amp;blobwhere=1080294694397&amp;ssbinary=true Leĝo 7/1980, pri Religia Libereco] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100621181653/http://www.mjusticia.es/cs/Satellite?blobcol=urldocumento&amp;blobheader=application%2Fpdf&amp;blobkey=id&amp;blobtable=Documento&amp;blobwhere=1080294694397&amp;ssbinary=true |date=2010-06-21 }}: {{citaĵo|El Estado, teniendo en cuenta las creencias religiosas existentes en la sociedad española, establecerá, en su caso, Acuerdos o Convenios de cooperación con las Iglesias, Confesiones y Comunidades religiosas inscritas en el Registro que por su ámbito y número de creyentes hayan alcanzado notorio arraigo en España}}
El [http://webpages.ull.es/users/mbarral/calr.html Real Decreto 1591/2001, de 26 de octubre por el que se regula la Comisión Asesora de Libertad Religiosa] establece que una de sus funciones es la preparación de los dictámenes de los convenios a los que se refiere el artículo 7 de la Ley Orgánica.&lt;/ref&gt; Krom katolikismo, ankaŭ havas tiun statuson pri rimarkinda enradikiĝo la sekvaj: [[protestantismo]], [[judismo]]&lt;ref&gt;http://www.sitiosespana.com/paginas/judaismo.htm&lt;/ref&gt;, [[islamo]] (ĉiuj en 1992), [[mormonismo]], [[atestantoj de Jehovo]] kaj [[budhismo]]&lt;ref&gt;http://www.sitiosespana.com/paginas/budismo.htm&lt;/ref&gt;, ĉi-lasta akceptita en 2007.

== Kulturo ==
=== Oficialaj festotagoj ===
La kalendaro de oficialaj festotagoj estas fiksata ĉiujare, laŭ la semajna distribuado. La aro de komunaj festotagoj por tuta Hispanio estas elektata inter la sekvaj;
[[Dosiero:Aurreskua dantzatzen.jpg|eta|''Dantzari'' dancante [[aurresku]].]]
[[Dosiero:Pilar de 8 fm de vilafranca.jpg|eta|Casteller.]]
{|class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|+ &lt;big&gt;'''Festoj'''&lt;/big&gt;
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
! Dato !! Nomo !! Rimarkoj
|-
| [[1-an de januaro]] || Nova Jaro ||
|-
| [[6-an de januaro]] || [[tri reĝoj|Tri Reĝoj]] || [[Epifanio]]
|-
| [[19-an de marto]] || [[Sankta Jozefo]] || (ne naciskale)
|-
| [[Marto]] aŭ [[aprilo]] || [[Sankta Ĵaŭdo]] || (ne estas naciskala festotago)
|-
| [[Marto]] aŭ [[aprilo]] || [[Granda vendredo|Sankta Vendredo]]
|-
| [[Marto]] aŭ [[aprilo]] || [[Paska Lundo]] || (ne estas naciskala festotago)
|-
| [[1-a de majo]] || [[Tago de la Laboro]]
|-
| [[25-an de julio]] || [[Jakobo la pli aĝa]] || Patrono de Hispanio por katolikoj (ne estas naciskala festotago)&lt;ref&gt;[http://www.diocesismalaga.es/index.php?mod=santoral&amp;secc=detall&amp;id=11907 ''Santiago el Mayor, Apóstol-mártir (Patrón de España)''], Diócesis de Málaga. Consultado el 12 de octubre de 2007.&lt;/ref&gt;
|-
| [[15-an de aŭgusto]] || [[Ĉieliro de Maria]] ||
|-
| [[12-an de oktobro]] || [[Nacia Hispana Festotago]] || Dato de [[Malkovro de Ameriko]], Tago de la Hispaneco kaj de [[Pilar|Nia Sinjoro de la Kolono]]
|-
| [[1-an de novembro]] || [[Ĉiuj Sanktuloj]] ||
|-
| [[6-an de decembro]] || Tago de la [[hispana Konstitucio de 1978|Konstitucio]] || Aprobdato de la&lt;br /&gt;Konstitucio de 1978
|-
| [[8-an de decembro]] || [[Senmakula koncipiĝo]] || Patrono de Hispanio por katolikoj&lt;ref&gt;[http://www.archimadrid.es/princi/princip/otros/santoral/prin/meses/dic/dic08.htm Santoral] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080928042229/http://www.archimadrid.es/princi/princip/otros/santoral/prin/meses/dic/dic08.htm |date=2008-09-28 }}, Archidócesis de Madrid. Consultado el 12 de octubre de 2007.&lt;/ref&gt;
|-
| [[25-an de decembro]] || [[Kristnasko]] || Naskiĝo de [[Jesuo]]
|}
Krom la naŭ naciskalaj festotagoj, ĉiu [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio]] povas deklari du festotagojn, krom la tago de la aŭtonoma komunumo kaj ĉiu municipo aliaj du, sed la nombro da festotagoj ne povas superi dek kvar tagojn en ĉiu loĝloko.

==== Religiaj festotagoj el publika intereso ====
[[Dosiero:Trasladogitanos1.jpg|eta|Procesio dum la Sankta Semajno en Malago.]]
La katolika religio estis la reganta konfesio en Hispanio laŭlonge de la historio. Pro tio, kvankam la religieco ĉe la unuopuloj signife malkreskis, ankoraŭ ekzistas grava influo en la socio kaj ĉefe en ĝiaj popularaj festoj. La publikaj festoj el religia fono estas tre gravaj kaj oftaj en [[Granado]], [[Sevilo]], [[Malago]], [[Leono (Hispanio)|Leono]] aŭ [[Valadolido]] inter aliaj.

La religiaj festoj kiuj havas publikan intereson estas tiuj kiuj rilatiĝas al la pasiono de Kristo (kiel la [[Sankta Semajno|sanktaj semajnoj]] de [[Sankta Semajno en Granado|Granado]], [[Sankta Semajno en Malago|Malago]], [[Sankta Semajno en Sevilo|Sevilo]], [[Sankta Semajno en Leono|Leono]] aŭ [[Sankta Semajno en Valadolido|Valadolido]]), la Pasko, ĉefe [[Pentekosto]] kaj [[Corpus Christi]]. Inter la religiaj festoj rilate al la virgulino Maria, elstaras la procesioj de la [[Virgulino de la Roso]] en [[Provinco de Sevilo|Sevilo]] kaj [[Provinco de Onubo|Onubo]].

Kutime, ĉiu aŭtonoma komunumo, [[provinco]] kaj [[municipo]] havas sian patronon al kiu estas dediĉata festotago el kultura kaj turisma intereso pro la okazantaj procesioj, festoj, toreadoj kaj ludoj por infanoj. Kelkfoje ĉi tiu festoj havas spurojn de antaŭkristanaj paganaj kredoj de la hispaniaj loĝantoj antaŭ la alpreno de [[kristanismo]].

=== Arto ===
[[Dosiero:Mural del Gernika.jpg|eta| [[Gerniko (pentraĵo)|Gerniko]] de [[Picasso]]]]
[[Dosiero:Pedro Almodovar and Penélope Cruz.jpg|eta|[[Pedro Almodóvar]] kaj [[Penélope Cruz]] en [[Oviedo]] en la liverado de la [[Premio Princo de Asturio de la Artoj]].]]
[[Dosiero:Page of Lay of the Cid.jpg|eta|Paĝo de la ''Cantar de Mio Cid'' en mezepoka kastilia.]]
[[Dosiero:Belen maya.jpg|eta|Dancistino de Flamenko Belén Maya, foto farita de Gilles Larrain en 2001]]
La diversaj popoloj kiuj loĝis en Hispanio laŭlonge de la historio, la landlima situacio de la duoninsulo inter kontinentoj kun kulturaj tradicioj tre diversaj kaj riĉaj, la longa periodo de politika influo de la hispana monarkio, kaj la ekspansio de la imperio tra Ameriko, determinis la kulturan havon, artisman kaj heredan de Hispanio, eble unu el la plej riĉaj, variaj kaj influaj de [[Okcidento]].

Hispanio estis lulilo de grandaj aŭtoroj en preskaŭ ĉiuj artaj disciplinoj, elstaras la hispana kontribuado al la pentroarto, kun geniuloj el universala famo. La plej konata estas la t.n. '''''[[Hispana ora epoko|Ora Epoko]]''''', en la baroka periodo, kun geniuloj kiaj [[Diego Velázquez]], [[Bartolomé Esteban Murillo]], [[José de Ribera]] aŭ [[El Greco]] en pentrarto, aŭ la arkitekto [[Francisco de Herrera]], aŭtoro de la Monaĥejo de [[Eskorialo|El Escorial]].

Post ioma stagnado, la hispanan pentrarton de la [[19-a jarcento]] dominis la granda figuro de [[Francisco de Goya]]. Plej multaj ceteraj artistoj sekvis la vojon de la akademiismo ([[Vicente López]], la familio [[Madrazo]]), kun speciala atento al la [[historia pentrado]].

En la dua duono de la 19a jarcento, la pentristoj [[Mariano Fortuny]] aŭ [[Joaquín Sorolla]] alproksimiĝis al la kampo [[impresionismo|impresionisma]], kaj en skulptarto elstaris [[Mariano Benlliure]]. En arkitekturo, post stiloj historiismaj kia la [[novmudeĥaro]], estas la [[eklektikismo (arto)|eklektikismo]] tiu kiu prezidas la ŝanĝon de jarcento, kaj la [[kataluna modernismo]] kiu plej famiĝis internacia, speciale pere de [[Antoni Gaudí]].

La unua triono de la 20-a jarcento estis nomita ''Arĝenta Epoko'' de la hispana beletro kaj scienco, kvankam la plej agnoskitaj artistoj, kiaj [[Pablo Picasso]], [[Julio González]], [[Juan Gris]], [[Joan Miró]] kaj [[Salvador Dalí]], produktis sian verkaron en eksterlando, ene de la kosmopolita [[avangardo]]. En la propra lando triumfis [[Julio Romero de Torres]] aŭ [[Ignacio Zuloaga]].

En pli proksimaj tempoj, oni povas citi nomojn kiaj la skulptisto [[Eduardo Chillida]], la arĥitekto [[Sáenz de Oíza]], la pentristo [[Antoni Tàpies]] aŭ la inĝeniero [[Santiago Calatrava]].

=== Kino ===
{{Ĉefartikolo|Hispana kino}}
La hispana kino&lt;ref&gt;http://www.nuestrocine.com/&lt;/ref&gt; havas dokumentan gravecon por la scio de la historia evoluo de la socio en Hispanio. Krome, la hispana kino ne nur estis dum jardekoj amasa amuzilo, sed ankaŭ unuaklasa historia kaj arta dokumento. Nuntempe kaj ĝenerale ĝi troviĝas en sekundara pozicio mondaskale se oni komparas ĝin kun la kinproduktado en anglalingvaj landoj, ĉefe en [[Usono]], ĉefe elstarante pro la granda figuro [[Luis Buñuel]], reĝisoro kies produktado multe influis en [[Eŭropo]] (tra [[Francio]]) kaj [[Latinameriko]] ĉefe en [[Meksiko]]) kaj la sporadaj internaciaj sukcesoj de kelkaj reĝisoroj kiaj [[Segundo de Chomón]], [[Florián Rey]], [[Juan Antonio Bardem]], [[Luis García Berlanga]], [[Carlos Saura]], [[Jesús Franco]], [[Antonio Isasi-Isasmendi]], [[Mario Camus]], [[Pedro Almodóvar]] aŭ [[Alejandro Amenábar]].

Aliaj flankoj de kinarto atingis malpli da internacia eĥiĝo. Nur la art-direktoro [[Gil Parrondo]], gajninto de du [[Oskar-premio]]j, kaj la fot-direktoro [[Néstor Almendros]] (kiu laboris ekster Hispanio) aŭ la aktoroj [[Fernando Rey]], [[Fernando Fernán Gómez]], [[Antonio Banderas]], [[Sergi López]] kaj [[Javier Bardem]] kaj la aktorinoj [[Sara Montiel]], [[Ángela Molina]], [[Victoria Abril]], [[Carmen Maura]], [[Maribel Verdú]] kaj ĉefe [[Penélope Cruz]] kiu famiĝis, ĝenerale pro ŝia aktorado ekster Hispanio.

=== Literaturo ===
{{Ĉefartikolo|Hispana literaturo}}
En Hispanio oni produktas plurajn literaturojn laŭ la ekzistantaj lingvoj. La hispanlingva literaturo (aŭ simple: [[hispana literaturo]]) naskiĝis dum la [[Mezepoko]]. La unua [[literatura verko]] konservata estas la ''Cantar de Mio Cid'' (''[[Kanto de Mia Cido]]''), [[epopeo]] pri la [[Cido]], [[Kastilio|kastilia]] [[heroo]], redaktata ĉirkaŭ la jaro [[1200]].

La ĉefa fazo de la hispana literaturo estis la ''Ora Jarcento'' aŭ ''Oraj Jarcentoj'', epoko inter la [[16-a jarcento|16-a]] kaj [[17-a jarcento]]j. Ĉefe dum la [[19-a jarcento]] la hispanlingva literaturo, dum jarcentoj koncentrita en Hispanio, malfermiĝas al [[Hispanameriko]], kies verkistoj ĉirkaŭ la fino de tiu jarcento komencas esti referencaj mejloŝtonoj kaj anstataŭas la hispanojn tre ofte kiel komencantoj kaj enkondukantoj de diversaj tendencoj kaj skoloj en Hispanlingvio, kiel okazis ĉe [[Rubén Darío]] je la ŝanĝo de la jarcentoj aŭ [[Gabriel García Márquez]] dum la dua duono de la 20-a jarcento.

Dum la [[20-a jarcento]] la etendo de la hispana literaturo kaj same de la uzado de la hispana lingvo ege disvastiĝis kaj eĉ separiĝis en diversaj mondoregionoj aŭ eĉ meze de la jarcento kaze de Hispanio disiĝis inter la literaturo kiu estis verkita en la interno kaj tiu kiu estis verkita de la ekzilitoj, kazo kiu ripetiĝis ĉe kelkaj hispanamerikaj verkistoj kiuj laŭlonge de la jarcento devis ekziliiĝi pro politikaj kialoj.

Dek el la [[Nobelpremio pri literaturo]] estis hispanlingvaj verkistoj: la hispanaj verkistoj [[José Echegaray]] ([[1904]]), [[Jacinto Benavente]] ([[1922]]), [[Juan Ramón Jiménez]] ([[1956]]), [[Vicente Aleixandre]] ([[1977]]), kaj [[Camilo José Cela]] ([[1989]]); la [[Ĉilio|ĉilianoj]] [[Gabriela Mistral]] ([[1945]]) kaj [[Pablo Neruda]] ([[1971]]); la [[Gvatemalo|gvatemalano]] [[Miguel Ángel Asturias]] ([[1967]]); la [[kolombia]]no [[Gabriel García Márquez]] ([[1982]]) kaj la [[meksiko|meksikano]] [[Octavio Paz]] ([[1990]]).

=== Muziko ===
[[Dosiero:AntifonarioDeLeón.jpg|eta|Bildo de la Antifonario de Leono de la [[Katedralo de Leono]], manuskripto kiu enhavas la kantojn de la okazigoj de la Liturgio mozaraba]]
La '''muziko de Hispanio''' estas fundamenta parto de la [[kulturo de Hispanio|kulturo]] kaj la [[folkloro de Hispanio|folkloro]] de tiu ĉi lando inklude de la malsamaj evoluintaj stiloj en la malsamaj historiaj epokoj

La hispana muziko inkludas longan historion de novigo en [[klasika muziko]], same kiel en la industrio de la [[populara muziko]], kaj diversaj stiloj de folklora muziko. Krome, la kampoj de la [[rokenrolo]], [[metalroko]], [[punko]] kaj [[hiphopo]] ĝuas de granda populareco kun diversaj gravaj artistoj.

==== Folklora muziko ====
La folklora muziko estas tiel varia kaj riĉa kiel la regionoj. Tamen, ekzistis aro da ritmoj kaj dancoj etenditaj en la tuta duoninsulo kiuj, kun la paso de la tempo, aŭ en ĉiu regiono fariĝis apartaj aŭ kelkaj malaperis kaj nur restis kiel aldonaĵoj de aliaj, kiel estas la kazo de la [[ĥoto]], kiu estas konsiderata kiel devenanta de [[Aragono]], sed ĝi estas danco interpretata en preskaŭ la tuta duoninsulo. Ĝenerale, la etenditaj kulturaĵoj kiel folklora muziko aŭ je tradicia transdonado de generacio al generacio originiĝas en la periodo inter 1800 kaj 1950. Malfacilas trovi la barokajn kaj renesancajn originojn kiel estas la kazo de pluraj dancoj ligitaj al la religiaj ritoj.

Inter la plej gravaj menciindas la [[flamenko]], [[koplo]], [[kupleo]], [[fandango]], kanaria [[isa (muziko)|isa]], [[ĥoto]], [[munjejro]], [[paloteo]], [[pasodoblo]], &lt;!--[[pardiko]], [[rebolado]],--&gt; [[sardano]] kaj [[verdialo]]. [[Ĉarango (muzika grupo)|Ĉarango]] (hispane ''charanga'' [ĉaRANga]) estas la nomo por strata muzikbando en Hispanujo kun latunaj kaj lignaj blovinstrumentoj, kiu muzikas dum popolfestoj.

La plej konata ĝenro el la folklora muziko hispana estas probable la [[flamenko]], praktikita speciale de la ciganoj kaj ankaŭ de neciganoj ĉefe en Andaluzio. Ĝi estas konata de almenaŭ [[1770]], kaj superis diversajn epokojn de regreso kaj renaskiĝo. La stilo estis reproduktita de multaj de la plej famaj hispanaj muzikistoj, inkludante ''cantaores'', kiaj la popola ''mirinfano'' [[Joselito]] en filmoj de la 1950-aj kaj [[1960-aj jaroj]], aŭ la ciganoj [[Camarón de la Isla]] kaj la gitaristo [[Paco de Lucía]].

==== Klasika muziko ====
[[Dosiero:Cantigas musette.jpg|eta|240ra|''Cantigas de Sankta Maria'']]
Sankta [[Isidoro de Sevilo]] skribis pri muziko en la [[6-a jarcento]]. Liaj influoj estis ĉefe grekaj, sed notis ankaŭ informon pri la muziko de la komenca eklezio.

Pri la mezepoka muziko elstaras religia muziko de la [[mozaraboj|mozaraba rito]]. Ankaŭ grava estas la t.n. ''cantigas'' (kortegaj kantoj).

Komence de la [[16-a jarcento]] disvolviĝis ĥorusa polifonia stilo kiu estis proksima al la stilo de la franca-flandra skolo de muziko. Inter la plej popularaj komponistoj de la epoko troviĝas [[Mateo Flecha la malnova]], la kastilia dramisto [[Juan del Encina]], [[Francisco de Salinas]] kaj la orgenisto [[Antonio de Cabezón]]. Granda parto de la muzika produktado de la epoko estis presita en kanzonaroj inter kiuj oni povas mencii la [[Cancionero de Palacio]], la [[Cancionero de Medinaceli]], la [[Cancionero de Upsala]] kaj la [[Cancionero de la Colombina]].

La unuiĝo de stilo okazis en epoko de [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo 1a de Hispanio]], imperiestro de la [[Sankta Romia Imperio]], pro tio ke muzikistoj de la nordo vizitis Hispanion kaj hispanaj muzikistoj vojaĝis al aliaj teritorioj de la Imperio: [[Nederlando]], [[Germanio]] kaj [[Italio]]. La grandaj komponistoj de la Renesanco inkludas al [[Francisco Guerrero]] kaj [[Cristóbal de Morales]]. Eble la plej renoma estis [[Tomás Luis de Victoria]], kiu pasigis longan tempon en [[Romo]] kaj kies perfektecon polifonian oni povas kompari al tiuj de [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]] kaj [[Orlando di Lasso]].

[[Antonio Soler]] kaj [[Antonio Abadía]] estas aliaj gravaj komponistoj de la fina baroko kaj de la komenco de la klasikismo.

Fine de la [[17-a jarcento]] la hispana muziko imitis la italajn modelojn de la epoko, estante grava la influo de la italoj [[Domenico Scarlatti]], [[Luigi Boccherini]] kaj [[Gaetano Brunetti]], loĝantoj en la madrida kortego. La komponisto [[Juan Crisóstomo de Arriaga]] estas ekzemplo de la lasta etapo de la klasikismo kaj la komenco de la romantikismo.

[[Fernando Sor]], [[Francisco Tárrega]] kaj [[Miguel Llobet]] estis famaj gitaristoj kaj komponistoj por [[gitaro]], kaj ankaŭ menciindas la violonistoj [[Jesús de Monasterio]] kaj [[Pablo Sarasate]].

Speciala muzika formo kiu disvolviĝis komence de la [[17-a jarcento]] estis la [[Zarzuelo (teatro)|zarzuelo]], populara formo de [[opero]]. Inter la ĉefaj komponistoj ene de ĉi tiu ĝenro troviĝas [[Francisco Asenjo Barbieri]], [[Ruperto Chapí]], [[Federico Chueca]] kaj [[Tomás Bretón]].

Inter la postaj komponistoj menciindas [[Felipe Pedrell]], [[Isaac Albéniz]], [[Enrique Granados]], [[Joaquín Turina]], [[Manuel de Falla]], [[Jesús Guridi]], [[Óscar Esplá]], [[Federico Mompou]], [[Salvador Bacarisse]], [[Ernesto Halffter]], [[Xavier Montsalvatge]], [[Pablo Sorozábal]] kaj [[Joaquín Rodrigo]], kaj inter la nuntempaj [[Carmelo Bernaola]], [[Cristóbal Halffter]], [[Luis de Pablo]], [[Joan Guinjoan]] kaj [[Tomás Marco]].

==== Popa kaj roka muziko ====
La [[popa muziko]] en Hispanio havas siajn komencojn fine de la reĝimo de Franko. La [[Festivalo de la Kanto de Benidorm]] komenciĝis en 1959 en [[Benidormo|Benidorm]], marborda urbo, por provi altiri al la loka turismo, kaj kiu inspiriĝis en la italia [[Festivalo de San Remo]]. Plej famaj artistoj de tiu periodo estis [[Raphael]], unua idolo de populara muziko kaj [[Julio Iglesias]], kiu fariĝis poste fama tutmonde, kaj estas la hispana kantisto kiu plej da diskoj vendis ĝis nun (pli ol 250 milionoj).

La jaroj [[1960-aj jaroj|60-aj]] kaj [[1970-aj jaroj|70-aj]] estis epoko de florado en tiu stilo. La turismo ekspansiiĝis, alportante pli da muzikaj stiloj el Eŭropo kaj la mondo. Inter ili elstaris la [[roko]], kun artistoj, inter kiuj plej famis la soloisto [[Miguel Ríos]] kaj la grupoj [[Leño]], [[Coz]], [[Asfalto (muzikgrupo)|Asfalto]], [[Topo]] aŭ [[Ñu]].

Post la morto de [[Francisco Franco]], la [[hispana Transiro|demokratia transiro]] produktis kulturan floradon kiu fariĝis konata sub la nomo de ''[[La Movida]]'', kies ĉefa centro estis en [[Madrido]], sed kies efektoj vidiĝis en aliaj lokoj, kiel [[Vigo]] aŭ [[Barcelono]]. Al ĉi tiu movado apartenis artistoj kiel [[Pedro Almodóvar]]. De ĉi tiu epoko estas la muzikaj grupoj de [[Alaska (kantistino)|Alaska]], [[Aviador Dro]], [[Loquillo]], [[Los Nikis]], [[Tino Casal]], [[Gabinete Caligari]], [[Orquesta Mondragón]], [[Radio Futura]], [[Los Secretos]] kaj [[Mecano (grupo)|Mecano]] kiu estas la hispana grupo kiu vendis plej multe da diskoj (proksime de 25 milionoj).

Nuntempe oni povas citi la nomojn de [[Malú (kantistino)|Malú]], [[Mónica Naranjo]], [[Alejandro Sanz]], [[Enrique Iglesias]], [[David Bisbal]], [[Melendi]], [[Álex Ubago]], [[La Oreja de Van Gogh]], [[Estopa]], [[El Canto del Loco]] aŭ [[Amaral]] ĉiu kun sia propra stilo.

=== Monda Heredaĵo de Unesko ===
Menciindas ke Hispanio estas la dua lando de la mondo post Italio kun pli da monumentoj [[Monda Heredaĵo de UNESKO]]&lt;ref&gt;http://www.patrimonio-mundial.com/home.html&lt;/ref&gt;. Nuntempe ĝi havas 40 plus la [[Pireneoj]] kiun ĝi kundividas kun Francio.
[[Dosiero:Arcoiris en el Palmeral de Elche.jpg|eta|[[Palmaro de Elĉo]].]]
* 1984 [[Parc Güell]], [[Palau Güell]] kaj [[Casa Milà]] ([[Barcelono]])
* 1984 [[Monaĥejo de El Escorial]] ([[Madrida Regiono]])
* 1984 [[Katedralo de Burgoso]] ([[Burgoso]])
* 1984 La [[Alhambra]], [[Ĝeneralifo]] kaj [[Albayzín]] ([[Granado]])
* 1984 [[kordovo|Historia urboparto de Kordovo]] ([[Kordovo]])
* 1985 Monumentoj de [[Oviedo]] kaj Asturio ([[Asturio]])
* 1985 [[Kaverno Altamira]] ([[Kantabrio]])
[[Dosiero:Alcázar de Segovia 1-7-07.JPG|eta|[[Alkazaro de Segovio]].]]
* 1985 [[segovio|Historia urboparto de Segovio]] kaj ĝia [[Akvedukto de Segovio|Akvedukto]] ([[Segovio]])
* 1985 [[santiago de Compostela|Historia urboparto de Santiago de Compostela]] ([[Korunjo]])
* 1985 [[Avilo|Malnova urboparto]] kaj ekstermuraj preĝejoj de [[Avilo]]
* 1986, 2001 [[Mudeĥara arkitekturo de Aragono]]
* 1986 [[Nacia Parko Garajonay]], en [[La Gomera]] ([[Santa Cruz de Tenerife]])
* 1986 [[cáceres|Historia urboparto de Cáceres]] ([[Cáceres]])
* 1986 [[Toledo|malnova urboparto]] de [[Toledo]]
* 1987 [[katedralo de Sevilo|Katedralo]], [[Alkazaro de Sevilo|Reĝaj Alkazaroj]] kaj [[Ĝenerala Arkivo de Indioj]] ([[Sevilo]])
* 1988 [[Salamanko|Historia urboparto]] de [[Salamanko]]
* 1991 [[Monaĥejo de Poblet]], ([[Tarragona]])
* 1993 [[Mérida|Arkeologia ensemblo de Mérida]] ([[Provinco de Badajoz|Badajoz]])
[[Dosiero:Royal Monastery of Santa Maria de Guadalupe.jpg|eta|[[Monaĥejo de Guadalupe]].]]
* 1993 [[Monaĥejo de Guadalupe]], ([[Provinco de Cáceres|Cáceres]])
* 1993 La [[Jakoba Vojo]] de Compostela
* 1994 [[Doñana|Nacia Parko Doñana]], ([[Cádiz (Provinco)|Cádiz]], [[Provinco de Huelva|Huelva]] kaj [[Provinco de Sevilo|Sevilo]])
* 1996 [[cuenca|Historia fortikigita urbo Kvenko]]
* 1996 [[Varborso de la Silko]] ([[Valencio]])
* 1997 [[Palaco de la Kataluna Muziko]] kaj [[Hospitalo de Sant Pau]], ([[Barcelono]])
* 1997 [[Las Médulas]] ([[Provinco de Leono|Leono]])
[[Dosiero:Monasterio de Suso (2).jpg|eta|[[Monaĥejo de Suso]].]]
* 1997 [[Monaĥejo de Suso]] kaj [[Monaĥejo de Yuso]], ([[Rioĥo]])
* 1998 [[Surroka arto ĉe la Mediteranea Arko]] de la Iberia Duoninsulo
* 1998 Universitato kaj historia parto de [[Alcalá de Henares]], ([[Madrida Regiono]])
* 1999 [[Ibizo]] ([[Balearoj]]), biodiverseco kaj kulturo
* 1999 [[San Cristóbal de La Laguna]], en [[Tenerifo]] ([[Santa Cruz de Tenerife]])
* 2000 Arkeologia Loko de [[Atapuerca]], ([[Provinco de Burgoso|Burgoso]])
* 2000 [[Palmaro de Elĉo]], ([[Alikanto (provinco)|Alikanto]])
* 2000 [[Romanikaj preĝejoj de la Valo Boí]], ([[Provinco de Ilerdo|Ilerdo]])
* 2000 [[murego de Lugo|Romia murego de Lugo]] ([[Lugo]])
* 2000 [[Arkeologia ensemblo de Taragono]] ([[Taragono]])
* 2001 [[Mistero de Elĉo]], ([[Alikanto (provinco)|Alikanto]])
* 2001 [[Ĝardenoj de Aranjuez|Kultura pejzaĝo de Aranjuez]], ([[Madrida Regiono]])
* 2001 Konstruaĵoj, arto kaj historio de [[Aragono]]
* 2003 Urboj [[Baeza]] kaj [[Úbeda]], ([[ĥaeno (provinco)|Ĥaeno]])
* 2005 Portalo de la Kristnasko de la [[Templo Sankta Familio]] kaj Kripto de la [[Kolonio Güell]], ([[Barcelono]])
* 2006 [[Ponto de Biskajo]], [[Portugaleto]] - [[Geĉo]] ([[Biskajo]])
* 2007 [[Nacia Parko de Teide]], [[Tenerifo]] ([[Santa Cruz de Tenerife]])
* 2009 [[Turo de Herkulo]], ([[Korunjo]])

=== Torearto ===
[[Dosiero:Spain Andalusia Malaga BW 2015-10-24 09-52-48.jpg|eta|[[Toreejo]] de [[Malago]].]]
En Hispanio konserviĝas la tradicio pri toreaj spektakloj, tiaj kiaj la [[taŭrokuro]]&lt;ref&gt;[http://www.sanferminonline.net www.sanferminonline.net] Todos Encierros de las Fiestas de [[Sanfermines|San Fermín]] de [[Pamplono]] en vídeo desde [[1998]].&lt;/ref&gt; aŭ [[toreo]], kiuj estas la identeco de pluraj popolaj festoj.

La [[toreejo]]j kun pli da influo kaj graveco dum la torea sezono estas la &quot;[[Toreejo Las Ventas]]&quot;&lt;ref&gt;http://www.las-ventas.com/&lt;/ref&gt; en [[Madrido]], la [[Monumenta Toreejo de Pamplono|Monumenta Toreejo]] en [[Pamplono]] kaj la [[Reĝa Toreejo de Sevilo]], kaj ankaŭ la [[Toreejo de Valencio]].

En 2010 estiĝis disputoj pro deziro de la aŭtonoma komunumo Katalunio malpermesi la toreadon en kataluna teritorio pro &quot;sufero de la besto&quot;. Tamen, la dekstruloj asertis ke tiu estis plia paŝo por senhispanigi la katalunan regionon. Post tio kelkaj aŭtonomaj regionoj inkluzive de Madrido, Valencio kaj Murcio volis deklari la toreadon kiel interesa publika festo sub registara protektado.&lt;ref&gt;http://www.publico.es/espana/236067/catalunya/cerca/prohibir/toros&lt;/ref&gt;

En 2021 Asturio fariĝis fakte (ne leĝe) la unua hispania regiono sen bestkrudelaj festaĵoj (Katalunio ankoraŭ havas &quot;correbous&quot; kun bovoj kaj Kanarioj havas virkokajn batalojn) pro nerekta ĉesigo de torearto:
oni ne pluvalidigas koncesion por la Taŭrbatala Foiro de Ĥiĥon';&lt;ref&gt;[https://www.lne.es/gijon/2021/08/18/gijon-queda-toros-prorroga-nuevo-56326933.html]&lt;/ref&gt; kaj malpermesitas taŭridtoreado en Kangas de Onis'.&lt;ref&gt;[https://www.lne.es/oriente/2021/08/19/paralizan-obras-plaza-toros-desmontable-56361648.html]&lt;/ref&gt;

=== Sportoj ===
[[Dosiero:Spain Euro 08 celebration 3.jpg|eta|La hispana futbalteamo celebras la ricevon de la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado]] de naciaj futbalteamoj en 2008.]]
La sporto en Hispanio estas preskaŭ regata de [[piedpilko]] (ekde la [[20-a jarcento]]), la [[korbopilkado]], la [[biciklado]], la [[teniso]], la [[manpilko]], kaj aliaj sportoj je [[motoro]], estante la [[atletismo]] la plej praktikata. Nuntempe, Hispanio, estas monda potenco en la sporta medio, ĉefe ekde la [[Somera Olimpiko 1992|Olimpikaj Ludoj de 1992]] en la urbo [[Barcelono]], kiu promociis grandan variecon de sportoj en la lando. Hispanio estas monda potenco en la batalartoj, ĉefe [[karateo]], [[tekvondo]] kaj [[ĵudo]].

Hispanio havis mondajn ĉampionojn en tiom malsimilaj sportoj kiaj: [[futsalo]], [[padelo]], [[manpilko]], [[radhokeo]], [[akvopilko]], [[velado (sporto)|velado]], [[karateo]], [[ĵudo]], [[tekvondo]], [[bokso]], [[teniso]], [[atletismo]], [[gimnastiko]], [[trialo]], [[enduro]], [[triatlono]], [[naĝado]], [[breta velado]], [[golfo (sporto)|golfo]], [[motorciklado]], [[ralio]], [[biciklado]] kaj, pli frue, [[Formulo 1]] kaj [[korbopilkado]].

== Amaskomunikiloj ==
[[Dosiero:Logo TVE-1‎.svg|eta|markemblemo de La 1, Publika Hispana Televido]]
La televido estas la ĉefa amaskomunikilaro en la lando. La ĉefaj televidĉenoj estas [[La 1]]&lt;ref&gt;http://www.rtve.es/&lt;/ref&gt;, [[La 2]]&lt;ref&gt;http://www.rtve.es/television/&lt;/ref&gt;, [[Antena 3]]&lt;ref&gt;http://www.antena3.com/&lt;/ref&gt;, [[Cuatro (televidkanalo)|Cuatro]]&lt;ref&gt;http://www.cuatro.com/&lt;/ref&gt;, [[Telecinco]]&lt;ref&gt;http://www.telecinco.es/&lt;/ref&gt; kaj [[LaSexta]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.lasexta.com/inicio |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100625044739/http://www.lasexta.com/inicio |arkivdato=2010-06-25 }}&lt;/ref&gt;. Post la okazigo en 2010 de la t.n «[[analogia malŝalto]]», la sola sistemo je elsendo estas la cifereca. En Hispanio ekzistas pluraj senpagaj televidkanaloj kaj aliaj pagkanaloj.

[[RTVE]], mallongigo (fakte kutime skribata nur minuskle, do ''rtve'') por la hispanlingva titolo ''Corporación de Radio y Televisión Española'', do &quot;korporacio de radio kaj televido de Hispanio&quot;, kutima iom pli konciza markonomo ''Radiotelevisión Española'', estas la publika televida dissendejo de Hispanio, ŝtata entrepreno organizata en jura formo de [[anonima societo]].

La ĉefaj [[ĵurnalo]]j pri ĝenerala informo je nacia cirkulado estas ''[[El País]]''&lt;ref&gt;http://www.google.es/search?hl=es&amp;rlz=1G1GGLQ_ESES319&amp;q=el+país&amp;aq=f&amp;aqi=g10&amp;aql=&amp;oq=&amp;gs_rfai=&lt;/ref&gt; kaj ''[[El Mundo]]''&lt;ref&gt;http://www.elmundo.es/&lt;/ref&gt;, al kiuj kuniĝas ''[[ABC (hispana ĵurnalo)|ABC]]''&lt;ref&gt;http://www.abc.es/&lt;/ref&gt;, ''[[La Razón]]''&lt;ref&gt;http://www.larazon.es/&lt;/ref&gt;, ''[[Público]]''&lt;ref&gt;http://www.publico.es/&lt;/ref&gt;, ''[[La Vanguardia]]''&lt;ref&gt;http://www.lavanguardia.es/&lt;/ref&gt; kaj ''[[La Gaceta]]''&lt;ref&gt;http://www.intereconomia.com/la-gaceta&lt;/ref&gt;; krom ili ankaŭ ekzistas senpagaj tagĵurnaloj ''[[20 minutos]]''&lt;ref&gt;http://www.20minutos.es/&lt;/ref&gt;, ''[[Qué!]]''&lt;ref&gt;http://www.que.es/&lt;/ref&gt; kaj ''[[Tagĵurnalo ADN|ADN]]''&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.adn.es/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-06-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080223230326/http://www.adn.es/ |arkivdato=2008-02-23 }}&lt;/ref&gt;. En la sportiva fako elstaras ''[[Marca (sportĵurnalo)|Marca]]'' kaj ''[[As (ĵurnalo)|As]]''.

== Esperanto en Hispanio ==
{{Ĉefartikolo|Esperanto-movado en Hispanio}}

La unua persono kiu interesiĝis pri Esperanto en Hispanio estis [[Joaquín de Arce y Bodega]], tiam bibliotekisto de la [[hispana Senato]] en Madrido. En 1889, li respondis al la publika alvoko de D-ro Zamenhof, kaj ricevis tri ekzemplerojn de lia gramatiko. Li sendis du ekzemplerojn respektive al la [[Murcio|murcia]] inĝeniero pri arbaroj [[Ricardo Codorniu]], kaj al [[Malago|malagano]] [[José Rodríguez Huertas]]. Tiu ĉi lasta estis aŭtoro de la unua lernolibro por hispanoj (1890), kvankam ĝi ricevis malaprobon de Zamenhof, ĉar ĝi enhavis kelkajn reformojn kaj bizaraĵojn. Li ankaŭ estis la fondinto de la unua societo de Hispanio, tiu de Malago (1892). En tiu urbo oni kredeble kreis la unuan [[ZEO]]-n, ŝipon nomitan &quot;Esperanto&quot;.

La [[Hispana Esperanto-Instituto]] estis historia instituto por subteno de la internacia lingvo Esperanto, aktiva en Hispanio en signifa parto de la 20-a jarcento. Ĝi havis sian sidejon en Barcelono. Inter la kunfondintoj estis Josep Rofes Mestre el Barcelono, Alfonso Tur Thomas same el Barcelono dumtempe estis ties vicprezidanto, pliaj membroj estis ekzemple Manuel Maynar el Zaragozo kaj José Perogordo el Madrido. Inter la eldonaĵoj de la instituto ekzemple estis &quot;elementa kurso de esperanto&quot; de 1928 kaj eĉ ĝis en 1963 ĝi publikigis vinildiskon kun popularaj katalunaj kantoj en Esperanto.

Post la restarigo de la demokratio post la morto de la diktatoro (1975), kreiĝis neneŭtralaj grupoj, kaj grandiĝis la intereso por Esperanto. Oni fondis [[Kataluna Esperanto-Asocio|Katalunan Esperanto-Asocion]], sendependa de la Hispana Federacio, kaj kiu konsideris sin heredanto de la antaŭmilita Kataluna Esperantista Federacio, sed ne povis uzi la antaŭan nomon.
Ankaŭ renaskiĝis la laborista movado, unue [[HALE]], kun sia revuo &quot;[[Kajeroj el la Sudo]]&quot;, fondita post la kongreso de [[SAT]] en [[Sant Cugat del Vallés]], kaj poste [[SAT-en-Hispanio]].

Floris ankaŭ la literatura aktivado, unue pere de la tradukoj de [[Fernando de Diego]], kaj poste per la originala literaturo de la [[Ibera Skolo]].

En jaro  1968   okazis Universala Kongreso   en Madrido , sub alta protektanto  Francisko Franko-  en reghimo fashisma .

En 1993 okazis nova [[UK 1993|Universala Kongreso]], en Valencio. La [[Hispana Esperanto Federacio]] estis nomumita asocio de &quot;publika utilo&quot;, agnoskante ĝian laboron kaj celojn kiel socialan kaj kulturan intereson. Aktuala prezidanto estas [[José Antonio del Barrio]]. Ĉiujare okazas [[Hispana Esperanto-Kongreso]] kaj aliaj diversaj eventoj.

En diversaj regionoj kaj aŭtonomaj komunumoj ekzistas apartaj esperantismaj asocioj kiaj la [[Eŭska Esperanto-Asocio]] kaj la [[Kataluna Esperanto-Asocio]].

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Hispanoj]]
* [[Historio de Hispanio]]
* [[Listo de regantoj de Hispanio]]
* [[Administra divido de Hispanio]]
* [[Iberiismo]]
* [[Iberio]]
* [[Hispana Imperio]]
* [[Hispana kuirarto]]
* [[Hispanaj kaj hispanlingvaj personaj nomoj]]
* [[804 Hispanio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj
|commons=España
|wiktionary=Hispanio
|wikinews= portalo:Hispanujo
|q=Hispanio
|s=Kategorio:Hispanio
|ReVo titolo=Hispanujo
|ReVo=hispan#hispan.H0ujo
}}
* {{ueavikio|Hispanujo|{{paĝonomo}}}} {{eo}}
* http://www.administracion.es &lt;!-- Portalo _de_ l'_administration_ _espagnole_ --&gt;
* http://www.senado.es &lt;!-- _Le_ Senato --&gt;
* [https://www.monato.be/2004/008303.html Hektor Alos i Font: HISPANIO: Amarega venko] el [[Monato (gazeto)]] (2004/05, p.&amp;nbsp;12)
* http://ave.cervantes.es Lerni la hispanan rete, [[Instituto Cervantes]].
* [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/ Hispanio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210927024323/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/ |date=2021-09-27 }} en [[Monda faktolibro de CIA]]

{{Regionoj de Hispanio}}
{{Membroŝtatoj de la Eŭropa Unio}}
{{NATO}}
{{Ŝtatoj en Eŭropo}}

{{Havenda artikolo|Hispanio}}
{{Elstara}}
{{ADLS|2011|05}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Hispanio| ]]
[[Kategorio:Ŝtatoj de la Eŭropa Unio]]
[[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1470-1479]]
[[Kategorio:Aperis en 1479]]
[[Kategorio:Membroj de la Nordatlantika Traktat-Organizo]]</text>
      <sha1>n5cezkf53xankz5okmn358cvuniml77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katalunio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2162</id>
    <revision>
      <id>9412518</id>
      <parentid>9282311</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9412518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16292" sha1="a557rhxp8rr6vtne0enhji5m7k9ypp7" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Katalunio
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{Lang-es|Cataluña}}
| alia_nomo1 = {{Lang-ca|Catalunya}}
| alia_nomo2 = {{Lang-oc|Catalonha}}
| alia_nomo3 = {{Lang-fr|Catalogne}}
| kategorio = aŭtonoma komunumo
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio =
| oficiala_nomo = Comunidad Autónoma de Cataluña&lt;br /&gt;Comunitat Autònoma de Catalunya&lt;br /&gt;Comunautat Autonoma de Catalonha
| moto =
| kromnomo =
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero =
| dosiero_priskribo = Vido al Barcelono el [[Parc Güell|parko Güell]]
&lt;!-- *** Simboloj *** --&gt;
| flago = Flago-de-Katalunio.svg
| flago_noto = [[Flago de Katalunio|Flago]]
| blazono = Escut d'armes de Catalunya.svg
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando = Hispanio
| lando_tipo = Ŝtato
| lando_flago = 1
| ŝtato = Iberio
| ŝtato_tipo = Duoninsulo
| regiono =
| distrikto_tipo = Provincoj
| distrikto_faldo = 1
| distrikto = Provinco de Barcelono
| distrikto1 = Ĝirona provinco
| distrikto2 = Provinco de Ilerdo
| distrikto3 = Tarragona (provinco)
| municipo =
| municipo_tipo = Komarkoj
| histregiono_faldo =
| histregiono = Aragonio
| histregiono1 = Kronlando de Aragono
| histregiono2 =
| histregiono3 =
&lt;!-- *** Familio *** --&gt;
| parto =
| rivero_faldo = 1
| rivero = Ebro
| rivero1 = Fluviá
| rivero2 = Cardener
| rivero3 = Llobregat
| rivero4 = El Brugent
| rivero5 = Montsant
| montaro_tipo =
| montaro = Pireneoj
| montaro1 =
| montaro2 =
| ĉefurbo = Barcelono
| urbo_tipo = Kelkaj urboj
| urbo_faldo = 1
| urbo = L'Hospitalet de Llobregat
| urbo1 = Badalona
| urbo2 = Terrassa
| urbo3 = Sabadell
| urbo4 = Taragono
| urbo5 = Ilerdo
| urbo6 = Mataró
| urbo7 = Santa Coloma de Gramenet
| urbo8 = Reus
| urbo9 = Ĝirono
| limo_faldo = 1
| limo = Valencilando
| limo_noto = Hispanio
| limo1 = Aragono
| limo1_noto = Hispanio
| limo2 = Sudo-Pireneoj
| limo2_noto = Francio
| limo3 = Langvedoko-Rusiljono
| limo3_noto = Francio
| limo4 = Andoro
| limo4_noto = ŝtato
| limo5 = Mediteraneo
| limo5_noto = maro
| memorindaĵo_tipo =
| memorindaĵo =
| memorindaĵo1 =
| memorindaĵo2 =
| konstruaĵo = [[Nacia Muzeo de Arto de Katalunio|MNAK]]
| konstruaĵo_tipo = Muzeo
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| ĉefurbo_situo = Barcelono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo = 256
| ĉefurbo_lat_d = 41
| ĉefurbo_lat_m = 24
| ĉefurbo_lat_s = 07
| ĉefurbo_lat_NS = N
| ĉefurbo_long_d = 02
| ĉefurbo_long_m = 10
| ĉefurbo_long_s = 17
| ĉefurbo_long_EW = E
| plej_alta =
| plej_alta_lat_d =
| plej_alta_long_d =
| plej_malalta =
| plej_malalta_lat_d =
| plej_malalta_long_d =
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo = 32.114
| areo_rondumo = 3
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}
| loĝantaro_dato          = {{WikidataLoĝantaroDato}} 
| loĝantaro_denseco       = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}}
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita = [[9-a de aŭgusto]] [[2006]]
| establita_tipo = Aŭtonomeco
| dato =
| ĉefulo =  {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}&lt;br&gt;
&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| ĉefulo_tipo = Prezidanto
| ĉefulo_partio =
| gvidantaro = Generalitat de Catalunya
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo =
| areo_kodo =
| areo_kodo_tipo =
| kodo = CT
| kodo_tipo = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1 =
| kodo1_tipo =
| kodo2 =
| kodo2_tipo =
&lt;!-- *** UNESCO ktp. *** --&gt;
| unesko_nomo = [[Taragono|Archaeological Ensemble of Tárraco]]
| unesko_jaro = 2000
| unesko_tipo = kultura heredaĵo
| unesko_kriterioj = ii, iii
| unesko_regiono = 4
| unesko_numero = 875
&lt;!-- *** Liberaj kampoj *** --&gt;
| libera = [[kataluna lingvo|kataluna]], [[okcitana lingvo|okcitana]], [[hispana lingvo|hispana]]
| libera_tipo = Oficaj lingvoj
| libera1 =
| libera1_tipo =
| libera2 =
| libera2_tipo =
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo =
| mapo_fono =
| mapo_priskribo = Situo de Barcelono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo = Hispanio
| mapo1 = Localización de Cataluña.svg
| mapo1_fono =
| mapo1_priskribo = Situo de Katalunio enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo =
| mapo2 = Catmorfo.png
| mapo2_priskribo = Geomorfologia mapo de Katalunio
{{(!}} style=&quot;width:100%; background:none;&quot;
{{!}} align=top {{!}}{{priskribo|#ff3f3f|[[Pireneoj]] }}
{{Priskribo|#ffa545|[[Antaŭ-Pireneoj]]}}
{{Priskribo|#fff915|[[Kataluna centra ebenaĵo]]}}
{{Priskribo|#d8c03d|Pli malgrandaj montaroj en la centra ebenaĵo}}
{{Priskribo|#917654|[[Trakataluna montaro]]}}
{{!}} align=top {{!}}{{priskribo|#487048|[[Kataluna antaŭmarborda montaro]] }}
{{Priskribo|#679772|[[Kataluna marborda montaro]] }}
{{Priskribo|#a0d486|[[Kataluna marborda ebenaĵo]] kaj aliaj marbordaj ebenaĵoj}}
{{!)}}
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo = [http://www.gencat.cat www.gencat.cat]
| commons = Catalonia
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj ={{mapligilo administra unuo|zomo=7}}
}}
'''Katalunio''' aŭ '''Katalunujo''' ({{Lang-ca|Catalunya}} [kətəˈluɲə] aŭ [kataˈluɲa], {{Lang-es|Cataluña}} [katalunja], [[okcitana lingvo|okcitane]] ''Catalonha'' [katalunjo], {{Lang-fr|Catalogne}} [katalónj]) estas regiono en la nord-orienta parto de [[Hispanio]] kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]].

'''Katalunio''' (31.930&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;), havas proksimume 7.400.000 loĝantojn. La ĉefurbo estas [[Barcelono]], grava havenurbo en [[Mediteraneo]].

La loka lingvo estas la [[kataluna lingvo|kataluna]], sed ĉiuj parolas ankaŭ la [[hispana lingvo|hispanan]] aŭ la [[franca lingvo|francan]]. En la [[Arana valo]], la loka lingvo estas la [[aranvala lingvo|arana]], [[gaskona lingvo|gaskona]] ([[okcitana lingvo|okcitana]]) dialekto, kiu estas oficiala en la tuta Aŭtonoma Komunumo Katalunio, kune kun la kataluna kaj la hispana.

Kvankam industrio (ĉefe teksa, ĥemia kaj aŭtomobila) plu gardas elstaran gravecon, la servoj delonge transprenis la ĉefan ekonomian rolon. Turismo rimarkinde gravas, ĉefe pro la allogo de [[Barcelono]] kaj de la marbordoj (''[[Costa Brava]], [[Costa Daurada]].'')

== Historio ==
[[Dosiero:050529 Barcelona 135.jpg|eta|maldekstra|250px|Nacia Muzeo de Arto de Katalunio]]
[[Dosiero:MontserratMonastery01.jpg|eta|maldekstra|250px|Monaĥejo Montserrat]]
[[Dosiero:La Boqueria.JPG|eta|maldekstra|250px|Foiro kun fruktoj en Barcelono]]
[[Dosiero:Els Encantats.JPG|eta|maldekstra|250px|[[Encantats]], en Nacia parko de Aigüestortes, Pireneoj]]
[[Ibero]]j loĝis la landon unue. Ili havis urbetojn en multaj lokoj hodiaŭ ankoraŭ ekzistantaj kiel [[Barcelono]].

Punktoj en la marbordo estis koloniitaj de [[helenoj]], kiuj fondis ''[[Hemeroskopeion]]'', ''[[Emporion]]''.

Romianoj detruis la iberan kulturon. Romianoj el [[Tarako]] regis la valon de rivero [[Ebro]], forminte provincon ''[[Hispania Tarraconensis]]''.

La invado de Iberio fare de [[arabo]]j en [[711]] konkeris nunan Katalunion.

Komence de la [[9-a jarcento]], [[Karolo la Granda]] invadis la nordon de la [[Iberia duoninsulo]] por sekurigi la sudajn limojn de sia imperio kaj fondis la t.n. [[Hispana Marko|Hispanan Markon]]. En [[993]] la grafo de Barcelono rifuzis ĵuri fidelecon al la franka reĝo, per kio plifirmiĝis la fakta delonga memstareco de la regiono. La grafaj posedaĵoj ampleksiĝis dum pluraj jarcentoj: Katalunio, [[Aragonio]], [[Balearoj]], [[Valencia Regiono|Valencilando]], [[Sicilio]], [[Sardio]], [[Reĝlando de Napolo]] k.a. fariĝis jure memstaraj reĝlandoj kundividantaj la saman regnestron. Tiuepoke disvolviĝas la [[kataluna lingvo|kataluna]], kiu iom post iom fariĝas lingvo de beletro kaj anstataŭadas [[latino]]n en la reĝa kancelario.

En [[1479]], per la [[Katolikaj Gereĝoj]], Katalunio kaj [[Kastilio]] ekhavas la samajn regantojn, sed ĉiu lando plu gardas siajn apartajn leĝaron kaj parlamenton.

En [[1659]] [[Francio]] konkeras la nordan parton de la lando kaj komenciĝas ĝia francigo (fakte preskaŭ plene sukcesa nur en la [[20-a jarcento]]). Sude, en 10-jara [[Hispana Postven-Milito]] katalunaj aŭtoritatuloj subtenis malvenkontan ĉefdukon de Aŭstrio. En [[1714]], ĉia memstareco estas nuligita, kaj kastilia leĝaro ekvalidas en [[Kronlando de Aragono]] kaj komenciĝas longa persekutado kontraŭ la kataluna lingvo. La [[Katalunaj Kortesoj]] funkciis el la 13-a al la [[18-a jarcento]]j.

Analoge al aliaj eŭropaj popoloj, dum la [[19-a jarcento]] la intelektularo interesiĝas pri sia nacia lingvo, kaj la katalunan oni literature revartas post periodo de dekadenco. Samtempe disvolviĝas industrio, kio unikas en [[Hispanio]] (se oni esceptas [[Eŭska Aŭtonoma Komunumo|Eŭskion]]), kaj ekestas akraj disputoj inter la kataluna burĝaro, deziranta protekton de &quot;siaj&quot; merkatoj kontraŭ eksterlanda konkurenco, kaj la hispanaj grandbienuloj, preferantaj la plej malmultekostajn varojn. Tio igas, ke parto de la kataluna burĝaro ekorganizas fine de la 19-a jarcento siajn proprajn politikajn partiojn favorante la t.n. katalunan specifecon. Tiuj partioj baldaŭ fariĝas plimultaj kaj ekpostulas aŭtonomecon. Per tio la &quot;kataluna problemo&quot; fariĝas unu el la centraj diskut-temoj en la hispania politiko en la lastaj 150 jaroj: [[Hispana Enlanda Milito]] ([[1936]]-[[1939]]) kaj du puĉaj diktaturoj totalisme orientitaj ([[1923]]-[[1930]] kaj [[1939]]-[[1975]]) grandparte fontas el la celo batali por la unueco de Hispanio.

Tiuj disputoj rekte tuŝis la katalunan esperantistaron: En [[1906]] la ĉefa tiama aktivulo, [[Pujulà i Vallès]], devis ekziliĝi pro artikolo aperinta en la Esperanta gazetaro, kie li kritikis la hispanan armeon pro sturmo al la redaktejoj de du katalunismaj periodaĵoj. En [[1928]] generalo Milans del Bosch ordonis al [[Kataluna Esperantista Federacio]] ĉesi nomi sin kataluna kaj aliĝi al la tiutempa hispana Esperantista organizo &quot;pro solidareco kun la ceteraj hispanaj regionoj&quot; kaj severe monpunis la prezidanton de KEF. En la unuaj jaroj post la interna milito, Esperanto estis malpermesita en la tuta Hispanio, pro laŭdira ligo kun judoj kaj ruĝuloj, kaj en Katalunio ankaŭ pro siaj fortaj rilatoj al [[katalunismo]]. Rezulto estis, ke dum 40 jaroj ne povis restariĝi asocio de katalunaj Esperantistoj.

=== En la nuna epoko de demokratia Hispanio ===
Depost la [[frankisma reĝimo]], ek de [[1975]] la politika situacio en Hispanio tute normaliĝis: Hispanio estas [[Demokratio|demokratia]] lando, laŭ la okcidenta kompreno, kaj Katalunio ĝuas konsiderinde larĝan [[aŭtonomeco]]n; la [[kataluna lingvo]] oficialiĝis kaj rekaptis ĉefan lokon en multaj aspektoj de la socio. Tio estas dankinda al la preskaŭ unuvoĉaj akceptoj de la hispania [[Konstitucio]] de [[1978]] kaj de la kataluna Statuto de Aŭtonomeco de [[1979]], sed ĉefe al la mejloŝtona [[manifestacio]] en [[1977]], kiam pli ol unu miliono da homoj pace manifestaciis surstrate dum la nacia tago petante [[libero]]n, [[amnestio]]n kaj [[aŭtonomeco]]n. En septembro 2012 okazis eĉ pli granda manifestacio favore al kompleta [[suvereneco]]. La {{daton|24|januaro|2013}} la kataluna parlamento aprobis deklaron pri suvereneco &lt;ref&gt;http://www.spiegel.de/politik/ausland/katalonien-parlament-will-unabhaengigkeit-vorantreiben-a-879222.html ''[[Der Spiegel]]'', 23. Januar 2013&lt;/ref&gt;, kies esperantigitan tekston legeblas ĉi-tie&lt;ref&gt;http://www.vilaweb.cat/noticia/4077119/20130124/kataluna-parlamento-aprobas-deklaron-pri-suvereneco.html Kataluna retgazeto VilaWeb 24.01.2013 13:51&lt;/ref&gt;.
Katalunio jure estas [[aŭtonoma komunumo]] de la Hispana reĝlando. Ĝi grandas pli-malpli kiel [[Belgio]], ĝia [[loĝantaro]] estas proksimume samnombra al la [[Svedio|sveda]] (ĉ. 6 milionoj) kaj ĝia [[malneta enlanda produkto]] egalas la [[Danio|danan]].

Kulture ĝi estas fandejo: pli ol duono de la loĝantaro naskiĝis aŭ havas patron aŭ patrinon naskitajn ekster ĝiaj limoj. Tio ne malhelpas rapidan integriĝon, ĉar la kataluna nacia sento, iom simile al la [[Usono|usona]], preteratentas devenon. Hodiaŭ preskaŭ la tuta [[elementa lernejo]] okazas en la kataluna. Ekzemplo de plurkultureco en Kataluno estas la 3 milionoj da ĉiaspecaj katalunianoj vizitantaj la [[Foiro de Aprilo|Foiron de Aprilo]] en Barcelono, per kio tiu en Barcelono eĉ superis tiun en [[Sevilo]].

Mikspoteco estas ja esenca trajto de la moderna Katalunio, sed ankaŭ profunde enradikiĝintaj tradicioj, kiuj donas evidentan apartecon al ĝia komunumo en Hispanio: unualoke, kaj centre de la socio, la kataluna lingvo, vaste uzata en ĉiuj medioj (surstrate kaj oficiale, lerneje kaj universitate, gazetare kaj televide), sed ankaŭ apartaj dancoj, popolmuziko, tradiciaj pladoj, sportoj, festoj k.s. Nelaste, ankaŭ per propra parti-politika strukturo, okulfrape malsimila al tiu de la cetera ŝtato.

=== Administracio ===
[[dosiero:Províncies.svg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|la kvar provincoj kaj kvardek-tri [[komarko]]j de la [[aŭtonoma komunumo]] Katalunio (kulture, la areo de la [[Katalunaj landoj]] kompreneble pli vastas)}}]]
Katalunio posedas aŭtonoman [[Generalitato de Katalunio|registaron]] kaj leĝdonan [[parlamento]]n. Katalunia estraro konata kiel la [[Ĝeneralitato de Katalunio|Ĝeneralitat]] kaj estas kunmetita de Parlamento, la Prezidanto kaj la Konsilio-Direktoro. La Parlamento, elektita de ĉiuj loĝantoj de Katalunio, havas 135 membrojn kaj funkcias kiel la [[Leĝdona povo|Leĝdona Konsilio]]. La prezidanto kaj estraro de direktoroj funkcias kiel 16-ministeria registaro respondeca por [[kulturo]], [[turismo]], [[justico]], [[sano]], [[civila juro]], administra kaj teritoria organiziĝoj, publikaj konstruoj, kaj disvolvas leĝaron ankaŭ pri [[instruado]], [[ekologio]], [[fiŝkaptado]], [[laboro]], [[transporto]], loka [[polico]] k.a. 

De la [[30-a de oktobro]] 2017 ĝis la [[14-a de majo]] 2018, Ĝeneralitat-agado estis suspendita kaj la politika kontrolo pasis al la rekta kontrolo de la hispana registaro. Majo 2018 estis elektita Joachim Torre por Elektita Prezidanto de Katalunio.

En temoj kiel ekzemple sano, eduko kaj leĝo la generalito havis statuson kune kun la hispana registaro. En la kampo de juro ekzemple, la hispana jura ordo konsideras la leĝojn de la kataluna civila juro kaj ne la hispanan. Ĝis la hispana transpreno de la politika povo, unu el la areoj kiuj restis ekskluzive en la manoj de la centra administracio estis la mona areo.
{{Ĉefartikolo|Komarkoj de Katalunio}}

== Kataluna Esperanto-movado ==
{{Ĉefartikolo|Esperanto-movado en Katalunio}}

* En Katalunio naskiĝis [[Abel Montagut]], [[Jaume Grau Casas]] kaj [[Eduardo Vivancos]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Listo de regantoj de Hispanio]]
* [[Listo de katalunaj esperantistoj]]
* [[Generalitat de Catalunya]]
* [[Kataluna Landaro]]
* [[Kataluna lingvo]]
* [[Instituto de Katalunaj Studoj]]
* [[Institut Ramon Llull]]
* [[Nordorient-hispanaj kaj sud-francaj mediteraneaj arbaroj]]
* [[Princlando Katalunio|Kataluna Princlando]]
* [[Rodalies de Catalunya]]
* La poemo ''[[Poemaro (Tiflisano)|Katalunujo]]'' de [[Tiflisano]]
*[[Kataluna naciismo]]
*[[Komarkoj de Katalunio]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{ca}} kaj {{es}})
* [[Hèctor Alòs i Font]]: http://www.esperanto.org/Ondo/Ondo/125-lode.htm#125-23 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927195148/http://www.esperanto.org/Ondo/Ondo/125-lode.htm#125-23 |date=2007-09-27 }} &quot;Katalunio 2005&quot;]. ''[[La Ondo de Esperanto]]'' n-ro 125, marto 2005 {{eo}}
* [[Hèctor Alòs i Font]]: [http://gazetejo.org/system/files/gazetoj/MONATO_20062.pdf artikolo &quot;Survoje al pli granda memregado&quot;, revuo Monato, februaro 2006, paĝoj 10 ĝis 12] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130616103013/http://gazetejo.org/system/files/gazetoj/MONATO_20062.pdf |date=2013-06-16 }} {{eo}}
* [http://www.mediterranees.net/vagabondages/divers/habit19.html tradiciaj vestoj de Katalunio] {{fr}}
* [http://www.spanien-katalonien.info/ Bildoj de Katalunio, Tarragona, Priorat, Correfoc] {{de}}

{{Projektoj|n=Kategorio:Katalunujo|s=Kategorio:Katalunio|ReVo=kataluni}}
{{Komarkoj de Katalunio}}
{{Katalunaj Landoj}}
{{Regionoj de Hispanio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Katalunio| ]]
[[Kategorio:Regionoj en Eŭropo]]</text>
      <sha1>a557rhxp8rr6vtne0enhji5m7k9ypp7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412519</id>
      <parentid>9412518</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9412519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16292" sha1="0nnthqsy9r70064lj788e2qyulzmrpa" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Katalunio
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{Lang-es|Cataluña}}
| alia_nomo1 = {{Lang-ca|Catalunya}}
| alia_nomo2 = {{Lang-oc|Catalonha}}
| alia_nomo3 = {{Lang-fr|Catalogne}}
| kategorio = aŭtonoma komunumo
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio =
| oficiala_nomo = Comunidad Autónoma de Cataluña&lt;br /&gt;Comunitat Autònoma de Catalunya&lt;br /&gt;Comunautat Autonoma de Catalonha
| moto =
| kromnomo =
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero =
| dosiero_priskribo = Vido al Barcelono el [[Parc Güell|parko Güell]]
&lt;!-- *** Simboloj *** --&gt;
| flago = Flago-de-Katalunio.svg
| flago_noto = [[Flago de Katalunio|Flago]]
| blazono = Escut d'armes de Catalunya.svg
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando = Hispanio
| lando_tipo = Ŝtato
| lando_flago = 1
| ŝtato = Iberio
| ŝtato_tipo = Duoninsulo
| regiono =
| distrikto_tipo = Provincoj
| distrikto_faldo = 1
| distrikto = Provinco de Barcelono
| distrikto1 = Ĝirona provinco
| distrikto2 = Provinco de Ilerdo
| distrikto3 = Tarragona (provinco)
| municipo =
| municipo_tipo = Komarkoj
| histregiono_faldo =
| histregiono = Aragonio
| histregiono1 = Kronlando de Aragono
| histregiono2 =
| histregiono3 =
&lt;!-- *** Familio *** --&gt;
| parto =
| rivero_faldo = 1
| rivero = Ebro
| rivero1 = Fluviá
| rivero2 = Cardener
| rivero3 = Llobregat
| rivero4 = El Brugent
| rivero5 = Montsant
| montaro_tipo =
| montaro = Pireneoj
| montaro1 =
| montaro2 =
| ĉefurbo = Barcelono
| urbo_tipo = Kelkaj urboj
| urbo_faldo = 1
| urbo = L'Hospitalet de Llobregat
| urbo1 = Badalona
| urbo2 = Terrassa
| urbo3 = Sabadell
| urbo4 = Taragono
| urbo5 = Ilerdo
| urbo6 = Mataró
| urbo7 = Santa Coloma de Gramenet
| urbo8 = Reus
| urbo9 = Ĝirono
| limo_faldo = 1
| limo = Valencilando
| limo_noto = Hispanio
| limo1 = Aragono
| limo1_noto = Hispanio
| limo2 = Sudo-Pireneoj
| limo2_noto = Francio
| limo3 = Langvedoko-Rusiljono
| limo3_noto = Francio
| limo4 = Andoro
| limo4_noto = ŝtato
| limo5 = Mediteraneo
| limo5_noto = maro
| memorindaĵo_tipo =
| memorindaĵo =
| memorindaĵo1 =
| memorindaĵo2 =
| konstruaĵo = [[Nacia Muzeo de Arto de Katalunio|MNAK]]
| konstruaĵo_tipo = Muzeo
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| ĉefurbo_situo = Barcelono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo = 256
| ĉefurbo_lat_d = 41
| ĉefurbo_lat_m = 24
| ĉefurbo_lat_s = 07
| ĉefurbo_lat_NS = N
| ĉefurbo_long_d = 02
| ĉefurbo_long_m = 10
| ĉefurbo_long_s = 17
| ĉefurbo_long_EW = E
| plej_alta =
| plej_alta_lat_d =
| plej_alta_long_d =
| plej_malalta =
| plej_malalta_lat_d =
| plej_malalta_long_d =
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo = 32.114
| areo_rondumo = 3
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}
| loĝantaro_dato          = {{WikidataLoĝantaroDato}} 
| loĝantaro_denseco       = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}}
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita = [[9-a de aŭgusto]] [[2006]]
| establita_tipo = Aŭtonomeco
| dato =
| ĉefulo =  {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}&lt;br&gt;
&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| ĉefulo_tipo = Prezidanto
| ĉefulo_partio =
| gvidantaro = Generalitat de Catalunya
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo =
| areo_kodo =
| areo_kodo_tipo =
| kodo = CT
| kodo_tipo = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1 =
| kodo1_tipo =
| kodo2 =
| kodo2_tipo =
&lt;!-- *** UNESCO ktp. *** --&gt;
| unesko_nomo = [[Taragono|Archaeological Ensemble of Tárraco]]
| unesko_jaro = 2000
| unesko_tipo = kultura heredaĵo
| unesko_kriterioj = ii, iii
| unesko_regiono = 4
| unesko_numero = 875
&lt;!-- *** Liberaj kampoj *** --&gt;
| libera = [[kataluna lingvo|kataluna]], [[okcitana lingvo|okcitana]], [[hispana lingvo|hispana]]
| libera_tipo = Oficaj lingvoj
| libera1 =
| libera1_tipo =
| libera2 =
| libera2_tipo =
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo =
| mapo_fono =
| mapo_priskribo = Situo de Barcelono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo = Hispanio
| mapo1 = Localización de Cataluña.svg
| mapo1_fono =
| mapo1_priskribo = Situo de Katalunio enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo =
| mapo2 = Catmorfo.png
| mapo2_priskribo = Geomorfologia mapo de Katalunio
{{(!}} style=&quot;width:100%; background:none;&quot;
{{!}} align=top {{!}}{{priskribo|#ff3f3f|[[Pireneoj]] }}
{{Priskribo|#ffa545|[[Antaŭ-Pireneoj]]}}
{{Priskribo|#fff915|[[Kataluna centra ebenaĵo]]}}
{{Priskribo|#d8c03d|Pli malgrandaj montaroj en la centra ebenaĵo}}
{{Priskribo|#917654|[[Trakataluna montaro]]}}
{{!}} align=top {{!}}{{priskribo|#487048|[[Kataluna antaŭmarborda montaro]] }}
{{Priskribo|#679772|[[Kataluna marborda montaro]] }}
{{Priskribo|#a0d486|[[Kataluna marborda ebenaĵo]] kaj aliaj marbordaj ebenaĵoj}}
{{!)}}
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo = [http://www.gencat.cat www.gencat.cat]
| commons = Catalonia
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj ={{mapligilo administra unuo|zomo=7}}
}}
'''Katalunio''' aŭ '''Katalunujo''' ({{Lang-ca|Catalunya}} [kətəˈluɲə] aŭ [kataˈluɲa], {{Lang-es|Cataluña}} [katalunja], [[okcitana lingvo|okcitane]] ''Catalonha'' [katalunjo], {{Lang-fr|Catalogne}} [katalónj]) estas regiono en la nord-orienta parto de [[Hispanio]] kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]].

'''Katalunio''' (31.930&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;), havas proksimume 7.400.000 loĝantojn. La ĉefurbo estas [[Barcelono]], grava havenurbo en [[Mediteraneo]].

La loka lingvo estas la [[kataluna lingvo|kataluna]], sed ĉiuj parolas ankaŭ la [[hispana lingvo|hispanan]] aŭ la [[franca lingvo|francan]]. En la [[Arana valo]], la loka lingvo estas la [[aranvala lingvo|arana]], [[gaskona lingvo|gaskona]] ([[okcitana lingvo|okcitana]]) dialekto, kiu estas oficiala en la tuta Aŭtonoma Komunumo Katalunio, kune kun la kataluna kaj la hispana.

Kvankam industrio (ĉefe teksa, ĥemia kaj aŭtomobila) plu gardas elstaran gravecon, la servoj delonge transprenis la ĉefan ekonomian rolon. Turismo rimarkinde gravas, ĉefe pro la allogo de [[Barcelono]] kaj de la marbordoj (''[[Costa Brava]], [[Costa Daurada]].'')

== Historio ==
[[Dosiero:050529 Barcelona 135.jpg|eta|maldekstra|250px|Nacia Muzeo de Arto de Katalunio]]
[[Dosiero:MontserratMonastery01.jpg|eta|maldekstra|250px|Monaĥejo Montserrat]]
[[Dosiero:La Boqueria.JPG|eta|maldekstra|250px|Foiro kun fruktoj en Barcelono]]
[[Dosiero:Els Encantats.JPG|eta|maldekstra|250px|[[Encantats]], en Nacia parko de Aigüestortes, Pireneoj]]
[[Ibero]]j loĝis la landon unue. Ili havis urbetojn en multaj lokoj hodiaŭ ankoraŭ ekzistantaj kiel [[Barcelono]].

Punktoj en la marbordo estis koloniitaj de [[helenoj]], kiuj fondis ''[[Hemeroskopeion]]'', ''[[Emporion]]''.

Romianoj detruis la iberan kulturon. Romianoj el [[Tarako]] regis la valon de rivero [[Ebro]], forminte provincon ''[[Hispania Tarraconensis]]''.

La invado de Iberio fare de [[arabo]]j en [[711]] konkeris nunan Katalunion.

Komence de la [[9-a jarcento]], [[Karolo la Granda]] invadis la nordon de la [[Iberia duoninsulo]] por sekurigi la sudajn limojn de sia imperio kaj fondis la t.n. [[Hispana Marko|Hispanan Markon]]. En [[993]] la grafo de Barcelono rifuzis ĵuri fidelecon al la franka reĝo, per kio plifirmiĝis la fakta delonga memstareco de la regiono. La grafaj posedaĵoj ampleksiĝis dum pluraj jarcentoj: Katalunio, [[Aragonio]], [[Balearoj]], [[Valencia Regiono|Valencilando]], [[Sicilio]], [[Sardio]], [[Reĝlando de Napolo]] k.a. fariĝis jure memstaraj reĝlandoj kundividantaj la saman regnestron. Tiuepoke disvolviĝas la [[kataluna lingvo|kataluna]], kiu iom post iom fariĝas lingvo de beletro kaj anstataŭadas [[latino]]n en la reĝa kancelario.

En [[1479]], per la [[Katolikaj Gereĝoj]], Katalunio kaj [[Kastilio]] ekhavas la samajn regantojn, sed ĉiu lando plu gardas siajn apartajn leĝaron kaj parlamenton.

En [[1659]] [[Francio]] konkeras la nordan parton de la lando kaj komenciĝas ĝia francigo (fakte preskaŭ plene sukcesa nur en la [[20-a jarcento]]). Sude, en 10-jara [[Hispana Postven-Milito]] katalunaj aŭtoritatuloj subtenis malvenkontan ĉefdukon de Aŭstrio. En [[1714]], ĉia memstareco estas nuligita, kaj kastilia leĝaro ekvalidas en [[Kronlando de Aragono]] kaj komenciĝas longa persekutado kontraŭ la kataluna lingvo. La [[Katalunaj Kortesoj]] funkciis el la 13-a al la [[18-a jarcento]]j.

Analoge al aliaj eŭropaj popoloj, dum la [[19-a jarcento]] la intelektularo interesiĝas pri sia nacia lingvo, kaj la katalunan oni literature revartas post periodo de dekadenco. Samtempe disvolviĝas industrio, kio unikas en [[Hispanio]] (se oni esceptas [[Eŭska Aŭtonoma Komunumo|Eŭskion]]), kaj ekestas akraj disputoj inter la kataluna burĝaro, deziranta protekton de &quot;siaj&quot; merkatoj kontraŭ eksterlanda konkurenco, kaj la hispanaj grandbienuloj, preferantaj la plej malmultekostajn varojn. Tio igas, ke parto de la kataluna burĝaro ekorganizas fine de la 19-a jarcento siajn proprajn politikajn partiojn favorante la t.n. katalunan specifecon. Tiuj partioj baldaŭ fariĝas plimultaj kaj ekpostulas aŭtonomecon. Per tio la &quot;kataluna problemo&quot; fariĝas unu el la centraj diskut-temoj en la hispania politiko en la lastaj 150 jaroj: [[Hispana Enlanda Milito]] ([[1936]]-[[1939]]) kaj du puĉaj diktaturoj totalisme orientitaj ([[1923]]-[[1930]] kaj [[1939]]-[[1975]]) grandparte fontas el la celo batali por la unueco de Hispanio.

Tiuj disputoj rekte tuŝis la katalunan esperantistaron: En [[1906]] la ĉefa tiama aktivulo, [[Pujulà i Vallès]], devis ekziliĝi pro artikolo aperinta en la Esperanta gazetaro, kie li kritikis la hispanan armeon pro sturmo al la redaktejoj de du katalunismaj periodaĵoj. En [[1928]] generalo Milans del Bosch ordonis al [[Kataluna Esperantista Federacio]] ĉesi nomi sin kataluna kaj aliĝi al la tiutempa hispana Esperantista organizo &quot;pro solidareco kun la ceteraj hispanaj regionoj&quot; kaj severe monpunis la prezidanton de KEF. En la unuaj jaroj post la interna milito, Esperanto estis malpermesita en la tuta Hispanio, pro laŭdira ligo kun judoj kaj ruĝuloj, kaj en Katalunio ankaŭ pro siaj fortaj rilatoj al [[katalunismo]]. Rezulto estis, ke dum 40 jaroj ne povis restariĝi asocio de katalunaj Esperantistoj.

=== En la nuna epoko de demokratia Hispanio ===
Depost la [[frankisma reĝimo]], ek de [[1975]] la politika situacio en Hispanio tute normaliĝis: Hispanio estas [[Demokratio|demokratia]] lando, laŭ la okcidenta kompreno, kaj Katalunio ĝuas konsiderinde larĝan [[aŭtonomeco]]n; la [[kataluna lingvo]] oficialiĝis kaj rekaptis ĉefan lokon en multaj aspektoj de la socio. Tio estas dankinda al la preskaŭ unuvoĉaj akceptoj de la hispania [[Konstitucio]] de [[1978]] kaj de la kataluna Statuto de Aŭtonomeco de [[1979]], sed ĉefe al la mejloŝtona [[manifestacio]] en [[1977]], kiam pli ol unu miliono da homoj pace manifestaciis surstrate dum la nacia tago petante [[libero]]n, [[amnestio]]n kaj [[aŭtonomeco]]n. En septembro 2012 okazis eĉ pli granda manifestacio favore al kompleta [[suvereneco]]. La {{daton|24|januaro|2013}} la kataluna parlamento aprobis deklaron pri suvereneco &lt;ref&gt;http://www.spiegel.de/politik/ausland/katalonien-parlament-will-unabhaengigkeit-vorantreiben-a-879222.html ''[[Der Spiegel]]'', 23. Januar 2013&lt;/ref&gt;, kies esperantigitan tekston legeblas ĉi-tie&lt;ref&gt;http://www.vilaweb.cat/noticia/4077119/20130124/kataluna-parlamento-aprobas-deklaron-pri-suvereneco.html Kataluna retgazeto VilaWeb 24.01.2013 13:51&lt;/ref&gt;.
Katalunio jure estas [[aŭtonoma komunumo]] de la Hispana reĝlando. Ĝi grandas pli-malpli kiel [[Belgio]], ĝia [[loĝantaro]] estas proksimume samnombra al la [[Svedio|sveda]] (ĉ. 6 milionoj) kaj ĝia [[malneta enlanda produkto]] egalas la [[Danio|danan]].

Kulture ĝi estas fandejo: pli ol duono de la loĝantaro naskiĝis aŭ havas patron aŭ patrinon naskitajn ekster ĝiaj limoj. Tio ne malhelpas rapidan integriĝon, ĉar la kataluna nacia sento, iom simile al la [[Usono|usona]], preteratentas devenon. Hodiaŭ preskaŭ la tuta [[elementa lernejo]] okazas en la kataluna. Ekzemplo de plurkultureco en Kataluno estas la 3 milionoj da ĉiaspecaj katalunianoj vizitantaj la [[Foiro de Aprilo|Foiron de Aprilo]] en Barcelono, per kio tiu en Barcelono eĉ superis tiun en [[Sevilo]].

Mikspoteco estas ja esenca trajto de la moderna Katalunio, sed ankaŭ profunde enradikiĝintaj tradicioj, kiuj donas evidentan apartecon al ĝia komunumo en Hispanio: unualoke, kaj centre de la socio, la kataluna lingvo, vaste uzata en ĉiuj medioj (surstrate kaj oficiale, lerneje kaj universitate, gazetare kaj televide), sed ankaŭ apartaj dancoj, popolmuziko, tradiciaj pladoj, sportoj, festoj k.s. Nelaste, ankaŭ per propra parti-politika strukturo, okulfrape malsimila al tiu de la cetera ŝtato.

=== Administracio ===
[[dosiero:Províncies.svg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|la kvar provincoj kaj kvardek-tri [[komarko]]j de la [[aŭtonoma komunumo]] Katalunio (kulture, la areo de la [[Katalunaj landoj]] kompreneble pli vastas)}}]]
Katalunio posedas aŭtonoman [[Generalitato de Katalunio|registaron]] kaj leĝdonan [[parlamento]]n. Katalunia estraro konata kiel la [[Ĝeneralitato de Katalunio|Ĝeneralitat]] kaj estas kunmetita de Parlamento, la Prezidanto kaj la Konsilio-Direktoro. La Parlamento, elektita de ĉiuj loĝantoj de Katalunio, havas 135 membrojn kaj funkcias kiel la [[Leĝdona povo|Leĝdona Konsilio]]. La prezidanto kaj estraro de direktoroj funkcias kiel 16-ministeria registaro respondeca por [[kulturo]], [[turismo]], [[justico]], [[sano]], [[civila juro]], administra kaj teritoria organiziĝoj, publikaj konstruoj, kaj disvolvas leĝaron ankaŭ pri [[instruado]], [[ekologio]], [[fiŝkaptado]], [[laboro]], [[transporto]], loka [[polico]] k.a. 

De la [[30-a de oktobro]] 2017 ĝis la [[14-a de majo]] 2018, Ĝeneralitat-agado estis suspendita kaj la politika kontrolo pasis al la rekta kontrolo de la hispana registaro. Majo 2018 estis elektita Joachim Torre por Elektita Prezidanto de Katalunio.

En temoj kiel ekzemple sano, eduko kaj leĝo la generalito havis statuson kune kun la hispana registaro. En la kampo de juro ekzemple, la hispana jura ordo konsideras la leĝojn de la kataluna civila juro kaj ne la hispanan. Ĝis la hispana transpreno de la politika povo, unu el la areoj kiuj restis ekskluzive en la manoj de la centra administracio estis la mona areo.
{{Ĉefartikolo|Komarkoj de Katalunio}}

== Kataluna Esperanto-movado ==
{{Ĉefartikolo|Esperanto-movado en Katalunio}}

* En Katalunio naskiĝis [[Abel Montagut]], [[Jaume Grau Casas]] kaj [[Eduardo Vivancos]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Listo de regantoj de Hispanio]]
* [[Listo de katalunaj esperantistoj]]
* [[Generalitat de Catalunya]]
* [[Kataluna Landaro]]
* [[Kataluna lingvo]]
* [[Instituto de Katalunaj Studoj]]
* [[Institut Ramon Llull]]
* [[Nordorient-hispanaj kaj sud-francaj mediteraneaj arbaroj]]
* [[Princlando Katalunio|Kataluna Princlando]]
* [[Rodalies de Catalunya]]
* La poemo ''[[Poemaro (Tiflisano)|Katalunujo]]'' de [[Tiflisano]]
*[[Kataluna naciismo]]
*[[Komarkoj de Katalunio]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Katalunujo|s=Kategorio:Katalunio|ReVo=kataluni}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}} kaj {{es}})
* [[Hèctor Alòs i Font]]: http://www.esperanto.org/Ondo/Ondo/125-lode.htm#125-23 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927195148/http://www.esperanto.org/Ondo/Ondo/125-lode.htm#125-23 |date=2007-09-27 }} &quot;Katalunio 2005&quot;]. ''[[La Ondo de Esperanto]]'' n-ro 125, marto 2005 {{eo}}
* [[Hèctor Alòs i Font]]: [http://gazetejo.org/system/files/gazetoj/MONATO_20062.pdf artikolo &quot;Survoje al pli granda memregado&quot;, revuo Monato, februaro 2006, paĝoj 10 ĝis 12] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130616103013/http://gazetejo.org/system/files/gazetoj/MONATO_20062.pdf |date=2013-06-16 }} {{eo}}
* [http://www.mediterranees.net/vagabondages/divers/habit19.html tradiciaj vestoj de Katalunio] {{fr}}
* [http://www.spanien-katalonien.info/ Bildoj de Katalunio, Tarragona, Priorat, Correfoc] {{de}}

{{Komarkoj de Katalunio}}
{{Katalunaj Landoj}}
{{Regionoj de Hispanio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Katalunio| ]]
[[Kategorio:Regionoj en Eŭropo]]</text>
      <sha1>0nnthqsy9r70064lj788e2qyulzmrpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mongolio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2816</id>
    <revision>
      <id>9412856</id>
      <parentid>9411811</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T02:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Enkhee</username>
        <id>68511</id>
      </contributor>
      <comment>/* Loĝantaro */</comment>
      <origin>9412856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44929" sha1="31hbiui9vu4tajohylirfgj31fpbv97" xml:space="preserve">{{Informkesto lando
 | nomoenlokalingvo = Монгол улс
 | transskribo = Mongol uls
 | eonomo = Mongolio
 | flago = [[Dosiero:Flag of Mongolia.svg|160px|Flago de Mongolio]]
 | blazono = [[Dosiero:State emblem of Mongolia.svg|65px|Blazono de Mongolio]]
 | nacia himno = [[Nacia himno de Mongolio]] (Mongol ulsyn töriin duulal)
 | nacia devizo =
 | lokigo-bildo = [[Dosiero:Mongolia (orthographic projection).svg|270px|Situo]]
 | oficiala lingvo = [[Mongola lingvo|Mongole]]
 | lingvoj =
 | ĉefurbo = [[Ulan-Batoro]]
 | religio = [[Budhismo|budhistoj]]
 | km2 = 1564115.75
 | akvo = 0.43
 | loĝantoj = 95% [[mongoloj]], 5% [[kazaĥoj]].
 | loĝantaro = 3300000
 | loĝantaro-jaro=[[2020]])
 | loĝdenso = 1.76
 | vivlongeco =
 | valuto = [[Mongola tugriko]]
 | valuta kodo = MNT
 | horzono = +8
 | ttt = mn
 | landkodo = MN
 | tel = 976
 | politika sistemo = [[parlamenta respubliko]]
 | gvidanto =
 | ŝtatestro = prezidento [[Uĥnaagiin Ĥürelsüĥ]] (ekde 25-a de junio 2021)
 | ĉefministro = [[Gombojavyn Zandanshatar]] (ekde 13-a de junio 2025)
 | nacia tago =11 julio
 | fondiĝo = AK [[209]]
 | sendependeco = la [[29-an de decembro]] [[1911]]
 | de kiu = [[Dinastio Manĉuria Qing]]
 | esperanto-asocio =
 | MEP = [[Usona dolaro|$]]39.545.6 mlrd
 | MEP jaro = 2017
 | MEP pokapa = $ 12358
}}
'''Mongolio''' aŭ '''[[Mongolujo]]''' ({{lang-mn|Монгол Улс|t=''Mongol Uls''}}; [[Dosiero:Monggol ulus.svg|26px]] {{IFA|/moŋɣol ulus/}}) estas granda lando en [[Centra Azio]] [[Lando sen maraliro|sen maraliro]].

== Geografio kaj naturaj kondiĉoj ==
=== Geografia situo ===
Mongolio, situanta en Centra kaj [[Nordorienta Azio]], inter la koordinatoj 87° 44' kaj 119° 56' de orienta longitudo kaj inter 41° 35' kaj 52° 09' de norda latitudo, etendiĝas sur 1 566 500 kvadratkilometra surfaco, la dek oka plej granda lando en la mondo kaj la dua plej granda enlanda ŝtato en la mondo. La teritorio limas norde kun la [[Rusio|Rusia Federacio]] (3485&amp;nbsp;km) kaj sude kun la [[Ĉinio|Ĉina Popola Respubliko]] (4673&amp;nbsp;km). Fakte la nuna ŝtato Mongolio nur estas la norda parto de la teritorio loĝata de [[mongoloj]]: la suda parto laŭ la nuna politika situacio estas aŭtonoma regiono de la [[Ĉina Popola Respubliko]] kaj el ĉina vidpunkto havas la nomon [[Interna Mongolio]].

=== Fiziografio ===
Mongolio situas 1600 metrojn de super mar-nivelo. Teritorion de Mongolio oni dividas tri latitudcirklajn fiziografiajn zonojn: montara (centra kaj norda parto 32,3%), [[stepo|stepa]] (meza kaj orienta parto 53,2%) kaj [[Dezerto Gobi|Gobi-dezerta]] (suda parto 14,5%). La zonoj diferenciĝas per geologia strukturo, reliefeco, akvaro, grundo, klimato ktp. En Mongolio ekzistas kvar grandaj montoĉenoj: [[Altajo]]/Altaj (sud-okcidente), [[Sojon]] (nord-okcidente), [[Ĥangaj]] (centre) kaj [[Ĥentij]] (nord-oriente). La plej longa el ili estas Altaj (ĉ. 1500&amp;nbsp;km). La plej alta punkto en Mongolio estas montopinto [[Ĥujten]] en montoĉeno Altaj, kiu altas je 4374 metroj de super mar-nivelo. Sed la plej malalta punkto estas nomata Ĥuĥ Nuurijn Ĥonĥor (552 m), en Esperanto &quot;Valo de la Blua lago&quot;, en Orienta Mongolio. Ankaŭ ĉi-tie ekzistas granda stepo Dornijn Iĥ (iĥ) Tal, Granda Orienta Stepo (250 000&amp;nbsp;km.kv). Orienta kaj sud-orienta partoj havas tre multe da stepoj.

=== Klimato ===
Mongolio havas kontinento-specifan klimaton, pro tio, ke la teritorio de Mongolio troviĝas fore de oceanoj, je la alteco de 1600 metroj super marnivelo kaj trapasas tra la lando la suda limo de [[ĉiamfrosta grundo]] de la Norda parto de la Terglobo kaj la norda limo de la centra Azia Granda dezerto. Ankaŭ Mongolio situas en modera zono de norda parto de la Terglobo, en meza latitudo. Kvankam en la sama latitudo ankaŭ situas Usono, Kanado, Ĉinio, Japanio, Francio, Italio, Britio kaj landoj de meza Azio, tamen kompare al ili klimato de Mongolio multe malsamas. Vintro estas ege malvarma kaj longdaŭra, sed somero estas mallonga kaj varma.

Averaĝaj temperaturoj de la aero vintre estas -15-{{GdC|20}}, somere 20-{{GdC|25}}, sed absolutaj temperaturoj atingas vintre ĝis {{GdC|−50}}, somere {{GdC|40}}. Ventas ne tiel forte, averaĝe 3&amp;nbsp;m/s, sed povas okazi ankaŭ pli forta blovado: dum printempo kaj aŭtuno ĝi povas atingi ĝis 15&amp;nbsp;m/s kaj pli.  Tutjara atmosfera precipitado: 200-220 ml.

==== Dzud ====
[[Dosiero:Gurvger.jpg|alternative=Jurto en Mongolio|maldekstra|eta|Mongolia jurto]]
Ĉiuj kvin jaroj la lando konas nekutiman malvarmegan vintron kiun la mongoloj nomas ''dzud'' kaj por kiuj ili uzas vin diversajn nomojn. Tiel la ''Cagana dzud'' kaŭzas fortan neĝadon kiu malfaciligas ke bestoj povas manĝi''.'' En 2010 okazis la plej terura dzud dum kiu mortis kvinono de la [[Bruto (agrikulturo)|brutaro]]. Dzud-viktimoj ne povas ricevi monhelpon de la registaro kaj tial multnombre klopodas supervivi en la ĉefurbo. Ĉar ili tie ne povas pagi por lui domon, ĉiujare kreskas tiuj kiuj venas loĝadi en [[jurto]] ĉirkaŭ la centro. Ĉiujare la nombro de loĝantoj en la ĉefurbo kreskas kun 40 mil personoj&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(nl) [[Erika Fatland]], ''De Grens'' (La landlimo), p. 178-188, De Geus, 2019, ISBN 978 90 445 4087 1, origina titolo 'Grensen - Eine Reise Rundt Russland'. (Landlimoj - vojaĝo ĉirkaŭ Ruslando).&lt;/ref&gt;.

=== Hidrografio  ===
Multaj el Mongolaj akvaj rezervoj konsistas el surfacaj akvoj kaj ĝia tutjara averaĝa flueco estas 34,3 mlrd.m.kub. 51% de akvaj rezervoj koncernas al basenaro de Nordglacia oceano, 12% al basenaro de Pacifika oceano kaj 37% al interna basenaro de centra Azio. En la lando fluas ĉirkaŭ 4000 grandaj kaj malgrandaj riveroj, kiuj longas entute ĉirkaŭ 67 000&amp;nbsp;km, multaj el ili estas montaraj riveroj diafanaj kaj rapidfluaj. La plej longaj riveroj estas [[Orĥon]] (1124&amp;nbsp;km), [[Ĥerlen]] (en Mongolio 1090&amp;nbsp;km), [[Tuul]] (704&amp;nbsp;km), [[Zavĥan]] (670&amp;nbsp;km), [[Selenge]] (en Mongolio 593&amp;nbsp;km), [[Ĥovd]] (516&amp;nbsp;km), [[Eg (rivero)|Eg]] (475&amp;nbsp;km), [[Ider]] (452&amp;nbsp;km), [[Delgermörön]] (445&amp;nbsp;km) kaj [[Onon]] (298&amp;nbsp;km en Mongolio dum 520 en Siberio). En montara kaj stepa regionoj estas sennombraj fontoj kaj riveretoj, el kiuj multaj havas mineralan akvon. Sufiĉe grandan parton de Mongolaj surfacaj akvoj okupas lagoj kaj troviĝas ĉirkaŭ 3000 lagoj, kiuj havas areojn pli granda ol 0,1&amp;nbsp;km.kv. Plej grandaj lagoj estas [[Uvs]] (3350&amp;nbsp;km²), [[Ĥuvsgul]] (2760&amp;nbsp;km²), [[Ĥar-Us]] (1852&amp;nbsp;km²) kaj [[Ĥjargas]] (1407&amp;nbsp;km²). La stepa kaj dezerta regionoj havas tre multe da putoj.

=== Mineraloj ===
Evidentigitaj en tiu lando ĉi-subaj utilaj mineraloj kaj kelkaj el ili estas elminigataj:

* hejtaĵ-energetikaj krudmaterialoj: [[nafto]], [[ŝtonkarbo]], [[skisto]] brulema;
* nigraj kaj koloraj metaloj: [[fero]], [[mangano]], [[kromo]], [[vanado]], [[volframo]], [[molibdeno]], [[kupro]], [[plumbo]], [[bismuto]], [[zinko]], [[aluminio]], [[hidrargo]], [[stano]];
* multekostaj metaloj: [[oro]], [[arĝento]], [[plateno]];
* agrokemia krudmaterialo: [[fluorspato]], [[fosforito]];
* teknika krudmaterialo: [[asbesto]], [[grafito]], [[gipso]];
* altprezaj juvelaj ŝtonoj: [[kristalo]], [[topazo]], [[berilo]], [[grenato]], [[krizolito]], [[ametisto]], [[turkiso]], [[smeraldo]], [[jado]].

Ĉirkaŭ 100 mil [[mongoloj]] gajnus sian panon kiel neleĝaj fosistoj de oro kaj la neleĝa fosado de karbo.

La urbeto Erdenet en la nordo de la lando en la periodo de la regado de la rusoj, estis pro la tiea kuprominejo en si mem respondeca por 80 elcento de la MNP ([[Malneta Nacia Produkto|malneta nacia produkto]]). Nova kuprominejo estas tiu de Oyu Tolgoi en la dezerto [[Gobio]], kiu povus fariĝi dekoble pli granda ol tiu de Erdenet&lt;ref&gt;(nl) Erika Fatland, ''De Grens'' (La landlimo), p. 232&lt;/ref&gt;.

==Loĝantaro ==
[[Dosiero:UlaanBaatar-2009.jpg|450px|eta|dekstra|Ulan-Batoro]]

Mongolio havas 3,5 milionoj da loĝantoj kaj estas la plej maldense loĝata lando en la mondo. Duono estas urbanoj. Oni konsideras Mongolion kiel junulara lando, ĉar pli ol 70% de loĝantaro estas junuloj malpli ol 35-jaraĝaj. Mongolio estas preskaŭ unuetna lando ĉar pli ol 90% de loĝantaro estas mongoloj, kiuj konsistas el ĉirkaŭ 20 etnogrupoj: [[ĥalĥoj]], [[ojratoj]], [[burjatoj]], [[bargoj]], [[darĥatoj]], [[uzemĉinoj]], [[caĥaroj]] ktp. Kulturaj (naciaj) malplimultoj (6-7%): [[kazaĥoj]], [[urjanĥoj]] kaj [[ĥotonoj]], kiuj estas idaro de [[Tjurkoj|tjurkaj]] triboj, nun ili loĝas en plej okcidenta kaj nord-okcidenta partoj de Mongolio. [[Etna Ĉino en Mongolio|Ĉinaj mongoloj]] en 2000 estis 1 323 konstantaj loĝantoj de ĉina deveno; ĉi tiu cifero ne inkluzivas naturigitajn civitanojn, portempajn loĝantojn, nek kontraŭleĝajn enmigrintojn. Kontraŭleĝaj enmigrantoj el Ĉinio estis taksitaj je 10 000 en la [[1990-aj jaroj]]; iuj uzas Mongolion kiel transitpunkton en Rusion.

== Edukado ==
Mongola edukada sistemo konsistas el antaŭlerneja (infanĝardena), elementa lerneja (1-5 klasoj), mezlerneja (6-9), altlerneja (10-12) kaj (inkluzive kolegian) universitata klerecoj. Oni senpage posedas ĝeneralan edukadon. Pli ol 90% de loĝantaro estas legoscia. Nuntempe en Mongolio funkcias ŝtataj kaj privataj klerigejoj: pli ol 700 ĝeneral-edukaj lernejoj kaj ĉirkaŭ 100 kolegioj kaj universitatoj.

==Lingvo==
{{Ĉefartikolo|Mongola lingvo}}
La [[mongola lingvo]] estas [[aglutina lingvo]], apartenas al la grupo de [[Altaja lingvaro|altajaj lingvoj]]. Ĝenerale, mongolan lingvon oni dividas je du grandaj partoj: la norda kaj la suda, kaj je multaj dialektoj. Mongoloj en Mongolio, [[Interna Mongolio|sud-mongoloj]] en Ĉinio, burjat-mongoloj en [[Burjatio]], kalmik-mongoloj en [[Kalmikio]], respublikoj en Rusia Federacio, kaj moguloj en [[Afganio]] parolas nordan mongolan, sed daguroj, dunsjanoj, mongoroj kaj baoanoj en Ĉinio parolas sudan mongolan. Naciaj malplimultoj: [[kazaĥoj]], urjanĥoj kaj ĥotonoj parolas [[Tjurka lingvaro|tjurkajn lingvojn]].

=== Skribsistemoj ===
Dum sia historio, mongoloj kreis ĉirkaŭ 10 skribojn ([[alfabeto]]jn) por verki. El ili estas uzata malnova mongola skribo dum ĉirkaŭ 1300 jaroj. Alivorte, la malnovan mongolan skribon, fasonitan de supre malsupren, oni ekuzis ekde la [[8-a jarcento]] pere de [[Sogda lingvo|sogdoj]] (kiuj loĝis sur la [[Silka Vojo]] en la nunaj teritorioj de [[Taĝikio]] kaj [[Uzbekio]] kaj estis internacie agantaj komercistoj).  La [[mongola tradicia alfabeto]] permesis ke en la 12-a jarcento okazis intensaj interŝanĝoj de ideoj kaj inventoj inter Okcidento kaj Oriento&lt;ref&gt;(franca) &quot;[https://lu-cieandco.blogspot.be/2017/02/cent-auteurs-au-passa-porta-festival.html Soviétistan, un voyage en Asie centrale]&quot; (Sovjetlando, vojaĝo en centra Azio), Erika Fatland (tradukita el la norvega fare de Alex Fouillet, Gaïa, 512 paĝoj, 2016. ''Sovjetlando-vojaĝo en centra Azio :'' [https://norla.no/en/books/530 alilingvaj rajtoj] : Danio (Informations Forlag), Estonio (Tänapäev), Finnlando (Siltala Publishers), Francio ([http://www.youscribe.com/BookReader/Index/2697578/?documentId=2862416 Gaïa Editions]{{404|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}), Germanio (Suhrkamp Verlag), Barato (hindia kaj bengala lingvoj, Sampark), Italio (Marsilio), Nederlando (De Geus), Pollando (Foksal), Rusio (Ripol Classic Publishing Group), Svedio (Leopard Förlag)&lt;/ref&gt;.

Ekde la 1940-aj jaroj oni uzas la [[Cirila alfabeto|cirilan]] skribon en oficialaj dokumentoj. La malnova mongola skribo nun estas devige instruata en mez- kaj altlernejoj.  Ekde 2025 oni uzas ambaŭ alfabetojn en ŝtataj dokumentoj.

== Kulturo ==
[[File:Ölgii banner Eagle hunters.jpg|775px]]
Krom filozofia, religia kaj geografia klasifikado de [[homa kulturo]] kaj [[civilizo]], aliflanke oni povas dividi ĝin en du grandajn partojn laŭ vivmaniero de homaro: [[Loksideco|loksida]] kaj [[Migrado|migrada]] (aŭ [[Nomado|nomada]]). Mongoloj estas nomada popolo kun antikva kulturo. Spirita kulturo de mongoloj, ekzemple popola kutimo kaj mordevo, mitoj, legendoj, fabeloj, [[Popolaj eposoj]], [[proverbo]]j, [[aforismo]]j, skriba literaturo, popola [[folkloro]], tradicia kredo kaj religio, popola saĝeco, tradiciaj scioj kaj teknologioj estis malmulte pruntitaj de aliaj nacioj, sed progresis surbaze de kulturo de antikvaj mongolaj triboj. Tradicia loĝejo (vidu: [[Jurto]]), vestaĵo, manĝaĵo, viv-instrumentoj kaj teknologioj, manlaboroj, kiuj apartenas al [[materiala kulturo]] de mongoloj evoluinte perfektiĝis sub influo de nomada kulturo, vivmaniero kaj naturaj specifikecoj. Kvankam, mongola tradicia vivmaniero kaj kulturo relative profunde konservitaj en nuna globalisma epoko kompare al aliaj nomadaj popoloj, kulturaj elementoj de [[Barato|Hindujo]] kaj [[Tibeto]] relative multe aperas en Mongolio, ĉar de antikva tempo en tiu lando disvastiĝis kaj multe prosperis [[Budhismo]] kaj ĝi faris grandan influon al vidpunkto, filozofio, tradicio kaj vivmaniero de mongoloj. Nuntempe, en Mongolio jam atingis altan nivelon de progreso ĉiuj ĝenroj de arto, ekzemple opero, baleto, kino, dramo, [[Plastika arto|plastikaj artoj]], literaturo, eĉ moderna muziko ktp.

=== Supratona kantado ===
Grava elemento en la mongola kulturo estas la [[Supratono|supratona]] [[kantado]] (angle: overtone singing, [[Mongola lingvo|mongole]]: ''khöömii'', ''karkhiraa'' aŭ ''isgeree'') kies baza tekniko multaj mongoloj regas kaj ne malofte emocia esprimo kiun oferas al la naturo.

== Koncize pri tradicia mongola civilizacio kaj kulturo ==
[[File:Mongolia banner.jpg|775px]]
 parto de prelego en la Japana kongreso de Esperanto en Jokohamo, 2005, fare de s-ro [[Chimedtseren ENKHEE]]
Mongolio estas vasta lando. Dum multaj epokoj tie formiĝis klasika tradicio kaj figuro de nomadaj kulturo kaj civilizacio. Historiaj kaj kulturaj vidindaĵoj en Mongolio, ekzemple, restaĵ-loĝejoj, tombejoj kaj kriptoj, fajrobloviloj de antikvaj homoj, la ŝtonoj kun surskriboj kaj imagoj, urboruinoj kaj arkitekturoj ĝis nun rakontas historion de antikva epoko. Grandega, alta montaro, densaj arbaroj kaj tajgoj, senlimaj vastaĵoj kaj valoj, granda [[Gobio]] kun dezertoj kaj oazoj, diafanaj riveroj, akvofontoj kaj profundaj bluaj lagoj sub eterna kaj blua ĉielo... jen estas bela lando de mongoloj, nomada popolo.[[Dosiero:Mongolia Ger.jpg|250px|eta|[[jurto|Mongola jurto]]]]Mongoloj estas Orienta Azia nomada popolo, kiuj delonge loĝis dum multmiljaroj en Centra Azia vasta teritorio inter la lago [[Bajkalo]] kaj [[Granda Muro]], kaj la montaroj Hingano kaj Altajo, bredante brutojn kaj ĉasadon.[[Dosiero:KhongorynElsCamels.jpg|250px|eta|[[Baktria kamelo|kameloj]] en [[Gobio|Gobi Dezerto]]]]

Ne nur en Mongolio, kaj ankaŭ en aliaj mondopartoj ekzistis nomadaj civilizacioj, ĉefe en la vastaj stepoj ĉe bordoj de la Nigra kaj Kaspia maroj, en dezertoj de Arabio kaj Afriko, en Centra kaj Meza Azio, Centra Ameriko, kaj kelkaj lokoj de Aŭstralio. Tamen, de tempo al tempo la nomadaj popoloj de supre menciitaj regionoj jam transiĝis al loksidaj, kaj kelkaj el ili almenaŭ duonloksidaj civilizacioj, krom mongoloj.[[Dosiero:Mongolian warriors.jpg|250px|eta|[[Mongola luktarto]]]]Sed, el ili nur mongoloj multe prosperigis klasikan nomadan civilizacion, kiu eĉ ĝis nun daŭrigatas, kaj samtempe dum sia historio ili akiris mirindan potencon, kaj dum tiu-ĉi tempo ili jam fondis en la Mondo grandiozan imperion trans du kontinentoj, Azio kaj Eŭropo. Nuntempe, nur en Mongolio restas nomada civilizacio konservata bone kaj klasikforme.

Spirita kulturo de mongoloj, ekzemple popola kutimo kaj mordevo, mitoj, legendoj, fabeloj, eposoj, proverboj, aforismoj, skriba literaturo, popola folkloro, tradicia kredo kaj religio, popola saĝeco, tradiciaj scioj kaj teknologioj estis malmulte pruntitaj de aliaj nacioj, sed progresis surbaze de kulturo de antikvaj mongolaj triboj. Kvankam, mongola tradicia vivmaniero kaj kulturo relative profunde konservitaj en nuna globalisma epoko kompare al aliaj nomadaj popoloj, tamen kulturaj elementoj de Hindujo kaj Tibeto relative multe aperas en Mongolio, ĉar de antikva tempo en nia lando disvastiĝis kaj multe prosperis [[Budhismo]] kaj ĝi faris grandan influon al vidpunkto, filozofio, tradicio kaj vivmaniero de mongoloj. Kvankam ni prezentiĝus detale pri supre menciitaj, ĉi-foje ni koncize klarigu nur pri tio, ke kial mongoloj dekomence havis nomadan civilizacion kaj kulturon.

Mongolio havas kontinentan specifan klimaton. Teritorio de Mongolio troviĝas fore de oceanoj, sur la alteco de 1600 metroj de super mar-nivelo, kaj trapasas tra la lando suda limo de eterna frostiĝo de la Norda Terglobo kaj norda limo de la Centra Azia Granda dezerto. Ankaŭ Mongolio situas en modera zono de norda parto de la Terglobo, en meza latitudo. Kvankam en la sama latitudo ankaŭ situas Usono, Kanado, Ĉinio, Japanio, Francio, Italio, Britio, landoj de meza Azio, postkomunismaj landoj de orienta Eŭropo, sed kompare al ili nur Mongola klimato multe diferenciĝas de ili, pro tio, ke ne tiel abunde penetras Mongolion malseka varmeta aero de foraj oceanoj, ĉar nia lando situas en siaspeca klimata zono, ĉirkaŭata de altaj montaroj. Male, malvarma aero de Nordglacia oceano, precipe dum vintre preskaŭ senobstakle penetras. Alie, ofte troviĝas supre de mongola teritorio anticiklono kiu atmosfera nivele ne penetrigas oceanan varmetan aeron. Koncize dire, depende de tiuj kialoj mongola klimato jam formiĝis kiel kontinenta specifa severa. Diferenco de vintra kaj somera temperaturoj atingas al preskaŭ 100. Alivorte, absolutaj temperaturoj atingas vintre ĝis minus 50, somere plus 40. Vintro estas malvarma kaj longdaŭra, sed somero estas mallonga kaj seka varma. Ne tiel multas relative grandaj riveroj, malsekaĵo ne sufiĉas, tutjara atmosfera precipitado estas nur 200&amp;nbsp;mm.

Kaŭze de tiaj malagrablaj kaj netaŭgaj klimato-geografiaj kondiĉoj, mongoloj dekomence ne havis eblecon agrikulturi. Tamen, kelkaj mongoloj triboj, samtempe de brutbredado, kaj ankaŭ agrikulturis. Precipe, okcidentaj mongoloj havas historion de agrikulturo, eĉ ĝis nun ĝi daŭrigatas. Dum periodo de manĉuria regado, kaj poste de tio tre malmultnombraj enmigrintaj ĉinoj kaj rusoj kultivis. Sed dum socialismaj jaroj multe aktiviĝis la movado por agrikulturo kaj kultivis kvankam ne tiel vaste, tamen rezulte de tio Mongolio plene provizadis sin je faruno kaj legomoj, eĉ eksportadis ilin.

Se, nia lando situus proksime al maroj kaj oceanoj, se libere penetrus malseka, taŭga varmeta aero de maroj, kaj norde de nia lando, alivorte en Siberio troviĝus granda montoĉeno kontraŭanta nordan malvarman aeron, do, tiam mongoloj estus loksida, kiel supre menciitaj landoj.

Tial, mongoloj nomadumis translokiĝis sezone por ekvilibrigi diferencojn de 100 gradusaj de dum vintra kaj somera temperaturoj, kaj ankaŭ por ekvilibrigi diferencojn de planta kovraĵo kaj denseco, speco kaj konsisto, kaj ventumado, sekeco kaj malsekeco, kaj geografia alteco de la paŝtejoj. Ekzemple, brutbredistoj preferas vintre translokiĝi kaj paŝti siajn brutojn ĉefe antaŭflanke de alta loko, de la montoj. Ĉar en nia lando ventumas ĝenerale denorde suden, tial antaŭflanke de altaj lokoj estas relative varmeta, malfortiĝas tie venta forto, kaj ne tiel abunde falas neĝo. Sed somere, male preferas vastecon, stepan [[ebenaĵo]]n kie freŝas kaj agrable malvarmetas.

Por multfoje uzi la paŝtejojn oni devis gardi naturon, tre ame kaj ŝpareme uzi ĝin, ĉar pro la kontinenta specifa klimato la grundoj en nia lando estas tre sentema al erozio, tial ne povis paŝti tro multnombrajn brutarojn longtempe sur nur unu paŝtejo. Se ne tiel farus ekŝanĝiĝus la speco de kreskaĵoj kaj iom post iom ekerozius la grundo, eĉ plie ekdezertiĝus. Tio ja estus ekologia katastrofo, pli klarige katastrofo de normala vivado Kompreneble, brutbredisto tute ne deziras ja tion. Tial mongoloj regule nomadis, translokiĝis por eviti tiun katastrofon. Menciinde, ke mongola brutbredado estas tute alia ol brutarbredado en loksidaj landoj. Tie ekzistas ja farmeja brutbredado, tie nur la mastroj ĉiutage preparas la nutraĵon por sia brutaro, sed la brutojn ne tiel paŝtigas. Sed male, mongola brutaro mem nutriĝas en paŝtejoj dum 4 sezonoj de jaro.

Eksterlandanoj kun miro diras, skribas, ke apenaŭ ektrafiĝas post kelkcent kilometra veturado tra la senlima stepo nur kelkaj, ne pli ol de 5 ĝis 15 blankaj geroj, loĝejoj de nomadaj mongoloj. Fakte, tio estas ja ĉefa formo de ilia vivado komune najbare, alivorte tio estas la komunumo aŭ vivmaniero de brutbredistaj familioj.

La supre menciitaj najbarantaj familioj kutime estas parencoj aŭ bonaj amikoj kiuj delonge konas unu la alian kiel gefratoj. Ili ion ajn aferon faras kune kaj, au laŭvice. Se al unu de ili okazus ia malfacilaĵo kaj malfeliĉo tiam ĉiuj helpas, au okazus ia feliĉo ankaŭ ĉiuj ĝojas. Multe respektas la plej aĝulojn kaj volonte sekvas iliajn konsilojn kaj instruojn. En tia medio infanoj kreskas kaj edukiĝas respekti pliaĝulojn, ne nur pliaĝulojn sed lerni ami kaj helpi aliajn, harmonii kun aliaj. Ĝenerale, tie superas amikeca kaj [[ĝentileco|ĝentileca]] atmosfero kiel de unu familio.

Nomadaj mongoloj loĝis kaj eĉ nun loĝas en geroj. Tre koncize dire, ke loĝejo de mongoloj brutbredistaj familioj tre konforma por nomadi, translokiĝi, treege facila starigi kaj malstarigi, bezonas ĉirkaŭ duon-horon. Dum vintro ege varma kaj somere freŝa malvarmeta kaj komforta. Dum multmiljaroj, de tempo al tempo ĝi pli perfektiĝis por nomada vivmaniero kaj stabiliĝis kontraŭ ventumado, pluvado kaj neĝado.

Al loĝantoj de la zono de specifika kontinenta klimato devas ĉiam rekompletigi sian jam perditan energion per la nutraĵoj riĉe je kalorio. Konsiderinte tiel, mongoloj multe manĝis viandon, precipe dum vintro, sed somere preferis laktaĵojn. Ankaŭ ili, kiel aliaj nacioj vaste uzis farunon, rizon, legomojn kaj fruktojn ktp. Abunde ekzistas en mongolaj stepoj kaj arbaroj diversaj kreskaĵoj kaj fruktoj por nutraĵoj. Sed, ĉefe rizo, faruno, kaj diversaj legomoj importatis de suda najbaro, Ĉinio.

Sub la influo de nomada vivmaniero kaj longdaŭraj militadoj, mongoloj jam sukcesis havigi al si perfektan teknologion pri prepari nutraĵojn kiujn dumlonge konservi kaj rezervi. Nur du ekzemploj el ili estas teknologioj sekigi viandon kaj lakton.

Ankaŭ bone adaptiĝis mongolaj naciaj vestaĵoj al nomada vivmaniero. Ĉefa vestaĵo de ili estas nomata ”deel”. Deel estas multdiversaj: por viroj kaj virinoj, ĉiutaga, sezonaj, ceremonia ktp. Mongola nacio konsistas el ĉirkaŭ 20 etnogrupoj kaj tial ĉiuj subnacioj havas siaspecajn vestaĵojn. Precipe mongolaj vestaĵoj tre taŭgas por brutarbredadi, ĉeval- kaj kamelrajdi. Historiistoj diras, ke la plej unue nomaduloj ekuzis pantolonon. Alie, konformiĝe al loka klimato-geografiaj kondiĉoj, mongolaj naciaj vestaĵoj havas gravan rolon por gardi homan sanon.

Brutbredado neniam bankrotis pro la konkurenco, kaj ĉiam donis “puran” profiton, neniam postulis tro elspezon, estis relative stabila, se ne okazus ventego, brulego kaj inundo ktp, aŭ ekologia katastrofo. Tial mongoloj ege protektemas kaj preĝas medion. Al tio ankaŭ multe helpas tradiciaj kredo kaj religio.

Artikolo de Ĉimidijn Dogsuren de 1995 en la revuo [[Kontakto (revuo)|Kontakto]] substrekis, ke de antikvaj tempoj mongoloj kredis je [[ŝamanismo]] - ĉefe ĝis la 16-a jarcento, eĉ nun ĝi estas daŭrigata. En la antikvaj tempoj ili imagis, ke ĉiuj montegoj, riveregoj kaj grandaj lagoj havas sian mastron, in- au vir-seksan. Oni diras, ke nur en escepta okazo, precipe noblaj kaj senkulpaj homoj povas vidi ilin per siaj propraj okuloj. La mastroj povas havi diversajn aspektojn, ekzemple homan, au serpentan, au lupan. Mongoloj ankaŭ multe respektas la Ĉielon, Teron, Sunon, Lunon kaj Fajron. Ili kredas, ke eĉ la vento havas sian mastron. Jen kial ĝis hodiaŭ dommastrinoj ĉiumatene oferĵetas freŝan lakton por kontentigi ĉiujn menciitajn mastrojn. Samtempe ili petegas la favoron kaj gardadon de la mastroj.&lt;ref name=&quot;kontakto 95-4&quot;&gt;Tekstoalineo kun nur malmulta revortumo prenita el la artikolo de Ĉimidijn Dogsuren en la revuo [[Kontakto (revuo)|Kontakto]], n-ro 148, 1995:4, paĝo 6&lt;/ref&gt;

Mongoloj tute ne permesas al si kaj al aliaj enigi sangon, viandon kaj lakton en riveron kaj lagon. Ili eĉ ne lavas ion en tiuj akvofontoj -se iu ne plenumus tiun tradician mordevon, tuj koleriĝus la koncerna mastro kaj pro tio ankaŭ tuj sekvos diversaj malfeliĉaĵoj, ekzemple inundo, brulego, ventego au perdiĝo kaj pereo de la brutaro, nekuraceblaj hommalsanoj ktp. Bedaŭrinde nun la urbanoj tute ne plenumas tiun tradician mordevon de sia popolo.&lt;ref name=&quot;kontakto 95-4&quot; /&gt;

Sed religio Budhismo la unuan fojon ekpenetris en nian landon dum periodo de la [[hunoj|huna imperio]], la unua ŝtato en Mongola teritorio, antaŭ 2000 jaroj. Kvankam en 7-8 jarcentoj Budhismo ankoraŭfoje ekdisvastiĝis trans la Ujgurio (nun [[ujguroj]] loĝas en okcidenta regiono de Ĉinio), tamen ne sukcesis esti kredo de ĉiuj mongoloj. Dum periodo de imperio de [[Ĝingis-Ĥano]] kaj liaj posteuloj, en Mongolio egalrajte prosperis multaj religioj: Ŝamanismo, Budhismo, Kristanismo kaj Islamo. Sed dum periodo de Mongola Juana imperio, Ĥubilaj ĥaan, nepo de Ĝingis-Ĥano, akceptis Hinajanan sekton de Budhismo kaj ĝi fariĝis kiel shtata religio. Meze de 17-a jarcento la religio de Budhismo ankoraŭfoje forte ekpenetris en Mongolion el [[Tibeto]]. Budhismo kaj ŝamanismo dum multaj jaroj interbatalis, sed fine venkis la unua. Tamen, iom post iom ŝamanismo kaj Budhismo reciproke influis inter si, precipe la instruoj pri protekti medion.

En la 17-a jarcento mongolaj &quot;malgrandaj&quot; reĝoj invitis en Mongolion la Gvidanton de Tibeta Mahajana sekto de Budhismo Sodnomghamc kaj donis al li la titolon [[Dalaj Lamao]] (Dalaj estas mongola vorto, en Esperanto kiel Oceano). De tiam Tibeta religia gvidanto nomiĝas Dalaj Lamao, kiel signifas Ocean-Lamao. Pro tio, tra la tuta Mongolio ekdisvastiĝis Mahajana sekto de Budhismo kaj ĝi jam fariĝis tutnacia religio. Tamen eĉ nun multaj mongoloj kredas du religiojn, Budhismon kaj Ŝamanismon. Dum jaroj de popola revolucio estis malpermesitaj religiaj rajtoj de mongolaj civitanoj, estis ekzekutitaj pli ol 30 000 lamaoj kaj detruitaj pli ol 700 grandaj temploj. Oni diras, ke antaŭ popola revolucio en nia lando estis ĉirkaŭ 100 000 lamaoj. Poste la venko de demokrata movado en la jaro 1990 Mongola registaro plene permesis religiajn aferojn al mongolaj civitanoj kaj temploj. Nun estas Budhismo ĉefa religio en Mongolio (sed ne ŝtata, ne oficiala). Pli ol 90% de loĝantaro kredas Budhismon. Tamen en la lando jam multiĝis ateistoj. En lastaj jaroj ekpenetris aliaj religioj, ekzemple Katolikismo, Bahaismo ktp. Nacia malplimulto - Kazaĥoj kredas je Islamo.

Tamen, mongoloj heredigas siajn sciojn kaj kredojn pri la naturo ĝis hodiaŭ. Kaj tio, pro merito de niaj antaŭuloj, multe helpas kaj helpos al ni protekti la medion.

Tial, oni povas diri, ke ĉefa fonto de nomada brutbredada ekonomia evoluo estis la konformeco, adaptiĝo de homo kaj brutaro kun naturo. Tial, mongolaj brutbredistoj ĉiam tendencis kiel eble konformi kaj adaptiĝi kun origina, virga naturo, respekti naturon, ĉielon kaj teron kiel Dioj, sed ne aliformigi naturon kaj medion. Surbaze de tiu-ĉi tendenco, la kulturo-civilizaciaj elementoj, ekzemple iliaj kredo kaj religio, kutimoj, mordevoj, vivmaniero, popola saĝeco, tradiciaj teknologioj jam enradikiĝis kaj evoluinte perfektiĝis.

Kiel ni jam menciis supre, ke kvankam brutbredado neniam bankrotis pro la konkurenco, kaj ĉiam donis “puran” profiton, neniam postulis tro elspezon, estis relative stabila, tamen ĝi ne povis kovri ĉiun bezonon de socio. Por provizi sian bezonon, mongoloj delonge multe aspiris kaj klopodis komerci, ŝanĝi varojn kun loksida popolo, alivorte kun ĉinoj. Mongoloj kaj ĉinoj ja havis longan historion reciproke ŝanĝi siajn varojn. Kutime mongoloj importis de Ĉinio nutraĵojn, trinkaĵojn, silkojn ktp, sed mongoloj eksportadis ĉefe krudaĵojn.

Tamen dum longa historio mongoloj kaj ĉinoj ĉiam ne povis ja interkonsenti. Reciproke multfoje ili fermis sian limon, kaj tiam ĉesis komercado. Tiam ili havis nur unu vojon solvi la problemon, tio estis milito. Multaj militoj estis inter ili. Nuntempe pense, mongoloj ne nur pro malkonsento kun ĉinoj, alikiale kiuj tute ne dependis de ĉinoj, ili sennombre ĝenis ja per militoj sian sudan najbaron.

Tiun historion ĝis nun rakontas al ni la Granda Muro, kiu nun restas kiel unu el 7 mondaj mirindaĵoj. Eble estis treege malfacila al ĉinoj batali kun mongoloj sen la Muro. Se mongoloj ne ĉiam invadus ĉinojn, la Granda Muro eble ne ekzistus nun en la Mondo. Multaj sciencistoj nun diras, ke tiam kiam mongoloj havis grandiozan potencon, ili multe influis al aliaj nacioj per siaj kulturo kaj civilizacio.

La mongolaj kulturo kaj civilizacio jam dufoje fariĝis centro de la homaro. Oni diras, ke vivo de homo multe influatas de planedoj. Tamen, laste ekaperas scienculoj, historiistoj, etnografistoj, kiuj konkludas, ke ekaperiĝo, prosperiĝo, forte potenciiĝo, malfortiĝo kaj refortiĝo de iu ajn nacio ankaŭ dependas de influoj de planedoj kaj ricevas de ili, ankaŭ de suno, eĉ de profundo de sia terglobo ian energion.

Unu el ĉefaj reprezentantoj de tiu-ĉi teorio estis [[Lev Gumiljov]], rusa fama historiisto. Li aparte pristudis mongolan historion kaj civilizacion, rezulte de sia laboro li faris la konkludon kaj konsideris tiel, ke por mongoloj la ciklo de energiaj influoj ripetiĝas ĉiun 1200-1500 jarojn. Hodiaŭ multaj politologoj kaj ekonomiistoj multfoje diras, skribas, ke la 21-a jarcento estas Azia, pli klarigite dire, ĉina jarcento. Tial, eble ekkomencas bonaj influoj de la planedoj por azianoj! Eble ili sindoneme donis ja al ni siajn energiojn! Ĉu ekkomencas Azia jarcento je ĉinoj. Kvankam, en lastaj jarcentoj, alivorte, ekde periodo de Eŭropa renesanco tra la tuta mondo, unue Eŭropa, sekve Usona kulturo, civilizacio kaj lingvo superas, tamen hodiaŭ tendencas superi Azia jarcento. Se tiel ekkomencus nova erao de Azio, tio ne estus la plej unua Azia jarcento.

Antaŭ tio, jam estis unuafoje, aŭ eble dufoje Aziaj jarcentoj. Pli klarige, 800 jarojn antaŭe, la 13-a kaj 14-a jarcentoj estis Aziaj, precipe mongolaj jarcentoj, ĉar mongoloj montris sian superecon tra la tuta mondo. Tiam preskaŭ ne restis la lokoj en Azio kaj Eŭropo kien ne atingis mongolaj soldatoj kaj ĉevaloj. Eble tiam mongoloj jam ricevis potencan energion de la blua eterna ĉielo, laŭ teorio de Lev Gumiljov. Eble tiam ankaŭ estis aziaj jarcentoj. Sed unuaj aziaj jarcentoj estis dum mongola [[hunoj|huna imperio]], 300 AK - 300 PK. Multaj eŭropanoj tute ne sciis pri tio, ke hunoj estis prapatroj de mongoloj. Tion diris al eŭropanoj en jaro 1748 la franca sciencisto ''Joseph de Guignes''.&lt;ref&gt;Joseph de Guignes: ''Mémoire sur l'origine des Huns et des Turcs'' [&quot;momorigilo pri la origino de la hunoj kaj de la turkoj&quot;], Parizo 1748&lt;/ref&gt;

[[File:Central Mongolia banner.jpg|775px]]

== Religio ==
[[File:Tsetserleg banner Zayain Gegeeni Süm monastery.png|775px]]

De antikvaj tempoj mongoloj praktikis [[ŝamanismo]]n, eĉ nun ĝi estas daŭrigata en pli foraj lokoj. Sed [[budhismo]] la unuan fojon ekpenetris en la landon dum periodo de la [[hunoj|huna imperio]], la unua ŝtato en Mongola teritorio, antaŭ 2000 jaroj. Kvankam en 7-8 jarcentoj budhismo ankoraŭfoje ekdisvastiĝis trans la [[Ujgurio]] (nun [[ujguroj]] loĝas en okcidenta regiono de Ĉinio), tamen ne sukcesis esti kredo de ĉiuj mongoloj. Dum periodo de imperio de [[Ĝingis-Ĥano]] kaj liaj posteuloj, en Mongolio egalrajte prosperis multaj religioj: Ŝamanismo, Budhismo, [[Kristanismo]] kaj [[Islamo]].

=== Ŝtata religio ===
Dum periodo de [[dinastio Juan|Mongola Juana Imperio]], [[Kublaj-Ĥano]], nepo de Ĝingis-Ĥano, akceptis [[Hinajano|Hinajanan]] sekton de Budhismo kaj ĝi fariĝis en 1586 ŝtata religio. En la 16-a jarcento Mongolaj &quot;malgrandaj&quot; reĝoj invitis en Mongolion la Gvidanton de Tibeta Mahajana sekto de Budhismo Sodnomĝamc kaj donis al li la titolon [[Dalaj-Lamao]] (Dalaj estas mongola vorto, kiu signifas en Esperanto 'Oceano'). De tiam Tibeta religia gvidanto nomiĝas Dalaj Lamao, kiu signifas Ocean-Lamao. Pro tio, tra la tuta Mongolio ekdisvastiĝis Mahajana sekto de Budhismo kaj ĝi jam fariĝis tutnacia religio kaj ĉirkaŭ la duono de la loĝantaro konsideras sin [[Budhismo|budaistojn]]. Tamen eĉ nun multaj mongoloj kredas du religiojn, Budhismon kaj Ŝamanismon. Dum jaroj de popola revolucio estis malpermesitaj religiaj rajtoj de mongolaj civitanoj, estis ekzekutitaj pli ol 30000 [[lamao]]j kaj detruitaj pli ol 700 grandaj temploj. Oni diras, ke antaŭ popola revolucio en la lando estis ĉirkaŭ 100 000 lamaoj. Poste la venko de demokrata movado en la jaro [[1990]] Mongola registaro plene permesis religiajn aferojn al mongolaj civitanoj kaj temploj. Nun estas Budhismo ĉefa religio en Mongolio (sed ne ŝtata, ne oficiala). Pli ol 90% de loĝantaro kredas Budhismon. Tamen en la lando jam multiĝis ateistoj. En lastaj jaroj ekpenetris aliaj religioj, ekzemple [[Kristanismo]], [[Mormonismo]], [[Katolikismo]], [[Bahaa Kredo]], [[Hinduismo]], la [[Oomoto]]-movado ktp. La nacia malplimulto de [[kazaĥoj]] kredas je [[Islamo]].

== Ŝtata strukturo ==
{{Mapo de la mongoliaj provincoj}}
Mongolio - konstitucia, parlamentisma, unitara lando. Ŝtatestro de Mongolio estas la Prezidento (www.president.mn) kun limigitaj rajtoj, kiu estas elektata de tutpopolo por 6 jaroj. La Prezidento prezidas Konsilion pri Nacia Sekureco de Mongolio, kaj estas (simbole) la ĉefkomandanto de la Nacia Armeo. Nuna prezidento estas [[Ukhnaa Khurelsukh]] (25 junio 2021-).

Ŝtata supera kaj leĝdona organo estas la [[Ŝtata Granda Asembleo|Ŝtata Granda Ĥuralo]] (parlamento) kun 126 membroj, kiuj estas elektataj kun 4-jara limtempo (parlamenta ĉefo estas Byambatsogt. Ĉiuj teritori-administraj unuoj de Mongolio havas siajn Ĥuralojn. Plenuma kaj administra supera organo estas registaro, kies gvidanto estas ĉefministro kiu nomumata de la parlamento. La ĉefministro mem nomumas registarajn membrojn-ministrojn. Nuna ĉefministro estas [[Nyam-Osoryn Uchral]] (https://en.wikipedia.org/wiki/Nyam-Osoryn_Uchral) /2025-/).

== Ĉefurbo Ulanbatoro ==
Ĉefurbo de Mongolio, [[Ulanbatoro]], estis fondita en la jaro [[1639]] kun nomo Urgoo, ruse ''Urga'', proksime de Mongola antikva ĉefurbo [[Karakorumo (Mongolio)|Karakorumo]], kaj translokiĝinte ĉirkaŭ 20-foje tra la valoj de riveroj [[Orĥon]], [[Selenge]], [[Tuul]], en jaro [[1778]] finlokiĝis en la nuna loko kun nomo Iĥ (iĥ) Ĥuree. En la jaro [[1911]] Mongolio liberiĝis el [[Manĉurio|Manĉura]] imperio ([[Qing Dinastio]]) kaj proklamis Gvidanton de Mongola Budhismo [[Bogd Ĝavzandamba]] kiel Reĝon de Mongolio, sendependa ŝtato. Okaze de tio, la nomo de ĉefurbo ankaŭ ŝanĝiĝis kiel Nijslel Ĥuree. Tamen, en jaro [[1921]] venkis en Mongolio popola revolucio kaj forpasis la lasta Mongola Reĝo. En [[1924]] proklamitis Mongola Popola Respubliko, de tiam la ĉefurbo estas nomita ''Ulaanbaatar'', kio signifas „Ruĝa Heroo“. Dum socialismaj jaroj Ulanbatoro pluvastiĝis kaj multe prosperis, kaj fariĝis sufiĉe moderna urbo.

Nun Ulanbatoro havas 1.6 milionon da loĝantoj, preskaŭ duono de la tuta mongola loĝantaro&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Plej multaj nomadoj kiuj venis al Ulanbatoro loĝas en [[jurto]]j (mongeole: ger) sur la flankoj de la montetaro ĉirkaŭ la centro de la urbo. Pli ol duono de la loĝantaro tie ne loĝas en domoj sed en tiuj jurtoj, malgraŭ ke mankas plejofte akvo-infrastrukturon. Vintre kiam frostas (ĝis {{GdC|−40}}) Ulanbatoro suferas multege pro forta aerpoluado pro hejtado de karbo en la jurtoj&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Ulanbatoro estas politika, ekonomia, kultura, edukada kaj scienca centro de Mongolio, la plej granda urbo de la lando. Ĝia plej granda problemo nuntempe estas la mortige alta [[aera poluado]] (ĝis 100-oble pli alta ol la maksimuma tolerata nivelo 2,5 PM) pro la karbo-hejtado en la multegaj [[jurto]]j tra la tuta urbo&lt;ref&gt;(angla) Marcel Theroux, [[imdbtitle:8294088|Mongolia]], Unreported World, Channel 4, la 17-an de aprilo 2018.&lt;/ref&gt;. Japana kompanio komencis konstrui sunenergiajn produktejojn kaj tio povus kovri iun ajn elektran energion  en Mongolio&lt;ref&gt;(fr) Yasuho Hori, ''[http://www.esperanto-indre.com/IMG/pdf/jasuo_en_mongolie_2018.pdf Relations entre le Japon et la Mongolie] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190128082945/http://www.esperanto-indre.com/IMG/pdf/jasuo_en_mongolie_2018.pdf |date=2019-01-28 }}'' (rilatoj inter Japanio kaj Mongolio), la 5-a de julio 2018.&lt;/ref&gt;. Ulanbatoro nuntempe disponas pri rapida Interreto kaj multaj homoj scias paroli la anglan kaj el la laŭtparoliloj aŭdiĝas la samaj tutmondaj kantoj en la angla&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

La plej facila maniero por vojaĝi de Ĉinio al Ulanbator sen aviadilo estas kun interurba rapidtrajno el Pekino, kun temporraba ŝanĝo de trajnoj je la landlimo pro diferenco en la larĝeco de la trako inter Mongolio kaj Ĉinio&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Historio ==
[[File:Takezaki suenaga ekotoba bourui.jpg|775px]]
[[Dosiero:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|250px|eta|dekstra|[[Ĝingis-Ĥano]]]]
Mongola nacio estas unu el grandaj etnoj en la centra kaj nordorienta Azio, kaj mongola teritorio mem estis naskolando de antikva homaro. Fakuloj konfirmas, ke ekde pli ol 700 000 jarojn antaŭe tie loĝis homoj. Krome, la lando estas ege fama je antikvaj arkeologiaj fosiloj. Multe da ostoj kaj ŝtoniĝintaj ovoj de diversaj dinosaŭroj troviĝas el Mongolio.

Dum historio, sur mongolia teritorio mongolaj kaj [[Tjurkoj|tjurkaj]] regnoj alterne superis. Historiistoj supozas, ke la plej potenca ŝtato en Mongolio estis Hun-regno ([[Hunoj]]/Huns) antaŭ pli ol 3000 jaroj, etendiĝinta inter la lago [[Bajkalo]] kaj la [[Granda Ĉina Muro|Granda Muro]], kaj okcidente Meza Azio kaj rivero Ljao, oriente. Poste hunoj migradis okcidenten dum pli ol du jarcentoj, kaj finfine ili fondis sian ŝtaton en Europo, nuna hungara vasta stepo, sub regado de Hano Attila. Sed en la 13–a jarcento [[Ĝingis-Ĥano]] unuigis ĉiujn mongolajn tribojn kaj fondis Unuiĝintan Mongolan Imperion. La monumento de Ĝingis-Ĥano ne troviĝas en la centro de Ulanbatoro, sed je 50&amp;nbsp;km de la urbocentro. Ĝi estas la plej granda rajdista monumento en la mondo en alteco de 40 metroj farita el [[rustorezista ŝtalo]]&lt;ref&gt;(nl) Erika Fatland, ''De Grens'' (La landlimo), p. 190,&lt;/ref&gt;.

Jen estas skiza historio de mongoloj:

'''Periodo de Hun-regno''' (jarcentoj IY A.K. – I)

'''Periodo de Sumbe-regno''' (jarcentoj I – IV)

'''Periodo de Nirun-regno''' (330 – 555)

'''Periodo de tjurka regno''' (552 – 745). Poste tjurkoj migris okcidenten kaj fondis sian '''regnon en malgranda Azio''' (nuna Turkio).

'''Periodo de ujgura regno''' (745 – 840)

'''Periodo de Hirgisa regno''' (840 – 924; prapatro de nuna [[kirgizoj|kirgiza]] nacio)

'''Periodo de Kidana regno''' (917 – 1128; alinome Ljao regno). La plej granda kaj potenca ŝtato antaŭ la Mongola Unuiĝinta Imperio. Ĝia ĉefurbo estis nuna Pekino kaj limtuŝis sude ĉinan Sun-dinastion per nuna Ŝansi provinco.

'''Periodo de unuiĝinta imperio'''. En la XIIa jarcento kaj komence de XIIIa jarcento sur mongolia teritorio troviĝis multaj memstaraj regnoj, devenaj de mongola, tjurka kaj manĉua etnoj.
Tamen el ili Hamug-Mongol regno eksuperinte sub gvido de [[Ĝingis-Ĥano]] (propra nomo Temuĝin) sukcesis unuigi ĉiujn mongolajn regnojn post 20-jara batalado.

La imperiestro de mongoloj kreis la plej grandan imperion en la homa historio, inter la Japana Maro kaj la Nigra Maro. Sed malsame al aliaj invadantoj, kiuj regis Eŭrazion dum jarcentoj, nur Ĝingis-Ĥano sukcesis starigi stabilan registaran sistemon kaj fari Azion antaŭ Eŭropo ne simple nekonata stepa kaj monta spaco, sed kunigita civilizacio. En la jaro 1220 Ĝingis-Ĥano fondis Karakorumon - la ĉefurbon de la Mongola imperio. Mongoloj honorigas Ĝingis-Ĥanon kiel la plej granda heroo kaj reformisto, preskaŭ kiel Dio.

Familia nomaro de Ĝingis-Ĥano daŭras ĝis la 20-a jarcento. En la jaro 1918 la religia estro de Mongolio Bogdo-gegen ordigis konservi Urgijn biĉig-on (t.n. familia listo) de mongolaj princoj. Ĉi tiu skriba dokumento aŭ manuskripto) estas gardata en muzeo sub nomo Mongol Ulsin ŝastir. Multaj rektaj posteuloj de Ĝingis-Ĥano de lia Ora klano loĝas en Mongolio kaj Interna Mongolio de Ĉinio kaj ankaŭ en aliaj landoj.

Kvankam Ĝingis-Ĥano kaj liaj filoj kaj nepoj fondis en la mondo la plej gigantan regnon sur 2 kontinentoj, Azio kaj Europo, tamen ĝi dividiĝis je 4 grandaj partoj, (preskaŭ memstaraj imperioj).

'''Periodo de Juan-regno (1271 – 1368).''' Nepo de Ĝingis-Ĥano nomata [[Kublaj-Ĥano]] fondis mongolan [[dinastio Juan|Juan–ŝtaton]] kaj poste okupinte Song-dinastion proklamis urbon Dadu (nuna Pekino) kiel ĉefurbon de la nova imperio. Kublaj-Ĥano daurigis la politikon de siaj prapatroj kaj plivastigis sian teritorion ĝis la hinda–ĉina duonkontinento. Tamen pro ribelo de ĉinoj falis en Ĉinio la mongola Juan–ŝtato en 1368, kaj mongolojn forpelis oni malantaŭ la Grandan Muron. De tiam ĝis la jaro 1636 mongoloj regis sian ŝtaton sur sia teritorio.

'''Periodo kun Manĉurio (Ora ŝtato, alie Qing-dinastio; 1636 – 1911).''' Nomada popolo en nordorienta Azio, manĉuoj okupiĝinte Ĉinion kaj Koreion, ekhavis aliancon kun sudaj provincoj de Mongolio en 1636 (nuna Interna Mongolio, Ĉinio), kun centra registaro de Mongolio (laŭ sugesto de la mongola Ĉefa Lamao Zanabazar la 1-a Jetsun Dhampa Rinpooche) en 1691 (55 jarojn poste) kaj alproprigis la okcidentan parton de Mongolio t.e. Jungario en 1755 (64 aŭ 119 jarojn poste). Tio signifas, ke okcidentaj mongoloj restis sendepende dum la manĉua Ĉin-dinastio (Qing) preskaŭ 120 jarojn.

'''Sendependiĝo (1911 – ).''' Tamen post pli ol 200-jara kunekzistado kun la manĉua Ĉin-dinastio (Qing), Mongolio (en 1911) nuligis la aliancan kontrakton kun Manĉurio. Post tio, Ĉinio (en 1912) kaj aliaj okupitaj landoj samtempe liberiĝis de Manĉurio (Qing-dinastio kiu falis en 1912). Bedaŭrinde, en 1915 laŭ kontrakto de 3 landoj Ĉinio, Rusio kaj Mongolio ultimate estis nuligita plena sendependiĝo de Mongolio. Tiam ĝi havis limigitajn rajtojn sub kontrolo de Ĉinio kaj Rusio. Dum la jaroj 1919-1921 Mongolio estis invadita de ĉina kaj rusa cara armeoj. Por forpeli ilin mongola registaro petis kelkajn potencajn ŝtatojn, sed el ili nur Sovetio akceptis la peton. Tial helpe de Sovetia ruĝa armeo en 1921 en Mongolio venkis popola revolucio. Post forpaso de la lasta mongola reĝo en 1924 oni proklamis Mongolion Popola Respubliko. Ĝis la jaro 1990 la lando evoluis kiel socialisma sub influo de komunisma ideologio.

'''Demokratia periodo (1990 – ).''' En la jaro 1989 orienteŭropaj landoj eksurvojis al demokratiismo. Dank‘ al fondiĝo de Mongola Demokratia Unio la 10-an de decembro 1989 la mongola socio ankaŭ transiris al demokratio. Rezulte de protestaj agadoj de novfonditaj opoziciaj partioj la 9-an de marto 1990 eksoficiĝis Politika Buroo de Centra Komitato de Mongola Popol-revolucia Partio kiu regis la ŝtaton. Samjare en junio okazis la unua demokratia elekto de parlamento kaj estis deklarita nova konstitucio. Mongolio pace transiris al demokratia socio.

== Esperanto en Mongolio ==
* [[Esperanto-movado en Mongolio]]
* [[Mongola Esperanto-Societo]]
* [[Ĝermolisto de mongolaj esperantistoj]]
* [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio|IFEF]]- kongreso en 2019

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ĝingis-Ĥano]] ([[Mongola lingvo|mongole]]: Chinggis Khaan)
* [[Khaltmaagiin Battulga|Khaltmaagyn Batttulga]]
* [[Erdene Zuu]] (estis grava scienca centro por budaismo kaj astronomio)

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj|commonscat=Mongolia|n=Kategorio:Mongolujo|ReVo=mongoli}}
* {{ueavikio|Mongolujo|{{paĝonomo}}}}
* [http://www.esperanto-indre.com/IMG/pdf/raportoj_mongolio.pdf Rilato inter Japanio kaj Mongolio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190128083005/http://www.esperanto-indre.com/IMG/pdf/raportoj_mongolio.pdf |date=2019-01-28 }}
* (angla) [https://web.archive.org/web/20070310153408/http://www.geocities.com/ulsuud Flagoj kaj blazonoj el Mongolio]
* (angla) [http://www.reportages-pictures.com/Mongolia.htm Fotoj el Mongolio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060614171531/http://www.reportages-pictures.com/Mongolia.htm |date=2006-06-14 }} fare de Michel Setboum {{ŜOK}}
{{Ŝtatoj en Azio}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Mongolio| ]]
[[Kategorio:Landoj sen maraliro]]
[[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1992]]</text>
      <sha1>31hbiui9vu4tajohylirfgj31fpbv97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Romo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3681</id>
    <revision>
      <id>9413193</id>
      <parentid>9406088</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Famuloj */</comment>
      <origin>9413193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38763" sha1="6dvgix737gnh49urxnnnsoj2vt253rx" xml:space="preserve">{{Geokesto | urbo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                = Romo
| devena_nomo         = 
| alia_nomo           = {{Lang-it|Roma}}
| kategorio           = urbo
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio          = 
| oficiala_nomo       = Roma
| moto                = [[SPQR]]
| kromnomo            = Eterna urbo
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero             = {{Pluraj bildoj
 | pozicio     = centre
 | direkto     = vertikala
 | larĝeco = 300
 | dosiero1 = RomaMontage1..jpg
 | dosiero2 = Rome Montage 2017.png
 | dosiero3 = Collage Rome.jpg
 | dosiero4 = Collage Roma.jpg
 | dosiero5 = Romacollage.jpg
 | piedlinio = Fotomuntaĵo
}}
| dosiero_grandeco    = 300px
&lt;!-- *** Simboloj *** --&gt;
| flago               = Flag of Rome.svg
| blazono             =
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando               = Italio
| lando_tipo          = Ŝtato
| lando_flago         = 1
| ŝtato              = [[Itala duoninsulo|Apenino]]
| ŝtato_tipo         = Duoninsulo
| regiono             = Latio
| distrikto           = 
| municipo            = Provinco de Romo
| municipo_tipo       = Provinco
| histregiono_faldo   = 
| histregiono         = Romio
| histregiono1        = Itala reĝlando
| histregiono2        = 
| histregiono3        = 
| urbo                = 
| urbo_tipo           = 
&lt;!-- *** Familio *** --&gt;
| parenco             = Vatikanurbo
| parenco_tipo        = Situas en Romo
| parto_tipo          = Sep montetoj
| parto               = Aventino
| parto1              = [[Kapitolo (Romo)|Kapitolo]]
| parto2              = Kaelio
| parto3              = Palatino
| parto4              = Viminalo
| parto5              = [[Kvirinalo (Romo)|Kvirinalo]]
| parto6              = Eskvilino
| parto_faldo         = 1
| rivero              = Tibero
| rivero1             = 
| memorindaĵo_faldo  = 1
| memorindaĵo_tipo   = Kelkaj memorindaĵoj
| memorindaĵo        = Koloseo
| memorindaĵo1       = Roma Forumo
| memorindaĵo2       = Banejoj de Karakalo
| memorindaĵo3       = Kastelo de Sankta Anĝelo
| memorindaĵo4       = Fontano di Trevi
| memorindaĵo5       = Panteono de Romo
| memorindaĵo6       = [[Baziliko de Sankta Petro de Romo|Baziliko de Sankta Petro]]
| memorindaĵo7       = [[Imperiestraj Forumoj (Romo)|Imperiestraj Forumoj]]
| ŝoseo              = 
| montaro             = 
| montaro1            = 
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| situo               = Romo
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| leviĝo             = 20
| lat_d               = 41
| lat_m               = 54
| lat_s               = 00
| lat_NS              = N
| long_d              = 12
| long_m              = 30
| long_s              = 00
| long_EW             = E
| plej_alta_leviĝo   = 64
| plej_alta_situo     = Eskvilino
| plej_alta_lat_d     = 
| plej_alta_long_d    = 
| plej_malalta        = 
| plej_malalta_lat_d  = 
| plej_malalta_long_d = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                = 1285.31
| areo_rondumo        = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro          = 2731996
| loĝantaro_dato     = 2009
| loĝantaro_denseco  = auto
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita           = [[21-a de aprilo]] [[-753|753 a.K.]]
| establita_tipo      = Fondo
| dato                = 
| urbestro =  {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}&lt;br&gt;
&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| ĉefulo             = 
| ĉefulo_tipo        = 
| ĉefulo_partio      = 
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono             = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST         = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo           = 00121 – 00199
| areo_kodo           = 06
| areo_kodo_tipo      = 
| kodo                = 058091
| kodo_tipo           = [[ISTAT]]
| kodo1               = 
| kodo1_tipo          = 
| kodo2               = 
| kodo2_tipo          = 
&lt;!-- *** UNESCO ktp. *** --&gt;
| unesko_nomo         = Historic Centre of Rome, the Properties of the Holy See in that City Enjoying Extraterritorial Rights and San Paolo Fuori le Mura
| unesko_tipo         = kultura heredaĵo
| unesko_jaro         = 1980
| unesko_numero       = 91
| unesko_regiono      = 4
| unesko_kriterioj    = i, ii, iii, iv, vi
&lt;!-- *** Liberaj kampoj *** --&gt;
| libera              = [[Sankta Petro]],&lt;br /&gt;[[Sankta Paŭlo]]
| libera_tipo         = Patronoj
| libera1             = 29-a de junio
| libera1_tipo        = Festa tago
| libera2             = 
| libera2_tipo        = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo               = 
| mapo_priskribo     = Situo enkadre de Eŭropo
| mapo_lokumilo      = Eŭropo
| mapo1                = 
| mapo1_fono           = 
| mapo1_priskribo      = Situo de Romo enkadre de Italio
| mapo1_lokumilo       = Italio
| mapo2               = Map_of_comune_of_Rome_(metropolitan_city_of_Capital_Rome,_region_Lazio,_Italy).svg
| mapo2_fono          = 
| mapo2_priskribo     = La teritorio de la distriktokomunumo (''Roma Capitale'', ruĝe) ene de la Metropolitena Urbo de Romo (''Città Metropolitana di Roma'', flave). La blanka punkto en la centro estas Vatikanurbo.
| mapo2_lokumilo      = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo            = [http://www.comune.roma.it www.comune.roma.it]
| commons             = Rome
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj               = Demonimo : Romani&lt;br /&gt;{{mapligilo urbo|zomo=9}}
}}
'''Romo''' ({{Lang-it|Roma}}) estas la ĉefurbo de [[Italio]] kaj antikvece de [[Romio]]. Ene de Romo situas la ŝtateto [[Vatikano]], kie loĝas la [[papo]] kaj kie lokiĝas la centra administrejo de la Roma [[Katolika Eklezio]]. La mitaj fondintoj de la urbo estas la ĝemeloj [[Romulo kaj Remo]]. Romo estas la &quot;Eterna Urbo&quot; kaj ankaŭ la &quot;urbo de sep montetoj&quot;. Ĝi estas la plej granda urbo en Italio. [[SPQR]] = ''Senatus Populusque Romanus'' = '''Senato Kaj Popolo Roma''' estas la devizo de la urbo. 

La nuna italia ĉefurbo Romo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Latio]] kaj en la [[provinco Romo]], kiu ekde 2015 havas novan nomon [[metropola urbo Romo]]. Komence de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

De 150 a.K. ĝis ĉirkaŭ 400 p.K., Romo estis la plej potenca regno de la baseno de [[Mediteraneo]], konkerinte grandan, ĉirkaŭmaran imperion, nome la [[romia imperio]]. De 500 p.K. ĝis 1500, Romo estis la [[metropolo]] de la nomita [[Okcidento]]: ĝiaj [[latina lingvo]], [[latina skribo]], juro, religio nome [[katolikismo]], [[julia kalendaro]], [[romia mezuro]], ktp, fariĝis la normo en Okcidento dum tiu tempo. Post 1500, Okcidento fariĝis [[naciismo|naciisma]] kaj naciaj normoj emis renversi la antikvajn normojn de Romo.

== Etimologio ==
La etimologio de la vorto ''Roma'' ne estas klara, kaj ekde la antikvo ekzistas pri ĝi la plej diversaj teorioj. Neprobabla ŝajnas la deveno de la greka ''Ρώμη'' (Romē), kiu signifas ''kuraĝo, braveco''. Pliverŝajne estas rilato al la radiko ''*rum-'', ''[[mamo]]'', kun eventuala indiko al la lupino, kiu mamnutrintus la ĝemelojn. Eblas ankaŭ, ke la nomo ''Roma'' devenas de [[etruskoj|etruska]] familio, la Rumina.

== Historio ==
{{Ĉefartikolo|Historio de Romo}}

=== Fondo, Reĝeco kaj Respubliko ===
{{Ĉefartikolo|Fondo de Romo}}

[[Dosiero:Capitoline she-wolf Musei Capitolini MC1181.jpg|eta|maldekstra|La lupino kun [[Romulo kaj Remo]].]]
Laŭ la roma mitologio Romo fondiĝis la [[21-an de aprilo]] [[753 a.K.]] fare de [[Romulo kaj Remo|Romulo]]. Romulo poste mortigis sian ĝemelan fraton [[Romulo kaj Remo|Remo]], kiam tiu mokis la de Romulo starigitan urbomuron. La ĝemeloj estis laŭlegende la gefiloj de la dio [[Marso (dio)|Marso]] kaj de la [[vestalo]] Rhea Silvia. Ili estus mamnutritaj de lupino, kaj poste trovitaj de la ŝafisto Faustulus ĉe la Velabrum sub la [[Palatino]] kaj edukitaj de li.

La tradicia fondiĝdato de Romo estas la komenco de la temposkalo de la [[romia kalendaro]], [[latine]] ''ab urbe condita'', mallongigite ''a.u.c.'', esperante &quot;depost la fondiĝo de la urbo (Romo)&quot;.
Elfosadoj sur la Palatino montris setlejajn restaĵojn el la epoko de [[1000 a.K.]], verŝajne iuj latinaj kaj sabinaj vilaĝoj estis ĉirkaŭ [[800 a.K.]] unuigitaj al urbo, eble fare de [[etruskoj]].

[[Dosiero:Die sieben Hügel Roms.png|eta|maldekstra|La [[sep montetoj de Romo]].]]
La kuniĝo de unuopaj setlejoj al urbo laŭ historiistoj eble okazis ĉirkaŭ la legenda fondiĝdato. La proverbaj sep montetoj de Romo estas:
* [[Aventino]], 47 m
* [[Kapitolo (Romo)|Kapitolo]], 50 m
* [[Kaelio]], 50 m
* [[Palatino]], 51 m
* [[Viminalo]], 60 m
* [[Kvirinalo (Romo)|Kvirinalo]], 61 m
* [[Eskvilino]], 64 m
Nuntempe la urbo entenas ankaŭ la montetojn [[Gianicolo]], [[Vatikana monteto|Vaticano]] kaj [[Pincio]].

Komence de sia historio Romo estis reĝlando. La unua de la legendaj posteuloj de Romulo nomiĝis [[Numa Pompilius]] laŭ [[Tito Livio]]. Post forpelo de la lasta etruska reĝo [[Tarquinius Superbus]] – laŭdire en la jaro [[509 a.K.]] – Romo iĝis respubliko – kvankam tio verŝajne okazis nur ĉirkaŭ [[475 a.K.]]. Post tio estiĝis internaj bataloj inter la senrajtaj kvankam liberaj [[plebo|plebanoj]] kaj la nobelaj [[patricio]]j. Romo grandiĝis kaj kuniĝis kun ĉirkaŭaj teritorioj.

Kvankam Romo apenaŭ povis kontraŭstari invadon de la [[keltoj]] en [[390 a.K.]] la urbo daŭre pligrandiĝis. Kiel protekto kontraŭ aliaj atakoj estis starigita la [[serviana muro]]. En [[312 a.K.]] estis konstruita la unua [[akvedukto]] kaj la [[Via Appia]]. Ankaŭ la sukcesaj [[Punikaj Militoj]] ([[-264|264]]–[[146 a.K.]]) kontraŭ la nordafrika [[Kartago]] grandigis la influon de Romio en la tuta okcidenta [[Mediteraneo]].

Post kiam estis murditaj la gefratoj [[Tiberius Sempronius Gracchus|Tiberius]] kaj [[Gaius Sempronius Gracchus]], kiuj provis kiel popoltribunoj starigi grundreformojn, estiĝis epoko de nestabileco, kiu kulminis per la romiaj civitanaj militoj. La [[Interaliancana milito romia]] (latine: ''Bellum Marsicum'') inter 90-88 a.K. gravis ĉar post ĝi la nacioj de [[Italujo]] kunfandiĝis en la [[Latianoj]]. En 91 tribuno M. Livius Drusus renovigis la ideon de [[Gaius Sempronius Gracchus]] koncesii al ĉiuj [[italoj|italaj]] aliancanoj la ŝtatanecon romian. Post kiam la [[Romia senato]] malakceptis tiun peton kaj Drusus estis murdita, multaj italaj komunumoj ribelis. Estinte trompitaj jam plurfoje ili intencis formi novan federacian ŝtaton. En la ĉefurbo [[Corfinio|Korfinio]] - kiu nomiĝis tiam ''Italica'' - kunsidadis konsilantaro de 500 viroj el ĉiuj ribelantaj komunumoj. La milito eksplodis en 91 en [[Ascoli Satriano|Asculum]] kaj estis ĝis 90 malavantaĝa por la Romianoj. Kondiĉo por romia civitaneco estis ke oni registriĝus en 60 tagoj ĉe la pretoro. Sekve la milito finitis en 89 ĉefe de [[Gnaeus Pompeius Strabo]] (patro de [[Pompeo]]) kaj de [[Lucio Kornelio Sulao]]. Sed la [[Samnitoj]] venkitis nur en la jaro 82-a ĉe batalo antaŭ la pordegoj de Romo.

[[Julio Cezaro]] faris kelkajn reformojn kiel roma diktatoro, sed estis murdita en la jaro [[44 a.K.]]. Tiam la konstruaĵdenseco de la [[Roma Forumo]] estis jam tiel granda, ke necesis pligrandigi la areon. Tial Cezaro komencis la konstruon de la [[Julia Forumo]].

=== Imperio ===
[[Dosiero:RomaBasilicaMassenzioDaPalatino.JPG|eta|maldekstra|Baziliko de Maksencio.]]
En la [[1-a jarcento a.K.]] Romo estis jam urbo kun miliono da loĝantoj kaj samtempe la geografia kaj la politika centro de la [[Romia Imperio]]. Ĝi havis funkciantan freŝakvan kaj akvoforportan sistemon, stratoreton kaj funkciantajn popolprotektajn grupojn (''Vigiles''), kiu similis al fajrobrigadistoj kun policaj rajtoj. Malgraŭ tio la konstruado de Romo, kiun antaŭenigis ĉefe la posteulo de Cezaro, [[Aŭgusto Cezaro]], estis portempe bremsita de la [[granda incendio de Romo]] sub [[Nero]] en la jaro [[64]].

Sub la rego de la [[flavioj|flavia dinastio]] ([[69]]–[[96]]) komenciĝis vastaj konstrulaboroj. Iuj el tiuj konstruaĵoj, kiel la [[Koloseo]] kaj parto de la [[Imperiestraj Forumoj (Romo)|Imperiestraj Forumoj]] estas nuntempe inter la plej famaj monumentoj de Romo. Tiun epokon oni konsideras ofte kiel la kulminon de la romia imperio. Grandaj [[termoj]] kiel tiuj de [[Karakalo]] kaj [[Diokleciano]], kiuj entenis eĉ [[biblioteko]]jn, iĝis ĉiutaga parto de la roma vivo. La imperiestroj konstruis pli kaj pli grandajn konstruaĵojn kiel la baziliko de Maksentio.

Krome estis starigita en la [[3-a jarcento]] la [[Aŭrelia Murego]], ĉar la urbo jam kreskas trans la servianan muron.

=== Malfrua antikvo kaj deklino ===
[[Dosiero:Roma Plan.jpg|eta|maldekstra|Romo en antikveco.]]
Komence de la malfrua antikvo Romo verŝajne atingis sian plej grandan nombron de loĝantoj. Plej ofte oni taksas la loĝantojn je ĉirkaŭ 1,5 milionoj.&lt;ref&gt;La taksoj varias inter 450.000 kaj tri milionoj kaj duono.&lt;/ref&gt; Sed la urbo baldaŭ perdis sian politikan signifon, ĉar la imperiestroj preferis aliajn loĝlokojn, interalie [[Konstantinopolo]], [[Milano]], [[Treviro]], [[Tesaloniko]] aŭ [[Split]].
En la [[5-a jarcento|5-a]] kaj [[6-a jarcento]]j okazis katastrofoj, kiuj signis la finon de la antikva beleco de la urbo. Eĉ la aŭreliana muro konstruita en la [[3-a jarcento]] ne malhelpis, ke dum la popolmigradoj Romo [[Rabado de Romo (410)|estis elrabita]] de la okcidentaj [[Gotoj]] en [[410]] kaj de la [[Vandaloj]] en [[455]].

Post la oficiala neniigo de la [[Okcident-Romia Imperio]] en la jaro [[476]] la urbo dum preskaŭ 80 jaroj apartenis al la [[Regno de Ostrogotoj]]; daŭre funkciis konataj urboj instalaĵoj kiel la [[termoj]] de [[Diokleciano]]. Malgraŭ malaltiĝantaj nombroj de loĝantoj daŭre ekzistis la antikva vivmaniero. Prokopios menciis, ke la urbaj monumentoj estis prizorgataj dum la regno de la orientaj [[Gotoj]]. Ĉirkaŭ la jaro [[530]] vivis ankoraŭ ĉirkaŭ 100.000 homoj en Romo. La civiliza katastrofo okazis nur per la gota milito, kiam la [[bizanca Imperio|orientromia imperio]] milite rekonkeris la urbon de la Regno de Ostrogotoj. La militagadoj detruis preskaŭ ĉiujn romajn [[akvedukto]]jn ĝis [[537]].

La urbo apenaŭ eskapis kompletan detruiĝon. Ekde [[554]] Romo ja oficiale denove apartenis al la [[bizanca Imperio|orientromia imperio]], estis tamen ordigita en tiu epoko pli kaj pli de la papeco. La lasta malfruantikva monumento de la urbo estas la kolono de Fokas starigita en [[608]]. Inter la [[8-a jarcento|8-a]] kaj [[11-a jarcento]] sekvis aliaj sieĝoj, atakoj kaj priraboj fare de [[Langobardoj]], [[Saracenoj]] kaj [[Normandoj]], tiel ke portempe la priloĝata urboareo eĉ ne transiris la riverbordojn de la [[Tibero]].

=== Mezepoko ===
[[Dosiero:Sacre de Charlemagne.jpg|eta|La kronigo de [[Karolo la Granda]] en la [[Baziliko de Sankta Petro]] de Romo la 25an de decembro de la jaro 800. Miniaturo de la ''Grandaj Kronikoj de Francio'', de [[Jean Fouquet]] (15-a jarcento).]]
Je la [[Falo de la Okcidenta Romia Imperio|fino de la Okcidenta Romia Imperio]], en Romo okazis periodo markita de la [[Barbaroj|alveno de ĝermanaj milit-elitoj]] en tuta Italio kaj ĉefe de la plifirmigo de la [[katolika eklezio|eklezio]] en la povo (kun la [[papo]] kiel ĉefa estro), kiu anstataŭis la Imperion kaj faligis ''la ponton kiu estus unuiginta la Antikvecon kun la nova mondo''.&lt;ref&gt;[[Ferdinand Gregorovius]], citita de {{Harvsp|Rendina|2007|p=257}}.&lt;/ref&gt;

La malmultaj luktoj kaj en Romo kaj en Eŭropo malhelpis la starigon de konstanta politika strukturo en Romo, kiu tial trairis tiuepoke diversajn regosistemojn: Ĝi estis regata unue de [[gotoj]] kaj poste de [[Bizanca imperio|bizancanoj]].&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=257-304}}.&lt;/ref&gt; En tiu periodo oni kreis [[duklando|romian duklandon]], kies limoj koincidis pli malpli kun urbo kaj la ĉirkaŭa teritorio.&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|p=297}}.&lt;/ref&gt; En la jaro 756, definitive malaperis la reĝo [[Lombardoj|langobardo]] [[Astolfo]]. [[Pipino la pli juna]], reĝo de la [[Frankoj|frankoj]], cedis liajn konkeritajn terojn al la papo [[Stefano la 2-a]], per kio naskiĝis la ''Patrimonium Sancti Petri'' (Heredo de Sankta Petro), nome la [[Papa Ŝtato|Papaj Ŝtatoj]], kies ĉefurbo iĝis Romo.&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=304-325}}.&lt;/ref&gt; La nokton de Kristnasko de la jaro 800, la papo [[Leono la 3-a]] kronis kiel imperiestron la fran-ĝermanan reĝon [[Karolo la Granda|Karolon la Grandan]] en la [[Antikva baziliko Sankta Petro]], kaj tiel konstituiĝis la [[Karolida Imperio]]: Romo ne estis ĝia ĉefurbo (fakte en [[Aachen|Akeno]]), sed Romo funkciis kiel religia centro de la nova [[Teokratio|teokratia ŝtato]].&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|p=326}}.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:17 Estancia del Incendio del Borgo (Incendio del Borgo).jpg|eta|maldekstre|''[[Incendio ĉe Borgo]]'', nome fresko de [[Rafaelo Sanzio|Rafaelo]] montranta la papon [[Leono la 4-a|Leonon la 4-an]].]]

Ĉirkaŭ la duono de la 9-a jarcento, la papo [[Leono la 4-a]], post islama invadatako de 846, ordonis la fortikigon de la tiel nomita ''[[Leona muro|Civitas Leonina]]'' (Leona Urbo, kiu koincidis pli malpli kun la aktuala [[Vatikanurbo]]), konfirmante la politikan povon alprenita de la papoj, kiuj estis protektitaj de la nobelaj familioj.&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|p=335}}.&lt;/ref&gt; Ankaŭ tiuj familioj fortikigis siajn domegojn ĝis igi ilin aŭtentaj kasteloj: temas pri la periodo inter la jaroj 1100 kaj 1200, periodo en kiu Romo plifotigis siajn rilatojn kun la najbaraj komunumoj.&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=404-418}}.&lt;/ref&gt; Meze de la 12-a jarcento la romiaj civitanoj starigis la Konsulan Municipon (kun sidejo sur la montopinto Campidoglio), rivalo kaj de la papa aŭtoritateco kaj de la aŭtonomeco de la nobeloj; en tiu periodo Romo havigis al si novajn kaj efikajn defendosistemojn.&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=419-449}}.&lt;/ref&gt;

Krome la Mezepoko karakteriziĝis per la luktoj inter la nobelaj familioj ligitaj al la papoj kaj tiuj ligitaj al la formortinta imperio, kio bremsis la disvolvigon de la centra areo de la urbo ĝis la 16-a jarcento. Romo, politika centro de la mondo pere de la povo de la papoj, konfirmiĝis kiel papa urbo kiam [[Bonifaco la 8-a]], en 1300, proklamis la unuan [[Jubileo]]n (evento kiu altiris en la urbon ĉirkaŭ du milionojn de [[pilgrimanto]]j kiuj venis laŭ iuj el la [[romiaj vojoj]]); la sama papo tri jarojn poste fondis la [[Universitato 'Sapienza' de Romo|Universitaton 'Sapienza']].&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=449-450}}.&lt;/ref&gt; Sed kiam en 1309 la papo [[Klemento la 5-a]] retiriĝis al [[Avinjono]], Romo estis regata de la nobelaj familioj en kontinua luktado inter ili: la urbo suferis krizon kaj en la 15-a jarcento ĝi registris apenaŭ 20 000 loĝantojn.&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=453-465}}.&lt;/ref&gt;

La radikala transformado de la mezepoka Romo estis komencita de la papo [[Nikolao la 5-a]], kiu decidis realigi ''ex&amp;nbsp;novo'' (elnule) la reformon de la nova centro de Romo, nome ankaŭ la centro de la kristanaro, diferenca de la pagana centro de la antikva Romo. Li forlasis [[Laterano]]n kaj planis la ideon de la konstruado de la nova [[baziliko de Sankta Petro]]:&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=491-493}}.&lt;/ref&gt; ekde tiam, dum preskaŭ kvar jarcentoj, Romo estis sub la kompleta dominado de la papoj.&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|p=486}}.&lt;/ref&gt;

=== Moderna epoko ===
[[Dosiero:View of the Tiber Looking Towards the Castel Sant'Angelo, with Saint Peter's in the Distance (adj).jpg|eta|''Sankta Petro kaj [[Castel Sant'Angelo]]'' (18-a jarcento), de [[Giuseppe Zocchi]].]]

Post la [[protestantismo|lutera reformacio]] (1517) kaj la [[Disrabado de Romo (1527)|Disrabado de Romo]] fare de trupoj de [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo la 5-a]] (1527), okazis la [[Koncilio de Trento]], kulminita en 1563, kiu konfirmis Romon kiel ĉefurbo de la Papa Ŝtato, kvankam ekde tiu momento la figuro de la papo suferis malpliigon de siaj influoj super la eŭropa politiko.&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=527-536}}.&lt;/ref&gt; La periodo post la Koncilio de Trento estis karakterizita per tuta renovigo de la urbo: la nobeloj kaj la povegaj familioj kiuj monopolis la kardinalajn postenojn abandonis siajn palacojn en la centro por konstrui novajn domegojn sur la montetoj; sed la vera verkanto de la grandaj vorkoj de arkitektura, kultura kaj ekonomia modernigo de la ĉefurbo Romo, estis la papo [[Siksto la 5-a]], papo nur dum kvin jaroj (1585-1590).&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=537-568}}.&lt;/ref&gt; En 1626 estis inaŭgurita la nova [[baziliko de Sankta Petro]], simbolo de la papa dominado.

[[Dosiero:Giacomo van Lint (attr) Piazza del popolo Roma.jpg|eta|maldekstre|[[Piazza del Popolo]] en la 18-a jarcento.]]
Tiu papa dominado estis interrompita nur unu jarcenton kaj duonon poste, kiam la 15an de februaro 1798 estis proklamita la Roma Respubliko (kiel unu el la satelitaj ŝtatoj de la Franca Respubliko) kaj estis elpostenigita la papo [[Pio la 6-a]].&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|p=651}}.&lt;/ref&gt; La nova regosistemo daŭris nur unu jaron, ĉefe pro ĝenerala malkontento de la pastraro kaj ne entuziasma akcepto fare de la romianoj, sed je la enpovigo de [[Napoleono Bonaparte]], Romo estis okupaciita de la 2a de februaro 1808 kaj ĝi ekformis parton de la [[Unua Franca Imperio]] en 1809. Napoleono mem komisiis al la artisto [[Antonio Canova]] modernigon de la antikva imperia ĉefurbo: sub la ordonoj de la franca imperiestro, krome, komenciĝis la arkeologiaj elfosaĵoj (precize en la [[Roma Forumo]]) gviditaj de la franca [[Antoine Chrysostome Quatremère de Quincy]].&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=654-677}}.&lt;/ref&gt;

La napoleona epoko finiĝis per serio de definitivaj bataloj, inter kiuj la [[batalo de Leipzig]] (1813) kaj la [[batalo de Waterloo]] (1815): Romo estis konkerita la 19an de januaro 1814 fare de la bofrato de la imperiestro nome [[Joaĥimo Murat|Murat]], kiu estis apartiĝinta el Napoleono kaj estis aliancaniĝinta kun Aŭstrio, kaj retiriĝis la lastaj francaj trupoj for de la [[Kastelo de Sankta Anĝelo]] la 10an de marto. La 23an de januaro Napoleono liberigis la papon [[Pio la 7-a]], ĝis tiam enfermita en prizono fare de la francoj: la papo revenis al Romo la 24an de majo, starigis denove en la ĉefurbon la papan dominadon kaj redonis aŭtonoman regadon al la urba ŝtato.&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=677-678}}.&lt;/ref&gt;

=== Nuntempa epoko ===
[[File:Roma municipi locator map with numbers.svg|maldekstre|eta|Kvartaloj en Romo|alt=Kvartaloj en Romo]]
[[dosiero:Location map Italy Rome.png|maldekstre|eta|urba mapo]]
Post la [[Viena kongreso]] kaj la reveno de Pio la 7-a al Romo, la ĉefurbo trairis tumultan periodon kiu finiĝis per la konkero de la urbo kaj la fino de la politika povo de la papoj. En 1849 oni starigis la Duan Romian Respublikon, regatan de [[Carlo Armellini]], [[Giuseppe Mazzini]] kaj [[Aurelio Saffi]]; tiu daŭris iom malpli ol kvin monatoj, pro la invado de la [[Franca Terarmeo|Franca Armeo]] de [[Napoleono la 3-a]] komandita de la generalo [[Nicolas Charles Oudinot|Oudinot]].&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=679-742}}.&lt;/ref&gt;

En 1861, post la [[Unuiĝo de Italio]] estrita de [[Camillo Benso di Cavour|Cavour]], komenciĝis la premoj de la reĝo [[Viktoro Emanuelo la 2-a (Italio)|Viktoro Emanuelo la 2-a]] kontraŭ la papo [[Pio la 9-a]], kiu estis invitita ripete forlasi la politikan povon.&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=743-756}}.&lt;/ref&gt; Malsukcesis la klopodoj fare de nombraj patriotoj por aneksi Romon al la Regno Italio, kaj la situacio restis sama dum la regado de [[Napoleono la 3-a]], franca imperiestro kiu opoziciis al la malapero de la Papa Ŝtato. Tamen, kiam falis la [[Dua Franca Imperio|Dua Imperio]] en 1870, Italio ne havis baron kaj povis aligi la teritoriojn de la eklezio al la itala ŝtato. La 20an de septembro, la &quot;bersaglieri&quot;, estritaj de la generalo [[Raffaele Cadorna]], malfermis enirtruon en la muregoj aŭreliaj, proksime al [[Porta Pia]], kaj [[Konkero de Romo|eniris en Romo]]: Pio la 9-a estis devigita retiriĝi; oni donis al li nur la konstruaĵojn de la [[Palaco Vatikano]], la [[Palaco de Laterano|Laterano]] kaj la [[Castel Gandolfo|papa palaco]] de [[Castel Gandolfo]]. La cetero de Romo tiukadre estis aligita al la [[Itala Reĝlando]], kies ĉefurbo ĝi iĝis.&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=756-766}}.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Naples Fascist rally on 24 October 1922 (2).jpg|eta|[[Marŝo al Romo|Marŝo de faŝistoj al Romo]] en 1922.]]
Post la nomita &quot;giolittia epoko&quot;, kiu estis grava trajto de la unuaj jaroj de la 20-a jarcento (en kiu alterniĝis la registaroj de [[Giovanni Giolitti]]), kaj de la [[Unua Mondmilito]], finigita en Romo kaj en Italio per la «mutilita venko» denoncita de [[Gabriele D'Annunzio]],&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=822-853}}.&lt;/ref&gt; la urbo troviĝis en misorda situacio kaj politika necerteco kio, en 1922, favoris la ascendon al la povo fare de la faŝisma [[Benito Mussolini]] (28an de oktobro, pere de la [[puĉo]] konata kiel la [[Marŝo al Romo]]).&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|p=854}}.&lt;/ref&gt; Dum la faŝisma jardudeko, Romo estis la celo de drasta urba revolucio desegnita kaj plenumita fare de Mussolini mem: la ''duce'' [DUĉe] en itala, ordonis la detruadon de kelkaj areoj, nombraj mezepokaj konstruaĵoj kaj de la 16-a jarcento, kaj dekretis la malfermon de grandaj avenuoj, kiel la Via dei Fori Imperiali (apud la roma Koliseo), la Viale Regina Margherita kaj la Via della Conciliazione, kiu kunigas Romon kun la [[Vatikanurbo]], sendependa ŝtato starigita la 11an de februaro 1929 per la subskribado de la [[Lateranaj Traktatoj]].&lt;ref name=muss/&gt;

Naskiĝis ankaŭ novaj kvartaloj kaj novaj etosoj, kiel la kvartalo [[Esposizione Universale Roma|EUR]] (konstruita por esti hejmo de la Universala Ekspozicio de Romo de 1942, sed neniam inaŭgurita pro la malfacilaĵoj de la [[Dua Mondmilito]]), la ĝardenurbo Aniene, la [[Universitato 'Sapienza' de Romo|universitata urbo &quot;Sapienza&quot;]], la sporta komplekso ''Foro Italico'' tiam inaŭgurita kiel Forumo Mussolini kaj [[Cinecittà]], ampleksa areo dediĉita al la kinarta produktado.&lt;ref name=muss&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=854-888}}.&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:TD al Colosseo 1944.jpg|eta|maldekstre|Usonaj tankoj apud la [[Koliseo]] de Romo la 5an de junio 1944, tago de la liberigo de la urbo el la faŝisma kontrolo dum la [[Dua Mondmilito]].]]

En 1940 Italio eniris en la [[Dua Mondmilito]]; Romo, scenejo de atakoj kaj masakroj kiel tiu okazinta en la vía Rasella kaj tiu de la [[Masakro de la Ardeaj Kavernoj|Ardeaj Kavernoj]], post esti deklarita de la germanaj okupaciantoj kiel [[Malferma urbo|malferma urbo]], estis konkerita/liberigita de la [[Aliancanoj]] la 4an de junio 1944.&lt;ref&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=890-910}}.&lt;/ref&gt;

Je la fino de la milito, post la [[referendumo]] de la 2a kaj 3a de junio [[1946]], Roma iĝis denove la ĉefurbo de la [[Itala Respubliko]]. En la 1950-aj kaj [[1960-aj jaroj]] la ĉefurbo disvolviĝis kaj urboplane kaj demografie kaj, ekde la [[Jubileo]] de 1950, ĝi iĝis unu de la plej dezirataj turismaj celoj kaj iom post iom transformiĝis en la tutmonda centro de la distrado kaj de la kinarto, pere de nombraj filmoj de famaj kinreĝisoroj, ĉefe la ''[[La Dolce Vita]]'' kaj ''[[Roma (filmo, 1972)|Roma]]'' de [[Federico Fellini]], ''[[Roma, città aperta]]'' de [[Roberto Rossellini]], ''[[Roman Holiday]]'' de [[Billy Wilder]], inter multaj aliaj.&lt;ref name=boom&gt;{{Harvsp|Rendina|2007|pp=911-938}}.&lt;/ref&gt;

En tiu periodo la urbo etendiĝis vertiĝe: oni disvolvis novajn kvartalojn kaj la periferiaj zonoj, ĝis nun en la kamparo kiu ĉirkaŭis Romon, estis urbigitaj. Oni konstruis la trajnstacion &quot;{{stacidomo|Roma Termini}}&quot; kaj oni konstruis novajn infrastrukturojn, kiel la unua sektoro de la [[Metroo de Romo|metroo]] kaj la Ringan Aŭtoŝoseon A90 same kiel la sportajn kompleksojn por la [[Somera Olimpiko 1960|Somera Olimpiko]] por kiuj Romo estis gastiganto en 1960. La 25an de marto 1957, krome, oni subskribis en Romo la [[Traktatoj de Romo|du traktatojn]] kiuj konsistigis la komencon de la [[Eŭropa Ekonomia Komunumo]] (nome [[Traktato pri la fondo de la Eŭropa Komunumo]]) kaj del [[Eŭropa Komunumo pri Atomenergio|Eŭratomo]]; ekde 1962 ĝis 1965 oni okazigis en la baziliko de Sankta Petro la [[Dua Vatikana Koncilio|Duan Vatikanan Koncilion]].&lt;ref name=boom/&gt;

Nuntempe, Romo, la plej loĝata kaj granda urbo de Italio, estas la centro de la itala politika vivo kaj de la katolika religio; kiel ŝtata ĉefurbo, ĝi ĝuas specialajn administraciajn povojn, iĝante el simpla municipo al metropola urbo.&lt;ref&gt;Komunuma statuto, ĉapitro I, art. 3.&lt;/ref&gt;

Preskaŭ ĉiuj naciaj sociaj organizaĵoj kaj ankaŭ lobiaj oficejoj de iuj interesogrupoj troviĝas en la urbo. El multaj grandaj kaj malgrandaj centraj oficejoj de asocioj estas interalie ankaŭ la porjunulara organizo ''[[Associazione Italiana Genitori]]''. Pri la Esperanto-movado vidu sube.

== Monumentoj kaj vidindaĵoj ==
=== Antikvaj ===
* la [[koloseo]]
* la [[Roma Forumo|forumo]]
* [[Banejoj de Karakalo]]
* la [[akvedukto]]j. Entute 11 akveduktoj transportis akvon al Romo. La plej longa estas la akvedukto [[Aqua Marcia]] kun longeco de 91,2&amp;nbsp;km. 80&amp;nbsp;km estas subteraj, 800m sur la tero kaj 10,4&amp;nbsp;km estas pontoj. Imponaj restoj de la akveduktoj [[Aqua Claudia]] kaj [[Aqua Anio Novus]], unu super la alia, estas videblaj ĉe la Porta Maggiore.
* ''[[Ara Pacis]]''
* ''[[Cloaca Maxima]]'', La plej konata subtera kanalo por forigi akvon (de pluvo, fekaĵoj, kuirejoj ktp.). Entute estis tre multaj.
* [[Testaccio]] estas monteto arte konstruita el amforoj ujintaj la imposton ''[[annona]]'' el olivoleo inter la [[1-a jarcento|1-a]] kaj la [[3-a jarcento]]j.
* [[Tarpeja roko]]
* [[Ponto Nomentano]]
* [[Ponto Milvio]]

=== Modernaj ===
[[Dosiero:Fontana di Trevi di notte.JPG|eta|280ra|La Fontano Trevi nokte.]]
* [[Placo Sankta Petro]]
* [[Baziliko de Sankta Petro de Romo]]
* [[Fontano Trevi]]
* [[Fontano de la Barĝo]]
* [[Placo Navona]]
* [[Placo Popolo]]
* [[Placo de Hispanio (Romo)|Placo de Hispanio]]
* [[Campo de' Fiori]]
* [[San Pietro in Montorio]]
* [[Santa Maria della Pace]]
* [[Santa Maria del Popolo]]
* [[Preĝejo Trinità dei Monti]]
* [[Kastelo de Sankta Anĝelo]]
* [[Kvirinala palaco]]
* [[Tombejo malkatolika (Romo)|Tombejo malkatolika]]
* Statuo [[Paskvino]]
* [[Parolantaj statuoj de Romo]]

=== Nuntempaj ===
[[Dosiero:Piazza Venezia - Il Vittoriano (cropped).jpg|eta|250ra|Skribmaŝino, Tajpilo aŭ [[Vittoriano]]]]
* [[Holokaŭsta Muzeo de Romo]]
* [[Itala Muzeo de Civilizoj]]
* [[Muzeo de Romia Civilizo]]
* [[Nacia Etruska Muzeo de Vilao Giulia]]
* [[Placo de la Respubliko (Romo)|Placo de la Respubliko]]
* [[Romia Nacia Muzeo]]
* Skribmaŝino, Tajpilo aŭ [[Vittoriano]]

== Servoj ==
* [[Akademio de Francio en Romo]]
* [[Eksperimenta Centro de Kinematografio]]
* [[Internacia Centro por la Studo de Konservado kaj Restarigo de Kulturaj Propraĵoj]]
* [[Istituto Centrale per il Catalogo Unico]]
* [[Libera Universitato Maria SS. Assunta]]
* [[Nacia Akademio de Sankta Cecilia]]
* [[Roma Universitato de Belartoj]]
* [[Sapienza Universitato de Romo]]
* [[Universitato de Romo “Tor Vergata”]]
* [[Universitato Guglielmo Marconi]]

=== Amaskomunikiloj ===
''[[Il Messaggero]]'' (signifante La Mesaĝisto) estas nacia itala ĉiutaga gazeto bazita en Romo kaj fondita en 1878. Laŭ eldonkvanto, ĝi estas la sesa plej granda itala ĉiutaga gazeto kaj la plej vendata ĉiutaga gazeto en Romo kaj centra Italio, kvankam ĝi ne havas multajn vendojn aŭ legantojn en la cetero de la lando.

== Sporto ==
La [[Stadiono Olimpiko]] (itale ''Stadio Olimpico'', oficiale ''Stadio Olimpico di Roma'', foje simple nomita ''Olimpico'') estas futbala stadiono kun atletikaj instalaĵoj en Romo, kiu ankaŭ estas uzata por rugbeaj matĉoj. Kun kapacito de pli ol 72 000 spektantoj, ĝi estas la granda sporta servo en Romo kaj la dua-plej granda en Italio, post San Siro (Stadiono Giuseppe Meazza) en [[Milano]].

== Administracio ==
Romo estas dividitaj en kvartaloj. [[Ostia (nuntempa)|Ostio]] estas kvartalo por la historia haveno de Romo, nome Ostia.

== Konataj lokuloj ==
* [[Vincenzo Albrici]], ([[1631]]) muzikisto
* [[Klára Ambrus]], hungara [[kuracisto]]
* [[Giulio Andreotti]], ([[1919]]-[[2013]]) politikisto
* [[Pál Arató]], hungardevena [[bibliografo]]
* [[Marko Aŭrelio]], ([[121]]-[[180]]) imperiestro
* [[Boecio]], ([[480]]-[[525]]) filozofo
* [[Camillo Boito]], arĥitekto kaj verkisto
* [[Angelo Brelich]], itala-hungara historiisto
* [[Arnaldo Fusinato]] (1817-1888), poeto
* [[Angela Campanella]], ([[1963]]) aktorino
* [[Julio Cezaro]], (100 a.K.-44 a.K.) imperiestro
* [[Franca Falcucci]], ([[1926]]-[[2014]]) politikistino, la unua itala virino kiu fariĝis Ministro pri Edukado
* [[Milena Miconi]], ([[1971]]) aktorino
* [[Federico Moccia]], ([[1963]]) verkisto
* [[Alberto Moravia]], ([[1907]]-[[1990]]) verkisto
* [[Ennio Morricone]], ([[1928]]) komponisto
* [[Luciano Onder]], ([[1943]]) [[ĵurnalisto]] kaj televida [[moderigisto]]
* [[Pier Paolo Pasolini]], ([[1922]]-[[1975]]) kinisto kaj verkisto
* [[Edith Pásztor]], hungardevena [[historiisto]]
* [[Pio la 12-a]], ([[1876]]-[[1958]]) la lasta papo denaska en Romo
* [[Alberto Rabagliati]], (1906-1974) kantisto
* [[Attila Sallustro]] (1908-1983), paragvaja-itala futbalisto
* [[Alberto Sordi]], ([[1920]]-[[2003]]) [[aktoro]]
* [[Matteo Garrone]] ([[1968]]), kinfilma reĝisoro kaj scenaristo
* [[Gaia Zucchi]] ([[1970]]), [[aktoro|aktorino]]
* [[Brigitta Boccoli]] ([[1972]]), aktorino
* [[Anna Favella]] ([[1986]]), aktorino
** En Romo mortis: belga [[kuracisto]] kaj [[farmakologo]] [[Paul Janssen]] (en 2003), hungardevena [[skulptisto]] [[Amerigo Tot]], ([[1909]]-[[1984]]), [[Imre Várady (literaturhistoriisto)]], hungara-germana-itala baletisto [[Aurél Milloss]], hungardevena aktoro [[Erzsi Paál]], hungardevena dancisto [[Nándor Gallai]], hungardevena historiisto [[Florio Banfi]], hungara paŭlano [[Miklós Rosty]], hungarlandanaj [[pentristo]]j [[Edit Basch]], [[Adolf Hirémy-Hirschl]], [[János Hajnal]] kaj [[Ferenc Szoldatits]], hungara [[reĝisoro]] [[Pál Gábor]], hungara skulptisto [[János Götz]], hungara [[violonisto]] [[Ferenc Vecsey]], pentristo [[Mátyás Triznya]], piaristo [[Vince Tomek]].

== Esperanto en Romo ==
La unua Esperanto-grupo en Romo estis fondita en [[1905]] de [[Luigi Giambene]]. Ekde 1908 aperis gazeto ''Roma Esperantisto.''

Hodiaŭ la klubo aliĝinta al [[Itala Esperanto-Federacio|IEF]]/[[Universala Esperanto-Asocio|UEA]] nomiĝas Roma Esperanto-Centro &quot;Luigi Minnaja&quot; kaj renkontiĝas kutime lunde.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto |url=https://www.esperanto.it/grupoj-kaj-kursoj/ |titolo=Grupoj kaj kursoj |aŭtoro=Itala Esperantista Federacio (FEI) |alirdato=2019-12-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/romaesperanto Paĝo de la Roma Esperanto-Centro en Fejsbuko]&lt;/ref&gt;

En Romo estas ankaŭ la oficiala sidejo de [[Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista|IKUE]], kvankam ĝiaj aktivuloj en Romo ne estas loka grupo en tiu tempo (2019).

=== Esperanto-kongresoj en Romo ===
En 1913 la 4-a internacia katolika Esperanto-kongreso okazis en Romo; pluaj [[IKUE-kongreso|kongresoj de IKUE]] okazis en Romo en la jaroj 1927, 1935, 1950, 1962, 1975, 1983, 1997, 2000 (kelkfoje kune kun aliaj lokoj).

En aŭgusto 1935 okazis en Romo la [[UK 1935|27-a Universala Kongreso de Esperanto]].

=== Famaj esperantistoj en Romo ===
En Romo naskiĝis [[Hjalmar Johannes Runeberg]], [[Primo Dottarelli]], [[Francesco Barbèri]], kaj [[Maŭro La Torre]], loĝis kaj movadis [[Stefano la Colla]] kaj [[Ranieri Clerici]], kaj studis [[Théophile Cart]].

== Romo kaj Esperanto ==
En la kvina kanto de la verko de [[Abel Montagut]] nome ''[[Poemo de Utnoa]]'' okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo [[Noa]]) pere de la drogo ''anoŭdo''. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto [[Valmikio]] kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el [[Ĉina Murego]] al insulo [[Srilanko]]. Poste aperas la japana pentristo [[Hokusajo]] kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el [[Azio]]. Kaj poste venas la vico de [[Fidiaso]], kiu montras mirindaĵojn el [[Eŭropo]]. Jen kiel oni prezentas Romon:

:Ambaŭ vojaĝas plue al Roma urbo riĉlaŭra:
:-Jen l'alta [[Koloseo]] kun marmorŝtono polura,
:la [[Konstantena arko]] kaj statuego de [[Febo]],
:nobela [[Panteono]] kaj civitana [[Forumo]].
:Tie la [[Katedralo de Sankta Petro]] videblas
:kun la skulptaĵo fajna de l'[[Pietato Sidanta]]
:kaj freskoj surplafonaj en la [[Finjuĝa Kapelo]].&lt;ref&gt;[[Abel Montagut]], ''[[Poemo de Utnoa]]''. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 118.&lt;/ref&gt;

== Bildoj ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Colosseo 2020.jpg|&lt;!-- eta|maldekstra|180ra| --&gt;Koloseo en Romo
Dosiero:Rom (IT), Kolosseum -- 2024 -- 0610.jpg|&lt;!-- eta|maldekstra|180ra| --&gt;Koloseo nokte
Dosiero:Sicht vom petersdom roma.jpg|&lt;!-- eta|dekstra|180ra| --&gt;[[Placo de Sankta Petro]]
&lt;/gallery&gt;
{{Granda dosiero|Italien_Rom_pan1.JPG|1300ra|Panoramo de Romo je 2004 (prenita el la kupolo de [[sankta Petro]])}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Roma (filmo, 1972)]]
* [[Romia Imperio]]
* [[Imperiestraj Forumoj (Romo)|Imperiestraj Forumoj]]
* [[Metroo de Romo]]
* [[Tramtransporto en Romo]]
* [[Trolebusa transporto en Romo]]
* [[Fervojoj de Latio]]
* [[Eŭrovido-Kantokonkurso 1991]]

== Notoj ==
&lt;references group=&quot;noto&quot;/&gt;
{{Referencoj|2}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|q=Romo|ReVo=rom}}
* {{oficiala retejo}} ({{it}})
* [http://www.ikue.org/roma/indekso.htm Cent jaroj da Esperanto en Romo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060213210730/http://www.ikue.org/roma/indekso.htm |date=2006-02-13 }} (itale kaj esperante)
* [http://www.romestate.it/fotobook.php?lang=eng Fotoj de monumentoj en Romo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060712031810/http://www.romestate.it/fotobook.php?lang=eng |date=2006-07-12 }} ({{en}})
* [http://www.compart-multimedia.com/virtuale &quot;Romo virtuala&quot;, turisma informa retejo] en la angla kaj itala


{{Havenda artikolo|Romo}}

{{Eŭropaj ĉefurboj}}
{{metropola urbo Romo}}
{{Metrooj kaj tramoj en Italio}}
{{bibliotekoj}}
[[Kategorio:Romo| ]]
[[Kategorio:Urboj de Italio]]
[[Kategorio:Ĉefurboj de Eŭropo]]
[[Kategorio:Milionurboj]]
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Latio]]
[[Kategorio:Somerolimpikaj urboj]]</text>
      <sha1>6dvgix737gnh49urxnnnsoj2vt253rx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipedio:Provejo</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4082</id>
    <revision>
      <id>9412796</id>
      <parentid>9411189</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:40:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eternanpacon</username>
        <id>235392</id>
      </contributor>
      <origin>9412796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3914" sha1="a8mudujfxhj6l387i5wsnjo0bieo8ka" xml:space="preserve">{{Informkesto muzeo|nomo= Muzeo Nagasaki por Atombombo=
|bildo= Nagasakigenbaku.jpg
|propra nomo= 長崎原爆資料館
|Specialiĝo= Atombombo
|lando=Japanio
|gubernio= [[Gubernio Nagasako|Nagasaki]]
|urbo= Nagasaki
|subjekta entrepreno= Urbo Nagasaki
|administrado kaj Operacio= Komuna administrado de NBC-Socia-Deponprenanto kaj Urbo Nagasaki  (NBC Socia-Trustee共同事業体)
|malfermo= Aprilo 1996
|adreso=7-8 Hirano-maĉi, Nagasaki-ŝi, Nagasaki-ken, 852-8117
|Koordinatoj= 32°46′21.55″N 129°51′52.25″E
|retejo= [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館]
|kategorio= Atombombo}}

Muzeo Nagasaki por Atombombo estas Urba Muzeo de Nagasaki([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%B8%82 長崎市]), kiu pritraktas dokumentaron rilatan al &quot;Atombombado al Nagasaki ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 長崎市への原子爆弾投下])&quot;. 

Ĝi kaj &quot;&quot;Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館])&quot; 
kaj &quot;Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebi 
Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])&quot; staras en &quot;Zono por Lerni  ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])&quot; en &quot;Pacparko Nagasaki ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E5%85%AC%E5%9C%92 平和公園])&quot;([https://www.google.co.jp/maps/@32.773358,129.8644911,1182m/data=!3m1!1e3?hl=ja&amp;entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI2MDYyMi4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D google mapo]). 

La muzo konsistas el du surteraetaĝoj kaj du subtearetaĝoj, kaj sidas sur teraso alestanta la &quot;[[Ground Zero]]&quot; (grundo nulo)-n situanta en &quot;Zono por Preĝi ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]). 

== Sinoptiko ==

La muzeo ekspozicias dokumentojn, fotojn, kaj eksplikajn panelojn laŭ la temoj de &quot;La 9-a de Aŭgusto 1945&quot;, kaj &quot;La Realeco de la Damaĝo Kaŭzita de la Atombombado&quot;, kaj &quot;Cele al la Mondo Sen [[Nuklea armilo]]&quot;.
En la eksponejo ekspozicias Atombombitaj objektoj,
&quot;Horloĝo haltinta ĉe 11 : 2&quot;, fare de la faligita Atombombo, kaj translokiĝitaj popartoj de Atombombitaj konstuaĝoj, ekz. &quot;Kurbintaj Armaturoj&quot;, kaj &quot;Ponttrabaro&quot; kies tiama eksplodcentra flanko estas rostita de la varmoradioj, 
Kelkajn ekspoziciaĵojn vizitantoj povas tuŝi kaj akcepti la katastrofecon kaj la kruelegecon ge la Atombombado.
Ankaŭ modelo de Nagaski-tipa Atombombo tiel nomita &quot;[[Fat Man]]&quot; estas ekspozicita.

Precipe ĉe la eksponbudo &quot;Atombombita Urbo Nagasaki&quot; estas klarigita la &quot;Damaĝo fare de Atombombado&quot;-n 
per miniatura topografio de Urbo Nagasaki. 
Pro tio vizitantoj povas kompreni la 
ebenecan etendaĵon de la damaĝo okulvide.

Ankaŭ estas filmoprezentata de registraĵaj filmoj de la Atombombado, kaj atestantaj filmoj de [[Hibakuŝo]]j. Rezulte vizitantoj povas lerni la tutaĵon de Atombombado al Nagasaki.

Ne nur ekspozicio pri Atombombado al Nagasaki, 
kaj ankaŭ havas sekciojn por klarigi 
pri &quot;Dua Japana-Ĉina Milito kaj Pacifika Fronto&quot;, kiuj nerekte kaŭzis faligi la Atombombojn. kaj ankaŭ pri nuna stato de &quot;Ekspluatado kaj Eksperimentado de Nuklea  Armilo&quot; kiel &quot;Epoko de Nuklean Armilo&quot;.
Kaj ankaŭ pri &quot;Homoj Suferantaj Radimalsanon&quot; fare de &quot;Eksperimentado de Nuklea Armilo laŭ Usono kaj Sovetunio&quot;:
&quot;Maristoj de Dajgo Fukurju Maru&quot;, &quot;Laborantoj ĉe Nuklea Eksperimentado&quot;, &quot;Laborantoj ĉe Uranio-Minejo&quot;, kaj &quot;Loĝantoj en Subventejo de Testejo de Nuklea Armilo&quot;.

Ankaŭ Urbo Hiroŝima havas &quot;[[Pacmuzeo Hiroŝimo]]&quot; 
por ekspozicii dokumentojn de la katastrofo far de la &quot;Atombombado al Hiroŝima ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%83%E5%B3%B6%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 広島市への原子爆弾投下])&quot;.


[[Kategorio:]]</text>
      <sha1>a8mudujfxhj6l387i5wsnjo0bieo8ka</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412844</id>
      <parentid>9412796</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eternanpacon</username>
        <id>235392</id>
      </contributor>
      <origin>9412844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3924" sha1="69w6tqgalbg6lxfq31uo48ipdrroa2b" xml:space="preserve">{{Informkesto muzeo|nomo= Muzeo Nagasaki por Atombombo=
|bildo= Nagasakigenbaku.jpg
|propra nomo= 長崎原爆資料館
|Specialiĝo= Atombombo
|lando=Japanio
|gubernio= [[Gubernio Nagasako|Nagasaki]]
|urbo= Nagasaki
|subjekta entrepreno= Urbo Nagasaki
|administrado kaj Operacio= Komuna administrado de NBC-Socia-Deponprenanto kaj Urbo Nagasaki  (NBC Socia-Trustee共同事業体)
|malfermo= Aprilo 1996
|adreso=7-8 Hirano-maĉi, Nagasaki-ŝi, Nagasaki-ken, 852-8117
|Koordinatoj= 32°46′21.55″N 129°51′52.25″E
|retejo= [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館]
|kategorio= Atombombo}}

Muzeo Nagasaki por Atombombo estas Urba Muzeo [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki]. Ĝi pritraktas dokumentaron rilatan al &quot;Atombombado al Nagasaki ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 長崎市への原子爆弾投下])&quot;. 

Ĝi kaj &quot;Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館])&quot; 
kaj &quot;Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebi 
Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])&quot; staras en &quot;Zono por Lerni  ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])&quot; en &quot;Pacparko Nagasaki ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B3%E5%92%8C%E5%85%AC%E5%9C%92 平和公園])&quot;([https://www.google.co.jp/maps/@32.773358,129.8644911,1182m/data=!3m1!1e3?hl=ja&amp;entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI2MDYyMi4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D google mapo]). 

La muzo konsistas el du surteraetaĝoj kaj du subtearetaĝoj, kaj sidas sur teraso alestanta la &quot;[[Ground Zero]]&quot; (grundo nulo)-n situantan en &quot;Zono por Preĝi ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]). 

== Sinoptiko ==

La muzeo ekspozicias dokumentojn, fotojn, kaj eksplikajn panelojn laŭ la temoj de &quot;La 9-a de Aŭgusto 1945&quot;, kaj &quot;La Realeco de la Damaĝo Kaŭzita de la Atombombado&quot;, kaj &quot;Cele al la Mondo Sen [[Nuklea armilo]]&quot;.
En la eksponejo ekspozicias Atombombitaj objektoj,
&quot;Horloĝo haltinta ĉe 11 : 2&quot;, fare de la faligita Atombombo, kaj translokiĝitaj popartoj de Atombombitaj konstuaĝoj, ekz. &quot;Kurbintaj Armaturoj&quot;, kaj &quot;Ponttrabaro&quot; kies tiama eksplodcentra flanko estas rostita de la varmoradioj, 
Kelkajn ekspoziciaĵojn vizitantoj povas tuŝi kaj akcepti la katastrofecon kaj la kruelegecon ge la Atombombado.
Ankaŭ modelo de Nagaski-tipa Atombombo tiel nomita &quot;[[Fat Man]]&quot; estas ekspozicita.

Precipe ĉe la eksponbudo &quot;Atombombita Urbo Nagasaki&quot; estas klarigita la &quot;Damaĝo fare de Atombombado&quot; per miniatura topografio de Urbo Nagasaki. Pro tio vizitantoj povas kompreni la ebenecan etendaĵon de la urba damaĝa okulvide.

Ankaŭ estas filmoprezentata de registraĵaj filmoj de la Atombombado, kaj atestantaj filmoj de [[Hibakuŝo]]j. Rezulte vizitantoj povas lerni la tutaĵon de Atombombado al Nagasaki.

Ne nur ekspozicio pri Atombombado al Nagasaki, 
kaj ankaŭ havas sekciojn por klarigi 
pri &quot;Dua Japana-Ĉina Milito kaj Pacifika Fronto&quot;, kiuj nerekte kaŭzis faligi la Atombombojn. kaj ankaŭ pri nuna stato de &quot;Ekspluatado kaj Eksperimentado de Nuklea  Armilo&quot; kiel &quot;Epoko de Nuklean Armilo&quot;.
Kaj ankaŭ pri &quot;Homoj Suferantaj Radimalsanon&quot; fare de &quot;Eksperimentado de Nuklea Armilo laŭ Usono kaj Sovetunio&quot;:
&quot;Maristoj de Dajgo Fukurju Maru&quot;, &quot;Laborantoj ĉe Nuklea Eksperimentado&quot;, &quot;Laborantoj ĉe Uranio-Minejo&quot;, kaj &quot;Loĝantoj en Subventejo de Testejo de Nuklea Armilo&quot;.

Ankaŭ Urbo Hiroŝima havas &quot;[[Pacmuzeo Hiroŝimo]]&quot; 
por ekspozicii dokumentojn de la katastrofo far de la &quot;Atombombado al Hiroŝima ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%83%E5%B3%B6%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 広島市への原子爆弾投下])&quot;.


[[Kategorio:]]</text>
      <sha1>69w6tqgalbg6lxfq31uo48ipdrroa2b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412855</id>
      <parentid>9412844</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T02:14:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eternanpacon</username>
        <id>235392</id>
      </contributor>
      <origin>9412855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3905" sha1="kg6xndklw0ncedfht8ipq1piq8t8gd4" xml:space="preserve">{{Informkesto muzeo|nomo= Muzeo Nagasaki por Atombombo=
|bildo= Nagasakigenbaku.jpg
|propra nomo= 長崎原爆資料館
|Specialiĝo= Atombombo
|lando=Japanio
|gubernio= [[Gubernio Nagasako|Nagasaki]]
|urbo= Nagasaki
|subjekta entrepreno= Urbo Nagasaki
|administrado kaj Operacio= Komuna administrado de NBC-Socia-Deponprenanto kaj Urbo Nagasaki  (NBC Socia-Trustee共同事業体)
|malfermo= Aprilo 1996
|adreso=7-8 Hirano-maĉi, Nagasaki-ŝi, Nagasaki-ken, 852-8117
|Koordinatoj= 32°46′21.55″N 129°51′52.25″E
|retejo= [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館]
|kategorio= Atombombo}}

Muzeo Nagasaki por Atombombo estas Urba Muzeo [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki]. Ĝi pritraktas dokumentaron rilatan al &quot;Atombombado al Nagasaki ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 長崎市への原子爆弾投下])&quot;. 

Ĝi kaj &quot;Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館])&quot; 
kaj &quot;Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebi 
Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])&quot; staras en &quot;Zono por Lerni  ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])&quot; en &quot;Pacparko Nagasaki  ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])&quot;. ([https://www.google.co.jp/maps/@32.773358,129.8644911,1182m/data=!3m1!1e3?hl=ja&amp;entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI2MDYyMi4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google mapo]).
La muzo konsistas el du surteraetaĝoj kaj du subtearetaĝoj, kaj sidas sur teraso alestanta la &quot;[[Ground Zero]]&quot; (grundo nulo)-n situantan en &quot;Zono por Preĝi ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]). 

== Sinoptiko ==

La muzeo ekspozicias dokumentojn, fotojn, kaj eksplikajn panelojn laŭ la temoj de &quot;La 9-a de Aŭgusto 1945&quot;, kaj &quot;La Realeco de la Damaĝo Kaŭzita de la Atombombado&quot;, kaj &quot;Cele al la Mondo Sen [[Nuklea armilo]]&quot;.
En la eksponejo ekspozicias Atombombitaj objektoj,
&quot;Horloĝo haltinta ĉe 11 : 2&quot;, fare de la faligita Atombombo, kaj translokiĝitaj popartoj de Atombombitaj konstuaĝoj, ekz. &quot;Kurbintaj Armaturoj&quot;, kaj &quot;Ponttrabaro&quot; kies tiama eksplodcentra flanko estas rostita de la varmoradioj, 
Kelkajn ekspoziciaĵojn vizitantoj povas tuŝi kaj akcepti la katastrofecon kaj la kruelegecon ge la Atombombado.
Ankaŭ modelo de Nagaski-tipa Atombombo tiel nomita &quot;[[Fat Man]]&quot; estas ekspozicita.

Precipe ĉe la eksponbudo &quot;Atombombita Urbo Nagasaki&quot; estas klarigita la &quot;Damaĝo fare de Atombombado&quot; per miniatura topografio de Urbo Nagasaki. Pro tio vizitantoj povas kompreni la ebenecan etendaĵon de la urba damaĝa okulvide.

Ankaŭ estas filmoprezentata de registraĵaj filmoj de la Atombombado, kaj atestantaj filmoj de [[Hibakuŝo]]j. Rezulte vizitantoj povas lerni la tutaĵon de Atombombado al Nagasaki.

Ne nur ekspozicio pri Atombombado al Nagasaki, 
kaj ankaŭ havas sekciojn por klarigi 
pri &quot;Dua Japana-Ĉina Milito kaj Pacifika Fronto&quot;, kiuj nerekte kaŭzis faligi la Atombombojn. kaj ankaŭ pri nuna stato de &quot;Ekspluatado kaj Eksperimentado de Nuklea  Armilo&quot; kiel &quot;Epoko de Nuklean Armilo&quot;.
Kaj ankaŭ pri &quot;Homoj Suferantaj Radimalsanon&quot; fare de &quot;Eksperimentado de Nuklea Armilo laŭ Usono kaj Sovetunio&quot;:
&quot;Maristoj de Dajgo Fukurju Maru&quot;, &quot;Laborantoj ĉe Nuklea Eksperimentado&quot;, &quot;Laborantoj ĉe Uranio-Minejo&quot;, kaj &quot;Loĝantoj en Subventejo de Testejo de Nuklea Armilo&quot;.

Ankaŭ Urbo Hiroŝima havas &quot;[[Pacmuzeo Hiroŝimo]]&quot; 
por ekspozicii dokumentojn de la katastrofo far de la &quot;Atombombado al Hiroŝima ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%83%E5%B3%B6%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 広島市への原子爆弾投下])&quot;.


[[Kategorio:]]</text>
      <sha1>kg6xndklw0ncedfht8ipq1piq8t8gd4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412992</id>
      <parentid>9412855</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:10:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eternanpacon</username>
        <id>235392</id>
      </contributor>
      <origin>9412992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4605" sha1="ofi0bclewbtsuvxo04peg07953l8rzx" xml:space="preserve">{{Informkesto muzeo|nomo= Muzeo Nagasaki por Atombombo=
|bildo= Nagasakigenbaku.jpg
|propra nomo= 長崎原爆資料館
|Specialiĝo= Atombombo
|lando=Japanio
|gubernio= [[Gubernio Nagasako|Nagasaki]]
|urbo= Nagasaki
|subjekta entrepreno= Urbo Nagasaki
|administrado kaj Operacio= Komuna administrado de NBC-Socia-Deponprenanto kaj Urbo Nagasaki  (NBC Socia-Trustee共同事業体)
|malfermo= Aprilo 1996
|adreso=7-8 Hirano-maĉi, Nagasaki-ŝi, Nagasaki-ken, 852-8117
|Koordinatoj= 32°46′21.55″N 129°51′52.25″E
|retejo= [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館]
|kategorio= Atombombo}}

Muzeo Nagasaki por Atombombo estas Urba Muzeo [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki]. Ĝi pritraktas dokumentaron rilatan al &quot;Atombombado al Nagasaki ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 長崎市への原子爆弾投下])&quot;. 

Ĝi kaj &quot;Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館])&quot; 
kaj &quot;Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebi 
Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])&quot; staras en &quot;Zono por Lerni  ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])&quot; en &quot;Pacparko Nagasaki  ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])&quot;. ([https://www.google.co.jp/maps/@32.773358,129.8644911,1182m/data=!3m1!1e3?hl=ja&amp;entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI2MDYyMi4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google mapo]).
La muzo konsistas el du surteraetaĝoj kaj du subtearetaĝoj, kaj sidas sur teraso alestanta la &quot;[[Ground Zero]]&quot; (grundo nulo)-n situantan en &quot;Zono por Preĝi ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]). 

== Sinoptiko ==

La muzeo ekspozicias dokumentojn, fotojn, kaj eksplikajn panelojn laŭ la temoj de &quot;La 9-a de Aŭgusto 1945&quot;, kaj &quot;La Realeco de la Damaĝo Kaŭzita de la Atombombado&quot;, kaj &quot;Cele al la Mondo Sen [[Nuklea armilo]]&quot;.
En la eksponejo ekspozicias Atombombitaj objektoj,
&quot;Horloĝo haltinta ĉe 11 : 2&quot;, fare de la faligita Atombombo, kaj translokiĝitaj popartoj de Atombombitaj konstuaĝoj, ekz. &quot;Kurbintaj Armaturoj&quot;, kaj &quot;Ponttrabaro&quot; kies tiama eksplodcentra flanko estas rostita de la varmoradioj, 
Kelkajn ekspoziciaĵojn vizitantoj povas tuŝi kaj akcepti la katastrofecon kaj la kruelegecon ge la Atombombado.
Ankaŭ modelo de Nagaski-tipa Atombombo tiel nomita &quot;[[Fat Man]]&quot; estas ekspozicita.

Precipe ĉe la eksponbudo &quot;Atombombita Urbo Nagasaki&quot; estas klarigita la &quot;Damaĝo fare de Atombombado&quot; per miniatura topografio de Urbo Nagasaki. Pro tio vizitantoj povas kompreni la ebenecan etendaĵon de la urba damaĝa okulvide.

Ankaŭ estas filmoprezentata de registraĵaj filmoj de la Atombombado, kaj atestantaj filmoj de [[Hibakuŝo]]j. Rezulte vizitantoj povas lerni la tutaĵon de Atombombado al Nagasaki.

Ne nur ekspozicio pri Atombombado al Nagasaki, 
kaj ankaŭ havas sekciojn por klarigi 
pri &quot;Dua Japana-Ĉina Milito kaj Pacifika Fronto&quot;, kiuj nerekte kaŭzis faligi la Atombombojn. kaj ankaŭ pri nuna stato de &quot;Ekspluatado kaj Eksperimentado de Nuklea  Armilo&quot; kiel &quot;Epoko de Nuklean Armilo&quot;.
Kaj ankaŭ pri &quot;Homoj Suferantaj Radimalsanon&quot; fare de &quot;Eksperimentado de Nuklea Armilo laŭ [[Usono]] kaj [[Sovetunio]]&quot;:
&quot;Maristoj de Dajgo Fukurju Maru&quot;, &quot;Laborantoj ĉe Nuklea Eksperimentado&quot;, &quot;Laborantoj ĉe Uranio-Minejo&quot;, kaj &quot;Loĝantoj en Subventejo de Testejo de Nuklea Armilo&quot;.

Ankaŭ Urbo Hiroŝima havas &quot;[[Pacmuzeo Hiroŝimo]]&quot;-n  
por ekspozicii dokumentojn de la katastrofo far de la &quot;Atombombado al Hiroŝima ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%83%E5%B3%B6%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 広島市への原子爆弾投下])&quot;.

== ''Referencoj'' ==
* oficiala retejo : [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館]
* Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])(retejo de Urbo Hiroŝima)
* Muzeo Nagasaki por Atombombo (japana versio : [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E8%B3%87%E6%96%99%E9%A4%A8 長崎原爆資料館] - Wikipedia)
*Pacmuzeo Hiroŝimo - Vikipedio
https://eo.wikipedia.org/wiki/Pacmuzeo_Hiro%C5%9Dimo
*Muzeo Maruki por Atombombo-Arto
[[Kategorio:]]
[[Kategorio:Pacaj movadoj]]
[[Kategorio:Movado kontraŭ nuklea armilo]]
[[Kategorio:Atombombado de Hiroŝimo kaj Nagasako]]
[[Kategorio:Muzeoj en Japanio]]


[[Kategorio:]]</text>
      <sha1>ofi0bclewbtsuvxo04peg07953l8rzx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413010</id>
      <parentid>9412992</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:36:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eternanpacon</username>
        <id>235392</id>
      </contributor>
      <origin>9413010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4641" sha1="8twmypx0dbb94ull1e2sofh4pguzttz" xml:space="preserve">{{Informkesto muzeo|nomo= Muzeo Nagasaki por Atombombo=
|bildo= Nagasakigenbaku.jpg
|propra nomo= 長崎原爆資料館
|Specialiĝo= Atombombo
|lando=Japanio
|gubernio= [[Gubernio Nagasako|Nagasaki]]
|urbo= Nagasaki
|subjekta entrepreno= Urbo Nagasaki
|administrado kaj Operacio= Komuna administrado de NBC-Socia-Deponprenanto kaj Urbo Nagasaki  (NBC Socia-Trustee共同事業体)
|malfermo= Aprilo 1996
|adreso=7-8 Hirano-maĉi, Nagasaki-ŝi, Nagasaki-ken, 852-8117
|Koordinatoj= 32°46′21.55″N 129°51′52.25″E
|retejo= [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館]
|kategorio= Atombombo}}

Muzeo Nagasaki por Atombombo estas Urba Muzeo [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki]. Ĝi pritraktas dokumentaron rilatan al &quot;Atombombado al Nagasaki ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 長崎市への原子爆弾投下])&quot;. 

Ĝi kaj &quot;Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館])&quot; 
kaj &quot;Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebi 
Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])&quot; staras en &quot;Zono por Lerni  ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])&quot; en &quot;Pacparko Nagasaki  ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])&quot;. ([https://www.google.co.jp/maps/@32.773358,129.8644911,1182m/data=!3m1!1e3?hl=ja&amp;entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI2MDYyMi4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google mapo]).
La muzo konsistas el du surteraetaĝoj kaj du subtearetaĝoj, kaj sidas sur teraso alestanta la &quot;[[Ground Zero]]&quot; (grundo nulo)-n situantan en &quot;Zono por Preĝi ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]). 

== Sinoptiko ==

La muzeo ekspozicias dokumentojn, fotojn, kaj eksplikajn panelojn laŭ la temoj de &quot;La 9-a de Aŭgusto 1945&quot;, kaj &quot;La Realeco de la Damaĝo Kaŭzita de la Atombombado&quot;, kaj &quot;Cele al la Mondo Sen [[Nuklea armilo]]&quot;.
En la eksponejo ekspozicias Atombombitaj objektoj,
&quot;Horloĝo haltinta ĉe 11 : 2&quot;, fare de la faligita Atombombo, kaj translokiĝitaj popartoj de Atombombitaj konstuaĝoj, ekz. &quot;Kurbintaj Armaturoj&quot;, kaj &quot;Ponttrabaro&quot; kies tiama eksplodcentra flanko estas rostita de la varmoradioj, 
Kelkajn ekspoziciaĵojn vizitantoj povas tuŝi kaj akcepti la katastrofecon kaj la kruelegecon ge la Atombombado.
Ankaŭ modelo de Nagaski-tipa Atombombo tiel nomita &quot;[[Fat Man]]&quot; estas ekspozicita.

Precipe ĉe la eksponbudo &quot;Atombombita Urbo Nagasaki&quot; estas klarigita la &quot;Damaĝo fare de Atombombado&quot; per miniatura topografio de Urbo Nagasaki. Pro tio vizitantoj povas kompreni la ebenecan etendaĵon de la urba damaĝa okulvide.

Ankaŭ estas filmoprezentata de registraĵaj filmoj de la Atombombado, kaj atestantaj filmoj de [[Hibakuŝo]]j. Rezulte vizitantoj povas lerni la tutaĵon de Atombombado al Nagasaki.

Ne nur ekspozicio pri Atombombado al Nagasaki, 
kaj ankaŭ havas sekciojn por klarigi 
pri &quot;[[Dua japana-ĉina milito|Dua Japana-Ĉina Milito]] kaj [[Pacifika Fronto]]&quot;, kiuj nerekte kaŭzis faligi la Atombombojn. kaj ankaŭ pri nuna stato de &quot;Ekspluatado kaj Eksperimentado de Nuklea  Armilo&quot; kiel &quot;Epoko de Nuklean Armilo&quot;.
Kaj ankaŭ pri &quot;Homoj Suferantaj Radimalsanon&quot; fare de &quot;Eksperimentado de Nuklea Armilo laŭ [[Usono]] kaj [[Sovetunio]]&quot;:
&quot;Maristoj de [[Dajgo Fukurju Maru]]&quot;, &quot;Laborantoj ĉe Nuklea Eksperimentado&quot;, &quot;Laborantoj ĉe Uranio-Minejo&quot;, kaj &quot;Loĝantoj en Subventejo de Testejo de Nuklea Armilo&quot;.

Ankaŭ Urbo Hiroŝima havas &quot;[[Pacmuzeo Hiroŝimo]]&quot;-n  
por ekspozicii dokumentojn de la katastrofo far de la &quot;Atombombado al Hiroŝima ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%83%E5%B3%B6%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 広島市への原子爆弾投下])&quot;.

== ''Referencoj'' ==
* oficiala retejo : [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館]
* Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])(retejo de Urbo Hiroŝima)
* Muzeo Nagasaki por Atombombo (japana versio : [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E8%B3%87%E6%96%99%E9%A4%A8 長崎原爆資料館] - Wikipedia)
*Pacmuzeo Hiroŝimo - Vikipedio
https://eo.wikipedia.org/wiki/Pacmuzeo_Hiro%C5%9Dimo
*Muzeo Maruki por Atombombo-Arto
[[Kategorio:]]
[[Kategorio:Pacaj movadoj]]
[[Kategorio:Movado kontraŭ nuklea armilo]]
[[Kategorio:Atombombado de Hiroŝimo kaj Nagasako]]
[[Kategorio:Muzeoj en Japanio]]


[[Kategorio:]]</text>
      <sha1>8twmypx0dbb94ull1e2sofh4pguzttz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413018</id>
      <parentid>9413010</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eternanpacon</username>
        <id>235392</id>
      </contributor>
      <origin>9413018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4624" sha1="eazn0bedqv38i4a6upsj6ltyynuhc6z" xml:space="preserve">{{Informkesto muzeo|nomo= Muzeo Nagasaki por Atombombo=
|bildo= Nagasakigenbaku.jpg
|propra nomo= 長崎原爆資料館
|Specialiĝo= Atombombo
|lando=Japanio
|gubernio= [[Gubernio Nagasako|Nagasaki]]
|urbo= Nagasaki
|subjekta entrepreno= Urbo Nagasaki
|administrado kaj Operacio= Komuna administrado de NBC-Socia-Deponprenanto kaj Urbo Nagasaki  (NBC Socia-Trustee共同事業体)
|malfermo= Aprilo 1996
|adreso=7-8 Hirano-maĉi, Nagasaki-ŝi, Nagasaki-ken, 852-8117
|Koordinatoj= 32°46′21.55″N 129°51′52.25″E
|retejo= [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館]
|kategorio= Atombombo}}

Muzeo Nagasaki por Atombombo estas Urba Muzeo [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki]. Ĝi pritraktas dokumentaron rilatan al &quot;Atombombado al Nagasaki ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 長崎市への原子爆弾投下])&quot;. 

Ĝi kaj &quot;Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館])&quot; 
kaj &quot;Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebi 
Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])&quot; staras en &quot;Zono por Lerni  ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])&quot; en &quot;Pacparko Nagasaki  ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])&quot;. ([https://www.google.co.jp/maps/@32.773358,129.8644911,1182m/data=!3m1!1e3?hl=ja&amp;entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI2MDYyMi4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google mapo]).
La muzo konsistas el du surteraetaĝoj kaj du subtearetaĝoj, kaj sidas sur teraso alestanta la &quot;[[Ground Zero]]&quot; (grundo nulo)-n situantan en &quot;Zono por Preĝi ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]). 

== Sinoptiko ==

La muzeo ekspozicias dokumentojn, fotojn, kaj eksplikajn panelojn laŭ la temoj de &quot;La 9-a de Aŭgusto 1945&quot;, kaj &quot;La Realeco de la Damaĝo Kaŭzita de la Atombombado&quot;, kaj &quot;Cele al la Mondo Sen [[Nuklea armilo]]&quot;.
En la eksponejo ekspozicias Atombombitaj objektoj,
&quot;Horloĝo haltinta ĉe 11 : 2&quot;, fare de la faligita Atombombo, kaj translokiĝitaj popartoj de Atombombitaj konstuaĝoj, ekz. &quot;Kurbintaj Armaturoj&quot;, kaj &quot;Ponttrabaro&quot; kies tiama eksplodcentra flanko estas rostita de la varmoradioj, 
Kelkajn ekspoziciaĵojn vizitantoj povas tuŝi kaj akcepti la katastrofecon kaj la kruelegecon ge la Atombombado.
Ankaŭ modelo de Nagaski-tipa Atombombo tiel nomita &quot;[[Fat Man]]&quot; estas ekspozicita.

Precipe ĉe la eksponbudo &quot;Atombombita Urbo Nagasaki&quot; estas klarigita la &quot;Damaĝo fare de Atombombado&quot; per miniatura topografio de Urbo Nagasaki. Pro tio vizitantoj povas kompreni la ebenecan etendaĵon de la urba damaĝa okulvide.

Ankaŭ estas filmoprezentata de registraĵaj filmoj de la Atombombado, kaj atestantaj filmoj de [[Hibakuŝo]]j. Rezulte vizitantoj povas lerni la tutaĵon de Atombombado al Nagasaki.

Ne nur ekspozicio pri Atombombado al Nagasaki, 
kaj ankaŭ havas sekciojn por klarigi 
pri &quot;[[Dua japana-ĉina milito|Dua Japana-Ĉina Milito]] kaj [[Pacifika Fronto]]&quot;, kiuj nerekte kaŭzis faligi la Atombombojn. kaj ankaŭ pri nuna stato de &quot;Ekspluatado kaj Eksperimentado de Nuklea  Armilo&quot; kiel &quot;Epoko de Nuklean Armilo&quot;.
Kaj ankaŭ pri &quot;Homoj Suferantaj Radimalsanon&quot; fare de &quot;Eksperimentado de Nuklea Armilo laŭ [[Usono]] kaj [[Sovetunio]]&quot;:
&quot;Maristoj de [[Dajgo Fukurju Maru]]&quot;, &quot;Laborantoj ĉe Nuklea Eksperimentado&quot;, &quot;Laborantoj ĉe Uranio-Minejo&quot;, kaj &quot;Loĝantoj en Subventejo de Testejo de Nuklea Armilo&quot;.

Ankaŭ Urbo Hiroŝima havas &quot;[[Pacmuzeo Hiroŝimo]]&quot;-n  
por ekspozicii dokumentojn de la katastrofo far de la &quot;Atombombado al Hiroŝima ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%83%E5%B3%B6%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 広島市への原子爆弾投下])&quot;.

== ''Referencoj'' ==
* oficiala retejo : [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館]
* Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])(retejo de Urbo Hiroŝima)
* Muzeo Nagasaki por Atombombo (japana versio : [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E8%B3%87%E6%96%99%E9%A4%A8 長崎原爆資料館] - Wikipedia)
*Pacmuzeo Hiroŝimo - Vikipedio
https://eo.wikipedia.org/wiki/Pacmuzeo_Hiro%C5%9Dimo
*Muzeo Maruki por Atombombo-Arto


[[Kategorio:]]
[[Kategorio:Pacaj movadoj]]
[[Kategorio:Movado kontraŭ nuklea armilo]]
[[Kategorio:Atombombado de Hiroŝimo kaj Nagasako]]
[[Kategorio:Muzeoj en Japanio]]</text>
      <sha1>eazn0bedqv38i4a6upsj6ltyynuhc6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Universala Esperanto-Asocio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4311</id>
    <revision>
      <id>9412550</id>
      <parentid>9337429</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <comment>fondaĵoj</comment>
      <origin>9412550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33180" sha1="n11x5p84uk6ei4af98dq32idppopj4f" xml:space="preserve">{{Alidirekto|UEA}}
{{Informkesto organizaĵo
| eonomo            = Universala Esperanto-Asocio
| bildo_priskribo   = La [[Centra Oficejo de UEA]] en [[Roterdamo]]
| tipo              = [[asocio]]
| sidejo            = [[Roterdamo]], [[Nederlando]]
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}&lt;!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--&gt;
|longitudo     ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=NL
|situo sur mapo=Roterdamo
|zomo=13
}}
'''Universala Esperanto-Asocio''' ('''UEA'''), fondita la {{daton|28|aprilo|1908}}, estas la plej granda [[Ne-registara organizaĵo|internacia ne-registara organizo]] de parolantoj de [[Esperanto]], kun 5501 individuaj membroj en 121 landoj (laŭ la [[Jarlibro de UEA]] de 2016) kaj en oficialaj rilatoj kun [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj [[Unesko]]. Aldone al proksimume ses mil individuaj membroj, aliĝis en UEA 72 [[Landa Asocio|landaj Esperanto-asocioj]] kun sume 9215 membroj el 72 landoj (laŭ la [[Jarlibro de UEA]] 2016).

== Celoj ==
La celaro de UEA estas:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

# Disvastigi la uzadon de la Internacia Lingvo Esperanto;
# Agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj kaj faciligi la internacian komunikadon;
# Plifaciligi la ĉiuspecajn spiritajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj, malgraŭ diferencoj de nacieco, raso, sekso, religio, politiko aŭ lingvo;
# Kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj.

== Strukturo ==
UEA havas kaj individuajn membrojn, kiuj registriĝas centre en [[Roterdamo]], [[Nederlando]] kaj aligitajn membrojn, kiuj estas la membroj de la aliĝintaj Landaj Asocioj.
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Membrokarto de UEA 1.jpg|Membrokarto de UEA por jaro 2000
Dosiero:Membrokarto de UEA 2.jpg|Membrokarto de UEA por jaro 2000
&lt;/gallery&gt;

=== Estraro ===
{{Ĉefartikolo|Estraro de UEA}}

La Estraro de UEA estas la plej alta gvida organo de la asocio, elektita de la [[Komitato de UEA]]. Al la Estraro apartenas ankaŭ la [[Prezidanto de UEA|prezidanto]], la vicprezidantoj kaj la [[Ĝenerala Sekretario de UEA|Ĝenerala Sekretario]].

Lastaj estraroj:
* [[Estraro de UEA 2019-2022]]
* [[Estraro de UEA 2016-2019]]
* [[Estraro de UEA 2013-2016]]

=== [[Komitato de UEA|Komitato]] ===
La Komitato estas la supera gvid-organo de UEA. Ĝi havas la rajton fari ĉiujn decidojn pri la direkto de la agado kaj pri unuopaj agadoj. Ĝi ankaŭ rajtas fari ĉiujn decidojn pri administrado, financaj planoj, ktp. La komitato kunsidas ĉiujare dum la Universala Kongreso kaj laboras perpoŝte dum la cetero de la jaro. La komitatanoj havas trijaran oficperiodon. En la Komitaton oni eniras je tri malsamaj vojoj:
* Komitatano A: la plej granda grupo, kiel reprezentanto elektita de aliĝinta Landa Asocio aŭ faka asocio;
* Komitatano B: kiel reprezentanto elektita de la Individuaj Membroj;
* Komitatano C: la jamaj komitatanoj A kaj B rajtas alelekti certan nombron da pliaj komitatanoj kun aparte bezonataj spertoj
* Komitatanoj de UEA
[https://uea.org/asocio/komitato Komitato de UEA 2016-2019]

[[Komitato de UEA 2013-2016]]

[[Komitato de UEA 2010-2013]]

Komitato de UEA 2007-2010

[[Komitato de UEA 2004-2007]]

[[Komitato de UEA 2001-2004]]

[[Komitato de UEA 1989-1992]]

[[Komitato de UEA 1983-1986]]

[[Komitato de UEA 1950-1953]]

[[Komitato de UEA 1947-1950]]

[[Komitato de UEA 1920-1924]]
* [[Komitato pri publika informado]]

=== [https://uea.org/asocio/komisionoj Komisiono kaj Komisiitoj] ===
La Komitato kaj la Estraro estas helpataj pri apartaj problemoj de komisionoj kaj komisiitoj, kiuj rajtas esti ankaŭ ne-komitatanoj.

Turnu unue vin al ili se vi havas proponon aŭ problemon pri unu el la sekvaj laborkampoj.

La komisionojn pri elektoj, financo kaj statutoj de Landaj kaj Fakaj Asocioj nomumas la Komitato, aliajn la Estraro. Por gravaj laborkampoj sen komisiito estas menciita la koncerna estrarano.
* [[Afrika Komisiono de UEA|Afrika Agado]]
* [http://www.esperanto-afriko.org/ Paĝaro de Esperanto] Afriko
* [[Amerika Komisiono de UEA|Amerika Agado]]
* [[Azia-Oceania Komisiono de UEA]] (KAEM)
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/azia_agado Azia-Oceania Agado]''
* [[Belartaj Konkursoj de UEA|Belartaj Konkursoj]]
* ''Edukado''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/referenckadraj_ekzamenoj Ekzamenoj laŭ la Komuna Eŭropa Referenckadro]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/elektoj Elektoj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/ced Esploro kaj dokumentado]''
* [https://uea.org/asocio/komisionoj/europa_agado Eŭropa agado]
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/faka_agado Faka agado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/familioj Familioj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/financo Financo]''

S-ro [[Osmo Buller]] (Nederlando)

S-ro [[Nico Huurman]] (Nederlando)

S-ro Fernando Jorge Pedrosa Maia Jr. (Brazilo)

S-ro [[Trezoro Huang Yinbao]] (Ĉinio)
* ''[[Fondaĵo Grabowski]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/uk_gazetara_kampanjo Gazetara Kampanjo pri la UK]''
* ''[[Ĝemelurbo|Ĝemelaj urboj]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/indi%C4%9Denaj_popoloj Indiĝenaj popoloj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/institucio_hodler Institucio Hodler ’68]''
* ''[[Internacia Infana Kongreseto]]''
* ''[[Internaciaj Ekzamenoj]]''
* ''[[Internacia Kongresa Universitato]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/konsilio_de_europo Konsilio de Eŭropo]''
* ''[[Konto Espero]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/kulturo Kulturo]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/mezoriento_kaj_nordafriko Meza Oriento kaj Norda Afriko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/oratora_konkurso Oratora Konkurso]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/poshtmarkoj Poŝtmarkvendado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/radio Radio]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/scienca_agado Scienca agado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/sia Semajno de Internacia Amikeco]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/statutoj Statutoj de landaj kaj fakaj asocioj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/terminologiaj_instancoj Terminologiaj instancoj (ISO/TC37 kaj Infoterm)]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/unesko Unesko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_novjorko Unuiĝintaj Nacioj: Novjorko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_ghenevo Unuiĝintaj Nacioj: Ĝenevo]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_vieno Unuiĝintaj Nacioj: Vieno]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/zeoj Zamenhof/Esperanto-objektoj (ZEO-j)]''

=== Honoraj oficoj ===
* [[Honora prezidanto de UEA|Honoraj prezidantoj]]
* [[Honora Patrona Komitato de UEA|Honora Patrona Komitato]]
* [https://uea.org/asocio/honoraj_oficoj#hpk Honoraj Dumvivaj Membroj]
* [[Listo de honoraj membroj de UEA|Honoraj Membroj]]

=== Ĝenerala direktoro ===
{{Ĉefartikolo|Ĝeneralaj Direktoroj de UEA}}
[[Dosiero:Martin Schäffer ĝenerala sekretario de UEA.jpg|eta|160ra|Martin Schäffer, Ĝenerala Direktoro de UEA ekde 2018|maldekstra]]
La ofico de Ĝenerala Direktoro de UEA havis diversajn nomojn dum la historio. Ekde 1980 oni nomas per tio la ĉefan dungiton de Universala Esperanto-Asocio.

=== [https://uea.org/asocio Oficejoj kaj Institucioj] ===
==== Oficejoj ====
La [[Centra Oficejo de UEA]] estas en Roterdamo. Tie rezidas oficiale ankaŭ [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (&quot;TEJO&quot;). Krom tio ekzistis kaj ekzistas pluraj aliaj centroj, ekzemple la [[Novjorko|novjorka]] oficejo ĉe la sidejo de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] (ekde [[1977]]), kaj la Afrika Centro (ekde [[2001]]). Nun nur historiaj estas la [[Serva Centro]] en [[Ĝenevo]] (1947–1960 kaj 1980), la [[Grafika Centro Antverpeno]] kaj la [[Scienca Eldona Centro]] en [[Budapeŝto]].
* [https://uea.org/asocio/centra_oficejo Novjorka Oficejo]
* [[Afrika Oficejo]]{{ĉefartikolo|Centra Oficejo de UEA}}

==== Institucioj ====
* [[Institucio Hodler|Institucioj Hodler]]
* [[Centro de Esploro kaj Dokumentado pri la Monda Lingvo-Problemo]]
* [[Rondo Familia]]
* [[Terminologia Esperanto-Centro]]

=== Fondaĵoj de UEA ===
La mono ricevata de UEA pasas al ĝia Asocia Kapitalo, Ĝenerala Kaso, aŭ diversaj fondaĵoj. Pri la Asocia [[Kapitalo]] disponas la [[Estraro de UEA|Estraro]]&lt;ref&gt;[https://uea.org/teko/regularoj/statuto Statuto de UEA]&lt;/ref&gt; La Ĝenerala Kaso estas uzata libere de la [[Centra Oficejo]] por kovri ajnajn bezonojn. La fondaĵoj estas uzataj por ke donacantoj povu direkti sian donacon al specifa agadokampo. Ili estas:&lt;ref&gt;[https://uea.org/asocio/fondajhoj Stato de junio 2026 laŭ la retejo de UEA]&lt;/ref&gt;

{{Kolumno-kom}}
{{Kolumno}}
*[[Fondaĵo Afriko]]
*[[Fondaĵo Ameriko]]: por la Esperanto-movado en Suda kaj Centra Ameriko
*[[Fondaĵo Azio]]
*[[Fondaĵo Eŭropo]]

{{Kolumno}}
*Belarta Fondaĵo: por la [[Belartaj Konkursoj]]
*[[Fondaĵo Charles Power]]: por scienca agado, [[sciencfikcio]] kaj [[fantasto]]
*Biblioteka Fondaĵo
*Fondaĵo [[CED]]
*Konto Eduko
*[[Konto Espero]]: por esperantistoj trafitaj de milito aŭ natura katastrofo
*[[Fondaĵo Enderby]]: por agado pri [[homaj rajtoj]]

{{Kolumno}}
*[[Fondaĵo Grabowski]]: por premii verkadon en Esperanto
*Fondaĵo Grégoire Maertens: por la [[Premio Grégoire Maertens]]
*Fondaĵo Informado
*Fondaĵo Junularo: por [[TEJO]]
*Fondaĵo Kultura Evoluigo
*Fondaĵo Novjorka Oficejo
*Fondaĵo Oficeja Ilaro

{{Kolumno}}
*[[Societo Zamenhof]]: ekstra kotizo kiel donaco al UEA
*[[Fondaĵo Unesko]]: por agado de UEA ĉe [[Unesko]]
*Fondaĵo Virina Agado: por la [[Komisiono pri Virina Agado]]. En sia Estrara Raporto pri 2025 UEA informis pri fondaĵo Virinoj &quot;por subteni estontajn projektojn kaj iniciatojn ligitajn al virina agado en Esperantujo&quot;, ne klarigante, ĉu temas pri modifo de ĉi tiu fondaĵo aŭ nova kaj aparta. &lt;ref&gt;&quot;Estrara Raporto pri la agado de UEA en 2025.&quot; 2026. ''Esperanto'' 1414(7-8): 155.&lt;/ref&gt;
*[[Volontula Fondaĵo]]: por la Volontula Servo de UEA
*Fondaĵo Volontula Domo: por la [[Volontula Domo]]
*[[Fondaĵo Wüster]]: por terminologia laboro
*Fondaĵo Virtuala Kongreso: por la [[Virtuala Kongreso de Esperanto]]

=== [https://uea.org/asocio/oficistoj Oficistoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190421145826/https://uea.org/asocio/oficistoj |date=2019-04-21 }} ===
=== [https://uea.org/asocio/volontuloj Volontuloj] ===
=== Premioj kaj omaĝoj ===
* [[Belartaj konkursoj]]
* [[Trofeo Fyne]]

=== Junulara sekcio (TEJO) ===
{{Ĉefartikolo|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo}}
[[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (TEJO) estas la junulara sekcio de UEA, por membroj malpli ol 30‑jaraj. TEJO havas propran strukturon kun Komitato kaj Estraro.

Simile al la Universala Kongreso de UEA, TEJO organizas [[Internacia Junulara Kongreso|Internacian Junularan Kongreson]] (IJK) ĉiujare en malsama loko. IJK estas semajndaŭra okazaĵo de koncertoj, prezentaĵoj, ekskursoj, kaj ĝenerala amuziĝo kiu allogas junulojn el la tuta mondo.

== Membraro ==
[[Dosiero:Number of UEA members by country.svg|eta|Landoj laŭ absoluta nombro da individuaj membroj de [[UEA]] dum 2020{{priskribo|#959995|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;1–100 membroj}}
{{Priskribo|#83aa83|101–200 membroj}}
{{Priskribo|#3e993e|201–300 membroj}}
{{Priskribo|#0a7c0a|301–400 membroj}}
]]
[[Dosiero:Relative number of Esperanto association members by country (2020).svg|eta|Landoj laŭ elmiliona nombro da individuaj membroj de [[UEA]] dum 2020{{priskribo|#d7f4d7|po &lt; 0.5 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#afe9af|po 0.5–0.9 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#87de87|po 1 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#37c837|po 2–3 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#2ca02c|po 4–5 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#217821|po 6–9 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#0b280b|po 10+ membroj el miliono}}
]]
[[Dosiero:Individuaj membroj de UEA 1979-2019.jpg|eta|Individuaj membroj ekde 1979 ĝis 2019]]
:''Pli detalajn informojn legu en la artikolo [[Membronombroj de UEA]]''
Post la [[dua mondmilito]] UEA nomis la ĝistiamajn membrojn &quot;Individuaj Membroj&quot;. Oni akceptis Landajn Asociojn kaj nomis ties membrojn &quot;Aligitaj Membroj&quot; (pere de la Landaj Asocioj). Dum 1949–1955 kaj poste, estis unue malpermesite kaj poste malfacile organizi Esperanto‑asocion en la plej multaj landoj de orienta Eŭropo; iom post iom la orientaj asocioj fine rajtis aliĝi al UEA (la soveta en [[1989]]). En la 1970aj povis aliĝi pluraj sudamerikaj Landaj Asocioj, en la 1980aj kaj 1990aj komencis veni afrikaj.

La nombro de individuaj membroj variis en la centjara historio plej ofte inter kvin mil kaj ok mil membroj, kun pintoj fine de la 1920aj jaroj kaj malpintoj precipe dum kaj post la du mondmilitoj. En la 1960aj ĝis 1980aj jaroj, UEA havis multe da aligitaj membroj el orienta Eŭropo; tiuj nombroj rapide malkreskis post 1989.

=== Membro-kategorio. ===
La Asocio konsistas el:

# aligitaj membroj (AM), aligitaj de la landaj asocioj aliĝintaj al UEA;
# individuaj membroj, individue enlistigitaj de UEA
# honoraj prezidantoj kaj honoraj membroj, nomitaj laŭ reguloj fiksitaj en la regularoj de la Asocio;
# membroj de la Honora Patrona Komitato, nomitaj laŭ aparta regularo.

La akcepto de la aligitaj membroj okazas pere de la aliĝintaj landaj asocioj. Aliajn kondiĉojn de aliĝo kaj membreco fiksas la Ĝenerala Regularo kaj aliaj regularoj.

=== Landaj asocioj ===
{{Vidu ankaŭ|Landaj asocioj de UEA}}
Por aliĝi al UEA la kondiĉoj por landa Esperanto-asocio estas, ke ĝi plenumas la kondiĉojn priskribitajn en la Ĝenerala Regularo, ke ĝi estas asocio laŭorde organizita kaj vaste malfermita al la civitanoj de sia lando, sen ekskluzivoj pro politika aŭ religia sinteno aŭ pro raso, lingvo aŭ sekso, kaj ke ĝi skribe konfirmas sian pretecon respekti la Statuton kaj regulojn de UEA, precipe ĝiajn celojn kaj ĝian neŭtralecon. Landa asocio pagas por ĉiu sia membro, kiu ne estas individua membro de UEA, jaran kotizon difinitan de la Komitato.

Kondiĉo por daŭra aliĝinteco estas, ke la Komitato restas kontenta pri plenumo de la jam difinitaj kondiĉoj kaj deklaro.

Principe UEA akceptas el unu regno nur unu landan asocion, sed la Komitato rajtas akcepti plurajn.

=== Fakaj Asocioj ===
Internaciaj fakaj Esperanto-asocioj neŭtralaj povas aliĝi al UEA laŭ la kondiĉoj fiksitaj en la Ĝenerala Regularo&lt;ref&gt;[https://uea.org/teko/regularoj Regularo de UEA en ties retejo]&lt;/ref&gt;.
* [[Fakaj Esperanto-asocioj|Listo de fakaj asocioj]]
* [[Ĝermolisto de Esperanto-asocioj]]

=== Kunlaboraj Organizoj ===
* ''Esperanto-asocioj''

Kun Esperanto-asocioj, kiuj ne plenumas la kondiĉojn priskribitajn en art. 13 kaj 14 de la [[Statuto de UEA]](sed respektas la homajn rajtojn kiel difinitajn en art. 5 de la [[Statuto de UEA]]) aŭ kiuj ne deziras formale aliĝi al UEA, la Estraro povas fari kontraktojn pri komuna agado, interŝanĝoj de servoj ktp. Por esti validaj, tiuj kontraktoj bezonas la aprobon de la Komitato, kiu rajtas starigi specifajn kondiĉojn per apartaj regularoj. La kontraktoj estu konformaj al la principoj esprimitaj en art. 5.de la [[Statuto de UEA]].
* ''Neesperantaj organizaĵoj''

La Asocio povas fari kontraktojn, laŭ la kondiĉoj priskribitaj en art. 15 kun neesperantaj organizaĵoj.

== Eldonaĵoj de UEA ==
[[Dosiero:1968 Statuto kaj Regularoj UEA.jpeg|eta|''Statuto kaj Regularoj de Universala Esperanto-Asocio'', 1968.]]
* [[Jarlibro de UEA]] (ĝis [[2018]])
* [[Esperanto (revuo)|Revuo Esperanto]]
* [[Kontakto (revuo)|Kontakto]]
* [[TEJO-aktuale]]
* Gazetaraj Komunikoj de UEA

== Statuto kaj Regularo de UEA ==
=== [https://uea.org/teko/regularoj/statuto Statuto de UEA] ===
=== [https://uea.org/teko/regularoj Regularo de UEA] ===
== Universala Kongreso de Esperanto ==
{{Ĉefartikolo|Universala Kongreso de Esperanto}}
La Universala Kongreso de Esperanto (UK) estas, laŭ la Jarlibro de Universala Esperanto-Asocio, &quot;internacia manifestacio de la esperantistaro&quot;, organizata de UEA. Ĝi estas kulturfesto, tutmovada forumo, turisma festo kaj laborkunveno de la organoj de UEA kaj de aliaj Esperanto-organizaĵoj. Ĝis la 8-a kongreso (1912) oni nomis ĝin &quot;Internacia&quot;, ekde la 9-a (1913) &quot;Universala&quot;. UEA okazigas la kongreson ĉiujare en malsama lando, provante respekti la geografian distribuon kaj organizajn fortojn de la movado. Kongresano estas persono, kiu oficiale aliĝis kaj pagis sian kongreskotizon. Kvankam la programo varias de jaro al jaro, ekzistas eroj, kiuj havas tre longan tradicion, kelkaj venas jam de la unua aŭ dua kongreso.

* [https://uea.org/kongresoj Oficiala retejo de UK]
* [https://uea.org/kongresoj/alighilo Aliĝilo al UK]

== Libroservo de UEA ==
[http://katalogo.uea.org/ Libroservo de UEA]

[https://uea.org/teko/libroj Elŝulteblaj libroj de UEA]

[[Libroservo|Libroservo de Esperanto]]

== Historio de UEA ==
{{Ĉefartikolo|Historio de UEA}}

Fine de 1907, Hector Hodler kaj aliaj esperantistoj komencis konstrui organizaĵon por antaŭenigi Esperanton pere de praktikaj servoj. La 28‑an de aprilo 1908, ili konstatis sufiĉan subtenon por fondi &quot;Universalan Esperanto‑Asocion&quot;, kaj tiu tago estas nun konsiderata la naskiĝtago de UEA.

Grava disputo inter UEA kaj la naciaj societoj estis la demando, kiu reprezentu la movadon al ekstero kaj kiu pagu kaj decidu pri komunaj taskoj de la tuta movado. Post la Helsinko‑sistemo de 1922 oni fine trovis en la Interkonsento de Kolonjo en 1933 jenan kompromison: UEA fariĝos la [[tegmenta organizaĵo|tegmento]] de la tuta neŭtrala movado, sed la plej multajn komitatanojn fakte sendis la aliĝintaj Landaj Asocioj.

Ĉar minoritato ĉirkaŭ eksprezidanto Eduard Stettler kaj eksdirektoro Hans Jakob estis elkore kontraŭ la kolonja kompromiso, okazis en 1936 Skismo en la Esperanto-movado: la plej multaj estroj, membroj, kaj Landaj Asocioj forlasis UEA kaj transiris al nove fondita Internacia Esperanto‑Ligo. La &quot;resto&quot; nomiĝis Ĝeneva UEA. En 1947 la Ĝeneva UEA kaj IEL kuniĝis al tiel nomata kunfandita UEA. La nuntempa UEA estas jure tiu nova UEA de 1947, la nuntempa Statuto de UEA registriĝis en 1980.

== Aktivecoj de UEA ==
Universala Esperanto-Asocio celas, laŭ la Statuto el 1980, disvastigi la uzadon de Esperanto, agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj, plifaciligi la ĉiuspecajn spiritajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj kaj &quot;kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://uea.org/info/eo/kio_estas_uea|titolo=Universala Esperanto-Asocio: Kio estas UEA?|alirdato=27-a de Aŭgusto 2021|lingvo=eo}}&lt;/ref&gt;

La precipaj konstantaj laboroj de UEA estas:

* Ĉiujare, UEA organizas la Universalan Kongreson (UK), kiun partoprenas kutime 1500–3000 homoj.
* Ĉiujare UEA observas la [[Tago de Homaj Rajtoj|Tagon de Homaj Rajtoj]], la 10-an de decembro, kune kun alia grava dato: la [[15-a de decembro]], kiam naskiĝis [[L. L. Zamenhof]] (1859-1917), la kreinto/iniciatinto de Esperanto&lt;ref&gt;(eo, en, fr)  ''[https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Informilo74-2501.pdf Tago de Homaj Rajtoj 2024: Kunfesti kaj kunprotesti] (PDF en eo, [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Newsletter74Jan2025.pdf PDF angle], [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Lettre74jan25.pdf PDF france])''. Esperanto kaj UN, n-ro 74 (januaro–februaro 2025)&lt;/ref&gt;. 
* UEA estas eldonejo kaj havas la plej grandan perpoŝtan Esperanto‑libroservon en la mondo kun pli ol 4000 libroj, kompaktdiskoj, kaj aliaj.
* Biblioteko Hector Hodler estas unu el la plej grandaj Esperanto‑bibliotekoj, kun la Arkivo de UEA.
* UEA tenas ankaŭ delegitan reton de reprezentantoj el la tuta mondo kiuj informas pri sia loko aŭ profesia fako.
* UEA eldonas monatan oficialan organon Esperanto kaj manlibron pri la Esperanto‑movado, nomata Jarlibro.
* UEA ĉiujare organizas Belartajn Konkursojn pri diversaj artaĵoj en Esperanto.
* En 2008, okaze de sia 100‑jariĝo kaj de la 60a datreveno de la Universala Deklaro pri Homaj Rajtoj, UEA organizis Internacian simpozion pri: &quot;Aktuala stato de la lingvaj rajtoj en la mondo&quot;, ĉe Unuiĝintaj Nacioj, en Ĝenevo (la 24‑an de aprilo 2008).
* Ekde 2014, okazigas serion da seminarioj pri Aktivula Maturigo por fortigi la movadan evoluigon.
* Krome ekzistas specifaj komisionoj por disvastigi Esperanton en kelkaj partoj de la mondo, ekzemple la [[Afrika Komisiono de UEA]] kaj la [[Azia Komisiono de UEA]]. Ili ambaŭ eldonas bultenojn, nome Esperanto en Afriko kaj Esperanto en Azio.
* [[Strategia Plano de UEA]] estas dokumento periode verkita por direkti la laborojn de UEA.

== Rilatoj ==
=== [[Landaj asocioj de UEA|Landaj Asocioj de UEA]] ===
UEA havas rilatojn kun multaj [[fakaj Esperanto-asocioj]]. Kelkaj estas aliĝintaj, simile al landaj asocioj, kaj sendas komitatanon al la Komitato. La plej multaj havas nur kunlaboran kontrakton kun UEA, inter ili ĉiuj neneŭtralaj asocioj kiel ekzemple la religiaj.
* UEA kun UN kaj Unesko

Krom kun [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] kaj [[Unesko]], UEA havas konsultajn rilatojn ankaŭ kun UNICEF kaj Konsilio de Eŭropo kaj ĝeneralajn kunlaborajn rilatojn kun Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj. UEA oficiale kunlaboras ĉe [[Internacia Organizaĵo por Normigado]] (ISO) pere de aktiva rilato al la ISO‑komitato pri terminologio (ISO/TC 37). La Asocio aktivas por informado ĉe Eŭropa Unio kaj aliaj interŝtataj kaj internaciaj organizaĵoj kaj konferencoj. UEA membras en Eŭropa Lingva Konsilio, komuna forumo de universitatoj kaj lingvaj asocioj por antaŭenigi la konon pri lingvoj kaj kulturoj en kaj ekster la Eŭropa Unio. Cetere, la 10‑an de majo 2011, UEA kaj la Internacia informejo por terminologio (Infoterm) subskribis Interkonsenton pri kunagado, ties celoj estas interalie interŝanĝi informojn, subteni unu la alian kaj kunagadi por projektoj, renkontiĝoj, eldonaĵoj en la kampo de terminologio kaj pere de kiu UEA iĝus Asocia Membro de Infoterm.

== UEA en Interreto ==
=== UEA en Vikipedio ===
{{Ĉefartikolo|UEA-Vikio}}
UEA uzas [[Vikipedio]]n ekde 2003 laŭ iniciato de [[Renato Corsetti]], tiama prezidanto. Vikipedio enhavas informojn pri:
* [[Fakaj Esperanto-asocioj]]
* [[Landa asocio de UEA|Landaj Asocioj de UEA]]
* Esperanto-Centroj kaj Kursejoj
* Kalendaro de aranĝoj por esperantistoj
* Kalendaro de kursoj por neesperantistoj

== Sidejo de UEA ==
Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, Nederlando

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* [[Hans Jakob|Jakob, Hans]] (red.) 1933 : ''[[Universala Esperanto-Asocio. Historia Skizo 1908-1933]]'', UEA, [[Ĝenevo]], 110 p.
* Jakob, Hans 1995 : ''[[Servisto de l' Ideo]]'', [[Flandra Esperanto-Ligo]], [[Antverpeno]], 120 p., ISBN 90-71205-58-4
* [[Uwe-Joachim Moritz|Moritz, Uwe-Joachim]] 1975 : Preparoj por la nova statuto de UEA : Jura kontinueco de UEA, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 831(3), p.{{spaco}}41–42
* [[Humphrey Tonkin|Tonkin, Humphrey k.a.]] 1975 : La financo de UEA : La problemo kaj kiamaniere venki ĝin, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 831(3), p.{{spaco}}43–45

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Universala Esperanto-Asocio|s=Kategorio:UEA}}
* [http://nova.uea.esperanto.net/ Oficiala retejo de Universala Esperanto-Asocio] (nova retejo - beta versio)
* [https://uea.org/ Malnova versio de la Oficiala retejo de UEA]
* {{Facebook}}
* {{Twitter}}
* [http://www.ipernity.com/home/uea UEA ĉe Ipernity]
* [https://uea.facila.org/filmetoj/ Filmetoj - uea.facila]

{{EdE|U}}
{{EDE|
evento=Citaĵo el [[Enciklopedio de Esperanto - U|Enciklopedio de Esperanto]] 1934|
teksto='''UEA''' - Plej grava organizaĵo de E. - Jaron post jaro, precipe post la 1-a UK, sentiĝis, ke E sen reala praktikado internacia, simple kaj klare centrigita, ne havos altirpovon por reale pensanta mondo. La ideoj kristaliĝis en propono farita de A. Carles al la 2-a UK 1906 kaj ĝi tekstis jene: „Estus oportune, havi en multaj urboj konsulojn, al kiuj oni povus ĉiam sukcese sin turni kaj de kiuj per malgranda maklera pago - oni povus ricevi ĉiujn petitajn sciigojn, eĉ privatajn informojn pri komercistoj. Ankaŭ la vojaĝantoj ĉiam scius, kien ili povus sinprezenti por ricevi bonan akcepton kaj ĉiujn postulitajn informojn, ne ĝenante iun.“ La UK decidis „Rekomendi al la societoj kaj grupoj, ke ili fondu en ĉiuj lokoj, kie estos eble, E-istajn konsulejojn, kiuj povos en la landoj, kie tiu nomo ne estus akceptata de la registaro, ricevi alian nomon, kiel ekzemple, E-istaj Agentejoj.“ Tiu ĉi bonintenca forŝovo de la propono al la grupo malatentis jam tiam la neceson de speciala organizo kaj de centro, tial la propono estis praktike enterigita.

Preskaŭ du jarojn poste reprenis la proponon [[Theophile Rousseau]] kaj [[Hector Hodler]]. En serio de artikoloj Hodler skizis la novan organizaĵon kaj en n-ro 30 (de la 1-a de majo) de ,Esperanto' 1908 aperis la informo pri la fondo de Universala Esperanto-Asocio. La unua oficiala informilo en la sama n-ro donis la formalajn kaj praktikajn detalajn de UEA.

Alia ĝermo de UEA estis la E-oficejoj la E-oficejoj, starigitaj laŭ propono de Rousseau. La unua E-oficejo estis en franca urbo [[Bourg-en-Bresse]], kie vivis Rousseau, la kunfondinto de UEA.

Simpla, servopreta, malmultekosta: estas ĉefe tiuj kvalitoj, kiuj kaŭzis la rapidan kreskon de UEA. La provizora regularo aperinta en la revuo ,[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]' (12 majo 1908) fiksis la celojn: 1. Sub la nomo UEA estis fondita Asocio, kies celo estas la plifaciligo de la ĉiuspecaj rilatoj inter diverslingvano kaj la kreo de fortika ligilo de solidareco inter ĝiaj anoj. - 2. la sola lingvo oficiala de la UEA estas la lingvo E, tia, kia ĝi estas difinita per sia literatura kaj teknika vortaro. Konsekvence la UEA neniel enmiksiĝos en lingvaj diskutoj. - 3. La UEA estas absolute neŭtrala rilate al religio, politiko kaj nacieco. - Tiuj tri fundamentaj reguloj nur iom modititaj troviĝas ankoraŭ nun en la statuto.

La unua kunveno de UEA okazis en Dresden dum la 4-a [[UK 1908]]. La tagordo enhavis la raportojn de la fakoj ekzistintaj tiam (1. administrado, 2. konsuloj kaj oficejoj, 3. turismo), kaj proponon pri kreo de novaj fakoj: komerco kaj industrio, instruado. La jarlibro mem aperis antaŭ la kongreso kaj indikis la staton de UEA: 206 delegitoj, 46 vicdelegitoj, 94 subdelegitoj, 62 E-oficejoj, el kiuj 22 plene organizitaj; ĉio en 249 lokoj kaj en 23 landoj; pagintaj membroj: 1223.

Kiel unuan etapon de la evoluo oni povus fiksi la tempon 1908-1912, de la fondo ĝis la tielnomita Financa reformo, en Krakovo diskutita kaj akceptita. La ekstera evoluo de la asocio estis videbla el la jarlibroj, ili estas la mezuriloj plej bone videblaj de la progreso kaj de la enradikiĝo. La mizeraspektan libreton de 1908, de 24 paĝoj, anstataŭis jam en 1911 broŝuro de 184 paĝoj entenantaj 885 lokojn kun delegitoj kaj konsuloj en 47 landoj. 158 E-oficejojn, 266 entreprenojn, 7804 membrojn. La forton de la asocio ankaŭ dokumentas la fakto, ke la sinteno de la gvidantaj E-istoj de tiu ĉi tempo notinde iĝis pli favora kaj komprenema. Ja ne mankis ĵaluzo kaj malkompreno, sed antaŭ la evidenta progreso silentiĝis ankaŭ tiuj ĉi voĉoj.

La eksplodo de la milito trafis UEA en la plej bona stato: solida konduto financa, fido ĝenerala ĉe la esperantista publiko, klaraj gvidlinioj, ĝojiga membrostato. Tre gravis, ke la delegitoj de UEA en la militantaj landoj ne estis kaptitaj de la milita spirito. Tio permesis, ke la Centra Oficejo daŭrigu unue sian kutiman laboron, degeliĝanta al nenio dum la unuaj monatoj kaj nur time repreninta ioman amplekson post januaro 1915. La stabo, konsistinta kun la direktoro el ses personoj, malgrandiĝis je du por poste kreski ĝis ok kaj dek kun la libervolaj helpantoj.

UEA dissendis dum sept. 1914 cirkuleron al la delegitoj kun teksto por enpresi en tagaj gazetoj. Tiu ĉi informo tradukita en 30 lingvojn aperis en centoj da tagaj gazetoj. Ĝi tekstis: „Ĉar la militagoj okazis preskaŭ subite, multaj personoj troviĝas surprizataj en la malamikaj landoj kaj ne plu havas la eblon, korespondi kun siaj parencoj kaj amikoj. Por laŭeble helpi ilin, la oficejo de UEA, sidanta en Ĝenevo, ĵus informis siajn delegitojn en la malamikaj landoj, ke ĝi volonte servos kiel Perilo por la interŝanĝado de privataj korespondaĵoj inter la malamikaj landoj. La leteroj estas ricevataj ĉe la Ĝeneva Oficejo, el kie ili estas transdonataj al la adresato, se bezone post traduko. Estas akceptataj nur la nefermitaj korespondaĵoj, havantaj absolute nenian politikan aŭ militistan karakteron. La personoj, kiuj deziras uzi tiun servon, nun en plena funkciado, estas petataj, sendi ĉiujn leterojn, kun du internaciaj respondkuponoj, al UEA, 10. rue de la Bourse, Genève, Svislando. Dum sept. ĝis dec. 1914 la alveno de korespondaĵoj fariĝis timiga - pro la laboro kiun postulis la plenumo. Jen la dispartiĝo laŭ fakoj: 1. simpla transsendo; 2. specialaj servoj; 3. monsendo; 4. militistoj; 5. civilkaptitoj; 6. rehejmigado de civiluloj en militregionoj; 7. militkaptitoj kaj rilatoj kun la respektivaj aŭtoritatoj; 8. rilatoj kun ruĝkrucaj organizaĵoj; 9. Ruĝa Kruco, Ĝenevo; 10. variaĵoj. Neforgesindaj estas la servoj, kiujn plenumis la delegitoj Pinagel, Alfred Mahn, Bernhard Luis, Charles Brunet, Schwaiger, f-ino Gérard, prof. [[Paul Gottfried Christaller]], [[Stanisław Rudnicki]], Szabunlevicz kaj aro da aliaj.

Menciinda detalo en la historio de UEA estas la ĉikanoj. De 1916 la gazeto ,E' estis malpermesita en Francujo kaj malgraŭ interveno de generalo [[Hippolyte Sebert]] ĉe ministro Painlevé tiu ĉi malpermeso ne estis forigata. La milita aŭtoritato, kiu decidis pri tio, bazis sin sur la prijuĝo de oficiro de cenzuro, fama E-isto, fariĝinta Idisto. (La gazeto havis tiam 300 abonantojn en Francujo.) Tre malutilis ankaŭ tio, ke la poŝto por transmaraj landoj pasis Francujon. La brita cenzuro tiurilate kondutis pli larĝanime. La germana cenzuro ne ekzamenis periodaĵojn, trairintajn Germanujon, sed nur korespondaĵojn.

La agado de UEA sur esperantista kampo estis tiu de ligilo inter la ankoraŭ funkciantaj organizaĵoj en kelkaj neŭtralaj landoj kaj la aktivaj E-istoj. Aperis regule ,E‘ ĉiumonate kun artikoloj pri tutmondaj problemoj. En 1916 aperis jarlibro, kiu enhavis ĉefajn informojn kaj la adresaron de delegitoj. Plie aperis dufoje libreto: „E dum la milito“, kiu enhavis resumon de la stato de la movado. Elokvente parolis pri la sekvoj de la milito la ciferoj. En 1914 la nombro de pagintaj anoj estis 7233, en 1915 estis 2699, en 1918 1958.

Je la 11-a nov. 1918 silentis la kanonoj. Unu post la aliaj alvenis leteroj de revenintaj soldatoj. Per Alvoko al la Esperantistaro (jan. 1919) subskribita de Hodler kaj E. Stettler, UEA anoncis la reprenon de la laboroj. La malsano de Hodler devigis ŝanĝon en la administra gvidado, kiun akceptis [[Eduard Stettler]] kaj dum marto ankaŭ la Centra Oficejo translokiĝis al Bern. La jaro 1919 estis plene dediĉita rekonstrui la asocion. Je la fino de la jaro UEA kalkulis 3114 anojn. La sumo de poŝtaĵoj ricevitaj kaj senditaj atingis denove 20.000 kontraŭ 8.300 en 1918.

Du gravaj okazintaĵoj distingas la jaron 1920: la morto de la fondinto Hodler kaj la okazigo de l' unua postmilita UK en Hago. Monumenton Hodler ne bezonas, tion li kreis en UEA, en kiu li metis sian tutan koron, amon kaj inteligenton. Bela memoraĵo, kiun li lasis, estis la donaco de kapitalo, kiu devis certigi la ekziston de UEA. Dum la UK la ĉefa laboro de la UEA-kunveno estis la diskuto pri la statuto, kiu estis verkata de Stettler.

La UK en Helsinki en 1922 alportis gravan ŝanĝon: UEA fariĝis kolono de duflanka tutmonda organizaĵo E-ista. Per la kontrakto de Helsinki UEA fordonis certajn laborojn, kiujn ĝi ĝis tiam plenumis. La evoluo de UEA ĝis 1932 iris sian vojon, regule kaj decide. Ĝi ĉefe dediĉis sin al la firmigo de la propra organizaĵo, al la plibonigo de la servoj, al la plidensigo de la delegita reto kaj al la pligrandigo de la membraro.

La membraro de 1919 kreskis ĝis 1927, poste malkreskis.
*1920: 3894
*1921: 5570
*1922: 6253
*1923: 6332
*1924: 8205
*1925: 9424
*1926: 8687
*1927: 9100
*1928: 9095
*1929: 9113
*1930: 9062
*1931: 8835
*1932: 8619

La prezidanto de UEA estis la fondinto Hector Hodler ĝis la morto 1920. Okupis tiun ĉi oficon ĝis sia malsaniĝo en 1924 Eduard Stettler. De tiam ĝis 1928 prezidis Edmond Privat, poste fariĝis denove prezidanto Eduard Stettler, kiu rezignis pro la ofico en 1934 kaj sekvis lin Louis Bastien.

Multajn partojn de la historio de UEA v. en la artikoloj: Organizo, Milito, Esperanto, Oficiala Jarlibro, Hodler, Privat, Stettler, ktp. Pri la nuna stato de la organizo 1. la jarlibron 1934 p: 6-16.

Detalan, kvankam ne kompletan historion de UEA enhavas ,Historia skizo, 1908-1933, verkita de Georgo Agricola (Jarlibro 1933), kiu aperis ankaŭ en aparta represo. Nia artikolo estas kompilaĵo el la nomita skizo.|
ordigo=Universala Esperanto-Asocio
}}

[[Kategorio:UEA| ]]
[[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj]]
[[Kategorio:Esperanto-eldonejoj]]</text>
      <sha1>n11x5p84uk6ei4af98dq32idppopj4f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412551</id>
      <parentid>9412550</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <comment>ups</comment>
      <origin>9412551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33199" sha1="plyd9qev1kh0kntb6kahzyp1ur3j1so" xml:space="preserve">{{Alidirekto|UEA}}
{{Informkesto organizaĵo
| eonomo            = Universala Esperanto-Asocio
| bildo_priskribo   = La [[Centra Oficejo de UEA]] en [[Roterdamo]]
| tipo              = [[asocio]]
| sidejo            = [[Roterdamo]], [[Nederlando]]
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}&lt;!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--&gt;
|longitudo     ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=NL
|situo sur mapo=Roterdamo
|zomo=13
}}
'''Universala Esperanto-Asocio''' ('''UEA'''), fondita la {{daton|28|aprilo|1908}}, estas la plej granda [[Ne-registara organizaĵo|internacia ne-registara organizo]] de parolantoj de [[Esperanto]], kun 5501 individuaj membroj en 121 landoj (laŭ la [[Jarlibro de UEA]] de 2016) kaj en oficialaj rilatoj kun [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj [[Unesko]]. Aldone al proksimume ses mil individuaj membroj, aliĝis en UEA 72 [[Landa Asocio|landaj Esperanto-asocioj]] kun sume 9215 membroj el 72 landoj (laŭ la [[Jarlibro de UEA]] 2016).

== Celoj ==
La celaro de UEA estas:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

# Disvastigi la uzadon de la Internacia Lingvo Esperanto;
# Agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj kaj faciligi la internacian komunikadon;
# Plifaciligi la ĉiuspecajn spiritajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj, malgraŭ diferencoj de nacieco, raso, sekso, religio, politiko aŭ lingvo;
# Kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj.

== Strukturo ==
UEA havas kaj individuajn membrojn, kiuj registriĝas centre en [[Roterdamo]], [[Nederlando]] kaj aligitajn membrojn, kiuj estas la membroj de la aliĝintaj Landaj Asocioj.
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Membrokarto de UEA 1.jpg|Membrokarto de UEA por jaro 2000
Dosiero:Membrokarto de UEA 2.jpg|Membrokarto de UEA por jaro 2000
&lt;/gallery&gt;

=== Estraro ===
{{Ĉefartikolo|Estraro de UEA}}

La Estraro de UEA estas la plej alta gvida organo de la asocio, elektita de la [[Komitato de UEA]]. Al la Estraro apartenas ankaŭ la [[Prezidanto de UEA|prezidanto]], la vicprezidantoj kaj la [[Ĝenerala Sekretario de UEA|Ĝenerala Sekretario]].

Lastaj estraroj:
* [[Estraro de UEA 2019-2022]]
* [[Estraro de UEA 2016-2019]]
* [[Estraro de UEA 2013-2016]]

=== [[Komitato de UEA|Komitato]] ===
La Komitato estas la supera gvid-organo de UEA. Ĝi havas la rajton fari ĉiujn decidojn pri la direkto de la agado kaj pri unuopaj agadoj. Ĝi ankaŭ rajtas fari ĉiujn decidojn pri administrado, financaj planoj, ktp. La komitato kunsidas ĉiujare dum la Universala Kongreso kaj laboras perpoŝte dum la cetero de la jaro. La komitatanoj havas trijaran oficperiodon. En la Komitaton oni eniras je tri malsamaj vojoj:
* Komitatano A: la plej granda grupo, kiel reprezentanto elektita de aliĝinta Landa Asocio aŭ faka asocio;
* Komitatano B: kiel reprezentanto elektita de la Individuaj Membroj;
* Komitatano C: la jamaj komitatanoj A kaj B rajtas alelekti certan nombron da pliaj komitatanoj kun aparte bezonataj spertoj
* Komitatanoj de UEA
[https://uea.org/asocio/komitato Komitato de UEA 2016-2019]

[[Komitato de UEA 2013-2016]]

[[Komitato de UEA 2010-2013]]

Komitato de UEA 2007-2010

[[Komitato de UEA 2004-2007]]

[[Komitato de UEA 2001-2004]]

[[Komitato de UEA 1989-1992]]

[[Komitato de UEA 1983-1986]]

[[Komitato de UEA 1950-1953]]

[[Komitato de UEA 1947-1950]]

[[Komitato de UEA 1920-1924]]
* [[Komitato pri publika informado]]

=== [https://uea.org/asocio/komisionoj Komisiono kaj Komisiitoj] ===
La Komitato kaj la Estraro estas helpataj pri apartaj problemoj de komisionoj kaj komisiitoj, kiuj rajtas esti ankaŭ ne-komitatanoj.

Turnu unue vin al ili se vi havas proponon aŭ problemon pri unu el la sekvaj laborkampoj.

La komisionojn pri elektoj, financo kaj statutoj de Landaj kaj Fakaj Asocioj nomumas la Komitato, aliajn la Estraro. Por gravaj laborkampoj sen komisiito estas menciita la koncerna estrarano.
* [[Afrika Komisiono de UEA|Afrika Agado]]
* [http://www.esperanto-afriko.org/ Paĝaro de Esperanto] Afriko
* [[Amerika Komisiono de UEA|Amerika Agado]]
* [[Azia-Oceania Komisiono de UEA]] (KAEM)
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/azia_agado Azia-Oceania Agado]''
* [[Belartaj Konkursoj de UEA|Belartaj Konkursoj]]
* ''Edukado''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/referenckadraj_ekzamenoj Ekzamenoj laŭ la Komuna Eŭropa Referenckadro]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/elektoj Elektoj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/ced Esploro kaj dokumentado]''
* [https://uea.org/asocio/komisionoj/europa_agado Eŭropa agado]
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/faka_agado Faka agado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/familioj Familioj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/financo Financo]''

S-ro [[Osmo Buller]] (Nederlando)

S-ro [[Nico Huurman]] (Nederlando)

S-ro Fernando Jorge Pedrosa Maia Jr. (Brazilo)

S-ro [[Trezoro Huang Yinbao]] (Ĉinio)
* ''[[Fondaĵo Grabowski]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/uk_gazetara_kampanjo Gazetara Kampanjo pri la UK]''
* ''[[Ĝemelurbo|Ĝemelaj urboj]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/indi%C4%9Denaj_popoloj Indiĝenaj popoloj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/institucio_hodler Institucio Hodler ’68]''
* ''[[Internacia Infana Kongreseto]]''
* ''[[Internaciaj Ekzamenoj]]''
* ''[[Internacia Kongresa Universitato]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/konsilio_de_europo Konsilio de Eŭropo]''
* ''[[Konto Espero]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/kulturo Kulturo]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/mezoriento_kaj_nordafriko Meza Oriento kaj Norda Afriko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/oratora_konkurso Oratora Konkurso]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/poshtmarkoj Poŝtmarkvendado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/radio Radio]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/scienca_agado Scienca agado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/sia Semajno de Internacia Amikeco]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/statutoj Statutoj de landaj kaj fakaj asocioj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/terminologiaj_instancoj Terminologiaj instancoj (ISO/TC37 kaj Infoterm)]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/unesko Unesko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_novjorko Unuiĝintaj Nacioj: Novjorko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_ghenevo Unuiĝintaj Nacioj: Ĝenevo]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_vieno Unuiĝintaj Nacioj: Vieno]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/zeoj Zamenhof/Esperanto-objektoj (ZEO-j)]''

=== Honoraj oficoj ===
* [[Honora prezidanto de UEA|Honoraj prezidantoj]]
* [[Honora Patrona Komitato de UEA|Honora Patrona Komitato]]
* [https://uea.org/asocio/honoraj_oficoj#hpk Honoraj Dumvivaj Membroj]
* [[Listo de honoraj membroj de UEA|Honoraj Membroj]]

=== Ĝenerala direktoro ===
{{Ĉefartikolo|Ĝeneralaj Direktoroj de UEA}}
[[Dosiero:Martin Schäffer ĝenerala sekretario de UEA.jpg|eta|160ra|Martin Schäffer, Ĝenerala Direktoro de UEA ekde 2018|maldekstra]]
La ofico de Ĝenerala Direktoro de UEA havis diversajn nomojn dum la historio. Ekde 1980 oni nomas per tio la ĉefan dungiton de Universala Esperanto-Asocio.

=== [https://uea.org/asocio Oficejoj kaj Institucioj] ===
==== Oficejoj ====
La [[Centra Oficejo de UEA]] estas en Roterdamo. Tie rezidas oficiale ankaŭ [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (&quot;TEJO&quot;). Krom tio ekzistis kaj ekzistas pluraj aliaj centroj, ekzemple la [[Novjorko|novjorka]] oficejo ĉe la sidejo de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] (ekde [[1977]]), kaj la Afrika Centro (ekde [[2001]]). Nun nur historiaj estas la [[Serva Centro]] en [[Ĝenevo]] (1947–1960 kaj 1980), la [[Grafika Centro Antverpeno]] kaj la [[Scienca Eldona Centro]] en [[Budapeŝto]].
* [https://uea.org/asocio/centra_oficejo Novjorka Oficejo]
* [[Afrika Oficejo]]{{ĉefartikolo|Centra Oficejo de UEA}}

==== Institucioj ====
* [[Institucio Hodler|Institucioj Hodler]]
* [[Centro de Esploro kaj Dokumentado pri la Monda Lingvo-Problemo]]
* [[Rondo Familia]]
* [[Terminologia Esperanto-Centro]]

=== Fondaĵoj de UEA ===
La mono ricevata de UEA pasas al ĝia Asocia Kapitalo, Ĝenerala Kaso, aŭ diversaj fondaĵoj. Pri la Asocia [[Kapitalo]] disponas la [[Estraro de UEA|Estraro]]&lt;ref&gt;[https://uea.org/teko/regularoj/statuto Statuto de UEA]&lt;/ref&gt; La Ĝenerala Kaso estas uzata libere de la [[Centra Oficejo]] por kovri ajnajn bezonojn. La fondaĵoj estas uzataj por ke donacantoj povu direkti sian donacon al specifa agadokampo. Ili estas:&lt;ref&gt;[https://uea.org/asocio/fondajhoj Stato de junio 2026 laŭ la retejo de UEA]&lt;/ref&gt;

{{Kolumno-kom}}
{{Kolumno}}
*[[Fondaĵo Afriko]]
*[[Fondaĵo Ameriko]]: por la Esperanto-movado en Suda kaj Centra Ameriko
*[[Fondaĵo Azio]]
*[[Fondaĵo Eŭropo]]

{{Kolumno}}
*Belarta Fondaĵo: por la [[Belartaj Konkursoj]]
*[[Fondaĵo Charles Power]]: por scienca agado, [[sciencfikcio]] kaj [[fantasto]]
*Biblioteka Fondaĵo
*Fondaĵo [[CED]]
*Konto Eduko
*[[Konto Espero]]: por esperantistoj trafitaj de milito aŭ natura katastrofo
*[[Fondaĵo Enderby]]: por agado pri [[homaj rajtoj]]

{{Kolumno}}
*[[Fondaĵo Grabowski]]: por premii verkadon en Esperanto
*Fondaĵo Grégoire Maertens: por la [[Premio Grégoire Maertens]]
*Fondaĵo Informado
*Fondaĵo Junularo: por [[TEJO]]
*Fondaĵo Kultura Evoluigo
*Fondaĵo Novjorka Oficejo
*Fondaĵo Oficeja Ilaro

{{Kolumno}}
*[[Societo Zamenhof]]: ekstra kotizo kiel donaco al UEA
*[[Fondaĵo Unesko]]: por agado de UEA ĉe [[Unesko]]
*Fondaĵo Virina Agado: por la [[Komisiono pri Virina Agado]]. En sia Estrara Raporto pri 2025 UEA informis pri fondaĵo Virinoj &quot;por subteni estontajn projektojn kaj iniciatojn ligitajn al virina agado en Esperantujo&quot;, ne klarigante, ĉu temas pri modifo de ĉi tiu fondaĵo aŭ nova kaj aparta. &lt;ref&gt;&quot;Estrara Raporto pri la agado de UEA en 2025.&quot; 2026. ''Esperanto'' 1414(7-8): 155.&lt;/ref&gt;
*[[Volontula Fondaĵo]]: por la Volontula Servo de UEA
*Fondaĵo Volontula Domo: por la [[Volontula Domo]]
*[[Fondaĵo Wüster]]: por terminologia laboro
*Fondaĵo Virtuala Kongreso: por la [[Virtuala Kongreso de Esperanto]]^

{{Kolumno-fino}}

=== [https://uea.org/asocio/oficistoj Oficistoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190421145826/https://uea.org/asocio/oficistoj |date=2019-04-21 }} ===
=== [https://uea.org/asocio/volontuloj Volontuloj] ===
=== Premioj kaj omaĝoj ===
* [[Belartaj konkursoj]]
* [[Trofeo Fyne]]

=== Junulara sekcio (TEJO) ===
{{Ĉefartikolo|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo}}
[[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (TEJO) estas la junulara sekcio de UEA, por membroj malpli ol 30‑jaraj. TEJO havas propran strukturon kun Komitato kaj Estraro.

Simile al la Universala Kongreso de UEA, TEJO organizas [[Internacia Junulara Kongreso|Internacian Junularan Kongreson]] (IJK) ĉiujare en malsama loko. IJK estas semajndaŭra okazaĵo de koncertoj, prezentaĵoj, ekskursoj, kaj ĝenerala amuziĝo kiu allogas junulojn el la tuta mondo.

== Membraro ==
[[Dosiero:Number of UEA members by country.svg|eta|Landoj laŭ absoluta nombro da individuaj membroj de [[UEA]] dum 2020{{priskribo|#959995|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;1–100 membroj}}
{{Priskribo|#83aa83|101–200 membroj}}
{{Priskribo|#3e993e|201–300 membroj}}
{{Priskribo|#0a7c0a|301–400 membroj}}
]]
[[Dosiero:Relative number of Esperanto association members by country (2020).svg|eta|Landoj laŭ elmiliona nombro da individuaj membroj de [[UEA]] dum 2020{{priskribo|#d7f4d7|po &lt; 0.5 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#afe9af|po 0.5–0.9 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#87de87|po 1 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#37c837|po 2–3 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#2ca02c|po 4–5 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#217821|po 6–9 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#0b280b|po 10+ membroj el miliono}}
]]
[[Dosiero:Individuaj membroj de UEA 1979-2019.jpg|eta|Individuaj membroj ekde 1979 ĝis 2019]]
:''Pli detalajn informojn legu en la artikolo [[Membronombroj de UEA]]''
Post la [[dua mondmilito]] UEA nomis la ĝistiamajn membrojn &quot;Individuaj Membroj&quot;. Oni akceptis Landajn Asociojn kaj nomis ties membrojn &quot;Aligitaj Membroj&quot; (pere de la Landaj Asocioj). Dum 1949–1955 kaj poste, estis unue malpermesite kaj poste malfacile organizi Esperanto‑asocion en la plej multaj landoj de orienta Eŭropo; iom post iom la orientaj asocioj fine rajtis aliĝi al UEA (la soveta en [[1989]]). En la 1970aj povis aliĝi pluraj sudamerikaj Landaj Asocioj, en la 1980aj kaj 1990aj komencis veni afrikaj.

La nombro de individuaj membroj variis en la centjara historio plej ofte inter kvin mil kaj ok mil membroj, kun pintoj fine de la 1920aj jaroj kaj malpintoj precipe dum kaj post la du mondmilitoj. En la 1960aj ĝis 1980aj jaroj, UEA havis multe da aligitaj membroj el orienta Eŭropo; tiuj nombroj rapide malkreskis post 1989.

=== Membro-kategorio. ===
La Asocio konsistas el:

# aligitaj membroj (AM), aligitaj de la landaj asocioj aliĝintaj al UEA;
# individuaj membroj, individue enlistigitaj de UEA
# honoraj prezidantoj kaj honoraj membroj, nomitaj laŭ reguloj fiksitaj en la regularoj de la Asocio;
# membroj de la Honora Patrona Komitato, nomitaj laŭ aparta regularo.

La akcepto de la aligitaj membroj okazas pere de la aliĝintaj landaj asocioj. Aliajn kondiĉojn de aliĝo kaj membreco fiksas la Ĝenerala Regularo kaj aliaj regularoj.

=== Landaj asocioj ===
{{Vidu ankaŭ|Landaj asocioj de UEA}}
Por aliĝi al UEA la kondiĉoj por landa Esperanto-asocio estas, ke ĝi plenumas la kondiĉojn priskribitajn en la Ĝenerala Regularo, ke ĝi estas asocio laŭorde organizita kaj vaste malfermita al la civitanoj de sia lando, sen ekskluzivoj pro politika aŭ religia sinteno aŭ pro raso, lingvo aŭ sekso, kaj ke ĝi skribe konfirmas sian pretecon respekti la Statuton kaj regulojn de UEA, precipe ĝiajn celojn kaj ĝian neŭtralecon. Landa asocio pagas por ĉiu sia membro, kiu ne estas individua membro de UEA, jaran kotizon difinitan de la Komitato.

Kondiĉo por daŭra aliĝinteco estas, ke la Komitato restas kontenta pri plenumo de la jam difinitaj kondiĉoj kaj deklaro.

Principe UEA akceptas el unu regno nur unu landan asocion, sed la Komitato rajtas akcepti plurajn.

=== Fakaj Asocioj ===
Internaciaj fakaj Esperanto-asocioj neŭtralaj povas aliĝi al UEA laŭ la kondiĉoj fiksitaj en la Ĝenerala Regularo&lt;ref&gt;[https://uea.org/teko/regularoj Regularo de UEA en ties retejo]&lt;/ref&gt;.
* [[Fakaj Esperanto-asocioj|Listo de fakaj asocioj]]
* [[Ĝermolisto de Esperanto-asocioj]]

=== Kunlaboraj Organizoj ===
* ''Esperanto-asocioj''

Kun Esperanto-asocioj, kiuj ne plenumas la kondiĉojn priskribitajn en art. 13 kaj 14 de la [[Statuto de UEA]](sed respektas la homajn rajtojn kiel difinitajn en art. 5 de la [[Statuto de UEA]]) aŭ kiuj ne deziras formale aliĝi al UEA, la Estraro povas fari kontraktojn pri komuna agado, interŝanĝoj de servoj ktp. Por esti validaj, tiuj kontraktoj bezonas la aprobon de la Komitato, kiu rajtas starigi specifajn kondiĉojn per apartaj regularoj. La kontraktoj estu konformaj al la principoj esprimitaj en art. 5.de la [[Statuto de UEA]].
* ''Neesperantaj organizaĵoj''

La Asocio povas fari kontraktojn, laŭ la kondiĉoj priskribitaj en art. 15 kun neesperantaj organizaĵoj.

== Eldonaĵoj de UEA ==
[[Dosiero:1968 Statuto kaj Regularoj UEA.jpeg|eta|''Statuto kaj Regularoj de Universala Esperanto-Asocio'', 1968.]]
* [[Jarlibro de UEA]] (ĝis [[2018]])
* [[Esperanto (revuo)|Revuo Esperanto]]
* [[Kontakto (revuo)|Kontakto]]
* [[TEJO-aktuale]]
* Gazetaraj Komunikoj de UEA

== Statuto kaj Regularo de UEA ==
=== [https://uea.org/teko/regularoj/statuto Statuto de UEA] ===
=== [https://uea.org/teko/regularoj Regularo de UEA] ===
== Universala Kongreso de Esperanto ==
{{Ĉefartikolo|Universala Kongreso de Esperanto}}
La Universala Kongreso de Esperanto (UK) estas, laŭ la Jarlibro de Universala Esperanto-Asocio, &quot;internacia manifestacio de la esperantistaro&quot;, organizata de UEA. Ĝi estas kulturfesto, tutmovada forumo, turisma festo kaj laborkunveno de la organoj de UEA kaj de aliaj Esperanto-organizaĵoj. Ĝis la 8-a kongreso (1912) oni nomis ĝin &quot;Internacia&quot;, ekde la 9-a (1913) &quot;Universala&quot;. UEA okazigas la kongreson ĉiujare en malsama lando, provante respekti la geografian distribuon kaj organizajn fortojn de la movado. Kongresano estas persono, kiu oficiale aliĝis kaj pagis sian kongreskotizon. Kvankam la programo varias de jaro al jaro, ekzistas eroj, kiuj havas tre longan tradicion, kelkaj venas jam de la unua aŭ dua kongreso.

* [https://uea.org/kongresoj Oficiala retejo de UK]
* [https://uea.org/kongresoj/alighilo Aliĝilo al UK]

== Libroservo de UEA ==
[http://katalogo.uea.org/ Libroservo de UEA]

[https://uea.org/teko/libroj Elŝulteblaj libroj de UEA]

[[Libroservo|Libroservo de Esperanto]]

== Historio de UEA ==
{{Ĉefartikolo|Historio de UEA}}

Fine de 1907, Hector Hodler kaj aliaj esperantistoj komencis konstrui organizaĵon por antaŭenigi Esperanton pere de praktikaj servoj. La 28‑an de aprilo 1908, ili konstatis sufiĉan subtenon por fondi &quot;Universalan Esperanto‑Asocion&quot;, kaj tiu tago estas nun konsiderata la naskiĝtago de UEA.

Grava disputo inter UEA kaj la naciaj societoj estis la demando, kiu reprezentu la movadon al ekstero kaj kiu pagu kaj decidu pri komunaj taskoj de la tuta movado. Post la Helsinko‑sistemo de 1922 oni fine trovis en la Interkonsento de Kolonjo en 1933 jenan kompromison: UEA fariĝos la [[tegmenta organizaĵo|tegmento]] de la tuta neŭtrala movado, sed la plej multajn komitatanojn fakte sendis la aliĝintaj Landaj Asocioj.

Ĉar minoritato ĉirkaŭ eksprezidanto Eduard Stettler kaj eksdirektoro Hans Jakob estis elkore kontraŭ la kolonja kompromiso, okazis en 1936 Skismo en la Esperanto-movado: la plej multaj estroj, membroj, kaj Landaj Asocioj forlasis UEA kaj transiris al nove fondita Internacia Esperanto‑Ligo. La &quot;resto&quot; nomiĝis Ĝeneva UEA. En 1947 la Ĝeneva UEA kaj IEL kuniĝis al tiel nomata kunfandita UEA. La nuntempa UEA estas jure tiu nova UEA de 1947, la nuntempa Statuto de UEA registriĝis en 1980.

== Aktivecoj de UEA ==
Universala Esperanto-Asocio celas, laŭ la Statuto el 1980, disvastigi la uzadon de Esperanto, agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj, plifaciligi la ĉiuspecajn spiritajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj kaj &quot;kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://uea.org/info/eo/kio_estas_uea|titolo=Universala Esperanto-Asocio: Kio estas UEA?|alirdato=27-a de Aŭgusto 2021|lingvo=eo}}&lt;/ref&gt;

La precipaj konstantaj laboroj de UEA estas:

* Ĉiujare, UEA organizas la Universalan Kongreson (UK), kiun partoprenas kutime 1500–3000 homoj.
* Ĉiujare UEA observas la [[Tago de Homaj Rajtoj|Tagon de Homaj Rajtoj]], la 10-an de decembro, kune kun alia grava dato: la [[15-a de decembro]], kiam naskiĝis [[L. L. Zamenhof]] (1859-1917), la kreinto/iniciatinto de Esperanto&lt;ref&gt;(eo, en, fr)  ''[https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Informilo74-2501.pdf Tago de Homaj Rajtoj 2024: Kunfesti kaj kunprotesti] (PDF en eo, [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Newsletter74Jan2025.pdf PDF angle], [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Lettre74jan25.pdf PDF france])''. Esperanto kaj UN, n-ro 74 (januaro–februaro 2025)&lt;/ref&gt;. 
* UEA estas eldonejo kaj havas la plej grandan perpoŝtan Esperanto‑libroservon en la mondo kun pli ol 4000 libroj, kompaktdiskoj, kaj aliaj.
* Biblioteko Hector Hodler estas unu el la plej grandaj Esperanto‑bibliotekoj, kun la Arkivo de UEA.
* UEA tenas ankaŭ delegitan reton de reprezentantoj el la tuta mondo kiuj informas pri sia loko aŭ profesia fako.
* UEA eldonas monatan oficialan organon Esperanto kaj manlibron pri la Esperanto‑movado, nomata Jarlibro.
* UEA ĉiujare organizas Belartajn Konkursojn pri diversaj artaĵoj en Esperanto.
* En 2008, okaze de sia 100‑jariĝo kaj de la 60a datreveno de la Universala Deklaro pri Homaj Rajtoj, UEA organizis Internacian simpozion pri: &quot;Aktuala stato de la lingvaj rajtoj en la mondo&quot;, ĉe Unuiĝintaj Nacioj, en Ĝenevo (la 24‑an de aprilo 2008).
* Ekde 2014, okazigas serion da seminarioj pri Aktivula Maturigo por fortigi la movadan evoluigon.
* Krome ekzistas specifaj komisionoj por disvastigi Esperanton en kelkaj partoj de la mondo, ekzemple la [[Afrika Komisiono de UEA]] kaj la [[Azia Komisiono de UEA]]. Ili ambaŭ eldonas bultenojn, nome Esperanto en Afriko kaj Esperanto en Azio.
* [[Strategia Plano de UEA]] estas dokumento periode verkita por direkti la laborojn de UEA.

== Rilatoj ==
=== [[Landaj asocioj de UEA|Landaj Asocioj de UEA]] ===
UEA havas rilatojn kun multaj [[fakaj Esperanto-asocioj]]. Kelkaj estas aliĝintaj, simile al landaj asocioj, kaj sendas komitatanon al la Komitato. La plej multaj havas nur kunlaboran kontrakton kun UEA, inter ili ĉiuj neneŭtralaj asocioj kiel ekzemple la religiaj.
* UEA kun UN kaj Unesko

Krom kun [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] kaj [[Unesko]], UEA havas konsultajn rilatojn ankaŭ kun UNICEF kaj Konsilio de Eŭropo kaj ĝeneralajn kunlaborajn rilatojn kun Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj. UEA oficiale kunlaboras ĉe [[Internacia Organizaĵo por Normigado]] (ISO) pere de aktiva rilato al la ISO‑komitato pri terminologio (ISO/TC 37). La Asocio aktivas por informado ĉe Eŭropa Unio kaj aliaj interŝtataj kaj internaciaj organizaĵoj kaj konferencoj. UEA membras en Eŭropa Lingva Konsilio, komuna forumo de universitatoj kaj lingvaj asocioj por antaŭenigi la konon pri lingvoj kaj kulturoj en kaj ekster la Eŭropa Unio. Cetere, la 10‑an de majo 2011, UEA kaj la Internacia informejo por terminologio (Infoterm) subskribis Interkonsenton pri kunagado, ties celoj estas interalie interŝanĝi informojn, subteni unu la alian kaj kunagadi por projektoj, renkontiĝoj, eldonaĵoj en la kampo de terminologio kaj pere de kiu UEA iĝus Asocia Membro de Infoterm.

== UEA en Interreto ==
=== UEA en Vikipedio ===
{{Ĉefartikolo|UEA-Vikio}}
UEA uzas [[Vikipedio]]n ekde 2003 laŭ iniciato de [[Renato Corsetti]], tiama prezidanto. Vikipedio enhavas informojn pri:
* [[Fakaj Esperanto-asocioj]]
* [[Landa asocio de UEA|Landaj Asocioj de UEA]]
* Esperanto-Centroj kaj Kursejoj
* Kalendaro de aranĝoj por esperantistoj
* Kalendaro de kursoj por neesperantistoj

== Sidejo de UEA ==
Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, Nederlando

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* [[Hans Jakob|Jakob, Hans]] (red.) 1933 : ''[[Universala Esperanto-Asocio. Historia Skizo 1908-1933]]'', UEA, [[Ĝenevo]], 110 p.
* Jakob, Hans 1995 : ''[[Servisto de l' Ideo]]'', [[Flandra Esperanto-Ligo]], [[Antverpeno]], 120 p., ISBN 90-71205-58-4
* [[Uwe-Joachim Moritz|Moritz, Uwe-Joachim]] 1975 : Preparoj por la nova statuto de UEA : Jura kontinueco de UEA, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 831(3), p.{{spaco}}41–42
* [[Humphrey Tonkin|Tonkin, Humphrey k.a.]] 1975 : La financo de UEA : La problemo kaj kiamaniere venki ĝin, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 831(3), p.{{spaco}}43–45

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Universala Esperanto-Asocio|s=Kategorio:UEA}}
* [http://nova.uea.esperanto.net/ Oficiala retejo de Universala Esperanto-Asocio] (nova retejo - beta versio)
* [https://uea.org/ Malnova versio de la Oficiala retejo de UEA]
* {{Facebook}}
* {{Twitter}}
* [http://www.ipernity.com/home/uea UEA ĉe Ipernity]
* [https://uea.facila.org/filmetoj/ Filmetoj - uea.facila]

{{EdE|U}}
{{EDE|
evento=Citaĵo el [[Enciklopedio de Esperanto - U|Enciklopedio de Esperanto]] 1934|
teksto='''UEA''' - Plej grava organizaĵo de E. - Jaron post jaro, precipe post la 1-a UK, sentiĝis, ke E sen reala praktikado internacia, simple kaj klare centrigita, ne havos altirpovon por reale pensanta mondo. La ideoj kristaliĝis en propono farita de A. Carles al la 2-a UK 1906 kaj ĝi tekstis jene: „Estus oportune, havi en multaj urboj konsulojn, al kiuj oni povus ĉiam sukcese sin turni kaj de kiuj per malgranda maklera pago - oni povus ricevi ĉiujn petitajn sciigojn, eĉ privatajn informojn pri komercistoj. Ankaŭ la vojaĝantoj ĉiam scius, kien ili povus sinprezenti por ricevi bonan akcepton kaj ĉiujn postulitajn informojn, ne ĝenante iun.“ La UK decidis „Rekomendi al la societoj kaj grupoj, ke ili fondu en ĉiuj lokoj, kie estos eble, E-istajn konsulejojn, kiuj povos en la landoj, kie tiu nomo ne estus akceptata de la registaro, ricevi alian nomon, kiel ekzemple, E-istaj Agentejoj.“ Tiu ĉi bonintenca forŝovo de la propono al la grupo malatentis jam tiam la neceson de speciala organizo kaj de centro, tial la propono estis praktike enterigita.

Preskaŭ du jarojn poste reprenis la proponon [[Theophile Rousseau]] kaj [[Hector Hodler]]. En serio de artikoloj Hodler skizis la novan organizaĵon kaj en n-ro 30 (de la 1-a de majo) de ,Esperanto' 1908 aperis la informo pri la fondo de Universala Esperanto-Asocio. La unua oficiala informilo en la sama n-ro donis la formalajn kaj praktikajn detalajn de UEA.

Alia ĝermo de UEA estis la E-oficejoj la E-oficejoj, starigitaj laŭ propono de Rousseau. La unua E-oficejo estis en franca urbo [[Bourg-en-Bresse]], kie vivis Rousseau, la kunfondinto de UEA.

Simpla, servopreta, malmultekosta: estas ĉefe tiuj kvalitoj, kiuj kaŭzis la rapidan kreskon de UEA. La provizora regularo aperinta en la revuo ,[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]' (12 majo 1908) fiksis la celojn: 1. Sub la nomo UEA estis fondita Asocio, kies celo estas la plifaciligo de la ĉiuspecaj rilatoj inter diverslingvano kaj la kreo de fortika ligilo de solidareco inter ĝiaj anoj. - 2. la sola lingvo oficiala de la UEA estas la lingvo E, tia, kia ĝi estas difinita per sia literatura kaj teknika vortaro. Konsekvence la UEA neniel enmiksiĝos en lingvaj diskutoj. - 3. La UEA estas absolute neŭtrala rilate al religio, politiko kaj nacieco. - Tiuj tri fundamentaj reguloj nur iom modititaj troviĝas ankoraŭ nun en la statuto.

La unua kunveno de UEA okazis en Dresden dum la 4-a [[UK 1908]]. La tagordo enhavis la raportojn de la fakoj ekzistintaj tiam (1. administrado, 2. konsuloj kaj oficejoj, 3. turismo), kaj proponon pri kreo de novaj fakoj: komerco kaj industrio, instruado. La jarlibro mem aperis antaŭ la kongreso kaj indikis la staton de UEA: 206 delegitoj, 46 vicdelegitoj, 94 subdelegitoj, 62 E-oficejoj, el kiuj 22 plene organizitaj; ĉio en 249 lokoj kaj en 23 landoj; pagintaj membroj: 1223.

Kiel unuan etapon de la evoluo oni povus fiksi la tempon 1908-1912, de la fondo ĝis la tielnomita Financa reformo, en Krakovo diskutita kaj akceptita. La ekstera evoluo de la asocio estis videbla el la jarlibroj, ili estas la mezuriloj plej bone videblaj de la progreso kaj de la enradikiĝo. La mizeraspektan libreton de 1908, de 24 paĝoj, anstataŭis jam en 1911 broŝuro de 184 paĝoj entenantaj 885 lokojn kun delegitoj kaj konsuloj en 47 landoj. 158 E-oficejojn, 266 entreprenojn, 7804 membrojn. La forton de la asocio ankaŭ dokumentas la fakto, ke la sinteno de la gvidantaj E-istoj de tiu ĉi tempo notinde iĝis pli favora kaj komprenema. Ja ne mankis ĵaluzo kaj malkompreno, sed antaŭ la evidenta progreso silentiĝis ankaŭ tiuj ĉi voĉoj.

La eksplodo de la milito trafis UEA en la plej bona stato: solida konduto financa, fido ĝenerala ĉe la esperantista publiko, klaraj gvidlinioj, ĝojiga membrostato. Tre gravis, ke la delegitoj de UEA en la militantaj landoj ne estis kaptitaj de la milita spirito. Tio permesis, ke la Centra Oficejo daŭrigu unue sian kutiman laboron, degeliĝanta al nenio dum la unuaj monatoj kaj nur time repreninta ioman amplekson post januaro 1915. La stabo, konsistinta kun la direktoro el ses personoj, malgrandiĝis je du por poste kreski ĝis ok kaj dek kun la libervolaj helpantoj.

UEA dissendis dum sept. 1914 cirkuleron al la delegitoj kun teksto por enpresi en tagaj gazetoj. Tiu ĉi informo tradukita en 30 lingvojn aperis en centoj da tagaj gazetoj. Ĝi tekstis: „Ĉar la militagoj okazis preskaŭ subite, multaj personoj troviĝas surprizataj en la malamikaj landoj kaj ne plu havas la eblon, korespondi kun siaj parencoj kaj amikoj. Por laŭeble helpi ilin, la oficejo de UEA, sidanta en Ĝenevo, ĵus informis siajn delegitojn en la malamikaj landoj, ke ĝi volonte servos kiel Perilo por la interŝanĝado de privataj korespondaĵoj inter la malamikaj landoj. La leteroj estas ricevataj ĉe la Ĝeneva Oficejo, el kie ili estas transdonataj al la adresato, se bezone post traduko. Estas akceptataj nur la nefermitaj korespondaĵoj, havantaj absolute nenian politikan aŭ militistan karakteron. La personoj, kiuj deziras uzi tiun servon, nun en plena funkciado, estas petataj, sendi ĉiujn leterojn, kun du internaciaj respondkuponoj, al UEA, 10. rue de la Bourse, Genève, Svislando. Dum sept. ĝis dec. 1914 la alveno de korespondaĵoj fariĝis timiga - pro la laboro kiun postulis la plenumo. Jen la dispartiĝo laŭ fakoj: 1. simpla transsendo; 2. specialaj servoj; 3. monsendo; 4. militistoj; 5. civilkaptitoj; 6. rehejmigado de civiluloj en militregionoj; 7. militkaptitoj kaj rilatoj kun la respektivaj aŭtoritatoj; 8. rilatoj kun ruĝkrucaj organizaĵoj; 9. Ruĝa Kruco, Ĝenevo; 10. variaĵoj. Neforgesindaj estas la servoj, kiujn plenumis la delegitoj Pinagel, Alfred Mahn, Bernhard Luis, Charles Brunet, Schwaiger, f-ino Gérard, prof. [[Paul Gottfried Christaller]], [[Stanisław Rudnicki]], Szabunlevicz kaj aro da aliaj.

Menciinda detalo en la historio de UEA estas la ĉikanoj. De 1916 la gazeto ,E' estis malpermesita en Francujo kaj malgraŭ interveno de generalo [[Hippolyte Sebert]] ĉe ministro Painlevé tiu ĉi malpermeso ne estis forigata. La milita aŭtoritato, kiu decidis pri tio, bazis sin sur la prijuĝo de oficiro de cenzuro, fama E-isto, fariĝinta Idisto. (La gazeto havis tiam 300 abonantojn en Francujo.) Tre malutilis ankaŭ tio, ke la poŝto por transmaraj landoj pasis Francujon. La brita cenzuro tiurilate kondutis pli larĝanime. La germana cenzuro ne ekzamenis periodaĵojn, trairintajn Germanujon, sed nur korespondaĵojn.

La agado de UEA sur esperantista kampo estis tiu de ligilo inter la ankoraŭ funkciantaj organizaĵoj en kelkaj neŭtralaj landoj kaj la aktivaj E-istoj. Aperis regule ,E‘ ĉiumonate kun artikoloj pri tutmondaj problemoj. En 1916 aperis jarlibro, kiu enhavis ĉefajn informojn kaj la adresaron de delegitoj. Plie aperis dufoje libreto: „E dum la milito“, kiu enhavis resumon de la stato de la movado. Elokvente parolis pri la sekvoj de la milito la ciferoj. En 1914 la nombro de pagintaj anoj estis 7233, en 1915 estis 2699, en 1918 1958.

Je la 11-a nov. 1918 silentis la kanonoj. Unu post la aliaj alvenis leteroj de revenintaj soldatoj. Per Alvoko al la Esperantistaro (jan. 1919) subskribita de Hodler kaj E. Stettler, UEA anoncis la reprenon de la laboroj. La malsano de Hodler devigis ŝanĝon en la administra gvidado, kiun akceptis [[Eduard Stettler]] kaj dum marto ankaŭ la Centra Oficejo translokiĝis al Bern. La jaro 1919 estis plene dediĉita rekonstrui la asocion. Je la fino de la jaro UEA kalkulis 3114 anojn. La sumo de poŝtaĵoj ricevitaj kaj senditaj atingis denove 20.000 kontraŭ 8.300 en 1918.

Du gravaj okazintaĵoj distingas la jaron 1920: la morto de la fondinto Hodler kaj la okazigo de l' unua postmilita UK en Hago. Monumenton Hodler ne bezonas, tion li kreis en UEA, en kiu li metis sian tutan koron, amon kaj inteligenton. Bela memoraĵo, kiun li lasis, estis la donaco de kapitalo, kiu devis certigi la ekziston de UEA. Dum la UK la ĉefa laboro de la UEA-kunveno estis la diskuto pri la statuto, kiu estis verkata de Stettler.

La UK en Helsinki en 1922 alportis gravan ŝanĝon: UEA fariĝis kolono de duflanka tutmonda organizaĵo E-ista. Per la kontrakto de Helsinki UEA fordonis certajn laborojn, kiujn ĝi ĝis tiam plenumis. La evoluo de UEA ĝis 1932 iris sian vojon, regule kaj decide. Ĝi ĉefe dediĉis sin al la firmigo de la propra organizaĵo, al la plibonigo de la servoj, al la plidensigo de la delegita reto kaj al la pligrandigo de la membraro.

La membraro de 1919 kreskis ĝis 1927, poste malkreskis.
*1920: 3894
*1921: 5570
*1922: 6253
*1923: 6332
*1924: 8205
*1925: 9424
*1926: 8687
*1927: 9100
*1928: 9095
*1929: 9113
*1930: 9062
*1931: 8835
*1932: 8619

La prezidanto de UEA estis la fondinto Hector Hodler ĝis la morto 1920. Okupis tiun ĉi oficon ĝis sia malsaniĝo en 1924 Eduard Stettler. De tiam ĝis 1928 prezidis Edmond Privat, poste fariĝis denove prezidanto Eduard Stettler, kiu rezignis pro la ofico en 1934 kaj sekvis lin Louis Bastien.

Multajn partojn de la historio de UEA v. en la artikoloj: Organizo, Milito, Esperanto, Oficiala Jarlibro, Hodler, Privat, Stettler, ktp. Pri la nuna stato de la organizo 1. la jarlibron 1934 p: 6-16.

Detalan, kvankam ne kompletan historion de UEA enhavas ,Historia skizo, 1908-1933, verkita de Georgo Agricola (Jarlibro 1933), kiu aperis ankaŭ en aparta represo. Nia artikolo estas kompilaĵo el la nomita skizo.|
ordigo=Universala Esperanto-Asocio
}}

[[Kategorio:UEA| ]]
[[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj]]
[[Kategorio:Esperanto-eldonejoj]]</text>
      <sha1>plyd9qev1kh0kntb6kahzyp1ur3j1so</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412554</id>
      <parentid>9412551</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Fondaĵoj de UEA */</comment>
      <origin>9412554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33213" sha1="15u2f1jsaj2tvpyd9v4g48c5mto1umy" xml:space="preserve">{{Alidirekto|UEA}}
{{Informkesto organizaĵo
| eonomo            = Universala Esperanto-Asocio
| bildo_priskribo   = La [[Centra Oficejo de UEA]] en [[Roterdamo]]
| tipo              = [[asocio]]
| sidejo            = [[Roterdamo]], [[Nederlando]]
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}&lt;!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--&gt;
|longitudo     ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=NL
|situo sur mapo=Roterdamo
|zomo=13
}}
'''Universala Esperanto-Asocio''' ('''UEA'''), fondita la {{daton|28|aprilo|1908}}, estas la plej granda [[Ne-registara organizaĵo|internacia ne-registara organizo]] de parolantoj de [[Esperanto]], kun 5501 individuaj membroj en 121 landoj (laŭ la [[Jarlibro de UEA]] de 2016) kaj en oficialaj rilatoj kun [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj [[Unesko]]. Aldone al proksimume ses mil individuaj membroj, aliĝis en UEA 72 [[Landa Asocio|landaj Esperanto-asocioj]] kun sume 9215 membroj el 72 landoj (laŭ la [[Jarlibro de UEA]] 2016).

== Celoj ==
La celaro de UEA estas:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

# Disvastigi la uzadon de la Internacia Lingvo Esperanto;
# Agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj kaj faciligi la internacian komunikadon;
# Plifaciligi la ĉiuspecajn spiritajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj, malgraŭ diferencoj de nacieco, raso, sekso, religio, politiko aŭ lingvo;
# Kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj.

== Strukturo ==
UEA havas kaj individuajn membrojn, kiuj registriĝas centre en [[Roterdamo]], [[Nederlando]] kaj aligitajn membrojn, kiuj estas la membroj de la aliĝintaj Landaj Asocioj.
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Membrokarto de UEA 1.jpg|Membrokarto de UEA por jaro 2000
Dosiero:Membrokarto de UEA 2.jpg|Membrokarto de UEA por jaro 2000
&lt;/gallery&gt;

=== Estraro ===
{{Ĉefartikolo|Estraro de UEA}}

La Estraro de UEA estas la plej alta gvida organo de la asocio, elektita de la [[Komitato de UEA]]. Al la Estraro apartenas ankaŭ la [[Prezidanto de UEA|prezidanto]], la vicprezidantoj kaj la [[Ĝenerala Sekretario de UEA|Ĝenerala Sekretario]].

Lastaj estraroj:
* [[Estraro de UEA 2019-2022]]
* [[Estraro de UEA 2016-2019]]
* [[Estraro de UEA 2013-2016]]

=== [[Komitato de UEA|Komitato]] ===
La Komitato estas la supera gvid-organo de UEA. Ĝi havas la rajton fari ĉiujn decidojn pri la direkto de la agado kaj pri unuopaj agadoj. Ĝi ankaŭ rajtas fari ĉiujn decidojn pri administrado, financaj planoj, ktp. La komitato kunsidas ĉiujare dum la Universala Kongreso kaj laboras perpoŝte dum la cetero de la jaro. La komitatanoj havas trijaran oficperiodon. En la Komitaton oni eniras je tri malsamaj vojoj:
* Komitatano A: la plej granda grupo, kiel reprezentanto elektita de aliĝinta Landa Asocio aŭ faka asocio;
* Komitatano B: kiel reprezentanto elektita de la Individuaj Membroj;
* Komitatano C: la jamaj komitatanoj A kaj B rajtas alelekti certan nombron da pliaj komitatanoj kun aparte bezonataj spertoj
* Komitatanoj de UEA
[https://uea.org/asocio/komitato Komitato de UEA 2016-2019]

[[Komitato de UEA 2013-2016]]

[[Komitato de UEA 2010-2013]]

Komitato de UEA 2007-2010

[[Komitato de UEA 2004-2007]]

[[Komitato de UEA 2001-2004]]

[[Komitato de UEA 1989-1992]]

[[Komitato de UEA 1983-1986]]

[[Komitato de UEA 1950-1953]]

[[Komitato de UEA 1947-1950]]

[[Komitato de UEA 1920-1924]]
* [[Komitato pri publika informado]]

=== [https://uea.org/asocio/komisionoj Komisiono kaj Komisiitoj] ===
La Komitato kaj la Estraro estas helpataj pri apartaj problemoj de komisionoj kaj komisiitoj, kiuj rajtas esti ankaŭ ne-komitatanoj.

Turnu unue vin al ili se vi havas proponon aŭ problemon pri unu el la sekvaj laborkampoj.

La komisionojn pri elektoj, financo kaj statutoj de Landaj kaj Fakaj Asocioj nomumas la Komitato, aliajn la Estraro. Por gravaj laborkampoj sen komisiito estas menciita la koncerna estrarano.
* [[Afrika Komisiono de UEA|Afrika Agado]]
* [http://www.esperanto-afriko.org/ Paĝaro de Esperanto] Afriko
* [[Amerika Komisiono de UEA|Amerika Agado]]
* [[Azia-Oceania Komisiono de UEA]] (KAEM)
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/azia_agado Azia-Oceania Agado]''
* [[Belartaj Konkursoj de UEA|Belartaj Konkursoj]]
* ''Edukado''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/referenckadraj_ekzamenoj Ekzamenoj laŭ la Komuna Eŭropa Referenckadro]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/elektoj Elektoj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/ced Esploro kaj dokumentado]''
* [https://uea.org/asocio/komisionoj/europa_agado Eŭropa agado]
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/faka_agado Faka agado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/familioj Familioj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/financo Financo]''

S-ro [[Osmo Buller]] (Nederlando)

S-ro [[Nico Huurman]] (Nederlando)

S-ro Fernando Jorge Pedrosa Maia Jr. (Brazilo)

S-ro [[Trezoro Huang Yinbao]] (Ĉinio)
* ''[[Fondaĵo Grabowski]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/uk_gazetara_kampanjo Gazetara Kampanjo pri la UK]''
* ''[[Ĝemelurbo|Ĝemelaj urboj]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/indi%C4%9Denaj_popoloj Indiĝenaj popoloj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/institucio_hodler Institucio Hodler ’68]''
* ''[[Internacia Infana Kongreseto]]''
* ''[[Internaciaj Ekzamenoj]]''
* ''[[Internacia Kongresa Universitato]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/konsilio_de_europo Konsilio de Eŭropo]''
* ''[[Konto Espero]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/kulturo Kulturo]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/mezoriento_kaj_nordafriko Meza Oriento kaj Norda Afriko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/oratora_konkurso Oratora Konkurso]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/poshtmarkoj Poŝtmarkvendado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/radio Radio]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/scienca_agado Scienca agado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/sia Semajno de Internacia Amikeco]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/statutoj Statutoj de landaj kaj fakaj asocioj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/terminologiaj_instancoj Terminologiaj instancoj (ISO/TC37 kaj Infoterm)]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/unesko Unesko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_novjorko Unuiĝintaj Nacioj: Novjorko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_ghenevo Unuiĝintaj Nacioj: Ĝenevo]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_vieno Unuiĝintaj Nacioj: Vieno]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/zeoj Zamenhof/Esperanto-objektoj (ZEO-j)]''

=== Honoraj oficoj ===
* [[Honora prezidanto de UEA|Honoraj prezidantoj]]
* [[Honora Patrona Komitato de UEA|Honora Patrona Komitato]]
* [https://uea.org/asocio/honoraj_oficoj#hpk Honoraj Dumvivaj Membroj]
* [[Listo de honoraj membroj de UEA|Honoraj Membroj]]

=== Ĝenerala direktoro ===
{{Ĉefartikolo|Ĝeneralaj Direktoroj de UEA}}
[[Dosiero:Martin Schäffer ĝenerala sekretario de UEA.jpg|eta|160ra|Martin Schäffer, Ĝenerala Direktoro de UEA ekde 2018|maldekstra]]
La ofico de Ĝenerala Direktoro de UEA havis diversajn nomojn dum la historio. Ekde 1980 oni nomas per tio la ĉefan dungiton de Universala Esperanto-Asocio.

=== [https://uea.org/asocio Oficejoj kaj Institucioj] ===
==== Oficejoj ====
La [[Centra Oficejo de UEA]] estas en Roterdamo. Tie rezidas oficiale ankaŭ [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (&quot;TEJO&quot;). Krom tio ekzistis kaj ekzistas pluraj aliaj centroj, ekzemple la [[Novjorko|novjorka]] oficejo ĉe la sidejo de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] (ekde [[1977]]), kaj la Afrika Centro (ekde [[2001]]). Nun nur historiaj estas la [[Serva Centro]] en [[Ĝenevo]] (1947–1960 kaj 1980), la [[Grafika Centro Antverpeno]] kaj la [[Scienca Eldona Centro]] en [[Budapeŝto]].
* [https://uea.org/asocio/centra_oficejo Novjorka Oficejo]
* [[Afrika Oficejo]]{{ĉefartikolo|Centra Oficejo de UEA}}

==== Institucioj ====
* [[Institucio Hodler|Institucioj Hodler]]
* [[Centro de Esploro kaj Dokumentado pri la Monda Lingvo-Problemo]]
* [[Rondo Familia]]
* [[Terminologia Esperanto-Centro]]

=== Fondaĵoj de UEA ===
La mono ricevata de UEA pasas al ĝia Asocia Kapitalo, Ĝenerala Kaso, aŭ diversaj fondaĵoj. Pri la Asocia [[Kapitalo]] disponas la [[Estraro de UEA|Estraro]]&lt;ref&gt;[https://uea.org/teko/regularoj/statuto Statuto de UEA]&lt;/ref&gt; La Ĝenerala Kaso estas uzata libere de la [[Centra Oficejo]] por kovri ajnajn bezonojn. La fondaĵoj estas uzataj por ke donacantoj povu direkti sian donacon al specifa agadokampo. Ili estas:&lt;ref&gt;[https://uea.org/asocio/fondajhoj Stato de junio 2026 laŭ la retejo de UEA]&lt;/ref&gt;

{{Kolumno-kom|larĝeco=auto}}
{{Kolumno}}
*[[Fondaĵo Afriko]]
*[[Fondaĵo Ameriko]]: por la Esperanto-movado en Suda kaj Centra Ameriko
*[[Fondaĵo Azio]]
*[[Fondaĵo Eŭropo]]

{{Kolumno}}
*Belarta Fondaĵo: por la [[Belartaj Konkursoj]]
*[[Fondaĵo Charles Power]]: por scienca agado, [[sciencfikcio]] kaj [[fantasto]]
*Biblioteka Fondaĵo
*Fondaĵo [[CED]]
*Konto Eduko
*[[Konto Espero]]: por esperantistoj trafitaj de milito aŭ natura katastrofo
*[[Fondaĵo Enderby]]: por agado pri [[homaj rajtoj]]

{{Kolumno}}
*[[Fondaĵo Grabowski]]: por premii verkadon en Esperanto
*Fondaĵo Grégoire Maertens: por la [[Premio Grégoire Maertens]]
*Fondaĵo Informado
*Fondaĵo Junularo: por [[TEJO]]
*Fondaĵo Kultura Evoluigo
*Fondaĵo Novjorka Oficejo
*Fondaĵo Oficeja Ilaro

{{Kolumno}}
*[[Societo Zamenhof]]: ekstra kotizo kiel donaco al UEA
*[[Fondaĵo Unesko]]: por agado de UEA ĉe [[Unesko]]
*Fondaĵo Virina Agado: por la [[Komisiono pri Virina Agado]]. &lt;ref&gt;En sia Estrara Raporto pri 2025 UEA informis pri fondaĵo Virinoj &quot;por subteni estontajn projektojn kaj iniciatojn ligitajn al virina agado en Esperantujo&quot;, ne klarigante, ĉu temas pri modifo de ĉi tiu fondaĵo aŭ nova kaj aparta. &quot;Estrara Raporto pri la agado de UEA en 2025.&quot; 2026. ''Esperanto'' 1414(7-8): 155.&lt;/ref&gt;
*[[Volontula Fondaĵo]]: por la Volontula Servo de UEA
*Fondaĵo Volontula Domo: por la [[Volontula Domo]]
*[[Fondaĵo Wüster]]: por terminologia laboro
*Fondaĵo Virtuala Kongreso: por la [[Virtuala Kongreso de Esperanto]]^

{{Kolumno-fino}}

=== [https://uea.org/asocio/oficistoj Oficistoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190421145826/https://uea.org/asocio/oficistoj |date=2019-04-21 }} ===
=== [https://uea.org/asocio/volontuloj Volontuloj] ===
=== Premioj kaj omaĝoj ===
* [[Belartaj konkursoj]]
* [[Trofeo Fyne]]

=== Junulara sekcio (TEJO) ===
{{Ĉefartikolo|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo}}
[[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (TEJO) estas la junulara sekcio de UEA, por membroj malpli ol 30‑jaraj. TEJO havas propran strukturon kun Komitato kaj Estraro.

Simile al la Universala Kongreso de UEA, TEJO organizas [[Internacia Junulara Kongreso|Internacian Junularan Kongreson]] (IJK) ĉiujare en malsama loko. IJK estas semajndaŭra okazaĵo de koncertoj, prezentaĵoj, ekskursoj, kaj ĝenerala amuziĝo kiu allogas junulojn el la tuta mondo.

== Membraro ==
[[Dosiero:Number of UEA members by country.svg|eta|Landoj laŭ absoluta nombro da individuaj membroj de [[UEA]] dum 2020{{priskribo|#959995|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;1–100 membroj}}
{{Priskribo|#83aa83|101–200 membroj}}
{{Priskribo|#3e993e|201–300 membroj}}
{{Priskribo|#0a7c0a|301–400 membroj}}
]]
[[Dosiero:Relative number of Esperanto association members by country (2020).svg|eta|Landoj laŭ elmiliona nombro da individuaj membroj de [[UEA]] dum 2020{{priskribo|#d7f4d7|po &lt; 0.5 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#afe9af|po 0.5–0.9 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#87de87|po 1 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#37c837|po 2–3 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#2ca02c|po 4–5 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#217821|po 6–9 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#0b280b|po 10+ membroj el miliono}}
]]
[[Dosiero:Individuaj membroj de UEA 1979-2019.jpg|eta|Individuaj membroj ekde 1979 ĝis 2019]]
:''Pli detalajn informojn legu en la artikolo [[Membronombroj de UEA]]''
Post la [[dua mondmilito]] UEA nomis la ĝistiamajn membrojn &quot;Individuaj Membroj&quot;. Oni akceptis Landajn Asociojn kaj nomis ties membrojn &quot;Aligitaj Membroj&quot; (pere de la Landaj Asocioj). Dum 1949–1955 kaj poste, estis unue malpermesite kaj poste malfacile organizi Esperanto‑asocion en la plej multaj landoj de orienta Eŭropo; iom post iom la orientaj asocioj fine rajtis aliĝi al UEA (la soveta en [[1989]]). En la 1970aj povis aliĝi pluraj sudamerikaj Landaj Asocioj, en la 1980aj kaj 1990aj komencis veni afrikaj.

La nombro de individuaj membroj variis en la centjara historio plej ofte inter kvin mil kaj ok mil membroj, kun pintoj fine de la 1920aj jaroj kaj malpintoj precipe dum kaj post la du mondmilitoj. En la 1960aj ĝis 1980aj jaroj, UEA havis multe da aligitaj membroj el orienta Eŭropo; tiuj nombroj rapide malkreskis post 1989.

=== Membro-kategorio. ===
La Asocio konsistas el:

# aligitaj membroj (AM), aligitaj de la landaj asocioj aliĝintaj al UEA;
# individuaj membroj, individue enlistigitaj de UEA
# honoraj prezidantoj kaj honoraj membroj, nomitaj laŭ reguloj fiksitaj en la regularoj de la Asocio;
# membroj de la Honora Patrona Komitato, nomitaj laŭ aparta regularo.

La akcepto de la aligitaj membroj okazas pere de la aliĝintaj landaj asocioj. Aliajn kondiĉojn de aliĝo kaj membreco fiksas la Ĝenerala Regularo kaj aliaj regularoj.

=== Landaj asocioj ===
{{Vidu ankaŭ|Landaj asocioj de UEA}}
Por aliĝi al UEA la kondiĉoj por landa Esperanto-asocio estas, ke ĝi plenumas la kondiĉojn priskribitajn en la Ĝenerala Regularo, ke ĝi estas asocio laŭorde organizita kaj vaste malfermita al la civitanoj de sia lando, sen ekskluzivoj pro politika aŭ religia sinteno aŭ pro raso, lingvo aŭ sekso, kaj ke ĝi skribe konfirmas sian pretecon respekti la Statuton kaj regulojn de UEA, precipe ĝiajn celojn kaj ĝian neŭtralecon. Landa asocio pagas por ĉiu sia membro, kiu ne estas individua membro de UEA, jaran kotizon difinitan de la Komitato.

Kondiĉo por daŭra aliĝinteco estas, ke la Komitato restas kontenta pri plenumo de la jam difinitaj kondiĉoj kaj deklaro.

Principe UEA akceptas el unu regno nur unu landan asocion, sed la Komitato rajtas akcepti plurajn.

=== Fakaj Asocioj ===
Internaciaj fakaj Esperanto-asocioj neŭtralaj povas aliĝi al UEA laŭ la kondiĉoj fiksitaj en la Ĝenerala Regularo&lt;ref&gt;[https://uea.org/teko/regularoj Regularo de UEA en ties retejo]&lt;/ref&gt;.
* [[Fakaj Esperanto-asocioj|Listo de fakaj asocioj]]
* [[Ĝermolisto de Esperanto-asocioj]]

=== Kunlaboraj Organizoj ===
* ''Esperanto-asocioj''

Kun Esperanto-asocioj, kiuj ne plenumas la kondiĉojn priskribitajn en art. 13 kaj 14 de la [[Statuto de UEA]](sed respektas la homajn rajtojn kiel difinitajn en art. 5 de la [[Statuto de UEA]]) aŭ kiuj ne deziras formale aliĝi al UEA, la Estraro povas fari kontraktojn pri komuna agado, interŝanĝoj de servoj ktp. Por esti validaj, tiuj kontraktoj bezonas la aprobon de la Komitato, kiu rajtas starigi specifajn kondiĉojn per apartaj regularoj. La kontraktoj estu konformaj al la principoj esprimitaj en art. 5.de la [[Statuto de UEA]].
* ''Neesperantaj organizaĵoj''

La Asocio povas fari kontraktojn, laŭ la kondiĉoj priskribitaj en art. 15 kun neesperantaj organizaĵoj.

== Eldonaĵoj de UEA ==
[[Dosiero:1968 Statuto kaj Regularoj UEA.jpeg|eta|''Statuto kaj Regularoj de Universala Esperanto-Asocio'', 1968.]]
* [[Jarlibro de UEA]] (ĝis [[2018]])
* [[Esperanto (revuo)|Revuo Esperanto]]
* [[Kontakto (revuo)|Kontakto]]
* [[TEJO-aktuale]]
* Gazetaraj Komunikoj de UEA

== Statuto kaj Regularo de UEA ==
=== [https://uea.org/teko/regularoj/statuto Statuto de UEA] ===
=== [https://uea.org/teko/regularoj Regularo de UEA] ===
== Universala Kongreso de Esperanto ==
{{Ĉefartikolo|Universala Kongreso de Esperanto}}
La Universala Kongreso de Esperanto (UK) estas, laŭ la Jarlibro de Universala Esperanto-Asocio, &quot;internacia manifestacio de la esperantistaro&quot;, organizata de UEA. Ĝi estas kulturfesto, tutmovada forumo, turisma festo kaj laborkunveno de la organoj de UEA kaj de aliaj Esperanto-organizaĵoj. Ĝis la 8-a kongreso (1912) oni nomis ĝin &quot;Internacia&quot;, ekde la 9-a (1913) &quot;Universala&quot;. UEA okazigas la kongreson ĉiujare en malsama lando, provante respekti la geografian distribuon kaj organizajn fortojn de la movado. Kongresano estas persono, kiu oficiale aliĝis kaj pagis sian kongreskotizon. Kvankam la programo varias de jaro al jaro, ekzistas eroj, kiuj havas tre longan tradicion, kelkaj venas jam de la unua aŭ dua kongreso.

* [https://uea.org/kongresoj Oficiala retejo de UK]
* [https://uea.org/kongresoj/alighilo Aliĝilo al UK]

== Libroservo de UEA ==
[http://katalogo.uea.org/ Libroservo de UEA]

[https://uea.org/teko/libroj Elŝulteblaj libroj de UEA]

[[Libroservo|Libroservo de Esperanto]]

== Historio de UEA ==
{{Ĉefartikolo|Historio de UEA}}

Fine de 1907, Hector Hodler kaj aliaj esperantistoj komencis konstrui organizaĵon por antaŭenigi Esperanton pere de praktikaj servoj. La 28‑an de aprilo 1908, ili konstatis sufiĉan subtenon por fondi &quot;Universalan Esperanto‑Asocion&quot;, kaj tiu tago estas nun konsiderata la naskiĝtago de UEA.

Grava disputo inter UEA kaj la naciaj societoj estis la demando, kiu reprezentu la movadon al ekstero kaj kiu pagu kaj decidu pri komunaj taskoj de la tuta movado. Post la Helsinko‑sistemo de 1922 oni fine trovis en la Interkonsento de Kolonjo en 1933 jenan kompromison: UEA fariĝos la [[tegmenta organizaĵo|tegmento]] de la tuta neŭtrala movado, sed la plej multajn komitatanojn fakte sendis la aliĝintaj Landaj Asocioj.

Ĉar minoritato ĉirkaŭ eksprezidanto Eduard Stettler kaj eksdirektoro Hans Jakob estis elkore kontraŭ la kolonja kompromiso, okazis en 1936 Skismo en la Esperanto-movado: la plej multaj estroj, membroj, kaj Landaj Asocioj forlasis UEA kaj transiris al nove fondita Internacia Esperanto‑Ligo. La &quot;resto&quot; nomiĝis Ĝeneva UEA. En 1947 la Ĝeneva UEA kaj IEL kuniĝis al tiel nomata kunfandita UEA. La nuntempa UEA estas jure tiu nova UEA de 1947, la nuntempa Statuto de UEA registriĝis en 1980.

== Aktivecoj de UEA ==
Universala Esperanto-Asocio celas, laŭ la Statuto el 1980, disvastigi la uzadon de Esperanto, agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj, plifaciligi la ĉiuspecajn spiritajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj kaj &quot;kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://uea.org/info/eo/kio_estas_uea|titolo=Universala Esperanto-Asocio: Kio estas UEA?|alirdato=27-a de Aŭgusto 2021|lingvo=eo}}&lt;/ref&gt;

La precipaj konstantaj laboroj de UEA estas:

* Ĉiujare, UEA organizas la Universalan Kongreson (UK), kiun partoprenas kutime 1500–3000 homoj.
* Ĉiujare UEA observas la [[Tago de Homaj Rajtoj|Tagon de Homaj Rajtoj]], la 10-an de decembro, kune kun alia grava dato: la [[15-a de decembro]], kiam naskiĝis [[L. L. Zamenhof]] (1859-1917), la kreinto/iniciatinto de Esperanto&lt;ref&gt;(eo, en, fr)  ''[https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Informilo74-2501.pdf Tago de Homaj Rajtoj 2024: Kunfesti kaj kunprotesti] (PDF en eo, [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Newsletter74Jan2025.pdf PDF angle], [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Lettre74jan25.pdf PDF france])''. Esperanto kaj UN, n-ro 74 (januaro–februaro 2025)&lt;/ref&gt;. 
* UEA estas eldonejo kaj havas la plej grandan perpoŝtan Esperanto‑libroservon en la mondo kun pli ol 4000 libroj, kompaktdiskoj, kaj aliaj.
* Biblioteko Hector Hodler estas unu el la plej grandaj Esperanto‑bibliotekoj, kun la Arkivo de UEA.
* UEA tenas ankaŭ delegitan reton de reprezentantoj el la tuta mondo kiuj informas pri sia loko aŭ profesia fako.
* UEA eldonas monatan oficialan organon Esperanto kaj manlibron pri la Esperanto‑movado, nomata Jarlibro.
* UEA ĉiujare organizas Belartajn Konkursojn pri diversaj artaĵoj en Esperanto.
* En 2008, okaze de sia 100‑jariĝo kaj de la 60a datreveno de la Universala Deklaro pri Homaj Rajtoj, UEA organizis Internacian simpozion pri: &quot;Aktuala stato de la lingvaj rajtoj en la mondo&quot;, ĉe Unuiĝintaj Nacioj, en Ĝenevo (la 24‑an de aprilo 2008).
* Ekde 2014, okazigas serion da seminarioj pri Aktivula Maturigo por fortigi la movadan evoluigon.
* Krome ekzistas specifaj komisionoj por disvastigi Esperanton en kelkaj partoj de la mondo, ekzemple la [[Afrika Komisiono de UEA]] kaj la [[Azia Komisiono de UEA]]. Ili ambaŭ eldonas bultenojn, nome Esperanto en Afriko kaj Esperanto en Azio.
* [[Strategia Plano de UEA]] estas dokumento periode verkita por direkti la laborojn de UEA.

== Rilatoj ==
=== [[Landaj asocioj de UEA|Landaj Asocioj de UEA]] ===
UEA havas rilatojn kun multaj [[fakaj Esperanto-asocioj]]. Kelkaj estas aliĝintaj, simile al landaj asocioj, kaj sendas komitatanon al la Komitato. La plej multaj havas nur kunlaboran kontrakton kun UEA, inter ili ĉiuj neneŭtralaj asocioj kiel ekzemple la religiaj.
* UEA kun UN kaj Unesko

Krom kun [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] kaj [[Unesko]], UEA havas konsultajn rilatojn ankaŭ kun UNICEF kaj Konsilio de Eŭropo kaj ĝeneralajn kunlaborajn rilatojn kun Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj. UEA oficiale kunlaboras ĉe [[Internacia Organizaĵo por Normigado]] (ISO) pere de aktiva rilato al la ISO‑komitato pri terminologio (ISO/TC 37). La Asocio aktivas por informado ĉe Eŭropa Unio kaj aliaj interŝtataj kaj internaciaj organizaĵoj kaj konferencoj. UEA membras en Eŭropa Lingva Konsilio, komuna forumo de universitatoj kaj lingvaj asocioj por antaŭenigi la konon pri lingvoj kaj kulturoj en kaj ekster la Eŭropa Unio. Cetere, la 10‑an de majo 2011, UEA kaj la Internacia informejo por terminologio (Infoterm) subskribis Interkonsenton pri kunagado, ties celoj estas interalie interŝanĝi informojn, subteni unu la alian kaj kunagadi por projektoj, renkontiĝoj, eldonaĵoj en la kampo de terminologio kaj pere de kiu UEA iĝus Asocia Membro de Infoterm.

== UEA en Interreto ==
=== UEA en Vikipedio ===
{{Ĉefartikolo|UEA-Vikio}}
UEA uzas [[Vikipedio]]n ekde 2003 laŭ iniciato de [[Renato Corsetti]], tiama prezidanto. Vikipedio enhavas informojn pri:
* [[Fakaj Esperanto-asocioj]]
* [[Landa asocio de UEA|Landaj Asocioj de UEA]]
* Esperanto-Centroj kaj Kursejoj
* Kalendaro de aranĝoj por esperantistoj
* Kalendaro de kursoj por neesperantistoj

== Sidejo de UEA ==
Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, Nederlando

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* [[Hans Jakob|Jakob, Hans]] (red.) 1933 : ''[[Universala Esperanto-Asocio. Historia Skizo 1908-1933]]'', UEA, [[Ĝenevo]], 110 p.
* Jakob, Hans 1995 : ''[[Servisto de l' Ideo]]'', [[Flandra Esperanto-Ligo]], [[Antverpeno]], 120 p., ISBN 90-71205-58-4
* [[Uwe-Joachim Moritz|Moritz, Uwe-Joachim]] 1975 : Preparoj por la nova statuto de UEA : Jura kontinueco de UEA, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 831(3), p.{{spaco}}41–42
* [[Humphrey Tonkin|Tonkin, Humphrey k.a.]] 1975 : La financo de UEA : La problemo kaj kiamaniere venki ĝin, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 831(3), p.{{spaco}}43–45

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Universala Esperanto-Asocio|s=Kategorio:UEA}}
* [http://nova.uea.esperanto.net/ Oficiala retejo de Universala Esperanto-Asocio] (nova retejo - beta versio)
* [https://uea.org/ Malnova versio de la Oficiala retejo de UEA]
* {{Facebook}}
* {{Twitter}}
* [http://www.ipernity.com/home/uea UEA ĉe Ipernity]
* [https://uea.facila.org/filmetoj/ Filmetoj - uea.facila]

{{EdE|U}}
{{EDE|
evento=Citaĵo el [[Enciklopedio de Esperanto - U|Enciklopedio de Esperanto]] 1934|
teksto='''UEA''' - Plej grava organizaĵo de E. - Jaron post jaro, precipe post la 1-a UK, sentiĝis, ke E sen reala praktikado internacia, simple kaj klare centrigita, ne havos altirpovon por reale pensanta mondo. La ideoj kristaliĝis en propono farita de A. Carles al la 2-a UK 1906 kaj ĝi tekstis jene: „Estus oportune, havi en multaj urboj konsulojn, al kiuj oni povus ĉiam sukcese sin turni kaj de kiuj per malgranda maklera pago - oni povus ricevi ĉiujn petitajn sciigojn, eĉ privatajn informojn pri komercistoj. Ankaŭ la vojaĝantoj ĉiam scius, kien ili povus sinprezenti por ricevi bonan akcepton kaj ĉiujn postulitajn informojn, ne ĝenante iun.“ La UK decidis „Rekomendi al la societoj kaj grupoj, ke ili fondu en ĉiuj lokoj, kie estos eble, E-istajn konsulejojn, kiuj povos en la landoj, kie tiu nomo ne estus akceptata de la registaro, ricevi alian nomon, kiel ekzemple, E-istaj Agentejoj.“ Tiu ĉi bonintenca forŝovo de la propono al la grupo malatentis jam tiam la neceson de speciala organizo kaj de centro, tial la propono estis praktike enterigita.

Preskaŭ du jarojn poste reprenis la proponon [[Theophile Rousseau]] kaj [[Hector Hodler]]. En serio de artikoloj Hodler skizis la novan organizaĵon kaj en n-ro 30 (de la 1-a de majo) de ,Esperanto' 1908 aperis la informo pri la fondo de Universala Esperanto-Asocio. La unua oficiala informilo en la sama n-ro donis la formalajn kaj praktikajn detalajn de UEA.

Alia ĝermo de UEA estis la E-oficejoj la E-oficejoj, starigitaj laŭ propono de Rousseau. La unua E-oficejo estis en franca urbo [[Bourg-en-Bresse]], kie vivis Rousseau, la kunfondinto de UEA.

Simpla, servopreta, malmultekosta: estas ĉefe tiuj kvalitoj, kiuj kaŭzis la rapidan kreskon de UEA. La provizora regularo aperinta en la revuo ,[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]' (12 majo 1908) fiksis la celojn: 1. Sub la nomo UEA estis fondita Asocio, kies celo estas la plifaciligo de la ĉiuspecaj rilatoj inter diverslingvano kaj la kreo de fortika ligilo de solidareco inter ĝiaj anoj. - 2. la sola lingvo oficiala de la UEA estas la lingvo E, tia, kia ĝi estas difinita per sia literatura kaj teknika vortaro. Konsekvence la UEA neniel enmiksiĝos en lingvaj diskutoj. - 3. La UEA estas absolute neŭtrala rilate al religio, politiko kaj nacieco. - Tiuj tri fundamentaj reguloj nur iom modititaj troviĝas ankoraŭ nun en la statuto.

La unua kunveno de UEA okazis en Dresden dum la 4-a [[UK 1908]]. La tagordo enhavis la raportojn de la fakoj ekzistintaj tiam (1. administrado, 2. konsuloj kaj oficejoj, 3. turismo), kaj proponon pri kreo de novaj fakoj: komerco kaj industrio, instruado. La jarlibro mem aperis antaŭ la kongreso kaj indikis la staton de UEA: 206 delegitoj, 46 vicdelegitoj, 94 subdelegitoj, 62 E-oficejoj, el kiuj 22 plene organizitaj; ĉio en 249 lokoj kaj en 23 landoj; pagintaj membroj: 1223.

Kiel unuan etapon de la evoluo oni povus fiksi la tempon 1908-1912, de la fondo ĝis la tielnomita Financa reformo, en Krakovo diskutita kaj akceptita. La ekstera evoluo de la asocio estis videbla el la jarlibroj, ili estas la mezuriloj plej bone videblaj de la progreso kaj de la enradikiĝo. La mizeraspektan libreton de 1908, de 24 paĝoj, anstataŭis jam en 1911 broŝuro de 184 paĝoj entenantaj 885 lokojn kun delegitoj kaj konsuloj en 47 landoj. 158 E-oficejojn, 266 entreprenojn, 7804 membrojn. La forton de la asocio ankaŭ dokumentas la fakto, ke la sinteno de la gvidantaj E-istoj de tiu ĉi tempo notinde iĝis pli favora kaj komprenema. Ja ne mankis ĵaluzo kaj malkompreno, sed antaŭ la evidenta progreso silentiĝis ankaŭ tiuj ĉi voĉoj.

La eksplodo de la milito trafis UEA en la plej bona stato: solida konduto financa, fido ĝenerala ĉe la esperantista publiko, klaraj gvidlinioj, ĝojiga membrostato. Tre gravis, ke la delegitoj de UEA en la militantaj landoj ne estis kaptitaj de la milita spirito. Tio permesis, ke la Centra Oficejo daŭrigu unue sian kutiman laboron, degeliĝanta al nenio dum la unuaj monatoj kaj nur time repreninta ioman amplekson post januaro 1915. La stabo, konsistinta kun la direktoro el ses personoj, malgrandiĝis je du por poste kreski ĝis ok kaj dek kun la libervolaj helpantoj.

UEA dissendis dum sept. 1914 cirkuleron al la delegitoj kun teksto por enpresi en tagaj gazetoj. Tiu ĉi informo tradukita en 30 lingvojn aperis en centoj da tagaj gazetoj. Ĝi tekstis: „Ĉar la militagoj okazis preskaŭ subite, multaj personoj troviĝas surprizataj en la malamikaj landoj kaj ne plu havas la eblon, korespondi kun siaj parencoj kaj amikoj. Por laŭeble helpi ilin, la oficejo de UEA, sidanta en Ĝenevo, ĵus informis siajn delegitojn en la malamikaj landoj, ke ĝi volonte servos kiel Perilo por la interŝanĝado de privataj korespondaĵoj inter la malamikaj landoj. La leteroj estas ricevataj ĉe la Ĝeneva Oficejo, el kie ili estas transdonataj al la adresato, se bezone post traduko. Estas akceptataj nur la nefermitaj korespondaĵoj, havantaj absolute nenian politikan aŭ militistan karakteron. La personoj, kiuj deziras uzi tiun servon, nun en plena funkciado, estas petataj, sendi ĉiujn leterojn, kun du internaciaj respondkuponoj, al UEA, 10. rue de la Bourse, Genève, Svislando. Dum sept. ĝis dec. 1914 la alveno de korespondaĵoj fariĝis timiga - pro la laboro kiun postulis la plenumo. Jen la dispartiĝo laŭ fakoj: 1. simpla transsendo; 2. specialaj servoj; 3. monsendo; 4. militistoj; 5. civilkaptitoj; 6. rehejmigado de civiluloj en militregionoj; 7. militkaptitoj kaj rilatoj kun la respektivaj aŭtoritatoj; 8. rilatoj kun ruĝkrucaj organizaĵoj; 9. Ruĝa Kruco, Ĝenevo; 10. variaĵoj. Neforgesindaj estas la servoj, kiujn plenumis la delegitoj Pinagel, Alfred Mahn, Bernhard Luis, Charles Brunet, Schwaiger, f-ino Gérard, prof. [[Paul Gottfried Christaller]], [[Stanisław Rudnicki]], Szabunlevicz kaj aro da aliaj.

Menciinda detalo en la historio de UEA estas la ĉikanoj. De 1916 la gazeto ,E' estis malpermesita en Francujo kaj malgraŭ interveno de generalo [[Hippolyte Sebert]] ĉe ministro Painlevé tiu ĉi malpermeso ne estis forigata. La milita aŭtoritato, kiu decidis pri tio, bazis sin sur la prijuĝo de oficiro de cenzuro, fama E-isto, fariĝinta Idisto. (La gazeto havis tiam 300 abonantojn en Francujo.) Tre malutilis ankaŭ tio, ke la poŝto por transmaraj landoj pasis Francujon. La brita cenzuro tiurilate kondutis pli larĝanime. La germana cenzuro ne ekzamenis periodaĵojn, trairintajn Germanujon, sed nur korespondaĵojn.

La agado de UEA sur esperantista kampo estis tiu de ligilo inter la ankoraŭ funkciantaj organizaĵoj en kelkaj neŭtralaj landoj kaj la aktivaj E-istoj. Aperis regule ,E‘ ĉiumonate kun artikoloj pri tutmondaj problemoj. En 1916 aperis jarlibro, kiu enhavis ĉefajn informojn kaj la adresaron de delegitoj. Plie aperis dufoje libreto: „E dum la milito“, kiu enhavis resumon de la stato de la movado. Elokvente parolis pri la sekvoj de la milito la ciferoj. En 1914 la nombro de pagintaj anoj estis 7233, en 1915 estis 2699, en 1918 1958.

Je la 11-a nov. 1918 silentis la kanonoj. Unu post la aliaj alvenis leteroj de revenintaj soldatoj. Per Alvoko al la Esperantistaro (jan. 1919) subskribita de Hodler kaj E. Stettler, UEA anoncis la reprenon de la laboroj. La malsano de Hodler devigis ŝanĝon en la administra gvidado, kiun akceptis [[Eduard Stettler]] kaj dum marto ankaŭ la Centra Oficejo translokiĝis al Bern. La jaro 1919 estis plene dediĉita rekonstrui la asocion. Je la fino de la jaro UEA kalkulis 3114 anojn. La sumo de poŝtaĵoj ricevitaj kaj senditaj atingis denove 20.000 kontraŭ 8.300 en 1918.

Du gravaj okazintaĵoj distingas la jaron 1920: la morto de la fondinto Hodler kaj la okazigo de l' unua postmilita UK en Hago. Monumenton Hodler ne bezonas, tion li kreis en UEA, en kiu li metis sian tutan koron, amon kaj inteligenton. Bela memoraĵo, kiun li lasis, estis la donaco de kapitalo, kiu devis certigi la ekziston de UEA. Dum la UK la ĉefa laboro de la UEA-kunveno estis la diskuto pri la statuto, kiu estis verkata de Stettler.

La UK en Helsinki en 1922 alportis gravan ŝanĝon: UEA fariĝis kolono de duflanka tutmonda organizaĵo E-ista. Per la kontrakto de Helsinki UEA fordonis certajn laborojn, kiujn ĝi ĝis tiam plenumis. La evoluo de UEA ĝis 1932 iris sian vojon, regule kaj decide. Ĝi ĉefe dediĉis sin al la firmigo de la propra organizaĵo, al la plibonigo de la servoj, al la plidensigo de la delegita reto kaj al la pligrandigo de la membraro.

La membraro de 1919 kreskis ĝis 1927, poste malkreskis.
*1920: 3894
*1921: 5570
*1922: 6253
*1923: 6332
*1924: 8205
*1925: 9424
*1926: 8687
*1927: 9100
*1928: 9095
*1929: 9113
*1930: 9062
*1931: 8835
*1932: 8619

La prezidanto de UEA estis la fondinto Hector Hodler ĝis la morto 1920. Okupis tiun ĉi oficon ĝis sia malsaniĝo en 1924 Eduard Stettler. De tiam ĝis 1928 prezidis Edmond Privat, poste fariĝis denove prezidanto Eduard Stettler, kiu rezignis pro la ofico en 1934 kaj sekvis lin Louis Bastien.

Multajn partojn de la historio de UEA v. en la artikoloj: Organizo, Milito, Esperanto, Oficiala Jarlibro, Hodler, Privat, Stettler, ktp. Pri la nuna stato de la organizo 1. la jarlibron 1934 p: 6-16.

Detalan, kvankam ne kompletan historion de UEA enhavas ,Historia skizo, 1908-1933, verkita de Georgo Agricola (Jarlibro 1933), kiu aperis ankaŭ en aparta represo. Nia artikolo estas kompilaĵo el la nomita skizo.|
ordigo=Universala Esperanto-Asocio
}}

[[Kategorio:UEA| ]]
[[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj]]
[[Kategorio:Esperanto-eldonejoj]]</text>
      <sha1>15u2f1jsaj2tvpyd9v4g48c5mto1umy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412560</id>
      <parentid>9412554</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:09:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9412560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33198" sha1="7eg0z8c9w2kvxpohcvbwetf7fgzv4zr" xml:space="preserve">{{Alidirekto|UEA}}
{{Informkesto organizaĵo
| eonomo            = Universala Esperanto-Asocio
| bildo_priskribo   = La [[Centra Oficejo de UEA]] en [[Roterdamo]]
| tipo              = [[asocio]]
| sidejo            = [[Roterdamo]], [[Nederlando]]
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}&lt;!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--&gt;
|longitudo     ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=NL
|situo sur mapo=Roterdamo
|zomo=13
}}
'''Universala Esperanto-Asocio''' ('''UEA'''), fondita la {{daton|28|aprilo|1908}}, estas la plej granda [[Ne-registara organizaĵo|internacia ne-registara organizo]] de parolantoj de [[Esperanto]], kun 5501 individuaj membroj en 121 landoj (laŭ la [[Jarlibro de UEA]] de 2016) kaj en oficialaj rilatoj kun [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj [[Unesko]]. Aldone al proksimume ses mil individuaj membroj, aliĝis en UEA 72 [[Landa Asocio|landaj Esperanto-asocioj]] kun sume 9215 membroj el 72 landoj (laŭ la [[Jarlibro de UEA]] 2016).

== Celoj ==
La celaro de UEA estas:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

# Disvastigi la uzadon de la Internacia Lingvo Esperanto;
# Agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj kaj faciligi la internacian komunikadon;
# Plifaciligi la ĉiuspecajn spiritajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj, malgraŭ diferencoj de nacieco, raso, sekso, religio, politiko aŭ lingvo;
# Kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj.

== Strukturo ==
UEA havas kaj individuajn membrojn, kiuj registriĝas centre en [[Roterdamo]], [[Nederlando]] kaj aligitajn membrojn, kiuj estas la membroj de la aliĝintaj Landaj Asocioj.
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Membrokarto de UEA 1.jpg|Membrokarto de UEA por jaro 2000
Dosiero:Membrokarto de UEA 2.jpg|Membrokarto de UEA por jaro 2000
&lt;/gallery&gt;

=== Estraro ===
{{Ĉefartikolo|Estraro de UEA}}

La Estraro de UEA estas la plej alta gvida organo de la asocio, elektita de la [[Komitato de UEA]]. Al la Estraro apartenas ankaŭ la [[Prezidanto de UEA|prezidanto]], la vicprezidantoj kaj la [[Ĝenerala Sekretario de UEA|Ĝenerala Sekretario]].

Lastaj estraroj:
* [[Estraro de UEA 2019-2022]]
* [[Estraro de UEA 2016-2019]]
* [[Estraro de UEA 2013-2016]]

=== [[Komitato de UEA|Komitato]] ===
La Komitato estas la supera gvid-organo de UEA. Ĝi havas la rajton fari ĉiujn decidojn pri la direkto de la agado kaj pri unuopaj agadoj. Ĝi ankaŭ rajtas fari ĉiujn decidojn pri administrado, financaj planoj, ktp. La komitato kunsidas ĉiujare dum la Universala Kongreso kaj laboras perpoŝte dum la cetero de la jaro. La komitatanoj havas trijaran oficperiodon. En la Komitaton oni eniras je tri malsamaj vojoj:
* Komitatano A: la plej granda grupo, kiel reprezentanto elektita de aliĝinta Landa Asocio aŭ faka asocio;
* Komitatano B: kiel reprezentanto elektita de la Individuaj Membroj;
* Komitatano C: la jamaj komitatanoj A kaj B rajtas alelekti certan nombron da pliaj komitatanoj kun aparte bezonataj spertoj
* Komitatanoj de UEA
[https://uea.org/asocio/komitato Komitato de UEA 2016-2019]

[[Komitato de UEA 2013-2016]]

[[Komitato de UEA 2010-2013]]

Komitato de UEA 2007-2010

[[Komitato de UEA 2004-2007]]

[[Komitato de UEA 2001-2004]]

[[Komitato de UEA 1989-1992]]

[[Komitato de UEA 1983-1986]]

[[Komitato de UEA 1950-1953]]

[[Komitato de UEA 1947-1950]]

[[Komitato de UEA 1920-1924]]
* [[Komitato pri publika informado]]

=== [https://uea.org/asocio/komisionoj Komisiono kaj Komisiitoj] ===
La Komitato kaj la Estraro estas helpataj pri apartaj problemoj de komisionoj kaj komisiitoj, kiuj rajtas esti ankaŭ ne-komitatanoj.

Turnu unue vin al ili se vi havas proponon aŭ problemon pri unu el la sekvaj laborkampoj.

La komisionojn pri elektoj, financo kaj statutoj de Landaj kaj Fakaj Asocioj nomumas la Komitato, aliajn la Estraro. Por gravaj laborkampoj sen komisiito estas menciita la koncerna estrarano.
* [[Afrika Komisiono de UEA|Afrika Agado]]
* [http://www.esperanto-afriko.org/ Paĝaro de Esperanto] Afriko
* [[Amerika Komisiono de UEA|Amerika Agado]]
* [[Azia-Oceania Komisiono de UEA]] (KAEM)
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/azia_agado Azia-Oceania Agado]''
* [[Belartaj Konkursoj de UEA|Belartaj Konkursoj]]
* ''Edukado''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/referenckadraj_ekzamenoj Ekzamenoj laŭ la Komuna Eŭropa Referenckadro]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/elektoj Elektoj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/ced Esploro kaj dokumentado]''
* [https://uea.org/asocio/komisionoj/europa_agado Eŭropa agado]
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/faka_agado Faka agado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/familioj Familioj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/financo Financo]''

S-ro [[Osmo Buller]] (Nederlando)

S-ro [[Nico Huurman]] (Nederlando)

S-ro Fernando Jorge Pedrosa Maia Jr. (Brazilo)

S-ro [[Trezoro Huang Yinbao]] (Ĉinio)
* ''[[Fondaĵo Grabowski]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/uk_gazetara_kampanjo Gazetara Kampanjo pri la UK]''
* ''[[Ĝemelurbo|Ĝemelaj urboj]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/indi%C4%9Denaj_popoloj Indiĝenaj popoloj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/institucio_hodler Institucio Hodler ’68]''
* ''[[Internacia Infana Kongreseto]]''
* ''[[Internaciaj Ekzamenoj]]''
* ''[[Internacia Kongresa Universitato]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/konsilio_de_europo Konsilio de Eŭropo]''
* ''[[Konto Espero]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/kulturo Kulturo]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/mezoriento_kaj_nordafriko Meza Oriento kaj Norda Afriko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/oratora_konkurso Oratora Konkurso]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/poshtmarkoj Poŝtmarkvendado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/radio Radio]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/scienca_agado Scienca agado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/sia Semajno de Internacia Amikeco]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/statutoj Statutoj de landaj kaj fakaj asocioj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/terminologiaj_instancoj Terminologiaj instancoj (ISO/TC37 kaj Infoterm)]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/unesko Unesko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_novjorko Unuiĝintaj Nacioj: Novjorko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_ghenevo Unuiĝintaj Nacioj: Ĝenevo]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_vieno Unuiĝintaj Nacioj: Vieno]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/zeoj Zamenhof/Esperanto-objektoj (ZEO-j)]''

=== Honoraj oficoj ===
* [[Honora prezidanto de UEA|Honoraj prezidantoj]]
* [[Honora Patrona Komitato de UEA|Honora Patrona Komitato]]
* [https://uea.org/asocio/honoraj_oficoj#hpk Honoraj Dumvivaj Membroj]
* [[Listo de honoraj membroj de UEA|Honoraj Membroj]]

=== Ĝenerala direktoro ===
{{Ĉefartikolo|Ĝeneralaj Direktoroj de UEA}}
[[Dosiero:Martin Schäffer ĝenerala sekretario de UEA.jpg|eta|160ra|Martin Schäffer, Ĝenerala Direktoro de UEA ekde 2018|maldekstra]]
La ofico de Ĝenerala Direktoro de UEA havis diversajn nomojn dum la historio. Ekde 1980 oni nomas per tio la ĉefan dungiton de Universala Esperanto-Asocio.

=== [https://uea.org/asocio Oficejoj kaj Institucioj] ===
==== Oficejoj ====
La [[Centra Oficejo de UEA]] estas en Roterdamo. Tie rezidas oficiale ankaŭ [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (&quot;TEJO&quot;). Krom tio ekzistis kaj ekzistas pluraj aliaj centroj, ekzemple la [[Novjorko|novjorka]] oficejo ĉe la sidejo de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] (ekde [[1977]]), kaj la Afrika Centro (ekde [[2001]]). Nun nur historiaj estas la [[Serva Centro]] en [[Ĝenevo]] (1947–1960 kaj 1980), la [[Grafika Centro Antverpeno]] kaj la [[Scienca Eldona Centro]] en [[Budapeŝto]].
* [https://uea.org/asocio/centra_oficejo Novjorka Oficejo]
* [[Afrika Oficejo]]{{ĉefartikolo|Centra Oficejo de UEA}}

==== Institucioj ====
* [[Institucio Hodler|Institucioj Hodler]]
* [[Centro de Esploro kaj Dokumentado pri la Monda Lingvo-Problemo]]
* [[Rondo Familia]]
* [[Terminologia Esperanto-Centro]]

=== Fondaĵoj de UEA ===
La mono ricevata de UEA pasas al ĝia Asocia Kapitalo, Ĝenerala Kaso, aŭ diversaj fondaĵoj. Pri la Asocia [[Kapitalo]] disponas la [[Estraro de UEA|Estraro]]&lt;ref&gt;[https://uea.org/teko/regularoj/statuto Statuto de UEA]&lt;/ref&gt; La Ĝenerala Kaso estas uzata libere de la [[Centra Oficejo]] por kovri ajnajn bezonojn. La fondaĵoj estas uzataj por ke donacantoj povu direkti sian donacon al specifa agadokampo. Ili estas:&lt;ref&gt;[https://uea.org/asocio/fondajhoj Stato de junio 2026 laŭ la retejo de UEA]&lt;/ref&gt;

{{Kolumno-kom}}
{{Kolumno}}
*[[Fondaĵo Afriko]]
*[[Fondaĵo Ameriko]]: por la Esperanto-movado en Suda kaj Centra Ameriko
*[[Fondaĵo Azio]]
*[[Fondaĵo Eŭropo]]

{{Kolumno}}
*Belarta Fondaĵo: por la [[Belartaj Konkursoj]]
*[[Fondaĵo Charles Power]]: por scienca agado, [[sciencfikcio]] kaj [[fantasto]]
*Biblioteka Fondaĵo
*Fondaĵo [[CED]]
*Konto Eduko
*[[Konto Espero]]: por esperantistoj trafitaj de milito aŭ natura katastrofo
*[[Fondaĵo Enderby]]: por agado pri [[homaj rajtoj]]

{{Kolumno}}
*[[Fondaĵo Grabowski]]: por premii verkadon en Esperanto
*Fondaĵo Grégoire Maertens: por la [[Premio Grégoire Maertens]]
*Fondaĵo Informado
*Fondaĵo Junularo: por [[TEJO]]
*Fondaĵo Kultura Evoluigo
*Fondaĵo Novjorka Oficejo
*Fondaĵo Oficeja Ilaro

{{Kolumno}}
*[[Societo Zamenhof]]: ekstra kotizo kiel donaco al UEA
*[[Fondaĵo Unesko]]: por agado de UEA ĉe [[Unesko]]
*Fondaĵo Virina Agado: por la [[Komisiono pri Virina Agado]]. &lt;ref&gt;En sia Estrara Raporto pri 2025 UEA informis pri fondaĵo Virinoj &quot;por subteni estontajn projektojn kaj iniciatojn ligitajn al virina agado en Esperantujo&quot;, ne klarigante, ĉu temas pri modifo de ĉi tiu fondaĵo aŭ nova kaj aparta. &quot;Estrara Raporto pri la agado de UEA en 2025.&quot; 2026. ''Esperanto'' 1414(7-8): 155.&lt;/ref&gt;
*[[Volontula Fondaĵo]]: por la Volontula Servo de UEA
*Fondaĵo Volontula Domo: por la [[Volontula Domo]]
*[[Fondaĵo Wüster]]: por terminologia laboro
*Fondaĵo Virtuala Kongreso: por la [[Virtuala Kongreso de Esperanto]]

{{Kolumno-fino}}

=== [https://uea.org/asocio/oficistoj Oficistoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190421145826/https://uea.org/asocio/oficistoj |date=2019-04-21 }} ===
=== [https://uea.org/asocio/volontuloj Volontuloj] ===
=== Premioj kaj omaĝoj ===
* [[Belartaj konkursoj]]
* [[Trofeo Fyne]]

=== Junulara sekcio (TEJO) ===
{{Ĉefartikolo|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo}}
[[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (TEJO) estas la junulara sekcio de UEA, por membroj malpli ol 30‑jaraj. TEJO havas propran strukturon kun Komitato kaj Estraro.

Simile al la Universala Kongreso de UEA, TEJO organizas [[Internacia Junulara Kongreso|Internacian Junularan Kongreson]] (IJK) ĉiujare en malsama loko. IJK estas semajndaŭra okazaĵo de koncertoj, prezentaĵoj, ekskursoj, kaj ĝenerala amuziĝo kiu allogas junulojn el la tuta mondo.

== Membraro ==
[[Dosiero:Number of UEA members by country.svg|eta|Landoj laŭ absoluta nombro da individuaj membroj de [[UEA]] dum 2020{{priskribo|#959995|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;1–100 membroj}}
{{Priskribo|#83aa83|101–200 membroj}}
{{Priskribo|#3e993e|201–300 membroj}}
{{Priskribo|#0a7c0a|301–400 membroj}}
]]
[[Dosiero:Relative number of Esperanto association members by country (2020).svg|eta|Landoj laŭ elmiliona nombro da individuaj membroj de [[UEA]] dum 2020{{priskribo|#d7f4d7|po &lt; 0.5 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#afe9af|po 0.5–0.9 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#87de87|po 1 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#37c837|po 2–3 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#2ca02c|po 4–5 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#217821|po 6–9 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#0b280b|po 10+ membroj el miliono}}
]]
[[Dosiero:Individuaj membroj de UEA 1979-2019.jpg|eta|Individuaj membroj ekde 1979 ĝis 2019]]
:''Pli detalajn informojn legu en la artikolo [[Membronombroj de UEA]]''
Post la [[dua mondmilito]] UEA nomis la ĝistiamajn membrojn &quot;Individuaj Membroj&quot;. Oni akceptis Landajn Asociojn kaj nomis ties membrojn &quot;Aligitaj Membroj&quot; (pere de la Landaj Asocioj). Dum 1949–1955 kaj poste, estis unue malpermesite kaj poste malfacile organizi Esperanto‑asocion en la plej multaj landoj de orienta Eŭropo; iom post iom la orientaj asocioj fine rajtis aliĝi al UEA (la soveta en [[1989]]). En la 1970aj povis aliĝi pluraj sudamerikaj Landaj Asocioj, en la 1980aj kaj 1990aj komencis veni afrikaj.

La nombro de individuaj membroj variis en la centjara historio plej ofte inter kvin mil kaj ok mil membroj, kun pintoj fine de la 1920aj jaroj kaj malpintoj precipe dum kaj post la du mondmilitoj. En la 1960aj ĝis 1980aj jaroj, UEA havis multe da aligitaj membroj el orienta Eŭropo; tiuj nombroj rapide malkreskis post 1989.

=== Membro-kategorio. ===
La Asocio konsistas el:

# aligitaj membroj (AM), aligitaj de la landaj asocioj aliĝintaj al UEA;
# individuaj membroj, individue enlistigitaj de UEA
# honoraj prezidantoj kaj honoraj membroj, nomitaj laŭ reguloj fiksitaj en la regularoj de la Asocio;
# membroj de la Honora Patrona Komitato, nomitaj laŭ aparta regularo.

La akcepto de la aligitaj membroj okazas pere de la aliĝintaj landaj asocioj. Aliajn kondiĉojn de aliĝo kaj membreco fiksas la Ĝenerala Regularo kaj aliaj regularoj.

=== Landaj asocioj ===
{{Vidu ankaŭ|Landaj asocioj de UEA}}
Por aliĝi al UEA la kondiĉoj por landa Esperanto-asocio estas, ke ĝi plenumas la kondiĉojn priskribitajn en la Ĝenerala Regularo, ke ĝi estas asocio laŭorde organizita kaj vaste malfermita al la civitanoj de sia lando, sen ekskluzivoj pro politika aŭ religia sinteno aŭ pro raso, lingvo aŭ sekso, kaj ke ĝi skribe konfirmas sian pretecon respekti la Statuton kaj regulojn de UEA, precipe ĝiajn celojn kaj ĝian neŭtralecon. Landa asocio pagas por ĉiu sia membro, kiu ne estas individua membro de UEA, jaran kotizon difinitan de la Komitato.

Kondiĉo por daŭra aliĝinteco estas, ke la Komitato restas kontenta pri plenumo de la jam difinitaj kondiĉoj kaj deklaro.

Principe UEA akceptas el unu regno nur unu landan asocion, sed la Komitato rajtas akcepti plurajn.

=== Fakaj Asocioj ===
Internaciaj fakaj Esperanto-asocioj neŭtralaj povas aliĝi al UEA laŭ la kondiĉoj fiksitaj en la Ĝenerala Regularo&lt;ref&gt;[https://uea.org/teko/regularoj Regularo de UEA en ties retejo]&lt;/ref&gt;.
* [[Fakaj Esperanto-asocioj|Listo de fakaj asocioj]]
* [[Ĝermolisto de Esperanto-asocioj]]

=== Kunlaboraj Organizoj ===
* ''Esperanto-asocioj''

Kun Esperanto-asocioj, kiuj ne plenumas la kondiĉojn priskribitajn en art. 13 kaj 14 de la [[Statuto de UEA]](sed respektas la homajn rajtojn kiel difinitajn en art. 5 de la [[Statuto de UEA]]) aŭ kiuj ne deziras formale aliĝi al UEA, la Estraro povas fari kontraktojn pri komuna agado, interŝanĝoj de servoj ktp. Por esti validaj, tiuj kontraktoj bezonas la aprobon de la Komitato, kiu rajtas starigi specifajn kondiĉojn per apartaj regularoj. La kontraktoj estu konformaj al la principoj esprimitaj en art. 5.de la [[Statuto de UEA]].
* ''Neesperantaj organizaĵoj''

La Asocio povas fari kontraktojn, laŭ la kondiĉoj priskribitaj en art. 15 kun neesperantaj organizaĵoj.

== Eldonaĵoj de UEA ==
[[Dosiero:1968 Statuto kaj Regularoj UEA.jpeg|eta|''Statuto kaj Regularoj de Universala Esperanto-Asocio'', 1968.]]
* [[Jarlibro de UEA]] (ĝis [[2018]])
* [[Esperanto (revuo)|Revuo Esperanto]]
* [[Kontakto (revuo)|Kontakto]]
* [[TEJO-aktuale]]
* Gazetaraj Komunikoj de UEA

== Statuto kaj Regularo de UEA ==
=== [https://uea.org/teko/regularoj/statuto Statuto de UEA] ===
=== [https://uea.org/teko/regularoj Regularo de UEA] ===
== Universala Kongreso de Esperanto ==
{{Ĉefartikolo|Universala Kongreso de Esperanto}}
La Universala Kongreso de Esperanto (UK) estas, laŭ la Jarlibro de Universala Esperanto-Asocio, &quot;internacia manifestacio de la esperantistaro&quot;, organizata de UEA. Ĝi estas kulturfesto, tutmovada forumo, turisma festo kaj laborkunveno de la organoj de UEA kaj de aliaj Esperanto-organizaĵoj. Ĝis la 8-a kongreso (1912) oni nomis ĝin &quot;Internacia&quot;, ekde la 9-a (1913) &quot;Universala&quot;. UEA okazigas la kongreson ĉiujare en malsama lando, provante respekti la geografian distribuon kaj organizajn fortojn de la movado. Kongresano estas persono, kiu oficiale aliĝis kaj pagis sian kongreskotizon. Kvankam la programo varias de jaro al jaro, ekzistas eroj, kiuj havas tre longan tradicion, kelkaj venas jam de la unua aŭ dua kongreso.

* [https://uea.org/kongresoj Oficiala retejo de UK]
* [https://uea.org/kongresoj/alighilo Aliĝilo al UK]

== Libroservo de UEA ==
[http://katalogo.uea.org/ Libroservo de UEA]

[https://uea.org/teko/libroj Elŝulteblaj libroj de UEA]

[[Libroservo|Libroservo de Esperanto]]

== Historio de UEA ==
{{Ĉefartikolo|Historio de UEA}}

Fine de 1907, Hector Hodler kaj aliaj esperantistoj komencis konstrui organizaĵon por antaŭenigi Esperanton pere de praktikaj servoj. La 28‑an de aprilo 1908, ili konstatis sufiĉan subtenon por fondi &quot;Universalan Esperanto‑Asocion&quot;, kaj tiu tago estas nun konsiderata la naskiĝtago de UEA.

Grava disputo inter UEA kaj la naciaj societoj estis la demando, kiu reprezentu la movadon al ekstero kaj kiu pagu kaj decidu pri komunaj taskoj de la tuta movado. Post la Helsinko‑sistemo de 1922 oni fine trovis en la Interkonsento de Kolonjo en 1933 jenan kompromison: UEA fariĝos la [[tegmenta organizaĵo|tegmento]] de la tuta neŭtrala movado, sed la plej multajn komitatanojn fakte sendis la aliĝintaj Landaj Asocioj.

Ĉar minoritato ĉirkaŭ eksprezidanto Eduard Stettler kaj eksdirektoro Hans Jakob estis elkore kontraŭ la kolonja kompromiso, okazis en 1936 Skismo en la Esperanto-movado: la plej multaj estroj, membroj, kaj Landaj Asocioj forlasis UEA kaj transiris al nove fondita Internacia Esperanto‑Ligo. La &quot;resto&quot; nomiĝis Ĝeneva UEA. En 1947 la Ĝeneva UEA kaj IEL kuniĝis al tiel nomata kunfandita UEA. La nuntempa UEA estas jure tiu nova UEA de 1947, la nuntempa Statuto de UEA registriĝis en 1980.

== Aktivecoj de UEA ==
Universala Esperanto-Asocio celas, laŭ la Statuto el 1980, disvastigi la uzadon de Esperanto, agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj, plifaciligi la ĉiuspecajn spiritajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj kaj &quot;kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://uea.org/info/eo/kio_estas_uea|titolo=Universala Esperanto-Asocio: Kio estas UEA?|alirdato=27-a de Aŭgusto 2021|lingvo=eo}}&lt;/ref&gt;

La precipaj konstantaj laboroj de UEA estas:

* Ĉiujare, UEA organizas la Universalan Kongreson (UK), kiun partoprenas kutime 1500–3000 homoj.
* Ĉiujare UEA observas la [[Tago de Homaj Rajtoj|Tagon de Homaj Rajtoj]], la 10-an de decembro, kune kun alia grava dato: la [[15-a de decembro]], kiam naskiĝis [[L. L. Zamenhof]] (1859-1917), la kreinto/iniciatinto de Esperanto&lt;ref&gt;(eo, en, fr)  ''[https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Informilo74-2501.pdf Tago de Homaj Rajtoj 2024: Kunfesti kaj kunprotesti] (PDF en eo, [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Newsletter74Jan2025.pdf PDF angle], [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Lettre74jan25.pdf PDF france])''. Esperanto kaj UN, n-ro 74 (januaro–februaro 2025)&lt;/ref&gt;. 
* UEA estas eldonejo kaj havas la plej grandan perpoŝtan Esperanto‑libroservon en la mondo kun pli ol 4000 libroj, kompaktdiskoj, kaj aliaj.
* Biblioteko Hector Hodler estas unu el la plej grandaj Esperanto‑bibliotekoj, kun la Arkivo de UEA.
* UEA tenas ankaŭ delegitan reton de reprezentantoj el la tuta mondo kiuj informas pri sia loko aŭ profesia fako.
* UEA eldonas monatan oficialan organon Esperanto kaj manlibron pri la Esperanto‑movado, nomata Jarlibro.
* UEA ĉiujare organizas Belartajn Konkursojn pri diversaj artaĵoj en Esperanto.
* En 2008, okaze de sia 100‑jariĝo kaj de la 60a datreveno de la Universala Deklaro pri Homaj Rajtoj, UEA organizis Internacian simpozion pri: &quot;Aktuala stato de la lingvaj rajtoj en la mondo&quot;, ĉe Unuiĝintaj Nacioj, en Ĝenevo (la 24‑an de aprilo 2008).
* Ekde 2014, okazigas serion da seminarioj pri Aktivula Maturigo por fortigi la movadan evoluigon.
* Krome ekzistas specifaj komisionoj por disvastigi Esperanton en kelkaj partoj de la mondo, ekzemple la [[Afrika Komisiono de UEA]] kaj la [[Azia Komisiono de UEA]]. Ili ambaŭ eldonas bultenojn, nome Esperanto en Afriko kaj Esperanto en Azio.
* [[Strategia Plano de UEA]] estas dokumento periode verkita por direkti la laborojn de UEA.

== Rilatoj ==
=== [[Landaj asocioj de UEA|Landaj Asocioj de UEA]] ===
UEA havas rilatojn kun multaj [[fakaj Esperanto-asocioj]]. Kelkaj estas aliĝintaj, simile al landaj asocioj, kaj sendas komitatanon al la Komitato. La plej multaj havas nur kunlaboran kontrakton kun UEA, inter ili ĉiuj neneŭtralaj asocioj kiel ekzemple la religiaj.
* UEA kun UN kaj Unesko

Krom kun [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] kaj [[Unesko]], UEA havas konsultajn rilatojn ankaŭ kun UNICEF kaj Konsilio de Eŭropo kaj ĝeneralajn kunlaborajn rilatojn kun Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj. UEA oficiale kunlaboras ĉe [[Internacia Organizaĵo por Normigado]] (ISO) pere de aktiva rilato al la ISO‑komitato pri terminologio (ISO/TC 37). La Asocio aktivas por informado ĉe Eŭropa Unio kaj aliaj interŝtataj kaj internaciaj organizaĵoj kaj konferencoj. UEA membras en Eŭropa Lingva Konsilio, komuna forumo de universitatoj kaj lingvaj asocioj por antaŭenigi la konon pri lingvoj kaj kulturoj en kaj ekster la Eŭropa Unio. Cetere, la 10‑an de majo 2011, UEA kaj la Internacia informejo por terminologio (Infoterm) subskribis Interkonsenton pri kunagado, ties celoj estas interalie interŝanĝi informojn, subteni unu la alian kaj kunagadi por projektoj, renkontiĝoj, eldonaĵoj en la kampo de terminologio kaj pere de kiu UEA iĝus Asocia Membro de Infoterm.

== UEA en Interreto ==
=== UEA en Vikipedio ===
{{Ĉefartikolo|UEA-Vikio}}
UEA uzas [[Vikipedio]]n ekde 2003 laŭ iniciato de [[Renato Corsetti]], tiama prezidanto. Vikipedio enhavas informojn pri:
* [[Fakaj Esperanto-asocioj]]
* [[Landa asocio de UEA|Landaj Asocioj de UEA]]
* Esperanto-Centroj kaj Kursejoj
* Kalendaro de aranĝoj por esperantistoj
* Kalendaro de kursoj por neesperantistoj

== Sidejo de UEA ==
Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, Nederlando

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* [[Hans Jakob|Jakob, Hans]] (red.) 1933 : ''[[Universala Esperanto-Asocio. Historia Skizo 1908-1933]]'', UEA, [[Ĝenevo]], 110 p.
* Jakob, Hans 1995 : ''[[Servisto de l' Ideo]]'', [[Flandra Esperanto-Ligo]], [[Antverpeno]], 120 p., ISBN 90-71205-58-4
* [[Uwe-Joachim Moritz|Moritz, Uwe-Joachim]] 1975 : Preparoj por la nova statuto de UEA : Jura kontinueco de UEA, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 831(3), p.{{spaco}}41–42
* [[Humphrey Tonkin|Tonkin, Humphrey k.a.]] 1975 : La financo de UEA : La problemo kaj kiamaniere venki ĝin, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 831(3), p.{{spaco}}43–45

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Universala Esperanto-Asocio|s=Kategorio:UEA}}
* [http://nova.uea.esperanto.net/ Oficiala retejo de Universala Esperanto-Asocio] (nova retejo - beta versio)
* [https://uea.org/ Malnova versio de la Oficiala retejo de UEA]
* {{Facebook}}
* {{Twitter}}
* [http://www.ipernity.com/home/uea UEA ĉe Ipernity]
* [https://uea.facila.org/filmetoj/ Filmetoj - uea.facila]

{{EdE|U}}
{{EDE|
evento=Citaĵo el [[Enciklopedio de Esperanto - U|Enciklopedio de Esperanto]] 1934|
teksto='''UEA''' - Plej grava organizaĵo de E. - Jaron post jaro, precipe post la 1-a UK, sentiĝis, ke E sen reala praktikado internacia, simple kaj klare centrigita, ne havos altirpovon por reale pensanta mondo. La ideoj kristaliĝis en propono farita de A. Carles al la 2-a UK 1906 kaj ĝi tekstis jene: „Estus oportune, havi en multaj urboj konsulojn, al kiuj oni povus ĉiam sukcese sin turni kaj de kiuj per malgranda maklera pago - oni povus ricevi ĉiujn petitajn sciigojn, eĉ privatajn informojn pri komercistoj. Ankaŭ la vojaĝantoj ĉiam scius, kien ili povus sinprezenti por ricevi bonan akcepton kaj ĉiujn postulitajn informojn, ne ĝenante iun.“ La UK decidis „Rekomendi al la societoj kaj grupoj, ke ili fondu en ĉiuj lokoj, kie estos eble, E-istajn konsulejojn, kiuj povos en la landoj, kie tiu nomo ne estus akceptata de la registaro, ricevi alian nomon, kiel ekzemple, E-istaj Agentejoj.“ Tiu ĉi bonintenca forŝovo de la propono al la grupo malatentis jam tiam la neceson de speciala organizo kaj de centro, tial la propono estis praktike enterigita.

Preskaŭ du jarojn poste reprenis la proponon [[Theophile Rousseau]] kaj [[Hector Hodler]]. En serio de artikoloj Hodler skizis la novan organizaĵon kaj en n-ro 30 (de la 1-a de majo) de ,Esperanto' 1908 aperis la informo pri la fondo de Universala Esperanto-Asocio. La unua oficiala informilo en la sama n-ro donis la formalajn kaj praktikajn detalajn de UEA.

Alia ĝermo de UEA estis la E-oficejoj la E-oficejoj, starigitaj laŭ propono de Rousseau. La unua E-oficejo estis en franca urbo [[Bourg-en-Bresse]], kie vivis Rousseau, la kunfondinto de UEA.

Simpla, servopreta, malmultekosta: estas ĉefe tiuj kvalitoj, kiuj kaŭzis la rapidan kreskon de UEA. La provizora regularo aperinta en la revuo ,[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]' (12 majo 1908) fiksis la celojn: 1. Sub la nomo UEA estis fondita Asocio, kies celo estas la plifaciligo de la ĉiuspecaj rilatoj inter diverslingvano kaj la kreo de fortika ligilo de solidareco inter ĝiaj anoj. - 2. la sola lingvo oficiala de la UEA estas la lingvo E, tia, kia ĝi estas difinita per sia literatura kaj teknika vortaro. Konsekvence la UEA neniel enmiksiĝos en lingvaj diskutoj. - 3. La UEA estas absolute neŭtrala rilate al religio, politiko kaj nacieco. - Tiuj tri fundamentaj reguloj nur iom modititaj troviĝas ankoraŭ nun en la statuto.

La unua kunveno de UEA okazis en Dresden dum la 4-a [[UK 1908]]. La tagordo enhavis la raportojn de la fakoj ekzistintaj tiam (1. administrado, 2. konsuloj kaj oficejoj, 3. turismo), kaj proponon pri kreo de novaj fakoj: komerco kaj industrio, instruado. La jarlibro mem aperis antaŭ la kongreso kaj indikis la staton de UEA: 206 delegitoj, 46 vicdelegitoj, 94 subdelegitoj, 62 E-oficejoj, el kiuj 22 plene organizitaj; ĉio en 249 lokoj kaj en 23 landoj; pagintaj membroj: 1223.

Kiel unuan etapon de la evoluo oni povus fiksi la tempon 1908-1912, de la fondo ĝis la tielnomita Financa reformo, en Krakovo diskutita kaj akceptita. La ekstera evoluo de la asocio estis videbla el la jarlibroj, ili estas la mezuriloj plej bone videblaj de la progreso kaj de la enradikiĝo. La mizeraspektan libreton de 1908, de 24 paĝoj, anstataŭis jam en 1911 broŝuro de 184 paĝoj entenantaj 885 lokojn kun delegitoj kaj konsuloj en 47 landoj. 158 E-oficejojn, 266 entreprenojn, 7804 membrojn. La forton de la asocio ankaŭ dokumentas la fakto, ke la sinteno de la gvidantaj E-istoj de tiu ĉi tempo notinde iĝis pli favora kaj komprenema. Ja ne mankis ĵaluzo kaj malkompreno, sed antaŭ la evidenta progreso silentiĝis ankaŭ tiuj ĉi voĉoj.

La eksplodo de la milito trafis UEA en la plej bona stato: solida konduto financa, fido ĝenerala ĉe la esperantista publiko, klaraj gvidlinioj, ĝojiga membrostato. Tre gravis, ke la delegitoj de UEA en la militantaj landoj ne estis kaptitaj de la milita spirito. Tio permesis, ke la Centra Oficejo daŭrigu unue sian kutiman laboron, degeliĝanta al nenio dum la unuaj monatoj kaj nur time repreninta ioman amplekson post januaro 1915. La stabo, konsistinta kun la direktoro el ses personoj, malgrandiĝis je du por poste kreski ĝis ok kaj dek kun la libervolaj helpantoj.

UEA dissendis dum sept. 1914 cirkuleron al la delegitoj kun teksto por enpresi en tagaj gazetoj. Tiu ĉi informo tradukita en 30 lingvojn aperis en centoj da tagaj gazetoj. Ĝi tekstis: „Ĉar la militagoj okazis preskaŭ subite, multaj personoj troviĝas surprizataj en la malamikaj landoj kaj ne plu havas la eblon, korespondi kun siaj parencoj kaj amikoj. Por laŭeble helpi ilin, la oficejo de UEA, sidanta en Ĝenevo, ĵus informis siajn delegitojn en la malamikaj landoj, ke ĝi volonte servos kiel Perilo por la interŝanĝado de privataj korespondaĵoj inter la malamikaj landoj. La leteroj estas ricevataj ĉe la Ĝeneva Oficejo, el kie ili estas transdonataj al la adresato, se bezone post traduko. Estas akceptataj nur la nefermitaj korespondaĵoj, havantaj absolute nenian politikan aŭ militistan karakteron. La personoj, kiuj deziras uzi tiun servon, nun en plena funkciado, estas petataj, sendi ĉiujn leterojn, kun du internaciaj respondkuponoj, al UEA, 10. rue de la Bourse, Genève, Svislando. Dum sept. ĝis dec. 1914 la alveno de korespondaĵoj fariĝis timiga - pro la laboro kiun postulis la plenumo. Jen la dispartiĝo laŭ fakoj: 1. simpla transsendo; 2. specialaj servoj; 3. monsendo; 4. militistoj; 5. civilkaptitoj; 6. rehejmigado de civiluloj en militregionoj; 7. militkaptitoj kaj rilatoj kun la respektivaj aŭtoritatoj; 8. rilatoj kun ruĝkrucaj organizaĵoj; 9. Ruĝa Kruco, Ĝenevo; 10. variaĵoj. Neforgesindaj estas la servoj, kiujn plenumis la delegitoj Pinagel, Alfred Mahn, Bernhard Luis, Charles Brunet, Schwaiger, f-ino Gérard, prof. [[Paul Gottfried Christaller]], [[Stanisław Rudnicki]], Szabunlevicz kaj aro da aliaj.

Menciinda detalo en la historio de UEA estas la ĉikanoj. De 1916 la gazeto ,E' estis malpermesita en Francujo kaj malgraŭ interveno de generalo [[Hippolyte Sebert]] ĉe ministro Painlevé tiu ĉi malpermeso ne estis forigata. La milita aŭtoritato, kiu decidis pri tio, bazis sin sur la prijuĝo de oficiro de cenzuro, fama E-isto, fariĝinta Idisto. (La gazeto havis tiam 300 abonantojn en Francujo.) Tre malutilis ankaŭ tio, ke la poŝto por transmaraj landoj pasis Francujon. La brita cenzuro tiurilate kondutis pli larĝanime. La germana cenzuro ne ekzamenis periodaĵojn, trairintajn Germanujon, sed nur korespondaĵojn.

La agado de UEA sur esperantista kampo estis tiu de ligilo inter la ankoraŭ funkciantaj organizaĵoj en kelkaj neŭtralaj landoj kaj la aktivaj E-istoj. Aperis regule ,E‘ ĉiumonate kun artikoloj pri tutmondaj problemoj. En 1916 aperis jarlibro, kiu enhavis ĉefajn informojn kaj la adresaron de delegitoj. Plie aperis dufoje libreto: „E dum la milito“, kiu enhavis resumon de la stato de la movado. Elokvente parolis pri la sekvoj de la milito la ciferoj. En 1914 la nombro de pagintaj anoj estis 7233, en 1915 estis 2699, en 1918 1958.

Je la 11-a nov. 1918 silentis la kanonoj. Unu post la aliaj alvenis leteroj de revenintaj soldatoj. Per Alvoko al la Esperantistaro (jan. 1919) subskribita de Hodler kaj E. Stettler, UEA anoncis la reprenon de la laboroj. La malsano de Hodler devigis ŝanĝon en la administra gvidado, kiun akceptis [[Eduard Stettler]] kaj dum marto ankaŭ la Centra Oficejo translokiĝis al Bern. La jaro 1919 estis plene dediĉita rekonstrui la asocion. Je la fino de la jaro UEA kalkulis 3114 anojn. La sumo de poŝtaĵoj ricevitaj kaj senditaj atingis denove 20.000 kontraŭ 8.300 en 1918.

Du gravaj okazintaĵoj distingas la jaron 1920: la morto de la fondinto Hodler kaj la okazigo de l' unua postmilita UK en Hago. Monumenton Hodler ne bezonas, tion li kreis en UEA, en kiu li metis sian tutan koron, amon kaj inteligenton. Bela memoraĵo, kiun li lasis, estis la donaco de kapitalo, kiu devis certigi la ekziston de UEA. Dum la UK la ĉefa laboro de la UEA-kunveno estis la diskuto pri la statuto, kiu estis verkata de Stettler.

La UK en Helsinki en 1922 alportis gravan ŝanĝon: UEA fariĝis kolono de duflanka tutmonda organizaĵo E-ista. Per la kontrakto de Helsinki UEA fordonis certajn laborojn, kiujn ĝi ĝis tiam plenumis. La evoluo de UEA ĝis 1932 iris sian vojon, regule kaj decide. Ĝi ĉefe dediĉis sin al la firmigo de la propra organizaĵo, al la plibonigo de la servoj, al la plidensigo de la delegita reto kaj al la pligrandigo de la membraro.

La membraro de 1919 kreskis ĝis 1927, poste malkreskis.
*1920: 3894
*1921: 5570
*1922: 6253
*1923: 6332
*1924: 8205
*1925: 9424
*1926: 8687
*1927: 9100
*1928: 9095
*1929: 9113
*1930: 9062
*1931: 8835
*1932: 8619

La prezidanto de UEA estis la fondinto Hector Hodler ĝis la morto 1920. Okupis tiun ĉi oficon ĝis sia malsaniĝo en 1924 Eduard Stettler. De tiam ĝis 1928 prezidis Edmond Privat, poste fariĝis denove prezidanto Eduard Stettler, kiu rezignis pro la ofico en 1934 kaj sekvis lin Louis Bastien.

Multajn partojn de la historio de UEA v. en la artikoloj: Organizo, Milito, Esperanto, Oficiala Jarlibro, Hodler, Privat, Stettler, ktp. Pri la nuna stato de la organizo 1. la jarlibron 1934 p: 6-16.

Detalan, kvankam ne kompletan historion de UEA enhavas ,Historia skizo, 1908-1933, verkita de Georgo Agricola (Jarlibro 1933), kiu aperis ankaŭ en aparta represo. Nia artikolo estas kompilaĵo el la nomita skizo.|
ordigo=Universala Esperanto-Asocio
}}

[[Kategorio:UEA| ]]
[[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj]]
[[Kategorio:Esperanto-eldonejoj]]</text>
      <sha1>7eg0z8c9w2kvxpohcvbwetf7fgzv4zr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412561</id>
      <parentid>9412560</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Fondaĵoj de UEA */</comment>
      <origin>9412561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33199" sha1="dvgyk7m63kzywdz8iq2lqcgpcs188ce" xml:space="preserve">{{Alidirekto|UEA}}
{{Informkesto organizaĵo
| eonomo            = Universala Esperanto-Asocio
| bildo_priskribo   = La [[Centra Oficejo de UEA]] en [[Roterdamo]]
| tipo              = [[asocio]]
| sidejo            = [[Roterdamo]], [[Nederlando]]
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}&lt;!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--&gt;
|longitudo     ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=NL
|situo sur mapo=Roterdamo
|zomo=13
}}
'''Universala Esperanto-Asocio''' ('''UEA'''), fondita la {{daton|28|aprilo|1908}}, estas la plej granda [[Ne-registara organizaĵo|internacia ne-registara organizo]] de parolantoj de [[Esperanto]], kun 5501 individuaj membroj en 121 landoj (laŭ la [[Jarlibro de UEA]] de 2016) kaj en oficialaj rilatoj kun [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj [[Unesko]]. Aldone al proksimume ses mil individuaj membroj, aliĝis en UEA 72 [[Landa Asocio|landaj Esperanto-asocioj]] kun sume 9215 membroj el 72 landoj (laŭ la [[Jarlibro de UEA]] 2016).

== Celoj ==
La celaro de UEA estas:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

# Disvastigi la uzadon de la Internacia Lingvo Esperanto;
# Agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj kaj faciligi la internacian komunikadon;
# Plifaciligi la ĉiuspecajn spiritajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj, malgraŭ diferencoj de nacieco, raso, sekso, religio, politiko aŭ lingvo;
# Kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj.

== Strukturo ==
UEA havas kaj individuajn membrojn, kiuj registriĝas centre en [[Roterdamo]], [[Nederlando]] kaj aligitajn membrojn, kiuj estas la membroj de la aliĝintaj Landaj Asocioj.
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Membrokarto de UEA 1.jpg|Membrokarto de UEA por jaro 2000
Dosiero:Membrokarto de UEA 2.jpg|Membrokarto de UEA por jaro 2000
&lt;/gallery&gt;

=== Estraro ===
{{Ĉefartikolo|Estraro de UEA}}

La Estraro de UEA estas la plej alta gvida organo de la asocio, elektita de la [[Komitato de UEA]]. Al la Estraro apartenas ankaŭ la [[Prezidanto de UEA|prezidanto]], la vicprezidantoj kaj la [[Ĝenerala Sekretario de UEA|Ĝenerala Sekretario]].

Lastaj estraroj:
* [[Estraro de UEA 2019-2022]]
* [[Estraro de UEA 2016-2019]]
* [[Estraro de UEA 2013-2016]]

=== [[Komitato de UEA|Komitato]] ===
La Komitato estas la supera gvid-organo de UEA. Ĝi havas la rajton fari ĉiujn decidojn pri la direkto de la agado kaj pri unuopaj agadoj. Ĝi ankaŭ rajtas fari ĉiujn decidojn pri administrado, financaj planoj, ktp. La komitato kunsidas ĉiujare dum la Universala Kongreso kaj laboras perpoŝte dum la cetero de la jaro. La komitatanoj havas trijaran oficperiodon. En la Komitaton oni eniras je tri malsamaj vojoj:
* Komitatano A: la plej granda grupo, kiel reprezentanto elektita de aliĝinta Landa Asocio aŭ faka asocio;
* Komitatano B: kiel reprezentanto elektita de la Individuaj Membroj;
* Komitatano C: la jamaj komitatanoj A kaj B rajtas alelekti certan nombron da pliaj komitatanoj kun aparte bezonataj spertoj
* Komitatanoj de UEA
[https://uea.org/asocio/komitato Komitato de UEA 2016-2019]

[[Komitato de UEA 2013-2016]]

[[Komitato de UEA 2010-2013]]

Komitato de UEA 2007-2010

[[Komitato de UEA 2004-2007]]

[[Komitato de UEA 2001-2004]]

[[Komitato de UEA 1989-1992]]

[[Komitato de UEA 1983-1986]]

[[Komitato de UEA 1950-1953]]

[[Komitato de UEA 1947-1950]]

[[Komitato de UEA 1920-1924]]
* [[Komitato pri publika informado]]

=== [https://uea.org/asocio/komisionoj Komisiono kaj Komisiitoj] ===
La Komitato kaj la Estraro estas helpataj pri apartaj problemoj de komisionoj kaj komisiitoj, kiuj rajtas esti ankaŭ ne-komitatanoj.

Turnu unue vin al ili se vi havas proponon aŭ problemon pri unu el la sekvaj laborkampoj.

La komisionojn pri elektoj, financo kaj statutoj de Landaj kaj Fakaj Asocioj nomumas la Komitato, aliajn la Estraro. Por gravaj laborkampoj sen komisiito estas menciita la koncerna estrarano.
* [[Afrika Komisiono de UEA|Afrika Agado]]
* [http://www.esperanto-afriko.org/ Paĝaro de Esperanto] Afriko
* [[Amerika Komisiono de UEA|Amerika Agado]]
* [[Azia-Oceania Komisiono de UEA]] (KAEM)
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/azia_agado Azia-Oceania Agado]''
* [[Belartaj Konkursoj de UEA|Belartaj Konkursoj]]
* ''Edukado''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/referenckadraj_ekzamenoj Ekzamenoj laŭ la Komuna Eŭropa Referenckadro]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/elektoj Elektoj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/ced Esploro kaj dokumentado]''
* [https://uea.org/asocio/komisionoj/europa_agado Eŭropa agado]
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/faka_agado Faka agado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/familioj Familioj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/financo Financo]''

S-ro [[Osmo Buller]] (Nederlando)

S-ro [[Nico Huurman]] (Nederlando)

S-ro Fernando Jorge Pedrosa Maia Jr. (Brazilo)

S-ro [[Trezoro Huang Yinbao]] (Ĉinio)
* ''[[Fondaĵo Grabowski]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/uk_gazetara_kampanjo Gazetara Kampanjo pri la UK]''
* ''[[Ĝemelurbo|Ĝemelaj urboj]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/indi%C4%9Denaj_popoloj Indiĝenaj popoloj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/institucio_hodler Institucio Hodler ’68]''
* ''[[Internacia Infana Kongreseto]]''
* ''[[Internaciaj Ekzamenoj]]''
* ''[[Internacia Kongresa Universitato]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/konsilio_de_europo Konsilio de Eŭropo]''
* ''[[Konto Espero]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/kulturo Kulturo]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/mezoriento_kaj_nordafriko Meza Oriento kaj Norda Afriko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/oratora_konkurso Oratora Konkurso]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/poshtmarkoj Poŝtmarkvendado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/radio Radio]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/scienca_agado Scienca agado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/sia Semajno de Internacia Amikeco]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/statutoj Statutoj de landaj kaj fakaj asocioj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/terminologiaj_instancoj Terminologiaj instancoj (ISO/TC37 kaj Infoterm)]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/unesko Unesko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_novjorko Unuiĝintaj Nacioj: Novjorko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_ghenevo Unuiĝintaj Nacioj: Ĝenevo]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_vieno Unuiĝintaj Nacioj: Vieno]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/zeoj Zamenhof/Esperanto-objektoj (ZEO-j)]''

=== Honoraj oficoj ===
* [[Honora prezidanto de UEA|Honoraj prezidantoj]]
* [[Honora Patrona Komitato de UEA|Honora Patrona Komitato]]
* [https://uea.org/asocio/honoraj_oficoj#hpk Honoraj Dumvivaj Membroj]
* [[Listo de honoraj membroj de UEA|Honoraj Membroj]]

=== Ĝenerala direktoro ===
{{Ĉefartikolo|Ĝeneralaj Direktoroj de UEA}}
[[Dosiero:Martin Schäffer ĝenerala sekretario de UEA.jpg|eta|160ra|Martin Schäffer, Ĝenerala Direktoro de UEA ekde 2018|maldekstra]]
La ofico de Ĝenerala Direktoro de UEA havis diversajn nomojn dum la historio. Ekde 1980 oni nomas per tio la ĉefan dungiton de Universala Esperanto-Asocio.

=== [https://uea.org/asocio Oficejoj kaj Institucioj] ===
==== Oficejoj ====
La [[Centra Oficejo de UEA]] estas en Roterdamo. Tie rezidas oficiale ankaŭ [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (&quot;TEJO&quot;). Krom tio ekzistis kaj ekzistas pluraj aliaj centroj, ekzemple la [[Novjorko|novjorka]] oficejo ĉe la sidejo de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] (ekde [[1977]]), kaj la Afrika Centro (ekde [[2001]]). Nun nur historiaj estas la [[Serva Centro]] en [[Ĝenevo]] (1947–1960 kaj 1980), la [[Grafika Centro Antverpeno]] kaj la [[Scienca Eldona Centro]] en [[Budapeŝto]].
* [https://uea.org/asocio/centra_oficejo Novjorka Oficejo]
* [[Afrika Oficejo]]{{ĉefartikolo|Centra Oficejo de UEA}}

==== Institucioj ====
* [[Institucio Hodler|Institucioj Hodler]]
* [[Centro de Esploro kaj Dokumentado pri la Monda Lingvo-Problemo]]
* [[Rondo Familia]]
* [[Terminologia Esperanto-Centro]]

=== Fondaĵoj de UEA ===
La mono ricevata de UEA pasas al ĝia Asocia Kapitalo, Ĝenerala Kaso, aŭ diversaj fondaĵoj. Pri la Asocia [[Kapitalo]] disponas la [[Estraro de UEA|Estraro]].&lt;ref&gt;[https://uea.org/teko/regularoj/statuto Statuto de UEA]&lt;/ref&gt; La Ĝenerala Kaso estas uzata libere de la [[Centra Oficejo]] por kovri ajnajn bezonojn. La fondaĵoj estas uzataj por ke donacantoj povu direkti sian donacon al specifa agadokampo. Ili estas:&lt;ref&gt;[https://uea.org/asocio/fondajhoj Stato de junio 2026 laŭ la retejo de UEA]&lt;/ref&gt;

{{Kolumno-kom}}
{{Kolumno}}
*[[Fondaĵo Afriko]]
*[[Fondaĵo Ameriko]]: por la Esperanto-movado en Suda kaj Centra Ameriko
*[[Fondaĵo Azio]]
*[[Fondaĵo Eŭropo]]

{{Kolumno}}
*Belarta Fondaĵo: por la [[Belartaj Konkursoj]]
*[[Fondaĵo Charles Power]]: por scienca agado, [[sciencfikcio]] kaj [[fantasto]]
*Biblioteka Fondaĵo
*Fondaĵo [[CED]]
*Konto Eduko
*[[Konto Espero]]: por esperantistoj trafitaj de milito aŭ natura katastrofo
*[[Fondaĵo Enderby]]: por agado pri [[homaj rajtoj]]

{{Kolumno}}
*[[Fondaĵo Grabowski]]: por premii verkadon en Esperanto
*Fondaĵo Grégoire Maertens: por la [[Premio Grégoire Maertens]]
*Fondaĵo Informado
*Fondaĵo Junularo: por [[TEJO]]
*Fondaĵo Kultura Evoluigo
*Fondaĵo Novjorka Oficejo
*Fondaĵo Oficeja Ilaro

{{Kolumno}}
*[[Societo Zamenhof]]: ekstra kotizo kiel donaco al UEA
*[[Fondaĵo Unesko]]: por agado de UEA ĉe [[Unesko]]
*Fondaĵo Virina Agado: por la [[Komisiono pri Virina Agado]]. &lt;ref&gt;En sia Estrara Raporto pri 2025 UEA informis pri fondaĵo Virinoj &quot;por subteni estontajn projektojn kaj iniciatojn ligitajn al virina agado en Esperantujo&quot;, ne klarigante, ĉu temas pri modifo de ĉi tiu fondaĵo aŭ nova kaj aparta. &quot;Estrara Raporto pri la agado de UEA en 2025.&quot; 2026. ''Esperanto'' 1414(7-8): 155.&lt;/ref&gt;
*[[Volontula Fondaĵo]]: por la Volontula Servo de UEA
*Fondaĵo Volontula Domo: por la [[Volontula Domo]]
*[[Fondaĵo Wüster]]: por terminologia laboro
*Fondaĵo Virtuala Kongreso: por la [[Virtuala Kongreso de Esperanto]]

{{Kolumno-fino}}

=== [https://uea.org/asocio/oficistoj Oficistoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190421145826/https://uea.org/asocio/oficistoj |date=2019-04-21 }} ===
=== [https://uea.org/asocio/volontuloj Volontuloj] ===
=== Premioj kaj omaĝoj ===
* [[Belartaj konkursoj]]
* [[Trofeo Fyne]]

=== Junulara sekcio (TEJO) ===
{{Ĉefartikolo|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo}}
[[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (TEJO) estas la junulara sekcio de UEA, por membroj malpli ol 30‑jaraj. TEJO havas propran strukturon kun Komitato kaj Estraro.

Simile al la Universala Kongreso de UEA, TEJO organizas [[Internacia Junulara Kongreso|Internacian Junularan Kongreson]] (IJK) ĉiujare en malsama loko. IJK estas semajndaŭra okazaĵo de koncertoj, prezentaĵoj, ekskursoj, kaj ĝenerala amuziĝo kiu allogas junulojn el la tuta mondo.

== Membraro ==
[[Dosiero:Number of UEA members by country.svg|eta|Landoj laŭ absoluta nombro da individuaj membroj de [[UEA]] dum 2020{{priskribo|#959995|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;1–100 membroj}}
{{Priskribo|#83aa83|101–200 membroj}}
{{Priskribo|#3e993e|201–300 membroj}}
{{Priskribo|#0a7c0a|301–400 membroj}}
]]
[[Dosiero:Relative number of Esperanto association members by country (2020).svg|eta|Landoj laŭ elmiliona nombro da individuaj membroj de [[UEA]] dum 2020{{priskribo|#d7f4d7|po &lt; 0.5 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#afe9af|po 0.5–0.9 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#87de87|po 1 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#37c837|po 2–3 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#2ca02c|po 4–5 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#217821|po 6–9 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#0b280b|po 10+ membroj el miliono}}
]]
[[Dosiero:Individuaj membroj de UEA 1979-2019.jpg|eta|Individuaj membroj ekde 1979 ĝis 2019]]
:''Pli detalajn informojn legu en la artikolo [[Membronombroj de UEA]]''
Post la [[dua mondmilito]] UEA nomis la ĝistiamajn membrojn &quot;Individuaj Membroj&quot;. Oni akceptis Landajn Asociojn kaj nomis ties membrojn &quot;Aligitaj Membroj&quot; (pere de la Landaj Asocioj). Dum 1949–1955 kaj poste, estis unue malpermesite kaj poste malfacile organizi Esperanto‑asocion en la plej multaj landoj de orienta Eŭropo; iom post iom la orientaj asocioj fine rajtis aliĝi al UEA (la soveta en [[1989]]). En la 1970aj povis aliĝi pluraj sudamerikaj Landaj Asocioj, en la 1980aj kaj 1990aj komencis veni afrikaj.

La nombro de individuaj membroj variis en la centjara historio plej ofte inter kvin mil kaj ok mil membroj, kun pintoj fine de la 1920aj jaroj kaj malpintoj precipe dum kaj post la du mondmilitoj. En la 1960aj ĝis 1980aj jaroj, UEA havis multe da aligitaj membroj el orienta Eŭropo; tiuj nombroj rapide malkreskis post 1989.

=== Membro-kategorio. ===
La Asocio konsistas el:

# aligitaj membroj (AM), aligitaj de la landaj asocioj aliĝintaj al UEA;
# individuaj membroj, individue enlistigitaj de UEA
# honoraj prezidantoj kaj honoraj membroj, nomitaj laŭ reguloj fiksitaj en la regularoj de la Asocio;
# membroj de la Honora Patrona Komitato, nomitaj laŭ aparta regularo.

La akcepto de la aligitaj membroj okazas pere de la aliĝintaj landaj asocioj. Aliajn kondiĉojn de aliĝo kaj membreco fiksas la Ĝenerala Regularo kaj aliaj regularoj.

=== Landaj asocioj ===
{{Vidu ankaŭ|Landaj asocioj de UEA}}
Por aliĝi al UEA la kondiĉoj por landa Esperanto-asocio estas, ke ĝi plenumas la kondiĉojn priskribitajn en la Ĝenerala Regularo, ke ĝi estas asocio laŭorde organizita kaj vaste malfermita al la civitanoj de sia lando, sen ekskluzivoj pro politika aŭ religia sinteno aŭ pro raso, lingvo aŭ sekso, kaj ke ĝi skribe konfirmas sian pretecon respekti la Statuton kaj regulojn de UEA, precipe ĝiajn celojn kaj ĝian neŭtralecon. Landa asocio pagas por ĉiu sia membro, kiu ne estas individua membro de UEA, jaran kotizon difinitan de la Komitato.

Kondiĉo por daŭra aliĝinteco estas, ke la Komitato restas kontenta pri plenumo de la jam difinitaj kondiĉoj kaj deklaro.

Principe UEA akceptas el unu regno nur unu landan asocion, sed la Komitato rajtas akcepti plurajn.

=== Fakaj Asocioj ===
Internaciaj fakaj Esperanto-asocioj neŭtralaj povas aliĝi al UEA laŭ la kondiĉoj fiksitaj en la Ĝenerala Regularo&lt;ref&gt;[https://uea.org/teko/regularoj Regularo de UEA en ties retejo]&lt;/ref&gt;.
* [[Fakaj Esperanto-asocioj|Listo de fakaj asocioj]]
* [[Ĝermolisto de Esperanto-asocioj]]

=== Kunlaboraj Organizoj ===
* ''Esperanto-asocioj''

Kun Esperanto-asocioj, kiuj ne plenumas la kondiĉojn priskribitajn en art. 13 kaj 14 de la [[Statuto de UEA]](sed respektas la homajn rajtojn kiel difinitajn en art. 5 de la [[Statuto de UEA]]) aŭ kiuj ne deziras formale aliĝi al UEA, la Estraro povas fari kontraktojn pri komuna agado, interŝanĝoj de servoj ktp. Por esti validaj, tiuj kontraktoj bezonas la aprobon de la Komitato, kiu rajtas starigi specifajn kondiĉojn per apartaj regularoj. La kontraktoj estu konformaj al la principoj esprimitaj en art. 5.de la [[Statuto de UEA]].
* ''Neesperantaj organizaĵoj''

La Asocio povas fari kontraktojn, laŭ la kondiĉoj priskribitaj en art. 15 kun neesperantaj organizaĵoj.

== Eldonaĵoj de UEA ==
[[Dosiero:1968 Statuto kaj Regularoj UEA.jpeg|eta|''Statuto kaj Regularoj de Universala Esperanto-Asocio'', 1968.]]
* [[Jarlibro de UEA]] (ĝis [[2018]])
* [[Esperanto (revuo)|Revuo Esperanto]]
* [[Kontakto (revuo)|Kontakto]]
* [[TEJO-aktuale]]
* Gazetaraj Komunikoj de UEA

== Statuto kaj Regularo de UEA ==
=== [https://uea.org/teko/regularoj/statuto Statuto de UEA] ===
=== [https://uea.org/teko/regularoj Regularo de UEA] ===
== Universala Kongreso de Esperanto ==
{{Ĉefartikolo|Universala Kongreso de Esperanto}}
La Universala Kongreso de Esperanto (UK) estas, laŭ la Jarlibro de Universala Esperanto-Asocio, &quot;internacia manifestacio de la esperantistaro&quot;, organizata de UEA. Ĝi estas kulturfesto, tutmovada forumo, turisma festo kaj laborkunveno de la organoj de UEA kaj de aliaj Esperanto-organizaĵoj. Ĝis la 8-a kongreso (1912) oni nomis ĝin &quot;Internacia&quot;, ekde la 9-a (1913) &quot;Universala&quot;. UEA okazigas la kongreson ĉiujare en malsama lando, provante respekti la geografian distribuon kaj organizajn fortojn de la movado. Kongresano estas persono, kiu oficiale aliĝis kaj pagis sian kongreskotizon. Kvankam la programo varias de jaro al jaro, ekzistas eroj, kiuj havas tre longan tradicion, kelkaj venas jam de la unua aŭ dua kongreso.

* [https://uea.org/kongresoj Oficiala retejo de UK]
* [https://uea.org/kongresoj/alighilo Aliĝilo al UK]

== Libroservo de UEA ==
[http://katalogo.uea.org/ Libroservo de UEA]

[https://uea.org/teko/libroj Elŝulteblaj libroj de UEA]

[[Libroservo|Libroservo de Esperanto]]

== Historio de UEA ==
{{Ĉefartikolo|Historio de UEA}}

Fine de 1907, Hector Hodler kaj aliaj esperantistoj komencis konstrui organizaĵon por antaŭenigi Esperanton pere de praktikaj servoj. La 28‑an de aprilo 1908, ili konstatis sufiĉan subtenon por fondi &quot;Universalan Esperanto‑Asocion&quot;, kaj tiu tago estas nun konsiderata la naskiĝtago de UEA.

Grava disputo inter UEA kaj la naciaj societoj estis la demando, kiu reprezentu la movadon al ekstero kaj kiu pagu kaj decidu pri komunaj taskoj de la tuta movado. Post la Helsinko‑sistemo de 1922 oni fine trovis en la Interkonsento de Kolonjo en 1933 jenan kompromison: UEA fariĝos la [[tegmenta organizaĵo|tegmento]] de la tuta neŭtrala movado, sed la plej multajn komitatanojn fakte sendis la aliĝintaj Landaj Asocioj.

Ĉar minoritato ĉirkaŭ eksprezidanto Eduard Stettler kaj eksdirektoro Hans Jakob estis elkore kontraŭ la kolonja kompromiso, okazis en 1936 Skismo en la Esperanto-movado: la plej multaj estroj, membroj, kaj Landaj Asocioj forlasis UEA kaj transiris al nove fondita Internacia Esperanto‑Ligo. La &quot;resto&quot; nomiĝis Ĝeneva UEA. En 1947 la Ĝeneva UEA kaj IEL kuniĝis al tiel nomata kunfandita UEA. La nuntempa UEA estas jure tiu nova UEA de 1947, la nuntempa Statuto de UEA registriĝis en 1980.

== Aktivecoj de UEA ==
Universala Esperanto-Asocio celas, laŭ la Statuto el 1980, disvastigi la uzadon de Esperanto, agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj, plifaciligi la ĉiuspecajn spiritajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj kaj &quot;kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://uea.org/info/eo/kio_estas_uea|titolo=Universala Esperanto-Asocio: Kio estas UEA?|alirdato=27-a de Aŭgusto 2021|lingvo=eo}}&lt;/ref&gt;

La precipaj konstantaj laboroj de UEA estas:

* Ĉiujare, UEA organizas la Universalan Kongreson (UK), kiun partoprenas kutime 1500–3000 homoj.
* Ĉiujare UEA observas la [[Tago de Homaj Rajtoj|Tagon de Homaj Rajtoj]], la 10-an de decembro, kune kun alia grava dato: la [[15-a de decembro]], kiam naskiĝis [[L. L. Zamenhof]] (1859-1917), la kreinto/iniciatinto de Esperanto&lt;ref&gt;(eo, en, fr)  ''[https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Informilo74-2501.pdf Tago de Homaj Rajtoj 2024: Kunfesti kaj kunprotesti] (PDF en eo, [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Newsletter74Jan2025.pdf PDF angle], [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Lettre74jan25.pdf PDF france])''. Esperanto kaj UN, n-ro 74 (januaro–februaro 2025)&lt;/ref&gt;. 
* UEA estas eldonejo kaj havas la plej grandan perpoŝtan Esperanto‑libroservon en la mondo kun pli ol 4000 libroj, kompaktdiskoj, kaj aliaj.
* Biblioteko Hector Hodler estas unu el la plej grandaj Esperanto‑bibliotekoj, kun la Arkivo de UEA.
* UEA tenas ankaŭ delegitan reton de reprezentantoj el la tuta mondo kiuj informas pri sia loko aŭ profesia fako.
* UEA eldonas monatan oficialan organon Esperanto kaj manlibron pri la Esperanto‑movado, nomata Jarlibro.
* UEA ĉiujare organizas Belartajn Konkursojn pri diversaj artaĵoj en Esperanto.
* En 2008, okaze de sia 100‑jariĝo kaj de la 60a datreveno de la Universala Deklaro pri Homaj Rajtoj, UEA organizis Internacian simpozion pri: &quot;Aktuala stato de la lingvaj rajtoj en la mondo&quot;, ĉe Unuiĝintaj Nacioj, en Ĝenevo (la 24‑an de aprilo 2008).
* Ekde 2014, okazigas serion da seminarioj pri Aktivula Maturigo por fortigi la movadan evoluigon.
* Krome ekzistas specifaj komisionoj por disvastigi Esperanton en kelkaj partoj de la mondo, ekzemple la [[Afrika Komisiono de UEA]] kaj la [[Azia Komisiono de UEA]]. Ili ambaŭ eldonas bultenojn, nome Esperanto en Afriko kaj Esperanto en Azio.
* [[Strategia Plano de UEA]] estas dokumento periode verkita por direkti la laborojn de UEA.

== Rilatoj ==
=== [[Landaj asocioj de UEA|Landaj Asocioj de UEA]] ===
UEA havas rilatojn kun multaj [[fakaj Esperanto-asocioj]]. Kelkaj estas aliĝintaj, simile al landaj asocioj, kaj sendas komitatanon al la Komitato. La plej multaj havas nur kunlaboran kontrakton kun UEA, inter ili ĉiuj neneŭtralaj asocioj kiel ekzemple la religiaj.
* UEA kun UN kaj Unesko

Krom kun [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] kaj [[Unesko]], UEA havas konsultajn rilatojn ankaŭ kun UNICEF kaj Konsilio de Eŭropo kaj ĝeneralajn kunlaborajn rilatojn kun Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj. UEA oficiale kunlaboras ĉe [[Internacia Organizaĵo por Normigado]] (ISO) pere de aktiva rilato al la ISO‑komitato pri terminologio (ISO/TC 37). La Asocio aktivas por informado ĉe Eŭropa Unio kaj aliaj interŝtataj kaj internaciaj organizaĵoj kaj konferencoj. UEA membras en Eŭropa Lingva Konsilio, komuna forumo de universitatoj kaj lingvaj asocioj por antaŭenigi la konon pri lingvoj kaj kulturoj en kaj ekster la Eŭropa Unio. Cetere, la 10‑an de majo 2011, UEA kaj la Internacia informejo por terminologio (Infoterm) subskribis Interkonsenton pri kunagado, ties celoj estas interalie interŝanĝi informojn, subteni unu la alian kaj kunagadi por projektoj, renkontiĝoj, eldonaĵoj en la kampo de terminologio kaj pere de kiu UEA iĝus Asocia Membro de Infoterm.

== UEA en Interreto ==
=== UEA en Vikipedio ===
{{Ĉefartikolo|UEA-Vikio}}
UEA uzas [[Vikipedio]]n ekde 2003 laŭ iniciato de [[Renato Corsetti]], tiama prezidanto. Vikipedio enhavas informojn pri:
* [[Fakaj Esperanto-asocioj]]
* [[Landa asocio de UEA|Landaj Asocioj de UEA]]
* Esperanto-Centroj kaj Kursejoj
* Kalendaro de aranĝoj por esperantistoj
* Kalendaro de kursoj por neesperantistoj

== Sidejo de UEA ==
Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, Nederlando

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* [[Hans Jakob|Jakob, Hans]] (red.) 1933 : ''[[Universala Esperanto-Asocio. Historia Skizo 1908-1933]]'', UEA, [[Ĝenevo]], 110 p.
* Jakob, Hans 1995 : ''[[Servisto de l' Ideo]]'', [[Flandra Esperanto-Ligo]], [[Antverpeno]], 120 p., ISBN 90-71205-58-4
* [[Uwe-Joachim Moritz|Moritz, Uwe-Joachim]] 1975 : Preparoj por la nova statuto de UEA : Jura kontinueco de UEA, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 831(3), p.{{spaco}}41–42
* [[Humphrey Tonkin|Tonkin, Humphrey k.a.]] 1975 : La financo de UEA : La problemo kaj kiamaniere venki ĝin, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 831(3), p.{{spaco}}43–45

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Universala Esperanto-Asocio|s=Kategorio:UEA}}
* [http://nova.uea.esperanto.net/ Oficiala retejo de Universala Esperanto-Asocio] (nova retejo - beta versio)
* [https://uea.org/ Malnova versio de la Oficiala retejo de UEA]
* {{Facebook}}
* {{Twitter}}
* [http://www.ipernity.com/home/uea UEA ĉe Ipernity]
* [https://uea.facila.org/filmetoj/ Filmetoj - uea.facila]

{{EdE|U}}
{{EDE|
evento=Citaĵo el [[Enciklopedio de Esperanto - U|Enciklopedio de Esperanto]] 1934|
teksto='''UEA''' - Plej grava organizaĵo de E. - Jaron post jaro, precipe post la 1-a UK, sentiĝis, ke E sen reala praktikado internacia, simple kaj klare centrigita, ne havos altirpovon por reale pensanta mondo. La ideoj kristaliĝis en propono farita de A. Carles al la 2-a UK 1906 kaj ĝi tekstis jene: „Estus oportune, havi en multaj urboj konsulojn, al kiuj oni povus ĉiam sukcese sin turni kaj de kiuj per malgranda maklera pago - oni povus ricevi ĉiujn petitajn sciigojn, eĉ privatajn informojn pri komercistoj. Ankaŭ la vojaĝantoj ĉiam scius, kien ili povus sinprezenti por ricevi bonan akcepton kaj ĉiujn postulitajn informojn, ne ĝenante iun.“ La UK decidis „Rekomendi al la societoj kaj grupoj, ke ili fondu en ĉiuj lokoj, kie estos eble, E-istajn konsulejojn, kiuj povos en la landoj, kie tiu nomo ne estus akceptata de la registaro, ricevi alian nomon, kiel ekzemple, E-istaj Agentejoj.“ Tiu ĉi bonintenca forŝovo de la propono al la grupo malatentis jam tiam la neceson de speciala organizo kaj de centro, tial la propono estis praktike enterigita.

Preskaŭ du jarojn poste reprenis la proponon [[Theophile Rousseau]] kaj [[Hector Hodler]]. En serio de artikoloj Hodler skizis la novan organizaĵon kaj en n-ro 30 (de la 1-a de majo) de ,Esperanto' 1908 aperis la informo pri la fondo de Universala Esperanto-Asocio. La unua oficiala informilo en la sama n-ro donis la formalajn kaj praktikajn detalajn de UEA.

Alia ĝermo de UEA estis la E-oficejoj la E-oficejoj, starigitaj laŭ propono de Rousseau. La unua E-oficejo estis en franca urbo [[Bourg-en-Bresse]], kie vivis Rousseau, la kunfondinto de UEA.

Simpla, servopreta, malmultekosta: estas ĉefe tiuj kvalitoj, kiuj kaŭzis la rapidan kreskon de UEA. La provizora regularo aperinta en la revuo ,[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]' (12 majo 1908) fiksis la celojn: 1. Sub la nomo UEA estis fondita Asocio, kies celo estas la plifaciligo de la ĉiuspecaj rilatoj inter diverslingvano kaj la kreo de fortika ligilo de solidareco inter ĝiaj anoj. - 2. la sola lingvo oficiala de la UEA estas la lingvo E, tia, kia ĝi estas difinita per sia literatura kaj teknika vortaro. Konsekvence la UEA neniel enmiksiĝos en lingvaj diskutoj. - 3. La UEA estas absolute neŭtrala rilate al religio, politiko kaj nacieco. - Tiuj tri fundamentaj reguloj nur iom modititaj troviĝas ankoraŭ nun en la statuto.

La unua kunveno de UEA okazis en Dresden dum la 4-a [[UK 1908]]. La tagordo enhavis la raportojn de la fakoj ekzistintaj tiam (1. administrado, 2. konsuloj kaj oficejoj, 3. turismo), kaj proponon pri kreo de novaj fakoj: komerco kaj industrio, instruado. La jarlibro mem aperis antaŭ la kongreso kaj indikis la staton de UEA: 206 delegitoj, 46 vicdelegitoj, 94 subdelegitoj, 62 E-oficejoj, el kiuj 22 plene organizitaj; ĉio en 249 lokoj kaj en 23 landoj; pagintaj membroj: 1223.

Kiel unuan etapon de la evoluo oni povus fiksi la tempon 1908-1912, de la fondo ĝis la tielnomita Financa reformo, en Krakovo diskutita kaj akceptita. La ekstera evoluo de la asocio estis videbla el la jarlibroj, ili estas la mezuriloj plej bone videblaj de la progreso kaj de la enradikiĝo. La mizeraspektan libreton de 1908, de 24 paĝoj, anstataŭis jam en 1911 broŝuro de 184 paĝoj entenantaj 885 lokojn kun delegitoj kaj konsuloj en 47 landoj. 158 E-oficejojn, 266 entreprenojn, 7804 membrojn. La forton de la asocio ankaŭ dokumentas la fakto, ke la sinteno de la gvidantaj E-istoj de tiu ĉi tempo notinde iĝis pli favora kaj komprenema. Ja ne mankis ĵaluzo kaj malkompreno, sed antaŭ la evidenta progreso silentiĝis ankaŭ tiuj ĉi voĉoj.

La eksplodo de la milito trafis UEA en la plej bona stato: solida konduto financa, fido ĝenerala ĉe la esperantista publiko, klaraj gvidlinioj, ĝojiga membrostato. Tre gravis, ke la delegitoj de UEA en la militantaj landoj ne estis kaptitaj de la milita spirito. Tio permesis, ke la Centra Oficejo daŭrigu unue sian kutiman laboron, degeliĝanta al nenio dum la unuaj monatoj kaj nur time repreninta ioman amplekson post januaro 1915. La stabo, konsistinta kun la direktoro el ses personoj, malgrandiĝis je du por poste kreski ĝis ok kaj dek kun la libervolaj helpantoj.

UEA dissendis dum sept. 1914 cirkuleron al la delegitoj kun teksto por enpresi en tagaj gazetoj. Tiu ĉi informo tradukita en 30 lingvojn aperis en centoj da tagaj gazetoj. Ĝi tekstis: „Ĉar la militagoj okazis preskaŭ subite, multaj personoj troviĝas surprizataj en la malamikaj landoj kaj ne plu havas la eblon, korespondi kun siaj parencoj kaj amikoj. Por laŭeble helpi ilin, la oficejo de UEA, sidanta en Ĝenevo, ĵus informis siajn delegitojn en la malamikaj landoj, ke ĝi volonte servos kiel Perilo por la interŝanĝado de privataj korespondaĵoj inter la malamikaj landoj. La leteroj estas ricevataj ĉe la Ĝeneva Oficejo, el kie ili estas transdonataj al la adresato, se bezone post traduko. Estas akceptataj nur la nefermitaj korespondaĵoj, havantaj absolute nenian politikan aŭ militistan karakteron. La personoj, kiuj deziras uzi tiun servon, nun en plena funkciado, estas petataj, sendi ĉiujn leterojn, kun du internaciaj respondkuponoj, al UEA, 10. rue de la Bourse, Genève, Svislando. Dum sept. ĝis dec. 1914 la alveno de korespondaĵoj fariĝis timiga - pro la laboro kiun postulis la plenumo. Jen la dispartiĝo laŭ fakoj: 1. simpla transsendo; 2. specialaj servoj; 3. monsendo; 4. militistoj; 5. civilkaptitoj; 6. rehejmigado de civiluloj en militregionoj; 7. militkaptitoj kaj rilatoj kun la respektivaj aŭtoritatoj; 8. rilatoj kun ruĝkrucaj organizaĵoj; 9. Ruĝa Kruco, Ĝenevo; 10. variaĵoj. Neforgesindaj estas la servoj, kiujn plenumis la delegitoj Pinagel, Alfred Mahn, Bernhard Luis, Charles Brunet, Schwaiger, f-ino Gérard, prof. [[Paul Gottfried Christaller]], [[Stanisław Rudnicki]], Szabunlevicz kaj aro da aliaj.

Menciinda detalo en la historio de UEA estas la ĉikanoj. De 1916 la gazeto ,E' estis malpermesita en Francujo kaj malgraŭ interveno de generalo [[Hippolyte Sebert]] ĉe ministro Painlevé tiu ĉi malpermeso ne estis forigata. La milita aŭtoritato, kiu decidis pri tio, bazis sin sur la prijuĝo de oficiro de cenzuro, fama E-isto, fariĝinta Idisto. (La gazeto havis tiam 300 abonantojn en Francujo.) Tre malutilis ankaŭ tio, ke la poŝto por transmaraj landoj pasis Francujon. La brita cenzuro tiurilate kondutis pli larĝanime. La germana cenzuro ne ekzamenis periodaĵojn, trairintajn Germanujon, sed nur korespondaĵojn.

La agado de UEA sur esperantista kampo estis tiu de ligilo inter la ankoraŭ funkciantaj organizaĵoj en kelkaj neŭtralaj landoj kaj la aktivaj E-istoj. Aperis regule ,E‘ ĉiumonate kun artikoloj pri tutmondaj problemoj. En 1916 aperis jarlibro, kiu enhavis ĉefajn informojn kaj la adresaron de delegitoj. Plie aperis dufoje libreto: „E dum la milito“, kiu enhavis resumon de la stato de la movado. Elokvente parolis pri la sekvoj de la milito la ciferoj. En 1914 la nombro de pagintaj anoj estis 7233, en 1915 estis 2699, en 1918 1958.

Je la 11-a nov. 1918 silentis la kanonoj. Unu post la aliaj alvenis leteroj de revenintaj soldatoj. Per Alvoko al la Esperantistaro (jan. 1919) subskribita de Hodler kaj E. Stettler, UEA anoncis la reprenon de la laboroj. La malsano de Hodler devigis ŝanĝon en la administra gvidado, kiun akceptis [[Eduard Stettler]] kaj dum marto ankaŭ la Centra Oficejo translokiĝis al Bern. La jaro 1919 estis plene dediĉita rekonstrui la asocion. Je la fino de la jaro UEA kalkulis 3114 anojn. La sumo de poŝtaĵoj ricevitaj kaj senditaj atingis denove 20.000 kontraŭ 8.300 en 1918.

Du gravaj okazintaĵoj distingas la jaron 1920: la morto de la fondinto Hodler kaj la okazigo de l' unua postmilita UK en Hago. Monumenton Hodler ne bezonas, tion li kreis en UEA, en kiu li metis sian tutan koron, amon kaj inteligenton. Bela memoraĵo, kiun li lasis, estis la donaco de kapitalo, kiu devis certigi la ekziston de UEA. Dum la UK la ĉefa laboro de la UEA-kunveno estis la diskuto pri la statuto, kiu estis verkata de Stettler.

La UK en Helsinki en 1922 alportis gravan ŝanĝon: UEA fariĝis kolono de duflanka tutmonda organizaĵo E-ista. Per la kontrakto de Helsinki UEA fordonis certajn laborojn, kiujn ĝi ĝis tiam plenumis. La evoluo de UEA ĝis 1932 iris sian vojon, regule kaj decide. Ĝi ĉefe dediĉis sin al la firmigo de la propra organizaĵo, al la plibonigo de la servoj, al la plidensigo de la delegita reto kaj al la pligrandigo de la membraro.

La membraro de 1919 kreskis ĝis 1927, poste malkreskis.
*1920: 3894
*1921: 5570
*1922: 6253
*1923: 6332
*1924: 8205
*1925: 9424
*1926: 8687
*1927: 9100
*1928: 9095
*1929: 9113
*1930: 9062
*1931: 8835
*1932: 8619

La prezidanto de UEA estis la fondinto Hector Hodler ĝis la morto 1920. Okupis tiun ĉi oficon ĝis sia malsaniĝo en 1924 Eduard Stettler. De tiam ĝis 1928 prezidis Edmond Privat, poste fariĝis denove prezidanto Eduard Stettler, kiu rezignis pro la ofico en 1934 kaj sekvis lin Louis Bastien.

Multajn partojn de la historio de UEA v. en la artikoloj: Organizo, Milito, Esperanto, Oficiala Jarlibro, Hodler, Privat, Stettler, ktp. Pri la nuna stato de la organizo 1. la jarlibron 1934 p: 6-16.

Detalan, kvankam ne kompletan historion de UEA enhavas ,Historia skizo, 1908-1933, verkita de Georgo Agricola (Jarlibro 1933), kiu aperis ankaŭ en aparta represo. Nia artikolo estas kompilaĵo el la nomita skizo.|
ordigo=Universala Esperanto-Asocio
}}

[[Kategorio:UEA| ]]
[[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj]]
[[Kategorio:Esperanto-eldonejoj]]</text>
      <sha1>dvgyk7m63kzywdz8iq2lqcgpcs188ce</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412565</id>
      <parentid>9412561</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:18:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Fondaĵoj de UEA */</comment>
      <origin>9412565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33221" sha1="660gz9g1i0f0wki55wnikc80hi4yg1g" xml:space="preserve">{{Alidirekto|UEA}}
{{Informkesto organizaĵo
| eonomo            = Universala Esperanto-Asocio
| bildo_priskribo   = La [[Centra Oficejo de UEA]] en [[Roterdamo]]
| tipo              = [[asocio]]
| sidejo            = [[Roterdamo]], [[Nederlando]]
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}&lt;!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--&gt;
|longitudo     ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=NL
|situo sur mapo=Roterdamo
|zomo=13
}}
'''Universala Esperanto-Asocio''' ('''UEA'''), fondita la {{daton|28|aprilo|1908}}, estas la plej granda [[Ne-registara organizaĵo|internacia ne-registara organizo]] de parolantoj de [[Esperanto]], kun 5501 individuaj membroj en 121 landoj (laŭ la [[Jarlibro de UEA]] de 2016) kaj en oficialaj rilatoj kun [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj [[Unesko]]. Aldone al proksimume ses mil individuaj membroj, aliĝis en UEA 72 [[Landa Asocio|landaj Esperanto-asocioj]] kun sume 9215 membroj el 72 landoj (laŭ la [[Jarlibro de UEA]] 2016).

== Celoj ==
La celaro de UEA estas:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

# Disvastigi la uzadon de la Internacia Lingvo Esperanto;
# Agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj kaj faciligi la internacian komunikadon;
# Plifaciligi la ĉiuspecajn spiritajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj, malgraŭ diferencoj de nacieco, raso, sekso, religio, politiko aŭ lingvo;
# Kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj.

== Strukturo ==
UEA havas kaj individuajn membrojn, kiuj registriĝas centre en [[Roterdamo]], [[Nederlando]] kaj aligitajn membrojn, kiuj estas la membroj de la aliĝintaj Landaj Asocioj.
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Membrokarto de UEA 1.jpg|Membrokarto de UEA por jaro 2000
Dosiero:Membrokarto de UEA 2.jpg|Membrokarto de UEA por jaro 2000
&lt;/gallery&gt;

=== Estraro ===
{{Ĉefartikolo|Estraro de UEA}}

La Estraro de UEA estas la plej alta gvida organo de la asocio, elektita de la [[Komitato de UEA]]. Al la Estraro apartenas ankaŭ la [[Prezidanto de UEA|prezidanto]], la vicprezidantoj kaj la [[Ĝenerala Sekretario de UEA|Ĝenerala Sekretario]].

Lastaj estraroj:
* [[Estraro de UEA 2019-2022]]
* [[Estraro de UEA 2016-2019]]
* [[Estraro de UEA 2013-2016]]

=== [[Komitato de UEA|Komitato]] ===
La Komitato estas la supera gvid-organo de UEA. Ĝi havas la rajton fari ĉiujn decidojn pri la direkto de la agado kaj pri unuopaj agadoj. Ĝi ankaŭ rajtas fari ĉiujn decidojn pri administrado, financaj planoj, ktp. La komitato kunsidas ĉiujare dum la Universala Kongreso kaj laboras perpoŝte dum la cetero de la jaro. La komitatanoj havas trijaran oficperiodon. En la Komitaton oni eniras je tri malsamaj vojoj:
* Komitatano A: la plej granda grupo, kiel reprezentanto elektita de aliĝinta Landa Asocio aŭ faka asocio;
* Komitatano B: kiel reprezentanto elektita de la Individuaj Membroj;
* Komitatano C: la jamaj komitatanoj A kaj B rajtas alelekti certan nombron da pliaj komitatanoj kun aparte bezonataj spertoj
* Komitatanoj de UEA
[https://uea.org/asocio/komitato Komitato de UEA 2016-2019]

[[Komitato de UEA 2013-2016]]

[[Komitato de UEA 2010-2013]]

Komitato de UEA 2007-2010

[[Komitato de UEA 2004-2007]]

[[Komitato de UEA 2001-2004]]

[[Komitato de UEA 1989-1992]]

[[Komitato de UEA 1983-1986]]

[[Komitato de UEA 1950-1953]]

[[Komitato de UEA 1947-1950]]

[[Komitato de UEA 1920-1924]]
* [[Komitato pri publika informado]]

=== [https://uea.org/asocio/komisionoj Komisiono kaj Komisiitoj] ===
La Komitato kaj la Estraro estas helpataj pri apartaj problemoj de komisionoj kaj komisiitoj, kiuj rajtas esti ankaŭ ne-komitatanoj.

Turnu unue vin al ili se vi havas proponon aŭ problemon pri unu el la sekvaj laborkampoj.

La komisionojn pri elektoj, financo kaj statutoj de Landaj kaj Fakaj Asocioj nomumas la Komitato, aliajn la Estraro. Por gravaj laborkampoj sen komisiito estas menciita la koncerna estrarano.
* [[Afrika Komisiono de UEA|Afrika Agado]]
* [http://www.esperanto-afriko.org/ Paĝaro de Esperanto] Afriko
* [[Amerika Komisiono de UEA|Amerika Agado]]
* [[Azia-Oceania Komisiono de UEA]] (KAEM)
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/azia_agado Azia-Oceania Agado]''
* [[Belartaj Konkursoj de UEA|Belartaj Konkursoj]]
* ''Edukado''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/referenckadraj_ekzamenoj Ekzamenoj laŭ la Komuna Eŭropa Referenckadro]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/elektoj Elektoj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/ced Esploro kaj dokumentado]''
* [https://uea.org/asocio/komisionoj/europa_agado Eŭropa agado]
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/faka_agado Faka agado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/familioj Familioj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/financo Financo]''

S-ro [[Osmo Buller]] (Nederlando)

S-ro [[Nico Huurman]] (Nederlando)

S-ro Fernando Jorge Pedrosa Maia Jr. (Brazilo)

S-ro [[Trezoro Huang Yinbao]] (Ĉinio)
* ''[[Fondaĵo Grabowski]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/uk_gazetara_kampanjo Gazetara Kampanjo pri la UK]''
* ''[[Ĝemelurbo|Ĝemelaj urboj]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/indi%C4%9Denaj_popoloj Indiĝenaj popoloj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/institucio_hodler Institucio Hodler ’68]''
* ''[[Internacia Infana Kongreseto]]''
* ''[[Internaciaj Ekzamenoj]]''
* ''[[Internacia Kongresa Universitato]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/konsilio_de_europo Konsilio de Eŭropo]''
* ''[[Konto Espero]]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/kulturo Kulturo]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/mezoriento_kaj_nordafriko Meza Oriento kaj Norda Afriko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/oratora_konkurso Oratora Konkurso]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/poshtmarkoj Poŝtmarkvendado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/radio Radio]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/scienca_agado Scienca agado]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/sia Semajno de Internacia Amikeco]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/statutoj Statutoj de landaj kaj fakaj asocioj]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/terminologiaj_instancoj Terminologiaj instancoj (ISO/TC37 kaj Infoterm)]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/unesko Unesko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_novjorko Unuiĝintaj Nacioj: Novjorko]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_ghenevo Unuiĝintaj Nacioj: Ĝenevo]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/un_vieno Unuiĝintaj Nacioj: Vieno]''
* ''[https://uea.org/asocio/komisionoj/zeoj Zamenhof/Esperanto-objektoj (ZEO-j)]''

=== Honoraj oficoj ===
* [[Honora prezidanto de UEA|Honoraj prezidantoj]]
* [[Honora Patrona Komitato de UEA|Honora Patrona Komitato]]
* [https://uea.org/asocio/honoraj_oficoj#hpk Honoraj Dumvivaj Membroj]
* [[Listo de honoraj membroj de UEA|Honoraj Membroj]]

=== Ĝenerala direktoro ===
{{Ĉefartikolo|Ĝeneralaj Direktoroj de UEA}}
[[Dosiero:Martin Schäffer ĝenerala sekretario de UEA.jpg|eta|160ra|Martin Schäffer, Ĝenerala Direktoro de UEA ekde 2018|maldekstra]]
La ofico de Ĝenerala Direktoro de UEA havis diversajn nomojn dum la historio. Ekde 1980 oni nomas per tio la ĉefan dungiton de Universala Esperanto-Asocio.

=== [https://uea.org/asocio Oficejoj kaj Institucioj] ===
==== Oficejoj ====
La [[Centra Oficejo de UEA]] estas en Roterdamo. Tie rezidas oficiale ankaŭ [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (&quot;TEJO&quot;). Krom tio ekzistis kaj ekzistas pluraj aliaj centroj, ekzemple la [[Novjorko|novjorka]] oficejo ĉe la sidejo de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] (ekde [[1977]]), kaj la Afrika Centro (ekde [[2001]]). Nun nur historiaj estas la [[Serva Centro]] en [[Ĝenevo]] (1947–1960 kaj 1980), la [[Grafika Centro Antverpeno]] kaj la [[Scienca Eldona Centro]] en [[Budapeŝto]].
* [https://uea.org/asocio/centra_oficejo Novjorka Oficejo]
* [[Afrika Oficejo]]{{ĉefartikolo|Centra Oficejo de UEA}}

==== Institucioj ====
* [[Institucio Hodler|Institucioj Hodler]]
* [[Centro de Esploro kaj Dokumentado pri la Monda Lingvo-Problemo]]
* [[Rondo Familia]]
* [[Terminologia Esperanto-Centro]]

=== Fondaĵoj de UEA ===
La mono ricevata de UEA pasas al ĝia Asocia Kapitalo, Ĝenerala Kaso, aŭ diversaj fondaĵoj. Pri la Asocia [[Kapitalo]] disponas la [[Estraro de UEA|Estraro]].&lt;ref&gt;[https://uea.org/teko/regularoj/statuto Statuto de UEA]&lt;/ref&gt; La Ĝenerala Kaso estas uzata libere de la [[Centra Oficejo de UEA|Centra Oficejo]] por kovri ajnajn bezonojn. La fondaĵoj estas uzataj por ke donacantoj povu direkti sian donacon al specifa agadokampo. Ili estas:&lt;ref&gt;[https://uea.org/asocio/fondajhoj Stato de junio 2026 laŭ la retejo de UEA]&lt;/ref&gt;

{{Kolumno-kom}}
{{Kolumno}}
*[[Fondaĵo Afriko]]
*[[Fondaĵo Ameriko]]: por la Esperanto-movado en Suda kaj Centra Ameriko
*[[Fondaĵo Azio]]
*[[Fondaĵo Eŭropo]]

{{Kolumno}}
*Belarta Fondaĵo: por la [[Belartaj Konkursoj]]
*[[Fondaĵo Charles Power]]: por scienca agado, [[sciencfikcio]] kaj [[fantasto]]
*Biblioteka Fondaĵo
*Fondaĵo [[CED]]
*Konto Eduko
*[[Konto Espero]]: por esperantistoj trafitaj de milito aŭ natura katastrofo
*[[Fondaĵo Enderby]]: por agado pri [[homaj rajtoj]]

{{Kolumno}}
*[[Fondaĵo Grabowski]]: por premii verkadon en Esperanto
*Fondaĵo Grégoire Maertens: por la [[Premio Grégoire Maertens]]
*Fondaĵo Informado
*Fondaĵo Junularo: por [[TEJO]]
*Fondaĵo Kultura Evoluigo
*Fondaĵo Novjorka Oficejo
*Fondaĵo Oficeja Ilaro

{{Kolumno}}
*[[Societo Zamenhof]]: ekstra kotizo kiel donaco al UEA
*[[Fondaĵo Unesko]]: por agado de UEA ĉe [[Unesko]]
*Fondaĵo Virina Agado: por la [[Komisiono pri Virina Agado]]. &lt;ref&gt;En sia Estrara Raporto pri 2025 UEA informis pri fondaĵo Virinoj &quot;por subteni estontajn projektojn kaj iniciatojn ligitajn al virina agado en Esperantujo&quot;, ne klarigante, ĉu temas pri modifo de ĉi tiu fondaĵo aŭ nova kaj aparta. &quot;Estrara Raporto pri la agado de UEA en 2025.&quot; 2026. ''Esperanto'' 1414(7-8): 155.&lt;/ref&gt;
*[[Volontula Fondaĵo]]: por la Volontula Servo de UEA
*Fondaĵo Volontula Domo: por la [[Volontula Domo]]
*[[Fondaĵo Wüster]]: por terminologia laboro
*Fondaĵo Virtuala Kongreso: por la [[Virtuala Kongreso de Esperanto]]

{{Kolumno-fino}}

=== [https://uea.org/asocio/oficistoj Oficistoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190421145826/https://uea.org/asocio/oficistoj |date=2019-04-21 }} ===
=== [https://uea.org/asocio/volontuloj Volontuloj] ===
=== Premioj kaj omaĝoj ===
* [[Belartaj konkursoj]]
* [[Trofeo Fyne]]

=== Junulara sekcio (TEJO) ===
{{Ĉefartikolo|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo}}
[[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (TEJO) estas la junulara sekcio de UEA, por membroj malpli ol 30‑jaraj. TEJO havas propran strukturon kun Komitato kaj Estraro.

Simile al la Universala Kongreso de UEA, TEJO organizas [[Internacia Junulara Kongreso|Internacian Junularan Kongreson]] (IJK) ĉiujare en malsama loko. IJK estas semajndaŭra okazaĵo de koncertoj, prezentaĵoj, ekskursoj, kaj ĝenerala amuziĝo kiu allogas junulojn el la tuta mondo.

== Membraro ==
[[Dosiero:Number of UEA members by country.svg|eta|Landoj laŭ absoluta nombro da individuaj membroj de [[UEA]] dum 2020{{priskribo|#959995|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;1–100 membroj}}
{{Priskribo|#83aa83|101–200 membroj}}
{{Priskribo|#3e993e|201–300 membroj}}
{{Priskribo|#0a7c0a|301–400 membroj}}
]]
[[Dosiero:Relative number of Esperanto association members by country (2020).svg|eta|Landoj laŭ elmiliona nombro da individuaj membroj de [[UEA]] dum 2020{{priskribo|#d7f4d7|po &lt; 0.5 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#afe9af|po 0.5–0.9 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#87de87|po 1 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#37c837|po 2–3 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#2ca02c|po 4–5 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#217821|po 6–9 membroj el miliono}}
{{Priskribo|#0b280b|po 10+ membroj el miliono}}
]]
[[Dosiero:Individuaj membroj de UEA 1979-2019.jpg|eta|Individuaj membroj ekde 1979 ĝis 2019]]
:''Pli detalajn informojn legu en la artikolo [[Membronombroj de UEA]]''
Post la [[dua mondmilito]] UEA nomis la ĝistiamajn membrojn &quot;Individuaj Membroj&quot;. Oni akceptis Landajn Asociojn kaj nomis ties membrojn &quot;Aligitaj Membroj&quot; (pere de la Landaj Asocioj). Dum 1949–1955 kaj poste, estis unue malpermesite kaj poste malfacile organizi Esperanto‑asocion en la plej multaj landoj de orienta Eŭropo; iom post iom la orientaj asocioj fine rajtis aliĝi al UEA (la soveta en [[1989]]). En la 1970aj povis aliĝi pluraj sudamerikaj Landaj Asocioj, en la 1980aj kaj 1990aj komencis veni afrikaj.

La nombro de individuaj membroj variis en la centjara historio plej ofte inter kvin mil kaj ok mil membroj, kun pintoj fine de la 1920aj jaroj kaj malpintoj precipe dum kaj post la du mondmilitoj. En la 1960aj ĝis 1980aj jaroj, UEA havis multe da aligitaj membroj el orienta Eŭropo; tiuj nombroj rapide malkreskis post 1989.

=== Membro-kategorio. ===
La Asocio konsistas el:

# aligitaj membroj (AM), aligitaj de la landaj asocioj aliĝintaj al UEA;
# individuaj membroj, individue enlistigitaj de UEA
# honoraj prezidantoj kaj honoraj membroj, nomitaj laŭ reguloj fiksitaj en la regularoj de la Asocio;
# membroj de la Honora Patrona Komitato, nomitaj laŭ aparta regularo.

La akcepto de la aligitaj membroj okazas pere de la aliĝintaj landaj asocioj. Aliajn kondiĉojn de aliĝo kaj membreco fiksas la Ĝenerala Regularo kaj aliaj regularoj.

=== Landaj asocioj ===
{{Vidu ankaŭ|Landaj asocioj de UEA}}
Por aliĝi al UEA la kondiĉoj por landa Esperanto-asocio estas, ke ĝi plenumas la kondiĉojn priskribitajn en la Ĝenerala Regularo, ke ĝi estas asocio laŭorde organizita kaj vaste malfermita al la civitanoj de sia lando, sen ekskluzivoj pro politika aŭ religia sinteno aŭ pro raso, lingvo aŭ sekso, kaj ke ĝi skribe konfirmas sian pretecon respekti la Statuton kaj regulojn de UEA, precipe ĝiajn celojn kaj ĝian neŭtralecon. Landa asocio pagas por ĉiu sia membro, kiu ne estas individua membro de UEA, jaran kotizon difinitan de la Komitato.

Kondiĉo por daŭra aliĝinteco estas, ke la Komitato restas kontenta pri plenumo de la jam difinitaj kondiĉoj kaj deklaro.

Principe UEA akceptas el unu regno nur unu landan asocion, sed la Komitato rajtas akcepti plurajn.

=== Fakaj Asocioj ===
Internaciaj fakaj Esperanto-asocioj neŭtralaj povas aliĝi al UEA laŭ la kondiĉoj fiksitaj en la Ĝenerala Regularo&lt;ref&gt;[https://uea.org/teko/regularoj Regularo de UEA en ties retejo]&lt;/ref&gt;.
* [[Fakaj Esperanto-asocioj|Listo de fakaj asocioj]]
* [[Ĝermolisto de Esperanto-asocioj]]

=== Kunlaboraj Organizoj ===
* ''Esperanto-asocioj''

Kun Esperanto-asocioj, kiuj ne plenumas la kondiĉojn priskribitajn en art. 13 kaj 14 de la [[Statuto de UEA]](sed respektas la homajn rajtojn kiel difinitajn en art. 5 de la [[Statuto de UEA]]) aŭ kiuj ne deziras formale aliĝi al UEA, la Estraro povas fari kontraktojn pri komuna agado, interŝanĝoj de servoj ktp. Por esti validaj, tiuj kontraktoj bezonas la aprobon de la Komitato, kiu rajtas starigi specifajn kondiĉojn per apartaj regularoj. La kontraktoj estu konformaj al la principoj esprimitaj en art. 5.de la [[Statuto de UEA]].
* ''Neesperantaj organizaĵoj''

La Asocio povas fari kontraktojn, laŭ la kondiĉoj priskribitaj en art. 15 kun neesperantaj organizaĵoj.

== Eldonaĵoj de UEA ==
[[Dosiero:1968 Statuto kaj Regularoj UEA.jpeg|eta|''Statuto kaj Regularoj de Universala Esperanto-Asocio'', 1968.]]
* [[Jarlibro de UEA]] (ĝis [[2018]])
* [[Esperanto (revuo)|Revuo Esperanto]]
* [[Kontakto (revuo)|Kontakto]]
* [[TEJO-aktuale]]
* Gazetaraj Komunikoj de UEA

== Statuto kaj Regularo de UEA ==
=== [https://uea.org/teko/regularoj/statuto Statuto de UEA] ===
=== [https://uea.org/teko/regularoj Regularo de UEA] ===
== Universala Kongreso de Esperanto ==
{{Ĉefartikolo|Universala Kongreso de Esperanto}}
La Universala Kongreso de Esperanto (UK) estas, laŭ la Jarlibro de Universala Esperanto-Asocio, &quot;internacia manifestacio de la esperantistaro&quot;, organizata de UEA. Ĝi estas kulturfesto, tutmovada forumo, turisma festo kaj laborkunveno de la organoj de UEA kaj de aliaj Esperanto-organizaĵoj. Ĝis la 8-a kongreso (1912) oni nomis ĝin &quot;Internacia&quot;, ekde la 9-a (1913) &quot;Universala&quot;. UEA okazigas la kongreson ĉiujare en malsama lando, provante respekti la geografian distribuon kaj organizajn fortojn de la movado. Kongresano estas persono, kiu oficiale aliĝis kaj pagis sian kongreskotizon. Kvankam la programo varias de jaro al jaro, ekzistas eroj, kiuj havas tre longan tradicion, kelkaj venas jam de la unua aŭ dua kongreso.

* [https://uea.org/kongresoj Oficiala retejo de UK]
* [https://uea.org/kongresoj/alighilo Aliĝilo al UK]

== Libroservo de UEA ==
[http://katalogo.uea.org/ Libroservo de UEA]

[https://uea.org/teko/libroj Elŝulteblaj libroj de UEA]

[[Libroservo|Libroservo de Esperanto]]

== Historio de UEA ==
{{Ĉefartikolo|Historio de UEA}}

Fine de 1907, Hector Hodler kaj aliaj esperantistoj komencis konstrui organizaĵon por antaŭenigi Esperanton pere de praktikaj servoj. La 28‑an de aprilo 1908, ili konstatis sufiĉan subtenon por fondi &quot;Universalan Esperanto‑Asocion&quot;, kaj tiu tago estas nun konsiderata la naskiĝtago de UEA.

Grava disputo inter UEA kaj la naciaj societoj estis la demando, kiu reprezentu la movadon al ekstero kaj kiu pagu kaj decidu pri komunaj taskoj de la tuta movado. Post la Helsinko‑sistemo de 1922 oni fine trovis en la Interkonsento de Kolonjo en 1933 jenan kompromison: UEA fariĝos la [[tegmenta organizaĵo|tegmento]] de la tuta neŭtrala movado, sed la plej multajn komitatanojn fakte sendis la aliĝintaj Landaj Asocioj.

Ĉar minoritato ĉirkaŭ eksprezidanto Eduard Stettler kaj eksdirektoro Hans Jakob estis elkore kontraŭ la kolonja kompromiso, okazis en 1936 Skismo en la Esperanto-movado: la plej multaj estroj, membroj, kaj Landaj Asocioj forlasis UEA kaj transiris al nove fondita Internacia Esperanto‑Ligo. La &quot;resto&quot; nomiĝis Ĝeneva UEA. En 1947 la Ĝeneva UEA kaj IEL kuniĝis al tiel nomata kunfandita UEA. La nuntempa UEA estas jure tiu nova UEA de 1947, la nuntempa Statuto de UEA registriĝis en 1980.

== Aktivecoj de UEA ==
Universala Esperanto-Asocio celas, laŭ la Statuto el 1980, disvastigi la uzadon de Esperanto, agadi por la solvo de la lingva problemo en internaciaj rilatoj, plifaciligi la ĉiuspecajn spiritajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj kaj &quot;kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://uea.org/info/eo/kio_estas_uea|titolo=Universala Esperanto-Asocio: Kio estas UEA?|alirdato=27-a de Aŭgusto 2021|lingvo=eo}}&lt;/ref&gt;

La precipaj konstantaj laboroj de UEA estas:

* Ĉiujare, UEA organizas la Universalan Kongreson (UK), kiun partoprenas kutime 1500–3000 homoj.
* Ĉiujare UEA observas la [[Tago de Homaj Rajtoj|Tagon de Homaj Rajtoj]], la 10-an de decembro, kune kun alia grava dato: la [[15-a de decembro]], kiam naskiĝis [[L. L. Zamenhof]] (1859-1917), la kreinto/iniciatinto de Esperanto&lt;ref&gt;(eo, en, fr)  ''[https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Informilo74-2501.pdf Tago de Homaj Rajtoj 2024: Kunfesti kaj kunprotesti] (PDF en eo, [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Newsletter74Jan2025.pdf PDF angle], [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2025/01/Lettre74jan25.pdf PDF france])''. Esperanto kaj UN, n-ro 74 (januaro–februaro 2025)&lt;/ref&gt;. 
* UEA estas eldonejo kaj havas la plej grandan perpoŝtan Esperanto‑libroservon en la mondo kun pli ol 4000 libroj, kompaktdiskoj, kaj aliaj.
* Biblioteko Hector Hodler estas unu el la plej grandaj Esperanto‑bibliotekoj, kun la Arkivo de UEA.
* UEA tenas ankaŭ delegitan reton de reprezentantoj el la tuta mondo kiuj informas pri sia loko aŭ profesia fako.
* UEA eldonas monatan oficialan organon Esperanto kaj manlibron pri la Esperanto‑movado, nomata Jarlibro.
* UEA ĉiujare organizas Belartajn Konkursojn pri diversaj artaĵoj en Esperanto.
* En 2008, okaze de sia 100‑jariĝo kaj de la 60a datreveno de la Universala Deklaro pri Homaj Rajtoj, UEA organizis Internacian simpozion pri: &quot;Aktuala stato de la lingvaj rajtoj en la mondo&quot;, ĉe Unuiĝintaj Nacioj, en Ĝenevo (la 24‑an de aprilo 2008).
* Ekde 2014, okazigas serion da seminarioj pri Aktivula Maturigo por fortigi la movadan evoluigon.
* Krome ekzistas specifaj komisionoj por disvastigi Esperanton en kelkaj partoj de la mondo, ekzemple la [[Afrika Komisiono de UEA]] kaj la [[Azia Komisiono de UEA]]. Ili ambaŭ eldonas bultenojn, nome Esperanto en Afriko kaj Esperanto en Azio.
* [[Strategia Plano de UEA]] estas dokumento periode verkita por direkti la laborojn de UEA.

== Rilatoj ==
=== [[Landaj asocioj de UEA|Landaj Asocioj de UEA]] ===
UEA havas rilatojn kun multaj [[fakaj Esperanto-asocioj]]. Kelkaj estas aliĝintaj, simile al landaj asocioj, kaj sendas komitatanon al la Komitato. La plej multaj havas nur kunlaboran kontrakton kun UEA, inter ili ĉiuj neneŭtralaj asocioj kiel ekzemple la religiaj.
* UEA kun UN kaj Unesko

Krom kun [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] kaj [[Unesko]], UEA havas konsultajn rilatojn ankaŭ kun UNICEF kaj Konsilio de Eŭropo kaj ĝeneralajn kunlaborajn rilatojn kun Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj. UEA oficiale kunlaboras ĉe [[Internacia Organizaĵo por Normigado]] (ISO) pere de aktiva rilato al la ISO‑komitato pri terminologio (ISO/TC 37). La Asocio aktivas por informado ĉe Eŭropa Unio kaj aliaj interŝtataj kaj internaciaj organizaĵoj kaj konferencoj. UEA membras en Eŭropa Lingva Konsilio, komuna forumo de universitatoj kaj lingvaj asocioj por antaŭenigi la konon pri lingvoj kaj kulturoj en kaj ekster la Eŭropa Unio. Cetere, la 10‑an de majo 2011, UEA kaj la Internacia informejo por terminologio (Infoterm) subskribis Interkonsenton pri kunagado, ties celoj estas interalie interŝanĝi informojn, subteni unu la alian kaj kunagadi por projektoj, renkontiĝoj, eldonaĵoj en la kampo de terminologio kaj pere de kiu UEA iĝus Asocia Membro de Infoterm.

== UEA en Interreto ==
=== UEA en Vikipedio ===
{{Ĉefartikolo|UEA-Vikio}}
UEA uzas [[Vikipedio]]n ekde 2003 laŭ iniciato de [[Renato Corsetti]], tiama prezidanto. Vikipedio enhavas informojn pri:
* [[Fakaj Esperanto-asocioj]]
* [[Landa asocio de UEA|Landaj Asocioj de UEA]]
* Esperanto-Centroj kaj Kursejoj
* Kalendaro de aranĝoj por esperantistoj
* Kalendaro de kursoj por neesperantistoj

== Sidejo de UEA ==
Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, Nederlando

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* [[Hans Jakob|Jakob, Hans]] (red.) 1933 : ''[[Universala Esperanto-Asocio. Historia Skizo 1908-1933]]'', UEA, [[Ĝenevo]], 110 p.
* Jakob, Hans 1995 : ''[[Servisto de l' Ideo]]'', [[Flandra Esperanto-Ligo]], [[Antverpeno]], 120 p., ISBN 90-71205-58-4
* [[Uwe-Joachim Moritz|Moritz, Uwe-Joachim]] 1975 : Preparoj por la nova statuto de UEA : Jura kontinueco de UEA, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 831(3), p.{{spaco}}41–42
* [[Humphrey Tonkin|Tonkin, Humphrey k.a.]] 1975 : La financo de UEA : La problemo kaj kiamaniere venki ĝin, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 831(3), p.{{spaco}}43–45

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Universala Esperanto-Asocio|s=Kategorio:UEA}}
* [http://nova.uea.esperanto.net/ Oficiala retejo de Universala Esperanto-Asocio] (nova retejo - beta versio)
* [https://uea.org/ Malnova versio de la Oficiala retejo de UEA]
* {{Facebook}}
* {{Twitter}}
* [http://www.ipernity.com/home/uea UEA ĉe Ipernity]
* [https://uea.facila.org/filmetoj/ Filmetoj - uea.facila]

{{EdE|U}}
{{EDE|
evento=Citaĵo el [[Enciklopedio de Esperanto - U|Enciklopedio de Esperanto]] 1934|
teksto='''UEA''' - Plej grava organizaĵo de E. - Jaron post jaro, precipe post la 1-a UK, sentiĝis, ke E sen reala praktikado internacia, simple kaj klare centrigita, ne havos altirpovon por reale pensanta mondo. La ideoj kristaliĝis en propono farita de A. Carles al la 2-a UK 1906 kaj ĝi tekstis jene: „Estus oportune, havi en multaj urboj konsulojn, al kiuj oni povus ĉiam sukcese sin turni kaj de kiuj per malgranda maklera pago - oni povus ricevi ĉiujn petitajn sciigojn, eĉ privatajn informojn pri komercistoj. Ankaŭ la vojaĝantoj ĉiam scius, kien ili povus sinprezenti por ricevi bonan akcepton kaj ĉiujn postulitajn informojn, ne ĝenante iun.“ La UK decidis „Rekomendi al la societoj kaj grupoj, ke ili fondu en ĉiuj lokoj, kie estos eble, E-istajn konsulejojn, kiuj povos en la landoj, kie tiu nomo ne estus akceptata de la registaro, ricevi alian nomon, kiel ekzemple, E-istaj Agentejoj.“ Tiu ĉi bonintenca forŝovo de la propono al la grupo malatentis jam tiam la neceson de speciala organizo kaj de centro, tial la propono estis praktike enterigita.

Preskaŭ du jarojn poste reprenis la proponon [[Theophile Rousseau]] kaj [[Hector Hodler]]. En serio de artikoloj Hodler skizis la novan organizaĵon kaj en n-ro 30 (de la 1-a de majo) de ,Esperanto' 1908 aperis la informo pri la fondo de Universala Esperanto-Asocio. La unua oficiala informilo en la sama n-ro donis la formalajn kaj praktikajn detalajn de UEA.

Alia ĝermo de UEA estis la E-oficejoj la E-oficejoj, starigitaj laŭ propono de Rousseau. La unua E-oficejo estis en franca urbo [[Bourg-en-Bresse]], kie vivis Rousseau, la kunfondinto de UEA.

Simpla, servopreta, malmultekosta: estas ĉefe tiuj kvalitoj, kiuj kaŭzis la rapidan kreskon de UEA. La provizora regularo aperinta en la revuo ,[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]' (12 majo 1908) fiksis la celojn: 1. Sub la nomo UEA estis fondita Asocio, kies celo estas la plifaciligo de la ĉiuspecaj rilatoj inter diverslingvano kaj la kreo de fortika ligilo de solidareco inter ĝiaj anoj. - 2. la sola lingvo oficiala de la UEA estas la lingvo E, tia, kia ĝi estas difinita per sia literatura kaj teknika vortaro. Konsekvence la UEA neniel enmiksiĝos en lingvaj diskutoj. - 3. La UEA estas absolute neŭtrala rilate al religio, politiko kaj nacieco. - Tiuj tri fundamentaj reguloj nur iom modititaj troviĝas ankoraŭ nun en la statuto.

La unua kunveno de UEA okazis en Dresden dum la 4-a [[UK 1908]]. La tagordo enhavis la raportojn de la fakoj ekzistintaj tiam (1. administrado, 2. konsuloj kaj oficejoj, 3. turismo), kaj proponon pri kreo de novaj fakoj: komerco kaj industrio, instruado. La jarlibro mem aperis antaŭ la kongreso kaj indikis la staton de UEA: 206 delegitoj, 46 vicdelegitoj, 94 subdelegitoj, 62 E-oficejoj, el kiuj 22 plene organizitaj; ĉio en 249 lokoj kaj en 23 landoj; pagintaj membroj: 1223.

Kiel unuan etapon de la evoluo oni povus fiksi la tempon 1908-1912, de la fondo ĝis la tielnomita Financa reformo, en Krakovo diskutita kaj akceptita. La ekstera evoluo de la asocio estis videbla el la jarlibroj, ili estas la mezuriloj plej bone videblaj de la progreso kaj de la enradikiĝo. La mizeraspektan libreton de 1908, de 24 paĝoj, anstataŭis jam en 1911 broŝuro de 184 paĝoj entenantaj 885 lokojn kun delegitoj kaj konsuloj en 47 landoj. 158 E-oficejojn, 266 entreprenojn, 7804 membrojn. La forton de la asocio ankaŭ dokumentas la fakto, ke la sinteno de la gvidantaj E-istoj de tiu ĉi tempo notinde iĝis pli favora kaj komprenema. Ja ne mankis ĵaluzo kaj malkompreno, sed antaŭ la evidenta progreso silentiĝis ankaŭ tiuj ĉi voĉoj.

La eksplodo de la milito trafis UEA en la plej bona stato: solida konduto financa, fido ĝenerala ĉe la esperantista publiko, klaraj gvidlinioj, ĝojiga membrostato. Tre gravis, ke la delegitoj de UEA en la militantaj landoj ne estis kaptitaj de la milita spirito. Tio permesis, ke la Centra Oficejo daŭrigu unue sian kutiman laboron, degeliĝanta al nenio dum la unuaj monatoj kaj nur time repreninta ioman amplekson post januaro 1915. La stabo, konsistinta kun la direktoro el ses personoj, malgrandiĝis je du por poste kreski ĝis ok kaj dek kun la libervolaj helpantoj.

UEA dissendis dum sept. 1914 cirkuleron al la delegitoj kun teksto por enpresi en tagaj gazetoj. Tiu ĉi informo tradukita en 30 lingvojn aperis en centoj da tagaj gazetoj. Ĝi tekstis: „Ĉar la militagoj okazis preskaŭ subite, multaj personoj troviĝas surprizataj en la malamikaj landoj kaj ne plu havas la eblon, korespondi kun siaj parencoj kaj amikoj. Por laŭeble helpi ilin, la oficejo de UEA, sidanta en Ĝenevo, ĵus informis siajn delegitojn en la malamikaj landoj, ke ĝi volonte servos kiel Perilo por la interŝanĝado de privataj korespondaĵoj inter la malamikaj landoj. La leteroj estas ricevataj ĉe la Ĝeneva Oficejo, el kie ili estas transdonataj al la adresato, se bezone post traduko. Estas akceptataj nur la nefermitaj korespondaĵoj, havantaj absolute nenian politikan aŭ militistan karakteron. La personoj, kiuj deziras uzi tiun servon, nun en plena funkciado, estas petataj, sendi ĉiujn leterojn, kun du internaciaj respondkuponoj, al UEA, 10. rue de la Bourse, Genève, Svislando. Dum sept. ĝis dec. 1914 la alveno de korespondaĵoj fariĝis timiga - pro la laboro kiun postulis la plenumo. Jen la dispartiĝo laŭ fakoj: 1. simpla transsendo; 2. specialaj servoj; 3. monsendo; 4. militistoj; 5. civilkaptitoj; 6. rehejmigado de civiluloj en militregionoj; 7. militkaptitoj kaj rilatoj kun la respektivaj aŭtoritatoj; 8. rilatoj kun ruĝkrucaj organizaĵoj; 9. Ruĝa Kruco, Ĝenevo; 10. variaĵoj. Neforgesindaj estas la servoj, kiujn plenumis la delegitoj Pinagel, Alfred Mahn, Bernhard Luis, Charles Brunet, Schwaiger, f-ino Gérard, prof. [[Paul Gottfried Christaller]], [[Stanisław Rudnicki]], Szabunlevicz kaj aro da aliaj.

Menciinda detalo en la historio de UEA estas la ĉikanoj. De 1916 la gazeto ,E' estis malpermesita en Francujo kaj malgraŭ interveno de generalo [[Hippolyte Sebert]] ĉe ministro Painlevé tiu ĉi malpermeso ne estis forigata. La milita aŭtoritato, kiu decidis pri tio, bazis sin sur la prijuĝo de oficiro de cenzuro, fama E-isto, fariĝinta Idisto. (La gazeto havis tiam 300 abonantojn en Francujo.) Tre malutilis ankaŭ tio, ke la poŝto por transmaraj landoj pasis Francujon. La brita cenzuro tiurilate kondutis pli larĝanime. La germana cenzuro ne ekzamenis periodaĵojn, trairintajn Germanujon, sed nur korespondaĵojn.

La agado de UEA sur esperantista kampo estis tiu de ligilo inter la ankoraŭ funkciantaj organizaĵoj en kelkaj neŭtralaj landoj kaj la aktivaj E-istoj. Aperis regule ,E‘ ĉiumonate kun artikoloj pri tutmondaj problemoj. En 1916 aperis jarlibro, kiu enhavis ĉefajn informojn kaj la adresaron de delegitoj. Plie aperis dufoje libreto: „E dum la milito“, kiu enhavis resumon de la stato de la movado. Elokvente parolis pri la sekvoj de la milito la ciferoj. En 1914 la nombro de pagintaj anoj estis 7233, en 1915 estis 2699, en 1918 1958.

Je la 11-a nov. 1918 silentis la kanonoj. Unu post la aliaj alvenis leteroj de revenintaj soldatoj. Per Alvoko al la Esperantistaro (jan. 1919) subskribita de Hodler kaj E. Stettler, UEA anoncis la reprenon de la laboroj. La malsano de Hodler devigis ŝanĝon en la administra gvidado, kiun akceptis [[Eduard Stettler]] kaj dum marto ankaŭ la Centra Oficejo translokiĝis al Bern. La jaro 1919 estis plene dediĉita rekonstrui la asocion. Je la fino de la jaro UEA kalkulis 3114 anojn. La sumo de poŝtaĵoj ricevitaj kaj senditaj atingis denove 20.000 kontraŭ 8.300 en 1918.

Du gravaj okazintaĵoj distingas la jaron 1920: la morto de la fondinto Hodler kaj la okazigo de l' unua postmilita UK en Hago. Monumenton Hodler ne bezonas, tion li kreis en UEA, en kiu li metis sian tutan koron, amon kaj inteligenton. Bela memoraĵo, kiun li lasis, estis la donaco de kapitalo, kiu devis certigi la ekziston de UEA. Dum la UK la ĉefa laboro de la UEA-kunveno estis la diskuto pri la statuto, kiu estis verkata de Stettler.

La UK en Helsinki en 1922 alportis gravan ŝanĝon: UEA fariĝis kolono de duflanka tutmonda organizaĵo E-ista. Per la kontrakto de Helsinki UEA fordonis certajn laborojn, kiujn ĝi ĝis tiam plenumis. La evoluo de UEA ĝis 1932 iris sian vojon, regule kaj decide. Ĝi ĉefe dediĉis sin al la firmigo de la propra organizaĵo, al la plibonigo de la servoj, al la plidensigo de la delegita reto kaj al la pligrandigo de la membraro.

La membraro de 1919 kreskis ĝis 1927, poste malkreskis.
*1920: 3894
*1921: 5570
*1922: 6253
*1923: 6332
*1924: 8205
*1925: 9424
*1926: 8687
*1927: 9100
*1928: 9095
*1929: 9113
*1930: 9062
*1931: 8835
*1932: 8619

La prezidanto de UEA estis la fondinto Hector Hodler ĝis la morto 1920. Okupis tiun ĉi oficon ĝis sia malsaniĝo en 1924 Eduard Stettler. De tiam ĝis 1928 prezidis Edmond Privat, poste fariĝis denove prezidanto Eduard Stettler, kiu rezignis pro la ofico en 1934 kaj sekvis lin Louis Bastien.

Multajn partojn de la historio de UEA v. en la artikoloj: Organizo, Milito, Esperanto, Oficiala Jarlibro, Hodler, Privat, Stettler, ktp. Pri la nuna stato de la organizo 1. la jarlibron 1934 p: 6-16.

Detalan, kvankam ne kompletan historion de UEA enhavas ,Historia skizo, 1908-1933, verkita de Georgo Agricola (Jarlibro 1933), kiu aperis ankaŭ en aparta represo. Nia artikolo estas kompilaĵo el la nomita skizo.|
ordigo=Universala Esperanto-Asocio
}}

[[Kategorio:UEA| ]]
[[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj]]
[[Kategorio:Esperanto-eldonejoj]]</text>
      <sha1>660gz9g1i0f0wki55wnikc80hi4yg1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1937</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5078</id>
    <revision>
      <id>9412356</id>
      <parentid>9403196</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:59:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rei Momo</username>
        <id>26338</id>
      </contributor>
      <comment>/* Naskiĝoj */</comment>
      <origin>9412356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7261" sha1="5ec6z28j3h5pvrhbos7643rd9r2sehd" xml:space="preserve">{{Jaroj}}
{{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=1937}}
[[Dosiero:1937_Events_Collage_V_1.0.jpg|eta|243x243ra|Montraĵo de okazaĵoj en la jaro.]]
'''1937''' estis [[normala jaro komenciĝanta vendrede]] (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1937 post Kristo okazis, interalie:

== Eventoj ==
=== Esperantujo ===
* 29-a [[Universala Kongreso de Esperanto]] en [[Varsovio]].
* Kreita Esperanta Departemento de [[Brazila Spiritisma Federacio]].
* Fondiĝis [[San-Paŭla Esperanto-Klubo]].
* Likvido de [[Sovetrespublikara Esperantista Unio]]. en Sovetio per disvolviĝo de granda aresto-serio oni likvidis la „internacian spionan organizaĵon” [[Sovetrespublikara Esperanto-Unio]]. *[[1-a de aŭgusto]]: [[Vsevolod Ivanov]] arestita.
* Oni malpermesis hungarian disvastigon de la hispana respublikana revuo [[Popola Fronto]]. Ĝis [[1938]] oni malpermesis la disvastigon de 40 Esperantaj kaj 4 Ido-lingvaj eldonaĵoj. Tio okazis ne kontraŭ Esperanto, sed ofendis tiujn, kiuj preferis infomiĝi en tiu lingvo.
* [[Ferenc Braun]] Esperantista presisto, komisiito de la [[Eldonejo]] [[Literatura Mondo]] alvenis en [[Ŝanhajo]]n kun la celo prepari transloĝiĝon de la eldonejo al [[Fora Oriento]], kie la [[antisemitismo]] estis tute malgrava fenomeno. Post 13 tagoj [[Japanio]] atakis [[Ĉinio]]n kaj okupis ankaŭ Ŝanhajon. Braun tre malfacile fuĝis al [[Hongkongo]], kie li ekorganizis la presadon. Kelkaj Esperanto-lingvaj eldonaĵoj jam aperis, kiam venis pliaj palgoj. La fondinto-posedanto de Literatura Mondo, (la juddevena) [[Vilmos Bleier]], fuĝinta el [[Hungario]] tiun tagon mortis en [[Parizo]], kiun la germanaj trupoj okupis ĝin. Krome kiam milita stato estiĝis inter Hungario kaj [[Britio]], Braun iĝis ŝtatano malamika kaj la [[angloj]] ĵetis lin en [[koncentrejo]]n. Kvankam la japanoj okupantaj la urbon liberigis lin, finfine la urbon reokupis la angloj. Dum la militeventoj malaperis aŭ neniiĝis ĉiuj esperantaĵoj (inter ili ekzemple la jam en foliojn presita [[Dekamerono]] de [[Giovanni Boccaccio]]). Tiel finiĝis la „posthistorio” de Literatura Mondo.
* Jarfine oni arestis, iam poste mortkomdamnis kaj ekzekutis ankaŭ [[József Batta]], estintan redaktoron de [[Internaciisto]], organo de [[Internacio de Proletaj Esperantistoj]] en [[Berlino]] ĝis la nazia potencpreno.
* [[Linhart Rýznar]] kaj [[Karl Sigurethsson]] eklernis Esperanton.

=== Mondo ===
* [[Kroniko de la fortikigado de Ĉeĥoslovakio]]
* [[Americai Speak]] kaj [[Suma]] publikataj.
* [[Suma]] kreita de [[Barnett Russell]].
* [[6-a de majo]] : [[Usono]] : [[Nov-Ĵerzejo]] : [[Zepelino]] ''[[Hindenburg]]'' ekfajras kaj eksplodas dum provo alteriĝi en [[Lakehurst (Nov-Ĵerzejo)|Lakehurst]]. En la zepelino estis 61 zepelinistoj kaj 36 pasaĝeroj. Pereas 36 homoj.
* Komenco de [[Granda purigo]] kaj [[Pola operaco de NKVD]] en [[Sovetunio]]
* [[Antverpeno]]: Tria [[Laborista olimpiado]]

== Naskiĝoj ==
* [[Mehdi Karubi]], irana politikisto
* [[Ivo Osibov]], kroata esperantisto (m. [[2026]])
* [[Victor Sadler]], brita esperantisto kaj akademiano (m. [[2020]])
* [[30-a de januaro]]: [[Vanessa Redgrave]], brita aktorino
* [[30-a de januaro]]: [[Boris Spasskij]], rusia, sovetia ŝakisto (m. [[2025]])
* [[31-a de januaro]]: [[Philip Glass]], usona komponisto
* [[10-a de februaro]]: [[Roberta Flack]], usona kantistino (m. [[2025]])
* [[20-a de februaro]]: [[Robert Huber]], germana kemiisto
* [[21-a de februaro]]: [[Haroldo la 5-a (Norvegio)|Haroldo la 5-a]], reĝo de Norvegio
* [[25-a de februaro]]: [[Nazario Pardini]], itala eseisto, poeto kaj blogisto
* [[2-a de marto]]: [[Abdelaziz Bouteflika]], prezidento de Alĝerio 1999-2019 (m. [[2021]])
* [[22-a de marto]]: [[Angelo Badalamenti]], usona komponisto de filmmuziko (m. [[2022]])
* [[30-a de marto]]: [[Warren Beatty]], usona aktoro
* [[31-a de marto]]: [[Pino Pagani]], itala ĵurnalisto kaj radio anoncisto (m. [[2023]])
* [[5-a de aprilo]]: [[Colin Powell]], usona ministro pri eksteraj aferoj 2001-2004 (m. [[2021]])
* [[22-a de aprilo]]: [[Jack Nicholson]], usona aktoro
* [[28-a de aprilo]]: [[Giacomo Rizzolatti]], itala neŭrologo
* [[28-a de aprilo]]: [[Saddam Hussein]], prezidento de Irako (m. [[2006]])
* [[8-a de majo]]: [[Thomas Pynchon]], usona verkisto
* [[15-a de majo]]: [[Madeleine Albright]], usona ministrino de eksteraj rilatoj (m. [[2022]])
* [[29-a de majo]]: [[Misora Hibari]], japana kantistino
* [[23-a de junio]]: [[Martti Ahtisaari]], prezidento de Finnlando 1994-2000 (m. [[2023]])
* [[25-a de junio]]: [[Naŭaf al-Ahmad al-Ĝabir as-Sabah]], emiro de Kuvajto (m. [[2023]])
* [[3-a de julio]]: [[Tom Stoppard]], brita dramisto kaj scenaristo (m. [[2025]])
* [[9-a de julio]]: [[David Hockney]], brita pentristo (m. [[2026]])
* [[12-a de julio]]: [[Lionel Jospin]], ĉefministro de Francio 1997-2002 (m. [[2026]])
* [[25-a de julio]]: [[Colin Renfrew]], brita arkeologo (m. [[2024]])
* [[8-a de aŭgusto]]: [[Dustin Hoffman]], usona aktoro
* [[21-a de aŭgusto]]: [[Donald Dewar]], ĉefministro de Skotlando (m. [[2000]])
* [[28-a de aŭgusto]]: [[François Béranger]], franca kantisto (m. [[2003]])
* [[8-a de septembro]]: [[Cüneyt Arkın]], turka aktoro kaj reĝisoro (m. [[2022]])
* [[30-a de septembro]]: [[Jurek Becker]], germana verkisto (m. [[1997]])
* [[1-a de novembro]]: [[Roman Dobrzyński]], pola esperantisto (m. [[2025]])
* [[8-a de novembro]]: [[Hans Bakker]], nederlanda esperantisto (m. [[2015]])
* [[30-a de novembro]]: [[Tom Simpson]], brita biciklisto (m. [[1967]])
* [[5-a de decembro]]: [[Hans Welling]], germana esperantisto (m. [[2022]])
* [[12-a de decembro]]: [[Connie Francis]], usona kantistino (m. [[2025]])
* [[16-a de decembro]]: [[Edward Ruscha]], usona artisto
* [[21-a de decembro]]: [[Jane Fonda]], usona aktorino

== Mortoj ==
* [[13-a de januaro]]: [[Martemjan Rjutin]], sovetia politikisto (n. [[1890]])
* [[19-a de januaro]]: [[Alberto de Oliveira]], brazila poeto (n. [[1857]])
* [[15-a de marto]]: [[H. P. Lovecraft]], usona verkisto (n. [[1890]])
* [[25-a de marto]]: [[John Drinkwater]], brita verkisto (n. [[1882]])
* [[28-a de majo]]: [[Alfred Adler]], aŭstra psikologo (n. [[1870]])
* [[3-a de junio]]: [[Emilio Mola]], hispana militisto en Hispana Enlanda Milito (n. [[1887]])
* [[2-a de julio]]: [[Amelia Earhart]], usona pionira aviadistino (n. [[1897]])
* [[11-a de julio]]: [[George Gershwin]], usona komponisto (n. [[1898]])
* [[20-a de julio]]: [[Guglielmo Marconi]], itala fizikisto kaj inventisto (n. [[1874]])
* [[11-a de aŭgusto]]: [[Edith Wharton]], usona verkistino (n. [[1862]])
* [[14-a de septembro]]: [[Tomáš Garrigue Masaryk]], ĉeĥoslovaka prezidento (n. [[1850]])
* [[15-a de oktobro]]: [[Eŭgeno Miĥalski]], ukraina esperantlingva poeto (n. [[1897]])
* [[19-a de oktobro]]: [[Ernest Rutherford]], angla fizikisto (n. [[1871]])
* [[29-a de oktobro]]: [[Miĥas Ĉarot]], belorusa poeto (n. [[1896]])
* [[9-a de novembro]]: [[Ramsay MacDonald]], ĉefministro de Britio (n. [[1866]])
* [[24-a de novembro]]: [[Vsevolod Ivanov]], ukraina esperantisto (n. [[1900]])
* [[9-a de decembro]]: [[Gustaf Dalén]], sveda fizikisto (n. [[1869]])
* [[28-a de decembro]]: [[Maurice Ravel]], franca komponisto (n. [[1875]])
* [[Ernest Drezen]], latva esperantisto (n. [[1892]])

{{Projektoj}}</text>
      <sha1>5ec6z28j3h5pvrhbos7643rd9r2sehd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>3-a de novembro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5253</id>
    <revision>
      <id>9413181</id>
      <parentid>9335477</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32204" sha1="lu3a0z36ddnrs0ti702dwynxgh0nple" xml:space="preserve">{{KalendaroNovembro}}
{{Novembro}}
La '''3-a de novembro''' estas la 307-a tago de la jaro (la 308-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 58 tagoj restas.

Je la 3-a de novembro okazis, interalie:

== Eventoj ==
* [[361]]: [[Juliano la Apostato]] iĝis romia imperiestro
* [[644]]: En [[Medino]] estis murdita la dua [[islamo|islama]] [[kalifo]] [[Umar ibn al-Ĥattab]], per [[stileto]] fare de kristana persa [[militkaptito]]
* [[1231]]: [[Pollando]]: unua mencio pri [[Zgierz]]
* [[1333]]: [[Inundo]] de la rivero [[Arno (rivero)|Arno]] damaĝis [[Florenco]]n - notis kronikisto [[Giovanni Villani]]
* [[1414]]: [[Jan Hus]] alvenis al [[Konstanco (Germanio)|Konstanco]], kie tri tagojn poste papo [[Johano la 22-a]] malfermis la [[Koncilio de Konstanco|koncilion de Konstanco]]
* [[1468]]: Duko de [[Burgundio]] [[Karlo la Brava]] konkeris ribeliĝantan [[Lieĝo (urbo)|Lieĝon]]
* [[1493]]: [[Kristoforo Kolumbo]] malkovris [[Dominiko]]n
* [[1527]]: [[Ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] kroniĝis kiel reĝo de Hungario
* [[1534]]: [[Kristanismo]]: [[Gvidpova akto]]: reĝo [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] estis agnoskita de [[Parlamento de Anglio]] kapo de la [[Eklezio de Anglio]]; la katolika [[papo]] establis unuan [[diocezo]]n en [[Afriko sude de Saharo]]: [[Sao-Tomeo kaj Principeo]]
* [[1592]]: Urbo [[San Luis Potosí (urbo)|San Luis Potosí]] fondiĝis en [[Meksiko]]
* [[1706]]: Pli ol mil personoj pereis en detruita de [[tertremo]] itala urbo [[Sulmona]]
* [[1771]]: [[Bara Konfederacio]]: konfederaciistoj de [[Bar (Ukrainio)|Bar]] provis [[homforkapto|forkapti]] polan reĝon [[Stanislao Aŭgusto Poniatowski]]
* [[1793]]: Franca verkisto kaj [[humanismo|humanistino]] [[Olympe de Gouges]] estis [[gilotino|gilotinita]] pro sia politika sinteno dum la [[Franca revolucio de 1789]]
* [[1839]]: Sultano [[Abd-ul-Meĝid]] eldonis dekreton komenciĝantan [[tanzimat|periodon de reformoj]] en [[Otomana Imperio]]
* [[1844]]: [[Romo]]: premiero de la opero ''[[I due Foscari|La du Foscari]]'' de [[Giuseppe Verdi]]
* [[1868]]: [[Ulysses S. Grant]] gajnis prezidentan baloton en Usono
* [[1880]]: [[Japanio]]: publika prezento de la [[nacia himno]] ''[[Kimi Ga Jo]]''
* [[1884]]: [[Germana Novgvineo]] establiĝis kiel [[protektorato]] - ampleksis nord-orientan [[Nov-Gvineo]]n kun insuloj de [[Pacifika Oceano]]
* [[1891]]: Belga [[gazeto]] &quot;[[Gazet van Antwerpen]]&quot; aperis
* [[1893]]: [[Eksplodo]] de la hispana [[vaporŝipo]] ''[[Cabo Machichaco]]'' en haveno [[Santandero (Hispanio)|Santandero]] mortigis 590 homojn kaj vundis 525
* [[1894]]: En [[Posen]] (nuna [[Poznano]]) fondiĝis germana [[naciismo|naciisma]] organizaĵo ''Deutscher Ostmarkenverein'', nomata Hakata (de la nomoj de ties organizantoj: Hansemann, Kennemann kaj Tiedemann) - ĝia celo estis [[germanigo]] de polaj teroj sub la [[dispartigoj de Pollando|prusa aneksaĵo]]
* [[1896]]: [[William McKinley]] gajnis prezidentan baloton en Usono (batalante kontraŭ [[William Jennings Bryan]])
* [[1898]]: Sur filipina insulo [[Negroso]] eksplodis kontraŭhispana ribelo
* [[1903]]: [[Panamo]] fariĝis sendependa de [[Kolombio]]; [[István Tisza]] iĝis ĉefministro de Hungario; nederlanda [[fiziologo]] Willem Einthoven evoluigis [[elektrokardiografio]]n
* [[1905]]: [[Rusia revolucio de 1905]]: [[Grandprinclando Finnlando]] akiris [[aŭtonomeco]]n (de la [[Rusia Imperio]])
* [[1906]]: Germana kuracisto kaj psikiatro en [[Tübingen]] priskribis nekonatan malsanon de [[kortekso]], nomitan post 1967 [[Alzheimer-malsano]]
* [[1911]]: Usona aŭtomobila firmao [[Chevrolet]] fondiĝis
* [[1913]]: En [[Usono]] oni enkondukis [[enspezimposto]]n
* [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: Du britaj [[militŝipo]]j kaj unu franca [[bombardo|bombardis]], por rompi blokadon de markolo [[Dardaneloj]], turkan fortreson en [[Sedd el Bahr]]; [[Oriento de Anglio]]: germanaj [[submarŝipo]]j atakis en [[Norfolk (Anglio)|Norfolk]] [[havenurbo]]n Great Yarmouth
* [[1915]]: En [[Banjaluko]] komenciĝis proceso de 156 [[serboj|serbaj]] naciaj agantoj
* [[1918]]: [[Unua Mondmilito]]: [[Aŭstrio-Hungario]] subskribis [[Armistico de Padovo|armisticon de Padovo]] kun [[Triopa Entento]]; [[Kilo (urbo)|Kilo]]: ribelo de germanaj maristoj komencis [[Novembra Revolucio (Germanio)|Novembran Revolucion en Germanio]]; en [[Lvovo]] kreiĝis Pola Nacia Komitato
* [[1919]]: En [[Latva milito de sendependeco]] la latva armeo komencis kontraŭofensivon kontraŭ germana-rusa armeo komandata de [[Pavel Bermondt-Avalov]]
* [[1927]]: [[Tunelo Holland]] malfermiĝis en [[Novjorko]] sub la rivero [[Hudsono]] - unua subakva tunelo de la mondo por [[transporto]]
* [[1928]]: [[Turkio]] transiris de la [[araba alfabeto]] al la [[turka]], bazita sur la [[latina alfabeto]]
* [[1929]]: [[André Tardieu]] iĝis ĉefministro de Francio
* [[1930]]: [[Getúlio Vargas]] ĵuriĝis kiel [[prezidanto de Brazilo]] - 10 tagojn post kiam antaŭa registaro estis faligita de militistaro, lia inaŭguro markis finon de la &quot;[[Historio de Brazilo|Malnova Respubliko]]&quot;
* [[1935]]: Preskaŭ 98% de [[voĉdonado|redonitaj voĉoj]] en greka referendumo subtenis restarigon de Georgo la 2-a kiel reĝo de [[grekoj]]
* [[1936]]: Oficanta prezidento de Usono [[Franklin D. Roosevelt]] estis elektita por dua oficperiodo
* [[1937]]: [[Granda purigo|Granda Teroro]]: sur [[Solovecaj insuloj]] en [[Sandarmoĥ]] laŭ verdikto de [[NKVD-trio]] oni pafmortigis pli ol 100 ukrainajn [[intelektulo]]jn, i.a. Volodimir Ĉeĥivskij - estinta ĉefministro de [[Ukraina Popola Respubliko]], [[Miroslav Irĉan]] - [[esperantisto]], [[Mikola Kuliŝ]], [[Valerian Pidmohilnij]], Flagont Volinec, Pavel Voloŝin kaj [[Mikola Zerov]] - reprezentantoj de la [[pafita renesanco]]
* [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: en la [[masakro de Piaśnica]], arbare apud [[Wejherowo]], germanoj pafmortigis ne malpli ol 82 [[poloj]]n, inkluzive de oficistoj el [[Gdynia]]; germanaj kaj sovetiaj regopovoj interkonsentis pri libervola [[setlado|setligo]] de [[germanoj]] el [[anekso|aneksitaj]], fare de [[Sovetunio]], [[Orientaj Limregionoj|orientaj teritorioj]] de la [[Dua Pola Respubliko]] al [[Germanio]] en novaj limoj, kaj setligo de [[rusoj]], [[belorusoj]] kaj [[ukraino]]j de [[Ĉefgubernio|Ĝenerala Gubernio]] al [[Sovetunio]]; komisaro de [[Tria Regno]] pri [[germanigo]] rajtigis administracion al okupo de polaj loĝejoj kun plena havaĵo — [[deportado|deportataj]] poloj povis nur kunporti personajn aĵojn
* [[1940]]: Albana Fronto: itala [[Alpoj|Alpa]] Divizio trairante [[Pindo (montaro)|Pindon]] alproksimiĝis al [[montpasejo]] Metsovo - greka 2-a Armea Korpuso komencis kontraŭatakojn kun helpo de montaranoj, precipe [[virino]]j; en [[Londono]] subskribiĝis pola-brita protokolo pri la principoj de &quot;pruntado&quot; de [[militŝipo]]j al la [[pola ekzila registaro]], [[Ordnungspolizei|Germana polico]] pafmortigis en [[Lipno (Pollando)|Lipno]] 10 polojn kaj en Bralewnica (proksime al [[Tuchola]]) 10 personojn; 
* [[1941]]: [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: en [[Krimeo]] germana 30-a Armea Korpuso konkeris [[Simferopolo]]n; Germana polico pafmortigis en Bliżyn (proksime al [[Skarżysko-Kamienna]]) ĉirkaŭ 90 sovetajn [[militkaptito]]jn, akuzitaj pri provo de ribelo, kaj en [[Zakopane]] 5 personojn; interveno de brita [[ambasadoro]] ĉe sovetaj regopovoj pri evakuo de la [[Pola Armeo en Sovetunio]] - soveta registaro konsentis akcepti al formiĝanta Pola Armeo, pro alveno de multaj kandidatoj, ĝis 30 mil personojn
* [[1942]]: Germana polico kaj soldatoj pafmortigis en [[Varsovio]] 40 personojn, kaj en 4 aliaj lokoj 38 polojn kaj judojn, kaj en [[Poznano]] plenumis 6 [[mortpuno]]jn; de [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] fuĝis ĉirkaŭ 100 sovetaj militkaptitoj; en [[Kruszwica]] establiĝis labortendaro por judoj; [[Pola Rezistomovado]]: komandantaro de polaj [[skoltado|skoltoj]] disdividis laŭaĝe grizajn taĉmentojn: a) &quot;zaviŝanoj&quot; - la plej junaj por &quot;eta [[sabotado]]&quot;, b) &quot;batal-lernejoj&quot; - skoltoj en la aĝo de 12-16 jaroj por flankatako, c) &quot;[[Sturmo|sturmaj]] grupoj&quot; - pli ol 16 jaraj (flankatakaj-batalaj taĉmentoj); parta [[voĉdonado]] al [[Usona Senato]], [[Usona Domo de Reprezentantoj]] kaj [[guberniestro]]j en kelkaj [[Subŝtatoj de Usono]]
* [[1943]]: [[Operaco Reinhardt]]: en laborkoncentrejo [[Majdanek]] oni mortpafis 18 400 [[judoj]]n (nokte de la 3-a/4-a) - entute dum du tagoj [[germanoj]] pafmortigis en [[distrikto Lublin]] 42 mil [[judoj]]n, kio estas la plej granda germana [[genocido|amasa ekzekuto]] dum la milito (en [[Poniatowa]] estis pafmortigitaj aŭ vivbruligitaj ĉirkaŭ 15 mil judoj); trupoj de sovetunia 1-a Ukraina Fronto komencis [[Batalo de Kievo (1943)|atakon al Kievo]]; direktivo de [[Adolf Hitler]] n-ro 5 pri rezisto kontraŭ la [[Ruĝa Armeo]]; [[Italio]]: [[Galeazzo Ciano]] arestita ordone de [[Benito Mussolini]]; usona 8-a Aviada Armeo (pli ol 500 [[atakaviadilo]]j) atakis [[Wilhelmshaven]]
* [[1944]]: [[Pola Rezistomovado]]: en arbaroj de [[Przysucha]], [[distrikto Sokołowski]], legiana infanteria regimento de [[Pola Enlanda Armeo]] reĵetis atakon de la [[Rusa Liberiga Armeo]]; komandantoj de [[Slovaka nacia ribelo]], generaloj [[Ján Golian]] kaj Rudolf Viest, estis kaptitaj, torturitaj kaj ekzekutitaj de la [[Wehrmacht|germana armeo]]; en [[Dalmatio]] jugoslavia 26-a [[Divizio]] konkeris [[Šibenik]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: en [[Hungario]] trupoj de la sovetunia 2-a Ukraina Fronto okupis [[Szolnok]] kaj [[Cegléd]]
* [[1946]]: Imperiestro [[Hirohito]] agnoskis novan [[konstitucio]]n de [[Japanio]]
* [[1954]]: Premiero de unua [[filmo]] el la serio ''[[Godzilo]]''
* [[1955]]: [[Irano]] aliĝis al la [[antikomunismo|kontraŭkomunista]] Pakto de [[Bagdado]]
* [[1956]]: [[Sueza krizo]]: dum invado al [[Gaza Sektoro]] [[Israelaj Defendaj Fortoj|israela armeo]] mortpafis centojn da [[palestinanoj|palestinaj]] [[rifuĝintoj]] kaj loĝantoj de [[Ĥan Junis]] (275 viktmoj) kaj [[Rafah]] (111 viktimoj); [[Hungara revolucio de 1956]]: En [[Hungara Parlamentejo]] komenciĝis intertraktado por retiro de sovetiaj trupoj; ministro pri defendo [[Pál Maléter]] estis arestita en [[stabo|stabejo]] de [[Ruĝa Armeo]] en [[Tököl]]; [[Tria Kabineto Imre Nagy]] formiĝis - ĝis la 12-a de novembro estas oficiale la sola legitima registaro; [[Béla Király (politikisto)|B. Király]] iĝis komandanto de Nacia Gvardio; Sovetiaj [[trupo (armeo)|trupoj]] fermis la aŭstro-hungaran [[ŝtatlimo]]n; Princo [[József Mindszenty]], liberigita de malliberejo, aŭdiĝis en radio; [[János Kádár|J. Kádár]] kaj [[Ferenc Münnich|F. Münnich]] formis en [[Moskvo]] [[Revolucia Laborista-Kamparana Kabineto|hungaran kontraŭregistaron]]; [[Josip Broz Tito|J. Tito]] kaj [[Nikita Ĥruŝĉov|N. Ĥruŝĉov]] konsentis pri armea ago, fakte pri [[imperiismo|imperiisma]] [[invado]] - marŝalo [[Georgij Konstantinoviĉ Ĵukov|G. Ĵukov]] ricevis ordonon ataki ribelantojn 
* [[1957]]: [[Sovetunio]] lanĉis {{N|artefarita satelito}} [[Sputniko]] 2 kun la hundo [[Lajka]]
* [[1960]]: [[Félix Houphouët-Boigny]] iĝis unua prezidento de [[Ebur-Bordo]]
* [[1961]]: [[U Thant]] iĝis [[Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj]]; [[Belorusa SSR]] ([[Sovetunio]]): monumento al [[Stalin]] en [[Minsko]] estis mal[[muntado|muntita]]
* [[1963]]: [[Nupto]] de sovetiaj ge[[kosmonaŭto]]j [[Valentina Tereŝkova]] kaj [[Andrijan Nikolajev]]
* [[1964]]: Oficanta prezidento de Usono [[Lyndon B. Johnson]] elektiĝis por dua oficperiodo
* [[1969]]: Usona prezidento [[Richard Nixon]] petegis subtenon de la &quot;silenta plimulto&quot;, aludante al tiuj usonanoj, kiuj tiutempe ne partoprenis en [[protestoj kontraŭ milito en Vjetnamio]]; en [[Usono]] fondiĝis publika [[televidkanalo]] - la [[Public Broadcasting Service|Publika Servo de Disvastigo]], kiel [[neprofitcela organizaĵo]]
* [[1970]]: [[Salvador Allende]] iĝis prezidento de Ĉilio
* [[1978]]: [[Dominiko]] sendependiĝis (de [[Britio]])
* [[1983]]: [[Eŭfrato]]: fundamentoj de la [[digo]] [[Atatürk]] kaj de [[hidroelektra centralo]] estis metitaj - rezulte de tio detruiĝis [[neolitiko|neolitika]] [[arkeologia loko]]
* [[1984]]: En [[Varsovio]] okazis enteriga ceremonio de pastro [[Jerzy Popiełuszko]], la kapelano de &quot;[[Solidareco (Pollando)|Solidareco]]&quot;, apud [[preĝejo]] en la kvartalo [[Żoliborz]] - la [[funebro|funebradon]] partoprenis pli ol 600 mil personoj kaj ĉirkaŭ mil [[pastro]]j
* [[1986]]: [[Mikronezio]] fariĝis sendependa, ĉesas la (laŭ mandato de [[Unuiĝintaj Nacioj]] okazinta) [[Usono|usona]] administrado
* [[1988]]: [[Tamiloj|Tamilaj]] [[soldulo]]j surteriĝis sur [[Maldivoj]] por faligi registaron - interveno de [[Barato]] tion malebligis; en [[Sovetunio]] la [[hebrea lingvo]] rajtis esti instruata
* [[Revolucioj de 1989]]: Leĝo pri civitaneco estis adoptita en la komenca kunsido de la [[Supera Soveto]] de [[Litova Soveta Socialisma Respubliko]] ([[Sovetunio]]), kiu donis la rajton je civitaneco al ĉiuj loĝantoj de [[Litovio]]; [[Bulgario]]: sendependa asocio Eko[[glasnost]] prezentis al la [[Nacia Asembleo]] [[peticio]]n kontraŭ projekto [[Rila]]-[[Mesta]] post marŝo tra la stratoj de [[Sofio]], la unua amasa manifestacio [[antikomunismo|kontraŭ komunista registaro]]
* [[1990]]: [[Esoterismo]]: Tutmonda Kongreso de [[Spiritismo]] komenciĝis en [[Belgio]]
* [[1992]]: [[William J. Clinton]] iĝis prezidento de Usono; Post falo de la komunista reĝimo [[Ĉarto 77]] oficiale finis sian agadon dum kunveno de parolantoj en [[Prago]]
* [[1994]]: Plena [[suna eklipso]] videbla super [[Sudameriko]], [[Atlantika Oceano]] kaj suda [[Afriko]]
* [[1996]]: [[Bulgario]]: [[Petar Stojanov]] gajnis prezidentan balotadon
* [[2000]]: [[Ukrainio]]: en arbaro apud [[Kievo]] oni trovis [[Senkapigo|senkapigitan]] korpon de ukraina sendependa ĵurnalisto [[Georgij Gongadze]]
* [[2002]]: Premiero de la usona filmo [[Hari Poter kaj la Ĉambro de Sekretoj (filmo)|''Hari Poter kaj la Ĉambro de Sekretoj'']]
* [[2004]]: [[Konskripcio]]: deviga [[militservo]] en [[Hungario]] estis finita; [[hungaroj]] anoncis retiron de siaj 300 [[soldato]]j el [[Irako]] ĝis fino de 2005; [[Ali Mohamed Gedi]] iĝis ĉefministro de [[Somalio]]; [[Ĥalifa bin Zajid bin Sultan al Nahajan]] iĝis prezidento de [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]]
* [[2007]]: Prezidento generalo [[Pervez Muŝaraf]] anoncis enkondukon de [[krizostato]] en Pakistano
* [[2009]]: Prezidento de [[Ĉeĥio]] [[Václav Klaus]] subskribis [[Traktato de Lisbono|traktaton de Lisbono]]
* [[2012]]: [[Varsovio]]: refoja funebra enterigo de [[Ryszard Kaczorowski]], la lasta prezidento de la [[Dua Pola Respubliko]], pereinta en la [[Kraŝo de la pola prezidenta aviadilo en 2010|kraŝo de la pola registara aviadilo super Smolensk]]
* [[2013]]: [[Suna eklipso]] videbla en [[Afriko]], [[Eŭropo]] kaj [[Orienta Usono]]
* [[2014]]: En [[Novjorko]] oficiale ekfunkciis konstruaĵo [[One World Trade Center]]
* [[2017]]: En [[Varsovio]] okaziĝas Unua Monda Kongreso de [[Poloj]] sub la [[slogano]] ''[[Strategio]] por Pollando super disdividoj''
* [[2021]]: Internacia [[Televido|Televida]] [[Festivalo]] de [[Mez-Orienta Eŭropo]] &quot;La koro de Eŭropo&quot; komenciĝis en [[Varsovio]] - kun partopreno de 12 landoj kaj oferto de 90 filmoj ([[dokumenta filmo|dokumentaj]], [[Porinfanaj televidkanaloj|porinfanaj]] k.a.)
* [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: post matena pripafo de [[Zaporiĵo]] la [[nuklea centralo]] estis detranĉita de [[kurento]]; po 107 [[militkaptito]]j de ĉiu flanko estis interŝanĝitaj; [[Svislando]] transdonos 100 mln da [[frankoj]] por rekrei energetikan infrastrukturon de Ukrainio

==[[Esperantujo]]==
* [[1937]]: [[Persekutado kontraŭ esperantistoj]]: eminenta ukraina esperantisto [[Miroslav Irĉan]], reprezentanto de [[pafita renesanco]], estis pafmortigita en [[Sandarmoĥ]]
* [[2022]]: [[Sud-Koreio]]: la 10-a [[Azia-Oceania Kongreso de Esperanto]] komenciĝis en [[Pusano]]

== Naskiĝoj ==
* [[39]] - [[Lukano (romia poeto)|Lukano]], romia poeto (m. [[65]])
* [[1500]]: [[Benvenuto Cellini]], itala skulptisto kaj verkisto (m. [[1571]])
* [[1558]]: [[Thomas Kyd]], angla dramisto (m. [[1594]])
* [[1560]]: [[Annibale Carracci]], itala pentristo (m. [[1609]])
* [[1564]]: (baptotago) [[Francisco Pacheco]], hispana pentristo, desegnisto, poeto, teoriisto de arto (m. [[1644]])
* [[1587]]: [[Samuel Scheidt]], germana komponisto kaj orgenisto (m. [[1653]])
* [[1618]]: [[Aŭrangzebo]], reganto de [[Mogola Imperio]] (m. [[1707]])
* [[1624]]: [[Jean d'Estrées la 2-a]], franca [[admiralo]] kaj [[marŝalo]] (m. [[1707]])
* [[1632]]: [[Apafi la 1-a]], reganto de [[Transsilvanio]] (m. [[1690]])
* [[1749]]: [[Daniel Rutherford]], skota kemiisto kaj fizikisto, malkovrinto de [[nitrogeno]] (m. [[1819]])
* [[1784]]: [[Antonín Mánes]], ĉeĥa pentristo, profesoro (m. [[1843]])
* [[1794]]: [[William Cullen Bryant]], usona verkisto kaj ĵurnalisto (m. [[1878]])
* [[1801]]: [[Vincenzo Bellini]], itala operkomponisto (m. [[1835]])
*[[1801]]: [[Karl Baedeker]], germana eldonisto
* [[1808]]: [[Gábor Egressy]], hungara aktoro, ĵurnalisto (m. [[1863]])
* [[1840]]: [[Johann Sperl]], germana pentristo (m. [[1914]])
* [[1847]]: [[Bertalan Török]], hungara ĵurnalisto kaj politikisto (m. [[1918]])
* [[1882]]: [[Jakub Kolas]], belorusa poeto kaj tradukisto (m. [[1956]])
* [[1882]]: [[Adam Ritzhaupt]], germana pastoro kaj verkisto
* [[1885]]: [[Lajos Boga]], hungara zoologo kaj profesoro (m. [[1956]])
* [[1889]]: [[Rezső Seress]], hungara komponisto, violonisto (m. [[ 1968]])
* [[1893]]: [[Béla Baráth]], hungara bibliotekisto kaj bibliografo, fakulo pri prapresaĵoj (m. [[1977]])
* [[1898]]: [[Dmitro Falkivskij]], ukraina poeto, ĵurnalisto, tradukisto, viktimo de [[stalinismo]], ekzekutita (m. [[1934]])
* [[1899]]: [[Ernfrid Malmgren]], sveda instruisto, direkciano de [[Sveda Esperanto-Instituto|Sveda E-Instituto]], sekretario de [[Sveda Esperanto-Federacio|SEF]], [[turismo]]-aganto, aŭtoro de ''[[La Esperanto-Klubo]]'', prezidanto de [[UEA]] (m. [[1970]])
* [[1900]]: [[Adolf Dassler]], germana entreprenisto, fondinto de sportvesta firmao [[Adidas]] (m. [[1978]])
* [[1901]]: [[André Malraux]], franca verkisto, eseisto, arkeologo, [[orientalisto]] (m. [[1976]])
* [[1901]]: [[Leopoldo la 3-a (Belgio)|Leopoldo la 3-a]], kvara [[listo de belgaj reĝoj|reĝo de la belgoj]] (m. [[1983]])
* [[1901]]: [[Stanisław Tołpa]], pola profesoro pri [[botaniko]] klasifikinta eŭropajn [[torfo]]jn, inventinto de torfaĵo kontraŭ [[kancero]] (m. [[1996]])
* [[1907]]: [[Hubert Kessler]], hungara geologo, hidrologo, kavernesploristo (m. [[1994]])
* [[1908]]: [[Giovanni Leone]], prezidento de Italio (m. [[2001]])
* [[1909]]: [[Antonina Apollo]], estonino [[persekuto|persekutita]] en Sovetunio, korespondinta kun 100 [[esperantisto]]j, tradukinta novelaron ''[[En Fremda Urbo]]'', pentristino de [[LF-Koop]] (m. [[1993]])
* [[1912]]: [[Alfredo Stroessner]], prezidento de [[Paragvajo]] (m. [[2006]])
* [[1913]]: [[Marika Rökk]], hungara aktorino, kantistino kaj dancistino (m. [[2004]])
* [[1917]]: [[Blanka Erős]], rumania hungara ĵurnalistino (m [[1988]])
* [[1917]]: [[Éva Semlyén]], rumania hungara lernolibroverkistino (m. [[1986]])
* [[1918]]: [[Raimon Panikkar]], hispana [[sacerdoto]], teologo kaj filozofo (m. [[2010]])
* [[1918]]: [[Béla Kovács (agronomo)|Béla Kovács]], rumania hungara [[agronomio|agronomo]], fakverkisto
* [[1921]]: [[Charles Bronson]], usona aktoro (m. [[2003]])
* [[1926]]: [[Valdas Adamkus]], [[prezidento de Litovio]]
* [[1927]]: [[Zbigniew Cybulski]], pola aktoro (m. [[1967]])
* [[1928]]: [[Tezuka Osamu]], japana kuracisto, [[mangao|mangaverkisto]], [[animeo|animeverkisto]] (m. [[1989]])
* [[1931]]: [[Monica Vitti]], itala aktorino (m. [[2022]])
* [[1933]]: [[Amartya Sen]], barata Nobelpremiita ekonomikisto, kunkreinto de la [[indico de homa disvolviĝo]]
* [[1933]]: [[Michael Dukakis]], usona politikisto, guberniestro de [[Masaĉuseco]]
* [[1934]]: [[József Illés]], rumania hungara ĵurnalisto, redaktoro
* [[1935]]: [[Betinho]], brazila politika aktivulo kaj sociologo (m. [[1997]])
* [[1943]]: [[Árpád Hadnagy]], rumania hungara geologo kaj mineralogo, ĉefmuzeologo en [[Oradea]]
* [[1944]]: [[Vilma Kósa-Szánthó]], rumania hungara sociologino, etnografino
* [[1945]]: [[Gerd Müller]], germana futbaltrejnisto
* [[1950]]: [[Péter Csehi]], hungara pentristo kaj grafikisto
* [[1951]]: [[Giovanni Teresi]], itala poeto [[latina lingvo|latinlingva]]
* [[1953]]: [[Kate Capshaw]], usona aktorino
* [[1962]]: [[Phil Katz]], usona [[komputikisto]], kunkreinto de la [[ZIP (densigilo)|Zip]] dosiera formato por densigo de [[datumo]]j (m. [[2000]])
* [[1964]]: [[Hermann Pfeiffer]], germana grafikisto
* [[1967]]: [[Steven Wilson]], angla muzikisto, komponisto, gvidanto de brita rokgrupo [[Porcupine Tree]]
* [[1975]]: [[Alexander De Croo]], ĉefministro de Belgio
* [[1975]]: [[Annamária Kádár]], rumania hungara psikologino
* [[1977]]: [[Loránt Vincze]], rumania hungara redaktoro, ĵurnalisto

== Mortoj ==
* [[361]]: [[Konstancio la 2-a]], imperiestro de Romio (n. [[317]])
* [[644]]: [[Umar ibn al-Ĥattab]], la dua araba [[kalifo]] (n. ĉirkaŭ [[591]])
* [[753]]: [[Sankta Pirmino]], visigota monaĥo, germana sanktulo (n. [[700]])
* [[1475]]: [[Bartolomeo Colleoni]], itala [[kondotiero]], ĉefkapitano de [[Venecia Respubliko]] (n. [[1395]])
* [[1584]]: [[Karlo Boromeo]], itala kardinalo, katolika sanktulo (n. [[1538]])
* [[1599]]: [[Andreo Báthori]], pola [[kleriko]], episkopo de [[varmio]]-[[diocezo]], kardinalo, [[listo de regnestroj de Transilvanio|princo de Transilvanio]] (n. [[1563]])
* [[1600]]: [[Richard Hooker]], [[anglikana]] pastro kaj [[teologo]] (n. [[1554]])
* [[1639]]: [[Martín de Porres]], perua katolika sanktulo (n. [[1569]])
* [[1652]]: [[José de Ribera]], hispana pentristo kaj gravuristo (n. [[1591]])
* [[1675]]: [[Ahmed Köprülü]], [[Granda Veziro]] de [[Otomana Imperio]] (n. [[1635]])
* [[1793]]: [[Olympe de Gouges]], franca [[aboliciismo|abolistino]], feministino kaj dramistino, ekzekutita (n. [[1748]])
* [[1848]]: [[Alessandro Poerio]], itala poeto, verkisto, soldato kaj liberecbatalanto (n. [[ 1802]])
* [[1852]]: [[Carlos María de Alvear]], argentina militisto kaj politikisto (n. [[1789]])
* [[1864]]: [[Gonçalves Dias|António Gonçalves Dias]], brazila poeto de [[romantikismo]], porbatalanto de [[historio de Brazilo|brazila politika sendependeco]] (n. [[1823]])
* [[1878]]: [[Imre Medve]], hungara politikisto, grafikisto (n. [[1818]])
* [[1884]]: [[Menyhért Lónyay]], hungara nobelo, prezidanto de [[Hungara Scienca Akademio]], [[ĉefministro de Hungario]] (n. [[1822]])
* [[1890]]: [[Ulrich Ochsenbein]], svisa politikisto kaj generalo (n. [[1811]])
* [[1891]]: [[Louis Lucien Bonaparte]], franca lingvisto, spertulo pri la [[eŭska lingvo]], nevo de [[Napoleono Bonaparte]] (n. [[1813]])
* [[1914]]: [[Georg Trakl]], aŭstra lirikisto, reprezentanto de [[ekspresionismo]] (n. [[1887]])
* [[1917]]: [[Léon Bloy]], franca verkisto priskribanta [[Periodo de spekulanto-kompanioj|periodon de spekulanto-kompanioj]], membro de la movado [[Revivigo katolika (literaturo)| Revivigo katolika]] (n. [[1846]])
* [[1921]]: [[Andrzej Niemojewski]], pola verkisto, publicisto, tradukisto, pioniro de [[liberpensuloj|liberpensula movado]], kunkreinto de la pola [[Religioscienco|religiologio]] (n. [[1864]])
* [[1927]]: [[Karel Matěj Čapek-Chod]], ĉeĥa verkisto (n. [[1860]])
* [[1929]]: [[Jan Niecisław Baudouin de Courtenay]], pola lingvisto, spertulo pri [[dialekto]]j de [[slava lingvaro]], kreinto de la [[termino]] [[fonemo]], publicisto, kandidato de naciaj [[minoritato]]j al prezidento, [[Esperanto]]-konanto (n. [[1845]])
* [[1932]]: [[Rhodes Marriott]], angla ŝak-ĉampiono kaj [[esperantisto]], tradukisto, [[dumviva membro de UEA]] (n. [[1856]])
* [[1937]]: Ukrainaj [[viktimo]]j de [[NKVD]], reprezentantoj de [[pafita renesanco]] ekzekutitaj en [[Sandarmoĥ]]:
** [[Mikola Kuliŝ]], prozisto, dramaturgo, reĝisoro, ĵurnalisto, pedagogo, socia aganto (n. [[1892]])
** [[Mikola Zerov]], filologo, poeto, tradukisto, literatura esploristo (n. [[1890]])
** [[Valerian Pidmohilnij]], verkisto kaj tradukisto (n. [[1901]])
* [[1941]]; [[Zmitrok Bjadulja]], belorusa prozaikisto kaj poeto, membro de la [[Literatura unio &quot;Junularo&quot;]] kaj [[Literatura unio &quot;Altaĵo&quot;]], klasikulo de la [[belorusa literaturo]] (n. [[1886]])
* [[1942]]: [[Carl Sternheim]], germana verkisto (n. [[1878]])
* [[1953]]: [[János Gruzda]], hungara reformita pastro, pentristo, disĉiplo de [[Pál Szinyei Merse]] (n. [[1881]])
* [[1954]]: [[Henri Matisse]], franca pentristo, reprezentanto de [[faŭvismo]] (n. [[1869]])
* [[1957]]: [[Wilhelm Reich]], aŭstra [[psikanalizo|psikanalizisto]] (n. [[1897]])
* [[1973]]: [[Marc Allégret]], svisa reĝisoro laboranta en [[Francio]] (n. [[1900]])
* [[1993]]: [[Lev Termen]], sovetia fizikisto kaj violonĉelisto, [[inventisto]] konstruinta la muzikilon [[teremino]] (n. [[1896]])
* [[1995]]: [[Szilárd Bálint]], hungara instruisto kaj fervojisto, kunredaktanto de [[esperanto|esperant]]lingva &quot;[[Hungara Fervojista Mondo]]&quot; kaj &quot;[[Hungara Vivo]]&quot;, [[Loka Kongresa Komitato|LKK]]-kunlaborinto de [[UK 1966]] kaj [[UK 1983]], aŭtoro de [[novelo]]j (n. [[1909]])
* [[1996]]: [[Jean-Bédel Bokassa]], Centr-Afrika diktatoro (n. [[1921]])
* [[1996]]: [[Zoltán Keresztes]], rumania hungara ĵurnalisto, redaktoro, armenologo (n. [[1929]]),
* [[2005]]: [[Aenne Burda]], germana eldonistino de revuoj aperantaj en 16 lingvoj (n. [[1909]])
* [[2006]]: [[Olga Nagy]], rumania hungara folkloristino, verkistino (n. [[1921]])
* [[2009]]: [[Francisco Ayala]], hispana verkisto, literatura kritikisto kaj sociologo (n. [[1906]])
* [[2010]]: [[Jerry Bock]], usona muzikisto [[filma muziko|filmomuzika]] komponisto (n. [[1928]])
* [[2016]]: [[Endre Dudich]], hungara geologo, geokemiisto, profesoro pri zoologio, [[Esperanto-tradukoj|Esperanto-tradukisto]], aŭtoro de i.a. ''Ĉu vi konas la teron?'' kaj ''La lumo nutranta'', membro de [[Internacia Scienca Asocio Esperanta]], estrarano kaj honora prezidanto de [[Hungaria Esperanto-Asocio]] (n. [[1934]])
* [[2025]]: [[Dick Cheney]], vic-prezidento de Usono 2001-2009 (n. [[1941]])
* [[2025]]: [[Kim Jong-nam]], nord-korea politikisto (n. [[1928]])
* [[2025]]: [[Diane Ladd]], usona aktorino (n. [[1935]])

== Specialaj tagoj kaj festoj ==
* [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: sankta [[Huberto]], episkopo de [[Maastricht]] kaj [[Lieĝo]]; [[sankta Pirmino]], [[visigotoj|visigota]] misia [[episkopo]]; Sankta [[Malaĥio el Arnagh]], irlanda episkopo, aŭtoro de la [[Profetaĵo de Malaĥio|profetaĵoj de Malaĥio]]; Sankta [[Martín de Porres]], perua [[dominikano]] kaj mistikulo
* [[Panamo]], Nacia tago ([[1903]])
* [[Maldivoj]], Venko-Tago, ([[1965]])
* [[Nacia tago|Naciaj tagoj]] (de la sendependiĝo): [[Dominiko]], ([[1978]]); [[Mikronezio]], ([[1986]])
* [[Japanio]]: Tago de [[Kulturo]] cele de promocio de [[arto]] kaj altlernejaj entreprenoj

== Tagoj de [[semajno]] ==
La '''3-a de novembro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]):

* [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]];
* [[Lundo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]];
* [[Mardo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]];
* [[Merkredo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]];
{{Projektoj}}
* [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]];
* [[Vendredo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]];
* [[Sabato]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]].

[[Kategorio:3-a de novembro| ]]
[[Kategorio:Novembro|03]]
[[Kategorio:3-a tago de la monato|#11]]
[[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1103]]</text>
      <sha1>lu3a0z36ddnrs0ti702dwynxgh0nple</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413183</id>
      <parentid>9413181</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ Giuseppe Cavanna</comment>
      <origin>9413183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32279" sha1="32y3u0j2s2pbses8wiy7mucre5j3uh5" xml:space="preserve">{{KalendaroNovembro}}
{{Novembro}}
La '''3-a de novembro''' estas la 307-a tago de la jaro (la 308-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 58 tagoj restas.

Je la 3-a de novembro okazis, interalie:

== Eventoj ==
* [[361]]: [[Juliano la Apostato]] iĝis romia imperiestro
* [[644]]: En [[Medino]] estis murdita la dua [[islamo|islama]] [[kalifo]] [[Umar ibn al-Ĥattab]], per [[stileto]] fare de kristana persa [[militkaptito]]
* [[1231]]: [[Pollando]]: unua mencio pri [[Zgierz]]
* [[1333]]: [[Inundo]] de la rivero [[Arno (rivero)|Arno]] damaĝis [[Florenco]]n - notis kronikisto [[Giovanni Villani]]
* [[1414]]: [[Jan Hus]] alvenis al [[Konstanco (Germanio)|Konstanco]], kie tri tagojn poste papo [[Johano la 22-a]] malfermis la [[Koncilio de Konstanco|koncilion de Konstanco]]
* [[1468]]: Duko de [[Burgundio]] [[Karlo la Brava]] konkeris ribeliĝantan [[Lieĝo (urbo)|Lieĝon]]
* [[1493]]: [[Kristoforo Kolumbo]] malkovris [[Dominiko]]n
* [[1527]]: [[Ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] kroniĝis kiel reĝo de Hungario
* [[1534]]: [[Kristanismo]]: [[Gvidpova akto]]: reĝo [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] estis agnoskita de [[Parlamento de Anglio]] kapo de la [[Eklezio de Anglio]]; la katolika [[papo]] establis unuan [[diocezo]]n en [[Afriko sude de Saharo]]: [[Sao-Tomeo kaj Principeo]]
* [[1592]]: Urbo [[San Luis Potosí (urbo)|San Luis Potosí]] fondiĝis en [[Meksiko]]
* [[1706]]: Pli ol mil personoj pereis en detruita de [[tertremo]] itala urbo [[Sulmona]]
* [[1771]]: [[Bara Konfederacio]]: konfederaciistoj de [[Bar (Ukrainio)|Bar]] provis [[homforkapto|forkapti]] polan reĝon [[Stanislao Aŭgusto Poniatowski]]
* [[1793]]: Franca verkisto kaj [[humanismo|humanistino]] [[Olympe de Gouges]] estis [[gilotino|gilotinita]] pro sia politika sinteno dum la [[Franca revolucio de 1789]]
* [[1839]]: Sultano [[Abd-ul-Meĝid]] eldonis dekreton komenciĝantan [[tanzimat|periodon de reformoj]] en [[Otomana Imperio]]
* [[1844]]: [[Romo]]: premiero de la opero ''[[I due Foscari|La du Foscari]]'' de [[Giuseppe Verdi]]
* [[1868]]: [[Ulysses S. Grant]] gajnis prezidentan baloton en Usono
* [[1880]]: [[Japanio]]: publika prezento de la [[nacia himno]] ''[[Kimi Ga Jo]]''
* [[1884]]: [[Germana Novgvineo]] establiĝis kiel [[protektorato]] - ampleksis nord-orientan [[Nov-Gvineo]]n kun insuloj de [[Pacifika Oceano]]
* [[1891]]: Belga [[gazeto]] &quot;[[Gazet van Antwerpen]]&quot; aperis
* [[1893]]: [[Eksplodo]] de la hispana [[vaporŝipo]] ''[[Cabo Machichaco]]'' en haveno [[Santandero (Hispanio)|Santandero]] mortigis 590 homojn kaj vundis 525
* [[1894]]: En [[Posen]] (nuna [[Poznano]]) fondiĝis germana [[naciismo|naciisma]] organizaĵo ''Deutscher Ostmarkenverein'', nomata Hakata (de la nomoj de ties organizantoj: Hansemann, Kennemann kaj Tiedemann) - ĝia celo estis [[germanigo]] de polaj teroj sub la [[dispartigoj de Pollando|prusa aneksaĵo]]
* [[1896]]: [[William McKinley]] gajnis prezidentan baloton en Usono (batalante kontraŭ [[William Jennings Bryan]])
* [[1898]]: Sur filipina insulo [[Negroso]] eksplodis kontraŭhispana ribelo
* [[1903]]: [[Panamo]] fariĝis sendependa de [[Kolombio]]; [[István Tisza]] iĝis ĉefministro de Hungario; nederlanda [[fiziologo]] Willem Einthoven evoluigis [[elektrokardiografio]]n
* [[1905]]: [[Rusia revolucio de 1905]]: [[Grandprinclando Finnlando]] akiris [[aŭtonomeco]]n (de la [[Rusia Imperio]])
* [[1906]]: Germana kuracisto kaj psikiatro en [[Tübingen]] priskribis nekonatan malsanon de [[kortekso]], nomitan post 1967 [[Alzheimer-malsano]]
* [[1911]]: Usona aŭtomobila firmao [[Chevrolet]] fondiĝis
* [[1913]]: En [[Usono]] oni enkondukis [[enspezimposto]]n
* [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: Du britaj [[militŝipo]]j kaj unu franca [[bombardo|bombardis]], por rompi blokadon de markolo [[Dardaneloj]], turkan fortreson en [[Sedd el Bahr]]; [[Oriento de Anglio]]: germanaj [[submarŝipo]]j atakis en [[Norfolk (Anglio)|Norfolk]] [[havenurbo]]n Great Yarmouth
* [[1915]]: En [[Banjaluko]] komenciĝis proceso de 156 [[serboj|serbaj]] naciaj agantoj
* [[1918]]: [[Unua Mondmilito]]: [[Aŭstrio-Hungario]] subskribis [[Armistico de Padovo|armisticon de Padovo]] kun [[Triopa Entento]]; [[Kilo (urbo)|Kilo]]: ribelo de germanaj maristoj komencis [[Novembra Revolucio (Germanio)|Novembran Revolucion en Germanio]]; en [[Lvovo]] kreiĝis Pola Nacia Komitato
* [[1919]]: En [[Latva milito de sendependeco]] la latva armeo komencis kontraŭofensivon kontraŭ germana-rusa armeo komandata de [[Pavel Bermondt-Avalov]]
* [[1927]]: [[Tunelo Holland]] malfermiĝis en [[Novjorko]] sub la rivero [[Hudsono]] - unua subakva tunelo de la mondo por [[transporto]]
* [[1928]]: [[Turkio]] transiris de la [[araba alfabeto]] al la [[turka]], bazita sur la [[latina alfabeto]]
* [[1929]]: [[André Tardieu]] iĝis ĉefministro de Francio
* [[1930]]: [[Getúlio Vargas]] ĵuriĝis kiel [[prezidanto de Brazilo]] - 10 tagojn post kiam antaŭa registaro estis faligita de militistaro, lia inaŭguro markis finon de la &quot;[[Historio de Brazilo|Malnova Respubliko]]&quot;
* [[1935]]: Preskaŭ 98% de [[voĉdonado|redonitaj voĉoj]] en greka referendumo subtenis restarigon de Georgo la 2-a kiel reĝo de [[grekoj]]
* [[1936]]: Oficanta prezidento de Usono [[Franklin D. Roosevelt]] estis elektita por dua oficperiodo
* [[1937]]: [[Granda purigo|Granda Teroro]]: sur [[Solovecaj insuloj]] en [[Sandarmoĥ]] laŭ verdikto de [[NKVD-trio]] oni pafmortigis pli ol 100 ukrainajn [[intelektulo]]jn, i.a. Volodimir Ĉeĥivskij - estinta ĉefministro de [[Ukraina Popola Respubliko]], [[Miroslav Irĉan]] - [[esperantisto]], [[Mikola Kuliŝ]], [[Valerian Pidmohilnij]], Flagont Volinec, Pavel Voloŝin kaj [[Mikola Zerov]] - reprezentantoj de la [[pafita renesanco]]
* [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: en la [[masakro de Piaśnica]], arbare apud [[Wejherowo]], germanoj pafmortigis ne malpli ol 82 [[poloj]]n, inkluzive de oficistoj el [[Gdynia]]; germanaj kaj sovetiaj regopovoj interkonsentis pri libervola [[setlado|setligo]] de [[germanoj]] el [[anekso|aneksitaj]], fare de [[Sovetunio]], [[Orientaj Limregionoj|orientaj teritorioj]] de la [[Dua Pola Respubliko]] al [[Germanio]] en novaj limoj, kaj setligo de [[rusoj]], [[belorusoj]] kaj [[ukraino]]j de [[Ĉefgubernio|Ĝenerala Gubernio]] al [[Sovetunio]]; komisaro de [[Tria Regno]] pri [[germanigo]] rajtigis administracion al okupo de polaj loĝejoj kun plena havaĵo — [[deportado|deportataj]] poloj povis nur kunporti personajn aĵojn
* [[1940]]: Albana Fronto: itala [[Alpoj|Alpa]] Divizio trairante [[Pindo (montaro)|Pindon]] alproksimiĝis al [[montpasejo]] Metsovo - greka 2-a Armea Korpuso komencis kontraŭatakojn kun helpo de montaranoj, precipe [[virino]]j; en [[Londono]] subskribiĝis pola-brita protokolo pri la principoj de &quot;pruntado&quot; de [[militŝipo]]j al la [[pola ekzila registaro]], [[Ordnungspolizei|Germana polico]] pafmortigis en [[Lipno (Pollando)|Lipno]] 10 polojn kaj en Bralewnica (proksime al [[Tuchola]]) 10 personojn; 
* [[1941]]: [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: en [[Krimeo]] germana 30-a Armea Korpuso konkeris [[Simferopolo]]n; Germana polico pafmortigis en Bliżyn (proksime al [[Skarżysko-Kamienna]]) ĉirkaŭ 90 sovetajn [[militkaptito]]jn, akuzitaj pri provo de ribelo, kaj en [[Zakopane]] 5 personojn; interveno de brita [[ambasadoro]] ĉe sovetaj regopovoj pri evakuo de la [[Pola Armeo en Sovetunio]] - soveta registaro konsentis akcepti al formiĝanta Pola Armeo, pro alveno de multaj kandidatoj, ĝis 30 mil personojn
* [[1942]]: Germana polico kaj soldatoj pafmortigis en [[Varsovio]] 40 personojn, kaj en 4 aliaj lokoj 38 polojn kaj judojn, kaj en [[Poznano]] plenumis 6 [[mortpuno]]jn; de [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] fuĝis ĉirkaŭ 100 sovetaj militkaptitoj; en [[Kruszwica]] establiĝis labortendaro por judoj; [[Pola Rezistomovado]]: komandantaro de polaj [[skoltado|skoltoj]] disdividis laŭaĝe grizajn taĉmentojn: a) &quot;zaviŝanoj&quot; - la plej junaj por &quot;eta [[sabotado]]&quot;, b) &quot;batal-lernejoj&quot; - skoltoj en la aĝo de 12-16 jaroj por flankatako, c) &quot;[[Sturmo|sturmaj]] grupoj&quot; - pli ol 16 jaraj (flankatakaj-batalaj taĉmentoj); parta [[voĉdonado]] al [[Usona Senato]], [[Usona Domo de Reprezentantoj]] kaj [[guberniestro]]j en kelkaj [[Subŝtatoj de Usono]]
* [[1943]]: [[Operaco Reinhardt]]: en laborkoncentrejo [[Majdanek]] oni mortpafis 18 400 [[judoj]]n (nokte de la 3-a/4-a) - entute dum du tagoj [[germanoj]] pafmortigis en [[distrikto Lublin]] 42 mil [[judoj]]n, kio estas la plej granda germana [[genocido|amasa ekzekuto]] dum la milito (en [[Poniatowa]] estis pafmortigitaj aŭ vivbruligitaj ĉirkaŭ 15 mil judoj); trupoj de sovetunia 1-a Ukraina Fronto komencis [[Batalo de Kievo (1943)|atakon al Kievo]]; direktivo de [[Adolf Hitler]] n-ro 5 pri rezisto kontraŭ la [[Ruĝa Armeo]]; [[Italio]]: [[Galeazzo Ciano]] arestita ordone de [[Benito Mussolini]]; usona 8-a Aviada Armeo (pli ol 500 [[atakaviadilo]]j) atakis [[Wilhelmshaven]]
* [[1944]]: [[Pola Rezistomovado]]: en arbaroj de [[Przysucha]], [[distrikto Sokołowski]], legiana infanteria regimento de [[Pola Enlanda Armeo]] reĵetis atakon de la [[Rusa Liberiga Armeo]]; komandantoj de [[Slovaka nacia ribelo]], generaloj [[Ján Golian]] kaj Rudolf Viest, estis kaptitaj, torturitaj kaj ekzekutitaj de la [[Wehrmacht|germana armeo]]; en [[Dalmatio]] jugoslavia 26-a [[Divizio]] konkeris [[Šibenik]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: en [[Hungario]] trupoj de la sovetunia 2-a Ukraina Fronto okupis [[Szolnok]] kaj [[Cegléd]]
* [[1946]]: Imperiestro [[Hirohito]] agnoskis novan [[konstitucio]]n de [[Japanio]]
* [[1954]]: Premiero de unua [[filmo]] el la serio ''[[Godzilo]]''
* [[1955]]: [[Irano]] aliĝis al la [[antikomunismo|kontraŭkomunista]] Pakto de [[Bagdado]]
* [[1956]]: [[Sueza krizo]]: dum invado al [[Gaza Sektoro]] [[Israelaj Defendaj Fortoj|israela armeo]] mortpafis centojn da [[palestinanoj|palestinaj]] [[rifuĝintoj]] kaj loĝantoj de [[Ĥan Junis]] (275 viktmoj) kaj [[Rafah]] (111 viktimoj); [[Hungara revolucio de 1956]]: En [[Hungara Parlamentejo]] komenciĝis intertraktado por retiro de sovetiaj trupoj; ministro pri defendo [[Pál Maléter]] estis arestita en [[stabo|stabejo]] de [[Ruĝa Armeo]] en [[Tököl]]; [[Tria Kabineto Imre Nagy]] formiĝis - ĝis la 12-a de novembro estas oficiale la sola legitima registaro; [[Béla Király (politikisto)|B. Király]] iĝis komandanto de Nacia Gvardio; Sovetiaj [[trupo (armeo)|trupoj]] fermis la aŭstro-hungaran [[ŝtatlimo]]n; Princo [[József Mindszenty]], liberigita de malliberejo, aŭdiĝis en radio; [[János Kádár|J. Kádár]] kaj [[Ferenc Münnich|F. Münnich]] formis en [[Moskvo]] [[Revolucia Laborista-Kamparana Kabineto|hungaran kontraŭregistaron]]; [[Josip Broz Tito|J. Tito]] kaj [[Nikita Ĥruŝĉov|N. Ĥruŝĉov]] konsentis pri armea ago, fakte pri [[imperiismo|imperiisma]] [[invado]] - marŝalo [[Georgij Konstantinoviĉ Ĵukov|G. Ĵukov]] ricevis ordonon ataki ribelantojn 
* [[1957]]: [[Sovetunio]] lanĉis {{N|artefarita satelito}} [[Sputniko]] 2 kun la hundo [[Lajka]]
* [[1960]]: [[Félix Houphouët-Boigny]] iĝis unua prezidento de [[Ebur-Bordo]]
* [[1961]]: [[U Thant]] iĝis [[Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj]]; [[Belorusa SSR]] ([[Sovetunio]]): monumento al [[Stalin]] en [[Minsko]] estis mal[[muntado|muntita]]
* [[1963]]: [[Nupto]] de sovetiaj ge[[kosmonaŭto]]j [[Valentina Tereŝkova]] kaj [[Andrijan Nikolajev]]
* [[1964]]: Oficanta prezidento de Usono [[Lyndon B. Johnson]] elektiĝis por dua oficperiodo
* [[1969]]: Usona prezidento [[Richard Nixon]] petegis subtenon de la &quot;silenta plimulto&quot;, aludante al tiuj usonanoj, kiuj tiutempe ne partoprenis en [[protestoj kontraŭ milito en Vjetnamio]]; en [[Usono]] fondiĝis publika [[televidkanalo]] - la [[Public Broadcasting Service|Publika Servo de Disvastigo]], kiel [[neprofitcela organizaĵo]]
* [[1970]]: [[Salvador Allende]] iĝis prezidento de Ĉilio
* [[1978]]: [[Dominiko]] sendependiĝis (de [[Britio]])
* [[1983]]: [[Eŭfrato]]: fundamentoj de la [[digo]] [[Atatürk]] kaj de [[hidroelektra centralo]] estis metitaj - rezulte de tio detruiĝis [[neolitiko|neolitika]] [[arkeologia loko]]
* [[1984]]: En [[Varsovio]] okazis enteriga ceremonio de pastro [[Jerzy Popiełuszko]], la kapelano de &quot;[[Solidareco (Pollando)|Solidareco]]&quot;, apud [[preĝejo]] en la kvartalo [[Żoliborz]] - la [[funebro|funebradon]] partoprenis pli ol 600 mil personoj kaj ĉirkaŭ mil [[pastro]]j
* [[1986]]: [[Mikronezio]] fariĝis sendependa, ĉesas la (laŭ mandato de [[Unuiĝintaj Nacioj]] okazinta) [[Usono|usona]] administrado
* [[1988]]: [[Tamiloj|Tamilaj]] [[soldulo]]j surteriĝis sur [[Maldivoj]] por faligi registaron - interveno de [[Barato]] tion malebligis; en [[Sovetunio]] la [[hebrea lingvo]] rajtis esti instruata
* [[Revolucioj de 1989]]: Leĝo pri civitaneco estis adoptita en la komenca kunsido de la [[Supera Soveto]] de [[Litova Soveta Socialisma Respubliko]] ([[Sovetunio]]), kiu donis la rajton je civitaneco al ĉiuj loĝantoj de [[Litovio]]; [[Bulgario]]: sendependa asocio Eko[[glasnost]] prezentis al la [[Nacia Asembleo]] [[peticio]]n kontraŭ projekto [[Rila]]-[[Mesta]] post marŝo tra la stratoj de [[Sofio]], la unua amasa manifestacio [[antikomunismo|kontraŭ komunista registaro]]
* [[1990]]: [[Esoterismo]]: Tutmonda Kongreso de [[Spiritismo]] komenciĝis en [[Belgio]]
* [[1992]]: [[William J. Clinton]] iĝis prezidento de Usono; Post falo de la komunista reĝimo [[Ĉarto 77]] oficiale finis sian agadon dum kunveno de parolantoj en [[Prago]]
* [[1994]]: Plena [[suna eklipso]] videbla super [[Sudameriko]], [[Atlantika Oceano]] kaj suda [[Afriko]]
* [[1996]]: [[Bulgario]]: [[Petar Stojanov]] gajnis prezidentan balotadon
* [[2000]]: [[Ukrainio]]: en arbaro apud [[Kievo]] oni trovis [[Senkapigo|senkapigitan]] korpon de ukraina sendependa ĵurnalisto [[Georgij Gongadze]]
* [[2002]]: Premiero de la usona filmo [[Hari Poter kaj la Ĉambro de Sekretoj (filmo)|''Hari Poter kaj la Ĉambro de Sekretoj'']]
* [[2004]]: [[Konskripcio]]: deviga [[militservo]] en [[Hungario]] estis finita; [[hungaroj]] anoncis retiron de siaj 300 [[soldato]]j el [[Irako]] ĝis fino de 2005; [[Ali Mohamed Gedi]] iĝis ĉefministro de [[Somalio]]; [[Ĥalifa bin Zajid bin Sultan al Nahajan]] iĝis prezidento de [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]]
* [[2007]]: Prezidento generalo [[Pervez Muŝaraf]] anoncis enkondukon de [[krizostato]] en Pakistano
* [[2009]]: Prezidento de [[Ĉeĥio]] [[Václav Klaus]] subskribis [[Traktato de Lisbono|traktaton de Lisbono]]
* [[2012]]: [[Varsovio]]: refoja funebra enterigo de [[Ryszard Kaczorowski]], la lasta prezidento de la [[Dua Pola Respubliko]], pereinta en la [[Kraŝo de la pola prezidenta aviadilo en 2010|kraŝo de la pola registara aviadilo super Smolensk]]
* [[2013]]: [[Suna eklipso]] videbla en [[Afriko]], [[Eŭropo]] kaj [[Orienta Usono]]
* [[2014]]: En [[Novjorko]] oficiale ekfunkciis konstruaĵo [[One World Trade Center]]
* [[2017]]: En [[Varsovio]] okaziĝas Unua Monda Kongreso de [[Poloj]] sub la [[slogano]] ''[[Strategio]] por Pollando super disdividoj''
* [[2021]]: Internacia [[Televido|Televida]] [[Festivalo]] de [[Mez-Orienta Eŭropo]] &quot;La koro de Eŭropo&quot; komenciĝis en [[Varsovio]] - kun partopreno de 12 landoj kaj oferto de 90 filmoj ([[dokumenta filmo|dokumentaj]], [[Porinfanaj televidkanaloj|porinfanaj]] k.a.)
* [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: post matena pripafo de [[Zaporiĵo]] la [[nuklea centralo]] estis detranĉita de [[kurento]]; po 107 [[militkaptito]]j de ĉiu flanko estis interŝanĝitaj; [[Svislando]] transdonos 100 mln da [[frankoj]] por rekrei energetikan infrastrukturon de Ukrainio

==[[Esperantujo]]==
* [[1937]]: [[Persekutado kontraŭ esperantistoj]]: eminenta ukraina esperantisto [[Miroslav Irĉan]], reprezentanto de [[pafita renesanco]], estis pafmortigita en [[Sandarmoĥ]]
* [[2022]]: [[Sud-Koreio]]: la 10-a [[Azia-Oceania Kongreso de Esperanto]] komenciĝis en [[Pusano]]

== Naskiĝoj ==
* [[39]] - [[Lukano (romia poeto)|Lukano]], romia poeto (m. [[65]])
* [[1500]]: [[Benvenuto Cellini]], itala skulptisto kaj verkisto (m. [[1571]])
* [[1558]]: [[Thomas Kyd]], angla dramisto (m. [[1594]])
* [[1560]]: [[Annibale Carracci]], itala pentristo (m. [[1609]])
* [[1564]]: (baptotago) [[Francisco Pacheco]], hispana pentristo, desegnisto, poeto, teoriisto de arto (m. [[1644]])
* [[1587]]: [[Samuel Scheidt]], germana komponisto kaj orgenisto (m. [[1653]])
* [[1618]]: [[Aŭrangzebo]], reganto de [[Mogola Imperio]] (m. [[1707]])
* [[1624]]: [[Jean d'Estrées la 2-a]], franca [[admiralo]] kaj [[marŝalo]] (m. [[1707]])
* [[1632]]: [[Apafi la 1-a]], reganto de [[Transsilvanio]] (m. [[1690]])
* [[1749]]: [[Daniel Rutherford]], skota kemiisto kaj fizikisto, malkovrinto de [[nitrogeno]] (m. [[1819]])
* [[1784]]: [[Antonín Mánes]], ĉeĥa pentristo, profesoro (m. [[1843]])
* [[1794]]: [[William Cullen Bryant]], usona verkisto kaj ĵurnalisto (m. [[1878]])
* [[1801]]: [[Vincenzo Bellini]], itala operkomponisto (m. [[1835]])
*[[1801]]: [[Karl Baedeker]], germana eldonisto
* [[1808]]: [[Gábor Egressy]], hungara aktoro, ĵurnalisto (m. [[1863]])
* [[1840]]: [[Johann Sperl]], germana pentristo (m. [[1914]])
* [[1847]]: [[Bertalan Török]], hungara ĵurnalisto kaj politikisto (m. [[1918]])
* [[1882]]: [[Jakub Kolas]], belorusa poeto kaj tradukisto (m. [[1956]])
* [[1882]]: [[Adam Ritzhaupt]], germana pastoro kaj verkisto
* [[1885]]: [[Lajos Boga]], hungara zoologo kaj profesoro (m. [[1956]])
* [[1889]]: [[Rezső Seress]], hungara komponisto, violonisto (m. [[ 1968]])
* [[1893]]: [[Béla Baráth]], hungara bibliotekisto kaj bibliografo, fakulo pri prapresaĵoj (m. [[1977]])
* [[1898]]: [[Dmitro Falkivskij]], ukraina poeto, ĵurnalisto, tradukisto, viktimo de [[stalinismo]], ekzekutita (m. [[1934]])
* [[1899]]: [[Ernfrid Malmgren]], sveda instruisto, direkciano de [[Sveda Esperanto-Instituto|Sveda E-Instituto]], sekretario de [[Sveda Esperanto-Federacio|SEF]], [[turismo]]-aganto, aŭtoro de ''[[La Esperanto-Klubo]]'', prezidanto de [[UEA]] (m. [[1970]])
* [[1900]]: [[Adolf Dassler]], germana entreprenisto, fondinto de sportvesta firmao [[Adidas]] (m. [[1978]])
* [[1901]]: [[André Malraux]], franca verkisto, eseisto, arkeologo, [[orientalisto]] (m. [[1976]])
* [[1901]]: [[Leopoldo la 3-a (Belgio)|Leopoldo la 3-a]], kvara [[listo de belgaj reĝoj|reĝo de la belgoj]] (m. [[1983]])
* [[1901]]: [[Stanisław Tołpa]], pola profesoro pri [[botaniko]] klasifikinta eŭropajn [[torfo]]jn, inventinto de torfaĵo kontraŭ [[kancero]] (m. [[1996]])
* [[1907]]: [[Hubert Kessler]], hungara geologo, hidrologo, kavernesploristo (m. [[1994]])
* [[1908]]: [[Giovanni Leone]], prezidento de Italio (m. [[2001]])
* [[1909]]: [[Antonina Apollo]], estonino [[persekuto|persekutita]] en Sovetunio, korespondinta kun 100 [[esperantisto]]j, tradukinta novelaron ''[[En Fremda Urbo]]'', pentristino de [[LF-Koop]] (m. [[1993]])
* [[1912]]: [[Alfredo Stroessner]], prezidento de [[Paragvajo]] (m. [[2006]])
* [[1913]]: [[Marika Rökk]], hungara aktorino, kantistino kaj dancistino (m. [[2004]])
* [[1917]]: [[Blanka Erős]], rumania hungara ĵurnalistino (m [[1988]])
* [[1917]]: [[Éva Semlyén]], rumania hungara lernolibroverkistino (m. [[1986]])
* [[1918]]: [[Raimon Panikkar]], hispana [[sacerdoto]], teologo kaj filozofo (m. [[2010]])
* [[1918]]: [[Béla Kovács (agronomo)|Béla Kovács]], rumania hungara [[agronomio|agronomo]], fakverkisto
* [[1921]]: [[Charles Bronson]], usona aktoro (m. [[2003]])
* [[1926]]: [[Valdas Adamkus]], [[prezidento de Litovio]]
* [[1927]]: [[Zbigniew Cybulski]], pola aktoro (m. [[1967]])
* [[1928]]: [[Tezuka Osamu]], japana kuracisto, [[mangao|mangaverkisto]], [[animeo|animeverkisto]] (m. [[1989]])
* [[1931]]: [[Monica Vitti]], itala aktorino (m. [[2022]])
* [[1933]]: [[Amartya Sen]], barata Nobelpremiita ekonomikisto, kunkreinto de la [[indico de homa disvolviĝo]]
* [[1933]]: [[Michael Dukakis]], usona politikisto, guberniestro de [[Masaĉuseco]]
* [[1934]]: [[József Illés]], rumania hungara ĵurnalisto, redaktoro
* [[1935]]: [[Betinho]], brazila politika aktivulo kaj sociologo (m. [[1997]])
* [[1943]]: [[Árpád Hadnagy]], rumania hungara geologo kaj mineralogo, ĉefmuzeologo en [[Oradea]]
* [[1944]]: [[Vilma Kósa-Szánthó]], rumania hungara sociologino, etnografino
* [[1945]]: [[Gerd Müller]], germana futbaltrejnisto
* [[1950]]: [[Péter Csehi]], hungara pentristo kaj grafikisto
* [[1951]]: [[Giovanni Teresi]], itala poeto [[latina lingvo|latinlingva]]
* [[1953]]: [[Kate Capshaw]], usona aktorino
* [[1962]]: [[Phil Katz]], usona [[komputikisto]], kunkreinto de la [[ZIP (densigilo)|Zip]] dosiera formato por densigo de [[datumo]]j (m. [[2000]])
* [[1964]]: [[Hermann Pfeiffer]], germana grafikisto
* [[1967]]: [[Steven Wilson]], angla muzikisto, komponisto, gvidanto de brita rokgrupo [[Porcupine Tree]]
* [[1975]]: [[Alexander De Croo]], ĉefministro de Belgio
* [[1975]]: [[Annamária Kádár]], rumania hungara psikologino
* [[1977]]: [[Loránt Vincze]], rumania hungara redaktoro, ĵurnalisto

== Mortoj ==
* [[361]]: [[Konstancio la 2-a]], imperiestro de Romio (n. [[317]])
* [[644]]: [[Umar ibn al-Ĥattab]], la dua araba [[kalifo]] (n. ĉirkaŭ [[591]])
* [[753]]: [[Sankta Pirmino]], visigota monaĥo, germana sanktulo (n. [[700]])
* [[1475]]: [[Bartolomeo Colleoni]], itala [[kondotiero]], ĉefkapitano de [[Venecia Respubliko]] (n. [[1395]])
* [[1584]]: [[Karlo Boromeo]], itala kardinalo, katolika sanktulo (n. [[1538]])
* [[1599]]: [[Andreo Báthori]], pola [[kleriko]], episkopo de [[varmio]]-[[diocezo]], kardinalo, [[listo de regnestroj de Transilvanio|princo de Transilvanio]] (n. [[1563]])
* [[1600]]: [[Richard Hooker]], [[anglikana]] pastro kaj [[teologo]] (n. [[1554]])
* [[1639]]: [[Martín de Porres]], perua katolika sanktulo (n. [[1569]])
* [[1652]]: [[José de Ribera]], hispana pentristo kaj gravuristo (n. [[1591]])
* [[1675]]: [[Ahmed Köprülü]], [[Granda Veziro]] de [[Otomana Imperio]] (n. [[1635]])
* [[1793]]: [[Olympe de Gouges]], franca [[aboliciismo|abolistino]], feministino kaj dramistino, ekzekutita (n. [[1748]])
* [[1848]]: [[Alessandro Poerio]], itala poeto, verkisto, soldato kaj liberecbatalanto (n. [[ 1802]])
* [[1852]]: [[Carlos María de Alvear]], argentina militisto kaj politikisto (n. [[1789]])
* [[1864]]: [[Gonçalves Dias|António Gonçalves Dias]], brazila poeto de [[romantikismo]], porbatalanto de [[historio de Brazilo|brazila politika sendependeco]] (n. [[1823]])
* [[1878]]: [[Imre Medve]], hungara politikisto, grafikisto (n. [[1818]])
* [[1884]]: [[Menyhért Lónyay]], hungara nobelo, prezidanto de [[Hungara Scienca Akademio]], [[ĉefministro de Hungario]] (n. [[1822]])
* [[1890]]: [[Ulrich Ochsenbein]], svisa politikisto kaj generalo (n. [[1811]])
* [[1891]]: [[Louis Lucien Bonaparte]], franca lingvisto, spertulo pri la [[eŭska lingvo]], nevo de [[Napoleono Bonaparte]] (n. [[1813]])
* [[1914]]: [[Georg Trakl]], aŭstra lirikisto, reprezentanto de [[ekspresionismo]] (n. [[1887]])
* [[1917]]: [[Léon Bloy]], franca verkisto priskribanta [[Periodo de spekulanto-kompanioj|periodon de spekulanto-kompanioj]], membro de la movado [[Revivigo katolika (literaturo)| Revivigo katolika]] (n. [[1846]])
* [[1921]]: [[Andrzej Niemojewski]], pola verkisto, publicisto, tradukisto, pioniro de [[liberpensuloj|liberpensula movado]], kunkreinto de la pola [[Religioscienco|religiologio]] (n. [[1864]])
* [[1927]]: [[Karel Matěj Čapek-Chod]], ĉeĥa verkisto (n. [[1860]])
* [[1929]]: [[Jan Niecisław Baudouin de Courtenay]], pola lingvisto, spertulo pri [[dialekto]]j de [[slava lingvaro]], kreinto de la [[termino]] [[fonemo]], publicisto, kandidato de naciaj [[minoritato]]j al prezidento, [[Esperanto]]-konanto (n. [[1845]])
* [[1932]]: [[Rhodes Marriott]], angla ŝak-ĉampiono kaj [[esperantisto]], tradukisto, [[dumviva membro de UEA]] (n. [[1856]])
* [[1937]]: Ukrainaj [[viktimo]]j de [[NKVD]], reprezentantoj de [[pafita renesanco]] ekzekutitaj en [[Sandarmoĥ]]:
** [[Mikola Kuliŝ]], prozisto, dramaturgo, reĝisoro, ĵurnalisto, pedagogo, socia aganto (n. [[1892]])
** [[Mikola Zerov]], filologo, poeto, tradukisto, literatura esploristo (n. [[1890]])
** [[Valerian Pidmohilnij]], verkisto kaj tradukisto (n. [[1901]])
* [[1941]]; [[Zmitrok Bjadulja]], belorusa prozaikisto kaj poeto, membro de la [[Literatura unio &quot;Junularo&quot;]] kaj [[Literatura unio &quot;Altaĵo&quot;]], klasikulo de la [[belorusa literaturo]] (n. [[1886]])
* [[1942]]: [[Carl Sternheim]], germana verkisto (n. [[1878]])
* [[1953]]: [[János Gruzda]], hungara reformita pastro, pentristo, disĉiplo de [[Pál Szinyei Merse]] (n. [[1881]])
* [[1954]]: [[Henri Matisse]], franca pentristo, reprezentanto de [[faŭvismo]] (n. [[1869]])
* [[1957]]: [[Wilhelm Reich]], aŭstra [[psikanalizo|psikanalizisto]] (n. [[1897]])
* [[1973]]: [[Marc Allégret]], svisa reĝisoro laboranta en [[Francio]] (n. [[1900]])
* [[1976]]: [[Giuseppe Cavanna]], itala futbalisto  (n. [[1906]])
* [[1993]]: [[Lev Termen]], sovetia fizikisto kaj violonĉelisto, [[inventisto]] konstruinta la muzikilon [[teremino]] (n. [[1896]])
* [[1995]]: [[Szilárd Bálint]], hungara instruisto kaj fervojisto, kunredaktanto de [[esperanto|esperant]]lingva &quot;[[Hungara Fervojista Mondo]]&quot; kaj &quot;[[Hungara Vivo]]&quot;, [[Loka Kongresa Komitato|LKK]]-kunlaborinto de [[UK 1966]] kaj [[UK 1983]], aŭtoro de [[novelo]]j (n. [[1909]])
* [[1996]]: [[Jean-Bédel Bokassa]], Centr-Afrika diktatoro (n. [[1921]])
* [[1996]]: [[Zoltán Keresztes]], rumania hungara ĵurnalisto, redaktoro, armenologo (n. [[1929]]),
* [[2005]]: [[Aenne Burda]], germana eldonistino de revuoj aperantaj en 16 lingvoj (n. [[1909]])
* [[2006]]: [[Olga Nagy]], rumania hungara folkloristino, verkistino (n. [[1921]])
* [[2009]]: [[Francisco Ayala]], hispana verkisto, literatura kritikisto kaj sociologo (n. [[1906]])
* [[2010]]: [[Jerry Bock]], usona muzikisto [[filma muziko|filmomuzika]] komponisto (n. [[1928]])
* [[2016]]: [[Endre Dudich]], hungara geologo, geokemiisto, profesoro pri zoologio, [[Esperanto-tradukoj|E-tradukisto]], aŭtoro de i.a. ''Ĉu vi konas la teron?'' kaj ''La lumo nutranta'', membro de [[Internacia Scienca Asocio Esperanta|ISAE]], estrarano kaj honora prezidanto de [[Hungaria Esperanto-Asocio|Hungaria EA]] (n. [[1934]])
* [[2025]]: [[Dick Cheney]], vic-prezidento de Usono 2001-2009 (n. [[1941]])
* [[2025]]: [[Kim Jong-nam]], nord-korea politikisto (n. [[1928]])
* [[2025]]: [[Diane Ladd]], usona aktorino (n. [[1935]])

== Specialaj tagoj kaj festoj ==
* [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: sankta [[Huberto]], episkopo de [[Maastricht]] kaj [[Lieĝo]]; [[sankta Pirmino]], [[visigotoj|visigota]] misia [[episkopo]]; Sankta [[Malaĥio el Arnagh]], irlanda episkopo, aŭtoro de la [[Profetaĵo de Malaĥio|profetaĵoj de Malaĥio]]; Sankta [[Martín de Porres]], perua [[dominikano]] kaj mistikulo
* [[Panamo]], Nacia tago ([[1903]])
* [[Maldivoj]], Venko-Tago, ([[1965]])
* [[Nacia tago|Naciaj tagoj]] (de la sendependiĝo): [[Dominiko]], ([[1978]]); [[Mikronezio]], ([[1986]])
* [[Japanio]]: Tago de [[Kulturo]] cele de promocio de [[arto]] kaj altlernejaj entreprenoj

== Tagoj de [[semajno]] ==
La '''3-a de novembro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]):

* [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]];
* [[Lundo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]];
* [[Mardo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]];
* [[Merkredo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]];
{{Projektoj}}
* [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]];
* [[Vendredo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]];
* [[Sabato]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]].

[[Kategorio:3-a de novembro| ]]
[[Kategorio:Novembro|03]]
[[Kategorio:3-a tago de la monato|#11]]
[[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1103]]</text>
      <sha1>32y3u0j2s2pbses8wiy7mucre5j3uh5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>25-a de septembro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5296</id>
    <revision>
      <id>9413176</id>
      <parentid>9370836</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:17:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ Ottavio Bugatti</comment>
      <origin>9413176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25289" sha1="i33t4ni2civ7m9zw0bdt1zaqfw5f176" xml:space="preserve">{{KalendaroSeptembro}}
{{Septembro}}
La '''25-a de septembro''' estas la 268-a tago de la jaro (la 269-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 97 tagoj restas.

Je la 25-a de septembro okazis, interalie:

== Eventoj ==
* [[235]]: Papo [[Pontiano]] abdikis
* [[275]]: [[Tacito (imperiestro)|Tacito]] estis proklamita [[romia imperiestro]] fare de [[Romia senato]]
* [[1066]]: [[Batalo de Stamford Bridge]], kie [[Harold la 2-a (Anglio)]] venkis [[Harald Hardrada]] - fino de la epoko de [[vikingoj]]
* [[1235]]: [[Hungario]]: en [[Székesfehérvár]] estis kronita [[Béla la 4-a (Hungario)|Béla la 4-a]]
* [[1396]]: Batalo de Nikopol - lasta internacia [[krucmilitoj|krucmilito]] fiaskis, [[turkoj]] subpremis [[Bulgario]]n kaj dominadis sur [[Balkana duoninsulo]]
* [[1493]]: [[Kristoforo Kolumbo]] komencis de [[Kadizo]] sian duan ekspedicion al [[Nova Mondo]]
* [[1513]]: [[Vasco Núñez de Balboa]] iĝis unua eŭropano, kiu ekvidis [[Pacifiko]]n post trapaso de la [[istmo de Panamo]]
* [[1555]]: [[Augsburg]]: [[Paco de Aŭgsburgo]] pri kunekzisto de [[katolikismo]] kun [[luteranismo]] subskribita
* [[1598]]: Reĝo de Pollando kaj Svedio [[Sigismondo la 3-a Vasa]] malvenkis en batalo de [[Linköping]] dum militiro al [[Svedio]] por subpremi ribelon de princo [[Karolo la 9-a (Svedio)|Karolo la 9-a]]
* [[1604]]: Venko de pola militisto [[Jan Karol Chodkiewicz]] en batalo de [[Paide|Blanka Ŝtono]] en la pola sveda-milito 1600-1611
* [[1621]]: [[Svedio|Sveda]] armeo konkeris [[Rigo]]n (en la pola-sveda milito 1621-1626)
* [[1632]]: Rusa [[ekspedicio]] establis [[fortikaĵo]]n [[Jakutsk]]on
* [[1655]]: [[Sveda diluvo]]: [[svedoj|sveda]] armeo komencis [[sieĝo]]n de [[Krakovo]]
* [[1706]]: [[Liberecbatalo de Rákóczi]]: aŭstra armeo rabis kaj bruligis [[Miskolc]]
* [[1759]]: [[Sepjara milito]]: venko de prusa armeo super la aŭstra en batalo de [[Hoyerswerda]]
* [[1768]]: 5-a [[Rusa-turka milito (1768-1774)|Rusa-turka milito]] eksplodis kaj daŭris ĝis 1774
* [[1789]]: [[Bill of Rights (Usono)|Usona Leĝo de Rajtoj]] agnoskita de la [[Usona Kongreso]]
* [[1793]]: [[Dispartigoj de Pollando|Dua dispartigo de Pollando-Litovio]]: pola parlamento ĉirkaŭita de rusa armeo donis parton de la areo de [[Pollando]] al [[Reĝlando Prusio]]
* [[1794]]: [[Insurekcio de Kosciuszko]]: pola generalo [[Jan Henryk Dąbrowski]] eniris al [[Gniezno]]
* [[1830]]: Batalo pri [[sendependeco]] de [[Belgio]] komenciĝis
* [[1845]]: [[Prago|Praganoj]] petis pri enkonduko de la [[ĉeĥa lingvo]] kiel instrulingvo en pragaj [[lernejo]]j - ilia peto estis akceptita nur en septembro 1861
* [[1846]]: [[Meksika-Usona Milito]]: usona armeo komandata de [[Zachary Taylor]] konkeris [[Monterejo]]n
* [[1855]]: En [[Dresdeno]] oni malfermis [[Gemäldegalerie Alte Meister|''Pentraĵgalerion de la Malnovaj Majstroj'']]; [[Ĉilio]] deklaris militon al [[Hispanio]]
* [[1890]]: En [[Kalifornio]] kreiĝis [[Nacia Parko Sekvoja]] kaj [[Nacia Parko Yosemite]]
* [[1911]]: Pola [[piloto]] Michał Scipio del Campo testoflugis la unuan polan [[aviadilo]]n
* [[1912]]: [[Novjorko]]: en [[Universitato Kolumbio]] oni fondis [[ĵurnalismo|ĵurnalisman]] [[lernejo]]n
* [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: Unua batalo de [[ukrainaj siĉ-pafistoj]] okazis en [[Sanok]]
* [[1915]]: [[Unua Mondmilito]]: Dua batalo de [[Ĉampanjo]] komenciĝis
* [[1917]]: [[Unua Mondmilito]]: Brita armeo aneksis [[Akko]]n
* [[1921]]: En [[Prago]] finiĝis la Unua [[Belorusio|Tutbelorusa]] [[Konferenco]]
* [[1921]]: [[Dua Pola Respubliko]]: maltrafa atenco kontraŭ [[Józef Piłsudski]] farita en [[Lvovo]] de asocioj ligitaj kun Ukraina Militista Organizaĵo de [[Jevhen Konovalec]]
* [[1927]]: Nova [[Sinagogo]] malfermiĝis en [[Libera Urbo Dancigo]]
* [[1937]]: [[Dua japana-ĉina milito]]: venko de la Oka Ruĝa Armeo en batalo de Pingxingguan ([[Ŝanŝio]])
* [[1941]]: [[Instituto Nacional de Industria]] fondiĝis en [[Hispanio]]
* [[1939]]: [[soveta invado en Pollandon]]: [[Ruĝa Armeo]] eniris al [[Chełm]] kaj [[Suwałki]]; [[invado en Pollandon|Germana-pola milito]]: [[Bombardado de Varsovio dum la Dua Mondmilito|unua intensa kaj la plej granda bombado de Varsovio]] — ĉirkaŭ 10 mil mortigitoj kaj 35 mil vunditoj; prezidanto [[Ignacy Mościcki]] transdonis regopovon al la [[pola ekzila registaro]]; venko de la germana armeo en la dua batalo de [[Krasnobród]]
* [[1940]]: [[anekso]] de Litovio al Sovetunio; [[Nord-Afrika kampanjo]]: nesukcesa provo fare de [[Aliancanoj]] konkeri [[Senegalo|senegalan]] havenon [[Dakaro]], defendatan de la franca [[reĝimo de Vichy]]; [[Usono]] donis pruntaĵon al registaro de [[Ĉiang Kai-ŝek]] (20 mld da [[usona dolaro|dolaroj]])
* [[1941]]: [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: fino de germanaj bataloj oriente de [[Kievo]]
* [[1942]]: [[Ruĝa Armeo]] haltigis germanan atakon al la linio [[Malgobeko]]-[[Majskij]]-rivero [[Baksan]]; germanaj trupoj komencis atakon al [[Tuapseo]]; [[Papuo-Nov-Gvineo]]: aŭstralia infanteria divizio ekatakis laŭlonge de [[Port-Moresbo]]-Kokoda ([[provinco Oro]])
* [[1943]]: [[Ruĝa Armeo]] liberigis [[Smolensko]]n, [[Roslavl]]on, [[Novozibkov]]on; Balkana Fronto: en [[Split-Dalmatio]] germanaj trupoj komencis ataki [[Split]]
* [[1944]]:  [[Adolf Hitler]] dekretis kreon de [[Volkssturm]]; [[Nederlando]]: britaj trupoj komencis sian retiriĝon de la [[Batalo de Arnhemo]], finante la malvenkan [[Operaco Market Garden|Operacon Market Garden]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: soveta 39-a Armeo komencis batalon pri [[Dukla montpasejo]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: en [[Loreno]] usona armeo finis purigon de [[Épinal]] de germanoj
* [[1946]]: Interkonsenta Komitato de la [[Pola Partizana Ŝtato|Subtera Pollando]] fondiĝis; sur la pola teritorio la [[Ruĝa Armeo]] likvidis [[enklavo]]n de [[Police (Pollando)|Police]] - funkciantan ekde la 5-a de oktobro 1945, kie laboris 20 mil germanaj [[militkaptito]]j kaj laboristoj
* [[1950]]: Post la batalo de [[Inĉono]] trupoj de [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] deklaris [[Seulo]]n liberigita, malgraŭ daŭra batalado en la urbo
* [[1951]]: Kunfondinto de [[belorusoj|belorusa]] studenta movado Vjaĉeslav Lavskij mortis en [[gulago]]
* [[1953]]: [[Pola Popola Respubliko]]: aresto kaj malliberigo de [[primaso]] [[Stefan Wyszyński]] kaj episkopo [[Antoni Baraniak]]
* [[1956]]: Submara telefona [[kablo]] inter [[Skotlando]] kaj [[Novlando]] ekfunkciis
* [[1957]]: En la Instituto de [[nukleo|Nuklea]] Esploro ekfunkciis unua ĉeĥoslovaka [[nuklea reakciujo]] 
* [[1959]]: Post fiasko de la dua kvinjara plano, [[Centra Komitato]] de la [[Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio]] diskutis direktivojn de la tria kvinjara plano (1961-1965)
* [[1959]]: En [[Kolombo (urbo)|Kolombo]] estis pafvundita de budhana monaĥo [[S. W. R. D. Bandaranaike]], ĉefministro de [[Cejlono]], kiu mortis la sekvan tagon
* [[1962]]: Proklamo de [[Alĝerio|Demokrata Popolrespubliko Alĝerio]] - ĉefministro iĝis [[Ahmed Ben Bella]]
* [[1963]]: Prezidento de Domingo [[Juan Bosch]] estis forigita per militista [[puĉo]]
* [[1964]]: En [[Mozambiko]] komenciĝis kontraŭportugala [[ribelo]]
* [[1969]]: [[Rabato (Maroko)|Rabato]]: [[Organizaĵo de la Islama konferenco]] fondiĝis
* [[1972]]: [[Norvegoj]] referendumis kontraŭ aliĝo al [[Eŭropa Ekonomia Komunumo]]
* [[1974]]: En [[San-Diego (Kalifornio)]] okazis unua en la historio [[triatlono]]
* [[1976]]: Irlanda rok-grupo [[U2]] fondiĝis
* [[1977]]: [[Usono]]: [[Ĉikaga maratono]] komenciĝis unuafoje kun partopreno de ĉirkaŭ 4 200 personoj
* [[1981]]: [[Belizo]] aniĝis al [[Unuiĝintaj Nacioj]]
* [[1981]]: [[Sandra Day O'Connor]] membriĝis kiel unua virino al [[Supera Kortumo de Usono]]
* [[1984]]: [[Jordanio]] kiel la unua [[araboj|araba]] lando rekomencis [[diplomatio|diplomatiajn]] rilatojn kun [[Egiptio]], rompitaj post subskribo de egipta-israela [[pactraktato]] en 1979
* [[1988]]: En [[Essen]] [[Aalto-Teatro]] ekprezentis la [[opero]]n ''[[Die Meistersinger von Nürnberg|La Majstraj Kantistoj de Nurenbergo]]'' de [[Richard Wagner]]
* [[1991]]: [[Unuiĝintaj Nacioj]] enkondukis [[embargo]]n kontraŭ landoj de estinta [[Jugoslavio]]
* [[1992]]: [[Postkomunismo]]: en [[Minsko]] okazis unua, post eksterleĝigo de la [[Komunista Partio de Sovetunio]], konsulta renkontiĝo de [[komunisto]]j el la [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj]]
* [[1992]]: Malfermo de [[Majno-Danubo-Kanalo]] liganta [[Norda Maro|Nordan Maron]] kun [[Nigra Maro]]
* [[2000]]: En [[Bonaero]] oni malfermis la plej grandan [[moskeo]]n en [[Sudameriko]]
* [[2003]]: Tertremo mezurita 8,0 sur la [[skalo de Richter]] trafis la insulon [[Hokajdo]] en Japanio
* [[2004]]: Super [[Hispaniolo]] trapasis [[uragano]] ''Jeanne'' mortigante ne malpli ol 1286 personojn kaj forprenante domojn por pli ol 300 mil personoj
* [[2005]]: En Pollando okazis parlamenta baloto, en kiu venkis [[konservativismo|konservativa]] partio [[Juro kaj Justeco|Rajto kaj Justeco]]
* [[2008]]: [[Pirateco en Somalio|Somaliaj rabistoj]] forkondukis [[Ukrainio|ukrainan]] ŝipon kun 33 [[tanko]]j
* [[2009]]: [[Vlad Filat]] iĝis ĉefministro de Moldavio
* [[2011]]: [[Libio]]: en [[Tripolo]] oni malkovris amasajn [[tombo]]jn de pli ol 1200 personoj murditaj en [[Prizono Abu Salim]] dum la ribelo fine de junio 1996
* [[2012]]: Oni publikigis, pere de [[kosmoteleskopo Hubble]], la plej distancan [[astronomio|astronomian]] foton kun ĉirkaŭ 5,5 mil de [[galaksio]]j, faritan en [[videbla spektro]]
* [[2017]]: Porsendependeca [[referendumo]] en [[Aŭtonoma Regiono Kurdistano]] - 92,7% de partoprenantoj voĉdonis jese
* [[2018]]: [[Baltio]]: kvartaga apostola [[pilgrimado]] de papo [[Francisko (papo)|Francisko]] al [[Litovio]], [[Latvio]] kaj [[Estonio]] finiĝis

== Naskiĝoj ==
* [[1403]]: [[Ludoviko la 3-a (Napolo)|Ludoviko la 3-a]], duko de [[Anĵuo]] kaj [[Kalabrio]] (m. [[1434]])
* [[1599]]: [[Francesco Borromini]], itala arkitekto (m. [[1667]])
* [[1644]]: [[Ole Rømer]], dana astronomo kaj reformisto (m. [[1710]])
* [[1657]]: [[Emeriko Thököly]], hungara princo kaj ŝtatestro (m. [[1705]])
* [[1663]]: [[Johann Nikolaus Hanff]], germana komponisto kaj orgenisto (m. [[1711]])
* [[1683]]: [[Jean-Philippe Rameau]], franca komponisto (m. [[1764]])
* [[1694]]: [[Henry Pelham]], brita ĉefministro (m. [[1754]])
* [[1697]]: [[Madame du Deffand]], franca [[letero|leteristino]] kaj [[literatura salono|salonulino]] (m. [[1780]])
* [[1697]]: [[Francisko Joŝija (Saksio-Koburgo-Saalfeld)]], germana duko (m. [[1764]])
* [[1711]]: [[Martin Johann Schmidt]], aŭstra pentristo (m. [[1801]])
* [[1725]]: [[Nicolas-Joseph Cugnot]], franca militisto kaj inventisto (m. [[1804]])
* [[1729]]: [[Christian Gottlob Heyne]], germana filologo kaj arĥeologo (m. [[1812]])
* [[1744]]: [[Frederiko Vilhelmo la 2-a (Prusio)|Frederiko Vilhelmo la 2-a]], reĝo de [[Prusio]] (m. [[1797]])
* [[1749]]: [[Abraham Gottlob Werner]], germana mineralogo (proksima dato) (m. [[1817]])
* [[1764]]: [[Fletcher Christian]], angla maristo (m. [[1793]])
* [[1797]]: [[Sebastian Mutzl]], germana instruisto kaj kreanto de lernolibroj (m. [[1863]])
* [[1807]]: [[Alfred Vail]], usona maŝinkonstruisto kaj inventisto (m. [[1859]])
* [[1836]]: [[James Macleod]], kanada oficiro, juĝisto, politikisto (m. [[1894]])
* [[1846]]: [[Wladimir Köppen]], germana geografo, [[meteologio|meteologo]] kaj klimatologo, ankaŭ [[esperantisto]] publikiganta en &quot;[[Scienca Revuo]]&quot; kaj &quot;[[Germana Esperantisto]]&quot; (m. [[1940]])
* [[1852]]: [[Gestur Pálsson]], islanda verkisto (m. [[1891]])
* [[1860]]: [[Oskar Schultz-Gora]], germana literaturhistoriisto kaj romanistikisto (m. [[1942]])
* [[1866]]: [[Antonín Klášterský]], ĉeĥa poeto kaj tradukisto (m. [[1938]])
* [[1868]]: [[Jaroslav Kvapil]], ĉeĥa teatra reĝisoro kaj verkisto (m. [[1950]])
* [[1873]]: [[Carlo Sforza]], itala nobelo, diplomato kaj politikisto (m. [[1952]])
* [[1881]]: [[Lu Xun]], [[ĉinaj verkistoj|ĉina verkisto]] kaj tradukisto, [[Movado de la Kvara de Majo|patro]] de la nuntempa [[ĉina literaturo]] (m. [[1936]])
* [[1896]]: [[Alessandro Pertini]], prezidento de Italio 1978-1985 (m. [[1990]])
* [[1897]]: [[William Faulkner]], usona verkisto Nobelpremiita (m. [[1962]])
* [[1899]]: [[Ondřej Sekora]], ĉeĥa ĵurnalisto, desegnisto kaj verkisto de [[infanlibro]]j (m. [[1967]])
* [[1902]]: [[Hanka Ordonówna]], pola kantistino, dancistino kaj aktorino (m. [[1950]])
* [[1904]]: [[Sándor Kozocsa]], hungara bibliografo, literaturhistoriisto (m. [[1991]])
* [[1904]]: [[Ernst Zwilling]], aŭstra [[vojaĝverkisto]] (m. [[1990]])
* [[1906]]: [[Dmitrij Ŝostakoviĉ]], soveta komponisto, pianisto, pedagogo kaj [[simfonio|simfoniisto]] (m. [[1975]])
* [[1908]]: [[Hans Weigel]], aŭstra juristo, tradukisto kaj kritikisto (m. [[1991]])
* [[1909]]: [[Anatol Fejgin]], pola [[kolonelo]] (m. [[2002]])
* [[1910]]: [[Kálmán Henter]], hungara okulkuracisto (m. [[1984]])
* [[1917]]: [[Luis Hernández Yzal]], kataluna apotekisto, fondinto de [[Hispana Esperanto-muzeo|Hispana E-muzeo]], kontribuanto al la [[Katalogo de la Esperanto-Gazetaro|Katalogo de la E-Gazetaro]], [[dumviva membro de UEA]] (m. [[2002]])
* [[1920]]: [[Sergej Bondarĉuk]], soveta, rusia reĝisoro, filma scenaristo kaj aktoro (m. [[1994]])
* [[1924]]: [[Géza Bakó]], rumania hungara historiisto kaj arkeologo (m. [[1983]])
* [[1925]]: [[Endre Kusztos]], rumania hungara grafikisto (m. [[2015]])
* [[1928]]: [[Ottavio Bugatti]], itala futbalisto (m. [[2016]])
* [[1929]]: [[Barbara Walters]], usona ĵurnalistino (m. [[2022]])
* [[1932]]: [[Glenn Gould]], kanada komponisto kaj [[pianisto]] (m. [[1982]])
* [[1932]]: [[Anatolij Solovjanenko]], soveta operkantisto (m. [[1999]])
* [[1932]]: [[Adolfo Suárez]], ĉefministro de Hispanio 1976-1981 (m. [[2014]])
* [[1933]]: [[Erwin Reiter]], aŭstra skulptisto, akademiano (m. [[2015]])
* [[1935]]: [[Maj Sjöwall kaj Per Wahlöö|Maj Sjöwall]], sveda krimromanistino (m. [[2020]])
* [[1940]]: [[Stefan Maul]], germana ĵurnalisto, teologo, aktivulo [[Katolika Esperanto-movado|katolika]], kunfondinto kaj redaktoro de &quot;[[Monato (gazeto)|Monato]]&quot;, prezidanto de [[Tutmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio|TEĴA]], [[Akademio de Esperanto|akademiano]], docento de [[AIS]]
* [[1944]]: [[Michael Douglas]], usona aktoro kaj [[produktoro]]
* [[1952]]: [[Christopher Reeve]], usona aktoro (m. [[2004]])
* [[1957]]: [[Béla Szabó (kuracisto)|Béla Szabó]], rumania hungara kuracisto
* [[1952]]: [[Sándor Vincefi]], rumania hungara/sveda skulptisto, pentristo
* [[1960]]: [[Andrzej Stasiuk]], pola verkisto, poeto, eseisto, publicisto kaj kungvidanto de [[eldonejo]]
* [[1960]]: [[Prosper Kontiebo]], burkina kamilano kaj ĉefepiskopo
* [[1965]]: [[Mariusz Kamiński]], pola politikisto
* [[1968]]: [[Will Smith]], usona aktoro kaj [[repo|repisto]]
* [[1969]]: [[Catherine Zeta-Jones]], kimra aktorino
* [[1974]]: [[Stanislavo Belov]], rusia historiisto, ĵurnalisto kaj [[publikaj rilatoj|publikrilatisto]], kunredaktoro de la [[Vikipedio en Esperanto]]
* [[1983]]: [[Joanna Paprocka]], pola [[tekvondo|tekvondistino]]
* [[1986]]: [[Ryu Jun-yeol]], sudkorea aktoro

== Mortoj ==
* [[1066]]: [[Harald la 3-a (Norvegio)|Harald la 3-a]] (Harald Hardrada), reĝo de Norvegio (n. [[1015]])
* [[1066]]: [[Tostig Godwinson]], grafo de [[Northumbria]]
* [[1185]]: [[Lucio la 3-a]], papo (n. ĉirkaŭ [[1110]])
* [[1392]]: [[Sergio Radoneĵskij]], sanktulo de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] (n. [[1314]])
* [[1506]]: [[Filipo la 1-a de Kastilio]], reĝo de Hispanio (n. [[1478]])
* [[1534]]: [[Klemento la 7-a]], papo (n. [[1478]])
* [[1544]]: [[Valerius Cordus]], germana kuracisto, kemiisto kaj [[botaniko|botanikisto]] (n. [[1515]])
* [[1591]]: [[Kristiano la 1-a (Saksio)|Kristiano la 1-a]], germana princo-elektisto de [[Saksio]] (n. [[1560]])
* [[1610]]: [[Jan I Moretus|Johano Moreto la 1-a]], brabanta presisto, libristo kaj eldonisto (n. [[1543]])
* [[1626]]: [[Mikuláš Dačický z Heslova]], ĉeĥa aventuristo, verkisto kaj kronikisto (n. [[1555]])
* [[1626]]: [[Théophile de Viau]], franca poeto kaj dramisto (n. [[1590]])
* [[1630]]: [[Ambrogio Spinola]], hispana generalo, [[markizo]] (n. [[1569]])
* [[1680]]: [[Samuel Butler (poeto)|Samuel Butler]], angla satira poeto (n. [[1612]])
* [[1746]]: [[Johann Gottfried Krause]], germana teologo kaj eklezikantverkisto (n. [[1685]])
* [[1792]]: [[Jacques Cazotte]], franca verkisto, [[Martinismo|martinisto]] (n. [[1719]])
* [[1810]]: [[József Alvinczi]], aŭstra kampa marŝalo, hungara generalo (n. [[1735]])
* [[1831]]: [[Jakob Glatz]], hungarlanda teologo kaj germanlingva verkisto (n. [[1776]])
* [[1843]]: [[József Bartosságh]], hungara agrikulturisto, bienadministranto (n. [[1782]])
* [[1849]]: [[Johann Strauß (patro)|Johann Strauß]], aŭstra komponisto (n. [[1804]])
* [[1857]]: [[Astolphe de Custine]], franca [[vojaĝverkisto]] (n. [[1790]])
* [[1866]]: [[Karl Ludwig Hencke]], germana [[amatora astronomio|amatora astronomo]] (n. [[1793]])
* [[1878]]: [[August Petermann]], germana kartografo kaj geografo (n. [[1822]])
* [[1885]]: [[Pierre Edmond Boissier]], svisa [[botanikisto]] (n. [[1810]])
* [[1885]]: [[Ludwig Braunfels]], germana juristo kaj tradukisto (n. [[1810]])
* [[1886]]: [[Felix Frommelt]], germana juristo kaj diplomato (n. [[1842]])
* [[1889]]: [[Dániel Dózsa]], hungara juristo, verkisto kaj ĵurnalisto (n. [[1821]])
* [[1893]]: [[Louise von François]], germana verkistino (n. [[1817]])
* [[1898]]: [[Hieronymus Theodor Richter]], germana kemiisto (n. [[1824]])
* [[1907]]: [[László Kőváry]], hungara verkisto, historiisto kaj statistikisto (n. [[1819]])
* [[1911]]: [[Vince Melka]], hungara pentristo (n. [[1834]])
* [[1916]]: [[Julius Fučík (komponisto)|Julius Fučík]], ĉeĥa komponisto (n. [[1872]])
* [[1928]]: [[Otto Liebetrau]], germana politikisto (n. [[1855]])
* [[1929]]: [[Bedřich Tittl]], [[ĉeĥa esperantisto]], redaktoro de &quot;[[La Progreso]]&quot;, [[Ido (lingvo)|idisto]] (n. [[1885]])
* [[1931]]: [[Ulrich von Wilamowitz-Moellendorf]], germana [[Klasika Filologio|klasika filologo]] (n. [[1848]])
* [[1936]]: [[György Sziklay]], hungara/rumania hungara verkisto, poeto, tradukisto (n. [[1854]])
* [[1941]]: [[Helmi Dresen]], estona [[esperantistino]] kaj tradukistino, kontribuinta al ''[[Estona Antologio]]'', murdita de germanaj invadintoj (n. [[1892]])
* [[1943]]: [[Adolf Lendl]], hungara zoologo (n. [[1862]])
* [[1944]]: [[Walter Breisky]], aŭstra politikisto kaj kanceliero (n. [[1871]])
* [[1958]]: [[John Watson]], usona psikologo (n. [[1878]])
* [[1964]]: [[Andor Bánhidi]], hungara pentristo kaj grafikisto (n. [[1910]])
* [[1967]]: [[Stanisław Sosabowski]], pola [[brigada generalo]] (n. [[1892]])
* [[1970]]: [[Erich Maria Remarque]], germana verkisto (n. [[1898]])
* [[1979]]: [[Rózsa Ignácz]], hungara verkistino, tradukistino, aktorino (n. [[1909]])
* [[1980]]: [[Marie Under]], estona poetino (n. [[1883]])
* [[1981]]: [[Samu Balázs]], hungara aktoro (n. [[1906]])
* [[1983]]: [[Leopoldo la 3-a (Belgio)|Leopoldo la 3-a]], reĝo de la belgoj (n. [[1901]])
* [[1987]]: [[Mária Tamás (verkistino)|Mária Tamás]], hungara verkistino kaj poetino (n. [[1930]])
* [[1991]]: [[Klaus Barbie]], germana [[SS (organizo)|SS]]-funkciulo, [[militkrimo|militkrimulo]] (n. [[1913]])
* [[1998]]: [[Sándor Reményi (matematikisto)|Sándor Reményi]], rumania hungara matematikisto (n. [[1932]])
* [[1999]]: [[Lya Rosescu]], rumana kostumdizajnistino (n. [[1926]])
* [[2003]]: [[Edward Said]], usona literatura kaj kultura [[kritikisto]] (n. [[1935]])
* [[2004]]: [[Michael Davies]], brita verkisto, pedagogo kaj konservativa publicisto (n. [[1936]])
* [[2011]]: [[Wangari Maathai]], kenja [[ekologio|ekologia]] aktivulino Nobelpremiita (n. [[1940]])
* [[2016]]: [[José Fernández]], kuba [[basbalo|basbalisto]] (n. [[1992]])

== Specialaj tagoj kaj festoj ==
* [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Sergio de Radoneĵ]], ankaŭ sanktulo de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]]
* [[Nacia tago]] en [[Ruando]], tago de la respubliko; pliaj tagoj estas la [[1-a de februaro]], la [[7-a de aprilo]], la [[1-a de julio]] kaj la [[4-a de julio]].
* [[Mozambiko]]: Festo de Militistaj Fortoj

== Tagoj de [[semajno]] ==
La '''25-a de septembro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]):

* [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]];
* [[Lundo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]];
* [[Mardo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]];
* [[Merkredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]];
{{Projektoj}}
* [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]];
* [[Vendredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]];
* [[Sabato]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]].

[[Kategorio:25-a de septembro| ]]
[[Kategorio:Septembro|25]]
[[Kategorio:25-a tago de la monato|#09]]
[[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0925]]</text>
      <sha1>i33t4ni2civ7m9zw0bdt1zaqfw5f176</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>13-a de septembro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5329</id>
    <revision>
      <id>9413177</id>
      <parentid>9410221</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:17:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ Ottavio Bugatti</comment>
      <origin>9413177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28898" sha1="ieqo5f7kd754xu05i76stdcdzb1pe6e" xml:space="preserve">{{KalendaroSeptembro}}
{{Septembro}}
La '''13-a de septembro''' estas la 256-a tago de la jaro (la 257-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 109 tagoj restas.

Je la 13-a de septembro okazis, interalie:

== Eventoj ==
* [[6-a jarcento a.K.|-509]]: [[konsekrado|Konsekro]] de la [[templo]] de [[Jupitero (dio)|Jupitero]] sur [[Kapitolo (Romo)|Kapitolo]] (unua certa dato en la historio de [[Romo]])
* [[533]]: Armeo de [[Bizanca Imperio]] venkis [[vandaloj]]n en batalo de Ad Decimum (regiono de [[Kartago]])
* [[604]]: [[Sabiniano]] fariĝis papo
* [[1015]]: armeo gvidata de pola duko [[Mjeŝko la 2-a (Pollando)|Mjeŝko la 2-a]] transiris [[Elbo (rivero)|Elbon]] kaj eksieĝis la urbon [[Meissen]] (pole nomita ''Miśnia'')
* [[1189]]: [[Abatejo Westminster]]: [[Rikardo la 1-a (Anglio)|Rikardo la 1-a]] [[kronado|kroniĝis]] kiel [[listo de britaj reĝoj|reĝo de Anglio]]
* [[1309]]: En [[Soldin]] (nun pole nomata ''Myślibórz'') la [[ordeno de germanaj kavaliroj]] subskribis interkonsenton kun [[Brandenburgio]], laŭ kiu ili aĉetis fikcian rajton al [[Pomerio]] de [[Dancigo]]/[[Gdansko]], akiritan por Brandenburgio de la reĝo de Hungario kaj Ĉeĥio kaj titola reĝo de Pollando [[Venceslao la 3-a (Bohemio)]]
* [[1310]]: [[Johano de Luksemburgo]] ricevis de sia patro [[feŭdo]]n, la landon [[Luksemburgo (lando)|Luksemburgo]]
* [[1333]]: Oni subskribis interkonsenton pri konstruo de la [[Katedralo de Königsberg]] en [[Princepiskoplando Sambio]]
* [[1353]]: [[Ordeno de germanaj kavaliroj]]: [[Nowe Miasto Lubawskie]] ([[germane]] ''Neumark in Westpreußen'') ricevis [[urborajto]]n
* [[1376]]: Papo [[Gregorio la 11-a]] forlasis [[Avignon]]
* [[1431]]: Dum militiro de la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] al [[Kujavio]] pola [[kamparano|kamparana]] armeo venkis en la [[batalo]] de Dąbki, apud [[Wyrzysk]]
* [[1438]]: [[Alfonso la 5-a (Portugalio)|Alfonso la 5-a]] iĝis reĝo de Portugalio
* [[1443]]: [[Pollando]]: [[Koniecpol]] iĝis [[urbo]]
* [[1501]]: [[Mikelanĝelo]] komencis skulpti [[Davido de Mikelanĝelo|Davidon]]
* [[1515]]: [[Italio]]: [[Batalo de Marignano]] inter [[francoj]] kaj [[svisoj]] komenciĝis apud [[Melegnano]]
* [[1584]]: [[Monaĥejo de El Escorial]] apud [[Madrido]] estis finkonstruita
* [[1598]]: [[Filipo la 3-a (Hispanio)|Filipo la 3-a]] iĝis reĝo de Hispanio kaj Portugalio
* [[1691]]: Venko de pola armeo en batalo de Pererita apud [[Prut]] dum [[Moldavio (lando)|moldava]] militiro, kadre de pola-turka milito (1683-1699)
* [[1745]]: [[Francisko la 1-a Stefano (Sankta Romia Imperio)|Francisko la 1-a Stefano]] kun [[Maria Tereza de Aŭstrio]] iĝis geimperiestroj de la [[Sankta Romia Imperio]]
* [[1759]]: [[Sepjara milito]]: venko de brita armeo super la franca en [[Batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo]] proksime al [[Kebekurbo]]
* [[1788]]: [[Konstitucia Kongreso (Usono)|Konstitucia Kongreso]] indikis [[Nov-Jorko]]n provizora ĉefurbo de Usono
* [[1789]]: [[Novjorko]] por unu jaro iĝis [[ĉefurbo]] de [[Usono]]
* [[1791]]: Reĝo de Francio [[Ludoviko la 16-a (Francio)|Ludoviko la 16-a]] subskribis novan [[konstitucio]]n
* [[1810]]: En [[Bonaero]] Unua Nacia [[Asembleo]] kreis [[nacia biblioteko|publikan bibliotekon]], kiu alinomiĝos [[Nacia Biblioteko de Argentino]]
* [[1814]]: Venko de usona armeo super la brita en batalo de [[Baltimore (Marilando)|Baltimore]]
* [[1845]]: [[terpomo|Terpoma]] infekto unuafoje observata en [[Irlando]] - rezulte malbona [[rikolto]] kaŭzas [[granda malsatego en Irlando|grandan malsategon]]
* [[1847]]: [[Meksika-usona milito]]: venko de usona armeo en batalo de [[Kastelo de Ĉapultepeko|Ĉapultepeko]]
* [[1848]]: Eksplodo enbatis ferstangon al la [[kranio]] de [[Phineas Gage]], igante lin grava frua kazo de personecoŝanĝo devenanta de damaĝita [[cerbo]]; en [[Lviva Universitato|universitato de Lvovo]] ekfunkciis [[katedro]] de la [[ukraina lingvo]]
* [[1849]]: [[Nikolaj Gogol]], post jara [[pilgrimado]] al la [[Sankta Lando]], ekloĝis en [[Moskvo]]
* [[1850]]: Brita astronomo [[John Russell Hind]] malkovris asteroidon [[12 Viktorio|Viktorio]]
* [[1868]]: Usona astronomo [[James Craig Watson]] malkovris asteroidon [[104 Klimeno|Klimeno]]
* [[1880]]: [[Pacifika Milito]]: ĉilia [[militŝipo]] estis sinkigita de perua eksplodiga boato
* [[1890]]: [[Britoj]] establis [[fortikaĵo]]n Salisbury, nun la urbo [[Harareo]]
* [[1898]]: Germanaj [[astronomo]]j [[Friedrich Karl Arnold Schwassmann]] kaj [[Max Wolf]] malkovris [[asteroido]]n [[436 Patricio|Patricio]]
* [[1899]]: Brita [[geografo]] Halford John Mackinder kiel la unua grimpis [[Monto Kenja|Monton Kenja]]
* [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: Batalo de Aisne (maldekstra [[alfluanto]] de [[Uazo (rivero)|Uazo]]) inter [[Germanio]] kaj [[Francio]] komenciĝis
* [[1918]]: [[Unua Mondmilito]]: [[Usona prezidanto]] [[Woodrow Wilson]] akceptis reprezentantojn batalantaj por [[sendependeco]] de Pollando [[Ignacy Paderewski]] kaj [[Roman Dmowski]]
* [[1921]]: [[Dua Pola Respubliko]]: unua [[registaro]] de [[Wincenty Witos]] falis
* [[1922]]: [[Greka-turka milito (1919-1922)|Greka-turka milito]]: post konkero de [[Izmir]] [[turkoj]] kaŭzis grandan [[incendio]]n de la urbo, kie bruliĝis [[kristanismo|kristanaj]] kvartaloj
* [[1923]]: [[Miguel Primo de Rivera]] organizis sensangan puĉon en [[Hispanio]]
* [[1931]]: [[Szilveszter Matuska]], hungara teroristo, eksplodiginta viadukton kun fervojo mortiginte 22 homojn; oni false akuzis komunistojn kaj ekzekutis kelkajn el ili
* [[1934]]: [[Pollando]] anoncis al [[Ligo de Nacioj]] ke sen internacia kontrolo ĝi rezignas pri kunlaboro pri la malgranda [[Versajla traktato]]
* [[1938]]: Prezidanto de Pollando [[Ignacy Mościcki]] malfondis [[Sejmo (Pollando)|Sejmon]] kaj [[Senato (Pollando)|Senaton]]
* [[1939]]: [[invado en Pollandon|germana-pola milito]]: rezulte de [[bombo|bombado]] de [[Frampol]] forbrulis ne malpli ol 90% de konstruaĵoj; [[Wehrmacht|germanaj trupoj]] pafmortigis 535 civilulojn en 8 lokoj; polaj taĉmentoj rekonkeris [[Kałuszyn]]; la urbon [[Strij]] okupis [[Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj]]; [[Gestapo]] en [[Oppeln]] anoncis likvidon de la pola [[malplimulto]]; el [[malliberejo]] en [[Bresto (Belorusio)|Bresto]] estis liberigita [[Stepan Bandera]]; du polaj [[ĉasaviadilo]]j &quot;Łoś&quot; devis surteriĝi en [[Sovetunio]] — la skipanojn mortigis [[NKVD]]; [[Litovio]] rifuzis germanan proponon ataki Pollandon kaj okupi [[Vilno]]n; trajno kun 75 tunoj da [[oro]] el rezervoj de Pola Banko kaŝe atingis Rumanion
* [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: [[okupado|okupaciaj]] regopovoj fondis [[statistiko|Statistikan]] Oficejon por [[Ĉefgubernio|Ĝenerala Gubernio]]; [[Hans Frank]] subskribis ''Disponon pri limigo de restado en ĜG'' - jura bazo por kreo de judaj [[geto]]j; [[Nord-Afrika kampanjo]] komenciĝis: [[Itala Imperio]] atakis [[Egiptio]]n - itala 10-a Armeo ekatakis de [[Cirenaiko]] al [[Sidi Barrani]]; [[Batalo de Anglio]]: germanaj bomboj damaĝis [[Palaco Buckingham|Palacon Buckingham]]
* [[1941]]: [[Holokaŭsto]]: en Brahiń apud [[Gomel|Homel]] [[germanoj]] murdis ĉ. 300 [[judoj]]n; [[Ordnungspolizei|germana polico]] pafmortigis en [[Stary Sącz]] 20 [[judoj|judinojn]]; nokte de la 13-a/14-a de septembro Bomba Korpuso de [[RAF]] atakis [[liniŝipo]]jn en [[Brest (Francio)|Brest]]
* [[1942]]: Germanaj ĝendarmoj pafmortigis en Radogoszcz (vojevodio [[Tarnów]]) 3 polojn pro kaŝo de judo; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: apud [[Novorossijsk]] trupoj de la 47-a Armeo stabiligis la defendon
* [[1943]]: Germana polico forveturigis de [[Varsovio]] al [[koncentrejo]] en [[Aŭŝvico]] 132 virojn; [[Gestapo]] pafmortigis en Zemborzyn 5-personan familion; [[Pola Rezistomovado]]: taĉmento de Popola Gvardio haltigis en Głosków du [[trajno]]jn kun [[greno]] kaj disdonis ĝin; trupoj de [[Brjansko|Brjanska]] Fronto konkeris du [[stacidomo]]jn en la urbo [[Brjansko]]
* [[1944]]: [[Ribelo de Varsovio]]: germanoj eksplodigis 4 [[ponto]]jn super [[Vistulo]]; en ribela malsanulejo vivbruliĝis 60 personoj, la ceterajn vunditojn germanoj murdis; nokte de la 13-a/14-a de septembro sovetaj aviadiloj super [[Śródmieście|Mezurbo]] unuafoje ĵetis [[nutrado|nutraĵon]] kaj [[armilo]]jn por ribelantoj; [[Ruĝa Armeo]] okupis Varsovian kvartalon Praga kaj konkeris [[Łomża]]; de [[Koncentrejo Ravensbrück]] [[Gestapo]] translokis 500 polinojn al alia en [[Buchenwald]]; [[brita aerarmeo]] bombadis [[Osnabrück|Osnabrukon]]; en [[koncentrejo Dachau]] estis murdita [[Noor Inayat Khan]]; en rumana [[Banato]] hungaraj trupoj konkeris [[Arad (urbo)|Arad]]
* [[1945]]: [[Kapitulaco]] de [[Japanio|japanaj]] armeoj en [[Birmo]] kaj [[Nauro]]
* [[1946]]: En [[Krakovo]] estis ekzekutita germana [[militkrimo|militkrimulo]] Amon Göth
* [[1950]]: [[Miguel Itzigsohn]] malkovris la asteroidon [[1589 Fanatiko|Fanatiko]]
* [[1956]]: [[IBM]] lanĉis unuan [[diskaparato]]n
* [[1959]]: [[Heinrich Lübke]] iĝis [[prezidanto de Germanio|prezidanto]] de [[Federacia Respubliko Germanio]]
* [[1960]]: En [[Usono]] okazis unua [[simpozio]] pri [[bioniko]]
* [[1968]]: [[Albanio]] retiriĝis de [[Varsovia Traktato]]
* [[1970]]: unua [[Novjorka maratono]] okazis en [[Centra Parko (Novjorko)|Centra Parko]] de la urbo
* [[1971]]: pola [[piloto]] Eugeniusz Pieniążek transiris [[landlimo]]n pere de memkonstruita unupersona [[aviadilo]] &quot;Kukułka&quot; ([[Kukolo]]), kaj tra [[Slovakio]] kaj [[Hungario]] atingis [[Subotica]] en [[Jugoslavio]]
* [[1975]]: En [[Rijksmuseum]] furiozulo damaĝis la pentraĵon de [[Rembranto]] ''[[La noktaj gardistoj]]''
* [[1979]]: [[Bantustano]] Venda sendependiĝis - revenis al [[Sud-Afriko]] en 1994
* [[1980]]: &quot;[[Solidareco (Pollando)|Solidareco]]&quot;: Ŝtata Konsilio de [[Pola Popola Respubliko]] voĉdonis pri maniero registri establiĝantajn [[Liberaj Sindikatoj de Marbordo|liberajn sindikatojn]]; dum kunsido de Landa Defend-Komitato oni decidis pri preparoj al [[militjuro]]
* [[1981]]: Landa Defend-Komitato informis plej superajn regopovojn de [[Pola Popola Respubliko]] pri preteco enkonduki militan staton dum 48 horoj depost la decido, kiu sekvis la 12-an de decembro 1981
* [[1982]]: [[Milita stato en Pollando]]: en [[malliberejo]] en [[Hrubieszów]] pli ol 100 kondamnitoj pro [[opozicio (politiko)|opozicia]] agado entreprenis [[fastostriko]]n, postulante statuson de politikaj enprizonigitoj; [[Afgana milito (1979-1989)|[Soveta-afgana milito]]: 105 vilaĝanoj el Podkvab-e Ŝana estis vivbruligitaj de sovetaj soldatoj
* [[1984]]: [[Ŝimon Peres]] iĝis duafoje [[ĉefministroj de Israelo|ĉefministro de Israelo]]
* [[1985]]: Premiero de [[komputila ludo]] ''[[Super Mario Fratoj]]''
* [[1987]]: [[Nuklea reakciujo|Nuklea akcidento]]: 100 mil homoj estis minacitaj al [[joniga radiado]] en [[Goiânia]] ([[Brazilo]]) - 7 mortis
* [[1989]]: En [[Ukrainio]] unuaj [[AIDS]]-pacientoj estis identigitaj - du junaj loĝantoj de [[Kievo]]
* [[1993]]: [[Jaser Arafat]] kaj [[Jicĥak Rabin]] subskribis en [[Vaŝingtono]] interkonsenton pri fondo de planota [[Palestina Aŭtonomio]], pli frue [[negoco|negocita]] en [[Oslo]]
* [[1994]]: [[Tuluzo]]: unua [[flugo]] de [[Airbus]], la plej [[larĝkorpa aviadilo]]
* [[1999]]: [[Moskvo]]: en [[Bombaj atencoj kontraŭ loĝejoj en Rusio|bomba atenco kontraŭ loĝbloko]] pereis 119 personoj — la aŭtoritatoj akuzis pri tio ĉeĉenajn islamistojn, laŭ opoziciaj medioj por provoki la [[Dua Ĉeĉenia milito|duan rusan-ĉeĉenan militon]], ĉar la [[Unua Ĉeĉenia milito|unuan rusoj malgajnis]], kaj prezidentigi [[Vladimir Putin]], estron de specialaj servoj
* [[2007]]: [[Deklaracio pri la rajtoj de indiĝenaj popoloj]] estis aprobita de la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]]
* [[2008]]: [[Nov-Delhio]]: 30 personoj pereis kaj 90 vundiĝis en serio de 5 [[sinkronigo|sinkronigitaj]] bombaj [[atenco]]j fare de [[islama terorismo]] sub gvido de Abdul Subhan Qureshi
* [[2013]]: 37 personoj pereis en [[incendio]] de [[psikiatria malsanulejo]] en vilaĝo Luka ([[Novgoroda provinco]], [[Rusio]])
* [[2015]]: Dum postkuro de [[ĝihado|ĝihadistoj]] sur [[Libia Dezerto]] egiptaj sekurecaj fortoj erare pripafis konvojon kun [[Meksiko|meksikaj]] [[turismo|turistoj]], mortigante 12 kaj vundante 10 personojn
* [[2017]]: Dum sesio de [[Internacia Olimpika Komitato]] en [[Limo]] oni anoncis [[Someraj Olimpikoj|Somerajn Olimpikojn]] en [[Parizo]] (2024) kaj en [[Los-Anĝeleso]] (2028)
* [[2022]]: [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio]]: Perdoj de [[Rusia armeo]] dum la kontraŭofensivo en [[Ĥersona provinco]] estas i.a. 86 [[tanko]]j, 158 kirasitaj bataltransportiloj kaj 106 artileriaj sistemoj — oni malkovris 40 [[militkrimo]]jn; en rekonkerita [[Vovĉansk]] en [[Ĥarkiva provinco]], miloj da rusiaj soldatoj trafis al ukraina mallibero, kune kun altrangaj oficiroj; pasinttage ĉ. 350 rusiaj soldatoj estis mortigitaj; fuĝintaj el [[Izjum]] rusoj mortigis siajn vunditojn; en liberigita [[Balaklijo]] 40 ukrainoj estis torturataj; pasinttage 8 lokoj oriente transiris sub la ukrainan kontrolon — ukrainaj trupoj atingis Oskol (alfluo de [[Donec]]); rusiaj soldatoj forlasis [[Kreminna]]; oni trovis, unuafoje paffalgitan, restaĵojn de irana [[senpilota aviadilo]]; nokte rusoj pripafis kaj detruis lernejon kaj antaŭlernejon en [[Lozova]]; [[Volodimir Zelenskij|V. Zelenskij]]: ni reakiris pli ol 6 mil km² — ĉiutage sur reakirataj okupataj teritorioj oni averaĝe konstatas 200 [[militkrimo]]jn; [[Azerbajĝano]] nokte per raketoj atakis [[Armenio]]n

== Naskiĝoj ==
* [[1087]]: [[Johano la 2-a Komneno]], imperiestro de la [[Bizanca Imperio]] (m. [[1143]])
* [[1475]]: [[Cezaro Borgia]], itala [[soldulo|dungosoldatestro]], [[eksterleĝeca filo]] de papo [[Aleksandro la 6-a]] (m. [[1507]])
* [[1506]]: [[John Leland]], angla poeto kaj [[antikvaĵisto]] (m. [[1552]])
* [[1520]]: [[William Cecil, Lordo Burghley|William Cecil]], angla nobelo kaj politikisto (m. [[1598]])
* [[1581]]: [[Ferenc Nagy Szabó]], hungara tajlomajstro, memuaristo (m. [[1658]])
* [[1583]]: [[Girolamo Frescobaldi]], itala komponisto kaj orgenisto (m. [[1643]])
* [[1630]]: [[Olof Rudbeck]], sveda klerulo, [[humanismo|humanisto]], kuracisto, profesoro (m. [[1702]])
* [[1693]]: [[Joseph Emanuel Fischer von Erlach]], aŭstra arkitekto (m. [[1742]])
* [[1797]]: [[Sándor Aranyosrákosi Székely]], hungara unitariisma episkopo, verkisto (m. [[1854]])
* [[1814]]: [[Nicolaas Beets]], nederlanda verkisto (m. [[1903]])
* [[1819]]: [[Clara Schumann]], germana pianistino kaj komponistino (m. [[1896]])
* [[1830]]: [[Marie von Ebner-Eschenbach]], aŭstra verkistino (m. [[1916]])
* [[1835]]: [[Edward C. Hegeler]], germana-usona entreprenisto kaj eldonisto (m. [[1910]])
* [[1838]]: [[Diederich Volkmann]], germana filologo kaj lernejestro (m. [[1903]])
* [[1838]]: [[Otto Benndorf]], germana kaj aŭstra arkeologo (m. [[1907]])
* [[1846]]: [[Friedrich Zange]], germana pedagogo kaj teologo (m. [[1931]])
* [[1852]]: [[István Petelei]], hungara verkisto, ĵurnalisto (m. [[1910]])
* [[1854]]: [[Napoleon Cybulski]], pola fiziologo (m. [[1919]])
* [[1857]]: [[Michał Drzymała]], pola [[kamparano]], simbolo de la batalo pri [[poloj|poleco]] en la [[prusa]] [[dispartigoj de Pollando|aneksaĵo de Pollando]] (m. [[1937]])
* [[1857]]: [[Károly Deme]], hungara pedagogia verkisto kaj instruisto (m. [[1926]])
* [[1857]]: [[Milton Hershey]], usona ĉokolada magnato (n. [[1945]])
* [[1860]]: [[John Pershing]], usona generalo (m. [[1948]])
* [[1868]]: [[Otokar Březina]], ĉeĥa poeto, [[penso|pensisto]], mistikulo, eseisto (m. [[ 1929]])
* [[1874]]: [[Ernő Desbordes]], hungara, rumania hungara politikisto, publicisto (m. [[1939]])
* [[1874]]: [[Arnold Schönberg]], aŭstra-usona komponisto (m. [[1951]])
* [[1877]]: [[Wilhelm Filchner]], german-svisa [[esploristo]] (m. [[1957]])
* [[1880]]: [[Zoltán Zsögön]], hungara, rumania hungara poeto, verkisto (m. [[1951]])
* [[1881]]: [[Ramón Grau San Martín]], prezidanto de Kubo (m. [[1969]])
* [[1883]]: [[August Zaleski]], pola politikisto, diplomato, Prezidanto de la [[pola ekzila registaro]] (m. [[1972]])
* [[1883]]: [[Sergej Stepanoviĉ Ĉaĥotin]], rusia, soveta mikrobiologo kaj sociologo, antaŭvidanto, esperantisto (m. [[1973]])
* [[1891]]: [[Dezső Bürger]], rumania hungara kemiisto, verkisto (m. [[1944]])
* [[1893]]: [[Antono Llinás Bellvehi]], hispana komercisto kaj [[esperantisto]], [[SAT]]-ano (m. [[1992]])
* [[1894]]: [[László Fémes]], hungara, rumania hungara dramisto, ĵurnalisto (m. nekonata)
* [[1894]]: [[Katalin Pataky]], hungara pentristino (m. [[1946]])
* [[1894]]: [[Julian Tuwim]], pola poeto, tradukisto, [[satiro|satiristo]], aŭtoro de [[porinfana literaturo]], [[esperantisto]] (m. [[1953]])
* [[1897]]: [[Árpád Kovács]], rumania hungara juristo (m. [[1946]])
* [[1898]]: [[Alois Scheiber]], aǔstra policisto, oponanto al naziismo (m. [[1988]])
* [[1899]]: [[Corneliu Zelea Codreanu]], rumana mistikulo kaj politikisto (m. [[1938]])
* [[1899]]: [[Georgo Peradze]], kartvela-pola sciencisto, teologo kaj [[orientalisto]], [[arkimandrito]], [[Kartvela Ortodoksa Eklezio|ortodoksisma sanktulo]], viktimo de [[Aŭŝvico]] (m. [[1942]])
* [[1904]]: [[Richard Scheringer]], germana soldato kaj politikisto (m. [[1986]])
* [[1912]]: [[József Szamosi]], hungara ĵurnalisto, reĝisoro ([[2010]])
* [[1913]]: [[Győző Mátéffy]], rumania hungara pedagogo, publicisto (m. nekonata)
* [[1914]]: [[Leonard Feather]], brita ĵazmuzikisto (m. [[1994]])
* [[1916]]: [[Géza Benedek]], rumania hungara kuracisto (m. [[2010]])
* [[1918]]: [[Dick Haymes]], argentina kantisto kaj aktoro (m. [[1980]])
* [[1922]]: [[Yma Sumac]], perua-usona kantistino (soprano) kaj aktorino (m. [[2008]])
* [[1928]]: [[Robert Indiana]], usona artisto (m. [[2018]])
* [[1933]]: [[Eginald Schlattner]], germanlingva verkisto kaj pastoro el Rumanio
* [[1937]]: [[Don Bluth]], usona reĝisoro, [[videoludo|videoluda dezajnisto]]
* [[1941]]: [[Óscar Arias]], Prezidanto de Kostariko, Nobelpremiita pri paco
* [[1941]]: [[Zoltán Bogáthy]], rumania hungara psikologo
* [[1942]]: [[Judit Szabó]], rumania hungara etnografino, muzeologino
* [[1946]]: [[Sławomir Petelicki]], pola generalo, diplomato (m. [[2012]])
* [[1949]]: [[Giorgio Silfer]], itala lingvisto kaj verkisto, kunfondinto de [[LF-koop]], [[Esperanta PEN-Centro]], [[Kvinpetalo]], &quot;[[Literatura Foiro]]&quot;, ĉefiniciatinto de [[Esperanta Civito]] kaj kunlanĉinto de [[raŭmismo]]
* [[1950]]: [[Włodzimierz Cimoszewicz]], pola politikisto kaj juristo
* [[1951]]: [[Salva Kiir Mayardit]], sud-sudana ribelgvidanto, ĉefo de [[Liberiga Armeo de la Sudana Popolo]], Prezidanto
* [[1953]]: [[Ludger Schméink]], [[germana esperantisto]], ĉefredaktoro de &quot;[[Ruhr-Espero]]&quot;, iniciatinto de translima partnereco inter esperantistoj de [[Essen]] kaj [[Nederlando]], [[Vikipedio|vikipediisto]]
* [[1957]]: [[Aleksandr Ŝevĉenko]], sovetia, rusia inĝeniero kaj ĵurnalisto, kun sia edzino Elena kaj [[Dmitrij Aleksandroviĉ Perevalov|Dmitrij Perevalov]], fondinta esperantistan eldonejon [[Impeto]], kunredaktoro de Esperanto-ĵurnalo &quot;[[Moskva gazeto]]&quot;, [[Esperanto-vortaristo]], tradukinto al la rusa de la romano &quot;[[Metropoliteno (libro)|Metropoliteno]]&quot;, patro de [[Dima Ŝevĉenko]] (m. [[2012]])
* [[1960]]: [[Béla Finta]], rumania hungara matematikisto, docento
* [[1964]]: [[Rafał A. Ziemkiewicz]], pola verkisto kaj ĵurnalisto
* [[1971]]: [[Goran Ivanišević]], kroata [[tenisisto]]
* [[1973]]: [[Martin Kocher]], aŭstra ministro kaj ekonomikisto
* [[1982]]: [[Soraya Arnelas]], hispana kantistino
* [[1984]]: [[Annamária Máthé]]. rumania hungara aktorino
* [[1989]]: [[Thomas Müller]], germana [[futbalisto]]

== Mortoj ==
* [[81]]: [[Tito (imperiestro)|Tito]], imperiestro de la Romia Imperio (n. [[30]])
* [[1321]]: [[Dante Alighieri]], itala poeto (n. [[1265]])
* [[1506]]: [[Andrea Mantegna]], itala pentristo kaj [[gravuraĵo|gravuristo]] (n. [[1431]])
* [[1557]]: [[John Cheke]], angla klerulo kaj politikisto (n. [[1514]])
* [[1592]]: [[Michel de Montaigne]], franca verkisto (n. [[1533]])
* [[1598]]: [[Filipo la 2-a (Hispanio)|Filipo la 2-a]], reĝo de Hispanio (n. [[1527]])
* [[1705]]: [[Emeriko Thököly]], hungara ŝtatestro, ribelestro de [[kuruco]]j kontraŭ [[Habsburgoj]] (n. [[1657]])
* [[1759]]: [[James Wolfe]], brita generalo (n. [[1727]])
* [[1794]]: [[Jean-Pierre Claris de Florian]], franca verkisto (n. [[1755]])
* [[1806]]: [[Charles James Fox]], brita politikisto (n. [[1749]])
* [[1808]]: [[Catharina Elisabeth Goethe]], patrino de Johann Wolfgang von Goethe (n. [[1731]])
* [[1831]]: [[Sándor Rudnay]], hungara-slovaka [[primaso]], teologo (n. [[1760]])
* [[1870]]: [[Johann Gottlieb Benjamin Siegert]], germana kuracisto kaj farmakologo (n. [[1796]])
* [[1872]]: [[Ludwig Feuerbach]], germana filozofo (n. [[1804]])
* [[1885]]: [[Friedrich Kiel]], germana komponisto, [[muzikpedagogo]] (n. [[1821]])
* [[1887]]: [[Alois von Brinz]], germana juristo kaj politikisto (n. [[1820]])
* [[1894]]: [[Emmanuel Chabrier]], franca komponisto kaj pianisto (n. [[1841]])
* [[1913]]: [[Albert Szaniszló]], hungara agrikulturisto, zoologo, fakverkisto (n. [[1844]])
* [[1913]]: [[Aurel Vlaicu]], rumana inĝeniero, pioniro de [[aviado]] (n. [[1882]])
* [[1914]]: [[František Gellner]], ĉeĥa verkisto, poeto kaj karikaturisto (n. [[1881]])
* [[1921]]: [[Béla Jánosi (estetikisto)|Béla Jánosi]], hungara filozofo, [[estetiko|estetikisto]] (n. [[1857]])
* [[1928]]: [[Italo Svevo]], itala verkisto kaj publicisto (n. [[1861]])
* [[1931]]: [[Lili Elbe]], dana [[transgenrulo|transgenra]] artistino (n. [[1882]])
* [[1932]]: [[Dezső Járosy]], hungara muzikestetikisto, orgenisto, kapelestro (n. [[1882]])
* [[1944]]: [[Dezső Bürger]], rumania hungara kemiisto, verkisto (n. [[1891]])
* [[1944]]: [[Noor Inayat Khan]], barata verkistino, partoprenantino de la [[franca rezistado]] (n. [[1914]])
* [[1958]]: [[Charles Crane]], urbestro de [[Honolulu]], eldonisto de gazeto en la [[havaja lingvo]] (n. [[1869]])
* [[1963]]: [[Karl Meister]], germana klasika filologo (n. [[1880]])
* [[1977]]: [[Leopold Stokowski]], brita [[dirigento]] (m. [[1882]])
* [[1978]]: [[Ádám Réz]], hungara tradukisto, kritikisto, publicisto (n. [[1926]])
* [[1983]]: [[Boris Palotai]], hungara verkistino (n. [[1904]])
* [[1984]]: [[István Juhász]], rumanihungara historiisto (n. [[1915]])
* [[1989]]: [[Géza Frid]], hungara-nederlanda komponisto (n. [[1904]])
* [[1989]]: [[Jenő Horváth (verkisto)|Jenő Horváth]], hungara pastro, poeto, verkisto (n. [[1900]])
* [[1995]]: [[Győző Csorba]], hungara poeto kaj tradukisto (n. [[1916]])
* [[1996]]: [[Tupac Shakur]], usona [[repo|repmuzikisto]] (n. [[1971]])
* [[2005]]: [[Julio César Turbay Ayala]], [[Prezidanto de Kolombio]] (n. [[1916]])
* [[2006]]: [[Ann W. Richards]], usona politikistino, [[Listo de Ŝtatestroj de Teksaso|ŝtatestrino de Teksaso]] (n. [[1933]])
* [[2014]]: [[István Avar]], hungara aktoro (n. [[1931]])
* [[2016]]: [[Ottavio Bugatti]], itala futbalisto (n. [[1928]])
* [[2019]]: [[György Konrád]], hungara verkisto, politikisto kaj sociologo (n. [[1933]])
* [[2020]]: [[György Keleti]], hungara politikisto, ministro, oficiro (n. [[1946]])
* [[2021]]: [[Antony Hewish]], brita [[astrofizikisto]] kaj [[radioastronomio|radioastronomo]] Nobelpremiita (n. [[1924]])
* [[2022]]: [[Jean-Luc Godard]], franca filmisto (n. [[1930]])
* [[2023]]: [[Roger Whittaker]], angla muzikisto (n. [[1936]])

== Specialaj tagoj kaj festoj ==
* [[Romkatolika Kalendaro]]: memoro de Sankta [[Johano Krizostomo]], [[episkopo]] kaj [[doktoro de la eklezio]]
* [[Tago de programisto]] (krom [[superjaro]])
* Memor-Tagoj de [[Viktimo]]j de [[Gestapo]] en [[Krakovo]], ekde 2007, memore al transpreno de [[germanoj|germanaj]] nazioj de Silezia Domo en 1939

== Tagoj de [[semajno]] ==
La '''13-a de septembro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]):

* [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]];
* [[Lundo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]];
* [[Mardo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]];
* [[Merkredo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]];
{{Projektoj}}
* [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]];
* [[Vendredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]];
* [[Sabato]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]].

[[Kategorio:13-a de septembro| ]]
[[Kategorio:Septembro|13]]
[[Kategorio:13-a tago de la monato|#09]]
[[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0913]]</text>
      <sha1>ieqo5f7kd754xu05i76stdcdzb1pe6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>18-a de novembro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5344</id>
    <revision>
      <id>9413182</id>
      <parentid>9345663</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ Giuseppe Cavanna</comment>
      <origin>9413182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29751" sha1="0nw01napk0omeb7h7aoyawvoeotwrx3" xml:space="preserve">{{KalendaroNovembro}}
{{Novembro}}
La '''18-a de novembro''' estas la 322-a tago de la jaro (la 323-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 43 tagoj restas.

Je la 18-a de novembro okazis, interalie:

== Eventoj ==
* [[326]]: Konsekro de la [[Baziliko de Sankta Petro de Romo]] fare de papo [[Silvestro la 1-a]]
* [[763]]: [[Tibetanoj]] forpelis el [[Ĉangano]] imperiestron de la [[dinastio Tang]]
* [[1095]]: [[Koncilio]] de [[Clermont-Ferrand]], kunvokita de papo [[Urbano la 2-a]], iĝis komenco de la unua [[krucmilitoj|krucmilito]]
* [[1210]]: Papo [[Inocento la 3-a]] [[ekskomuniko|ekskomunikis]] imperiestron [[Otto la 4-a (Sankta Romia Imperio)|Otto la 4-a]], post kiam li ordonis al la papo nuligi [[konkordato de Worms|konkordaton de Worms]]
* [[1247]]: Unua pola [[vojaĝisto]] kaj [[orientalisto]] [[Benedykt Polak]] revenis al [[Liono]] el vojaĝo al [[Mongola Imperio]]
* [[1297]]: Ĉeĥa reĝo [[Venceslao la 2-a (Bohemio)|Vencelao la 2-a]] gajnis [[Krakovo]]n kaj [[Sandomierz]]-Landon pro 5000 grivnoj da arĝento de la pola princo [[Ladislao la Ulnolonga|Władysław Łokietek]]
* [[1307]]: Laŭ [[legendo]] [[Wilhelm Tell]] pafis per [[sago]] [[pomo]]n sur la kapo de sia filo
* [[1421]]: Pro alta [[tajdo]] en [[Nederlando]] 72 vilaĝoj subakviĝis kaj pereis 10 mil personoj
* [[1495]]: [[Pollando]]: [[Bielsk Podlaski]] ricevis plilarĝigitan [[urborajto]]n laŭ [[Magdeburga juro]]
* [[1621]]: Papo [[Gregorio la 15-a]] fondis [[ordeno (eklezio)|ordenon]] de [[piaristoj]]
* [[1626]]: Papo [[Urbano la 8-a]] [[konsekrado|konsekris]] la novan [[Baziliko Sankta Petro|Bazilikon al Sankta Petro]] en [[Vatikanurbo]]
* [[1632]]: Oni eldonis [[Biblio]]n de [[Gdańsk]], la [[kalvinismo|kalvinan]] [[traduko]]n de la Biblio al la [[pola lingvo]]
* [[1655]]: &quot;[[Sveda diluvo]]&quot; kontraŭ [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]]: sieĝo de [[Jasna Góra]] komenciĝis
* [[1723]]: [[Uralo]]: [[Jekaterinburgo]] fondiĝis
* [[1803]]: [[Haitia revolucio]]: lasta venka batalo kontraŭ la franca armeo komenciĝis, gvidata de [[Jean Jacques Dessalines|J. J. Dessalines]] - la sklavribelo en [[Haitio]] baldaŭ kondukis al starigo de la sendependa respubliko
* [[1812]]: [[Franca invado al Rusio]]: rusa armeo frakasis [[ariergardo]]n de marŝalo [[Michel Ney]]
* [[1865]]: [[fervoja stacidomo]] [[Łódź Fabryczna (stacidomo)|Fabryczna]] en [[Lodzo]] ekfunkciis
* [[1875]]: [[Sokrates Starynkiewicz]] iĝis prezidanto de [[Varsovio]]
* [[1881]]: En [[Parizo]] inaŭguris agadon kabaredo [[Le Chat Noir|La Nigra Kato]]
* [[1883]]: Rekonstruita post [[incendio]] [[Nacia teatro (Prago)|Nacia teatro]] en [[Prago]] ekfunkciis
* [[1903]]: Subskribo de usona-[[Panamo|panama]] interkonsento pri [[Zono de la Kanalo de Panamo]]
* [[1905]]: [[Haakon la 7-a (Norvegio)|Haakon la 7-a]] iĝis reĝo de [[Norvegio]], unua post malfondo de la unio [[Svedio-Norvegio]]
* [[1912]]: En Himara (apud [[Ionia Maro]], nun en [[Albanio]]) lokaj [[grekoj]] komencis [[Otomana Imperio|kontraŭturkan]] ribelon
* [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: Batalo de Krzywopłoty ([[distrikto Olkusz]]) inter [[Aŭstrio-Hungario]] kaj la [[Rusia imperio]] finiĝis
* [[1916]]: [[Unua Mondmilito]]: [[Batalo ĉe la Somme]] finiĝis
* [[1918]]: [[Latvia Popola Konsilio]] proklamis Respublikon [[Latvio]]; [[Rusia enlanda milito]]: Admiralo [[Aleksandr Kolĉak|A. Kolĉak]] enpotenciĝis en Siberio kaj estis proklamita supera reganto de Rusio
* [[1926]]: [[George Bernard Shaw]] malakceptis mon-[[premio]]n de sia [[Nobel-premio]]
* [[1928]]: [[Walt Disney]] montris unuan filmon kun [[Mickey Mouse]], [[Steamboat Willie]] kaj [[Minnie Mouse]]
* [[1929]]: [[Ruĝa Armeo]] invadis [[Manĉurio|Manĉurion]]
* [[1930]]: [[Soka Gakkai]], japana sekulara [[budhismo|budhana]] organizaĵo, fondiĝis
* [[1931]]: [[Japanoj]] okupis [[Manĉurio]]n
* [[1933]]: Komunista Partio de [[Ukrainio]] ĉesis la politikon de ukrainigo; [[universitato de Istanbulo]] malfermiĝis kiel reformita kaj refondita
* [[1935]]: [[Himalajo]]: unua [[grimpado|grimpo]] al [[Kabru]]; inaŭguro de la [[Monumento de Libereco (Rigo)|Monumento de Libereco]] en [[Rigo]]; [[Dua Pola Respubliko]]: en [[Varsovio]] komenciĝis proceso kontraŭ 12 [[ukraino]]j ligitaj kun mortigo de [[Bronisław Pieracki]] fare de membro de la [[Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj]]; [[Hungario]] kaj [[Rumanio]] interkonsentis pri religo de [[inundo]]protektaj [[telefono]]j kaj konstruado de novaj linioj
* [[1936]]: [[Nazia Germanio]] kaj [[Italio]] agnoskis hispanan registaron de [[Francisco Franco]]
* [[1940]]: [[Litovio]]: dramteatro [[Panevėžys]] fondiĝis
* [[1939]]: [[Pola Rezistomovado]]: en [[Poznano]] aperis la unua [[konspiro|konspira]] revuo &quot;Polska Narodowa&quot; (Nacia Pollando) kaj en [[Gdynia]] fondiĝis Sekreta Taĉmento de [[Skoltismo|Skoltoj]]; en [[Londono]] estis subskribita pakto inter la [[pola ekzila registaro]] kaj la [[brita registaro]] pri kreo de Pola [[Mararmeo]] en [[Britio]]; [[Adolf Hitler]] kaj itala ministro pri eksterlandaj aferoj [[Galeazzo Ciano]] kunvenis por diskuti pri katastrofa evoluo de la [[Greka-itala milito|itala invado en Grekion]]
* [[1940]]: [[Litovio]]: dramteatro [[Panevėžys]] fondiĝis; [[Gestapo]] arestis membrojn de konspira organizaĵo &quot;[[Batalo de Grunwald|Grunwald]]&quot;; subskribo de pola-brita interkonsento pri kreo de la Pola [[Mararmeo]] - la unua internacia dokumento subskribita de [[pola ekzila registaro]]
* [[1941]]: [[Nord-Afrika kampanjo]]: alianca armeo komencis rompi germanan-italan sieĝon de [[Tobruk]]
* [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: taĉmentoj de germana polico pafmortigis apud [[Miechów]] ĉirkaŭ 500 judojn, en aliaj lokoj ĉirkaŭ 100 44 polojn kaj judojn; de Nowe Miasto foriris transporto kun judoj al [[koncentrejo]] en [[Aŭŝvico]]; [[Litovio]]: komandanto de la germana sekureca polico kaj SD, Karl Jeger, ordonis fermi ĉiujn litovajn [[ciganoj]]n en tendaro en Ežerėlis ([[distrikto Kaŭno]]) kun konfisko de ilia posedaĵo
* [[1943]]: [[Volinia masakro]]: [[Gestapo]] kaj [[Ukrainio|ukraina]] polico murdis en [[Rivno]] 1864 personojn; [[Berlino]] estis bombita de [[Royal Air Force]]
* [[1944]]: Taĉmento de [[Pola Enlanda Armeo]] venkis en [[batalo]] de Chotów kun unuo de [[Wehrmacht]]; de [[militkaptito|internigejo]] en Łambinowice foriris transporto de 224 [[Ribelo de Varsovio|varsoviaj ribelintoj]] al internigejo en Mühlberg en [[Saksio]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: trupoj de la sovetunia Belorusa Fronto ekregis [[Reĉica]], la 13-a Armeo de la sovetunia 1-a Ukraina Fronto eniris al [[Ovruĉ]] (nun en [[Ĵitomira provinco]]), liberigita de [[partizano]]j; nokte de la 18-a/19-a de novembro [[Brita Aerarmeo]] atakis [[Berlino]]n
* [[1945]]: En varsovia [[Praga]] oni inaŭguris Monumenton al Frateco de Armiloj
* [[1948]]: Antaŭ [[juĝejo]] en [[Varsovio]] ekstaris 4 polaj [[aktoro]]j, kiuj rolis en [[NSDAP|nazia]]-germana [[Joseph Goebbels|propaganda]] filmo ''Reveno al patrujo''
* [[1949]]: [[Pollando]]: laboranto de la Franca Instituto en [[Varsovio]] André Robineau estis arestita en aviadilejo kaj akuzita pri [[spionado]] - post [[montra proceso]] kontraŭ grupo de [[francoj]] kaj poloj unu personon oni kondamnis al [[mortpuno]] kaj la verdikton plenumis, kio kaŭzis [[malvarma milito|malvarman militon]] inter ambaŭ ŝtatoj ĝis la morto de [[Stalin]]
* [[1952]]: [[Korea milito]]: super la [[Japana Maro]] okazis senpera kunpuŝiĝo de 4 sovetaj [[ĉasaviadilo]]j [[MiG-15]] kun 4 usonaj [[F-86 Sabre]], kiuj sen propraj perdoj pafalterigis 2 aviadilojn kaj unu el la ceteraj difektis
* [[1956]]: [[Stalinismo]]: [[Pola Popola Respubliko]]: en [[Bydgoszcz]] okazis konfrontiĝo de trimila homamaso kontraŭ [[milico]] kaj bruligo de [[ĵamstacio]] malhelpanta aŭdeblecon de disaŭdigoj de [[Radio Libera Eŭropo]], [[Voĉo de Ameriko]] kaj aliaj — oni arestis 12 personojn, sekvis [[reprezalio]]j ankaŭ de iliaj familioj, [[Moskvo]]: en pola ambasadorejo sovetia gvidanto [[Nikita Ĥruŝĉov]] diris &quot;Ni enterigos vin&quot; dum alparolo al okcidentaj senditoj, instigante ilin forlasi la ĉambron, dum duonhoro grandega [[flago de Hungario]] flirtis sur la [[Statuo de Libereco]] en [[Novjorko]] - memore al la [[hungara revolucio de 1956|hungara insurekcio]]
* [[1959]]: Premiero de la [[kostumo|kostuma]] filmo [[Ben Hur (1959-a filmo)|''Ben Hur'']]
* [[1963]]: [[Latvio]]: unua [[telefono]] kun [[klavo]]j estis lanĉita
* [[1965]]: [[Dua Vatikana koncilio]]: Mesaĝo de pola [[episkopo|episkoparo]] al la germana pri reciproka pardono de maljustaĵoj - la letero elvokis akran kritikon de la regopovoj de [[Pola Popola Respubliko]], sed estis grava etapo en la pola-[[Federacia Respubliko Germanio|germana]] repaciĝo, kelkajn semajnojn antaŭ fino de la [[Koncilio]] estis publikigita unu el kvar konstitucioj: ''[[Dei Verbum]]'' pri [[Revelacio]], kaj anoncita de papo [[Paŭlo la 6-a]]
* [[1976]]: [[Kortesoj|Hispana Parlamento]] renkontiĝis kun [[demokratio|demokratoj]] post 37 jaroj de la [[diktaturo]] sub generalo [[Francisco Franco]]
* [[1978]]: [[Gujano]]: Jim Jones kondukis pli ol 900 membrojn de Popola [[Templo]] al amasa [[sinmortigo]] (kun si mem kiel 913-a), post kiam iuj el ĝiaj membroj murdis usonan parlamentanon Leo Ryan
* [[1983]]: Dum centa datreveno de la fondiĝo oni reinaŭguris [[Nacia Teatro (Prago)|Nacian Teatron]] en [[Prago]] (post kelkaj jaroj de rekonstruado)
* [[1985]]: [[Bildliteraturo]]: unua eldono de la [[bildostrio]] ''[[Calvin kaj Hobbes]]'' de usona [[bildliteraturisto]] [[Bill Watterson]] - &quot;la lasta granda ĵurnala [[komikso]]&quot;
* [[1986]]: [[milita stato en Pollando|Aganta subtere]] en Pollando Sendependa Aŭtonomeca Sindikato [[Solidareco (Pollando)|''Solidareco'']] estis akceptita kiel unusola en la mondo [[sindikato]] al du internaciaj centroj de la movado: Monda Konfederacio de [[Laboro]] kaj Internacia [[Konfederacio]] de Liberaj Sindikatoj
* [[1988]]: Nacia kunveno de Hungara Komunista Junulara Asocio en [[Székesfehérvár]] decidis ke ili volas plu funkcii kiel la junulara organizo de la [[Hungara Socialista Laborista Partio]], sed sen rekta partia gvidado
* [[1989]]: [[bulgaroj|Bulgara]] Demokrata Opozicio okazigis sian unuan amaskunvenon sur placo antaŭ la [[Katedralo de Aleksandro Nevski de Sofio]]; pro [[solidareco]] kun [[studento]]j teatranoj komencis semajnan protestan [[striko]]n en [[Prago]] - ĝi disvastiĝis al [[teatro]]j ekster Prago
* [[1991]]: [[Disfalo de Jugoslavio]]: [[Jugoslava Popola Armeo]] konkeris [[Vukovar]]on; lokaj ribelemaj [[serboj]], helpataj de [[Jugoslava Popola Armeo]] en Skabrnja ([[Provinco Zadar]]) [[masakro|masakris]] 84 [[kroatoj]]n; [[Flago de Uzbekio]] oficialiĝis
* [[1992]]: Nacia [[Banko]] de [[Slovakio]] fondiĝis
* [[1993]]: 21 [[Politika partio|politikaj partioj]] en [[Sud-Afriko]] aprobis novan [[konstitucio]]n, kiu donis al nigraj civitanoj la rajton voĉdoni
* [[1994]]: [[Verĥovna Rada]] de Ukrainio nuligis deklaron pri suvereneco de [[Aŭtonoma Respubliko Krimeo]]
* [[1997]]: Delegitaro de la Armeo de [[Nord-Makedonio]] dum vizito en [[Turkio]] trovis kaj fotis [[ligno|lignan]] [[kanono]]n el la periodo de [[Ilinden]]-ribelo
* [[2000]]: En [[Novjorko]] [[Michael Douglas]] edziĝis al [[Catherine Zeta-Jones]]
* [[2001]]: [[Bulgario]]: [[Georgi Parvanov]] gajnis prezidentan balotadon
* [[2002]]: [[Abdullah Gül]] iĝis ĉefministro de Turkio
* [[2002]]:; [[Lech Kaczyński]] ĵuris kiel prezidanto de [[Varsovio]]
* [[2004]]: [[Viktor Juŝĉenko]] apelaciis al [[ukrainoj]] protekti siajn elektojn kaj iri al [[Eŭromajdano]]; [[Eŭropa Parlamento]] akceptis novan [[Eŭropa Komisiono|Eŭropan Komisionon]] kun prezidanteco de [[José Manuel Durão Barroso]]
* [[2006]]: En [[Italio]] [[Katie Holmes]] edziniĝis al [[Tom Cruise]]
* [[2007]]: [[Ukrainio]]: en [[mino|minejo]] de [[Donecko]] eksplodis [[metano]], kio kaŭzis morton de 101 ministoj, 37 vundiĝis; Itala filozofo [[Antonio Rosmini]] estis beatigita en [[Novaro]]
* [[2011]]: En Pollando ekfunkciis la dua [[registaro]] de [[Donald Tusk]]; Oficiala eldono de [[komputila ludo]] ''[[Minecraft]]''
* [[2015]]: Pola ĉefministrino [[Beata Szydło]] en [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] diris ''exposé'' pri &quot;bona ŝanĝo&quot; - ŝia [[konservativismo|konservativa]] [[registaro]] akiris [[konfiddemando]]n
* [[2021]]: Nova [[angla]]lingva [[televidkanalo]] [[TVP]] World komencis disaŭdigon tuttage - plirapidigita pro la kreskantaj hibridaj atakoj ĉe la [[ŝtatlimo]]j de [[Eŭropa Unio]] kun [[Belorusio]], regata de neagnoskata prezidanto [[Aljaksandar Lukaŝenka]]; en [[Pollando]] oni anoncis [[mobilizo]]n por [[forsto|forsta]] gardistaro cele de plifirmigo de la orienta [[landlimo]] kontraŭ kelkaj miloj de [[migrado|migrantoj]] el [[Proksima Oriento]], transportitaj de belorusaj [[fluglinio]]j, kaj provantaj eksterleĝe kaj perforte transpaŝi la [[landlimo]]n en kelkdek- kaj kelkcentpersonaj grupoj kun uzo de [[bruo|bruegaj]] [[grenado (eksplodaĵo)|grenadoj]] kaj [[lasero]]j, per kiuj belorusaj limgardistoj provas blindigi la polajn soldatojn; [[Irako|irakaj]] fluglinioj forveturigis de [[Minsko]] 432 siajn turistojn ([[kurdoj]]n kaj irakanojn); [[Uzbekio|uzbekaj]] linioj blokis flugojn de [[Taŝkento]] al [[Belorusio]] kun varbataj migrantoj, por ne endanĝerigi ilian vivon
* [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: [[Volodimir Zelenskij]] informis ke pli ol 10 mln de [[ukrainoj]] en [[Vinica provinco]], [[Odesa provinco]], [[Sumia provinco]] kaj [[Kievo]] restas sen [[kurento]] — 40% de la loĝantaro de Ukrainio spertos paŭzojn dum liverado de energio (preskaŭ duono de ties [[infrastrukturo]] ne funkcias); sub [[ruino]]j de duetaĝa domo en [[Zaporiĵa provinco]] pro rusia raketo nokte elpafita pereis 10 personoj, inkluzive de tri infanoj; en [[Podlaĥio]] estis ekfunkciigita la unua segmento de elektronika barilo laŭlonge de la pola-[[Belorusio|belorusa]] [[landlimo]] (21 km el planitaj 206 km); ĉ. 70 germanaj intelektuloj en malferma letero vokis [[Olaf Scholz]] kaj [[EU]] al pligrandigo de la helpo al Ukrainio — 14 germanaj memmovaj [[haŭbizo]]j transdonitaj al ukrainoj ĉesas funkcii pro manko de [[rezerva parto|rezervaj partoj]], forgesitaj (laŭ &quot;[[Der Spiegel]]&quot;)

== Naskiĝoj ==
* [[1647]]: [[Pierre Bayle]], franca filozofo kaj verkisto (m. [[1706]])
* [[1736]]: [[Anton Graff]], svisa pentristo (m. [[1813]])
* [[1743]]: [[Johannes Ewald]], dana verkisto kaj teologo, aŭtoro de la ''[[Der er et yndigt land|Himno de Danio]]'' (m. [[1781]])
* [[1752]]: [[Adam Christian Gaspari]], germana geografo (m. [[1830]])
* [[1768]]: [[Zacharias Werner]], germana poeto, teologo kaj predikisto (m. [[1823]])
* [[1786]]: [[Carl Maria von Weber]], germana [[komponisto]], pianisto, dirigento, gitaristo kaj muzikkritikisto (m. [[1826]])
* [[1806]]: [[Karol Kuzmány]], slovaka verkisto, publicisto, kleriko, nacia aganto, kunfondinto de [[Matica slovenská]] (m. [[1866]])
* [[1824]]: [[Jenő Jendrassik (fiziologo)|Jenő Jendrassik]], hungara profesoro pri [[fiziologio]], kuracisto kaj filozofo (m. [[1891]])
* [[1847]]: [[Joseph Buatier de Kolta]], franca [[iluziisto]] (m. [[1903]])
* [[1847]]: [[Eliška Krásnohorská]], ĉeĥa poetino kaj tradukistino (m. [[1926]])
* [[1851]]: [[Anton Bettelheim]], aŭstra literaturhistoriisto kaj juristo (m. [[1930]])
* [[1852]]: [[Mikoláš Aleš]], ĉeĥa pentristo kaj desegnisto (m. [[1913]])
* [[1854]]: [[Ödön Iványi]], hungara verkisto, ĵurnalisto (m. [[1893]])
* [[1860]]: [[Ignacy Jan Paderewski]], pola pianisto kaj komponisto, aktivulo por [[sendependeco]], ĉefministro (m. [[1941]])
* [[1861]]: [[Dorothy Dix]], usona ĵurnalistino (m. [[1951]])
* [[1869]]: [[András Balázs (pastro)|András Balázs]], rumania hungara kanoniko (m. [[1956]])
* [[1866]]: [[Ágoston Bartalis]], hungara juristo, publicisto, lokhistoriisto (m. [[1935]])
* [[1871]]: [[Adolf Bischitzky]], ĉeĥoslovaka-germana kuracisto, [[esperantisto]] kaj tradukisto i.a. de ''[[Maria Magdalena]]'' de [[Hebbel]], kunlaboranto de &quot;[[Internacia Medicina Revuo]]&quot; (m. [[1934]])
* [[1880]]: [[István Haller]], hungara kristansocialista politikisto, ministro (m. [[1964]])
* [[1880]]: [[Árpád Schilling]], hungara, rumania hungara kuracisto, vicprezidanto de la Ligo de Internacia [[Homeopatio]] (m. [[1955]])
* [[1881]]: [[János Gruzda]], hungara pentristo (m. [[1953]])
* [[1886]]: [[Ferenc Münnich]], hungara politikisto, ĉefministro (m. [[1967]])
* [[1890]]: [[Ottó Indig (verkisto)|Ottó Indig]], hungara verkisto (m. [[1969]])
* [[1897]]: [[Patrick Maynard Stuart Blackett]], angla fizikisto Nobelpremiita (m. [[1974]])
* [[1899]]: [[Jenő Ormándy]], hungara-usona violonisto, muzikisto kaj dirigento (m. [[1985]])
* [[1903]]: [[Leszek Szuman]], pola [[astrologo]], ekonomikisto, spertulo pri reklamo, poligloto, tradukisto, [[parapsikologio|parapsikologo]] kaj [[esoterismo|esoterulo]] (m. [[1986]])
* [[1906]]: [[Giuseppe Cavanna]], itala futbalisto  (m. [[1976]])
* [[1906]]: [[Klaus Mann]], germana verkisto, usona civitano (m. [[1949]])
* [[1907]]: [[Compay Segundo]], kuba muzikisto kaj kantisto (m. [[2003]])
* [[1912]]: [[Zoltán Székely]], rumania hungara muzeologo, arkeologo (m. [[2000]])
* [[1913]]: [[Endre Rozsda]], hungara-franca superrealisma pentristo, fotisto (m. [[1999]])
* [[1915]]: [[Elemér Bakó]], hungara lingvisto, bibliotekisto, redaktoro (m. [[2000]])
* [[1923]]: [[Alan B. Shepard Jr.]], usona [[kosmonaŭto]] (m. [[1998]])
* [[1924]]: [[Alexander Mackenzie-Stuart]], skota juristo, prezidanto de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj|Kortumo de la Eŭropaj Komunumoj]] (m. [[2000]])
* [[1928]]: [[Ádám Jeney]], rumania hungara [[kamerao|kameraisto]] (m. [[1957]])
* [[1931]]: [[Anatol Vjarcinski]], belorusa poeto kaj dramisto, tradukisto (m. [[2022]])
* [[1933]]: [[Gábor Máté]], rumania hungara estetikisto, tradukisto, prizorganta elsendojn en la [[rumana lingvo]] en [[Segedo]] (m. [[2002]])
* [[1935]]: [[Gvozden Sredić]], serba ekonomikisto, [[Esperanto-vortaristo]], sekretario de la [[Esperanto-Ligo de Bosnio kaj Hercegovino]], prezidanto de [[Jugoslavia Esperanto-Ligo]] kaj de la [[Jugoslavia Asocio de Fervojistoj-Esperantistoj]], redaktoro de &quot;Jugoslavia [[Fervojisto]]&quot;, ricevinta oran medalon de [[FISAIC]] (m. [[2011]])
* [[1935]]: [[Ibolya Györfi]], rumania hungara scienca esploristino, redaktorino, pedagogino
* [[1939]]: [[Margaret Atwood]], kanada verkistino
* [[1939]]: [[Amanda Lear]], franca kantistino, aktorino, pentristino, [[manekeno (homo)|manekeno]]
* [[1940]]: [[Kabus ibn Sa'id Al Sa'id]], [[sultano]] de [[Omano]] (m. [[2020]])
* [[1942]]: [[Andrzej Grzębowski]], [[pola esperantisto]], aktivulo de [[Pola Esperanto-Junularo|PEJ]], direktoro de [[Monda Turismo]], posedanto de [[turismo|turisma]] agentejo ''[[Esperantotur]]'' en [[Bydgoszcz]] (m. [[2014]])
* [[1945]]: [[Mahinda Rajapaksa]], prezidento de [[Srilanko]]
* [[1946]]: [[Amanda Lear]], franca-ĉina kantistino
* [[1947]]: [[Márton Zsigmond]], rumania hungara instruisto, pentristo, mozaikisto
* [[1954]]: [[Jerzy Strzelecki]], pola sociologo, tradukisto kaj politikisto (m. [[2016]])
* [[1959]]: [[Andrzej Kołodziej]], pola [[antikomunismo|kontraŭkomunista]] aktivulo
* [[1960]]: [[Kim Wilde]], angla kantistino, [[diskĵokeo]] kaj televida prezentistino
* [[1966]]: [[Jorge Camacho]], hispana poeto, poligloto kaj [[interpretado|interpretisto]], [[Esperanto-verkisto]], membro de [[Akademio de Esperanto|AdE]], gajninto de la [[Belartaj Konkursoj de UEA]] kaj de la [[premio Grabowski]], kunfondinto de [[parodio|parodia]] [[Esperanta Respubliko]]
*[[1967]]: [[Dirk Oschmann]], germana literaturhistoriisto
* [[1968]]: [[Owen Wilson]], usona aktoro kaj scenaristo
* [[1972]]: [[László Fosztó]], rumania hungara sociologo, universitata instruisto
* [[1987]]: [[Norbert-László Moşu]], rumania hungara aktoro
* [[1980]]: [[Olga Urashova]], rusia [[fotomodelo|fotomodelino]]

== Mortoj ==
* [[942]]: [[Odo de Cluny]], abato kaj kristana sanktulo (proksima dato) (n. ĉirkaŭ [[878]])
* [[1170]]: [[Adalberto la Urso]], brandenburgia margrafo (n. ĉirkaŭ [[1100]])
* [[1259]]: [[Adamo de Marisko]], angla franciskana teologo (n. ĉirkaŭ [[1200]])
* [[1305]]: [[Johano la 2-a (Bretonio)|Johano la 2-a]], [[Listo de regantoj de Bretonio|duko de Bretonio]] (n. [[1239]])
* [[1472]]: [[Bazilo Besariono]], greka kleriko, kardinalo, filozofo de [[Bizanca imperio]] (n. [[1408]])
* [[1559]]: [[Cuthbert Tunstall]], angla episkopo kaj [[humanismo|humanisto]], ekleziestro, diplomato, administranto kaj reĝa konsilisto (n. [[1474]])
* [[1575]]: [[Johannes Aurifaber (Vimariensis)]], germana teologo kaj reformisto (n. ĉirkaŭ [[1519]])
* [[1664]]: [[Miklós Zrínyi (poeto)|Miklós Zrínyi]], kroata kaj hungara militisto (n. [[1620]])
* [[1724]]: [[Bartolomeu de Gusmão]], brazila pastro kaj pioniro de [[aeronaŭtiko]] (n. [[1685]])
* [[1794]]: [[Jacques François Dugommier]], franca generalo (n. [[1738]])
* [[1806]]: [[Claude Nicolas Ledoux]], itala arkitekto kaj [[urboplanisto]] (n. [[1736]])
* [[1814]]: [[Aleijadinho]], brazila arkitekto kaj skulptisto (n. [[1730]])
* [[1827]]: [[Wilhelm Hauff]], germana verkisto (n. [[1802]])
* [[1830]]: [[Adam Weishaupt]], germana filozofo, fondinto de la Ordeno de [[Iluminatoj]] (n. [[1748]])
* [[1844]]: [[Antonín Machek]],  ĉeĥa pentristo (m. [[1775]])
* [[1864]]: [[Joseph Déjacque]], franca poeto kaj verkisto (n. [[1821]])
* [[1886]]: [[Chester A. Arthur]], prezidento de Usono (n. [[1830]])
* [[1896]]: [[Frigyes Ákos Hazslinszky]], hungara botanikisto, [[fungosciencisto]], profesoro (n. [[1818]])
* [[1909]]: [[Renée Vivien]], brita poetino (n. [[1887]])
* [[1917]]: [[Auguste Rodin]], franca skulptisto (n. [[1840]])
* [[1922]]: [[Marcel Proust]], franca verkisto (n. [[1871]])
* [[1934]]: [[Jenő Szabó (poeto)|Jenő Szabó]], hungara reformita pastro, poeto (n. [[1967]])
* [[1940]]: [[Samu Barabás]], hungara historiisto, bibliotekisto, arkivisto (n. [[1855]])
* [[1941]]: [[Walther Nernst]], germana Nobelpremiita kemiisto formulinta la [[Tria leĝo de termodinamiko|trian leĝon de termodinamiko]] (n. [[1864]])
* [[1941]]: [[Chris Watson]], ĉefministro de Aŭstralio (n. [[1867]])
* [[1952]]: [[Paul Éluard]], franca poeto (n. [[1895]])
* [[1961]]: [[Haĝi Seraja Ŝapŝal]], [[karaimoj|karaima]] kleriko kaj [[turkologio|turkologo]], [[orientalisto]] (n. [[1873]])
* [[1962]]: [[Niels Bohr]], dana Nobelpremiita fizikisto (n. [[1885]])
* [[1967]]: [[Andor Tittel]], rumania hungara fakverkisto pri [[pedagogio]] (n. [[1911]])
* [[1969]]: [[Ted Heath]], brita [[trombonisto]] (n. [[1902]])
* [[1973]]: [[Alois Hába]], ĉeĥa komponisto, [[muzikteorio|muzikteoriisto]] kaj [[muzikpedagogo]] (n. [[1893]])
* [[1976]]: [[Man Ray]], usona artisto (n. [[1890]])
* [[1977]]: [[Kurt Schuschnigg]], aŭstra politikisto, konata de sia [[aŭstrofaŝismo]] (n. [[1897]])
* [[1982]]: [[Balázs Bugyi]], hungara kuracisto, radiologia fakulo, medicinhistoriisto (n. [[1911]])
* [[1984]]: [[Alexander Schläffer]], aŭstra [[lignoprilaboro|lignoskulptisto]] (n. [[1899]])
* [[1986]]: [[Lajos Bárdos]], hungara komponisto, muziksciencisto (n. [[1899]])
* [[1991]]: [[Gustáv Husák]], [[prezidento de Ĉeĥoslovakio]] (n. [[1913]])
* [[1994]]: [[Cab Calloway]], usona ĵaz-kantisto kaj saksofonisto (n. [[1907]])
* [[1999]]: [[Albin Schaedel]], germana [[vitropentrado|vitroartisto]] (n. [[1905]])
* [[2002]]: [[Anna Halász]], hungara ĵurnalistino, filmkritikistino (n. [[1928]])
* [[2003]]: [[Michael Kamen]], usona komponisto de [[filmomuziko]] (n. [[1948]])
* [[2005]]: [[Cornelia Wilhelmina Maria Baltussen|Cornelia Baltussen]], nederlanda flegistino prizorginta la polan [[Unua Aŭtonomeca Paraŝutista Brigado|unuan paraŝutistan brigadon]] (n. [[1912]])
* [[2010]]: [[Brian G. Marsden]], brita astronomo, spertulo pri [[ĉiela mekaniko]] kaj [[astrometrio]] (n. [[1937]])
* [[2012]]: [[Remigiusz Mielcarek]], pola biologo kaj botanikisto, poligloto, [[vojaĝisto]] kaj [[Esperanto]]-[[ĉiĉerono]], profesoro de [[AIS]], lekciisto de [[Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo]] (n. [[1957]])
* [[2020]]: [[László Benkő]], hungara pianisto, orgenisto, sintezilisto, komponisto, membro de rokgrupo [[Omega (rokgrupo)|Omega]] (n. [[1943]])

== Specialaj tagoj kaj festoj ==
* [[Nacia tago]] en [[Latvio]]: proklamo de la respubliko ([[1918]])
* [[Nacia tago]] en [[Omano]], naskiĝjubileo de sultano ''Qabus bin Said bin Taimur Al Said''
* [[Haitio]]: Festo de [[Armitaj fortoj]]
* [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Baziliko Sankta Petro]] konsekrita; [[Odo de Cluny]], benediktana [[abato]] kaj martiro

== Tagoj de [[semajno]] ==
La '''18-a de novembro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]):

* [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]];
* [[Lundo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]];
* [[Mardo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]];
* [[Merkredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]];
* [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]];
* [[Vendredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]];
* [[Sabato]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]].

{{Projektoj}}

[[Kategorio:18-a de novembro| ]]
[[Kategorio:Novembro|18]]
[[Kategorio:18-a tago de la monato|#11]]
[[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1118]]</text>
      <sha1>0nw01napk0omeb7h7aoyawvoeotwrx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>27-a de aŭgusto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5391</id>
    <revision>
      <id>9412918</id>
      <parentid>9373544</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mortoj */</comment>
      <origin>9412918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27375" sha1="87d9t0coipdq8nvsx5emrza0jyt1bwz" xml:space="preserve">{{KalendaroAŭgusto}}
{{aŭgusto}}
La '''27-a de aŭgusto''' estas la 239-a tago de la jaro (la 240-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 126 tagoj restas.

Je la 27-a de aŭgusto okazis, interalie:

== Eventoj ==
* [[-479]]: Ĉi-tage, aŭ pli malpli, [[grek-persaj militoj]] finiĝis kun la [[batalo de Plateo]] kaj la [[marbatalo]] apud [[Mikale]] - [[persoj]] estis venkitaj de [[Antikva Grekio|aliancitaj grekaj malgrandaj ŝtatoj]]
* [[1105]]: En tria batalo [[Jerusalema reĝlando|reĝo de Jerusalemo]] [[Baldueno la 1-a (Jerusalemo)|Baldueno la 1-a]] kun grandaj perdoj venkis [[egiptoj]]n - fino de la grandaj kampanjoj de [[kalifo]]j el [[Nord-Afriko]]
* [[1172]]: Reĝo de Anglio [[Henriko la Juna Reĝo]] nuptis Margeriton, filinon de la franca reĝo [[Ludoviko la 7-a (Francio)|Ludoviko la 7-a]]
* [[1301]]: [[Venceslao la 3-a (Bohemio)|Venceslao la 3-a]] kroniĝis en [[Székesfehérvár]] kiel [[Hungara reĝlando|reĝo de Hungario]] sub la nomo Ladislao la 5-a
* [[1310]]: [[Karolo la 1-a (Hungario)|Karolo la 1-a]] kroniĝis kiel reĝo de Hungario
* [[1382]]: Mongola [[ĥano]] [[Toktamiŝo]] konkeris [[Moskvo]]n
* [[1597]]: Venko de japana armeo dum [[markolo|markola]] batalo sur [[duoninsulo Koreio]] inter korea ŝtato de [[Joseon-Dinastio]], apogata de ĉina [[Dinastio Ming]], kaj [[Japanio]] regata de [[Toyotomi Hideyoshi]]
* [[1610]]: [[Pola-rusa milito 1609-1618|Pola-rusa milito]]: miloj da [[Moskvo|Moskvanoj]] kisis la [[kruco]]n de [[fideleco]] favore al la pola reĝido [[Ladislao la 4-a (Pollando-Litovio)|Ladislao la 4-a]]
* [[1626]]: [[Tridekjara milito]]: venko de germana armeo super la dana en batalo de [[Lutter am Barenberge]]
* [[1652]]: [[Sluck]] ricevis [[blazono]]n, atribuitan de la pola reĝo [[Ladislao la 4-a]]
* [[1664]]: [[Franca Kompanio de Orientaj Hindioj]] fondiĝis - iniciate de la ministro pri financoj [[Jean-Baptiste Colbert]] la reĝo [[Ludoviko la 14-a (Francio)|Ludoviko la 14-a]] donis plenajn rajtojn kun privilegio; Anglaj ŝipoj alnavigis al [[haveno]] Nova Amsterdamo (nun [[Novjorko]]), devigante [[kapitulaco]]n kaj transprenante kontrolon super la [[kolonio]] [[Nova Nederlando]]
* [[1672]]: [[Kapitulaco]] de la [[fortreso]] [[Kamjanec-Podilskij|Kamieniec Podolski]], defendata de la [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]] dum ties [[sieĝo]] fare de armeoj de [[Otomana Imperio]] kaj [[Krimea Ĥanlando]]
* [[1689]]: [[Rusa carlando]] kaj [[Ĉinio]] subskribis [[Traktato de Nerĉinsko|traktaton de Nerĉinsk]], kiu iĝis la unua interkonsento pri [[landlimo]] laŭ rivero [[Amuro]]
* [[1776]]: [[Usona Milito de Sendependeco]]: venko de brita armeo en la [[Batalo de Long-Insulo]]
* [[1783]]: En [[Parizo]] leviĝis unua [[balono]] plenigita de [[hidrogeno]]
* [[1793]]: [[Francaj revoluciaj militoj]]: urbo [[Toulon]] ribelis kontraŭ la [[Unua Respubliko de Francio]] akceptante britajn kaj hispanajn flotojn en la [[haveno]]n, kio kondukis al la [[Sieĝo de Toulon (1793)|sieĝo de Toulon]] fare de la [[Franca Revolucia Armeo]]
* [[1798]]: Venko de irlanda-franca armeo super la brita en batalo de [[Castlebar]], dum [[Irlando|irlanda]] revolucio
* [[1813]]: [[Napoleonaj Militoj]]: franca armeo [[batalo de Dresdeno|konkeris apud Dresdeno]] Ĉeĥan Armeon (konsistantan de aŭstraj, rusaj kaj prusaj soldatoj) - la lasta granda venko de [[Napoleono]]
* [[1816]]: [[Bombardado de Alĝero (1816)|Bombardado de Alĝero]] fare de [[militŝiparo]] de la [[Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando]] kaj la [[Reĝlando de la Unuiĝintaj Nederlandoj]] - liberigo de 3000 [[sklavo]]j
* [[1828]]: Rusa armeo konkeris la turkan fortikaĵon [[Aĥalciĥo]]; en traktato el [[Montevideo]] [[Argentino]] kaj [[Brazilo]] agnoskis sendependecon de [[Urugvajo]]
* [[1859]]: Usona entreprenisto [[Edwin L. Drake]] sukcese boris [[nafto]]puton en [[Titusville (Pensilvanio)|Titusvilo]], unuan en la tuta mondo
* [[1874]]: [[Bruselo]]: en [[konferenco]] oni akceptis deklaracion proponantan malpermeson de [[Ĥemia armilo|ĥemia armilaro]]
* [[1883]]: [[Erupcio]] de vulkano [[Krakatoa]] kaŭzis grandegan [[cunamo]]n, kiu mortigis 36 mil homojn; [[vulkano|vulkana]] vintro sekvis
* [[1884]]: [[Germana Sudokcidenta Afriko]] kreiĝis
* [[1894]]: [[Incendio]] de la [[Monaĥejo Plasy]] en [[Ĉeĥio]]
* [[1896]]: [[Angla-zanzibara milito]] eksplodis kaj finiĝis - la plej mallonga armita konflikto internacia inter [[Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando]] kaj [[sultanlando]] [[Zanzibaro]]
* [[1906]]: Sukcesa atenco de Batala Organizo de [[Pola Partio Socialista]] kontraŭ generalo-[[guberniestro]] de [[Varsovio]] kaj de Varsovia [[Gubernio]]
* [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: [[Pollando]]: [[Okcidenta Legio]] en [[Krakovo]] kaj Orienta Legio en [[Lvovo]] formiĝis
* [[1916]]: [[Unua Mondmilito]]: [[Reĝlando de Rumanio]] ekmilitis flanke de [[Entento]] - [[militdeklaro]] al [[Aŭstrio-Hungario]]; [[Italio]] deklaris militon al [[Germana Imperiestra Regno]] 
* [[1918]]: [[Unua Mondmilito]]: En aldono al la [[traktato de Brest-Litovsk]], [[Sovetunio]] rezignis pri [[suvereneco]] super [[Estonio]], [[Kartvelio]], [[Livonio]] kaj [[Kuronio]]; [[Aŭstrio-Hungario]]: [[Kazimierz Sosnkowski]] estis translokita al [[Magdeburgo]] al komuna [[prizono]] kun [[Józef Piłsudski]]
* [[1919]]: Dum ofensivo al Kievo armeo de [[Ukraina Popola Respubliko]] okupis [[Ĵitomir]] kaj [[Bila Cerkva]]
* [[1920]]: [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Milito]]: Retiriĝantaj [[bolŝeviko]]j post malvenko en la [[batalo de Varsovio (1920)|batalo pri Varsovio]] transdonis [[Vilno]]n al [[litovoj]]
* [[1922]]: [[Asocio de Poloj en Germanio]] fondiĝis en [[Berlino]]
* [[1923]]: En greka urbo [[Ioanino]] nekonatoj murdis 5 italajn membrojn de internacia komisiono pri limoj, kio kaŭzis la italan [[Okupo de Korfuo|okupon de Korfuo]]
* [[1927]]: [[La Fama Kvinopo (Kanado)|Kvin kanadaj]] virinoj demandis Superan Kortumon de Kanado pri la vorto [[persono]]j koncerne la britan [[leĝo (jura)|leĝan]] dokumenton pri [[Nordameriko]] el 1867 ĉu ĝi inkluzivas virinojn, al kiu la tribunalo fine respondis nee
* [[1928]]: [[Pakto Briand-Kellogg]] estis subskribita en [[Parizo]] — la unuaj 3 el pli ol 60 membroŝtatoj de la [[Ligo de Nacioj]] rezignis pri [[milito]] kiel politika metodo 
* [[1932]]: Germana [[ĉefepiskopo]] de [[Vroclavo]], [[kardinalo]] Adolf Bertram [[kronado|kronis]] en [[Racibórz]] miraklan bildon de la ''[[Dipatrino]] de Racibórz''
* [[1939]]: Testoflugo de la unua germana [[reagaviadilo]]
* [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: [[Provinco Vartlando]]: en malliberejo de [[Poznań]] [[germanoj]] [[gilotino|gilotinis]] 11 [[poloj]]n 
* [[1941]]: [[Holokaŭsto]]: masakro de [[Kamjanec-Podilskij]] komenciĝis (dum 2 tagoj pereis 23 600 [[judoj]]); dum trapaso de [[Hitler]] tra [[Krakovo]] antaŭtage kaj ĉi tage okazis homkaptado kun kontrolo; germanoj fondis en [[Bjalistoko]] [[militkaptito|militkaptitejon]] por [[Sovetunio|sovetaj]] soldatoj; [[Adolf Hitler]] kaj [[Benito Mussolini]] flugis al [[Krosno]] kaj iris al vilaĝo Stępina (proksime al [[Strzyżów]]) por kontrolo de germana-itala armeo
* [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: [[Gestapo]] kun kriminala polico helpe de [[ĝendarmo|ĝendarmaro]] de [[Ĉefgubernio|Ĝenerala Gubernio]], [[Ordnungspolizei]] de [[Ternopil]] kaj Ukraina Helpa Polico kune kun [[Judenrat|Juda Polico]] okazigis unuan [[deportado]]n de [[judoj]] el la [[geto]] en Czortków apud Tarnopil ĝis [[ekstermejo Bełżec]] - ĉiujn judojn oni pelis al la foirplaco intertempe mortigante pli ol 300; [[masakro]] de Sarny ([[Rivna provinco]]) komenciĝis - dum 2 tagoj estis murditaj 14 ĝis 18 mil [[judoj]]; [[Ordnungspolizei|germana polico]] pafmortigis en [[Niepołomice]] ĉirkaŭ 700 judojn
* [[1943]]: Germana polico [[pafekzekutado|pafekzekutis]] en ruinoj de [[Varsovia geto]] ĉirkaŭ 50 virojn kaj 20 virinojn, suspektitaj pri aparteno al juda [[nacieco]], kaj soldatoj de [[Wehrmacht]] 11 judojn en Malinówka, kiuj sin kaŝis en arbaraj bunkroj; al [[koncentrejo]] en [[Aŭŝvico (koncentreja komplekso)|Auŝvico]] alvenis transporto de 1 026 judoj de koncentrejo en [[Wolsztyn]]; taĉmento de Popola Gvardio liberigis 400 junajn laboristojn el tendaro en Jasice (proksime al [[Opatów]])
* [[1944]]: [[Ribelo de Varsovio]]: reorganiziĝis defendo en Malnova Urbo, kiun nokte memvole forlasis 300 soldatoj de Popola Armeo ĝis najbara kvartalo [[Żoliborz]], restis nur 30 defendante [[barikado]]n; post peza [[batalo]] [[germanoj]] konkeris [[katedralo]]n; [[Franklin D. Roosevelt]] rifuzas helpon al ribelantoj de [[Varsovio]] sen konsento de [[Stalin]]; [[Hungario]]: sovetiaj aeratakoj trafis [[Uĵhorodo]]n
* [[1945]]: Usonaj [[militŝipo]]j eniris [[golfo]]n antaŭ [[Tokio]]; Aliancita okupado: antaŭulo de &quot;[[Kurier]]&quot;, la &quot;Wiener Kurier&quot; aperis, fondita de usonaj okupaciaj fortoj; en [[Moskvo]] oni subskribis interkonsenton pri ekonomia kunlaboro kaj interŝanĝo de [[varo]]j inter [[Sovetunio]] kaj [[Hungario]]
* [[1946]]: Antaŭ Supera Nacia Tribunalo staris aŭstra komandanto de apudkrakova [[koncentrejo]] Amon Göth, unu el la plej grandaj [[militkrimo|militkrimuloj]], likvidanto de judaj [[geto]]j en [[Krakovo]] kaj [[Tarnów]]
* [[1952]]: [[Federacia Respubliko Germanio]] interkonsentis kun [[Israelo]] altecon de [[reparacio]]j (3 miliardoj da [[germana marko|germanaj markoj]])
* [[1953]]: [[Hispanio]] kaj [[Apostola Seĝo]] subskribis [[konkordato]]n; Premiero de la usona [[komedio|komedia]] filmo [[Roman Holiday|''Ferio en Romo'']]
* [[1955]]: Apero de la unua [[Guinness-libro de rekordoj]]
* [[1965]]: [[Elvis Presley]] renkontiĝis kun muzikistoj de la grupo ''[[The Beatles]]''
* [[1971]]: Registaro de [[Ĉado]] akuzis [[Egiptio]]n pri sensukcesa provo de puĉo
* [[1972]]: [[Kroata radiotelevido]]: komenca prov-elsendado de la 2-a programo de Televido [[Zagrebo]]
* [[1975]]: Lasta, detronigita imperiestro de Etiopio [[Haile Selassie]] estis murdita de sekureca servo
* [[1977]]: [[Ukrainio]]: unua [[reaktoro]] ekfunkciis ĉe la [[Nuklea centralo de Ĉernobilo]]
* [[1979]]: [[IRA (Irlando)|IRA]] sukcesis atenci kontraŭ Louis Mountbatten, la lasta vicreĝo de [[Brita Hindio]] kaj ties [[guberniestro]]
* [[1980]]: [[Strikoj en la Pola Marbordo|Pola aŭgusto]] de [[Solidareco (Pollando)|&quot;Solidareco&quot;]]: Laboristoj de [[Wałbrzych]], [[Bielsko-Biała]], [[Świdnik]] kaj Ursus (nun kvartalo de [[Varsovio]]) strikis; Interfaka [[striko|Strika]] Komitato de [[Ŝipfarejo]] en [[Gdańsk]] reprezentis jam 630 entreprenoj en la tuta lando - [[ĵurnalisto]]j de Pola Marbordo protestis kontraŭ misinformoj kaj malobjektivaj komentoj de centra [[gazeto|gazetaro]]; En [[Szczecin]] vic-ĉefministro forĵetis postulon krei liberan [[sindikato]]n
* [[1985]]: Generalo [[Ibrahim Babangida]] faligis per [[puĉo]] prezidenton de Niĝerio [[Muhammadu Buhari]]
* [[1987]]: En [[Filipinoj]] armeo provis sensukcese elpostenigi prezidentinon [[Corazón Aquino]]
* [[1991]]: [[Eŭropa Ekonomia Komunumo|EEK]] agnoskis [[sendependeco]]n de [[Estonio]], [[Latvio]] kaj [[Litovio]]; [[Moldava Respubliko|Moldavio]] deklaris sendependecon sekve de la [[disfalo de Sovetunio]]
* [[1992]]: En katastrofo de aviadilo Tu-134 en la urbo [[Ivanovo]] ([[Rusio]]) pereis 84 personoj
* [[2000]]: [[Moskvo]]: [[incendio]] de la [[Ostankina televidturo]]
* [[2003]]: [[Marso (planedo)|Marso]] ektroviĝis plej proksime al la [[Tero]] de preskaŭ 60 mil jaroj (55 758 006 km); Pola [[atletiko|atletikisto]] [[Robert Korzeniowski]] gajnis en [[Parizo]] mondĉampionecon en 50-kilometra [[sporto|sporta]] [[marŝado]], fiksante mondrekordon (3:36:03)
* [[2005]]: [[Tatarstano]]: en la ĉefurbo [[Kazan]] ekfunkciis [[metroo]]; [[Svedio]]: en [[Malmö]] ekfunkciis la tria en [[Eŭropo]], la plej alta loĝebla [[nubskrapulo]] [[Turning Torso]]
* [[2010]]: Nova [[konstitucio]] de [[Kenjo]] ekvalidis
* [[2011]]: [[Uragano Irene]] komenciĝis
* [[2020]]: [[Kamiono]] de pola [[humanitara helpo]] de [[Solidareco (Pollando)|&quot;Solidareco&quot;]] kun 18 tunoj da [[nutraĵo]] al belorusaj strikantoj estis haltigita ĉe la pola-belorusa [[ŝtatlimo]] kaj la [[ŝoforo]] arestita de [[KGB]] kaj enkatenigita; al Pollando venis [[belorusoj]] por kuraciĝi, el pli ol 450 torturataj en arestejoj fare de [[OMON]] lige al manifestacioj sekve de [[Aljaksandr Lukaŝenka|falsigitaj prezidentaj balotoj]]; samtage OMON arestis 39 [[ĵurnalisto]]jn
* [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: Pasinttage el [[Donecka provinco]] ukrainoj evakuis 1 096 civilulojn, kaj ukraina armeo likvidis 250 rusiajn soldatojn kaj detruis 3 tankojn; en pripafita [[vilaĝo]] de [[Zaporiĵa provinco]] pro rusa pripafo pereis 5 personoj; de postmateno dum 12 horoj la rusia armeo elpafis al [[Sumia provinco]] 220 raketojn; laŭ ukraina armea spionagentejo [[Rusio]] perdis ekde la invado ĝis 45% de raketoj, kaj pritaksas ke restis 30-40 supersonaj raketoj ''Kinĝal'', krome ĝi engaĝis 160 mil soldatojn (ne enkalkulante Nacian Gvardion, kiu firmigas okupatajn teritoriojn) kaj planas [[mobilizo|mobilizi]] pluajn 90 mil

== Naskiĝoj ==
* [[1407]]: [[Aŝikaga Joŝikazu]], japana [[ŝoguno]] (m. [[1425]])
* [[1471]]: [[Georgo la Barbulo]], duko saksia, malamiko de Reformacio (m. [[1539]])
* [[1586]]: [[Joseph Clauder]], germana komponisto kaj teologo (m. [[1653]])
* [[1698]]: [[Baal Ŝem Tov]], juda [[rabeno]], kreinto de pola [[ĥasidismo]] (m. [[1760]])
* [[1730]]: [[Johann Georg Hamann]], germana filozofo, teologo, [[pietismo|pietisto]], muzikisto (m. [[1788]])
* [[1770]]: [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], germana filozofo (m. [[1831]])
* [[1776]]: [[Barthold Georg Niebuhr]], dana-germana historiisto, financa spertulo, politikisto kaj diplomato (m. [[1831]])
* [[1802]]: [[Alessandro Poerio]], itala verkisto, poeto-soldato, liberecbatalanto (m. [[1848]])
* [[1812]]: [[Bertalan Szemere]], ĉefministro de Hungario (m. [[1869]])
* [[1813]]: [[Giovanni Luppis]], kroata [[maristo]]-oficiro, projektinta [[torpedo]]jn (m. [[1875]])
* [[1825]]: [[Václav Zelený]], ĉeĥa literatura historiisto kaj ĵurnalisto (m. [[1875]])
* [[1845]]: [[Ödön Lechner]], hungara arkitekto (m. [[1914]])
* [[1856]]: [[Ivan Franko]], ukraina verkisto, poeto, [[slavistiko|slavistikisto]], [[tradukisto]], etnografo kaj politika aganto (m. [[1916]])
* [[1858]]: [[Giuseppe Peano]], itala matematikisto kaj logikisto, kreinto de la [[planlingvo]] ''[[Latino sen fleksio]]'', prezidanto de [[Akademio por Interlingua]] (m. [[1932]])
* [[1864]]: [[Imre Császár]], hungara aktoro, akademia instruisto (m. [[1933]])
* [[1867]]: [[Alexander Parvus]], aktivulo de rusa kaj germana [[socialismo|socialisma]] movado (m. [[1924]])
* [[1867]]: [[Umberto Giordano]], itala operkomponisto (m. [[1948]])
* [[1871]]: [[Theodore Dreiser]], usona verkisto (m. [[1945]])
* [[1875]]: [[Ferdinand Exl]], aŭstra aktoro kaj teatrestro (m. [[1942]])
* [[1878]]: [[Pjotr Vrangel]], rusa [[barono]] kaj generalo, unu el la gvidantoj de la [[Blanka movado]] (m. [[1928]])
* [[1881]]: [[Jenő Záray]], rumania hungara rakontisto, publicisto (m. [[1948]])
* [[1881]]: [[Hermann Kraußer]], germana sindikatano kaj politikisto (m. [[1928]])
* [[1883]]: [[László Verebélÿ]], hungara inĝeniero, profesoro (m. [[1959]])
* [[1884]]: [[Vincent Auriol]], prezidento de Francio (m. [[1966]])
* [[1890]]: [[Man Ray]], usona artisto, fotisto kaj reĝisoro (m. [[1976]])
* [[1892]]: [[Gusti Jirku]], aŭstra kaj sveda verkistino (m. [[1978]])
* [[1894]]: [[Márton Hosszú]], hungara pentristo (m. [[1953]])
* [[1894]]: [[Kazimierz Wierzyński]], pola poeto (m. [[1969]])
* [[1895]]: [[Edmund Słuszkiewicz]], pola [[antikvaĵisto]], prozisto, poeto, tradukisto (m. [[1980]])
* [[1906]]: [[Edmund Wojtyła]], pola kuracisto, frato de [[Johano Paŭlo la 2-a]] (m. [[1932]])
* [[1908]]: [[Lyndon B. Johnson]], prezidento de Usono (m. [[1973]])
* [[1909]]: [[Lester Young]], usona tenorsaksofonisto kaj klarnetisto (m. [[1959]])
* [[1924]]: [[Jean Thierry]], franca esperantisto, membro de la esperanta [[kabaredo]] [[Tri koboldoj]], ĝenerala sekretario de la [[Akademio de Esperanto]], redaktoro de &quot;[[Franca Esperantisto]]&quot;, prezidanto de [[Franca Esperanto-Instituto]], subtenanto de [[Kastelo Gresillon]], aŭtoro de la lernolibro &quot;[[L'espéranto sans peine]]&quot;, kunlaboranto de [[Esperanto en Perspektivo]], regula kontribuanto al &quot;[[La Gazeto]]&quot; kaj aliaj Esperanto-periodaĵoj (m. [[1995]])
* [[1924]]: [[Endre Göntz]], rumania hungara geologo-geografo (m. [[2022]])
* [[1927]]: [[János Zerkula]], rumania hungara muzikestro de popolmuziko (m. [[2008]])
* [[1928]]: [[Péter Boross]], ĉefministro de Hungario
* [[1930]]: [[Erzsébet Galgóczi]], hungara verkistino kaj [[dramisto|dramistino]] (m. [[1989]])
* [[1931]]: [[Sri Chinmoy]], bengala filozofo, verkisto, pentristo, muzikisto kaj [[guruo]] (m. [[2007]])
* [[1936]]: [[Lien Chan]], ĉefministro de [[Tajvano]]
* [[1937]]: [[Gabriella Vöő]], hungara folkloristino kaj etnografino (m. [[2006]])
* [[1941]]: [[Cesária Évora]], kantistino el [[Kabo-Verdo]] (m. [[2011]])
* [[1945]]: [[Marianne Sägebrecht]], germana aktorino
* [[1949]]: [[Oliver Walz]], germana esperantisto (m. [[2025]])
* [[1958]]: [[Tom Lanoye]], flandra verkisto
* [[1959]]: [[Jürgen Möller]], germana arme-historiisto
* [[1964]]: [[Krisztina Bocsák]], hungara pentristino
* [[1976]]: [[Audrey C. Delsanti]], franca astronomino kaj [[astrobiologio|astrobiologo]]
* [[1983]]: [[Ĝamala]], ukrainia kantistino, gajnintino de [[Eŭrovido-Kantokonkurso 2016]]
* [[1986]]: [[Sebastian Kurz]], aŭstra politikisto, [[Kanceliero (Aŭstrio)|federacia kanceliero]]
* [[1990]]: [[Soluna Samay]], dana kantistino, poliglotino
* [[1992]]: [[Kim Petras]], germana [[transsekseco|transsekseca]] kantist(in)o

== Mortoj ==
* [[387]]: [[Sankta Monika]], patrino de Sankta [[Aŭgusteno de Hipono]] (n. ĉirkaŭ [[332]])
* [[827]]: [[Eŭgeno la 2-a]], papo
* [[1312]]: [[Arturo la 2-a (Bretonio)|Arturo la 2-a]], [[Listo de regantoj de Bretonio|duko de Bretonio]] (n. [[1261]])
* [[1521]]: [[Josquin Des Prez]], flandra-nederlanda komponisto (n. ĉirkaŭ [[1450]])
*[[1558]]: [[Gregor Lechner]], abato de la benediktana konvento je Kremsmünster (Aŭstrujo)
* [[1574]]: [[Bartolomeo Eŭstako]], itala kuracisto, kunfondinto de moderna [[anatomio]] (n. [[1503]])
* [[1576]]: [[Ticiano]], venecia artisto (n. ĉirkaŭ [[1485]])
* [[1590]]: [[Siksto la 5-a]], papo (n. [[1521]])
* [[1611]]: [[Tomás Luis de Victoria]], hispana komponisto (n. [[1548]])
* [[1626]]: [[Justin Bertuch]], germana pedagogo kaj lernejestro (n. [[1564]])
* [[1635]]: [[Lope de Vega]], hispana poeto kaj dramisto (n. [[1562]])
* [[1664]]: [[Francisco de Zurbarán]], hispana pentristo (n. [[1598]])
* [[1680]]: [[Joan Cererols]], kataluna komponisto, benediktano (n. [[1618]])
* [[1746]]: [[Johann Caspar Ferdinand Fischer]], germana komponisto kaj muzikisto (n. [[1656]])
* [[1758]]: [[Bárbara de Braganza]], portugala princino, reĝino de Hispanio (n. [[1711]])
* [[1828]]: [[Eise Eisinga]], nederlanda [[amatora astronomio|amatora astronomo]] konstruinta [[planetario Eise Eisinga|planetarion]] (n. [[1744]])
* [[1838]]: [[István Nyiry]], hungara sciencisto, matematikisto, filozofo, profesoro (n. [[1776]])
* [[1864]]: [[Lajos Kuthy]], hungara verkisto (n. [[1813]])
* [[1894]]: [[Heinrich Keil]], germana klasika filologo kaj pedagogo (n. [[1822]])
* [[1906]]: [[Zoltán Thury]], hungara ĵurnalisto kaj verkisto (n. [[1870]])
* [[1910]]: [[Władysław Dybowski]], pola [[biologo]] (n. [[1838]])
* [[1914]]: [[Eugen Böhm von Bawerk]], aŭstra ekonomikisto kaj politikisto (n. [[1851]])
* [[1924]]: [[Robert Müller]], aŭstra verkisto kaj eldonisto (n. [[1887]])
* [[1925]]: [[Efraim Skljanskij]], soveta politikisto (n. [[1892]])
* [[1935]]: [[Otto Schott]], germana [[vitro|vitra]] ĥemiisto, teknikisto kaj entreprenisto (n. [[1851]])
* [[1937]]: [[Lionel Walter Rothschild]], brita financisto (n. [[1868]])
* [[1948]]: [[Rodion Markovits]], rumania hungara ĵurnalisto, verkisto (n. [[1884]])
* [[1950]]: [[Cesare Pavese]], itala verkisto kaj tradukisto (n. [[1908]])
* [[1958]]: [[Ernest Orlando Lawrence]], usona fizikisto Nobelpremiita (n. [[1901]])
* [[1963]]: [[W.E.B. DuBois]], usona civilrajta pioniro (n. [[1868]])
* [[1964]]: [[Gracie Allen]], usona aktoro kaj komediisto (n. [[1895]])
* [[1965]]: [[Le Corbusier]], franca arkitekto kaj artisto (n. [[1887]])
* [[1967]]: [[Brian Epstein]], manaĝero de [[the Beatles]] (n. 1934)
* [[1969]]: [[J. B. de Mello e Souza]], brazila profesoro de [[portugala lingvo]], [[pioniro de Esperanto]], sekretario de [[Brazila Esperanto-Ligo]], redaktoro de &quot;[[Brazila Esperantisto]]&quot;, prezidanto de [[Brazila Klubo Esperanto]], partopreninto de [[UK 1910]] kaj [[UK 1952]], fakdelegito pri [[skoltismo]], tradukanto de brazilaj poeziaĵoj en [[Esperanto]] (n. [[1888]])
* [[1969]]: [[Erika Mann]], germana verkistino, ĵurnalistino kaj aktorino (n. [[1905]])
* [[1973]]: [[Margit Zánszky]], rumania hungara redaktorino (n. [[1905]])
* [[1974]]: [[Otto Strasser]], germana politikisto kaj publicisto (n. [[1897]])
* [[1975]]: [[Haile Selassie]], lasta imperiestro de Etiopio (n. [[1892]])
* [[1976]]: [[Wanda Szmielew]], pola [[matematika logiko|matematika logikistino]] (n. [[1918]])
* [[1982]]: [[Anandamaji Ma]], barata adeptino de Bhakti Jogo el [[varno]] de [[bramano]]j, [[guruo]] (m. [[1896]])
* [[1986]]: [[Joyce Mansour]], egipta-franca poetino (n. [[1928]])
* [[1990]]: [[Stevie Ray Vaughan]], usona [[elektra gitaro|elektragitaristo]] kaj kantisto (n. [[1954]])
* [[1999]]: [[Hélder Câmara]], brazila ĉefepiskopo de [[Olinda]] kaj [[Recife]], [[teologio de liberigo|teologo pri liberigo]] (n. [[1901]])
* [[2005]]: [[Jan Moor-Jankowski]], usona [[primatologio|primatologo]] (n. [[1924]])
* [[2010]]: [[József Utassy]], hungara poeto, tradukisto, edukisto (n. [[1941]])

== Specialaj tagoj kaj festoj ==
* [[Romio]]: festo de Volturnus, omaĝata i.a. de [[etruskoj]] en [[Kampanio]]
* [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]:
** [[Sankta Monika]]
** [[Cezario el Arles]], franca ĉefepiskopo, [[teologo]], sanktulo
* [[Nacia tago]] en [[Moldava Respubliko|Moldavio]], tago de la sendependiĝo ([[1991]])

== Tagoj de [[semajno]] ==

La '''27-a de aŭgusto''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]):

* [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]];
* [[Lundo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]];
* [[Mardo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]];
* [[Merkredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]];
* [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]];
* [[Vendredo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]];
* [[Sabato]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]].

{{Projektoj
|commonscat=27 August
|wikinewscat=27-a de aŭgusto
}}

[[Kategorio:27-a de aŭgusto| ]]
[[Kategorio:Aŭgusto|27]]
[[Kategorio:27-a tago de la monato|#08]]
[[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0827]]</text>
      <sha1>87d9t0coipdq8nvsx5emrza0jyt1bwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panteono de Parizo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6663</id>
    <revision>
      <id>9412489</id>
      <parentid>8639292</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Listo de eminentuloj entombigitaj tie */</comment>
      <origin>9412489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4043" sha1="i4oewsyidbvoj3c5l36ua5xkwdoziaj" xml:space="preserve">{{Informkesto geografiaĵo|monumento
|kategorio      = 
|lando          = Francio
|regiono        = 
|situo          = [[Parizo]]
|establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}}
|dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}}
|dato_tipo=Konsekro
|arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}}
|latitudo       = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO    = FR-75C
|mapo lokumilo  = iso
|Mapo en angulo=&lt;!--funkcias eĉ sen valoro!--&gt;
|zomo           = 17
}}
[[Dosiero:Panthéon Paris 2.jpg|eta|Panteono]]

La '''Panteono de Parizo''' ({{lang-fr|Panthéon}}}) estas granda monumento, kiu staras sur [[Monteto Sainte-Geneviève]] ({{Lang-fr|Montagne Sainte Geneviève}}), en la [[5-a arondismento de Parizo]].

== Historio ==
La konstruadon oni komencis en [[1764]] (arkitekto [[Jacques-Germain Soufflot|Soufflot]]) kaj la Panthéon estis unue granda pariza preĝejo. La [[Franca revolucio de 1789|Franca Revolucio]] transformis ĝin al templo dediĉita al gravaj personaĵoj de [[Francio]]. La monumento ricevis sian nunan nomon &quot;Panthéon&quot; tiuokaze.

La [[30an de majo]] [[1791]], jariĝo de la morto de [[Voltaire]], la Konstitucifara Asembleo, spite fortajn kontraŭojn (la membroj de la pastraro konstituis kvaronon de la deputitoj) decidis transmeti liajn restaĵojn al ĵus starigita Panteono. La [[4an de aprilo]], post la morto de [[Honoré-Gabriel Riquetti de Mirabeau|Mirabeau]] okazinta la 2an, la Asembleo dekretis, ke ''la nova konstruaĵo de Sankta Ĝenoveva estos destinita al ricevo de la cindrojn de la granduloj''. Mirabeau estis la unua «panteonigita». Voltaire sekvis la [[11an de julio]]. Ĉar la korpo de Mirabeau estis retirita el tiu monumento je la sekvoj de la malkovro de la ''fera kaŝejo'' (kun sekreta korespondado inter la reĝo kaj Mirabeau inter aliaj), Voltaire iĝis la plej antikva gasto de la Panteono.

Ĝi denove estis preĝejo post la Revolucio (1814-1830), poste Templo de Gloro ([[1830]]-[[1848]]), denove preĝejo dum la regno de [[Napoleono la 3-a]] ([[1852]]-[[1870]]), kaj fine la respubliko decidis redoni la monumenton al la kulto de francoj, kiuj ludis gravan rolon en la historio (ekzemple militistoj, verkistoj kaj sciencistoj).

== Arkitekturo ==
La Panthéon karakteriziĝas per larĝa kaj monumenta kolonaro sub la frontono kaj alta, impona kupolo, kiu videblas de ĉiuj partoj de Parizo.

== Listo de eminentuloj entombigitaj tie ==
{{Div col|cols = 3}}
* [[Marcelin Berthelot]]
* [[Sophie Berthelot]], edzino de Marcelin Berthelot, unua virino tie entombigita
* [[Marie François Xavier Bichat]]
* [[Marc Bloch]]
* [[Louis Antoine de Bougainville]] (lia koro ripozas en [[Tombejo Calvaire]])
* [[Louis Braille]]
* [[Sadi Carnot]]
* [[René Cassin]]
* [[Marie Curie]]
* [[Pierre Curie]]
* [[Georges Cuvier]]
* [[Jacques-Louis David]]
* [[Alexandre Dumas]]
* [[Fénelon|François Fénelon]]
* [[Maurice Genevoix]]
* [[Victor Hugo]]
* [[Jean Jaurès]]
* [[Joseph-Louis Lagrange]]
* [[Paul Langevin]]
* [[Pierre-Simon Laplace|Marquizo de Laplace]]
* [[Chrétien Guillaume de Lamoignon de Malesherbes]]
* [[André Malraux]]
* [[Mélinée Manouchian|Mélinée]] kaj [[Missak Manouchian]]
* [[Jean-Paul Marat]]
* [[Honoré Gabriel Riqueti de Mirabeau|Gabriel de Riqueti de Mirabeau]]
* [[Gaspard Monge]]
* [[Jean Monnet]]
* [[Jean Moulin]]
* [[Jean-Jacques Rousseau]]
* [[Simone Veil]]
* [[Voltaire]]
* [[Jean Zay]]
* [[Émile Zola]]
{{Div col end}}

== Bildaro ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Pantheon paris.jpg|[[Fasado]] kun [[kupolo]], frontono, kolonaro
Dosiero:Panthéon de Paris - 03.jpg|[[Frontono]] kun la [[epigrafo]]: ''Aux grands hommes, la patrie reconnaissante'' &lt;br /&gt;(&quot;Al eminentuloj, dankema patrujo&quot;).
Dosiero:Foucaults_pendulum_pantheon.jpg|Enirejo kun la [[pendolo de Foucault]]
Dosiero:Jean-Jacques ROUSSEAU au Panthéon (Lunon).jpg|Tombo de [[Jean-Jacques Rousseau]]
&lt;/gallery&gt;

{{Projektoj}}

{{Sepultitoj en Pantheon}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Monumentoj de Parizo]]
[[Kategorio:Historio de Francio]]</text>
      <sha1>i4oewsyidbvoj3c5l36ua5xkwdoziaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hipoglikemio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8233</id>
    <revision>
      <id>9412903</id>
      <parentid>8883885</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1252" sha1="dbe6zhmh3vsxwa74gy25ueksnnq4m28" xml:space="preserve">'''Hipoglikemio''' estas stato de malalta koncentriteco de [[sangosukero]], kiu karakteriziĝas en ekstremaj kazoj per ĝenerala [[malforteco]], [[tremado]], abunda ŝvitado, [[rapida kor-bato]], blankiĝo de la haŭto, kaj perdo de konscio.

Konscio estas perdita ĉar la cerbo estas senigita je sia ĉefa energia fonto, [[glukozo]]. Pro similaj simptomoj, oni foje konfuzas hipoglikemion
kun tiaj aliaj statoj, kiel ebrieco aŭ [[epilepsio]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* http://diabetes.niddk.nih.gov/dm/pubs/hypoglycemia {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120308211445/http://diabetes.niddk.nih.gov/dm/pubs/hypoglycemia/ |date=2012-03-08 }} &lt;!-- La Nacia Diabeta Informo _Clearinghouse_ --&gt;
* http://www.hypoglycemia.asn.au {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060402212125/http://hypoglycemia.asn.au/ |date=2006-04-02 }} &lt;!-- _Hypoglycemic_ Sana Asocio de Aŭstralio --&gt;
* http://www.hypoglycemia.org &lt;!-- La Hipoglikemia Subteno (Fundamento, Subkonstruaĵo) _Inc_. --&gt;
* http://www.low-sugar.com {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210302175853/http://www.low-sugar.com/ |date=2021-03-02 }} &lt;!-- Malalta-Sukero._com_ --&gt;

[[Kategorio:Sindromoj en urĝeca medicino]]
[[Kategorio:Sindromoj en diabetologio]]</text>
      <sha1>dbe6zhmh3vsxwa74gy25ueksnnq4m28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heroldo de Esperanto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8797</id>
    <revision>
      <id>9412848</id>
      <parentid>9210851</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T01:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11999" sha1="gib7rjk5j59w0awxqqhpdwvyr5izh70" xml:space="preserve">{{Kursiva titolo}}
{{Informkesto gazeto
| Nomo            = Heroldo de Esperanto
| Bildo           = Heroldo de Esperanto - Blazono.png
| Titolo          = Blazono de Heroldo de Esperanto
| Speco           = informa gazeto pri la Esperanta mondo
| Ĝenro           = 
| Formato         = ĵurnalo
| Periodeco       = monata
| Establodato     = Aprilo [[1920]]
| Ĉesigita publikado =
| Lando           = {{CHE}}
| Urbo            = [[Ĉaŭdefono]], [[Kantono Neŭŝatelo]]
| Posedanto       =[[LF-koop|Kooperativo de Literatura Foiro]]
| Publikigisto    = [[Kultura Centro Esperantista]]
| Politiko        =[[Raŭmismo]]
| Stabo           = 
| Eldonkvanto     = 
| Redaktisto      = [[Anjo Amika]], [[Giacomo Comincini]], [[Alessio Giordano]]
| Ĉefredaktisto   =[[Giorgio Silfer]]
| Kunredaktisto   =
| Etataj aŭtoroj  =
| Adreso          =
| Retejo          =https://www.esperantio.net/
| Lingvo          = [[Esperanto]]
| Prezo           = 59 [[Eŭroj|EŬR]]
| ISSN            = 0018-0823
|Dosiero=Heroldo de Esperanto - Blazono.png|Grandeco de dosiero=100}}
[[Dosiero:Tuta grupo legas Heroldon 1930.jpg|eta|300ra|Esperantistoj el [[Aachen]] legas ''Heroldon'', 1930]]
[[Dosiero:Heroldo de Esperanto Kolonjo 1933.jpg|eta|300ra|Stando de Heroldo de Esperanto dum [[UK 1933]]]]
'''''Heroldo de Esperanto''''' ('''HdE''') estas [[Esperanto-gazeto]] fondita en [[1920]] de [[Teodor Jung]]. Ĝin nun posedas [[LF-koop]], kvankam eldonas ĝin [[Kultura Centro Esperantista]]. En [[1994]] Heroldo de Esperanto estis honorita per [[FAME-premio]].

== Historio ==
=== Intermilita periodo ===
[[Teodor Jung]] fondis la gazeton en Aprilo [[1920]] en [[Kolonjo]] ([[Germanio]]), sub la titolo ''[[Esperanto Triumfonta]]''. Originale semajna, ĝi estis (kaj daŭre estas, kvankam nun trisemajna) la plej ofte aperanta gazeto en Esperanto. Politike kaj religie sendependa (sed fakte modere orientita), ĝi pretervivis la unuan persekuton de la [[naziismo|nazia]] reĝimo, sed en [[1936]] devis migri al [[Nederlando]]. En la [[dialektiko]] inter [[UEA]] (centralo en [[Ĝenevo]]) kaj la landaj societoj (CO en [[Parizo]]) HdE estis principe favora al la duaj, kaj forte subtenis la skismon de [[1936]], fariĝante unu el la du oficialaj organoj de la nova [[Internacia Esperanto-Ligo]].

La lastan numeron sub la titolo ''Esperanto Triumfonta'' oni eldonis la {{daton|31|decembro|1924}}&lt;ref&gt;[http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=e2j&amp;datum=19241231&amp;zoom=33 HdE, 31.12.1924]&lt;/ref&gt;; ekde la {{dato|3|januaro|1925}} ĝi estis eldonata kiel ''Heroldo de Esperanto''&lt;ref&gt;[http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=e2j&amp;datum=19250103&amp;zoom=33 HdE, 3.01.1925]&lt;/ref&gt;.

=== Postmilita periodo ===
Post la dua mondmilito Teo Jung daŭrigis la redaktadon ĝis [[1962]]&lt;ref&gt;“La Esperanto-gazetaro„ en ''[[Enkonduko en la Librosciencon de Esperanto]]'', Reinhard Haupenthal, 1968. Nürnberg: Ludwig Pickel, p. 38&lt;/ref&gt;, sed nur duonmonate. La konfliktemo kontraŭ la rekunigita UEA ne ĉesis: unue ĝi havis koloron de lingva batalo (HdE defendis la atistojn) kaj poste flamis, sub la nova redaktorino [[Ada Fighiera-Sikorska]] en [[Bruselo]], ĝis pinto de akreco en [[1969]]-[[1974]]. Post la retiriĝo de [[Ivo Lapenna]], la gazeto subtenis la novan kurson en UEA, tamen ree kun kelkaj distanciĝoj kaj fortaj kritikoj pri financaj kaj administraj temoj.

En 1961 Teo Jung transdonis la revuon kaj ĝian redaktadon al [[Ada Fighiera-Sikorska]].

En 1982, por la Universala Kongreso de Esperanto en [[Antverpeno (urbo)|Antverpeno]], pere de [[Brunetto Casini]] Heroldo aranĝis kontrakton kun la monda kompost-firmao ''CompuGraphic'', kiu pruntedonis fotokompostilon al la UK por prepari ĉiutagan eldonon de &quot;Heroldo de Esperanto&quot;, redaktita de [[Ada Fighiera-Sikorska]], enpaĝigita de [[Brunetto Casini]] kaj presita de [[Torben Kehlet]]. La kutimo dumkongrese publikigi tagan informilon, kutime kun la titolo &quot;Kongresa Kuriero&quot;, de tiam fariĝis tradicio.

=== Nuntempa periodo ===
Je la morto de Ada Fighiera-Sikorska ([[1996]]) la gazeton transprenis [[Itala Interlingvistika Centro]], kiu tuj cedis ĝin al [[LF-koop]], kies filio ĝi estas. Nova redaktorino fariĝis [[Perla Martinelli]]. En [[1998]] la redakcio de HdE iniciatis, kun aliaj establoj, la Pakton por la [[Esperanta Civito]].

La transdono de HdE, laŭ aserto en [[Dumonata Bulteno]] de [[Torina Esperanto Centro]], kaŭzis konfliktan etoson inter la Societo &quot;Heroldo de Esperanto&quot;, kies prezidanto estis [[Gian Carlo Fighiera]], kaj [[LF-koop]]. Li opinias ke LF-koop &lt;cite&gt;&quot;ekmalrespektis la tradicion kaj principojn&quot;&lt;/cite&gt; de la gazeto. Fighiera klarigas: &lt;cite&gt;&quot;La tradicio kaj principoj estis, i.a.: la gazeto havas precipe informan karakteron pri la disvastigo de Esperanto; ĝi estas sendependa kaj supertendenca pri movadaj ideologioj kaj internaj konfliktoj. Kiel ĉiuj povas konstati, la supraj kondiĉoj neniam estis respektataj de la nova redakcio.&quot;&lt;/cite&gt; Post la forpaso de Ada Fighiera-Sikorska kaj de alia estraranino, la estraro de la antaŭa eldona societo estis renovigita kaj ĝi plu funkcias laŭ jura bazo. Fighiera estas ĝia prezidanto.

Ekde la numero 2000 dum du jaroj &quot;Heroldo de Esperanto&quot; estis redaktata de [[Stano Marček]], kaj ekde [[2002]] de [[Marie-France Conde Rey]]. Ekde [[2009]] la ĉefredaktoro estis Annette Muhlemann kaj la kongresa redaktoro [[Dieter Rooke]]. Tiamaj konstantaj kunlaborantoj estis [[André Cherpillod]], [[Marie-France Conde Rey]], [[Leendert Deij]], [[Perla Martinelli]], [[Giorgio Silfer]] kaj Etel Zavadlav. Kiam en oktobro 2011 Annette Muhlemann retiriĝis pro trafika akcidento, nova ĉefredaktorina triopo konsistis el Anna Bartek, Paola Birgit Giommoni kaj Etel Zavadlav.&lt;ref&gt;[https://www.esperantio.net/heko/nova-redaktoro-por-heroldo-de-esperanto-0 oktobro 2011]&lt;/ref&gt;

En la jarkolektoj 2011 kaj 2012 la revuo tre malregule aperis kaj en junio 2013 LF-koop anoncis, ke &quot;nenio malhelpas&quot; vendi ĝin&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url= http://www.liberafolio.org/2013/civito-vendas-mortintan-heroldon|titolo= Pri la vendeblecoj de la periodaĵoj de LF-Koop|alirdato= |formato= |verko= |lingvo= {{Ref-eo}}|arkivurl= https://web.archive.org/web/20130622175132/http://www.liberafolio.org/2013/civito-vendas-mortintan-heroldon|arkivdato= 2013-06-22}}&lt;/ref&gt;.

En junio 2016 [[Fabrício Valle]] anoncis ke li aĉetis Heroldon de Esperanto. Li esperis sesobligi ĝian abonantaron aperigante ses numerojn dum 2017, kaj jam en 2018 aperigi sian renovigitan gazeton sur 24 paĝoj monate.&lt;ref&gt;[http://www.liberafolio.org/2016/valle-esperas-sesobligi-heroldon-de-esperanto Libera Folio: Valle esperas sesobligi Heroldon de Esperanto], la 14-a de junio 2016 {{eo}}&lt;/ref&gt; Tamen LF-koop ne sendis al li promesitan liston de aktualaj abonantoj sed nur tre malnovan liston de jamaj abonantoj (pluraj eĉ mortintaj), do en 2017 aperis nur ses numeroj el la planitaj 12.

En decembro 2017 [[Esperanta Civito]] anoncis pri repreno de Heroldo de Esperanto, ĉar Fabrício Valle ne pagis la tutan interkonsentitan sumon por la gazeto. Li siavice minacas procesi en svisa kortumo, ĉar Civito ne plenumis la interkonsentitajn kondiĉojn, sed rezignis pri la proceso kaj atendas paŝon de LF-Koop rilate refaron de la kontrakto, sub realismaj bazoj.&lt;ref&gt;[http://www.liberafolio.org/2017/12/13/la-civito-reprenas-heroldon-de-esperanto/ Libera Folio: La Civito reprenas Heroldon], la 13-a de decembro 2017 {{eo}}&lt;/ref&gt; Dume Fabrício Valle plu eldonas &quot;Heroldon&quot; kaj planas donaci ĝin al fondota NRO, nome Instituto Teo Jung, kies membroj estos la plenaj abonantoj de Heroldo. La 12-an de majo 2018 estas inaŭguritaj blogo kaj youtube-kanalo de Heroldo.

Regule aperas en Svislando bulteno, nomata Heroldo, ĉiumonata eldonaĵo de Kultura Centro Esperantista, kiu pritraktas aktualaĵojn de la pli vasta Esperanto-parolanta komunumo.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Youtube|video=FulNb_1soF4|nomo=&quot;Esperanto-gazetoj tra la tuta mondo: delonge ekzistantaj gazetoj&quot;}}
* [http://www.esperantio.net/index.php?id=34 Heroldo de Esperanto], prezento en la retejo ''esperantio.net'' de la [[Esperanta Civito]]
* [https://www.facebook.com/lexussociala/ Fejsbuka paĝo de ''Sociala Grupo Lexus'', entrepreno de Fabricio Valle kaj Paulo Lima]
* [https://sezonoj.ru/2017/04/heroldo-7/ artikolo pri la planoj de nova eldonado en aprilo 2017] en la retejo [[Ondo de Esperanto]]
* [https://drive.google.com/file/d/1sksNN03hCEyd-41ZnFVenBQ-BrQ1BWRf/view jen ekzempla numero 1 2017 de versio] en la [[portugala]]
* [https://web.archive.org/web/20180807084936/http://www.heroldodeesperanto.com/ varba prezento de la retejo ''heroldodeesperanto.com'', lastfoje atingebla en aŭgusto 2018 (arkivigite)]
* [https://drive.google.com/file/d/0B9HUOkrPRndgUllieE9zUEx3Nlk/view?resourcekey=0-oy5ynOBvt_FqfAMYz8uA-Q kolora titolpaĝo de la numero 2270, marto 2017, 93-a jarkolekto]
* [http://www.esperanto.lt/board/data/novajxoj/HdE2316.pdf jen ekzempla numero 2316, januaro 2021, 97-a jarkolekto]
* [https://www.youtube.com/channel/UCR8CZREO3NQUY52pgBpVfhw] youtube-kanalo de Heroldo.
* [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:429086/E Katalogo de] [[Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]]
* [https://epo.librarything.com/work/5214632/details/242971419 Katalogo &quot;Erfgoedbib&quot;] en ''[[LibraryThing]]''

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

&lt;hr&gt;

Jen kiel ĝin prezentis la [[Enciklopedio de Esperanto]] en [[1934]]:

'''Heroldo de Esperanto'''. Unu el la plej gravaj gazetoj en Esperanto, semajna, ilustrita, internacia. HdE estas fondita en aprilo 1920 sub la titolo &quot;Esperanto Triumfonta&quot; de Teo Jung. Ĝi aperis de 20 nov. 1920 ĉiusemajne, de dec. 1924 ĝis fino de 1925, duonsemajne, dum la 15a [[UK 1923|Universala Kongreso]] (UK) 1923 ĉiutage. La nomon HdE ĝi ricevis kun la unua numero de 1925. Formato: 46x30 cm, kun kelkfojaj ŝanĝetoj. Paĝonombro: 4-6-8-10. Abonantaro: 20 nov. 1920 ĉirkaŭ 500, 3 sept. 1927 2900, fine de 1924 2500, aŭtune 1928 1800, l jan. 1929 pli ol 2000, apr. 1930 ĉirkaŭ 2600.
Ĝis aŭtuno 1928 HdE aperis en [[Horrem]] apud [[Kolonjo]], de tiam en Kolonjo. Redaktoro, poste ĉefredaktoro estis la fondinto kaj posedanto Teo Jung, respondeca redaktoro [[Joseph Ferdinand Berger]], anonca redaktoro M. Wieland. Kunlaboras multaj verkistoj kaj propagandistoj. Apud Heroldo de Esperanto aperis dum plimalpli longa daŭro diversaj aldonoj, eĉ apartaj eldonaĵoj, kiel &quot;Verda Stelo&quot;. Regulaj aldonoj en 1934 estas:
* [[Lingva Kritiko (periodaĵo)|Lingva Kritiko]], monata revuo por lingvaj demandoj (kun laboroj de la profesoraj fratoj [[Elio Migliorini|Elio]] kaj [[Bruno Migliorini]], [[Stefano la Colla]] ktp.);
* La Bela Mondo, monata paĝo por turismo ktp.;
* Nia Revueto, dumonata aldono por junuloj;
* La Strigo, dumonata paĝo pri literaturo kaj arto;
* Humoro, Distro, Ludo, dumonata paĝo;
* La Anteno, radiopaĝo;
* Sur la kvin linioj, muzika paĝo (redaktis [[Paul Bennemann]], [[Leipzig]]);
* La Regno Virina, paĝo por virinoj.
La kuraĝa iniciato - fondo kaj regula aperigo de semajna gazeto signas memorindan fakton en la historio de Esperanto, kun speciala graveco por la postmilitaj jaroj.

En 1925 Heroldo de Esperanto fondis Librofakon, kiu eldonis i. a. du romanojn de [[Erich Maria Remarque]], originalan historian verkon de [[Hermann Häfker]], &quot;[[Ĉirkaŭ la mondon kun la verda stelo]]&quot; de [[Joseph R. Scherer]], romanojn originalajn kaj tradukitajn, lernolibrojn ktp. La ĝis la jaro [[1934]] eldonitaj 64 diversgrandaj volumoj en tiu jaro havis vendvaloron de 2 140 [[svisa franko|svisaj frankoj]]. HdE havas dekomence propran presejon; presejestro estas [[Ludwig Goppel]]. Vidu pluajn detalojn en la 500a kaj 566 n-roj de Heroldo de Esperanto.

{{EdE|H}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Esperanto-gazetoj]]
[[Kategorio:Internaciaj gazetoj]]
[[Kategorio:FAME-premiitoj]]
[[Kategorio:Esperanto-eldonejoj|Heroldo de Esperanto]]
[[Kategorio:Eldonaĵoj de Heroldo de Esperanto| ]]
[[Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (Esperanto-gazetoj)]]</text>
      <sha1>gib7rjk5j59w0awxqqhpdwvyr5izh70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ho Chi Minh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11041</id>
    <revision>
      <id>9413054</id>
      <parentid>9396469</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9413054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11272" sha1="96xj5azzz94jsk2b288qceecw2jbu68" xml:space="preserve">{{Prisupre|pri=iama gvidanto de Vjetnamio|urbo|Ho-Ĉi-Min-urbo}}
{{Informkesto prezidento
| nomo=Hồ Chí Minh
| dosiero=Ho Chi Minh - 1946 Portrait.jpg
| grandeco de dosiero = 
| nacieco=[[vjetnamano]]
| loko de naskiĝo=[[Dosiero:Flag_of_France.svg|20px]] [[Nghe An]] (Nghệ An), [[Franca Hindoĉinio]]
| loko de morto={{Flago|Vjetnamio}} [[Hanoi]], [[Vjetnamio]]
| edzo/ino=Tăng Tuyết Minh 
| vico=2-a
| ofico= [[Prezidento de Vjetnaio|Prezidento de Demokrata Respubliko Vjetmanio]]
| de=[[2-a de septembro]] [[1945]]
| ĝis=[[2-a de septembro]] [[1969]]
| antaŭulo=la oficejo ekestis
| sekvanto=[[Tôn Đức Thắng]]
| partio=[[Komunista Partio (Vjetnamio)|Komunista Partio]]
| vicprezidento=
| ofico2= [[Ĉefministro de Vjetnamio|Ĉefministro de Demokrata Respubliko Vjetnamio]]
| de2=[[2-a de septembro]] [[1945]]
| ĝis2=[[20-a de septembro]] [[1955]]
| antaŭulo2=
| sekvanto2=[[Phạm Văn Đồng]]
| profesio= [[politikisto]]
}}
[[Dosiero:HCM Wohnhaus.jpg|eta|La domo de Ho-Ĉi-Min en [[Hanojo]]|250px]]
[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-48579-0009, Stralsund, Ho Chi Minh mit Matrosen der NVA.jpg|eta|Ho-Ĉi-Min kun la maristoj en la havenurbo [[Stralsund]] en la iama [[Orienta Germanio]], 1957|250px]]
'''HO Chi Minh''' ({{Vi}} '''Hồ Chí Minh,''' [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: [hò cǐ mīŋ̟], {{Eo}} laŭ PIV '''Ho-Ĉi-Min'''&lt;ref&gt;[[PIV]]&lt;/ref&gt;; {{Griza|antaŭe}} '''Nguyễn Sinh Cung''' kaj konata kiel '''Bác Hồ,''' aŭ '''Onklo Ho''') estis [[Vjetnamio|vjetnama]] [[Komunismo|komunista]] [[Revolucio|revolucia]] gvidanto, ĉefministro ([[1954]]) kaj prezidento (1954 – 1969) de [[Vjetnamio|Nord-Vjetnamio]].

== Biografio ==
Ho Chi Minh fariĝis [[komunisto]] kiam li loĝis en [[Britio]] kaj [[Francio]] (1915 – 1927). En [[Francio]] en [[1918]] li kampanjis por sendependiĝo kaj en [[1919]] li peticiis la pac-konferencon de Versajlo, Francio, postulante egalrajtojn por Hindoĉinio.

Poste Ho Chi Minh iĝis fondanta ano de la [[Franca Komunista Partio]], kaj pasigis tempon en [[Moskvo]]. Li translokiĝis al [[Hongkongo]], kie li fondis la Hindoĉinan Komunistan Partion.

Li prenis la nomon Ho Chi Minh ({{Eo}} Li, Kiu Lumigas) kaj revenis al Vjetnamio en [[1941]] kaj deklaris sendependiĝon. Li gvidis la movadon [[Viet Minh]] por sendependiĝo kaj sukcese batalis kontraŭ Francio inter [[1946]] kaj [[1954]].

Li fariĝis prezidento de Nord-Vjetnamio je la [[2-a de marto]] 1946. Je la [[6-a de marto]] li subskribis interkonsenton laŭ kiu Francio akceptis Vjetnamion kiel sendependan ŝtaton.

Dum la 1960-aj jaroj li batalis por la reunuiĝo de Norda kaj Suda Vjetnamo. Li gvidis preskaŭ senĉesan militon kontraŭ Francio kaj poste Usono ĝis sia morto en [[1969]].

== Ideologio ==
Jeno estis priskribita kiel la kerno de la ideologia sistemo de la nomita [[Pensaro Ho Ĉi Minh]], kiel estis kodigita de la [[Vjetnama Komunista Partio]]:
&lt;ref&gt;Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nhà xuất bản. Dokumento de la 9a Nacia Kongreso, Publishing House. National politics, Hanoi, 2001, p. 83.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tthcm2&quot;&gt;Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh. Nhà xuất bản chính trị quốc gia. Tái bản lần thứ hai, 2006, trang 22&lt;/ref&gt;
* Nacia liberigo, klasa liberigo, homa liberigo
* Nacia sendependeco
* Nacia unueco
* Popola posedrajto; konstruo de la vera ŝtato de la popolo, fare de la popolo, por la popolo
* Nacia defendo de ĉiu popolo, konstruo de la popolaj armitaj fortoj
* Ekonomia kaj kultura disvolvigo, konstante plibonigante materian kaj spiritan vivon de la popolo
* Revoluciaj etikaj necesoj, ŝparemo, integreco, justeco, kaj nepartieco
* Zorgo de promocio de revoluciaj generacioj por la estonteco
* Konstruo de pura, forta partio, kadroj kaj partimembroj kiuj estas kaj estroj kaj fidelaj servistoj de la popolo

== Ho Chi Minh kaj Esperanto ==
Laŭ [http://esperanto.cri.cn/1/2006/12/27/1@51427.htm artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140629214056/http://esperanto.cri.cn/1/2006/12/27/1@51427.htm |date=2014-06-29 }} de [[Ĉina Radio Internacia]], Ho Chi Minh interesiĝis pri esperanto kaj eĉ povis paroli ĝin. En la artikolo, oni povas legi :

{{Citaĵo|Nuntempe, surbaze de fidindaj fontoj de informado mi malkovris, ke li sciis ankaŭ Esperanton, kaj Ho Chi Minh reale estis esperantisto. De 1914 ĝis 1917 Ho Chi Minh vivis en Anglio. Krom la anglan lingvon, li lernis ankaŭ Esperanton, partoprenis la sindikatan movadon kaj la skoltisman organizon de Anglio. Tiutempe anglaj skoltoj ŝatis paroli Esperanton en siaj kunsidoj kaj renkontiĝoj.

Post la Aŭgusta Revolucio de 1945 krom la francan, anglan kaj ĉinan, la Radiostacio de Vjetnamio uzis ankaŭ Esperanton por elsendi siajn novaĵojn tra la mondo. Prezidanto Ho Chi Minh sugestis al tiama direktoro de &quot;[[Voĉo de Vjetnamio]]&quot;, ke Esperanto, krom aliaj lingvoj, estis utiligata por disvastigi tra la mondo la &quot;Deklaracion de Sendependo&quot; de Vjetnamio. Tiamaniere Vjetnamio estis la unua azia lando uzinta la internacian lingvon en radio. La ĉiutaga radio-elsendo en Esperanto daŭris de septembro 1945 ĝis la eksplodo de la agresmilito fare de la francaj koloniistoj en Vjetnamio en decembro 1946.

En 1954, post la subskribo de la Ĝeneva Konvencio por paco en Hindoĉinio, internacia kontrola delegacio konsistanta el reprezentantoj de Hindio, Kanado kaj Pollando alvenis Vjetnamion por efektivigi sian funkcion. La delegacio estis akceptita de la Prezidanto Ho Chi Minh. En tiu renkontiĝo Prezidanto Ho parolis angle kaj france kun la gastoj. Turninte sin al polaj delegitoj li subite demandis: &quot;Ĉi tie ĉeestas reprezentantoj de Pollando, la patrujo de Doktoro Zamenhof, la kreinto de la internacia lingvo? Do kiu el vi povas paroli Esperanton?&quot;. Du el ili levis siajn brakojn. Ho Chi Minh montriĝis ĝoja kaj de tiu ĉi momento li babiladis kun tiuj poloj en Esperanto. [...]

En 1968, unu jaro antaŭ sia morto, dum vizito al aviadistoj de la Popolaj Armefortoj de Hanojo, en intima konversacio Ho Chi Minh foje klarigis al ili pri Esperanto. Li diris: &quot;Ĉiuj nacianoj, krom sian patrinan lingvon, povas lerni nur Esperanton por egalrajte kontaktiĝi unu al la alia. Esperanto estas facila por la ellernado kompare kun la nacilingvoj.}}

==En Esperanto aperis==
*'''Tagkajero en prizono'''. Tradukis [[Dao Anh Kha]]. Eld. [[Fremdlingva Eldonejo]], [[Hanojo]] 1966.
*'''Ho Chi Minh: Versaĵoj kaj prozo'''. Tradukis [[Dao Anh Kha]], [[Nguyen Minh Kinh]] kaj [[Dang Dinh Dam]]. Eld. [[Fremdlingva Eldonejo]], [[Hanojo]] 1980.
===Recenzoj===
Pri ''Tagkajero en prizono''
{{citaĵo|La aŭtoro, estro de la plej aktuala kaj plej suferanta popolo, montriĝas per siaj [[poemeto]]j posedanto de forta spirito. Kiu, vivaĉante longe, longe en malliberejoj kun la kutimaj skabio, cimoj, frosto, malsato, soifo, severeco, pedikojn kaj nenio bona, havus la laŭdindan humoron verki tagofine sian poemeton, nur kvarversan, mildan, simplan pri la taga notindaĵo, aŭ pensi iom filozofe pli profunde? Vidu:
&lt;poem&gt;
«Suferas la rizgreno sub la bato rizpistila
Sed pasis la elprovo, miros vi pro blanko brila!
Similaj estas homestaĵoj en ĉi-monda vivo
Por iĝi hom’ necesas la pistil’ de malfeliĉo.»
&lt;/poem&gt;
La sinsekvaj poemetoj konigas la homon kaj rakontas parton de lia vivo. La [[traduko]] estas klara; sed estas videble ke la tradukinto devis forte streĉi la
kordon por harmoniigi la rimojn! Estas notindaj du interjekcioj: ''Ua..,! ua...! ua! uaa!'', por esprimi ploron de bubo kaj: ''fing, fing, fing...'' (pluveto vibradas); sed ne ŝajnas necesa tiu ''pa, li elveture saltis'', ĉar en [[Plena Vortaro]] ni jam havas ''Hopi'' por invito al salto.|[[Salvador Gumà]]. [[Boletín]] n161 (maj 1967)}}
----
Pri ''Ho Chi Minh''
{{citaĵo|La Fremdlingva Eldonejo en Hanojo «Ruĝa Rivero&quot; prezentas al ni 128-paĝan [[broŝuro]]n «Ho Chi Minh&quot;. Ĉiu pli aŭ malpli klera homo, ĉu Vjetnamo aŭ ne, komunisto aŭ ne, scias ion pri la unika personeco de tiu [[nacia heroo]]. Oni ofte legis jam pri li. Sed tiu broŝuro enhavas 23 versaĵojn kaj 9 [[ĉapitro]]jn de prozo el la plumo de Ho Chi Minh mem, tradukitaj de la al ni
jam bone konata Dao Anh Kha kaj Nguyen Minh Kinh kaj Dang Dinh Dam. La versaĵoj, traktantaj naturon, mizeron kaj batalon, laŭ ritmo, rimoj, sono ne ĉiam senteblas kiel «versaĵoj&quot;. Ili datumas el la kvardekaj jaroj, la prozo el la dudekaj. Temas unuavice pri historiaj [[fakto]]j el sufer- kaj batalplenaj jaroj, kiuj lumigas la fifamajn agojn de la francaj koloniistoj kaj de la usonaj [[imperiisto]]j. Ne mankas rimarkindaj [[atentigo]]j, ek?.. «Ekzistas nur du rasoj en la universo, tiu de ekspluatantoj kaj tiu de ekspluatatoj&quot;.
Aparte menciindaj estas la du lastaj ĉapitroj «Deklaracio pri sendependeco de Vjetnama Demokratia Respubliko&quot; voĉlegata la 2an de septembro 1945 de [[Prezidanto]] Ho Chi Minh dum mitingo de duon-miliono da personoj en Hanojo, kaj &quot;Testamento&quot; el la jaro 1969 kun [[konsilo]]j kaj profetaj eldiroj, koncernantaj la Partion kaj la estontecon de [[VDR]].
&lt;poem&gt;
Se unuanimos
ni en aro kanta,
ja sukcesi finos
tia verko granda.
&lt;/poem&gt;|[[Hella Sauerbrey]]. [[Der Esperantist]] n112 feb. 1982}}

==Literaturo==
'''Prezidento Ho Chi Minh (resuma biografio)'''. Fremdlingva eldonejo. Hanojo, 1970. 154 paĝoj.
{{citaĵo|En la antaŭparolo de ĉi tiu interesa [[verko]] aperas interalie: “la meritoj kaj la verkoj de Prezidento Ho Chi Minh estas senmezuraj, kiel alta ĉielo kaj vasta maro.&quot; La libro estas ne nur biografio de eminenta ŝtatestro, sed ankaŭ
ekzalta [[panegiro]], pasia kaj patosa kulto al homo, kiu nedubeble faris al si lokon en la monda historio kaj speciale en la [[historio]] de sia lando disŝirata de kruela kaj longa milito.
La konstanta majuskligo de la litero L en la pronomo ''li'', kiam per ĝi oni aludas la antaŭ nelonge mortintan Prezidenton Ho Chi Minh, iom ŝokas niajn okcidentajn morojn.|[[Boletín]] n184 (mar 1971)}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Eo}} [http://www.ipernity.com/blog/xuanautuno32/117668 Artikolo de Tran Quan Ngoc pri Ho Chi Minh kaj Esperanto]
* {{En}} [http://blogs.bl.uk/european/2017/07/esperanto-as-an-asian-language.html Artikolo pri aziaj landoj kaj Esperanto]
* {{En}} [http://freelao.tripod.com/id42.htm Faktoj pri Ho Chi Minh] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051013093235/http://freelao.tripod.com/id42.htm |date=2005-10-13 }}&lt;!-- Faktoj Pri HO Chi Minh per lia antaŭa Kolonelo --&gt;
* {{En}} [http://www.time.com/time/time100/leaders/profile/hochiminh.html Biografieto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090520080848/http://www.time.com/time/time100/leaders/profile/hochiminh.html |date=2009-05-20 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090520080848/http://www.time.com/time/time100/leaders/profile/hochiminh.html |date=2009-05-20 }}&lt;!-- _TIME_ 100: HO Chi Minh --&gt;
* {{En}} [http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/0519.html Nekrologo]&lt;!-- (Nov-Jorkio, Novjorko) (Tempoj, Fojoj, Horoj) Nekrologo, 19-a de majo, 1969 --&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj|q=Ho Chi Minh}}
{{Malvarma milito}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Ho Chi Minh}}

[[Kategorio:Prezidantoj de Vjetnamio]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj la 19-an de majo]]
[[Kategorio:Mortintoj la 2-an de septembro]]</text>
      <sha1>96xj5azzz94jsk2b288qceecw2jbu68</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historio de Esperanto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11938</id>
    <revision>
      <id>9412957</id>
      <parentid>9354441</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49821" sha1="k73arlqso66kyv2wfdust8g5i2mlczj" xml:space="preserve">{{TemasPri|la historio de [[Esperanto]]|verkoj kun sama aŭ simila titolo|[[Historio de Esperanto (verkoj)]]}}
[[Dosiero:1912-privat-historio.jpg|eta|1912-privat-historio]]
La '''historio de Esperanto''' okupiĝas pri diversaj aspektoj de la lingvo kaj movado [[Esperanto]].

== Esperanto-historiografio ==
{{Ĉefartikolo|Verkoj pri Esperanto-historio}}
Estas malfacile precize difini, kio estas la historio de Esperanto. Historio de unuopa lando povas koncentriĝi je tiu lando, kaj historio de unuopa asocio je tiu asocio. La historio de Esperanto havas plurajn aspektojn:
* la lingva historio, do la estiĝo kaj evoluo de la lingvo mem;
* la homoj kiuj parolas Esperanton, tio estas la lingva komunumo;
* la Esperanto-movado kun la strebado subteni la lingvon kaj akceptigi ĝin;
* la organizaĵoj;
* la kulturaj produktoj de la lingvo-komunumo.

Utilaj verkoj por la studanto kaj esploranto estas ''[[Enciklopedio de Esperanto]]'' kaj ''[[Esperanto en Perspektivo]]''. La superrigardaj verkoj, kiuj ne estas superrigardetoj, restas maloftaj. Precipe mankas vera lernolibro pri Esperanto-historio.

== Historia superrigardo ==
=== La unuaj strukturoj (&quot;rusa&quot; kaj &quot;franca&quot; periodoj) 1887-1903 ===
[[Dosiero:Unua Libro.jpg|eta|dekstra|&quot;Unua libro&quot;, Varsovio 1887, rusa eldono]]
La unua varbilo por la nova lingvo estis la &quot;[[unua libro]]&quot; el julio 1887, kiun [[Ludoviko Lazaro Zamenhof|Ludoviko Lazaro Zamenhof (Lazarj/Lejzer Markoviĉ Zamenhof)]] publikigis en [[Varsovio|Varsovio (tiutempe situanta en Rusia imperio)]]. Temis fakte nur pri 40-paĝa broŝuro. Tiun kaj aliajn varbilojn Zamenhof dissendis, kaj li metis anoncojn en gazetojn.

Por interligi la novajn esperantistojn, li eldonis [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon &quot;Esperanto&quot;|Adresaron de la personoj kiuj ellernis la lingvon]]. La unua el 1889 enhavis jam mil homojn, kvankam tio ne nepre signifas ke ĉiu (bone) parolis Esperanton. Tamen la modesta nombro montras ke Zamenhof ne nur simple publikigis sian projekton kaj atendis la finan venkon, sed investis multe da mono kaj tempo. La Adresaroj poste fariĝis jarlibroj.

Fine de 1888 la volapukista klubo de [[Nurenbergo]] (Germanio) transiris al Esperanto. Kun nurenberganoj Zamenhof eldonis la revuon [[La Esperantisto]]. Ĝi fariĝis la plej grava interligilo por la anoj de la nova lingvo, kaj nun estas grava fonto por tiu epoko. [[Rusia imperio]] entenis la plej grandan nombron da parolantoj, pro tio, oni nomas unuan periodon de Esperanto-movado &quot;rusa periodo&quot;. Danke al mondonacoj eblis daŭrigi la projekton, sed en [[1895]] la rusa cenzuro por mallonga tempo malpermesis envenigi la revuon al [[Rusio]]. La taskon provizi gazeton al la movado transprenis junaj svedoj en [[Upsalo]]: [[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]].

Krom la nurenberga klubo, kiu tamen jam en 1894 forlasis la movadon, ekzistis kelkaj unuopaj kluboj, ekzemple en [[Moskvo]], [[Sankt-Peterburgo]] kaj Schalke (nun parto de [[Gelsenkirchen]]). Ĝenerale, la kreskado de la movado estis malrapida.

En 1898 la franca esperantisto [[Louis de Beaufront]] fondis franclingvan societon (kiu en 1903 nomis sin fakte franca). Ĝi havis ankaŭ membrojn en nefranclingvaj landoj, sed ĝia organo ''[[L' Espérantiste|L'espérantiste]]'' estis preskaŭ nur en la franca. Al la propagandisto de Beaufront oni aljuĝas ankaŭ la varbadon de intelektuloj, ekzemple [[Théophile Cart]], [[Carlo Bourlet]] kaj [[Hippolyte Sebert]]. Tiu estis la &quot;franca periodo&quot;.

=== Fondista epoko de Esperanto (aŭ: &quot;internacia periodo&quot;) 1903-1914 ===
[[Dosiero:1905-03-ge-frankf-mapo.jpg|eta|dekstra|Esperanto en Eŭropo, 1905]]

De proks. 1903 ĝis la [[unua mondmilito]] fondiĝis multaj landaj asocioj, ekzemple en [[1903]] la svisa, en 1906 la germana kaj en 1910 la usona.

En tiu ĉi periodo komenciĝis ankaŭ la vico de la [[Universala Kongreso|Universalaj Kongresoj]]. La unua grandeta internacia renkontiĝo de esperantistoj okazis en 1904 en la franca urbo [[Calais]] kaj la brita [[Dover]]. La [[UK 1905|unua Universala Kongreso de Esperanto]] okazis en 1905 en [[Bulonjo-ĉe-maro]] ĉe la nordfranca marbordo.

Dum tiu kongreso oni akceptis interalie Lingvan Komitaton kaj la Fundamenton de Esperanto, por servi al la stabileco kaj evoluo de la lingvo.

[[Universala Esperanto-Asocio]] fondiĝis en 1908. Malgraŭ la komenca intenco, ĝi ne sukcesis tiri ĉiun Esperanto-agadon sub sian ombrelon. Dume la naciaj societoj provis memstare fondi federacion, sed la [[Internacia Unuiĝo de Esperantistaj Societoj]] (1913) ne vere ekvivis, pro la [[unua mondmilito]].

Certa rompo en tiu epoko, kiu vidis precipe progreson de Esperanto, estis la [[Ido (lingvo)|Ido]]-krizo de 1907/1908 kaj la sekvaj jaroj. Tamen la nombro de esperantistoj, kiuj transiris al tiu nova lingva projekto, restis tre limigita.

Dum la [[unua mondmilito]] ne eblis multe agadi, krom ke diverslandaj esperantistoj uzis Esperanton por la militpropagando, donacis ruĝkrucan ambulancon aŭ instruis Esperanton al militkaptitoj aŭ aliaj internigitoj.

=== Dum la una mondmilito (1914 - 1918) ===
{{Ĉefartikolo|  Esperanto dum la Unua Mondmilita periodo}}La [[10-a UK|Deka UK]] en [[Parizo]] en [[1914]] okazis dum la komenco de la [[unua mondmilito]]. 

Je la 14a de aprilo 1917 [[L.L. Zamenhof]] mortis

=== Organizaj disputoj kaj la kolonja solvo 1920-1933/34 ===
[[Dosiero:1926-Locarno.jpg|eta|dekstra|Konferenco en [[Lokarno]], 1926]]
Post la milito oni provis atingi akordon inter UEA kaj la naciaj societoj serve al komunaj celoj de la movado. Oni volis internacian lobiadon por la lingvo, propagandon kaj instruadon en landoj sen propra movado, atentigon pri radio-elsendaĵoj en Esperanto ktp., kaj por tio oni bezonis strukturon kaj financadon.

Kvankam jam ekzistis ideoj pri &quot;komuna solvo&quot;, kun integrigo de la naciaj societoj en UEAn, kun komuna Komitato, provizore venkis organizo kun disaj organoj. En 1922 UEA kaj la naciaj societoj interkonsentis kunlabori laŭ la [[kontrakto de Helsinki]]. En tiu [[Helsinko-sistemo]], UEA unuflanke kaj la naciaj societoj aliflanke komune elektis kaj financis [[Internacia Centra Komitato|Internacian Centran Komitaton]]. Tiu ICK poste havis oficejon kaj direktoron ([[Robert Kreuz]]).

Pro malkontentoj pri la helsinka organizo la naciaj societoj serĉis novan solvon. Ili minacis fondi novan internacian asocion, tiel ke UEA devis konsenti al kompromiso. En la [[UK 1933|UK de Kolonjo]] en 1933 oni subskribis interkonsenton, laŭ kiu la naciaj societoj aliĝas al UEA, pagas por siaj aligitaj membroj, kaj sendas anojn en la Komitaton. La [[Interkonsento de Kolonjo]] estas la bazo ankaŭ por la nuntempa UEA, kun kelkaj intertempaj modifoj.

=== Malpermesoj kaj Dua mondmilito ===
{{Ĉefartikolo|Persekutado kontraŭ esperantistoj}}
Jam antaŭe ekzistis malhelpoj al la laborista Esperanto-movado. Dum la 1930aj jaroj okazis, en Germanio kaj [[Portugalio]], ke ankaŭ neŭtralaj Esperanto-asocioj suferis malpermeson. Ankaŭ en [[Sovetunio]] esperantistoj ne plu povis havi organizan strukturon. La [[Dua mondmilito]] estis plia bato por la movado, precipe dum 1940-1944. Ankaŭ en la neŭtralaj aŭ nemilitantaj landoj la milito havis sekvojn, ekz. per rekrutigo de junaj viroj.

=== Esperanto en la Malvarma Milito 1945-1989 ===
Nur dum mallonga fazo post la milito, en orienta Eŭropo la esperantistoj rajtis reorganizi la landajn movadojn. Jam en [[1949]], kiam la komunismaj diktaturoj estis firme establitaj, multaj el tiuj landaj movadoj devis ĉesi labori. Nur post la morto de [[Stalin]] en 1953 la situacio fariĝis pli bona, sed en unuopaj landoj refondiĝo de landa asocio estis permesita nur post multaj jaroj. Daŭris sufiĉe longe ĝis tiuj landaj asocioj povis aliĝi al UEA, ekz. la soveta nur en 1989.

uzo de Esperanto en [[Tajvano]] dum regado de [[Ĉiang Kai-ŝek]] estis ankaŭ [[Tabuo|tabua]] pro ĝia asociigo kun [[komunismo]].&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto | url = http://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2018/06/27/2003695611 | titolo = The ones who hope: the journey of an artificial language | alirdato = 2018-06-27 | familia nomo = Lin | persona nomo = Catherine | dato = 2018-06-27 | verko = Taipei Times | eldoninto = The Taipei Times | lingvo = en | citaĵo = After the end of Japanese rule, the Chiang Kai-shek (蔣介石) regime associated Esperanto with Communism, creating a taboo against learning the language that only lifted in 1988 upon Chiang Ching-kuo’s (蔣經國) death.}}&lt;/ref&gt;

Post la reveno de la orienteŭropaj asocioj (ĉ. aŭ post 1955) la movado havis siajn apogojn kaj la okcidente kaj oriente. Oni penis laŭeble kunlabori kaj havi rilatojn malgraŭ problemoj en komunismaj diktaturoj. Okazis ekzemple, ke [[Universala Kongreso|Universalaj Kongresoj]] kelkfoje estis aranĝataj en komunismaj landoj. La unua kazo estis en Zagrebo, Jugoslavio, en 1953. La unua UK aranĝita en lando de la sovetia bloko estis tiu de Varsovio en 1959. Poste proks. ĉiun kvaran fojon UK estis en orienteŭropa lando.

Dum tiu ĉi periodo plifortiĝis Esperanto ankaŭ en [[Ĉinio]] kaj ankaŭ en la suda duono de la tero. Tio vidiĝis en la 1970aj jaroj ekzemple en la aliĝo de pluraj sudamerikaj landaj asocioj al UEA. En 1981 okazis la unua UK en la suda terduono, nome en [[Brasília]].

Teknika evoluo favoris Esperanto-muzikon, ĉar produktado de sondiskoj iĝis malpli multekosta. En la 1970aj jaroj ekaperis la kompaktkasedo (sonkasedo), kaj en la 1980aj jaroj la kompaktdisko (lumdisko).

=== Esperanto post la falo de la Berlina muro (1989-) ===
[[Dosiero:2004-04 estraro.jpg|dekstra|eta|Estraro de UEA, aprilo 2004]]
La [[Orienta Eŭropo|orienteŭropa]] eksigo de [[komunismo]] en la komenco de la [[1990-aj jaroj]] signifis novan epokon por la orienteŭropaj Esperanto-asocioj. La disfalo de burokrataj socialistaj reĝimoj en Sovetunio kaj la orienta Eǔropo forprenis per unu bato signifajn materiajn rimedojn, kiel subvenciitajn propraĵojn kaj eldonaĵojn, salajratajn funkciulojn kaj instruistojn. Esperantistaj organizaĵoj estis dekumitaj kaj kluboj fermitaj. Aliflanke, oni liberiĝis el oficialaj propagandaj politikoj.

La interreto ekstaris kiel komunikilo por la ĝenerala publiko, kio profitigis la internacian Esperanto-komunumon. Konsidera parto de la Esperantaj komunikado kaj publikigado okazis nun nur interrete. En 2007 la [[Pola Radio]] havis sian lastan aeran elsendon kaj estis transigita al la interreto.

=== Kreskanta uzado de Esperanto ekde la 60-aj jaroj ===
Diversaj nombroj indikas kreskantan uzadon de Esperanto dum la pasintaj jardekoj.

La '''hungara censo''' kalkulis 942 Esperanto-parolantojn en 1941, 2 083 en 1990, 4 575 en 2001&lt;ref&gt;[http://www.nepszamlalas2001.hu/hun/kotetek/18/tables/load1_32.html hungara censo]&lt;/ref&gt; kaj 8 397 in 2011. Por 985 el tiuj ĉi lastaj Esperanto estis familia aŭ gepatra lingvo.&lt;ref&gt;[http://www.eszperanto.hu/egyeb/alk/nepszamlalas-2011.htm hungara census 2011]&lt;/ref&gt;

Dum la sesdekaj jaroj la [[jarlibro]] de [[UEA]] listigis 58 (1961), 67 (1962) kaj 83 (1965) nomojn de [[Denaskaj Esperanto-parolantoj|Esperanto-'''denaskuloj''']].&lt;ref&gt;Vidu la fontojn ĉe [[Denaskaj Esperanto-parolantoj#Nombro kaj denaskuloj de dua kaj tria generacio|Denaskaj Esperanto-parolantoj]]&lt;/ref&gt; En 1996 estis proks. 350 kazoj de ''familioj'' kun denaskaj Esperanto-parolantoj;&lt;ref name=&quot;Corsetti&quot;&gt;Corsetti, Renato (1996). A mother tongue spoken mainly by fathers. Language Problems and Language Planning 20: 3, 263-73&lt;/ref&gt; kun mezume du infanoj en ĉiu familio oni povas supozi, ke estis sepcento da denaskulaj infanoj tiutempe.

Estas nun Esperanto-asocioj en dudeko da '''afrikaj landoj''';&lt;ref&gt;[https://uea.org/landoj/afriko UEA]&lt;/ref&gt; preskaŭ ĉiuj el tiuj fondiĝis post 1960. La nombro de afrikaj adresoj en la jarlibro &quot;[[Pasporta Servo]]&quot; kreskis de 18 en 1988/89 al 59 en 2005.&lt;ref&gt;Vd. [[Statistiko de Esperantujo#Afriko|Statistiko Afriko]] por la fontoj; en Pasporta Servo listiĝis 900 gastigantoj en 1988/89 kaj 1364 en 2005; la procentaĵo de afrikaj adresoj do kreskis de 2 % al 4,3 %&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Renkontiĝoj_en_Germanio_partoprenantoj.png|eta|250px|Esperanto-renkontiĝoj en Germanio (kaj unu renkontiĝo en Pollando, AS) 1957–2007]]
Eldoniĝis kvar '''muzikalbumoj''' en Esperanto en la sesdekaj jaroj, 17 en la sepdekaj, 58 en la okdekaj, 75 en la naŭdekaj kaj pli ol cent en la unua jardeko de la nova jarmilo.&lt;ref&gt;Vd. la liston de [[Esperanto-muzikalbumoj#Resumo la.C5.AD jardekoj|Esperanto-muzikalbumoj]]&lt;/ref&gt; Estas rete disponeblaj nun pli ol 3000 kantoj en Esperanto.&lt;ref&gt;[http://esperantorondo.blogspot.de/2013/05/3000-kantoj-en-la-libera-esperanto.html 3000 kantoj]&lt;/ref&gt;

La nombro de '''partoprenantoj en Esperanto-renkontiĝoj''' de almenaŭ unu semajno en Germanio kreskis de proks. 100 en la fruaj sepdekaj jaroj al proks. 800 en 2008.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/eo/2/21/Renkonti%C4%9Doj_en_Germanio_partoprenantoj.png |titolo=Jen |alirdato=2015-06-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160423123244/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/eo/2/21/Renkonti%C4%9Doj_en_Germanio_partoprenantoj.png |arkivdato=2016-04-23 }}&lt;/ref&gt;

La Esperanto-'''Vikipedio''' enhavas nun pli ol 215 000 artikolojn (junio 2015); aldoniĝas proks. 1000 novaj artikoloj ĉiumonate. Tiuj nombroj similas al la slovaka (proks. 205 000), bulgara (proks. 203 000) kaj dana (proks. 200 000; junio 2015) versioj de la vikipedio.&lt;ref&gt;[https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#100_000.2B_articles List of Wikipedia], 2015-06-15, 5h58 UCT&lt;/ref&gt; Antaŭ la apero de la vikipedio en 2001 ne ekzistis Enciklopedio en Esperanto pri ĝeneralaj temoj; ''Enciklopedio de Esperanto'' (pri Esperanto-temoj) eldoniĝis en 1934 kaj ekde tiam ne estis redaktita.

Inter 1906 kaj 1971 aperis ĉ. 28 '''disertacioj''' pri Esperanto kaj interlingvistiko, do proksimume unu ĉiun duan aŭ trian jaron. Tiu nombro forte grandiĝis: Inter 1975 kaj 1987 entute aperis 95 disertacioj, do ekde 1975 ĉiujare mezume pli ol 7.&lt;ref&gt;Edward Symoens. Bibliografio de disertacioj pri Esperanto kaj interlingvistiko. Rotterdam (UEA). 1989. Grafikaĵoj ĉe [http://www.esperanto-sat.info/article204.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150924002236/http://www.esperanto-sat.info/article204.html|date=2015-09-24}}; kp. [[Statistiko de Esperantujo#Interlingvistiko.2C Esperantologio kaj Esperanto-studoj|Statistiko_de_Esperantujo]]&lt;/ref&gt;
&lt;!-- Pliaj indikoj de la kresko ĉe [[Statistiko_de_Esperantujo#Kresko]] --&gt;

== Datoj el la Esperanto-historio (kronologio) ==
Datoj unuflanke gravaj por la Esperanto-parolantoj, aliflanke por transdono al eksteruloj, ĵurnalistoj k. s. La listo enhavu prefere datojn el ĉiuj kampoj de la Esperanto-aplikado kaj historio. 

'''Grasaj datoj''' por agnosko/subteno/uzado flanke de eksteraj/plurlingvaj instancoj kaj entreprenoj. (Ordigo laŭ tempo; jaro antaŭ specifa dato).

Por pliaj detaloj pri specifaj jaroj vidu la [[:Kategorio:Esperanto laŭ jaroj]]

=== Elektitaj okazaĵoj de ĉiu jaro ===
(Inversa kronologio)

==== 2020aj Jaroj ====
* '''2026'''
** '''Aprilo''': Aŭstrio metas la Esperanto-kulturon sur la liston de la nacia nemateria kulturheredaĵo. Post Pollando (2014) kaj Kroatio (2019) Aŭstrio estas la tria lando, kiu tiel rekonas la Esperanto-kulturon.&lt;ref&gt;[https://www.unesco.at/presse/artikel/article/vier-neue-eintragungen-im-nationalen-verzeichnis-des-immateriellen-kulturerbes Aŭstra Unesko-komisiono: Kvar novaj eroj en la nacia listo de la nemateria kulturheredaĵo], [https://www.bmwkms.gv.at/themen/aktuell/neue-eintragungen-nationales-verzeichnis-immaterielles-kulturerbe-.html Aŭstra ministerio pri kulturo k. a.: Novaj eroj en la nacia registro de la nemateria kulturheredaĵo]&lt;/ref&gt;
* '''2025'''
** '''Oktobro/novembro''': La enreta tradukilo [[DeepL]] aldonas Esperanton (en beta-versio); antaŭe ili tradukis nun 35 lingvojn, nun 114.&lt;ref&gt;[https://support.deepl.com/hc/en-us/articles/360019925219-DeepL-Translator-languages Support DeepL]&lt;/ref&gt; Entute Esperanto estas entenata en deko da tradukiloj.&lt;ref&gt;[https://machinetranslate.org/esperanto machinetranslate.org, Esperanto]&lt;/ref&gt;
** '''Junio''': Ekzistas nun [[Artefarita intelekto#Artefaritaj intelektoj komunikantaj en Esperanto|almenaŭ 11 senkostaj babilrobotoj]], kiuj scias komuniki en Esperanto - parte eĉ voĉe.
** Plu vidu ĉe [[2025 en Esperantujo]]
* '''2024'''
** '''Oktobro:''' [[Microsoft]] aldonas Esperanton al la lingvoj en sia [[Bing (retejo)|Bing]]-tradukilo&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Microsoft_Translator&amp;diff=next&amp;oldid=1254337846 Dato laŭ la ŝanĝo en la angla vikipedio]&lt;/ref&gt;; per tiu lingvo-aldonado la tradukilo progresas de 136 al 177 ofertataj lingvoj kaj lingvovariaĵoj.
** 3a ĝis 10a de aŭgusto: 109a [[Universala Kongreso]] en [[Aruŝo]], [[Tanzanio]], la unua UK en Afriko.
** '''Februaro''': La kantisto [[Sandro Machado]] partoprenis per esperantlingva kanto en la antaŭselektado de kontribuo de [[San Marino]] por la [[Eŭrovizia Kantokonkurso]] 2024 (&quot;Una Voce per San Marino&quot;). Li atingis partoprenon en duonfinalo kaj en espero-rondo (kvina duonfinalo).&lt;ref&gt;La kanto en la [https://www.youtube.com/watch?v=XeIxFLbQQsM?&amp;t=4849 kvara] kaj en la  [https://www.youtube.com/watch?v=TR1rmXQwhs8&amp;t=3956s kvina] duonfinalo.&lt;/ref&gt; Tio estas la unua partopreno de esperantlingva kanto en la Eŭrovizia Kantokonkurso.
** Plu vidu ĉe [[2024 en Esperantujo]]

* '''2023'''
** '''12-a de junio''': Unua UN-kunveno kun prelegoj en Esperanto kaj samtempa interpretado en Esperanto; okazis tri prelegoj en Esperanto. Estis la &quot;Tema Renkontiĝo pri Multlingvismo tra la UN-sistemo&quot;.&lt;ref&gt;Raportis [https://sezonoj.ru/2023/06/un-10/ La Ondo de Esperanto], krome [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2023/07/Informilo65-2304.pdf Esperanto kaj UN. Informilo de la oficejo de UEA por rilatoj kun UN, n-ro 65, julio-aŭgusto 2023] kaj [https://esperantohea.hu/konstrui-komunan-komprenigon-per-multlingvismo/ Hungara Esperanto-Asocio]&lt;/ref&gt; &quot;Esperanto estis unuafoje uzata oficiale en konferenco de UN.&quot;&lt;ref&gt;[https://esperantohea.hu/konferenco-de-poliglotoj-en-budapest-2023-prelego-pri-esperanto-kaj-hungario/ HEA]&lt;/ref&gt;
** En la hungaria parlamento tri deputitoj el entute 200 informas, ke ili parolas Esperanton; entute estas kvin, kiuj trapasis la B2-ekzamenon pri Esperanto. Per tio la lingvokono pri Esperanto atingis lokon sep en la hungaria parlamento; antaŭ Esperanto troviĝas la lingvoj angla (127), germana (69), rusa (23), franca (14), hispana (7) kaj itala (7). &lt;ref&gt;Laŭ [https://mandiner.hu/cikk/20230319_politikusok_nyelvtudas_nyelvvizsga_statisztika_lista_parlament_frakciok_kormanypartok_ellenzek informo en la gazeto Mandiner, 2023-03-19] kaj laŭ aldono de László Szilvási en la retlisto &quot;informa reto&quot; (groups.io), 2023-03-20, 02:03.&lt;/ref&gt;
** Plu vidu ĉe [[2023 en esperantujo]]
* '''2022'''
** '''Decembro''': En la internacia kantokonkurso ''Eurovision of Minorities Languages'' (Eŭrovizio de minoritataj lingvoj) gajnis [[Kjara]] per kanto en Esperanto, &quot;Mozaiko&quot;.&lt;ref&gt;https://www.reddit.com/r/Esperanto/comments/zjgtbw/eŭrovizio_por_la_minoritataj_lingvoj_2022_venkis/ https://www.liberafolio.org/2022/11/22/sanco-por-esperanto-en-minoritata-eurovido/&lt;/ref&gt;
** '''30a de novembro''': La entrepreno [[Open AI|OpenAI]] lanĉas la babilroboton [[ChatGPT]], kiu scias legi kaj respondi ankaŭ en Esperanto. (Bedaŭrinde multaj informoj de ChatGPT estas malĝustaj.)
** Julio/Aŭgusto: La teatraĵo [[1910 (teatraĵo)|1910]] premieris dum la UK.
** Julio/Aŭgusto: La unua muzikalo en Esperanto [[June kaj kune (muzikalo)|June kaj kune]] premieris dum la IJK.
** '''15-a de majo''': La [[Katolika Eklezio]] [[Kanonizo|kanonizas]] la nederlandan Esperanto-parolanton, pastron kaj profesoron pri filozofio [[Titus Brandsma]] &lt;ref&gt;https://nos.nl/artikel/2419783-priester-en-oorlogsheld-titus-brandsma-heilig-verklaard-op-15-mei, 4-a de marto 2022, NOS.nl&lt;/ref&gt;; per tio li iĝis la unua [[sanktulo]], kiu parolas Esperanton.
** Majo: La unua Esperanto klubo de Antarkto estis fondita en la [[Polusa stacio Amundsen-Scott]]. &lt;ref&gt;Anonco de Esperanto klubo en Antarkto en Instagramo de la Uzanto &quot;Celas&quot; [https://www.instagram.com/p/CdfZmkQuTjS/]&lt;/ref&gt;
** Plu vidu ĉe [[2022 en esperantujo]]
* '''2021'''
** '''Tutmonda Esperantista Junulara Organizo''' ([[TEJO]]) ricevis konsultan statuson ĉe la [[Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj]].&lt;ref&gt;[https://esango.un.org/civilsociety/showProfileDetail.do?method=showProfileDetails&amp;tab=1&amp;profileCode=625156], krome sur listo de EKOSOK el 2023, [https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/320/16/pdf/n2332016.pdf]&lt;/ref&gt; Ĝi per tio estas jam la tria Esperanto-organizo kun tiu statuso, post UEA (1998) kaj Esperanto-Radikala Asocio (2017).
** 18a de julio: La Esperanto-vikipedio atingas 300.000 artikolojn.&lt;ref&gt;[https://esperanto.wiki/projektoj/vikipedio-300-000] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211206231407/https://esperanto.wiki/projektoj/vikipedio-300-000|date=2021-12-06}}&lt;/ref&gt;
** '''Aprilo/majo''': [[Unesko]] faris (mallongan) enketon pri edukado, kiu aperis en Esperanto aldone al proks. 16 aliaj lingvoj. Partoprenis ĝis la 3-a de majo al la Esperanto-lingva versio de la enketo 5 686 personoj, laŭ informo de la respondeculo ĉe Unesko pri la enketo “Futuroj de Edukado”, S-ino S. Magalage.&lt;ref&gt;Gazetara komuniko n-ro 950 (2021-05-06) de UEA, [https://uea.org/gk/950a1]. Pliaj raportoj: [https://sezonoj.ru/2021/04/unesko-20/] , [https://www.liberafolio.org/2021/04/13/jam-600-esperantistoj-respondis-al-unesko/] , [https://uea.facila.org/artikoloj/opinioj/unesko-%C4%9Dojas-pro-la-respondoj-de-la-esperantistoj-r233/]&lt;/ref&gt;
** '''proks. 16a de marto''': La [[Monda Organizaĵo pri Sano]] enretigis retkurson pri kovimo en Esperanto.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://openwho.org/courses/enkonduko-al-KOVIM-19 |titolo=WHO, Enkonduko al KOVIM-19 |alirdato=2021-12-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210426122904/https://openwho.org/courses/enkonduko-al-KOVIM-19 |arkivdato=2021-04-26 }}&lt;/ref&gt;
** Plu vidu ĉe [[2021 en esperantujo]]
* '''2020'''
** '''15a de julio''': Aperas la kvara Esperanto-kurso ĉe Duolingo, nun en la franca. &lt;ref&gt;@[https://m.facebook.com/groups/2204470288/permalink/10158273793975289/]&lt;/ref&gt;
** '''Junio''': La Asista Ĝenerala Sekretario de [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN), Fabrizio Hochschild, sendas filman salutmesaĝon al la [[Monda Festivalo de Esperanto]] 2020 (reta anstataŭaĵo de UK), kiun li komencas per kelkaj vortoj en Esperanto.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=kFufDNdgrXo Mesaĝo de Fabrizio Hochschild, UN, ĉe youtube (5:39 min.)]&lt;/ref&gt;

==== 2010aj Jaroj ====
* '''2019'''
** '''Julio''': La sveda ministrino pri kulturo kaj demokratio, [[Amanda Lind]], salutas la Universalan Kongreson en Lahti per unuminuta filma mesaĝo plene en flua Esperanto.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=p7Fna4MPioA Salutmesaĝo de Amanda Lind ĉe youtube]&lt;/ref&gt; (Ŝi lernis kaj praktikis Esperanton dum kelka tempo de sia vivo.)
** '''Februaro''': De la respubliko [[Kroatio]] Esperanto estas rekonita kiel '''nemateria kultura heredaĵo'''&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/Ret.Info/posts/2108843829195048 Ret-Info]&lt;/ref&gt;.
* '''2018'''
** 18-a de septembro: La Esperanto-Vikipedio atingas 250.000 artikolojn. Ĝi per tio estas simile granda kiel la versioj en la dana, kroata kaj slovaka&lt;ref&gt;[[Vikipedio:Listo_de_mejl%C5%9Dtono-artikoloj| 250 000-a artikolo]]; [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#100_000.2B_articles Statistiko] de vikipedio.&lt;/ref&gt;.
** '''La [[Zaozhuang-a Universitato]]''' en la [[Ŝandongo|Shandong]]-provinco establis Esperanto-studojn por bakalaŭro.
** '''29-a de julio''': La Ĝenerala Direktorino de [[Unesko]], [[Audrey Azoulay]], sendas gratulmesaĝon al la [[Universala Kongreso de Esperanto]] en Lisbono, en kiu ŝi interalie mencias ke &quot;Unesko subtenas la instruadon de Esperanto ekde multaj jaroj&quot;&lt;ref&gt;[https://esperanto-france.org/IMG/pdf/lme602mag.pdf#page=4 Teksto de la mesaĝo en 'Le monde de l'espéranto'], n-o 602, 2019-1, p. 4.&lt;/ref&gt;
** 14-a de majo: Duolingo aldonas trian Esperanto-kurson, en la portugala.&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/bejoesperanto/photos/a.265388303531883/1999841670086529/?type=1&amp;theater Facebook, BEO]&lt;/ref&gt;
* '''2017'''
** 3-a de junio: La EU-Komisionano [[Vytenis Andriukaitis]] esperantlingve parolas al la Kongreso de la Germana Esperanto Asocio en Freiburg.&lt;ref&gt;[[ Parolo de Vytenis Andriukaitis dum Germana Esperanto-Kongreso 2017]]&lt;/ref&gt;
** 27-a de majo: La Duolingo-kurso atingas unu milionon da registritaj lernantoj, sume en la angla kaj hispana versioj; tage finas la kurson nun proks. 100 homoj (pli ol 30 000 jare)&lt;ref&gt;http://www.liberafolio.org/2017/06/26/finlernintoj-de-duolingo-duoble-superas-uea-n/&lt;/ref&gt;.
** '''proks. majo''': La Esperanto-Radikala Asocio (ERA) ekhavas konsultan statuson kun la [[Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj]] (ECOSOC ĉe UN)&lt;ref&gt;Laŭ HeKo, 2a de majo 2017, https://www.esperantio.net/heko/era-membro-de-ecosoc-en-un ; la membreco de ERA estas ankaŭ menciita en listo de ECOSOC pri Neregistaraj Organizoj kun konsulta statuso, 2023-04-04, https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/320/16/pdf/n2332016.pdf , sed kun tiutempe (ekde 2022-12-07) nevalida konsulta statuso&lt;/ref&gt;.
** '''proks. majo''': La kvaronjara revuo de [[Unesko]], [[Unesko-Kuriero]], ekaperas en Esperanto.
* '''2016'''
** julio: La EU-Komisionano [[Vytenis Andriukaitis]] partoprenas la [[UK_2016|101-an Universalan Kongreson de Esperanto]] en Nitra.&lt;ref&gt;[https://www.liberafolio.org/arkivo/www.liberafolio.org/2016/eu-komisionano-faris-paroladon-en-esperanto.html Libera Folio, 2016-08-10]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
&lt;br /&gt;[https://www.europo.eu/eo/documentloader.php?id=458&amp;filename=eb-162-2016-julio-augusto.pdf Eŭropa Bulteno, julio-aŭgusto 2016, n-ro 162]&lt;/ref&gt;
* '''2015''':
** Enketo montras, ke estas [[Listo de ofertataj Esperanto-lerniloj|pli ol sesdek lingvolernaj retejoj]], kiuj ofertas lingvolernilojn por Esperanto; temas pri lingvokursoj, vortaroj, tradukiloj, gramatika kontrolo, vortkartaroj, lingvoludoj ktp. El la lingvolerniloj, kiuj senkoste ofertas almenaŭ 25 lingvojn, proks. 90 % ofertas ion por Esperanto.
** '''28-a de majo''': Esperanto-kurso en la angla lingvo ekfunkcias (en beta-versio) ĉe [[Duolingo]]. Post unu monato la kurso havas jam pli ol 35 000 enskribitajn (ek)lernantojn, post tri monatoj 100 000 (ek)lernantojn, post ses monatoj 200 000; tage aldoniĝas mil pliaj kaj finas la kurson (ĉiuj ekzercoj) proks. 30 lernantoj (do proks. 10 000 en unu jaro).
* '''2014'''
** '''31-a de oktobro''': Esperanto enmetita en la ''polan liston'' de [[nemateria kultura heredaĵo|nemateriaj kulturaj heredaĵoj]]&lt;ref&gt;Esperanto sur la [http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ listo de polaj nemateriaj kulturaj heredaĵoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ |date=2019-12-10 }}, rigardita je 2018-02-22 ; eble: https://niematerialne.nid.pl/niematerialne-dziedzictwo-kulturowe/krajowa-lista-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego/ [http://www.liberafolio.org/Members/AlKo/kio-estas-esperanto-pola-nacia-heredajo-1#1416773006451621 Komento de Stanislaw Rynduch en Libera Folio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141129184251/http://www.liberafolio.org/Members/AlKo/kio-estas-esperanto-pola-nacia-heredajo-1#1416773006451621 |date=2014-11-29 }} kaj artikolo [http://sezonoj.ru/2014/11/pollando-2/ &quot;Esperanto – pola kultura heredaĵo&quot;] (2014-11-21 en &quot;La Balta Ondo&quot;) rigarditaj ambaŭ je 2017-03-13.&lt;/ref&gt;.
** '''13-a de aŭgusto''': 200.000 artikoloj en la Esperanto-[[Vikipedio]]. Laŭ la artikolnombro Esperanto havis tiam lokon 33&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140815004420/http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias 'Listo de Vikipedioj' ĉe web.archive.org]&lt;/ref&gt;, iom antaŭ la slovaka, dana kaj litova versioj.
** '''31-a de julio''': [[Esperanta teamo de futbalo]] unuan fojon partoprenas oficialan futbalmatĉon de la [[NF-Ligo#Esperanta teamo|NF-Ligo]] (Ne-[[FIFA]]-Ligo) kontraŭ la teamo de la [[Armena diasporo|argentinarmena komunumo]] en [[Bonaero]], [[Argentino]], kadre de la [[99-a Universala Kongreso de Esperanto]].
** 5-a de aprilo: Ekfunkcias Interreta [https://esperanto-tv.com/ Esperanto-Televido &quot;ETV&quot;] en [[Sidnejo]], [[Aŭstralio]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://esperanto.cri.cn/681/2014/04/09/165s161030.htm |titolo=''Ekfunkciis Esperanto-Televido &quot;ETV&quot; en Aŭstralio'' ĉe China Radio International CRI online |alirdato=2014-10-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141006125925/http://esperanto.cri.cn/681/2014/04/09/165s161030.htm |arkivdato=2014-10-06 }}&lt;/ref&gt;
** '''17-a de januaro''': La tradukita frazokolekto [[Tatoeba]] atingas 300.000 frazojn en Esperanto (dua loko post la angla, tiam proks. 402.000 frazoj, antaŭ la germana, 249.000)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.esperantoland.org/eo/plu.php?msgid=1172 |titolo=EsperantoLand |alirdato=2014-09-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141006090840/http://www.esperantoland.org/eo/plu.php?msgid=1172 |arkivdato=2014-10-06 }}&lt;/ref&gt;.
* '''2013'''
** '''16-a de novembro''': La [[Internacia Esperanto-Muzeo en Zaozhuang]], orienta [[Ĉinio]], estas inaŭgurita.
* '''2012'''
** '''22-a de februaro''': [[Google Translate]] aldonas Esperanton (kiel 64-an lingvon)&lt;ref&gt;[http://googletranslate.blogspot.de/2012/02/tutmonda-helplingvo-por-ciuj-homoj.html Google Translate Blog]&lt;/ref&gt;.
* '''2011'''
** 1-a de julio: Lanĉo de la retradio [[Muzaiko]]; ĝi elsendas 24 horojn tage (bloko de tri horoj ripetiĝas okfoje).
** La hungara [[censo]] kalkulas 8.397 Esperanto-parolantojn en [[Hungario]] (duobliĝo ekde 2001, kvarobliĝo ekde 1990). Kompare kun aliaj lernitaj lingvoj (ne gepatraj) Esperanto okupas nun lokon 14.
** La litova [[censo]] kalkulas 604 Esperanto-parolantojn en [[Litovio]]; Esperanto okupas lokon 22 (sen gestolingvo). Laŭ la censo loĝis entute 3 043 429 homoj en la lando; do estis 198 Esperanto-parolantoj inter miliono da loĝantoj&lt;ref&gt;[http://statistics.bookdesign.lt/dalis_05.pdf Litova censo 2011], &quot;Education. Command of languages&quot;, p. 202&lt;/ref&gt;.
* '''2010'''
** '''decembro''': [[WikiTrans]], la maŝine tradukita esperantolingva versio de la angla Vikipedio disponeblas kun ĉ. 4 milionoj da artikoloj.

==== 2000aj Jaroj ====
* '''2009'''
** '''15-a de decembro''': La [[serĉilo]] [[Google]] ornamas sian emblemon per la [[Esperanto-flago]] honore al la 150-a naskiĝtago de [[L. L. Zamenhof]]&lt;ref&gt;[http://www.huliq.com/7504/89672/ll-zamenhof-honored-google LL Zamenhof Honored by Google, Huliq.com, alirita la 15-an de decembro 2009]; [http://www.liberafolio.org/2009/google-festas-la-zamenhof-tagon/ Google festas la Zamenhof-Tagon, Libera Folio, alirita la 15-an de decembro 2009] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160306045933/http://liberafolio.org/2009/google-festas-la-zamenhof-tagon |date=2016-03-06 }}; tio igis proksimume 2 milionojn da personoj klaki ĝin kaj legi [[Vikipedio|vikipedian]] artikolon pri Zamenhof aŭ esperanto. Kp. [http://esperanto-ondo.ru/Ondo/184-lode.htm#184-04 Blahuš, Marek: ''Google: Reklami Esperanton... sen esperantistoj'' En ''La Ondo de Esperanto''. 2010, n-ro 2 (184), p. 8.]&lt;/ref&gt;.
** '''2-a de oktobro''': La [[Brazilo|brazila]] Senato akceptas proponon inkluzivigi Esperanton en la libervolan instruadon en lernejoj (necesas ankoraŭ akcepto en la Ĉambro de Deputitoj)&lt;ref&gt;[http://www.correiobraziliense.com.br/app/noticia/eu-estudante/ensino_educacaobasica/2014/05/23/ensino_educacaobasica_interna,429149/projeto-propoe-inclusao-do-esperanto-como-materia-optativa-do-ensino-medio.shtml Correio braziliense]&lt;/ref&gt;.
** somero: Per la aliĝo de la [[Mongola Esperanto-Societo]] UEA havas 70 [[Landaj asocioj de UEA| Landajn Asociojn]]. En 1955 estis nur 22 landaj asocioj&lt;ref&gt;''Esperanto en perspektivo'', 1974, p. 632&lt;/ref&gt;
** '''19-a de januaro''': La entrepreno [[:en:Transparent Languppenage|Transparent Language]] (lingvo-lernaj komputilaj programoj) komencas blogon en la angla pri Esperanto&lt;ref&gt;[http://blogs.transparent.com/esperanto/archives-and-categories/ Transparent Language Esperanto Archive]&lt;/ref&gt;.
* '''2008'''
** '''jarfine''': Komenco de ekzamenado de Esperanto-scio laŭ la [[Komuna eŭropa referenckadro]]&lt;ref&gt;[http://www.edukado.net/ekzamenoj/ker Edukado.net]&lt;/ref&gt;.
** '''oktobro''': Unua versio de [[Mozilla Firefox]] oficiale en Esperanto&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.liberafolio.org/2008/firefox-nun-oficiale-en-esperanto |titolo=Libera Folio, 18-a de okt. 2008 |alirdato=2014-09-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150501042459/http://www.liberafolio.org/2008/firefox-nun-oficiale-en-esperanto |arkivdato=2015-05-01 }}&lt;/ref&gt;
* '''2006/2008''': La reta serĉilo '''Google''' enmetas Esperanton kiel serĉlingvon (dezirata lingvo de la serĉata paĝo)&lt;ref&gt;La preciza dato ŝajne estas inter la [https://web.archive.org/web/20060623174653/http://www.google.com/advanced_search?hl=en 23-a de junio 2006] kaj la [http://googlesystem.blogspot.de/2008/03/not-your-ordinary-google-interface.html 30-a de marto 2008]&lt;/ref&gt;.
* '''2006'''
** '''12-a de julio''': La urbo [[Herzberg am Harz]] (Germanio) laŭ la decido de la urba konsilantaro oficiale eknomiĝas &quot;die Esperanto-Stadt&quot; (&quot;la Esperanto-urbo&quot;).
* 2005
** Tria eldono de ''Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto''; proks. 15.000 radikoj, pli ol 200.000 vortoj
* '''2004'''
** '''29-a de januaro''': La Lingvoscienca Instituto de la [[Hungara Scienca Akademio]] deklaras, ke Esperanto estas &quot;viva lingvo&quot;&lt;ref&gt;[http://www.eszperanto.hu/hu-lernejo.htm eszperanto.hu]&lt;/ref&gt;.
* '''2003'''
** '''5-a de decembro''': 10.000 artikoloj en [[Vikipedio]]
* 2003
** januaro: Aperas en la reto [[Ĝangalo.com|Ĝangalo]], esperantlingva retportalo. Ĝi publikigas ĉiutagajn mondajn novaĵojn kaj Esperanto-novaĵojn, kaj disponigas plurajn servojn: blogaron, babilejon kaj aliajn. (Malaperis ĝis majo 2008.)
* 2002
** 21-a de decembro: Publikiĝas [[Lernu!|lernu.net]], retejo por Esperanto-lernado en kvardeko da lingvoj kun pluraj kursoj diversnivelaj kaj forumo.
** '''septembro''': Kontrakto inter [[Le Monde diplomatique]] kaj ties [[Le Monde diplomatique en Esperanto|Esperanta redaktejo]] pri ĉiumonata aperigo de almenaŭ parto de la gazeto.
** Dua eldono de ''Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto''. Ĝi ampleksas 16.780 kapvortojn kaj 46.890 leksikajn unuojn.&lt;ref&gt;[[Marek Blahuš|Blahuš, Marek]]. ''A Spell Checker for Esperanto.'' [[Brno]] : [[Masaryk-Universitato]], [[Fakultato de informadiko de la Masaryk-Universitato|Fakultato de informadiko]], 2008. 40 p. [[Bakalaŭro|Bakalaŭra]] [[disertacio]]. Teksto en la [[angla lingvo]]. Patrono de bakalaŭra disertacio RNDr. Petr Sojka, Ph.D. Atingebla en la TTT: [http://is.muni.cz/th/172464/fi_b/?lang=en] p. 17&lt;/ref&gt;
* '''2001'''
** '''29-a de septembro''': La [http://esperanto.china.org.cn/ Ĉina Interreta Informa Centro] komencas preskaŭ ĉiutage (ne semajnfine) publikigi novaĵojn pri Ĉinio en Esperanto.&lt;ref&gt;[http://www.esperantoland.org/de/plu.php?msgid=14 Novaĵo de EsperantoLand] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220407232023/http://www.esperantoland.org/de/plu.php?msgid=14 |date=2022-04-07 }} 21-a de jan. 2002, rigardita 12-a de jan. 2013&lt;/ref&gt;
** Iam '''antaŭ 2001''', 12-a de septembro: '''Google''' aldonas Esperanton kiel uzeblan lingvon de sia reta serĉejo&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20010911141025/http://www.google.com/language_tools Language tools ĉe Google] (11-a de sept. 2001&lt;/ref&gt;.
* '''2000'''
** Gregory Grefenstette kaj Julien Nioche publikigas studon, laŭ kiu en la '''interreto''' troviĝas proks. '''26.795.000 vortoj en Esperanto''' (tio egalas al 300 libroj kun po 300 paĝoj de po 300 vortoj). Esperanto okupas lokon 27 inter la esploritaj latinliteraj lingvoj kaj havas similan kvanton da teksto en la reto kiel la eŭska, latva aŭ litova lingvoj&lt;ref&gt;Gregory Grefenstette &amp; Julien Nioche.[http://arxiv.org/ftp/cs/papers/0006/0006032.pdf Estimation of English and non-English Language Use on the WWW]&lt;/ref&gt;.
** Registrado de Esperanto kiel elektebla lingvo por studentoj de [[Hungario|hungaraj]] '''altlernejoj kaj universitatoj''' (por ricevi diplomon studento devas pruvi lingvoscion per ŝtate rekonita lingvo-ekzameno)&lt;ref&gt;[http://www.eszperanto.hu/hu-lernejo.htm eszperanto.hu]&lt;/ref&gt;.

==== 1990aj jaroj ====
* 1999: [[William_Auld#Propono_por_Nobel-premio|William Auld]] estis kiel unua Esperanto-aŭtoro proponita por la [[Nobel-premio pri literaturo]].
* 1999: William kaj [[Cathy Schulze]] heredigas proks. tri milionojn da usonaj dolaroj al [[Esperantic Studies Foundation]] (ESF); per la interezoj eblas subteni interalie esploradon pri Esperanto kaj la kreon kaj funkciadon de retejoj kiel [[edukado.net]] kaj [[lernu.net]]&lt;ref&gt;[http://www.esperantic.org/eo/pri-ni/historio/ ESF, historio], rigardita 2018-02-23&lt;/ref&gt;.
* '''1998''': [[UEA]] akceptiĝas plian fojon kiel neregistara organizaĵo kun speciala konsulta statuso ĉe la [[Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj]]; unua akcepto okazis jam en 1981, en 1998 UN reviziis la liston.&lt;ref&gt;Laŭ listo de tiu konsilio &quot;ECOSOC&quot; el 2023, [https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/320/16/pdf/n2332016.pdf]&lt;/ref&gt;
* '''1997''': Estis fondita la [[Katedro Interlingvistiko kaj Esperanto|katedro interlingvistiko kaj Esperanto]] kiel speciala katedro de la Fakultato de Humanistiko de la [[Universitato de Amsterdamo]].
* '''1997''': Kadre de la Lingvistika Instituto (Fakultato pri Moderna Filologio) de la [[Universitato Adam Mickiewicz]], [[Poznano]], fondiĝas la postdiplomaj '''[[Interlingvistiko|Interlingvistikaj]] Studoj'''. La unua grupo ekstudis en 1998, poste ĉiun trian jaron la sekva.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.staff.amu.edu.pl/~interl/interlingvistiko/raporto_sep17.html |titolo=Interlingvistikaj Studoj, Adam-Mickiewicz-Universitato |alirdato=2018-02-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180223232304/http://www.staff.amu.edu.pl/~interl/interlingvistiko/raporto_sep17.html |arkivdato=2018-02-23 }}&lt;/ref&gt;
* 1996: Estas prezentita la [[Manifesto de Prago]] kadre de la [[81-a Universala Kongreso de Esperanto]] en [[Prago]], [[Ĉeĥio]].
* 1996: Laŭ studo de [[Renato Corsetti]] ekzistas proks. 350 familioj kie la infanoj kreskas kiel '''denaskaj Esperanto-parolantoj'''.&lt;ref name=&quot;Corsetti&quot; /&gt;
* '''1993, 10-a de oktobro''': La '''PEN'''-Mondkongreso akceptas la [[Esperanta PEN-Centro|Esperantan PEN-Centron]]&lt;ref&gt;[http://www.pen-international.org/centres/esperanto-centre/ Esperanto-PEN-Centro] ĉe PEN Internacia. Informo pri la [http://www.esperantio.net/index.php?id=33 Esperanta PEN-Centro]&lt;/ref&gt;.
* '''1990, 8-a de novembro''': La vatikana &quot;[[Kongregacio por la dia kulto kaj disciplino de la sakramentoj]]&quot; aprobas la mestekstojn en Esperanto&lt;ref&gt;Ulrich Matthias. [http://www.u-matthias.de/latino/latina.htm#4 ''Esperanto - la Nova Latino de la Eklezio'']. Flandra Esperanto-Ligo, Antwerpen 2001&lt;/ref&gt;. Tiel Esperanto definitive fariĝas ''[[Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista#Esperanto kiel liturgia lingvo|liturgia lingvo]]'' en la [[katolika eklezio]].

==== 1980aj Jaroj ====
* 1987: Centjariĝo de Esperanto.
* 1987: Unuafoje dek [[Esperanto-muzikalbumoj#Statistiko pri jare aperintaj albumoj|Esperanto-muzikalbumoj]] en unu jaro (konstante tiom ekde 1998)
* '''1985''': Unesko en sia dua [[Unesko#Rezolucio de 1985 .28Sofio.29|rezolucio pri Esperanto]] &quot;invitas la Ŝtatojn-Membrojn (...) instigi al la enkonduko de studprogramo pri la lingvo-problemo kaj pri Esperanto en siaj lernejoj kaj siaj institucioj de supera edukado&quot;.
* '''1982''': Ekde tiu jaro &quot;lokaj kluboj de esperantistoj&quot; en [[Rumanio]] estis (denove) &quot;likviditaj&quot;. Ankoraŭ en 1986 &quot;nenia organizita agado por Esperanto, inkluzive la okazigon de kursoj, estas permesita en Rumanio&quot;&lt;ref&gt;Ulrich Lins. ''La Danĝera Lingvo''. Moskvo. 1990, p. 491&lt;/ref&gt;.
* '''1981''': La Komitato de UN pri Neregistaraj Organizaĵoj donis al la asocio UEA oficialajn konsultajn rilatojn kun UN; ekde tiam ĝi troviĝas sur la koncerna listo de la [[Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj|Ekonomia kaj Socia Konsilio de UN]]. Ĝis tiu jaro UEA havis nerektajn rilatojn al UN, pro la rilatoj kun Unesko ekde 1954.&lt;ref&gt;Revuo 'Esperanto', majo 1982, p. 88&lt;/ref&gt;
* '''1980, sept./okt.''': La '''Monda Konferenco de Turismo''' en [[Manilo]], kunvokita de la [[Monda Organizaĵo pri Turismo]], &quot;substrekas&quot; (por la komunikado inter vizitantoj, lokuloj kaj turismaj kunlaborantoj) &quot;la gravecon de la scipovo de lingvoj, speciale de la lingvoj kun universala celo kiel Esperanto&quot;&lt;ref&gt;&quot;- Hace votos por que se prosigan los esfuerzos desplegados con vistas a promover la conciencia turística, con el fin de facilitar y favorecer la comunicación entre los visitantes, los residentes en el lugar de acogida y el personal turístico;
- Subraya, a este respecto, la importancia del conocimiento de lenguas, especialmente de las lenguas de vocación universal, como el esperanto;&quot; (Fonto: [https://www.academia.edu/4117005/Declaracion_de_Manila_sobre_el_Turismo_Mundial Deklaro de Manilo pri la Monda Turismo ĉe academia.edu])
(angle:) - &quot;Urges that efforts be pursued to promote tourism consciousness, in order to facilitate and foster communication between visitors, the residents in the tourist reception area and tourism personnel;
- Underlines in this respect the importance of knowledge of languages notably those with a universal vocation such as Esperanto&quot; (Fonto: [http://mesg2012.blogspot.de/2013/08/repost-manila-manifesto-1980.html Manila Manifesto, 1980])&lt;/ref&gt;.
* 1980, 31-a de julio: Aperas la [[Manifesto de Raŭmo]] kadre de la [[36-a IJK]] en [[Raŭmo]], [[Finnlando]].
* 1980, 15-a de januaro: Unua numero de ''[[Monato (revuo)|Monato]]'', monata revuo pri politiko, kulturo, scienco kaj moderna vivo.

=== Antaŭ 1980 ===
(&lt;!--Provizore ankoraŭ (ĉu?)--&gt; Kutima kronologia ordo)

* 1859, 15-a de decembro: naskiĝo de [[L. L. Zamenhof]] en Bjalistoko, tiutempe la urbo situis en Rusia imperio.
* 1878, 17-a de decembro: inaŭguro de la unua versio de Esperanto, [[Lingwe Uniwersala]]
* 1887, 26-a de julio: &quot;naskiĝo&quot; de Esperanto (publikigo de la [[Unua Libro]] de Esperanto: permeso de la Rusia cenzuro disvastigi la presitajn ekzemplerojn).
* 1887: Per la aperigo de tri '''poemoj '''inter la ses ekzemplaj tekstoj en Esperanto Zamenhof klare montras, ke li celas survojigi kulturan lingvon.
* 1888: La unua libro en Esperanto aperas, la t. n. &quot;Dua Libro&quot; de Esperanto.
* 1889: Apero de la unua Esperanta revuo ''[[La Esperantisto]]'' en [[Nurenbergo]]. Fondiĝo de unuaj [[Esperanto-klubo]]j.
* 1895: La rusa cenzuro malpermesis la pluan eniradon de ''La Esperantisto'' en Rusion, kie la gazeto havis la plej grandan parton de siaj abonantoj.  Kaŭzo estis, ke en la literatura parto aperis (en la dua numero de 1895) traduko de verketo de [[Tolstoj]] &quot;Prudento kaj kredo&quot;. Per la majo-junia numero la gazeto ĉesis aperi.
* 1890-aj jaroj: Apero de tradukoj el la monda literaturo kiel Hamleto de V. [[Ŝekspiro]] (1894)
* 1904, 2-a de junio: Naskiĝas la unua, poste flue parolanta denaska esperantisto, [[Emilia Gastón]] el [[Hispanio]].
* 1905, junio: Fondiĝo de la revuo ''[[Esperanto (revuo)|revuo Esperanto]]''
* 1905: Unua [[Universala Kongreso]] de Esperanto
* 1907: Aperas la unua originala romano en Esperanto, „Kastelo de Prelongo“ ([[Henri Vallienne]])
* 1908: Fondiĝo de Universala Esperanto-Asocio ([[UEA]])
* 1917, 14-a de aprilo: morto de L. L. Zamenhof
* 1920: Komenco de '''kabaredoj '''en Esperanto; multa uzado de '''vortludoj '''(fondiĝo de la kabaredo &quot;Verda Kato&quot;, kiun gvidis [[Raymond Schwartz]]
* 1921: Fondiĝo de Sennacieca Asocio Tutmonda ([[SAT]])
* '''1922''', 21a de septembro: La [[Ligo de Nacioj]] akceptas en sia tria asembleo raporton pri 'Esperanto kiel internacia helplingvo'.&lt;ref&gt;Esperanto as an international auxiliary language. Report of the general Secretariat of the League of nations adopted by the third Assembly, 1922, [https://archive.org/details/esperantoasinter00leagrich/page/n11/mode/2up]&lt;/ref&gt; La raporto mencias, ke Esperanto estas parolata en kongresoj kaj aliaj kunvenoj, en vojaĝoj, internaciaj oficejoj kaj teatro; ĝi konkludas, ke pro tio ĝi estas '''vivanta lingvo''' (&quot;a living language&quot;). Krome la raporto mencias la ekziston de proksimume '''4000 publikaĵoj''', tradukitaj kaj originalaj (ambaŭ p. 11).
* '''1924/25''': Akcepto de Esperanto kiel &quot;klara lingvo&quot; (ne kodo) en [[telegrafo|telegrafado]] (en 1924 rekomendo de [[Ligo de Nacioj]], en 1925 akcepto de [[Universala Poŝta Unio|Universala Telegrafa Unio]]&lt;ref&gt; [[Ligo de Nacioj#La.C5.AD Enciklopedio de Esperanto|Enciklopedio de Esperanto, “Ligo de Nacioj”]]&lt;/ref&gt;)
* '''1933/35''': [[Esperanto-movado en Germanio#Sub la regado de la nacisocialismo .281933 .C4.9Dis 1945.29|Malpermeso de Esperanto-agado en Germanio]]
* '''1937''': Komenco de persekutado de Esperanto-parolantoj en [[Soveta Unio]]
* 1938: Unua Internacia Junulara Kongreso en Nederlando ([[IJK]]; tiam: &quot;Internacia Junulara Kunveno&quot;). Fondiĝo de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo ([[TEJO]]; unue: TJO; cetere jam en la 1920-aj jaroj ekzistis &quot;Tutmonda Esperanto-Junulara Asocio&quot;).
* '''1949, januaro''': En la sovetie okupita parto de Germanio (poste: [[GDR]]) oni malpermesis asociojn kaj membrecojn en alilandaj organizaĵoj.&lt;ref&gt;[http://esperanto-ondo.ru/H-gdr52.htm ''Ondo de Esperanto'']; Lins: ''[[La Danĝera Lingvo]]''; „Kunstsprachengruppen sind aufzulösen“ (grupoj de artefarita lingvo estas malfondendaj) (§ 7) und „Esperanto-Sprachecken in den Zeitungen und Zeitschriften sind unverzüglich aufzuheben.“ (Esperanto-lingvo-anguloj en la gazetoj estas senprokraste malinstalendaj.) (§ 8) Zentralverordnungsblatt Nr. 7, 12. Jan. 1949. Citita laŭ Torsten Bendias, ''Die Esperanto-Jugend in der DDR: zur Praxis und Lebenswelt sozialer Strömungen im Staatssozialismus.'' Berlin [u.&amp;nbsp;a.] 2011, [https://books.google.de/books?id=vooh5FiD6kEC&amp;pg=PA47&amp;lpg=PA47&amp;dq=12+Januar+1949+esperanto+malpermeso+OR+verbot&amp;source=bl&amp;ots=oj0r_t6i8a&amp;sig=NgAl5nDPk72Hm6IcUl4wPUMhb8g&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0CDQQ6AEwA2oVChMIgtPv0t6OxgIVBoUsCh030wDm#v=onepage&amp;q=12%20Januar%201949&amp;f=false S. 47].&lt;/ref&gt;
* '''1954, 8-a de decembro''': Komenco de &quot;konsultaj aranĝoj&quot; inter [[Unesko]] kaj UEA; ekde 2012 tio nomiĝas &quot;konsulta partnereco&quot;&lt;ref&gt;Osmo Buller laŭ [http://groups.yahoo.com/group/landa-agado/message/18122 retlisto Landa Agado]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* '''1954, 10-a de decembro''': Unua [[Rezolucio de Montevideo|Unesko-rezolucio]] pri Esperanto (Montevideo)
* 1957: Raporto pri enketo rilate la nombron de infanoj kreskantaj kun Esperanto kiel '''denaska lingvo''': sume 154 en 19 landoj&lt;ref&gt;Gepatra Bulteno 1957/4; laŭ Corsetti, A Mother Tongue Spoken Mainly by Fathers, 1996, p. 265&lt;/ref&gt;
* '''1959''': Unua elsendo esperantlingva de [[Pola Radio]]
* 1961: Laŭ la [[Jarlibro de UEA]] ekzistas almenaŭ 58 '''denaskuloj'''&lt;ref&gt;En la Jarlibro de 1961 oni publikigis liston de denaskuloj en la mondo, en kiu aperis 58 nomoj, Jarlibro de UEA, 1961, Unua parto, p. 60 - 61; en 1962 estis 67 nomoj, Jarlibro 1962, Unua parto, p. 62 - 64; en 1965 estis 83 listigitaj denaskuloj, Jarlibro 1965, Unua parto, p. 88 - 90 (la kresko ŝuldiĝas supozeble ĉefe al kompletigo de la listo)&lt;/ref&gt;.
* '''1966''': Fondiĝo de memstara [[Esperanto-instruado ĉe ELTE|Esperanto-fako en la budapeŝta Eötvös Lóránd Universitato]] ([[ELTE]]), kie oni povis studi esperantologion, kaj ricevi ŝtate rekonitan instruistan diplomon pri Esperanto. (Ekde 2006 ne plu estas universitata edukado pri esperantologio ĉe ELTE.) Gvidanto de la fako dum multaj jaroj estis prof-o [[István Szerdahelyi]]&lt;ref&gt;[http://www.eszperanto.hu/hu-lernejo.htm eszperanto.hu]&lt;/ref&gt;.
* '''1967''': La [[Internacia Organizaĵo por Normigado]] (ISO) fiksas &quot;eo&quot; por Esperanto&lt;ref&gt;[[ISO 639#Lingvokodoj]]&lt;/ref&gt; (kune kun la unuaj lingvokodoj).
* 1970: Unua eldono de ''[[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]]''.
* '''1977, 2-a de januaro''': [[Radio Vatikana]] komencas regule elsendi en Esperanto unufoje semajne&lt;ref&gt;Laŭ [http://www.oecumene.radiovaticana.org/esp/index.asp Radio Vatikana (oficiala retpaĝo en Esperanto).] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120315171845/http://www.oecumene.radiovaticana.org/esp/index.asp |date=2012-03-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Verkoj pri Esperanto-historio]]
* [[Iamaj Esperanto-Asocioj]]
* [[Historio de UEA]]
* [[Historio de la Esperanto-movado laŭ landoj kaj regionoj]]
* [[Landa Asocio]]
* [[Historio de Esperanto-muziko]]
* [[Evoluo de Esperanto]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://web.archive.org/web/20091019183829/http://geocities.com/Athens/Delphi/9061/bulonja.html]
* [http://esperanto.pl/pagephp?tid=311075] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081029231555/http://esperanto.pl/pagephp?tid=311075 |date=2008-10-29 }}
* [http://ĝangalo.com/modules/sections03/index.php?op=viewarticle&amp;artid=15] {{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://miresperanto.com/biblioteko/francini.htm Esperanto sen antaŭjuĝoj]
* [https://www.youtube.com/watch?v=uftYundJRtE Historiografio de Esperanto] de Tyron - vicprezidanto de TEJO, Retoso 2022, en Jutubo

{{Projektoj|s=Kategorio:Historio de Esperanto}}
{{Esperanto}}
{{Portalo|Esperanto}}

{{EdE|H}}

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Esperanto-movado]]
[[Kategorio:Historio de Esperanto]]</text>
      <sha1>k73arlqso66kyv2wfdust8g5i2mlczj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hispana Enlanda Milito</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12098</id>
    <revision>
      <id>9412569</id>
      <parentid>9395830</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rezulto de la milito */</comment>
      <origin>9412569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49913" sha1="9pmphx8u4rfxwt7dqin6tl10himaskj" xml:space="preserve">{{Informkesto milito
|kunpuŝiĝo = Hispana Enlanda Milito
|konflikto = 
|dosiero = Dosiero:Collage guerra civile spagnola.png
|komento=horloĝdirekte de supre maldekstre: [[T-26 tanko]] de la 11-a [[Internacia Brigado]] en [[Aragono]]; [[Messerschmitt Bf 109]] ornamita per la simboloj de la Nacia [[Legio Condor]]; Bombado de flughaveno en la [[Hispana Saharo]]; Respublikanaj soldatoj en [[Toledo]]; Naciismaj soldatoj funkciigas 88-mm kanonon en Madrido; Brita reĝa mararmea ŝipo Oak proksime de [[Ĝibraltaro]]
|daŭro = [[17-a de julio]] [[1936]] - [[1-a de aprilo]] [[1939]]
|loko = [[Hispanio]], [[Hispana Maroko]] kaj [[Hispana Gvineo]]
|rezulto = Venko de la ribelantoj kaj diktatoreco de Francisco Franco
|flanko1 = Respublikanoj
|flanko2 = Ribelantoj
|komandanto1 = [[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Manuel Azaña|Manuel Azaña Díaz]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[José Giral]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Francisco Largo Caballero|Fco. Largo Caballero]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Juan Negrín López]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Indalecio Prieto]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Vicente Rojo Lluch]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[José Miaja]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Juan Hernández Saravia|Hernández Saravia]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Ignacio Hidalgo de Cisneros|Hidalgo de Cisneros]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Juan Modesto|Modesto]]&lt;br /&gt; [[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Santiago Carrillo]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Catalonia.svg|22px]] [[Lluís Companys]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of the Basque Country by Sabino Arana.svg|22px|Bandera del País Vasco]] [[José Antonio Aguirre]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:CNT FAI flag.svg|22px]] [[Buenaventura Durruti|B. Durruti]] m.&lt;br /&gt;[[Dosiero:CNT FAI flag.svg|22px]] [[Cipriano Mera]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of the International Brigades.svg|22px]] [[André Marty]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of the International Brigades.svg|22px]] [[Wilhelm Zaisser]]
|komandanto2 = [[Dosiero:Flag of the Bando Nacional (1936–1938).svg|22px|border|link=]] [[Emilio Mola]] m.&lt;br /&gt; [[Francisco Franco]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[José Sanjurjo]] m.&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Miguel Cabanellas]] m.&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Fidel Dávila Arrondo]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Francisco Gómez-Jordana Sousa|Fco. Gómez-Jordana]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Gonzalo Queipo de Llano|Queipo de Llano]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Manuel Goded Llopis|Manuel Goded]] m.&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Alfredo Kindelán]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Bandera FE JONS.svg|22px|Bandera de FE JONS|border|link=]] [[Manuel Hedilla]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Cross of Burgundy.svg|22px]] [[Manuel Fal Conde]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[José María Gil-Robles|José M.ª Gil-Robles]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Germany 1933.svg|22px]] [[Wolfram von Richthofen|Von Richtofen]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Germany 1933.svg|22px]] [[Hugo Sperrle]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Italy (1861-1946).svg|22px]] [[Annibale Bergonzoli]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Italy (1861-1946).svg|22px]] [[Gastone Gambara]]
|forto1 = 
|forto2 = 
|perdoj1 = 
|perdoj2 = 
}}
[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-H25224, Guernica, Ruinen.jpg|eta|Bombado de Guernica, de la [[26-a de aprilo]] [[1937]]]]
[[Dosiero:Kion vi faras por eviti tion.jpg|eta|Kataluna afiŝo en Esperanto.|alternative=|300px]]
[[Dosiero:Mugas d'Alcubierre, Rota Orwell.jpg|eta|270px|Rekonstruaĵo de la sistemo de tranĉeoj en Alcubierre, [[Provinco Huesko]].]]
[[Dosiero:Bandera republica batalla ebro.jpg|eta|Flago uzita de la [[Popola Armeo de la Respubliko]] dum la [[Batalo de Ebro]].]]
La '''Hispana Enlanda Milito''', nomata ankaŭ '''civitana milito'''&lt;ref&gt;«Entrevista a David Jorge: &quot;La Guerra Civil debe conocerse como la Guerra de España. La elección del término no es casual&quot;.» Público. [http://www.publico.es/politica/guerra-civil-debe-conocerse-guerra.html] Konsultita la 11an de februaro 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Avilés Farré, Juan (1998). Las grandes potencias ante la guerra de España. Arco Libros. ISBN 84-7635-300-6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tusell, Javier; García Queipo de Llano, Genoveva (1993). El catolicismo mundial y la guerra de España. Biblioteca de Autores Cristianos. ISBN 84-7914-097-6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Moradiellos, Enrique (2012). La guerra de España (1936-1939): estudios y controversias. Barcelona: RBA. ISBN 978-84-9006-328-6.&lt;/ref&gt; nomata en Hispanujo simple ''la milito'', estis socia kaj politika konflikto (el kiu rezultos ekonomia krizo) kaj finfine [[enlanda milito|enlanda]] [[milito]] en [[Hispanio]] inter ribelantoj (konataj kiel ''nacionales'', ''naciistoj'' aŭ finome ''facciosos'', ''frakcianoj'') kaj la ''respublikaj'' registaro kaj subtenantoj (finome ''rojos'', ''[[ruĝo|ruĝuloj]]''). Ĝi okazis inter julio [[1936]] kaj aprilo [[1939]], kaj finiĝis pro la malvenko de la respublikisma flanko, kaj poste la [[diktatoreco]] de [[Francisco Franco]], nome la [[Frankisma Hispanio]].

Ĝi eksplodiĝis post la parta malsukceso de la [[Puĉo de la 17-a kaj la 18-a de julio 1936]] fare de granda parto de la Armeo kontraŭ la registaro de la [[Dua Hispana Respubliko]]. Post la blokado de la [[Ĝibraltara Markolo]] kaj de la posta aerponto kiu, helpe de la rapida kunlaborado de la [[Nazia Germanio]] kaj de la [[faŝisma Italio]], translokigis la ribelintajn trupojn al la Iberia Duoninsulo en la lastaj semajnoj de julio,&lt;ref&gt;Alpert, 1996, p. 127.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sole i Sabaté y Villaroya, 2003, pp. 16-17.&lt;/ref&gt; ekis [[enlanda milito]] kiu finos la 1an de aprilo 1939 pere de la lasta militinformo subskribita de [[Francisco Franco]], deklarante lian venkon, post kio oni establis diktatorecon kiu daŭros ĝis post sia morto la 20an de novembro [[1975]].

La milito enhavis multajn aspektojn, ĉar ĝi inkludis [[klasbatalo]]n, [[religia milito|religiajn militojn]], kontraŭfrontigo de malaj naciismoj, luktado inter [[Militreĝimo|militista diktaturo]] kaj [[Respublikismo|respublikisma]] [[demokratio]], inter [[revolucio]] kaj [[kontraŭrevolucio]], inter [[faŝismo]] kaj [[kontraŭfaŝismo]], inter [[komunismo]] kaj [[kontraŭkomunismo]].&lt;ref&gt;Santos Juliá, 1999, p. 118. «Fue desde luego lucha de clases por las armas, en la que alguien podía morir por cubrirse la cabeza con un sombrero o calzarse con alpargatas los pies, pero no fue en menor medida guerra de religión, de nacionalismos enfrentados, guerra entre dictadura militar y democracia republicana, entre revolución y contrarrevolución, entre fascismo y comunismo».&lt;/ref&gt;

Al la partoj de la konflikto oni nomigas ilin kiel ''respublika flanko'' kaj ''insurekcia flanko'':
* La respublika flanko estis konstituita ĉirkaŭ la registaro elektita demokratie, formita de la [[Popola Fronto (Hispanio)|Popola Fronto]], kiu siavice estis komponita de koalicio de [[Respublikismo|respublikemaj]] partioj — Respublika Maldekstro kaj Respublika Unuiĝo — kun la [[Hispana Laborista Socialista Partio]], al kiu estis aliĝinta la [[marksismo-leninismo|marksist-leninistoj]] de la [[Komunista Partio de Hispanio]] kaj de la [[POUM]], la Sindikatisma Partio de anarkiisma deveno kaj en Katalunio la [[Kataluna naciismo|naciistoj]] de maldekstro estre de [[Esquerra Republicana de Catalunya]]. Tiu fronto estis apogita de la hispana [[laborista movado]] kaj ĉefe de la sindikatoj [[UGT]] kaj [[Confederación Nacional del Trabajo|CNT]], kiuj krome celis la realigon de la [[Hispana Revolucio (1936)|socia revolucio]]. Kliniĝis ankaŭ al la respublika flanko la [[Eŭska Naciisma Partio]], ĝuste kiam la respublika parlamento estis aprobonta la ekfunkciadon de la Statuto de Eŭska Aŭtonomeco.
* La insurekcia flanko, kiu nomigis sin mem «nacia flanko», estis organizita ĉirkaŭ granda parto de la alta milita stabanaro, institucie dekomence de la Junto de Nacia Defendo, kiu estos poste anstataŭata post la nomumo de [[Francisco Franco]] kiel ''generalísimo'' kaj ŝtatestro (estro de registaro). Politike, ĝi estis integrita de la faŝisma [[Hispana Falango|Falango]], la [[Karlismo|karlistoj]], la monarkiistoj alfons-anaj de ''Renovación Española'' kaj granda parto de la voĉdonintoj de la [[CEDA]], la Regionista Ligo kaj aliaj konservativaj grupoj. Socie ĝi estis apogita de tiuj [[socia klaso|klasoj]] al kiuj la venko en la balotado fare de la [[Popola Fronto (Hispanio)|Popola Fronto]] sentigis la endanĝerigon de ilia privilegia pozicio; de la [[Katolika Eklezio]], kiu sentis sin ĉikanita fare de la politiko de separo inter eklezio kaj ŝtato fare de la respublikaj instancoj, kiun la katolikoj konsideris kiel religia persekutado, ĉefe jam dum la milito mem, pro la certa kontraŭreligia agado fare de parto de la maldekstruloj ekde la komenco de la konflikto kaj de malgrandaj propietuloj timantaj pro «proletara revolucio». Kelkaj aŭtoroj konsideras ke la insurekciintoj estis apogitaj ankaŭ de nombraj kamparanoj (malpli laboristoj) de firmaj religiaj sentoj.&lt;ref&gt;Malefakis, 2006, p. 24. «Aunque una parte de los militares iniciara la contienda, la guerra no puede definirse —como a veces sigue haciéndose— como la lucha de los militares —o del Ejército más un puñado de terratenientes ricos y jerarcas eclesiásticos— contra el resto de la sociedad. Sin el apoyo de muchos españoles -en especial de las clases medias y altas, pero también de las humildes: millones de pequeños propietarios y gente religiosa-, el alzamiento no se hubiera convertido en guerra civil, pese a la mayor eficacia militar con que los rebeldes contaban al principio».&lt;/ref&gt;

Ambaŭ flankoj fifaris kaj akuzis sin unu la alian reciproke pro la fifaro de gravaj [[militkrimo]]j kaj en la fronto kaj en la [[ariergardo]]jn, kiel mortpafado kaj de prizonuloj kaj de privatuloj kaŝe arestitaj, malaperigoj de personoj aŭ eksterleĝaj [[tribunalo]]j. La [[Frankisma Hispanio]] detale esploradis kaj akre kondamnis deliktajn (kaj nedeliktajn) farojn okazintajn en la respublika zono, kaj eĉ kreis la ''Causa General'', nome speciala aparta juĝinstanco, ĉefe kun la celo ekhavi pli da informo por fari plian subpremadon, ĉio tio kun malabundaj juraj garantioj. Siaflanke, la deliktoj fare de la venkintoj aŭ kontraŭ la venkitoj neniam estis esploritaj aŭ juĝitaj dum la frankisma epoko aŭ poste, spite la fakton ke multaj historiistoj&lt;ref&gt;'El genocidio franquista en Córdoba', El día de Córdoba, 17a de novembro 2008 [http://www.eldiadecordoba.es/cordoba/hipocritas-tardofranquistas-vez-van-vencedores_0_205479869.html] Alirita la 11a de februaro 2018.&lt;/ref&gt; kaj juristoj&lt;ref&gt;&quot;La dictadura de Franco fue fascista y genocida&quot;, El Plural, 19a de julio 2006 [http://www.movimientocontralaintolerancia.com/html/admin/verNoticia.asp?cod=917&amp;esBusq=True]. Alirita la 11a de februaro 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«El último genocidio negado: 'Verdad, justicia y reparación' para las víctimas de todas las formas de genocidio», Nueva Tribuna, 2a de marto 2010 [http://www.nuevatribuna.es/opinion/miguel-angel-rodriguez-arias/el-ltimo-genocidio-negado-verdad-justicia-y-reparacin-para-las-vctimas-de-todas-las-formas-de-genocidio/20101007133302041581.html] Alirita la 11a de februaro 2018.&lt;/ref&gt; asertas ke estis vera [[genocido]] en kiu, krom la nuligo de la institucia ordo, oni klopodis la eliminon de ĉia politika opozicio.

La konsekvencoj de la Hispana Enlanda Milito markis enorme la postan historion de Hispanio, pro escepte dramaj kaj longdaŭraj: tiom la [[demografio]] — mortindico kaj malaltigo de la naskindico kio markis la loĝantarpiramidon dum generacioj — kiom la materialaj kondiĉoj — detruo de urboj, de la ekonomia strukturo, de la arta heredaĵo —, la intelektularo — fino de la nomita Arĝentepoko de la hispanaj beletroj kaj sciencoj — la [[politiko]] — la subpremado en la ariegardo de ambaŭ zonoj, plufarita de la venkintoj pli malpli intense dum la [[Frankisma Hispanio]], kaj la respublikana ekzilo —, kiuj plilongiĝis multe post la plilongigita postmilito, inklude la escepton geopolitikan de la pluekzisto de la diktatora reĝimo de Franco ĝis 1975, kaj de multaj el ties trajtoj (heredata monarkio, polico, jursistemo, katolika hegemonio ktp.) ĝis nuntempe.

== Antaŭokazoj ==
{{Ĉefartikolo|Dua Hispana Respubliko}}
[[Dosiero:Azaña 3.jpg|eta|dekstre|250px|Kvankam [[Manuel Azaña|Azaña]] estis elektita Prezidento de la Respubliko kaj li restis en tiu posteno dum la milito, lia politika rolo apenaŭ gravis dum tiu konfliktepoko.]]
En [[1931]], post pormunicipa balotado en kiu respublikemaj partioj venkis en grandaj urboj (ne ĝenerale, eble pro fraŭdo), reĝo [[Alfonso la 13-a de Hispanio]] iris ekzilen. Je la [[14-a de aprilo]], la [[Dua Hispana Respubliko]] estis deklarita.

La unua registaro estis por respublikemaj partioj. La nova parlamento agnoskis [[virina balotrajto|virinan balotrajton]], enleĝigis [[divorco]]n kaj komencis ege malrapide [[agra reformo|agran reformon]].

Post nemultaj jaroj, hispanoj rebalotis kaj venkis [[politika dekstro|dekstrema]] partiaro [[CEDA]] (Hispana Konfederacio de Aŭtonomaj Dekstro-partioj), preferata de [[Katolika Eklezio]], kiu renversos multajn reformojn.&lt;ref&gt; Gil Pecharromán, 1997, p. 84.&lt;/ref&gt;

En [[1934]], laboristoj komencis [[Hispana Revolucio de 1934|revolucion]]. Ĉefe la [[asturio|asturiaj]] ministoj rezistis plu per uzado de armiloj kaj [[dinamito]], sed fine estis venkitaj de polico ''[[Guardia Civil (Hispanio)|Guardia Civil]]'' kaj de militistoj estritaj de la generalo [[Francisco Franco]].&lt;ref&gt; Gil Pecharromán, 1997, p. 96.&lt;/ref&gt;

En februaro [[1936]], denove oni balotis.&lt;ref&gt; Gil Pecharromán, 1997, pp. 116-117.&lt;/ref&gt; Formiĝis du solidaj blokoj, respektive [[Konservativismo|konservativa]] kaj maldekstrema. Tiu ĉi lasta nomiĝis [[Popola Fronto (Hispanio)|Popola Fronto]], kaj entenis respublikanajn radikalajn burĝulojn (kies ĉefa figuro estis [[Manuel Azaña]]), [[Partido Socialista Obrero Español|socialistojn]], [[Komunisma Partio de Hispanio|komunistojn]], katalunajn naciistojn kaj aliajn pli malgrandajn partiojn. La ĝistiama registaro, gvidita de pli konservativaj respublikemaj burĝaj partioj ne plu estis subtenataj pro [[Korupto|koruptecaj]] skandaloj (''[[straperlo]]''). En la dekstro, elstaris la katolika sekvantaro, tiam kun faŝismemaj trajtoj, ''CEDA'' kaj la monarĥiistoj, kun subteno ankaŭ de la tradiciista [[karlismo]] kaj de la faŝisma [[Hispana Falango]]. Venkis la Popola Fronto, [[Manuel Azaña|Azaña]] estis elektita prezidento de la Respubliko. La popolo ekstremiĝis kaj pistolanoj batalis tro ofte surstrate.

== Ekmilito ==
{{Ĉefartikolo|Puĉo de 17a kaj 18a de julio de 1936}}
[[Dosiero:J mmue 202444 1 00001.jpg|eta|300px|Franco kun [[Emilio Mola]] kaj aliaj insurekciintaj militestroj.]]
[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 146-1968-048-15, Spanischer Bürgerkrieg.jpg|eta|Respublikaj milicaninoj ripoze dum la bataloj de la somero de [[1936]].]]
La [[17-a de julio|17-an de julio]], [[1936]], kelkaj generaloj inter kiuj generalo [[Francisco Franco|Franco]] ribeligis la armeon de [[Hispana Maroko]]. Je la [[18-a de julio]] la ribelo sekvis en iberiduoninsula Hispanio. La ribelo ne estis nur armea [[puĉo]], sed ĝi ankaŭ havis gravan civilan parton en kelkaj lokoj. Ĉefe [[karlistoj]] kaj anoj de malgranda partio ''[[Falange Española]]'' armis sin surstrate. La ribelantoj esperis gajni tujan regadon de la ĉefurbo, [[Madrido]], kaj de ĉiuj aliaj gravaj urboj de Hispanio. Tamen nur [[Sevilo]], [[Pamplono]], [[Korunjo]], [[Kadizo]], [[Jerez|Jerez de la Frontera]], [[Kordovo (Hispanio)|Kordovo]], [[Zaragozo]] kaj [[Oviedo]] falis tuj sub la regado de la ribelantoj, kiuj ne sukcesis en [[Barcelono]] kaj [[Sieĝo de la Montokazerno|Madrido]]. Pro tio, longedaŭra enlanda milito okazis.

La '''gvidantoj de la ribeloj''' estis la generaloj [[Francisco Franco]], [[Emilio Mola]] kaj [[José Sanjurjo]]. Sanjurjo estis la senduba unua gvidanto de la ribelo, sed li mortis en aviadila akcidento la [[20-a de julio|20-an de julio]] kiam li veturis al Hispanio por ekregi la ribelan flankon. Franco, la ĉefa komandanto de la hispana armeo de post 1933 kaj jam notinda faŝismo-favorulo, flugis de la [[Kanarioj]] al la hispanaj kolonioj en Maroko kaj ekkomandis tie. Dum la ceteraj tri jaroj de la milito, Franco iĝis la efektiva komandanto de ĉiuj el la naciistoj, kaj li kaŝe aranĝis la aferojn (inkluzive per donado de komisioj al politikaj konkurantoj, kiuj plej probable mortigus ilin) tiel, ke je la fino de la milito ne estis opozicio al lia regado.

La ribelon oponis la registaro (kun tiuj armeanoj, kiuj restis lojalaj), kaj ankaŭ [[socialismo|socialismaj]], [[komunismo|komunismaj]], [[anarkiismo|anarkiismaj]] kaj [[kataluna naciismo|katalunaj]] kaj [[eŭska naciismo|eŭskaj naciismaj]] grupoj. 

===Eksterlanda partopreno===
La eŭropaj potencoj, kiaj Britio kaj Francio, restis oficiale neŭtralaj sed tamen metis embargon sur Hispanion, kaj aktive malkuraĝigis la kontraŭ-faŝisman partoprenon de siaj civitanoj. Kaj [[Faŝismo|faŝisma]] Italio sub [[Benito Mussolini]] kaj [[Naziismo|Nazia Germanio]] malobservis la embargon kaj sendis teorie volontulajn trupojn (''[[Corpo Truppe Volontarie]]'' kaj aviadilaron ''[[Legion Condor]]'', respektive) kaj armilojn por subteni Franco-n. Aldone, estis malgrandaj volontulaj trupoj el aliaj landoj kiuj luktis kun la naciistoj, kiel [[Eoin O'Duffy]] de Irlando. Ankaŭ [[Errol Flynn]] vizitis la landon. [[Portugalio]] estis teorie neŭtrala, sed kaj la portugala registaro kaj volontuloj apogis la frankismajn insurekciulojn, dum lokanoj en landlimaj areoj foje apogis fuĝintojn.&lt;ref&gt;Kani, &quot;Portugalio en la Hispana Enlanda Milito&quot;, [[Sennaciulo]], julio-aŭgusto-septembro 2024, nº 07-09 (1429-1431) pp. 7-10. &lt;/ref&gt;

La respublikistoj ricevis malmultan subtenon de [[Sovetunio]] kaj ankaŭ de unuopaj idealismaj volontuloj el multaj landoj, kune konataj kiel la [[Internaciaj Brigadoj]]. Jam la [[Etiopia Milito]] logis tutmondan subtenon kontraŭ [[faŝismo]]. Usonaj volontuloj formis la [[Brigado Abraham Lincoln|Brigadon Abraham Lincoln]] kaj kanadanoj formis la [[Bataliono Mackenzie-Papineau|Batalionon Mackenzie-Papineau]] (la &quot;Mak-Papoj&quot;). Inter la plej konataj fremdlandanoj, kiuj partoprenis iel la penojn kontraŭ la faŝistoj estis [[Ernest Hemingway]] (kiel ĵurnalisto kaj verkisto) kaj [[George Orwell]], kiel fakta soldato, kiu poste verkis pri siaj spertoj en ''[[Homage to Catalonia]]'' (''Omaĝo al Katalunio''). La romano de Hemingway ''[[For Whom the Bell Tolls]]'' (''Por kiu la sonorilo sonas'') estis inspirita de liaj spertoj en Hispanio. [[Norman Bethune]] uzis la okazon por disvolvigi la specialajn lertecojn de batalkampa [[medicino]].

Tamen, kvankam la naciistoj ricevis malkaŝan helpon kiel armilojn kaj trupojn el Germanio kaj Italio, la respublikistoj ricevis neniom da helpo el ĉiuj ĉefaj mondaj potencoj (t.e. Britio, Francio, aŭ Usono). Multaj el ĉi tiuj potencoj ankoraŭ praktikis politikon de komplezo al la faŝismaj reĝimoj, aŭ ili malestimis la soci-revoluciajn elementojn ene de la kontraŭ-faŝismaj fortoj, aŭ ili kredis, ke la respublikistoj estas ĝenerale komunistoj, aŭ kontrolataj de tiuj.

[[Nazia Germanio]] uzis la militon kiel testejo por pli rapidaj tankoj kaj aviadiloj, kiuj ĵus ekaperis tiutempe. La ĉasaviadilo [[Me-109]] [[Messerschmitt]] kaj [[Junkers Ju 52]] transiga/bomba aviadiloj ambaŭ estis uzataj dum la Hispana Enlanda Milito. Aldone, la sovetaj ĉasaviadiloj [[Polikarpov I-15|I-15]] kaj [[Polikarpov I-16|I-16]] estis uzataj. La Hispana Enlanda Milito ankaŭ estas ekzemplo de [[totala milito]], kie la bombado de la eŭska urbeto [[Gernika]] fare de la ''[[Luftwaffe]]'' antaŭsignis la epizodojn de la [[Dua mondmilito]], kiel ekzemple la bomban kampanjon kontraŭ Britio fare de la nazioj kaj la bombadon de [[Dresdeno]] fare de la aliancanoj. [[Pablo Picasso]] estis inspirita de tio por sia pentraĵo ''[[Guernica]]''.

== La milito: 1936 ==
[[Dosiero:Hispana milito septembro1936.PNG|dekstra|eta|300px|Mapo en Aŭgusto-Septembro 1936]]
Ĉia espero de rapida fino al la milito malaperis la [[21-a de julio|21-an de julio]], nome la kvinan tagon de la ribelo, kiam la insurekciuloj kaptis la ĉefan hispanan marbazon ĉe [[Ferrol]] en nordokcidenta Hispanio. Tio kuraĝigis la faŝismajn ŝtatojn de Eŭropo helpi al Franco, kiu jam ekkomunikis kun la registaroj de [[nazia Germanio]] kaj [[Italio]] la antaŭajn tagojn. La 26-an de julio, Germanio kaj Italio eksubtenis la ribelulojn; la itala interven-korpuso estis estrita de Generalo [[Mario Roatta]].

[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-2005-0601-500, Spanien, Himmlerbesucht die Burg von Toledo.jpg|eta|maldekstre|[[Sieĝo de la Alkazaro|Liberigo de la Alkazaro]] septembre de 1936: [[Heinrich Himmler]] vizitante la Alkazaron de Toledo kun [[José Moscardó]] en oktobro de 1940.]]
Subteno de la [[Akso (historio)|Akso]] helpis al Franco ekde la komenco, ekzemple per transporto de trupoj el Hispania Maroko (ekzemple de la [[Hispana Legio]]) al la provincoj Kadizo kaj Sevilo.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, p. 127.&lt;/ref&gt; De tiam forta kolumno de insurekciuloj avancis tra la [[Arĝenta Vojo]] ĝis [[Merido (Hispanio)|Merido]] kaj [[Badajoz]], kie okazis amasmortiga supremado post la konkero.&lt;ref&gt; Espinosa Maestre, 2003.&lt;/ref&gt; La naciismaj fortoj gajnis ankoraŭ venkon la [[27-a de septembro|27-an de septembro]], kiam ili kaptis la urbon [[Toledo]] post longa sieĝo fare de respublikanoj (Naciista garnizono sub Kolonelo [[Moscardó]] tenis la [[Alkazaro]]n en la centro de la urbo ekde la komenco de la ribelo).&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 128-129.&lt;/ref&gt; Post du tagoj, Franco deklaris sin ''Generalísimo'' (&quot;ĉefgeneralo&quot;) kaj ''Caudillo'' (prahistoria titolo por &quot;militestro&quot;) dum li provis unuigi la diversajn ''Falange''-ajn kaj karlismajn elementojn de la naciisma movado en unu partion.&lt;ref&gt; Aróstegui, 1997, p. 57.&lt;/ref&gt;

En oktobro, la frankistoj lanĉis gravan ofensivon al Madrido, sed kreskanta rezisto de la registaro kaj la alveno de anarkiismaj katalunaj trupoj, de &quot;volontuloj&quot; alvenintaj de komunismaj organizoj de diversaj landoj haltigis la jam anoncitan antaŭeniron de frankistoj ĝis la [[8-a de novembro]].&lt;ref&gt; Ruiz, Julius (2012). ''La justicia de Franco''. RBA Libros. pp. 94-95 kaj 363. ISBN 978-84-9006-243-2.&lt;/ref&gt; Startis la [[Batalo de Madrido]].

Intertempe, la registaro, tiam estrata de socialista gvidanto [[Francisco Largo Caballero]] moviĝis de Madrido al [[Valencio]], ekster la batala zono, la [[6-a de novembro|6-an de novembro]].&lt;ref&gt; Casanova, 2007, p. 309.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Juliá, 1999, p. 128.&lt;/ref&gt; Ankaŭ forlasis la ĉefurbon la tiama urbestro, post kio estis elektita nova urbestro la esperantista socialisto [[Cayetano Redondo]].

La [[18-a de novembro|18-an de novembro]], nazia Germanio kaj Italio oficiale agnoskis la reĝimon de Franco, kaj la [[23-a de decembro|23-an de decembro]], Italio sendis proprajn &quot;volontulojn&quot; por batali je la flanko de la naciistoj.

== La milito: [[1937]] ==
[[Dosiero:Hispana milito oktobro1937.PNG|dekstra|eta|300px|En oktobro 1937 la naciistoj jam estis militakirintaj la nordan eks-respublikan teritorion.]]
Kun siaj vicoj pliigitaj de italaj trupoj kaj hispanaj koloniaj soldatoj el Maroko, Franco faris alian provon kapti Madridon en januaro kaj februaro de 1937, sed ree malsukcesis. &lt;ref&gt;Alpert, 1996, pp. 137-139.&lt;/ref&gt; La grandurbon [[Malago]] li kaptis la [[8-a de februaro|8-an de februaro]] kaj la retiriĝo de granda parto de la loĝantaro laŭ ĉemarborda ŝoseo al ankoraŭ respublikana urbo [[Almerio]] estis bombardata de aviadiloj kaj ŝipoj el frankisma flanko, kio okazigis teruran [[masakro]]n, kiu estis diskonigita al la tuta mondo kaj iĝis unu el la epizodoj per kiu la publika opinio turnis sin kontraŭ la malhumaneco de la frankistoj.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 141-142.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-P0214-513, Spanien, Schlacht um Guadalajara.jpg|eta|250px|maldekstre|Avancoj de la italaj trupoj de la [[Corpo Truppe Volontarie|CTV]] dum la [[batalo de Gvadalaĥaro]].]]
La [[batalo de Gvadalaĥaro]] okazis el la 8a al la 23a de marto proksime de la urbo [[Gvadalaĥaro (Hispanio)|Gvadalaĥaro]] en klopodo de la armeo de Francisco Franco por eniri al Madrido el la nordo. Ĝi estis katastrofo por la ''[[Corpo Truppe Volontarie]]'', kiu ekde tiam jam ne partoprenos plu en la regado de operacoj tiom grandaj kaj nur kiel apogo al la frankisma flanko. La italoj perdis milojn da soldatoj kaj grandan kvanton de armilaro, ĉefe pro la malbonaj veterkondiĉoj (koto).&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 142-148.&lt;/ref&gt;

La [[28-a de aprilo|28-an de aprilo]], la soldatoj de Franco eniris en [[Gernika]], urbo simbola por eŭskoj en nuna [[Eŭska Aŭtonoma Komunumo]], du tagojn post la fifama bombado de tiu urbo fare de la germana ''Legion Kondor'', ekipita per du-aviadiloj [[Heinkel He-51]] (la legiono alvenis al Hispanio la [[7-a de majo|7-an de majo]]). Post la falo de Gernika, la registaro ekkontraŭbatalis kun kreskanta efikeco.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 150-152.&lt;/ref&gt;

En majo, la registaro provis rekapti [[Segovio]]n, devigante al Franco eltiri el la madrida fronto por haltigi ilian antaŭeniron. Mola, la dua-viculo de Franco, mortis la 3-an de junio (kio lasis Franco kiel la nura reganto de sia flanko), kaj frue en julio, la registaro fakte lanĉis fortan kontraŭ-ofensivon en la [[Madrida Regiono|regiono de Madrido]], kiun la frankistoj forpelis kun iom da malfacilo.

La 24an de aŭgusto startis ofensivo al [[Zaragozo]], kio devigus Franco prokrasti ofensivon al Nordo. Norde de la rivero [[Ebro]] batalis anarkiistoj kaj sude komunistoj de [[Enrique Líster]]. La batalo de [[Belchite]] estis unu el la plej sangelverŝaj de la milito. La insurekciuloj rezistis ĝis la 3a de septembro, post kio ili startigis kontraŭofensivon kiu norde kaj sude de Ebro retropuŝis la respublikajn trupojn.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 157-160.&lt;/ref&gt;

Post tio, Franco rekaptis la iniciatemon, kaj konkeris en la nordo la urbojn [[Santandero (Hispanio)|Santandero]]&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 160-161.&lt;/ref&gt; kaj [[Gijón]].&lt;ref&gt; Voluntad (Gijón) (293): 2. 21a de oktobro 1938.&lt;/ref&gt; La [[28-a de aŭgusto|28-an de aŭgusto]], [[Vatikano]] agnoskis Franco-n sub premo de Mussolini, kaj je la fino de novembro, kiam la frankistoj alproksimiĝis al Valencio, la registaro denove moviĝis, al Barcelono.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, p. 332.&lt;/ref&gt;

== La milito: [[1938]] ==
[[Dosiero:Hispana milito novembro1938.PNG|dekstra|eta|300px|En novembro 1938, post la [[Batalo de Ebro]], la frankistoj avancis ĝis Katalunio; la milito estis finiĝonta.]]
{{Ĉefartikolo|Batalo de Teruelo}}
La du flankoj luktis pri posedo de la urbo [[Teruelo]] dum la tuto de januaro kaj februaro, respublikanoj konkeris kaj tenis la urbon dum preskaŭ du monatoj (nura provinca ĉefurbo konkerita de respublikanoj) kaj finfine la insurekcia tendaro forte kapts ĝin en la [[22-a de februaro]].&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 163-170.&lt;/ref&gt; Tiukadre Franco deciis prokrasti la planitan atakon al Madrido kaj avancis en suda Aragono kaj norde al [[Ilerdo]]. 

La [[15-a de aprilo|15-an de aprilo]], la frankistoj trarompis ĝis [[Mediteraneo]] atingante [[Vinaròs]] sur la marbordo, tiel disrompante la parton de Hispanio tenatan de la registaro en du partojn.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 167-170.&lt;/ref&gt; Konstatinte sian baldaŭan malvenkon, la respublika registaro suferis krizon kaj provis procezi pri [[paco]] en majo,&lt;ref&gt; Juliá, 1999, pp. 139-140.&lt;/ref&gt; sed Franco postulis senkondiĉan kapitulacon, kaj la milito daŭris.
[[Dosiero:Gottwaldova dělostřelecká baterie.jpg|maldekstra|eta|250px|Dum la [[Batalo de Ebro]], kontraŭaera respublika roto.]]
{{Ĉefartikolo|Batalo de Ebro}}
La registaro tiam lanĉis ardan kampanjon por rekonekti sian teritorion en la [[Batalo de Ebro]], ekde la [[24-a de julio]] ĝis la [[26-a de novembro]]. La 25an de julio 1938 la respublika Armeo de Ebro, trapasis per boatoj surprize la riveron Ebro inter [[Mequinenza]] kaj [[Amposta]] cele al atako el nordo kontraŭ la frankista armeo kiu estis veninta al [[Valencio]]. Tiel startis la [[batalo de Ebro]] kiu iĝis ambaŭtendare grnda elĉerpiĝo.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, p. 175.&lt;/ref&gt; Dekomence la respublika armeo alvenis ĝis [[Gandesa]] en la interno, sed malsukcesis rekonkeri ĝin; dume la german-frankista aerarmeo konstante bombardadis la respublikanojn, kiuj devis haltigi sian avancon.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 175-177.&lt;/ref&gt; Franco anstataŭ sekvi al Valencio, decidis marteladi la kaptitajn respublikajn trupojn.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, p. 177.&lt;/ref&gt; Post tri monatoj ĉiu tendaro perdis po 60 000 homojn, la respublikanoj devis retiriĝi denove trans Ebro la 16an de novembro.&lt;ref&gt;Alpert, 1996, pp. 177-181.&lt;/ref&gt;

Tiu respublika malsukceso efektive determinis la finan rezulton de la milito. Ok tagojn antaŭ la novjaro, Franco reatakis per sendo de amasaj fortoj al invado de [[Katalunio]].

== La milito: [[1939]] ==
Kvankam la respublikanoj baraktis por klopodoj de diversaj elprenaj atakoj en kelkaj areoj de la ceteraj frontoj, la frankistoj pluis la atakon al nordoriento. Ili konkeris Katalunion en rapidega kampanjo dum la unuaj du monatoj de 1939. [[Taragono]] falis la [[14-a de januaro|14-an de januaro]], [[Barcelono]] la [[26-a de januaro|26-an de januaro]] kaj [[Ĝirono]] la [[5-a de februaro|5-an de februaro]]. Kvin tagoj post la falo de Ĝirono, la lasta rezisto de Katalunio estis rompita. En tiu frankisma avanco apenaŭ okazis bataloj tiom grandaj kiom tiuj okazintaj por la konkero de aliaj grandaj urboj. La respublikanoj sentis sin jam venkitaj kaj la retiriĝo al la franca landlimo estis komuna por batalintoj kaj civiluloj.&lt;ref&gt; Bahamonde kaj Cervera Gil, 1999, p. 250.&lt;/ref&gt; Granda parto de tiuj estis enfermitaj en francaj subĉielaj [[koncentrejo]]j ofte sur strandoj, kie suferis inter aliaj penoj malvarmegon.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, p. 185.&lt;/ref&gt;

La [[27-a de februaro|27-an de februaro]], la registaroj de [[Britio]] kaj [[Francio]], teorie malvolonte, agnoskis la reĝimon de Franco. Jam en la 89a de februaro brita ŝipo intervenis por ke frankistoj konkeru la insulon [[Menorko]]n, kiu estis respublika teritorio dum la tuta milito.&lt;ref&gt; Bahamonde kaj Cervera Gil, 1999, pp. 215-219.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:España Marzo 1939.PNG|eta|Mapo de la du zonoj en marto 1939]]
Nur Madrido, Valencio, [[Alikanto]] kaj kelkaj aliaj fortikaĵoj restis por la registaraj fortoj, plus granda parto de la sudorienta kvarono de la landa teritorio. En tiu areo la ĉefministro [[Juan Negrín]] klopodis por pluigi la militon spite la malfortecon de la restintaj defendantoj. Estis polemikoj inter tiuj kiuj proponis reziston ĝis starto de milito en Eŭropo, kiam okcidentaj potencoj helpu la hispanan respublikon,&lt;ref&gt; Aróstegui, 1997, p. 117.&lt;/ref&gt; kaj tiuj kiuj vidis evidentaj la lacecon pro la milito kaj la malsategon, kio malhelpis la kapablon rezisti.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, p. 336.&lt;/ref&gt; La rezistemon malhelpis la agnosko de la registaro de Franco fare de Britio kaj Francio.

Dume startis militista kaj politika komploto kontraŭ la rezistema regado de Negrín estrita de la estro de la Centra Armeo, la kolonelo [[Segismundo Casado]], kiu estis konvinkita, ke negocado inter militistoj rezultos en pactraktato. Apogis lin la anarkiisto [[Cipriano Mera]], kaj kelkaj politikistoj, kiel la socialisto [[Julián Besteiro]]. Ĉiuj kontraŭis la strategion de rezistado de Negrín kaj lian «dependon» de Sovetunio kaj de la Hispana Komunisma Partio, kiuj estis la nuraj kiuj defendis la rezistemon de Negrín.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, p. 337.&lt;/ref&gt; Estiĝis interna batalo en Madrido, kiu rezultis en ĉirkaŭ 2 000 mortoj, kaj la komunistaj gravuloj fuĝis. &lt;ref&gt;Casanova, 2007, p. 337.&lt;/ref&gt; La frankistoj tute malakceptis ajnajn kapitulacajn kondiĉojn.&lt;ref&gt; Juliá, 1999, p. 143.&lt;/ref&gt;

La [[28-a de marto|28-an de marto]], sen iu ajna defendanto, Madrido falis al la frankistoj. La venontan tagon, ankaŭ [[Valencio]] kapitulacis. El 29-a de marto ĉirkaŭ 15 000 rifuĝintoj ariĝis sur la haveno de [[Alikanto]] esperante ŝipojn kiuj konduku ilin eksterlanden, sed tion atingis nur malmultaj. Miloj estis kaptitaj de frankistoj, multaj ekzekutitaj surloke, aliaj senditaj al koncentrejoj kaj ankaŭ multaj memmortigis sin tiam.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, pp. 405-407.&lt;/ref&gt;

Oni deklaris venkon la [[1-a de aprilo|1-an de aprilo]], kiam la lastaj el la respublikistaj fortoj kapitulacis.

== Socia kaj sociala revolucio ==
{{Ĉefartikolo|Hispana Revolucio (1936)}}
[[Dosiero:Mapa de Aragón Revolución 1936.png|eta|375px|maldekstre|La aŭtonoma Aragonio en 1936 (ruĝe), flave la militfronto, blue la faŝisma zono.]]
En la regionoj regataj de la anarkiistoj, ([[Aragono]] kaj [[Katalunio]]), aldone al la milita sukceso, estis vasta [[Hispana Revolucio (1936)|socia kaj sociala revolucio]], laŭ kiu la laboristoj kaj kamparanoj [[kolektivigo|kolektivigis]] agron kaj [[industrio]]n, kaj starigis konsiliojn paralelajn al la (apenaŭ kaj tute ne funkcianta) [[registaro]].&lt;ref&gt; Casanova, 1997, pp. 200.&lt;/ref&gt; La ĉefa areo kie tio okazis estis [[Katalunio]] (kie oni kolektivigis la [[transporto]]n, la industrion kaj aliaj servoj) kaj [[Aragono]] (kie la alveno de anarkiismaj fortoj survoje al Madrido helpis la instaladon de tute nova socipolitika sistemo). En la urbaj areoj la laboristoj mem prenis kontrolon de la ekonomia funkciado de la produktrimedoj, deklaris salajran egalecon (nekomplete), kaj sistemon por helpi solidarece ĉu aliajn sektorojn ĉu la ĝeneralan funkciadon de la sociaj servoj aŭ de la militirado. En la kamparaj areoj oni deklaris kolektivecon de la terposedo (komuna posedo) kaj de ties ekonomia kaj labora funkciado; oni nuligis la funkciadon de [[mono]] (en multaj lokoj), kiu estis anstataŭata de laboratestiloj.&lt;ref&gt;[[Frank Mintz|Mintz, Frank]] (1977). ''La autogestión en la España revolucionaria''. Madrid: La piqueta. ISBN 84-7443-003-8.&lt;/ref&gt;

Tiun revolucion oponis kaj la sovet-subtenataj komunistoj kaj la demokratiaj respublikistoj. Dum la milito progresis, la registaro kaj la komunistoj sukcesis uzi sian aliron al sovetaj armiloj por restarigi registaran regadon de la milita klopodo, kaj per diplomatio kaj per perforto. Dum la fifamaj ''[[Majaj Tagoj de Barcelono]]'' de [[1937]], multaj centoj aŭ miloj da kontraŭ-faŝismaj soldatoj mortigis unu la alian por regado de strategiaj punktoj en Barcelono, kiel [[George Orwell]] rakontas en ''Omaĝo al Katalunio''. Ĝenerale la komunistoj je la rektaj ordonoj de [[Stalino]], kun helpo de katalunismaj naciistoj, batalis, murdis, arestis, torturis kaj malaperigis milicanojn, aktivulojn kaj eĉ simpatiantojn de [[anarkiisto]]j, maldekstremaj komunistoj, ĉefe de partio [[POUM]], kaj aliaj ne-stalinistoj, kun la ekskuzo plifortigi unuecan komandon de la milito sub ununura registara fakta estrado.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, pp. 318-321.&lt;/ref&gt; Tiuj majaj okazintaĵoj komencis pro la kontrolo de la telefona centralo kaj estis multajn jarojn poste ĉefa afertemo de la filmo ''[[Tierra y Libertad (filmo)|Tierra y Libertad]]'' de la brita kinreĝisoro [[Ken Loach]].

La ĉefa trajto de respublikistoj, kiu iris kontraŭ ili mem, estis interna divido. Diversaj fortoj batalis inter si. Tamen en la naciisma dekstra flanko, Franco rapide unuigis diversajn fortojn, ĉu volonte ĉu malvolonte de la unuigitoj. Post la majaj okazintaĵoj, tendenco al unueco fortiĝis ankaŭ en la respublikana tendaro. Formiĝis nova registaro, estrita de la modera socialisto [[Juan Negrín]], kun aliaj socialistoj, [[Indalecio Prieto]] kaj [[Julián Zugazagoitia]] kiel ministroj de Armeo kaj Internaj Aferoj, kaj kun apogo de la [[Hispana Komunista Partio]]. Tiu movo fortigis la respublikanan registaron, kaj finis la revolucion.

== Rezulto de la milito ==
[[File:Rifugxejo.jpg|thumb|maldekstre|Rifuĝejo kontraŭbombada en [[Don Benito]]. La urbeto estis ofte bombardita fare de frankismaj aviadiloj]]
Pluraj centmiloj da homoj mortis. Pri tio ankoraŭ laboras kaj interkonsentas historiistoj, ĉefe pri la kriterioj kalkuli kaj klasigi la mortintojn, kaj ĉefe pri la konsideroj kaj komparoj. Multaj aliaj miloj estis malliberigitaj, torturitaj, fitraktitaj, mortpafitaj aŭ ekzilitaj enlande kaj ĉefe eksterlande. Ekzilintaj respublikistoj fuĝis al Francio, Sovetio (la komunismaj) aŭ [[Hispanameriko]], ĉefe [[Meksiko]] de [[Lázaro Cárdenas del Río]]. En Francio, ili estis malliberigitaj en [[koncentrejo]]j, fitraktitaj, post kio ili iris grandparte ĉu al la [[Franca Rezistado]] ĉu al naziaj [[koncentrejo]]j.

Post la testo de Hispanio, en tiu 1939 mem, nazia Germanio invadis [[Pollando]]n. Tiel ekis la [[Dua mondmilito]]. Franco ne anigis teorie Hispanion en Akson sed malrekte subtenis ĝin, per diplomatio kaj trupoj ([[Blua Divizio]]). Multaj respublikistaj soldatoj denove enarmeiĝis por batali kontraŭ nazioj. Tamen pluraj finis en [[ekstermejo]]j. Post la alianca venko, kelkaj [[gerilo|gerilis]] en Hispanio sensukcese.
[[Dosiero:Madrid - Plaza de Santa Ana, monumento a García Lorca.jpg|eta|220px|dekstra|[[Statuo]] de [[Federico García Lorca]] sur la [[Placo Sankta Ana]], [[Madrido]]. Eble li estas la plej fama mortinto fare de la frankistoj; fakte li estis murdita antaŭ scii ke okazos trijara milito, estrata de Franco mem, nome en la unuaj tagoj de la ribelo ĉe la urbo [[Granado]]..]]
Franco daŭris en potenco dum 40 jaroj, epoko kiu estas nomita [[Frankisma Hispanio]]. La regno bezonis jardekojn por reatingi la ekonomian nivelon de 1936.

Inter la respublikistoj, multaj intelektuloj kaj esperantistoj estis ekzekutitaj ([[Federico García Lorca]]), forpasis en prizono ([[Miguel Hernández]]) aŭ devis ekziliĝi ([[Rafael Alberti]], [[Juan Ramón Jiménez]]). Dum 1937 ĉiuj anoj de la [[Asocio Kordova de Esperanto]] kune estis mortpafitaj de la trupoj frankistaj. Pro multnombraj protestoj, kiun generalo Francisco Franco ricevis pro tio, li publikigis gazetaran noton en kiu li asertis ke &quot;se iu esperantisto estis mortpafita, tio okazis pro aliaj aktivecoj, kaj ne pro parolado de esperanto&quot;.
Unu el multaj viktimoj de la enlanda milito en Hispanio estis la prezidanto de IKUE, pastro Font i Giralt, murdita de anti-frankistoj&lt;ref&gt;Pri antisemitismo, La Eta Heroldo de Esperanto de KCE, aprilo 2017, n-ro 3, 1-a jarkolekto, p. 1&lt;/ref&gt;.

En [[1995]] la brita filmisto [[Ken Loach]] realigis la filmon ''[[Land and Freedom]]'' (Lando kaj Libereco) kiu priskribas la travivaĵojn de angla komunisto kiu partoprenas la Hispanan Enlandan Militon.

=== Mortintoj ===
La polemiko pri la kalkulado de mortintoj dum tiu milito daŭris multe da tempo (ĝi komenciĝis dum la milito) kaj ankoraŭ daŭras. La mortintoj pri militaj kialoj (bataloj, bombardadoj, ktp.) estis relative klaraj kaj same tiuj kiujn mortigis la respublika flanko, ĉar dum la 40 jaroj de frankismo, la reĝimo tre bone kalkulis (eĉ troe) kaj omaĝis ilin. Sed pri la mortintoj pro frankisma perforto kaj dum la milito kaj iom poste oni polemikis dum multaj jaroj, ĉefe pro la malapero de koncernaj dokumentoj aŭ pro falsado ĉe enskriboj (ekzemple mortpafitoj aperas en oficiala registrado simple kiel mortintoj pro [[hemoragio]]). Lastatempe granda roto de pristuduloj kaj fakuloj traserĉas la registrejojn por certigi ciferojn kaj laŭ la lastaj pristudoj laŭ provincoj aperas la jenaj:

[[Dosiero:Gerilanoj-kontraŭfrankismaj.jpg|eta|maldekstra|250px|Monumento al la gerilanoj kontraŭfrankismaj en [[El Torno]], [[Provinco Cáceres]]; evidentigo pri la ankoraŭaj sintenoj rilate al la milito estas ke post la starigo de tiu monumento, frankisma lokano pafis kontraŭ la figuroj jam komence de la 21a jarcento. La pafoj videblas sur la foto: rigardu la ŝultrojn de la tri dekstraj figuroj.]]
* [[Provinco Kordovo]] 9 579
* [[Provinco Sevilo]] 8 000
* [[Provinco Badajoz]] 7 909
* [[Provinco Malago]] 7 000
* [[Provinco Zaragozo]] 6 029
* [[Provinco Asturio]] 5 952
* [[Provinco Onubo]] 5 455
* [[Provinco Granado]] 5 048
* [[Provinco Toledo]] 3 755
* [[Provinco Valencio]] 3 128
* [[Provinco Madrido]] 2 663
* Entute '''94 699''' nur pro frankisma perforto, konsiderante, ke mankas ankoraŭ informoj pri 13 provincoj kaj plej parto de la pristudataj ankoraŭ montras provizorajn ciferojn. Se al tio oni sumas la mortintoj en milita agado, la mortintoj pro perforta agado de la respublika flanko, la mortintoj pro malsato kaj malsanoj kaŭzitaj de la milito, de la malvenko kaj de la ekzilo, tio povas alproksimigi al la duonmiliono, sed ankoraŭ malproksime de la miliono multfoje proklamita.&lt;ref&gt;&quot;Después de 70 años, la esperanza es la Audiencia&quot;, ''[[El País]]'', 2-a de  septembro 2008, paĝo 11.&lt;/ref&gt;

== En Esperanto ==
* [[Jef Last]] / [[Nordahl Grieg]], ''[[Volontuloj kun okulvitroj]]'',  [[SATeH]], 2024, (re)eldono de du romanoj pri la Hispana Enlanda Milito, &quot;[[La hispana tragedio]]&quot; kaj &quot;Hispana somero&quot;, kun aldonaj materialoj. 
* Jef Last. [[La Hispana Tragedio|''La Hispana Tragedio'']]
* [[Alardo Prats Beltrán]], &quot;Fronto kaj postfronto de Aragonio&quot;, Oficejo pri la Eksterlanda Propagando de [[CNT]]-FAI (sindikato ''[[Confederación Nacional del Trabajo]]'' kaj organizaĵo [[Federacio Anarkiisma Iberia]]), Esperanto-Sekcio, Barcelono, 1938. Elhispanigis Pario.
* [[Eduardo Vivancos]]: ''50-a datreveno de la Hispana Revolucio. Prelego farita dum la SAT-kongreso okazinta en Sant Cugat del Valles (Barcelono) en julio 1986''. [[Sennacieca Revuo]], (1385-1386), 2020, pp.&amp;nbsp;5–11.
* [[Eduardo Vivancos]]: ''Notoj el mia taglibro'' (trad. Juliette Ternant; kun enkonduko kaj notoj de [[Javier Alcalde]]). Taglibro pri la travivaĵoj de junulo dum la Hispana Enlanda Milito en la konstante bombardita urbo [[Barcelono]]. Liaj studoj, eklaboroj, aktivado en la liberecanaj medioj, ekesperantistiĝo kaj finfina aliĝo al la armeo de la Dua Hispana Respubliko. [[Beletra Almanako]] ([[BA33|33]]), oktobro 2018. paĝoj&amp;nbsp;35–62.

* La [[99-a SAT-Kongreso 2026|99-a SAT-Kongreso]] okazos en la urbo Leono inter la 19-a de julio 2026 kaj la 26-a de julio 2026. La kongreso koincidos kun la 90-jariĝo de la Hispana Enlanda Milito, kiu daŭre estas fonto de aktivaj debatoj en Hispanio. Estas planite havi programerojn rilatajn al tiu memordato.&lt;ref&gt;[https://sat2026leono.org/ Kongresa retejo]&lt;/ref&gt;

==Referencoj==
{{Referencoj|2}}

== Literaturo ==
* Alpert, Michael (1987). La guerra civil española en el mar. Madrid: Siglo XXI. ISBN 84-323-0609-6.
* Alpert, Michael (1996). «La historia militar». En Stanley Payne kaj Javier Tusell. ''La guerra civil. Una nueva visión del conflicto que dividió España''. Madrid: Temas de Hoy. ISBN 84-7880-652-0.
* Alía Miranda, Francisco (2018). ''Historia del Ejército español y de su intervención política''. Madrid: Los Libros de la Catarata. ISBN 978-84-9097-459-9.
* Aróstegui, Julio (1997). ''La Guerra Civil. La ruptura democrática'',. Madrid: Historia 16. ISBN 84-7679-320-0.
** (2006). ''Por qué el 18 de julio… Y después''. Barcelona: Flor del Viento Ediciones. ISBN 84-96495-13-2.
* Bahamonde, Ángel; Cervera Gil, Javier (1999). ''Así terminó la Guerra de España''. Madrid: Marcial Pons. ISBN 84-95379-00-7.
* Casanova Ruiz, Julián, ''La Iglesia de Franco''. Ed. Crítica, 2005. ISBN 84-8432-675-6.
** (2007). ''República y Guerra Civil''. Vol. 8 de la ''Historia de España'', de Josep Fontana kaj Ramón Villares. Barcelona: Crítica/Marcial Pons. ISBN 978-84-8432-878-0.
** (1997). ''De la calle al frente. El anarcosindicalismo en España. (1936-1939)''. Barcelona: Crítica. ISBN 84-7423-836-6.
* Bolloten, Burnett (1989). ''La Guerra Civil Española: Revolución y Contrarrevolución''. Madrid: Alianza Editorial.
* Espinosa Maestre, Francisco (2003). ''La columna de la muerte. El avance del ejército franquista de Sevilla a Badajoz''. Barcelona: Crítica. ISBN 84-8432-431-1.
* García Nieto, Mª Carmen. ''Guerra civil española, 1936–1939''. Salvat Editores, Barcelona, 1982. ISBN 84-345-7996-0
* Fuertes Palasí, Juan Francisco; Mallench Sanz, Carlos (2013). ''La Batalla Olvidada''. Castellón: Divalentis. ISBN 978-84-939522-9-7.
* Gil Pecharromán, Julio (1997). ''La Segunda República. Esperanzas y frustraciones''. Madrid: Historia 16. ISBN 84-7679-319-7.
* Jorge, David (2016). ''Inseguridad colectiva. La Sociedad de Naciones, la Guerra de España y el fin de la paz mundial''. Valencia: Tirant lo Blanch. ISBN 978-84-165564-7-2.
* Juliá, Santos (1999). ''Un siglo de España. Política y sociedad''. Madrid: Marcial Pons. ISBN 84-9537903-1.
* Maldonado Moya, José Mª. ''El Frente de Aragón. La Guerra Civil en Aragón (1936-1938)''. Mira Editores. ISBN 978-84-8465-237-3
* Malefakis, Edward (2006). «Perspectivas históricas y teóricas de la guerra». En Edward Malefakis. ''La Guerra Civil española'' (2a eldono). Madrid: Taurus. ISBN 84-306-0614-9.
* Martínez Bande, José Manuel. ''La batalla de Teruel''. Madrid: Ed. San Martín. ISBN 84-7140-088-X.
* Moradiellos, Enrique (1996). ''La perfidia de Albión. El Gobierno británico y la guerra civil española''. Madrid: Siglo XXI de España Editores. ISBN 9788432309168.
* [[Stanley G. Payne|Payne, Stanley G.]] (2005) [​2005​]. ''El Colapso de la República''. (2a eldono). Madrid (España): Planeta. p. 616. ISBN 84-6742-227-0.
** (2016) [​2016​]. ''El Camino al 18 de julio. La erosión de la democracia en España''. (1a eldono). Madrid (España): Espasa Calpe. p. 424. ISBN 84-6704-682-1.
* Preston, Paul (2006) [​1978​]. ''La Guerra Civil española. Reacción, revolución y venganza''. Barcelona: Penguin Random House. ISBN 978-84-9908-282-0.
* Raguer, Hilari (2001). ''La pólvora y el incienso. La Iglesia y la Guerra Civil española (1936-1939)''. Barcelona: Península. ISBN 978-84-8307-848-8.
* Solé i Sabaté, Josep María; Villarroya, Joan (2003). ''España en llamas. La guerra civil desde el aire''. Madrid: Temas de Hoy. ISBN 84-8460-302-4.
* [[Hugh Thomas|Thomas, Hugh]] (1976). ''La Guerra Civil española''. (2011). Barcelona: Grijalbo. ISBN 978-84-9908-087-1.
* Tuñón de Lara, Manuel (1986). ''La batalla de Teruel''. Zaragoza: Instituto de Estudios Turolenses. ISBN 84-505-5073-4.
* Viñas, Ángel; Hernández Sánchez, Fernando (2009). ''El desplome de la República''. (2010). Barcelona: Crítica. ISBN 978-84-9892-108-3.

=== Plia legado (en angla) ===
* Beevor, Antony. ''The battle for Spain. The Spanish civil war.'' Penguin Books. 2006. London. ISBN 0-14-303765-X.
* Graham Helen. ''The Spanish Civil War. A very short introduction.'' Oxford University Press. New York. 2005. ISBN 978-0-19-280377-1
* Jackson, Gabriel. ''The Spanish Republic and the Civil War,1931-939.'' Princenton University Press. Princenton. 1967. ISBN 0-691-00757-8
* Preston, Paul. ''The Spanish Civil War. Reaction, revolution &amp; revenge.'' Harper Perennial. 2006. London. ISBN 978-0-00-723207-9 ISBN 0-00-723207-1
* Thomas, Hugh. ''The Spanish Civil War.'' Penguin Books. London. 2003. ISBN 978-0-14-101161-5

== Vidu ankaŭ ==
{{Div col|cols = 3}}
* [[José Antonio Aguirre]]
* [[Gerald Brenan]]
* [[Confederación Nacional del Trabajo|CNT]]
* [[Lluís Companys]]
* [[Buenaventura Durruti]]
* [[FAI]]
* ''[[Falange Española]]''
* [[Francisco Franco]]
* [[Frankisma diktaturo]]
* [[Jesús Galíndez]]
* [[Manuel Hedilla]]
* [[Hispana Revolucio]]
* [[La Hispana Tragedio]]
* [[Historio de Hispanio]]
* [[Interna milito]]
* [[Francisco Largo Caballero]]
* [[Jef Last]]
* Filmo ''[[Libertarias]]''
* [[Listo de svedoj kiuj mortis en la Hispana Enlanda Milito]]
* [[Julio Mangada]]
* [[Cipriano Mera]]
* [[Molotova koktelo]]
* [[Ne-intervena komitato]]
* [[Pasionaria]]
* [[José Antonio Primo de Rivera]]
* [[Puĉo de 17a kaj 18a de julio de 1936]]
* [[Revolucio de Asturio]]
* [[UHP]]
{{Div col end}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.delbarrio.eu/civilmilito.htm Esperantistoj en la Hispana Intercivitana Milito (artikolo de 1993)] de [[Ulrich Lins]].
* [http://www.nodo50.org/esperanto/artik68.htm &quot;La utiligado de Esperanto dum la Hispana Intercivitana Milito&quot; (artikolo de 2006)] de [[Toño del Barrio]] kaj [[Ulrich Lins]]
* tri [http://www.delbarrio.eu/afisharo.htm#afishoj Afiŝoj de la Hispanaj Respubliko kaj la Civila Milito]
* [http://hispanamilito.wz.cz/ retpaĝaro pri la Hispana Enlanda Milito de Katarína el Slovakio kaj Luis el Hispanio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060220125340/http://hispanamilito.wz.cz/ |date=2006-02-20 }}
* [http://www.liberafolio.org/2006/civitanamilitokonferenco artikolo de &quot;Libera Folio&quot; pri &quot;Esperanto en kongreso pri la Hispana Enlanda Milito&quot; dum 2006]
* [http://www.ateneo.unam.mx/textoconstitucion.htm teksto (hispanlingva) de la konstitucio de la Hispana Respubliko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090531221523/http://www.ateneo.unam.mx/textoconstitucion.htm |date=2009-05-31 }}
* [http://www.enxarxa.com/esperanto/NIN%20Signifo%20kaj%20graveco%20de%20la%20majaj%20tagoj.pdf Manifesto de la POUM, verkita de Andreu Nin, pri la majaj tagoj de 1937 en Barcelono]
* [http://www.enxarxa.com/interhelpo/societat/projectes/CASTELLS%20Las%20colectivizaciones%20en%20Catalunya%20-%20EO.pdf CASTELLS, Antoni: La kolektivigoj en Katalunio (1936-1939)]

{{Projektoj|q=Hispana Enlanda milito|n=Kategorio:Hispana Enlanda Milito}}

{{Trad|es|Guerra civil española|105505411}}

{{Elstara}}
{{ADLS|2005|33}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Hispana Enlanda Milito| ]]
[[Kategorio:Militoj de Hispanio]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1936]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1937]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1938]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1939]]
[[Kategorio:Enlandaj militoj]]
[[Kategorio:Militoj de la 20-a jarcento]]
[[Kategorio:1930-1939 en Hispanio]]</text>
      <sha1>9pmphx8u4rfxwt7dqin6tl10himaskj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412570</id>
      <parentid>9412569</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:58:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9412570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49909" sha1="0kwhy464er9rs372th0iggnwvsm9gl3" xml:space="preserve">{{Informkesto milito
|kunpuŝiĝo = Hispana Enlanda Milito
|konflikto = 
|dosiero = Dosiero:Collage guerra civile spagnola.png
|komento=horloĝdirekte de supre maldekstre: T-26 tanko de la 11-a [[Internacia Brigado]] en [[Aragono]]; [[Messerschmitt Bf 109]] ornamita per la simboloj de la Nacia [[Legio Condor]]; Bombado de flughaveno en la [[Hispana Saharo]]; Respublikanaj soldatoj en [[Toledo]]; Naciismaj soldatoj funkciigas 88-mm kanonon en Madrido; Brita reĝa mararmea ŝipo Oak proksime de [[Ĝibraltaro]]
|daŭro = [[17-a de julio]] [[1936]] - [[1-a de aprilo]] [[1939]]
|loko = [[Hispanio]], [[Hispana Maroko]] kaj [[Hispana Gvineo]]
|rezulto = Venko de la ribelantoj kaj diktatoreco de Francisco Franco
|flanko1 = Respublikanoj
|flanko2 = Ribelantoj
|komandanto1 = [[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Manuel Azaña|Manuel Azaña Díaz]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[José Giral]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Francisco Largo Caballero|Fco. Largo Caballero]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Juan Negrín López]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Indalecio Prieto]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Vicente Rojo Lluch]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[José Miaja]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Juan Hernández Saravia|Hernández Saravia]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Ignacio Hidalgo de Cisneros|Hidalgo de Cisneros]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Juan Modesto|Modesto]]&lt;br /&gt; [[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Santiago Carrillo]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Catalonia.svg|22px]] [[Lluís Companys]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of the Basque Country by Sabino Arana.svg|22px|Bandera del País Vasco]] [[José Antonio Aguirre]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:CNT FAI flag.svg|22px]] [[Buenaventura Durruti|B. Durruti]] m.&lt;br /&gt;[[Dosiero:CNT FAI flag.svg|22px]] [[Cipriano Mera]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of the International Brigades.svg|22px]] [[André Marty]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of the International Brigades.svg|22px]] [[Wilhelm Zaisser]]
|komandanto2 = [[Dosiero:Flag of the Bando Nacional (1936–1938).svg|22px|border|link=]] [[Emilio Mola]] m.&lt;br /&gt; [[Francisco Franco]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[José Sanjurjo]] m.&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Miguel Cabanellas]] m.&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Fidel Dávila Arrondo]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Francisco Gómez-Jordana Sousa|Fco. Gómez-Jordana]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Gonzalo Queipo de Llano|Queipo de Llano]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Manuel Goded Llopis|Manuel Goded]] m.&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Alfredo Kindelán]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Bandera FE JONS.svg|22px|Bandera de FE JONS|border|link=]] [[Manuel Hedilla]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Cross of Burgundy.svg|22px]] [[Manuel Fal Conde]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[José María Gil-Robles|José M.ª Gil-Robles]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Germany 1933.svg|22px]] [[Wolfram von Richthofen|Von Richtofen]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Germany 1933.svg|22px]] [[Hugo Sperrle]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Italy (1861-1946).svg|22px]] [[Annibale Bergonzoli]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Italy (1861-1946).svg|22px]] [[Gastone Gambara]]
|forto1 = 
|forto2 = 
|perdoj1 = 
|perdoj2 = 
}}
[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-H25224, Guernica, Ruinen.jpg|eta|Bombado de Guernica, de la [[26-a de aprilo]] [[1937]]]]
[[Dosiero:Kion vi faras por eviti tion.jpg|eta|Kataluna afiŝo en Esperanto.|alternative=|300px]]
[[Dosiero:Mugas d'Alcubierre, Rota Orwell.jpg|eta|270px|Rekonstruaĵo de la sistemo de tranĉeoj en Alcubierre, [[Provinco Huesko]].]]
[[Dosiero:Bandera republica batalla ebro.jpg|eta|Flago uzita de la [[Popola Armeo de la Respubliko]] dum la [[Batalo de Ebro]].]]
La '''Hispana Enlanda Milito''', nomata ankaŭ '''civitana milito'''&lt;ref&gt;«Entrevista a David Jorge: &quot;La Guerra Civil debe conocerse como la Guerra de España. La elección del término no es casual&quot;.» Público. [http://www.publico.es/politica/guerra-civil-debe-conocerse-guerra.html] Konsultita la 11an de februaro 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Avilés Farré, Juan (1998). Las grandes potencias ante la guerra de España. Arco Libros. ISBN 84-7635-300-6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tusell, Javier; García Queipo de Llano, Genoveva (1993). El catolicismo mundial y la guerra de España. Biblioteca de Autores Cristianos. ISBN 84-7914-097-6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Moradiellos, Enrique (2012). La guerra de España (1936-1939): estudios y controversias. Barcelona: RBA. ISBN 978-84-9006-328-6.&lt;/ref&gt; nomata en Hispanujo simple ''la milito'', estis socia kaj politika konflikto (el kiu rezultos ekonomia krizo) kaj finfine [[enlanda milito|enlanda]] [[milito]] en [[Hispanio]] inter ribelantoj (konataj kiel ''nacionales'', ''naciistoj'' aŭ finome ''facciosos'', ''frakcianoj'') kaj la ''respublikaj'' registaro kaj subtenantoj (finome ''rojos'', ''[[ruĝo|ruĝuloj]]''). Ĝi okazis inter julio [[1936]] kaj aprilo [[1939]], kaj finiĝis pro la malvenko de la respublikisma flanko, kaj poste la [[diktatoreco]] de [[Francisco Franco]], nome la [[Frankisma Hispanio]].

Ĝi eksplodiĝis post la parta malsukceso de la [[Puĉo de la 17-a kaj la 18-a de julio 1936]] fare de granda parto de la Armeo kontraŭ la registaro de la [[Dua Hispana Respubliko]]. Post la blokado de la [[Ĝibraltara Markolo]] kaj de la posta aerponto kiu, helpe de la rapida kunlaborado de la [[Nazia Germanio]] kaj de la [[faŝisma Italio]], translokigis la ribelintajn trupojn al la Iberia Duoninsulo en la lastaj semajnoj de julio,&lt;ref&gt;Alpert, 1996, p. 127.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sole i Sabaté y Villaroya, 2003, pp. 16-17.&lt;/ref&gt; ekis [[enlanda milito]] kiu finos la 1an de aprilo 1939 pere de la lasta militinformo subskribita de [[Francisco Franco]], deklarante lian venkon, post kio oni establis diktatorecon kiu daŭros ĝis post sia morto la 20an de novembro [[1975]].

La milito enhavis multajn aspektojn, ĉar ĝi inkludis [[klasbatalo]]n, [[religia milito|religiajn militojn]], kontraŭfrontigo de malaj naciismoj, luktado inter [[Militreĝimo|militista diktaturo]] kaj [[Respublikismo|respublikisma]] [[demokratio]], inter [[revolucio]] kaj [[kontraŭrevolucio]], inter [[faŝismo]] kaj [[kontraŭfaŝismo]], inter [[komunismo]] kaj [[kontraŭkomunismo]].&lt;ref&gt;Santos Juliá, 1999, p. 118. «Fue desde luego lucha de clases por las armas, en la que alguien podía morir por cubrirse la cabeza con un sombrero o calzarse con alpargatas los pies, pero no fue en menor medida guerra de religión, de nacionalismos enfrentados, guerra entre dictadura militar y democracia republicana, entre revolución y contrarrevolución, entre fascismo y comunismo».&lt;/ref&gt;

Al la partoj de la konflikto oni nomigas ilin kiel ''respublika flanko'' kaj ''insurekcia flanko'':
* La respublika flanko estis konstituita ĉirkaŭ la registaro elektita demokratie, formita de la [[Popola Fronto (Hispanio)|Popola Fronto]], kiu siavice estis komponita de koalicio de [[Respublikismo|respublikemaj]] partioj — Respublika Maldekstro kaj Respublika Unuiĝo — kun la [[Hispana Laborista Socialista Partio]], al kiu estis aliĝinta la [[marksismo-leninismo|marksist-leninistoj]] de la [[Komunista Partio de Hispanio]] kaj de la [[POUM]], la Sindikatisma Partio de anarkiisma deveno kaj en Katalunio la [[Kataluna naciismo|naciistoj]] de maldekstro estre de [[Esquerra Republicana de Catalunya]]. Tiu fronto estis apogita de la hispana [[laborista movado]] kaj ĉefe de la sindikatoj [[UGT]] kaj [[Confederación Nacional del Trabajo|CNT]], kiuj krome celis la realigon de la [[Hispana Revolucio (1936)|socia revolucio]]. Kliniĝis ankaŭ al la respublika flanko la [[Eŭska Naciisma Partio]], ĝuste kiam la respublika parlamento estis aprobonta la ekfunkciadon de la Statuto de Eŭska Aŭtonomeco.
* La insurekcia flanko, kiu nomigis sin mem «nacia flanko», estis organizita ĉirkaŭ granda parto de la alta milita stabanaro, institucie dekomence de la Junto de Nacia Defendo, kiu estos poste anstataŭata post la nomumo de [[Francisco Franco]] kiel ''generalísimo'' kaj ŝtatestro (estro de registaro). Politike, ĝi estis integrita de la faŝisma [[Hispana Falango|Falango]], la [[Karlismo|karlistoj]], la monarkiistoj alfons-anaj de ''Renovación Española'' kaj granda parto de la voĉdonintoj de la [[CEDA]], la Regionista Ligo kaj aliaj konservativaj grupoj. Socie ĝi estis apogita de tiuj [[socia klaso|klasoj]] al kiuj la venko en la balotado fare de la [[Popola Fronto (Hispanio)|Popola Fronto]] sentigis la endanĝerigon de ilia privilegia pozicio; de la [[Katolika Eklezio]], kiu sentis sin ĉikanita fare de la politiko de separo inter eklezio kaj ŝtato fare de la respublikaj instancoj, kiun la katolikoj konsideris kiel religia persekutado, ĉefe jam dum la milito mem, pro la certa kontraŭreligia agado fare de parto de la maldekstruloj ekde la komenco de la konflikto kaj de malgrandaj propietuloj timantaj pro «proletara revolucio». Kelkaj aŭtoroj konsideras ke la insurekciintoj estis apogitaj ankaŭ de nombraj kamparanoj (malpli laboristoj) de firmaj religiaj sentoj.&lt;ref&gt;Malefakis, 2006, p. 24. «Aunque una parte de los militares iniciara la contienda, la guerra no puede definirse —como a veces sigue haciéndose— como la lucha de los militares —o del Ejército más un puñado de terratenientes ricos y jerarcas eclesiásticos— contra el resto de la sociedad. Sin el apoyo de muchos españoles -en especial de las clases medias y altas, pero también de las humildes: millones de pequeños propietarios y gente religiosa-, el alzamiento no se hubiera convertido en guerra civil, pese a la mayor eficacia militar con que los rebeldes contaban al principio».&lt;/ref&gt;

Ambaŭ flankoj fifaris kaj akuzis sin unu la alian reciproke pro la fifaro de gravaj [[militkrimo]]j kaj en la fronto kaj en la [[ariergardo]]jn, kiel mortpafado kaj de prizonuloj kaj de privatuloj kaŝe arestitaj, malaperigoj de personoj aŭ eksterleĝaj [[tribunalo]]j. La [[Frankisma Hispanio]] detale esploradis kaj akre kondamnis deliktajn (kaj nedeliktajn) farojn okazintajn en la respublika zono, kaj eĉ kreis la ''Causa General'', nome speciala aparta juĝinstanco, ĉefe kun la celo ekhavi pli da informo por fari plian subpremadon, ĉio tio kun malabundaj juraj garantioj. Siaflanke, la deliktoj fare de la venkintoj aŭ kontraŭ la venkitoj neniam estis esploritaj aŭ juĝitaj dum la frankisma epoko aŭ poste, spite la fakton ke multaj historiistoj&lt;ref&gt;'El genocidio franquista en Córdoba', El día de Córdoba, 17a de novembro 2008 [http://www.eldiadecordoba.es/cordoba/hipocritas-tardofranquistas-vez-van-vencedores_0_205479869.html] Alirita la 11a de februaro 2018.&lt;/ref&gt; kaj juristoj&lt;ref&gt;&quot;La dictadura de Franco fue fascista y genocida&quot;, El Plural, 19a de julio 2006 [http://www.movimientocontralaintolerancia.com/html/admin/verNoticia.asp?cod=917&amp;esBusq=True]. Alirita la 11a de februaro 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«El último genocidio negado: 'Verdad, justicia y reparación' para las víctimas de todas las formas de genocidio», Nueva Tribuna, 2a de marto 2010 [http://www.nuevatribuna.es/opinion/miguel-angel-rodriguez-arias/el-ltimo-genocidio-negado-verdad-justicia-y-reparacin-para-las-vctimas-de-todas-las-formas-de-genocidio/20101007133302041581.html] Alirita la 11a de februaro 2018.&lt;/ref&gt; asertas ke estis vera [[genocido]] en kiu, krom la nuligo de la institucia ordo, oni klopodis la eliminon de ĉia politika opozicio.

La konsekvencoj de la Hispana Enlanda Milito markis enorme la postan historion de Hispanio, pro escepte dramaj kaj longdaŭraj: tiom la [[demografio]] — mortindico kaj malaltigo de la naskindico kio markis la loĝantarpiramidon dum generacioj — kiom la materialaj kondiĉoj — detruo de urboj, de la ekonomia strukturo, de la arta heredaĵo —, la intelektularo — fino de la nomita Arĝentepoko de la hispanaj beletroj kaj sciencoj — la [[politiko]] — la subpremado en la ariegardo de ambaŭ zonoj, plufarita de la venkintoj pli malpli intense dum la [[Frankisma Hispanio]], kaj la respublikana ekzilo —, kiuj plilongiĝis multe post la plilongigita postmilito, inklude la escepton geopolitikan de la pluekzisto de la diktatora reĝimo de Franco ĝis 1975, kaj de multaj el ties trajtoj (heredata monarkio, polico, jursistemo, katolika hegemonio ktp.) ĝis nuntempe.

== Antaŭokazoj ==
{{Ĉefartikolo|Dua Hispana Respubliko}}
[[Dosiero:Azaña 3.jpg|eta|dekstre|250px|Kvankam [[Manuel Azaña|Azaña]] estis elektita Prezidento de la Respubliko kaj li restis en tiu posteno dum la milito, lia politika rolo apenaŭ gravis dum tiu konfliktepoko.]]
En [[1931]], post pormunicipa balotado en kiu respublikemaj partioj venkis en grandaj urboj (ne ĝenerale, eble pro fraŭdo), reĝo [[Alfonso la 13-a de Hispanio]] iris ekzilen. Je la [[14-a de aprilo]], la [[Dua Hispana Respubliko]] estis deklarita.

La unua registaro estis por respublikemaj partioj. La nova parlamento agnoskis [[virina balotrajto|virinan balotrajton]], enleĝigis [[divorco]]n kaj komencis ege malrapide [[agra reformo|agran reformon]].

Post nemultaj jaroj, hispanoj rebalotis kaj venkis [[politika dekstro|dekstrema]] partiaro [[CEDA]] (Hispana Konfederacio de Aŭtonomaj Dekstro-partioj), preferata de [[Katolika Eklezio]], kiu renversos multajn reformojn.&lt;ref&gt; Gil Pecharromán, 1997, p. 84.&lt;/ref&gt;

En [[1934]], laboristoj komencis [[Hispana Revolucio de 1934|revolucion]]. Ĉefe la [[asturio|asturiaj]] ministoj rezistis plu per uzado de armiloj kaj [[dinamito]], sed fine estis venkitaj de polico ''[[Guardia Civil (Hispanio)|Guardia Civil]]'' kaj de militistoj estritaj de la generalo [[Francisco Franco]].&lt;ref&gt; Gil Pecharromán, 1997, p. 96.&lt;/ref&gt;

En februaro [[1936]], denove oni balotis.&lt;ref&gt; Gil Pecharromán, 1997, pp. 116-117.&lt;/ref&gt; Formiĝis du solidaj blokoj, respektive [[Konservativismo|konservativa]] kaj maldekstrema. Tiu ĉi lasta nomiĝis [[Popola Fronto (Hispanio)|Popola Fronto]], kaj entenis respublikanajn radikalajn burĝulojn (kies ĉefa figuro estis [[Manuel Azaña]]), [[Partido Socialista Obrero Español|socialistojn]], [[Komunisma Partio de Hispanio|komunistojn]], katalunajn naciistojn kaj aliajn pli malgrandajn partiojn. La ĝistiama registaro, gvidita de pli konservativaj respublikemaj burĝaj partioj ne plu estis subtenataj pro [[Korupto|koruptecaj]] skandaloj (''[[straperlo]]''). En la dekstro, elstaris la katolika sekvantaro, tiam kun faŝismemaj trajtoj, ''CEDA'' kaj la monarĥiistoj, kun subteno ankaŭ de la tradiciista [[karlismo]] kaj de la faŝisma [[Hispana Falango]]. Venkis la Popola Fronto, [[Manuel Azaña|Azaña]] estis elektita prezidento de la Respubliko. La popolo ekstremiĝis kaj pistolanoj batalis tro ofte surstrate.

== Ekmilito ==
{{Ĉefartikolo|Puĉo de 17a kaj 18a de julio de 1936}}
[[Dosiero:J mmue 202444 1 00001.jpg|eta|300px|Franco kun [[Emilio Mola]] kaj aliaj insurekciintaj militestroj.]]
[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 146-1968-048-15, Spanischer Bürgerkrieg.jpg|eta|Respublikaj milicaninoj ripoze dum la bataloj de la somero de [[1936]].]]
La [[17-a de julio|17-an de julio]], [[1936]], kelkaj generaloj inter kiuj generalo [[Francisco Franco|Franco]] ribeligis la armeon de [[Hispana Maroko]]. Je la [[18-a de julio]] la ribelo sekvis en iberiduoninsula Hispanio. La ribelo ne estis nur armea [[puĉo]], sed ĝi ankaŭ havis gravan civilan parton en kelkaj lokoj. Ĉefe [[karlistoj]] kaj anoj de malgranda partio ''[[Falange Española]]'' armis sin surstrate. La ribelantoj esperis gajni tujan regadon de la ĉefurbo, [[Madrido]], kaj de ĉiuj aliaj gravaj urboj de Hispanio. Tamen nur [[Sevilo]], [[Pamplono]], [[Korunjo]], [[Kadizo]], [[Jerez|Jerez de la Frontera]], [[Kordovo (Hispanio)|Kordovo]], [[Zaragozo]] kaj [[Oviedo]] falis tuj sub la regado de la ribelantoj, kiuj ne sukcesis en [[Barcelono]] kaj [[Sieĝo de la Montokazerno|Madrido]]. Pro tio, longedaŭra enlanda milito okazis.

La '''gvidantoj de la ribeloj''' estis la generaloj [[Francisco Franco]], [[Emilio Mola]] kaj [[José Sanjurjo]]. Sanjurjo estis la senduba unua gvidanto de la ribelo, sed li mortis en aviadila akcidento la [[20-a de julio|20-an de julio]] kiam li veturis al Hispanio por ekregi la ribelan flankon. Franco, la ĉefa komandanto de la hispana armeo de post 1933 kaj jam notinda faŝismo-favorulo, flugis de la [[Kanarioj]] al la hispanaj kolonioj en Maroko kaj ekkomandis tie. Dum la ceteraj tri jaroj de la milito, Franco iĝis la efektiva komandanto de ĉiuj el la naciistoj, kaj li kaŝe aranĝis la aferojn (inkluzive per donado de komisioj al politikaj konkurantoj, kiuj plej probable mortigus ilin) tiel, ke je la fino de la milito ne estis opozicio al lia regado.

La ribelon oponis la registaro (kun tiuj armeanoj, kiuj restis lojalaj), kaj ankaŭ [[socialismo|socialismaj]], [[komunismo|komunismaj]], [[anarkiismo|anarkiismaj]] kaj [[kataluna naciismo|katalunaj]] kaj [[eŭska naciismo|eŭskaj naciismaj]] grupoj. 

===Eksterlanda partopreno===
La eŭropaj potencoj, kiaj Britio kaj Francio, restis oficiale neŭtralaj sed tamen metis embargon sur Hispanion, kaj aktive malkuraĝigis la kontraŭ-faŝisman partoprenon de siaj civitanoj. Kaj [[Faŝismo|faŝisma]] Italio sub [[Benito Mussolini]] kaj [[Naziismo|Nazia Germanio]] malobservis la embargon kaj sendis teorie volontulajn trupojn (''[[Corpo Truppe Volontarie]]'' kaj aviadilaron ''[[Legion Condor]]'', respektive) kaj armilojn por subteni Franco-n. Aldone, estis malgrandaj volontulaj trupoj el aliaj landoj kiuj luktis kun la naciistoj, kiel [[Eoin O'Duffy]] de Irlando. Ankaŭ [[Errol Flynn]] vizitis la landon. [[Portugalio]] estis teorie neŭtrala, sed kaj la portugala registaro kaj volontuloj apogis la frankismajn insurekciulojn, dum lokanoj en landlimaj areoj foje apogis fuĝintojn.&lt;ref&gt;Kani, &quot;Portugalio en la Hispana Enlanda Milito&quot;, [[Sennaciulo]], julio-aŭgusto-septembro 2024, nº 07-09 (1429-1431) pp. 7-10. &lt;/ref&gt;

La respublikistoj ricevis malmultan subtenon de [[Sovetunio]] kaj ankaŭ de unuopaj idealismaj volontuloj el multaj landoj, kune konataj kiel la [[Internaciaj Brigadoj]]. Jam la [[Etiopia Milito]] logis tutmondan subtenon kontraŭ [[faŝismo]]. Usonaj volontuloj formis la [[Brigado Abraham Lincoln|Brigadon Abraham Lincoln]] kaj kanadanoj formis la [[Bataliono Mackenzie-Papineau|Batalionon Mackenzie-Papineau]] (la &quot;Mak-Papoj&quot;). Inter la plej konataj fremdlandanoj, kiuj partoprenis iel la penojn kontraŭ la faŝistoj estis [[Ernest Hemingway]] (kiel ĵurnalisto kaj verkisto) kaj [[George Orwell]], kiel fakta soldato, kiu poste verkis pri siaj spertoj en ''[[Homage to Catalonia]]'' (''Omaĝo al Katalunio''). La romano de Hemingway ''[[For Whom the Bell Tolls]]'' (''Por kiu la sonorilo sonas'') estis inspirita de liaj spertoj en Hispanio. [[Norman Bethune]] uzis la okazon por disvolvigi la specialajn lertecojn de batalkampa [[medicino]].

Tamen, kvankam la naciistoj ricevis malkaŝan helpon kiel armilojn kaj trupojn el Germanio kaj Italio, la respublikistoj ricevis neniom da helpo el ĉiuj ĉefaj mondaj potencoj (t.e. Britio, Francio, aŭ Usono). Multaj el ĉi tiuj potencoj ankoraŭ praktikis politikon de komplezo al la faŝismaj reĝimoj, aŭ ili malestimis la soci-revoluciajn elementojn ene de la kontraŭ-faŝismaj fortoj, aŭ ili kredis, ke la respublikistoj estas ĝenerale komunistoj, aŭ kontrolataj de tiuj.

[[Nazia Germanio]] uzis la militon kiel testejo por pli rapidaj tankoj kaj aviadiloj, kiuj ĵus ekaperis tiutempe. La ĉasaviadilo [[Me-109]] [[Messerschmitt]] kaj [[Junkers Ju 52]] transiga/bomba aviadiloj ambaŭ estis uzataj dum la Hispana Enlanda Milito. Aldone, la sovetaj ĉasaviadiloj [[Polikarpov I-15|I-15]] kaj [[Polikarpov I-16|I-16]] estis uzataj. La Hispana Enlanda Milito ankaŭ estas ekzemplo de [[totala milito]], kie la bombado de la eŭska urbeto [[Gernika]] fare de la ''[[Luftwaffe]]'' antaŭsignis la epizodojn de la [[Dua mondmilito]], kiel ekzemple la bomban kampanjon kontraŭ Britio fare de la nazioj kaj la bombadon de [[Dresdeno]] fare de la aliancanoj. [[Pablo Picasso]] estis inspirita de tio por sia pentraĵo ''[[Guernica]]''.

== La milito: 1936 ==
[[Dosiero:Hispana milito septembro1936.PNG|dekstra|eta|300px|Mapo en Aŭgusto-Septembro 1936]]
Ĉia espero de rapida fino al la milito malaperis la [[21-a de julio|21-an de julio]], nome la kvinan tagon de la ribelo, kiam la insurekciuloj kaptis la ĉefan hispanan marbazon ĉe [[Ferrol]] en nordokcidenta Hispanio. Tio kuraĝigis la faŝismajn ŝtatojn de Eŭropo helpi al Franco, kiu jam ekkomunikis kun la registaroj de [[nazia Germanio]] kaj [[Italio]] la antaŭajn tagojn. La 26-an de julio, Germanio kaj Italio eksubtenis la ribelulojn; la itala interven-korpuso estis estrita de Generalo [[Mario Roatta]].

[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-2005-0601-500, Spanien, Himmlerbesucht die Burg von Toledo.jpg|eta|maldekstre|[[Sieĝo de la Alkazaro|Liberigo de la Alkazaro]] septembre de 1936: [[Heinrich Himmler]] vizitante la Alkazaron de Toledo kun [[José Moscardó]] en oktobro de 1940.]]
Subteno de la [[Akso (historio)|Akso]] helpis al Franco ekde la komenco, ekzemple per transporto de trupoj el Hispania Maroko (ekzemple de la [[Hispana Legio]]) al la provincoj Kadizo kaj Sevilo.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, p. 127.&lt;/ref&gt; De tiam forta kolumno de insurekciuloj avancis tra la [[Arĝenta Vojo]] ĝis [[Merido (Hispanio)|Merido]] kaj [[Badajoz]], kie okazis amasmortiga supremado post la konkero.&lt;ref&gt; Espinosa Maestre, 2003.&lt;/ref&gt; La naciismaj fortoj gajnis ankoraŭ venkon la [[27-a de septembro|27-an de septembro]], kiam ili kaptis la urbon [[Toledo]] post longa sieĝo fare de respublikanoj (Naciista garnizono sub Kolonelo [[Moscardó]] tenis la [[Alkazaro]]n en la centro de la urbo ekde la komenco de la ribelo).&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 128-129.&lt;/ref&gt; Post du tagoj, Franco deklaris sin ''Generalísimo'' (&quot;ĉefgeneralo&quot;) kaj ''Caudillo'' (prahistoria titolo por &quot;militestro&quot;) dum li provis unuigi la diversajn ''Falange''-ajn kaj karlismajn elementojn de la naciisma movado en unu partion.&lt;ref&gt; Aróstegui, 1997, p. 57.&lt;/ref&gt;

En oktobro, la frankistoj lanĉis gravan ofensivon al Madrido, sed kreskanta rezisto de la registaro kaj la alveno de anarkiismaj katalunaj trupoj, de &quot;volontuloj&quot; alvenintaj de komunismaj organizoj de diversaj landoj haltigis la jam anoncitan antaŭeniron de frankistoj ĝis la [[8-a de novembro]].&lt;ref&gt; Ruiz, Julius (2012). ''La justicia de Franco''. RBA Libros. pp. 94-95 kaj 363. ISBN 978-84-9006-243-2.&lt;/ref&gt; Startis la [[Batalo de Madrido]].

Intertempe, la registaro, tiam estrata de socialista gvidanto [[Francisco Largo Caballero]] moviĝis de Madrido al [[Valencio]], ekster la batala zono, la [[6-a de novembro|6-an de novembro]].&lt;ref&gt; Casanova, 2007, p. 309.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Juliá, 1999, p. 128.&lt;/ref&gt; Ankaŭ forlasis la ĉefurbon la tiama urbestro, post kio estis elektita nova urbestro la esperantista socialisto [[Cayetano Redondo]].

La [[18-a de novembro|18-an de novembro]], nazia Germanio kaj Italio oficiale agnoskis la reĝimon de Franco, kaj la [[23-a de decembro|23-an de decembro]], Italio sendis proprajn &quot;volontulojn&quot; por batali je la flanko de la naciistoj.

== La milito: [[1937]] ==
[[Dosiero:Hispana milito oktobro1937.PNG|dekstra|eta|300px|En oktobro 1937 la naciistoj jam estis militakirintaj la nordan eks-respublikan teritorion.]]
Kun siaj vicoj pliigitaj de italaj trupoj kaj hispanaj koloniaj soldatoj el Maroko, Franco faris alian provon kapti Madridon en januaro kaj februaro de 1937, sed ree malsukcesis. &lt;ref&gt;Alpert, 1996, pp. 137-139.&lt;/ref&gt; La grandurbon [[Malago]] li kaptis la [[8-a de februaro|8-an de februaro]] kaj la retiriĝo de granda parto de la loĝantaro laŭ ĉemarborda ŝoseo al ankoraŭ respublikana urbo [[Almerio]] estis bombardata de aviadiloj kaj ŝipoj el frankisma flanko, kio okazigis teruran [[masakro]]n, kiu estis diskonigita al la tuta mondo kaj iĝis unu el la epizodoj per kiu la publika opinio turnis sin kontraŭ la malhumaneco de la frankistoj.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 141-142.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-P0214-513, Spanien, Schlacht um Guadalajara.jpg|eta|250px|maldekstre|Avancoj de la italaj trupoj de la [[Corpo Truppe Volontarie|CTV]] dum la [[batalo de Gvadalaĥaro]].]]
La [[batalo de Gvadalaĥaro]] okazis el la 8a al la 23a de marto proksime de la urbo [[Gvadalaĥaro (Hispanio)|Gvadalaĥaro]] en klopodo de la armeo de Francisco Franco por eniri al Madrido el la nordo. Ĝi estis katastrofo por la ''[[Corpo Truppe Volontarie]]'', kiu ekde tiam jam ne partoprenos plu en la regado de operacoj tiom grandaj kaj nur kiel apogo al la frankisma flanko. La italoj perdis milojn da soldatoj kaj grandan kvanton de armilaro, ĉefe pro la malbonaj veterkondiĉoj (koto).&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 142-148.&lt;/ref&gt;

La [[28-a de aprilo|28-an de aprilo]], la soldatoj de Franco eniris en [[Gernika]], urbo simbola por eŭskoj en nuna [[Eŭska Aŭtonoma Komunumo]], du tagojn post la fifama bombado de tiu urbo fare de la germana ''Legion Kondor'', ekipita per du-aviadiloj [[Heinkel He-51]] (la legiono alvenis al Hispanio la [[7-a de majo|7-an de majo]]). Post la falo de Gernika, la registaro ekkontraŭbatalis kun kreskanta efikeco.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 150-152.&lt;/ref&gt;

En majo, la registaro provis rekapti [[Segovio]]n, devigante al Franco eltiri el la madrida fronto por haltigi ilian antaŭeniron. Mola, la dua-viculo de Franco, mortis la 3-an de junio (kio lasis Franco kiel la nura reganto de sia flanko), kaj frue en julio, la registaro fakte lanĉis fortan kontraŭ-ofensivon en la [[Madrida Regiono|regiono de Madrido]], kiun la frankistoj forpelis kun iom da malfacilo.

La 24an de aŭgusto startis ofensivo al [[Zaragozo]], kio devigus Franco prokrasti ofensivon al Nordo. Norde de la rivero [[Ebro]] batalis anarkiistoj kaj sude komunistoj de [[Enrique Líster]]. La batalo de [[Belchite]] estis unu el la plej sangelverŝaj de la milito. La insurekciuloj rezistis ĝis la 3a de septembro, post kio ili startigis kontraŭofensivon kiu norde kaj sude de Ebro retropuŝis la respublikajn trupojn.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 157-160.&lt;/ref&gt;

Post tio, Franco rekaptis la iniciatemon, kaj konkeris en la nordo la urbojn [[Santandero (Hispanio)|Santandero]]&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 160-161.&lt;/ref&gt; kaj [[Gijón]].&lt;ref&gt; Voluntad (Gijón) (293): 2. 21a de oktobro 1938.&lt;/ref&gt; La [[28-a de aŭgusto|28-an de aŭgusto]], [[Vatikano]] agnoskis Franco-n sub premo de Mussolini, kaj je la fino de novembro, kiam la frankistoj alproksimiĝis al Valencio, la registaro denove moviĝis, al Barcelono.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, p. 332.&lt;/ref&gt;

== La milito: [[1938]] ==
[[Dosiero:Hispana milito novembro1938.PNG|dekstra|eta|300px|En novembro 1938, post la [[Batalo de Ebro]], la frankistoj avancis ĝis Katalunio; la milito estis finiĝonta.]]
{{Ĉefartikolo|Batalo de Teruelo}}
La du flankoj luktis pri posedo de la urbo [[Teruelo]] dum la tuto de januaro kaj februaro, respublikanoj konkeris kaj tenis la urbon dum preskaŭ du monatoj (nura provinca ĉefurbo konkerita de respublikanoj) kaj finfine la insurekcia tendaro forte kapts ĝin en la [[22-a de februaro]].&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 163-170.&lt;/ref&gt; Tiukadre Franco deciis prokrasti la planitan atakon al Madrido kaj avancis en suda Aragono kaj norde al [[Ilerdo]]. 

La [[15-a de aprilo|15-an de aprilo]], la frankistoj trarompis ĝis [[Mediteraneo]] atingante [[Vinaròs]] sur la marbordo, tiel disrompante la parton de Hispanio tenatan de la registaro en du partojn.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 167-170.&lt;/ref&gt; Konstatinte sian baldaŭan malvenkon, la respublika registaro suferis krizon kaj provis procezi pri [[paco]] en majo,&lt;ref&gt; Juliá, 1999, pp. 139-140.&lt;/ref&gt; sed Franco postulis senkondiĉan kapitulacon, kaj la milito daŭris.
[[Dosiero:Gottwaldova dělostřelecká baterie.jpg|maldekstra|eta|250px|Dum la [[Batalo de Ebro]], kontraŭaera respublika roto.]]
{{Ĉefartikolo|Batalo de Ebro}}
La registaro tiam lanĉis ardan kampanjon por rekonekti sian teritorion en la [[Batalo de Ebro]], ekde la [[24-a de julio]] ĝis la [[26-a de novembro]]. La 25an de julio 1938 la respublika Armeo de Ebro, trapasis per boatoj surprize la riveron Ebro inter [[Mequinenza]] kaj [[Amposta]] cele al atako el nordo kontraŭ la frankista armeo kiu estis veninta al [[Valencio]]. Tiel startis la [[batalo de Ebro]] kiu iĝis ambaŭtendare grnda elĉerpiĝo.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, p. 175.&lt;/ref&gt; Dekomence la respublika armeo alvenis ĝis [[Gandesa]] en la interno, sed malsukcesis rekonkeri ĝin; dume la german-frankista aerarmeo konstante bombardadis la respublikanojn, kiuj devis haltigi sian avancon.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 175-177.&lt;/ref&gt; Franco anstataŭ sekvi al Valencio, decidis marteladi la kaptitajn respublikajn trupojn.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, p. 177.&lt;/ref&gt; Post tri monatoj ĉiu tendaro perdis po 60 000 homojn, la respublikanoj devis retiriĝi denove trans Ebro la 16an de novembro.&lt;ref&gt;Alpert, 1996, pp. 177-181.&lt;/ref&gt;

Tiu respublika malsukceso efektive determinis la finan rezulton de la milito. Ok tagojn antaŭ la novjaro, Franco reatakis per sendo de amasaj fortoj al invado de [[Katalunio]].

== La milito: [[1939]] ==
Kvankam la respublikanoj baraktis por klopodoj de diversaj elprenaj atakoj en kelkaj areoj de la ceteraj frontoj, la frankistoj pluis la atakon al nordoriento. Ili konkeris Katalunion en rapidega kampanjo dum la unuaj du monatoj de 1939. [[Taragono]] falis la [[14-a de januaro|14-an de januaro]], [[Barcelono]] la [[26-a de januaro|26-an de januaro]] kaj [[Ĝirono]] la [[5-a de februaro|5-an de februaro]]. Kvin tagoj post la falo de Ĝirono, la lasta rezisto de Katalunio estis rompita. En tiu frankisma avanco apenaŭ okazis bataloj tiom grandaj kiom tiuj okazintaj por la konkero de aliaj grandaj urboj. La respublikanoj sentis sin jam venkitaj kaj la retiriĝo al la franca landlimo estis komuna por batalintoj kaj civiluloj.&lt;ref&gt; Bahamonde kaj Cervera Gil, 1999, p. 250.&lt;/ref&gt; Granda parto de tiuj estis enfermitaj en francaj subĉielaj [[koncentrejo]]j ofte sur strandoj, kie suferis inter aliaj penoj malvarmegon.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, p. 185.&lt;/ref&gt;

La [[27-a de februaro|27-an de februaro]], la registaroj de [[Britio]] kaj [[Francio]], teorie malvolonte, agnoskis la reĝimon de Franco. Jam en la 89a de februaro brita ŝipo intervenis por ke frankistoj konkeru la insulon [[Menorko]]n, kiu estis respublika teritorio dum la tuta milito.&lt;ref&gt; Bahamonde kaj Cervera Gil, 1999, pp. 215-219.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:España Marzo 1939.PNG|eta|Mapo de la du zonoj en marto 1939]]
Nur Madrido, Valencio, [[Alikanto]] kaj kelkaj aliaj fortikaĵoj restis por la registaraj fortoj, plus granda parto de la sudorienta kvarono de la landa teritorio. En tiu areo la ĉefministro [[Juan Negrín]] klopodis por pluigi la militon spite la malfortecon de la restintaj defendantoj. Estis polemikoj inter tiuj kiuj proponis reziston ĝis starto de milito en Eŭropo, kiam okcidentaj potencoj helpu la hispanan respublikon,&lt;ref&gt; Aróstegui, 1997, p. 117.&lt;/ref&gt; kaj tiuj kiuj vidis evidentaj la lacecon pro la milito kaj la malsategon, kio malhelpis la kapablon rezisti.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, p. 336.&lt;/ref&gt; La rezistemon malhelpis la agnosko de la registaro de Franco fare de Britio kaj Francio.

Dume startis militista kaj politika komploto kontraŭ la rezistema regado de Negrín estrita de la estro de la Centra Armeo, la kolonelo [[Segismundo Casado]], kiu estis konvinkita, ke negocado inter militistoj rezultos en pactraktato. Apogis lin la anarkiisto [[Cipriano Mera]], kaj kelkaj politikistoj, kiel la socialisto [[Julián Besteiro]]. Ĉiuj kontraŭis la strategion de rezistado de Negrín kaj lian «dependon» de Sovetunio kaj de la Hispana Komunisma Partio, kiuj estis la nuraj kiuj defendis la rezistemon de Negrín.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, p. 337.&lt;/ref&gt; Estiĝis interna batalo en Madrido, kiu rezultis en ĉirkaŭ 2 000 mortoj, kaj la komunistaj gravuloj fuĝis. &lt;ref&gt;Casanova, 2007, p. 337.&lt;/ref&gt; La frankistoj tute malakceptis ajnajn kapitulacajn kondiĉojn.&lt;ref&gt; Juliá, 1999, p. 143.&lt;/ref&gt;

La [[28-a de marto|28-an de marto]], sen iu ajna defendanto, Madrido falis al la frankistoj. La venontan tagon, ankaŭ [[Valencio]] kapitulacis. El 29-a de marto ĉirkaŭ 15 000 rifuĝintoj ariĝis sur la haveno de [[Alikanto]] esperante ŝipojn kiuj konduku ilin eksterlanden, sed tion atingis nur malmultaj. Miloj estis kaptitaj de frankistoj, multaj ekzekutitaj surloke, aliaj senditaj al koncentrejoj kaj ankaŭ multaj memmortigis sin tiam.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, pp. 405-407.&lt;/ref&gt;

Oni deklaris venkon la [[1-a de aprilo|1-an de aprilo]], kiam la lastaj el la respublikistaj fortoj kapitulacis.

== Socia kaj sociala revolucio ==
{{Ĉefartikolo|Hispana Revolucio (1936)}}
[[Dosiero:Mapa de Aragón Revolución 1936.png|eta|375px|maldekstre|La aŭtonoma Aragonio en 1936 (ruĝe), flave la militfronto, blue la faŝisma zono.]]
En la regionoj regataj de la anarkiistoj, ([[Aragono]] kaj [[Katalunio]]), aldone al la milita sukceso, estis vasta [[Hispana Revolucio (1936)|socia kaj sociala revolucio]], laŭ kiu la laboristoj kaj kamparanoj [[kolektivigo|kolektivigis]] agron kaj [[industrio]]n, kaj starigis konsiliojn paralelajn al la (apenaŭ kaj tute ne funkcianta) [[registaro]].&lt;ref&gt; Casanova, 1997, pp. 200.&lt;/ref&gt; La ĉefa areo kie tio okazis estis [[Katalunio]] (kie oni kolektivigis la [[transporto]]n, la industrion kaj aliaj servoj) kaj [[Aragono]] (kie la alveno de anarkiismaj fortoj survoje al Madrido helpis la instaladon de tute nova socipolitika sistemo). En la urbaj areoj la laboristoj mem prenis kontrolon de la ekonomia funkciado de la produktrimedoj, deklaris salajran egalecon (nekomplete), kaj sistemon por helpi solidarece ĉu aliajn sektorojn ĉu la ĝeneralan funkciadon de la sociaj servoj aŭ de la militirado. En la kamparaj areoj oni deklaris kolektivecon de la terposedo (komuna posedo) kaj de ties ekonomia kaj labora funkciado; oni nuligis la funkciadon de [[mono]] (en multaj lokoj), kiu estis anstataŭata de laboratestiloj.&lt;ref&gt;[[Frank Mintz|Mintz, Frank]] (1977). ''La autogestión en la España revolucionaria''. Madrid: La piqueta. ISBN 84-7443-003-8.&lt;/ref&gt;

Tiun revolucion oponis kaj la sovet-subtenataj komunistoj kaj la demokratiaj respublikistoj. Dum la milito progresis, la registaro kaj la komunistoj sukcesis uzi sian aliron al sovetaj armiloj por restarigi registaran regadon de la milita klopodo, kaj per diplomatio kaj per perforto. Dum la fifamaj ''[[Majaj Tagoj de Barcelono]]'' de [[1937]], multaj centoj aŭ miloj da kontraŭ-faŝismaj soldatoj mortigis unu la alian por regado de strategiaj punktoj en Barcelono, kiel [[George Orwell]] rakontas en ''Omaĝo al Katalunio''. Ĝenerale la komunistoj je la rektaj ordonoj de [[Stalino]], kun helpo de katalunismaj naciistoj, batalis, murdis, arestis, torturis kaj malaperigis milicanojn, aktivulojn kaj eĉ simpatiantojn de [[anarkiisto]]j, maldekstremaj komunistoj, ĉefe de partio [[POUM]], kaj aliaj ne-stalinistoj, kun la ekskuzo plifortigi unuecan komandon de la milito sub ununura registara fakta estrado.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, pp. 318-321.&lt;/ref&gt; Tiuj majaj okazintaĵoj komencis pro la kontrolo de la telefona centralo kaj estis multajn jarojn poste ĉefa afertemo de la filmo ''[[Tierra y Libertad (filmo)|Tierra y Libertad]]'' de la brita kinreĝisoro [[Ken Loach]].

La ĉefa trajto de respublikistoj, kiu iris kontraŭ ili mem, estis interna divido. Diversaj fortoj batalis inter si. Tamen en la naciisma dekstra flanko, Franco rapide unuigis diversajn fortojn, ĉu volonte ĉu malvolonte de la unuigitoj. Post la majaj okazintaĵoj, tendenco al unueco fortiĝis ankaŭ en la respublikana tendaro. Formiĝis nova registaro, estrita de la modera socialisto [[Juan Negrín]], kun aliaj socialistoj, [[Indalecio Prieto]] kaj [[Julián Zugazagoitia]] kiel ministroj de Armeo kaj Internaj Aferoj, kaj kun apogo de la [[Hispana Komunista Partio]]. Tiu movo fortigis la respublikanan registaron, kaj finis la revolucion.

== Rezulto de la milito ==
[[File:Rifugxejo.jpg|thumb|maldekstre|Rifuĝejo kontraŭbombada en [[Don Benito]]. La urbeto estis ofte bombardita fare de frankismaj aviadiloj]]
Pluraj centmiloj da homoj mortis. Pri tio ankoraŭ laboras kaj interkonsentas historiistoj, ĉefe pri la kriterioj kalkuli kaj klasigi la mortintojn, kaj ĉefe pri la konsideroj kaj komparoj. Multaj aliaj miloj estis malliberigitaj, torturitaj, fitraktitaj, mortpafitaj aŭ ekzilitaj enlande kaj ĉefe eksterlande. Ekzilintaj respublikistoj fuĝis al Francio, Sovetio (la komunismaj) aŭ [[Hispanameriko]], ĉefe [[Meksiko]] de [[Lázaro Cárdenas del Río]]. En Francio, ili estis malliberigitaj en [[koncentrejo]]j, fitraktitaj, post kio ili iris grandparte ĉu al la [[Franca Rezistado]] ĉu al naziaj [[koncentrejo]]j.

Post la testo de Hispanio, en tiu 1939 mem, nazia Germanio invadis [[Pollando]]n. Tiel ekis la [[Dua mondmilito]]. Franco ne anigis teorie Hispanion en Akson sed malrekte subtenis ĝin, per diplomatio kaj trupoj ([[Blua Divizio]]). Multaj respublikistaj soldatoj denove enarmeiĝis por batali kontraŭ nazioj. Tamen pluraj finis en [[ekstermejo]]j. Post la alianca venko, kelkaj [[gerilo|gerilis]] en Hispanio sensukcese.
[[Dosiero:Madrid - Plaza de Santa Ana, monumento a García Lorca.jpg|eta|220px|dekstra|[[Statuo]] de [[Federico García Lorca]] sur la [[Placo Sankta Ana]], [[Madrido]]. Eble li estas la plej fama mortinto fare de la frankistoj; fakte li estis murdita antaŭ scii ke okazos trijara milito, estrata de Franco mem, nome en la unuaj tagoj de la ribelo ĉe la urbo [[Granado]]..]]
Franco daŭris en potenco dum 40 jaroj, epoko kiu estas nomita [[Frankisma Hispanio]]. La regno bezonis jardekojn por reatingi la ekonomian nivelon de 1936.

Inter la respublikistoj, multaj intelektuloj kaj esperantistoj estis ekzekutitaj ([[Federico García Lorca]]), forpasis en prizono ([[Miguel Hernández]]) aŭ devis ekziliĝi ([[Rafael Alberti]], [[Juan Ramón Jiménez]]). Dum 1937 ĉiuj anoj de la [[Asocio Kordova de Esperanto]] kune estis mortpafitaj de la trupoj frankistaj. Pro multnombraj protestoj, kiun generalo Francisco Franco ricevis pro tio, li publikigis gazetaran noton en kiu li asertis ke &quot;se iu esperantisto estis mortpafita, tio okazis pro aliaj aktivecoj, kaj ne pro parolado de esperanto&quot;.
Unu el multaj viktimoj de la enlanda milito en Hispanio estis la prezidanto de IKUE, pastro Font i Giralt, murdita de anti-frankistoj&lt;ref&gt;Pri antisemitismo, La Eta Heroldo de Esperanto de KCE, aprilo 2017, n-ro 3, 1-a jarkolekto, p. 1&lt;/ref&gt;.

En [[1995]] la brita filmisto [[Ken Loach]] realigis la filmon ''[[Land and Freedom]]'' (Lando kaj Libereco) kiu priskribas la travivaĵojn de angla komunisto kiu partoprenas la Hispanan Enlandan Militon.

=== Mortintoj ===
La polemiko pri la kalkulado de mortintoj dum tiu milito daŭris multe da tempo (ĝi komenciĝis dum la milito) kaj ankoraŭ daŭras. La mortintoj pri militaj kialoj (bataloj, bombardadoj, ktp.) estis relative klaraj kaj same tiuj kiujn mortigis la respublika flanko, ĉar dum la 40 jaroj de frankismo, la reĝimo tre bone kalkulis (eĉ troe) kaj omaĝis ilin. Sed pri la mortintoj pro frankisma perforto kaj dum la milito kaj iom poste oni polemikis dum multaj jaroj, ĉefe pro la malapero de koncernaj dokumentoj aŭ pro falsado ĉe enskriboj (ekzemple mortpafitoj aperas en oficiala registrado simple kiel mortintoj pro [[hemoragio]]). Lastatempe granda roto de pristuduloj kaj fakuloj traserĉas la registrejojn por certigi ciferojn kaj laŭ la lastaj pristudoj laŭ provincoj aperas la jenaj:

[[Dosiero:Gerilanoj-kontraŭfrankismaj.jpg|eta|maldekstra|250px|Monumento al la gerilanoj kontraŭfrankismaj en [[El Torno]], [[Provinco Cáceres]]; evidentigo pri la ankoraŭaj sintenoj rilate al la milito estas ke post la starigo de tiu monumento, frankisma lokano pafis kontraŭ la figuroj jam komence de la 21a jarcento. La pafoj videblas sur la foto: rigardu la ŝultrojn de la tri dekstraj figuroj.]]
* [[Provinco Kordovo]] 9 579
* [[Provinco Sevilo]] 8 000
* [[Provinco Badajoz]] 7 909
* [[Provinco Malago]] 7 000
* [[Provinco Zaragozo]] 6 029
* [[Provinco Asturio]] 5 952
* [[Provinco Onubo]] 5 455
* [[Provinco Granado]] 5 048
* [[Provinco Toledo]] 3 755
* [[Provinco Valencio]] 3 128
* [[Provinco Madrido]] 2 663
* Entute '''94 699''' nur pro frankisma perforto, konsiderante, ke mankas ankoraŭ informoj pri 13 provincoj kaj plej parto de la pristudataj ankoraŭ montras provizorajn ciferojn. Se al tio oni sumas la mortintoj en milita agado, la mortintoj pro perforta agado de la respublika flanko, la mortintoj pro malsato kaj malsanoj kaŭzitaj de la milito, de la malvenko kaj de la ekzilo, tio povas alproksimigi al la duonmiliono, sed ankoraŭ malproksime de la miliono multfoje proklamita.&lt;ref&gt;&quot;Después de 70 años, la esperanza es la Audiencia&quot;, ''[[El País]]'', 2-a de  septembro 2008, paĝo 11.&lt;/ref&gt;

== En Esperanto ==
* [[Jef Last]] / [[Nordahl Grieg]], ''[[Volontuloj kun okulvitroj]]'',  [[SATeH]], 2024, (re)eldono de du romanoj pri la Hispana Enlanda Milito, &quot;[[La hispana tragedio]]&quot; kaj &quot;Hispana somero&quot;, kun aldonaj materialoj. 
* Jef Last. [[La Hispana Tragedio|''La Hispana Tragedio'']]
* [[Alardo Prats Beltrán]], &quot;Fronto kaj postfronto de Aragonio&quot;, Oficejo pri la Eksterlanda Propagando de [[CNT]]-FAI (sindikato ''[[Confederación Nacional del Trabajo]]'' kaj organizaĵo [[Federacio Anarkiisma Iberia]]), Esperanto-Sekcio, Barcelono, 1938. Elhispanigis Pario.
* [[Eduardo Vivancos]]: ''50-a datreveno de la Hispana Revolucio. Prelego farita dum la SAT-kongreso okazinta en Sant Cugat del Valles (Barcelono) en julio 1986''. [[Sennacieca Revuo]], (1385-1386), 2020, pp.&amp;nbsp;5–11.
* [[Eduardo Vivancos]]: ''Notoj el mia taglibro'' (trad. Juliette Ternant; kun enkonduko kaj notoj de [[Javier Alcalde]]). Taglibro pri la travivaĵoj de junulo dum la Hispana Enlanda Milito en la konstante bombardita urbo [[Barcelono]]. Liaj studoj, eklaboroj, aktivado en la liberecanaj medioj, ekesperantistiĝo kaj finfina aliĝo al la armeo de la Dua Hispana Respubliko. [[Beletra Almanako]] ([[BA33|33]]), oktobro 2018. paĝoj&amp;nbsp;35–62.

* La [[99-a SAT-Kongreso 2026|99-a SAT-Kongreso]] okazos en la urbo Leono inter la 19-a de julio 2026 kaj la 26-a de julio 2026. La kongreso koincidos kun la 90-jariĝo de la Hispana Enlanda Milito, kiu daŭre estas fonto de aktivaj debatoj en Hispanio. Estas planite havi programerojn rilatajn al tiu memordato.&lt;ref&gt;[https://sat2026leono.org/ Kongresa retejo]&lt;/ref&gt;

==Referencoj==
{{Referencoj|2}}

== Literaturo ==
* Alpert, Michael (1987). La guerra civil española en el mar. Madrid: Siglo XXI. ISBN 84-323-0609-6.
* Alpert, Michael (1996). «La historia militar». En Stanley Payne kaj Javier Tusell. ''La guerra civil. Una nueva visión del conflicto que dividió España''. Madrid: Temas de Hoy. ISBN 84-7880-652-0.
* Alía Miranda, Francisco (2018). ''Historia del Ejército español y de su intervención política''. Madrid: Los Libros de la Catarata. ISBN 978-84-9097-459-9.
* Aróstegui, Julio (1997). ''La Guerra Civil. La ruptura democrática'',. Madrid: Historia 16. ISBN 84-7679-320-0.
** (2006). ''Por qué el 18 de julio… Y después''. Barcelona: Flor del Viento Ediciones. ISBN 84-96495-13-2.
* Bahamonde, Ángel; Cervera Gil, Javier (1999). ''Así terminó la Guerra de España''. Madrid: Marcial Pons. ISBN 84-95379-00-7.
* Casanova Ruiz, Julián, ''La Iglesia de Franco''. Ed. Crítica, 2005. ISBN 84-8432-675-6.
** (2007). ''República y Guerra Civil''. Vol. 8 de la ''Historia de España'', de Josep Fontana kaj Ramón Villares. Barcelona: Crítica/Marcial Pons. ISBN 978-84-8432-878-0.
** (1997). ''De la calle al frente. El anarcosindicalismo en España. (1936-1939)''. Barcelona: Crítica. ISBN 84-7423-836-6.
* Bolloten, Burnett (1989). ''La Guerra Civil Española: Revolución y Contrarrevolución''. Madrid: Alianza Editorial.
* Espinosa Maestre, Francisco (2003). ''La columna de la muerte. El avance del ejército franquista de Sevilla a Badajoz''. Barcelona: Crítica. ISBN 84-8432-431-1.
* García Nieto, Mª Carmen. ''Guerra civil española, 1936–1939''. Salvat Editores, Barcelona, 1982. ISBN 84-345-7996-0
* Fuertes Palasí, Juan Francisco; Mallench Sanz, Carlos (2013). ''La Batalla Olvidada''. Castellón: Divalentis. ISBN 978-84-939522-9-7.
* Gil Pecharromán, Julio (1997). ''La Segunda República. Esperanzas y frustraciones''. Madrid: Historia 16. ISBN 84-7679-319-7.
* Jorge, David (2016). ''Inseguridad colectiva. La Sociedad de Naciones, la Guerra de España y el fin de la paz mundial''. Valencia: Tirant lo Blanch. ISBN 978-84-165564-7-2.
* Juliá, Santos (1999). ''Un siglo de España. Política y sociedad''. Madrid: Marcial Pons. ISBN 84-9537903-1.
* Maldonado Moya, José Mª. ''El Frente de Aragón. La Guerra Civil en Aragón (1936-1938)''. Mira Editores. ISBN 978-84-8465-237-3
* Malefakis, Edward (2006). «Perspectivas históricas y teóricas de la guerra». En Edward Malefakis. ''La Guerra Civil española'' (2a eldono). Madrid: Taurus. ISBN 84-306-0614-9.
* Martínez Bande, José Manuel. ''La batalla de Teruel''. Madrid: Ed. San Martín. ISBN 84-7140-088-X.
* Moradiellos, Enrique (1996). ''La perfidia de Albión. El Gobierno británico y la guerra civil española''. Madrid: Siglo XXI de España Editores. ISBN 9788432309168.
* [[Stanley G. Payne|Payne, Stanley G.]] (2005) [​2005​]. ''El Colapso de la República''. (2a eldono). Madrid (España): Planeta. p. 616. ISBN 84-6742-227-0.
** (2016) [​2016​]. ''El Camino al 18 de julio. La erosión de la democracia en España''. (1a eldono). Madrid (España): Espasa Calpe. p. 424. ISBN 84-6704-682-1.
* Preston, Paul (2006) [​1978​]. ''La Guerra Civil española. Reacción, revolución y venganza''. Barcelona: Penguin Random House. ISBN 978-84-9908-282-0.
* Raguer, Hilari (2001). ''La pólvora y el incienso. La Iglesia y la Guerra Civil española (1936-1939)''. Barcelona: Península. ISBN 978-84-8307-848-8.
* Solé i Sabaté, Josep María; Villarroya, Joan (2003). ''España en llamas. La guerra civil desde el aire''. Madrid: Temas de Hoy. ISBN 84-8460-302-4.
* [[Hugh Thomas|Thomas, Hugh]] (1976). ''La Guerra Civil española''. (2011). Barcelona: Grijalbo. ISBN 978-84-9908-087-1.
* Tuñón de Lara, Manuel (1986). ''La batalla de Teruel''. Zaragoza: Instituto de Estudios Turolenses. ISBN 84-505-5073-4.
* Viñas, Ángel; Hernández Sánchez, Fernando (2009). ''El desplome de la República''. (2010). Barcelona: Crítica. ISBN 978-84-9892-108-3.

=== Plia legado (en angla) ===
* Beevor, Antony. ''The battle for Spain. The Spanish civil war.'' Penguin Books. 2006. London. ISBN 0-14-303765-X.
* Graham Helen. ''The Spanish Civil War. A very short introduction.'' Oxford University Press. New York. 2005. ISBN 978-0-19-280377-1
* Jackson, Gabriel. ''The Spanish Republic and the Civil War,1931-939.'' Princenton University Press. Princenton. 1967. ISBN 0-691-00757-8
* Preston, Paul. ''The Spanish Civil War. Reaction, revolution &amp; revenge.'' Harper Perennial. 2006. London. ISBN 978-0-00-723207-9 ISBN 0-00-723207-1
* Thomas, Hugh. ''The Spanish Civil War.'' Penguin Books. London. 2003. ISBN 978-0-14-101161-5

== Vidu ankaŭ ==
{{Div col|cols = 3}}
* [[José Antonio Aguirre]]
* [[Gerald Brenan]]
* [[Confederación Nacional del Trabajo|CNT]]
* [[Lluís Companys]]
* [[Buenaventura Durruti]]
* [[FAI]]
* ''[[Falange Española]]''
* [[Francisco Franco]]
* [[Frankisma diktaturo]]
* [[Jesús Galíndez]]
* [[Manuel Hedilla]]
* [[Hispana Revolucio]]
* [[La Hispana Tragedio]]
* [[Historio de Hispanio]]
* [[Interna milito]]
* [[Francisco Largo Caballero]]
* [[Jef Last]]
* Filmo ''[[Libertarias]]''
* [[Listo de svedoj kiuj mortis en la Hispana Enlanda Milito]]
* [[Julio Mangada]]
* [[Cipriano Mera]]
* [[Molotova koktelo]]
* [[Ne-intervena komitato]]
* [[Pasionaria]]
* [[José Antonio Primo de Rivera]]
* [[Puĉo de 17a kaj 18a de julio de 1936]]
* [[Revolucio de Asturio]]
* [[UHP]]
{{Div col end}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.delbarrio.eu/civilmilito.htm Esperantistoj en la Hispana Intercivitana Milito (artikolo de 1993)] de [[Ulrich Lins]].
* [http://www.nodo50.org/esperanto/artik68.htm &quot;La utiligado de Esperanto dum la Hispana Intercivitana Milito&quot; (artikolo de 2006)] de [[Toño del Barrio]] kaj [[Ulrich Lins]]
* tri [http://www.delbarrio.eu/afisharo.htm#afishoj Afiŝoj de la Hispanaj Respubliko kaj la Civila Milito]
* [http://hispanamilito.wz.cz/ retpaĝaro pri la Hispana Enlanda Milito de Katarína el Slovakio kaj Luis el Hispanio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060220125340/http://hispanamilito.wz.cz/ |date=2006-02-20 }}
* [http://www.liberafolio.org/2006/civitanamilitokonferenco artikolo de &quot;Libera Folio&quot; pri &quot;Esperanto en kongreso pri la Hispana Enlanda Milito&quot; dum 2006]
* [http://www.ateneo.unam.mx/textoconstitucion.htm teksto (hispanlingva) de la konstitucio de la Hispana Respubliko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090531221523/http://www.ateneo.unam.mx/textoconstitucion.htm |date=2009-05-31 }}
* [http://www.enxarxa.com/esperanto/NIN%20Signifo%20kaj%20graveco%20de%20la%20majaj%20tagoj.pdf Manifesto de la POUM, verkita de Andreu Nin, pri la majaj tagoj de 1937 en Barcelono]
* [http://www.enxarxa.com/interhelpo/societat/projectes/CASTELLS%20Las%20colectivizaciones%20en%20Catalunya%20-%20EO.pdf CASTELLS, Antoni: La kolektivigoj en Katalunio (1936-1939)]

{{Projektoj|q=Hispana Enlanda milito|n=Kategorio:Hispana Enlanda Milito}}

{{Trad|es|Guerra civil española|105505411}}

{{Elstara}}
{{ADLS|2005|33}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Hispana Enlanda Milito| ]]
[[Kategorio:Militoj de Hispanio]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1936]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1937]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1938]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1939]]
[[Kategorio:Enlandaj militoj]]
[[Kategorio:Militoj de la 20-a jarcento]]
[[Kategorio:1930-1939 en Hispanio]]</text>
      <sha1>0kwhy464er9rs372th0iggnwvsm9gl3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412930</id>
      <parentid>9412570</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49975" sha1="p18we374cl600sy8ld1rscvuibq2nhm" xml:space="preserve">{{Informkesto milito
|kunpuŝiĝo = Hispana Enlanda Milito
|konflikto = 
|dosiero = Dosiero:Collage guerra civile spagnola.png
|komento=horloĝdirekte de supre maldekstre: T-26 tanko de la 11-a [[Internacia Brigado]] en [[Aragono]]; [[Messerschmitt Bf 109]] ornamita per la simboloj de la Nacia [[Legio Condor]]; Bombado de flughaveno en la [[Hispana Saharo]]; Respublikanaj soldatoj en [[Toledo]]; Naciismaj soldatoj funkciigas 88-mm kanonon en Madrido; Brita reĝa mararmea ŝipo Oak proksime de [[Ĝibraltaro]]
|daŭro = [[17-a de julio]] [[1936]] - [[1-a de aprilo]] [[1939]]
|loko = [[Hispanio]], [[Hispana Maroko]] kaj [[Hispana Gvineo]]
|rezulto = Venko de la ribelantoj kaj diktatoreco de Francisco Franco
|flanko1 = Respublikanoj
|flanko2 = Ribelantoj
|komandanto1 = [[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Manuel Azaña|Manuel Azaña Díaz]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[José Giral]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Francisco Largo Caballero|Fco. Largo Caballero]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Juan Negrín López]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Indalecio Prieto]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Vicente Rojo Lluch]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[José Miaja]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Juan Hernández Saravia|Hernández Saravia]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Ignacio Hidalgo de Cisneros|Hidalgo de Cisneros]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Juan Modesto|Modesto]]&lt;br /&gt; [[Dosiero:Flag_of_Spain_(1931_-_1939).svg|22px]] [[Santiago Carrillo]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Catalonia.svg|22px]] [[Lluís Companys]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of the Basque Country by Sabino Arana.svg|22px|Bandera del País Vasco]] [[José Antonio Aguirre]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:CNT FAI flag.svg|22px]] [[Buenaventura Durruti|B. Durruti]] m.&lt;br /&gt;[[Dosiero:CNT FAI flag.svg|22px]] [[Cipriano Mera]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of the International Brigades.svg|22px]] [[André Marty]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of the International Brigades.svg|22px]] [[Wilhelm Zaisser]]
|komandanto2 = [[Dosiero:Flag of the Bando Nacional (1936–1938).svg|22px|border|link=]] [[Emilio Mola]] m.&lt;br /&gt; [[Francisco Franco]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[José Sanjurjo]] m.&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Miguel Cabanellas]] m.&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Fidel Dávila Arrondo]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Francisco Gómez-Jordana Sousa|Fco. Gómez-Jordana]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Gonzalo Queipo de Llano|Queipo de Llano]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Manuel Goded Llopis|Manuel Goded]] m.&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[Alfredo Kindelán]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Bandera FE JONS.svg|22px|Bandera de FE JONS|border|link=]] [[Manuel Hedilla]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Cross of Burgundy.svg|22px]] [[Manuel Fal Conde]]&lt;br /&gt;{{flago|Hispanio|grandeco=22px}} [[José María Gil-Robles|José M.ª Gil-Robles]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Germany 1933.svg|22px]] [[Wolfram von Richthofen|Von Richtofen]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Germany 1933.svg|22px]] [[Hugo Sperrle]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Italy (1861-1946).svg|22px]] [[Annibale Bergonzoli]]&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flag of Italy (1861-1946).svg|22px]] [[Gastone Gambara]]
|forto1 = 
|forto2 = 
|perdoj1 = 
|perdoj2 = 
}}
[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-H25224, Guernica, Ruinen.jpg|eta|Bombado de Guernica, de la [[26-a de aprilo]] [[1937]]]]
[[Dosiero:Kion vi faras por eviti tion.jpg|eta|Kataluna afiŝo en Esperanto.|alternative=|300px]]
[[Dosiero:Mugas d'Alcubierre, Rota Orwell.jpg|eta|270px|Rekonstruaĵo de la sistemo de tranĉeoj en Alcubierre, [[Provinco Huesko]].]]
[[Dosiero:Bandera republica batalla ebro.jpg|eta|Flago uzita de la [[Popola Armeo de la Respubliko]] dum la [[Batalo de Ebro]].]]
La '''Hispana Enlanda Milito''', nomata ankaŭ '''civitana milito'''&lt;ref&gt;«Entrevista a David Jorge: &quot;La Guerra Civil debe conocerse como la Guerra de España. La elección del término no es casual&quot;.» Público. [http://www.publico.es/politica/guerra-civil-debe-conocerse-guerra.html] Konsultita la 11an de februaro 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Avilés Farré, Juan (1998). Las grandes potencias ante la guerra de España. Arco Libros. ISBN 84-7635-300-6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tusell, Javier; García Queipo de Llano, Genoveva (1993). El catolicismo mundial y la guerra de España. Biblioteca de Autores Cristianos. ISBN 84-7914-097-6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Moradiellos, Enrique (2012). La guerra de España (1936-1939): estudios y controversias. Barcelona: RBA. ISBN 978-84-9006-328-6.&lt;/ref&gt; nomata en Hispanujo simple ''la milito'', estis socia kaj politika konflikto (el kiu rezultos ekonomia krizo) kaj finfine [[enlanda milito|enlanda]] [[milito]] en [[Hispanio]] inter ribelantoj (konataj kiel ''nacionales'', ''naciistoj'' aŭ finome ''facciosos'', ''frakcianoj'') kaj la ''respublikaj'' registaro kaj subtenantoj (finome ''rojos'', ''[[ruĝo|ruĝuloj]]''). Ĝi okazis inter julio [[1936]] kaj aprilo [[1939]], kaj finiĝis pro la malvenko de la respublikisma flanko, kaj poste la [[diktatoreco]] de [[Francisco Franco]], nome la [[Frankisma Hispanio]].

Ĝi eksplodiĝis post la parta malsukceso de la [[Puĉo de la 17-a kaj la 18-a de julio 1936]] fare de granda parto de la Armeo kontraŭ la registaro de la [[Dua Hispana Respubliko]]. Post la blokado de la [[Ĝibraltara Markolo]] kaj de la posta aerponto kiu, helpe de la rapida kunlaborado de la [[Nazia Germanio]] kaj de la [[faŝisma Italio]], translokigis la ribelintajn trupojn al la Iberia Duoninsulo en la lastaj semajnoj de julio,&lt;ref&gt;Alpert, 1996, p. 127.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sole i Sabaté y Villaroya, 2003, pp. 16-17.&lt;/ref&gt; ekis [[enlanda milito]] kiu finos la 1an de aprilo 1939 pere de la lasta militinformo subskribita de [[Francisco Franco]], deklarante lian venkon, post kio oni establis diktatorecon kiu daŭros ĝis post sia morto la 20an de novembro [[1975]].

La milito enhavis multajn aspektojn, ĉar ĝi inkludis [[klasbatalo]]n, [[religia milito|religiajn militojn]], kontraŭfrontigo de malaj naciismoj, luktado inter [[Militreĝimo|militista diktaturo]] kaj [[Respublikismo|respublikisma]] [[demokratio]], inter [[revolucio]] kaj [[kontraŭrevolucio]], inter [[faŝismo]] kaj [[kontraŭfaŝismo]], inter [[komunismo]] kaj [[kontraŭkomunismo]].&lt;ref&gt;Santos Juliá, 1999, p. 118. «Fue desde luego lucha de clases por las armas, en la que alguien podía morir por cubrirse la cabeza con un sombrero o calzarse con alpargatas los pies, pero no fue en menor medida guerra de religión, de nacionalismos enfrentados, guerra entre dictadura militar y democracia republicana, entre revolución y contrarrevolución, entre fascismo y comunismo».&lt;/ref&gt;

Al la partoj de la konflikto oni nomigas ilin kiel ''respublika flanko'' kaj ''insurekcia flanko'':
* La respublika flanko estis konstituita ĉirkaŭ la registaro elektita demokratie, formita de la [[Popola Fronto (Hispanio)|Popola Fronto]], kiu siavice estis komponita de koalicio de [[Respublikismo|respublikemaj]] partioj — Respublika Maldekstro kaj Respublika Unuiĝo — kun la [[Hispana Laborista Socialista Partio]], al kiu estis aliĝinta la [[marksismo-leninismo|marksist-leninistoj]] de la [[Komunista Partio de Hispanio]] kaj de la [[POUM]], la Sindikatisma Partio de anarkiisma deveno kaj en Katalunio la [[Kataluna naciismo|naciistoj]] de maldekstro estre de [[Esquerra Republicana de Catalunya]]. Tiu fronto estis apogita de la hispana [[laborista movado]] kaj ĉefe de la sindikatoj [[UGT]] kaj [[Confederación Nacional del Trabajo|CNT]], kiuj krome celis la realigon de la [[Hispana Revolucio (1936)|socia revolucio]]. Kliniĝis ankaŭ al la respublika flanko la [[Eŭska Naciisma Partio]], ĝuste kiam la respublika parlamento estis aprobonta la ekfunkciadon de la Statuto de Eŭska Aŭtonomeco.
* La insurekcia flanko, kiu nomigis sin mem «nacia flanko», estis organizita ĉirkaŭ granda parto de la alta milita stabanaro, institucie dekomence de la Junto de Nacia Defendo, kiu estos poste anstataŭata post la nomumo de [[Francisco Franco]] kiel ''generalísimo'' kaj ŝtatestro (estro de registaro). Politike, ĝi estis integrita de la faŝisma [[Hispana Falango|Falango]], la [[Karlismo|karlistoj]], la monarkiistoj alfons-anaj de ''Renovación Española'' kaj granda parto de la voĉdonintoj de la [[CEDA]], la Regionista Ligo kaj aliaj konservativaj grupoj. Socie ĝi estis apogita de tiuj [[socia klaso|klasoj]] al kiuj la venko en la balotado fare de la [[Popola Fronto (Hispanio)|Popola Fronto]] sentigis la endanĝerigon de ilia privilegia pozicio; de la [[Katolika Eklezio]], kiu sentis sin ĉikanita fare de la politiko de separo inter eklezio kaj ŝtato fare de la respublikaj instancoj, kiun la katolikoj konsideris kiel religia persekutado, ĉefe jam dum la milito mem, pro la certa kontraŭreligia agado fare de parto de la maldekstruloj ekde la komenco de la konflikto kaj de malgrandaj propietuloj timantaj pro «proletara revolucio». Kelkaj aŭtoroj konsideras ke la insurekciintoj estis apogitaj ankaŭ de nombraj kamparanoj (malpli laboristoj) de firmaj religiaj sentoj.&lt;ref&gt;Malefakis, 2006, p. 24. «Aunque una parte de los militares iniciara la contienda, la guerra no puede definirse —como a veces sigue haciéndose— como la lucha de los militares —o del Ejército más un puñado de terratenientes ricos y jerarcas eclesiásticos— contra el resto de la sociedad. Sin el apoyo de muchos españoles -en especial de las clases medias y altas, pero también de las humildes: millones de pequeños propietarios y gente religiosa-, el alzamiento no se hubiera convertido en guerra civil, pese a la mayor eficacia militar con que los rebeldes contaban al principio».&lt;/ref&gt;

Ambaŭ flankoj fifaris kaj akuzis sin unu la alian reciproke pro la fifaro de gravaj [[militkrimo]]j kaj en la fronto kaj en la [[ariergardo]]jn, kiel mortpafado kaj de prizonuloj kaj de privatuloj kaŝe arestitaj, malaperigoj de personoj aŭ eksterleĝaj [[tribunalo]]j. La [[Frankisma Hispanio]] detale esploradis kaj akre kondamnis deliktajn (kaj nedeliktajn) farojn okazintajn en la respublika zono, kaj eĉ kreis la ''Causa General'', nome speciala aparta juĝinstanco, ĉefe kun la celo ekhavi pli da informo por fari plian subpremadon, ĉio tio kun malabundaj juraj garantioj. Siaflanke, la deliktoj fare de la venkintoj aŭ kontraŭ la venkitoj neniam estis esploritaj aŭ juĝitaj dum la frankisma epoko aŭ poste, spite la fakton ke multaj historiistoj&lt;ref&gt;'El genocidio franquista en Córdoba', El día de Córdoba, 17a de novembro 2008 [http://www.eldiadecordoba.es/cordoba/hipocritas-tardofranquistas-vez-van-vencedores_0_205479869.html] Alirita la 11a de februaro 2018.&lt;/ref&gt; kaj juristoj&lt;ref&gt;&quot;La dictadura de Franco fue fascista y genocida&quot;, El Plural, 19a de julio 2006 [http://www.movimientocontralaintolerancia.com/html/admin/verNoticia.asp?cod=917&amp;esBusq=True]. Alirita la 11a de februaro 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«El último genocidio negado: 'Verdad, justicia y reparación' para las víctimas de todas las formas de genocidio», Nueva Tribuna, 2a de marto 2010 [http://www.nuevatribuna.es/opinion/miguel-angel-rodriguez-arias/el-ltimo-genocidio-negado-verdad-justicia-y-reparacin-para-las-vctimas-de-todas-las-formas-de-genocidio/20101007133302041581.html] Alirita la 11a de februaro 2018.&lt;/ref&gt; asertas ke estis vera [[genocido]] en kiu, krom la nuligo de la institucia ordo, oni klopodis la eliminon de ĉia politika opozicio.

La konsekvencoj de la Hispana Enlanda Milito markis enorme la postan historion de Hispanio, pro escepte dramaj kaj longdaŭraj: tiom la [[demografio]] — mortindico kaj malaltigo de la naskindico kio markis la loĝantarpiramidon dum generacioj — kiom la materialaj kondiĉoj — detruo de urboj, de la ekonomia strukturo, de la arta heredaĵo —, la intelektularo — fino de la nomita Arĝentepoko de la hispanaj beletroj kaj sciencoj — la [[politiko]] — la subpremado en la ariegardo de ambaŭ zonoj, plufarita de la venkintoj pli malpli intense dum la [[Frankisma Hispanio]], kaj la respublikana ekzilo —, kiuj plilongiĝis multe post la plilongigita postmilito, inklude la escepton geopolitikan de la pluekzisto de la diktatora reĝimo de Franco ĝis 1975, kaj de multaj el ties trajtoj (heredata monarkio, polico, jursistemo, katolika hegemonio ktp.) ĝis nuntempe.

== Antaŭokazoj ==
{{Ĉefartikolo|Dua Hispana Respubliko}}
[[Dosiero:Azaña 3.jpg|eta|dekstre|250px|Kvankam [[Manuel Azaña|Azaña]] estis elektita Prezidento de la Respubliko kaj li restis en tiu posteno dum la milito, lia politika rolo apenaŭ gravis dum tiu konfliktepoko.]]
En [[1931]], post pormunicipa balotado en kiu respublikemaj partioj venkis en grandaj urboj (ne ĝenerale, eble pro fraŭdo), reĝo [[Alfonso la 13-a de Hispanio]] iris ekzilen. Je la [[14-a de aprilo]], la [[Dua Hispana Respubliko]] estis deklarita.

La unua registaro estis por respublikemaj partioj. La nova parlamento agnoskis [[virina balotrajto|virinan balotrajton]], enleĝigis [[divorco]]n kaj komencis ege malrapide [[agra reformo|agran reformon]].

Post nemultaj jaroj, hispanoj rebalotis kaj venkis [[politika dekstro|dekstrema]] partiaro [[CEDA]] (Hispana Konfederacio de Aŭtonomaj Dekstro-partioj), preferata de [[Katolika Eklezio]], kiu renversos multajn reformojn.&lt;ref&gt; Gil Pecharromán, 1997, p. 84.&lt;/ref&gt;

En [[1934]], laboristoj komencis [[Hispana Revolucio de 1934|revolucion]]. Ĉefe la [[asturio|asturiaj]] ministoj rezistis plu per uzado de armiloj kaj [[dinamito]], sed fine estis venkitaj de polico ''[[Guardia Civil (Hispanio)|Guardia Civil]]'' kaj de militistoj estritaj de la generalo [[Francisco Franco]].&lt;ref&gt; Gil Pecharromán, 1997, p. 96.&lt;/ref&gt;

En februaro [[1936]], denove oni balotis.&lt;ref&gt; Gil Pecharromán, 1997, pp. 116-117.&lt;/ref&gt; Formiĝis du solidaj blokoj, respektive [[Konservativismo|konservativa]] kaj maldekstrema. Tiu ĉi lasta nomiĝis [[Popola Fronto (Hispanio)|Popola Fronto]], kaj entenis respublikanajn radikalajn burĝulojn (kies ĉefa figuro estis [[Manuel Azaña]]), [[Partido Socialista Obrero Español|socialistojn]], [[Komunisma Partio de Hispanio|komunistojn]], katalunajn naciistojn kaj aliajn pli malgrandajn partiojn. La ĝistiama registaro, gvidita de pli konservativaj respublikemaj burĝaj partioj ne plu estis subtenataj pro [[Korupto|koruptecaj]] skandaloj (''[[straperlo]]''). En la dekstro, elstaris la katolika sekvantaro, tiam kun faŝismemaj trajtoj, ''CEDA'' kaj la monarĥiistoj, kun subteno ankaŭ de la tradiciista [[karlismo]] kaj de la faŝisma [[Hispana Falango]]. Venkis la Popola Fronto, [[Manuel Azaña|Azaña]] estis elektita prezidento de la Respubliko. La popolo ekstremiĝis kaj pistolanoj batalis tro ofte surstrate.

== Ekmilito ==
{{Ĉefartikolo|Puĉo de 17a kaj 18a de julio de 1936}}
[[Dosiero:J mmue 202444 1 00001.jpg|eta|300px|Franco kun [[Emilio Mola]] kaj aliaj insurekciintaj militestroj.]]
[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 146-1968-048-15, Spanischer Bürgerkrieg.jpg|eta|Respublikaj milicaninoj ripoze dum la bataloj de la somero de [[1936]].]]
La [[17-a de julio|17-an de julio]], [[1936]], kelkaj generaloj inter kiuj generalo [[Francisco Franco|Franco]] ribeligis la armeon de [[Hispana Maroko]]. Je la [[18-a de julio]] la ribelo sekvis en iberiduoninsula Hispanio. La ribelo ne estis nur armea [[puĉo]], sed ĝi ankaŭ havis gravan civilan parton en kelkaj lokoj. Ĉefe [[karlistoj]] kaj anoj de malgranda partio ''[[Falange Española]]'' armis sin surstrate. La ribelantoj esperis gajni tujan regadon de la ĉefurbo, [[Madrido]], kaj de ĉiuj aliaj gravaj urboj de Hispanio. Tamen nur [[Sevilo]], [[Pamplono]], [[Korunjo]], [[Kadizo]], [[Jerez|Jerez de la Frontera]], [[Kordovo (Hispanio)|Kordovo]], [[Zaragozo]] kaj [[Oviedo]] falis tuj sub la regado de la ribelantoj, kiuj ne sukcesis en [[Barcelono]] kaj [[Sieĝo de la Montokazerno|Madrido]]. Pro tio, longedaŭra enlanda milito okazis.

La '''gvidantoj de la ribeloj''' estis la generaloj [[Francisco Franco]], [[Emilio Mola]] kaj [[José Sanjurjo]]. Sanjurjo estis la senduba unua gvidanto de la ribelo, sed li mortis en aviadila akcidento la [[20-a de julio|20-an de julio]] kiam li veturis al Hispanio por ekregi la ribelan flankon. Franco, la ĉefa komandanto de la hispana armeo de post 1933 kaj jam notinda faŝismo-favorulo, flugis de la [[Kanarioj]] al la hispanaj kolonioj en Maroko kaj ekkomandis tie. Dum la ceteraj tri jaroj de la milito, Franco iĝis la efektiva komandanto de ĉiuj el la naciistoj, kaj li kaŝe aranĝis la aferojn (inkluzive per donado de komisioj al politikaj konkurantoj, kiuj plej probable mortigus ilin) tiel, ke je la fino de la milito ne estis opozicio al lia regado.

La ribelon oponis la registaro (kun tiuj armeanoj, kiuj restis lojalaj), kaj ankaŭ [[socialismo|socialismaj]], [[komunismo|komunismaj]], [[anarkiismo|anarkiismaj]] kaj [[kataluna naciismo|katalunaj]] kaj [[eŭska naciismo|eŭskaj naciismaj]] grupoj. 

===Eksterlanda partopreno===
La eŭropaj potencoj, kiaj Britio kaj Francio, restis oficiale neŭtralaj sed tamen metis embargon sur Hispanion, kaj aktive malkuraĝigis la kontraŭ-faŝisman partoprenon de siaj civitanoj. Kaj [[Faŝismo|faŝisma]] Italio sub [[Benito Mussolini]] kaj [[Naziismo|Nazia Germanio]] malobservis la embargon kaj sendis teorie volontulajn trupojn (''[[Corpo Truppe Volontarie]]'' kaj aviadilaron ''[[Legion Condor]]'', respektive) kaj armilojn por subteni Franco-n. Aldone, estis malgrandaj volontulaj trupoj el aliaj landoj kiuj luktis kun la naciistoj, kiel [[Eoin O'Duffy]] de Irlando. Ankaŭ [[Errol Flynn]] vizitis la landon. [[Portugalio]] estis teorie neŭtrala, sed kaj la portugala registaro kaj volontuloj apogis la frankismajn insurekciulojn, dum lokanoj en landlimaj areoj foje apogis fuĝintojn.&lt;ref&gt;Kani, &quot;Portugalio en la Hispana Enlanda Milito&quot;, [[Sennaciulo]], julio-aŭgusto-septembro 2024, nº 07-09 (1429-1431) pp. 7-10. &lt;/ref&gt;

La respublikistoj ricevis malmultan subtenon de [[Sovetunio]] kaj ankaŭ de unuopaj idealismaj volontuloj el multaj landoj, kune konataj kiel la [[Internaciaj Brigadoj]]. Jam la [[Etiopia Milito]] logis tutmondan subtenon kontraŭ [[faŝismo]]. Usonaj volontuloj formis la [[Brigado Abraham Lincoln|Brigadon Abraham Lincoln]] kaj kanadanoj formis la [[Bataliono Mackenzie-Papineau|Batalionon Mackenzie-Papineau]] (la &quot;Mak-Papoj&quot;). Inter la plej konataj fremdlandanoj, kiuj partoprenis iel la penojn kontraŭ la faŝistoj estis [[Ernest Hemingway]] (kiel ĵurnalisto kaj verkisto) kaj [[George Orwell]], kiel fakta soldato, kiu poste verkis pri siaj spertoj en ''[[Homage to Catalonia]]'' (''Omaĝo al Katalunio''). La romano de Hemingway ''[[For Whom the Bell Tolls]]'' (''Por kiu la sonorilo sonas'') estis inspirita de liaj spertoj en Hispanio. [[Norman Bethune]] uzis la okazon por disvolvigi la specialajn lertecojn de batalkampa [[medicino]].

Tamen, kvankam la naciistoj ricevis malkaŝan helpon kiel armilojn kaj trupojn el Germanio kaj Italio, la respublikistoj ricevis neniom da helpo el ĉiuj ĉefaj mondaj potencoj (t.e. Britio, Francio, aŭ Usono). Multaj el ĉi tiuj potencoj ankoraŭ praktikis politikon de komplezo al la faŝismaj reĝimoj, aŭ ili malestimis la soci-revoluciajn elementojn ene de la kontraŭ-faŝismaj fortoj, aŭ ili kredis, ke la respublikistoj estas ĝenerale komunistoj, aŭ kontrolataj de tiuj.

[[Nazia Germanio]] uzis la militon kiel testejo por pli rapidaj tankoj kaj aviadiloj, kiuj ĵus ekaperis tiutempe. La ĉasaviadilo [[Me-109]] [[Messerschmitt]] kaj [[Junkers Ju 52]] transiga/bomba aviadiloj ambaŭ estis uzataj dum la Hispana Enlanda Milito. Aldone, la sovetaj ĉasaviadiloj [[Polikarpov I-15|I-15]] kaj [[Polikarpov I-16|I-16]] estis uzataj. La Hispana Enlanda Milito ankaŭ estas ekzemplo de [[totala milito]], kie la bombado de la eŭska urbeto [[Gernika]] fare de la ''[[Luftwaffe]]'' antaŭsignis la epizodojn de la [[Dua mondmilito]], kiel ekzemple la bomban kampanjon kontraŭ Britio fare de la nazioj kaj la bombadon de [[Dresdeno]] fare de la aliancanoj. [[Pablo Picasso]] estis inspirita de tio por sia pentraĵo ''[[Guernica]]''.

== La milito: 1936 ==
[[Dosiero:Hispana milito septembro1936.PNG|dekstra|eta|300px|Mapo en Aŭgusto-Septembro 1936]]
Ĉia espero de rapida fino al la milito malaperis la [[21-a de julio|21-an de julio]], nome la kvinan tagon de la ribelo, kiam la insurekciuloj kaptis la ĉefan hispanan marbazon ĉe [[Ferrol]] en nordokcidenta Hispanio. Tio kuraĝigis la faŝismajn ŝtatojn de Eŭropo helpi al Franco, kiu jam ekkomunikis kun la registaroj de [[nazia Germanio]] kaj [[Italio]] la antaŭajn tagojn. La 26-an de julio, Germanio kaj Italio eksubtenis la ribelulojn; la itala interven-korpuso estis estrita de Generalo [[Mario Roatta]].

[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-2005-0601-500, Spanien, Himmlerbesucht die Burg von Toledo.jpg|eta|maldekstre|[[Sieĝo de la Alkazaro|Liberigo de la Alkazaro]] septembre de 1936: [[Heinrich Himmler]] vizitante la Alkazaron de Toledo kun [[José Moscardó]] en oktobro de 1940.]]
Subteno de la [[Akso (historio)|Akso]] helpis al Franco ekde la komenco, ekzemple per transporto de trupoj el Hispania Maroko (ekzemple de la [[Hispana Legio]]) al la provincoj Kadizo kaj Sevilo.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, p. 127.&lt;/ref&gt; De tiam forta kolumno de insurekciuloj avancis tra la [[Arĝenta Vojo]] ĝis [[Merido (Hispanio)|Merido]] kaj [[Badajoz]], kie okazis amasmortiga supremado post la konkero.&lt;ref&gt; Espinosa Maestre, 2003.&lt;/ref&gt; La naciismaj fortoj gajnis ankoraŭ venkon la [[27-a de septembro|27-an de septembro]], kiam ili kaptis la urbon [[Toledo]] post longa sieĝo fare de respublikanoj (Naciista garnizono sub Kolonelo [[Moscardó]] tenis la [[Alkazaro]]n en la centro de la urbo ekde la komenco de la ribelo).&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 128-129.&lt;/ref&gt; Post du tagoj, Franco deklaris sin ''Generalísimo'' (&quot;ĉefgeneralo&quot;) kaj ''Caudillo'' (prahistoria titolo por &quot;militestro&quot;) dum li provis unuigi la diversajn ''Falange''-ajn kaj karlismajn elementojn de la naciisma movado en unu partion.&lt;ref&gt; Aróstegui, 1997, p. 57.&lt;/ref&gt;

En oktobro, la frankistoj lanĉis gravan ofensivon al Madrido, sed kreskanta rezisto de la registaro kaj la alveno de anarkiismaj katalunaj trupoj, de &quot;volontuloj&quot; alvenintaj de komunismaj organizoj de diversaj landoj haltigis la jam anoncitan antaŭeniron de frankistoj ĝis la [[8-a de novembro]].&lt;ref&gt; Ruiz, Julius (2012). ''La justicia de Franco''. RBA Libros. pp. 94-95 kaj 363. ISBN 978-84-9006-243-2.&lt;/ref&gt; Startis la [[Batalo de Madrido]].

Intertempe, la registaro, tiam estrata de socialista gvidanto [[Francisco Largo Caballero]] moviĝis de Madrido al [[Valencio]], ekster la batala zono, la [[6-a de novembro|6-an de novembro]].&lt;ref&gt; Casanova, 2007, p. 309.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Juliá, 1999, p. 128.&lt;/ref&gt; Ankaŭ forlasis la ĉefurbon la tiama urbestro, post kio estis elektita nova urbestro la esperantista socialisto [[Cayetano Redondo]].

La [[18-a de novembro|18-an de novembro]], nazia Germanio kaj Italio oficiale agnoskis la reĝimon de Franco, kaj la [[23-a de decembro|23-an de decembro]], Italio sendis proprajn &quot;volontulojn&quot; por batali je la flanko de la naciistoj.

== La milito: [[1937]] ==
[[Dosiero:Hispana milito oktobro1937.PNG|dekstra|eta|300px|En oktobro 1937 la naciistoj jam estis militakirintaj la nordan eks-respublikan teritorion.]]
Kun siaj vicoj pliigitaj de italaj trupoj kaj hispanaj koloniaj soldatoj el Maroko, Franco faris alian provon kapti Madridon en januaro kaj februaro de 1937, sed ree malsukcesis. &lt;ref&gt;Alpert, 1996, pp. 137-139.&lt;/ref&gt; La grandurbon [[Malago]] li kaptis la [[8-a de februaro|8-an de februaro]] kaj la retiriĝo de granda parto de la loĝantaro laŭ ĉemarborda ŝoseo al ankoraŭ respublikana urbo [[Almerio]] estis bombardata de aviadiloj kaj ŝipoj el frankisma flanko, kio okazigis teruran [[masakro]]n, kiu estis diskonigita al la tuta mondo kaj iĝis unu el la epizodoj per kiu la publika opinio turnis sin kontraŭ la malhumaneco de la frankistoj.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 141-142.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-P0214-513, Spanien, Schlacht um Guadalajara.jpg|eta|250px|maldekstre|Avancoj de la italaj trupoj de la [[Corpo Truppe Volontarie|CTV]] dum la [[batalo de Gvadalaĥaro]].]]
La [[batalo de Gvadalaĥaro]] okazis el la 8a al la 23a de marto proksime de la urbo [[Gvadalaĥaro (Hispanio)|Gvadalaĥaro]] en klopodo de la armeo de Francisco Franco por eniri al Madrido el la nordo. Ĝi estis katastrofo por la ''[[Corpo Truppe Volontarie]]'', kiu ekde tiam jam ne partoprenos plu en la regado de operacoj tiom grandaj kaj nur kiel apogo al la frankisma flanko. La italoj perdis milojn da soldatoj kaj grandan kvanton de armilaro, ĉefe pro la malbonaj veterkondiĉoj (koto).&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 142-148.&lt;/ref&gt;

La [[28-a de aprilo|28-an de aprilo]], la soldatoj de Franco eniris en [[Gernika]], urbo simbola por eŭskoj en nuna [[Eŭska Aŭtonoma Komunumo]], du tagojn post la fifama bombado de tiu urbo fare de la germana ''Legion Kondor'', ekipita per du-aviadiloj [[Heinkel He-51]] (la legiono alvenis al Hispanio la [[7-a de majo|7-an de majo]]). Post la falo de Gernika, la registaro ekkontraŭbatalis kun kreskanta efikeco.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 150-152.&lt;/ref&gt;

En majo, la registaro provis rekapti [[Segovio]]n, devigante al Franco eltiri el la madrida fronto por haltigi ilian antaŭeniron. Mola, la dua-viculo de Franco, mortis la 3-an de junio (kio lasis Franco kiel la nura reganto de sia flanko), kaj frue en julio, la registaro fakte lanĉis fortan kontraŭ-ofensivon en la [[Madrida Regiono|regiono de Madrido]], kiun la frankistoj forpelis kun iom da malfacilo.

La 24an de aŭgusto startis ofensivo al [[Zaragozo]], kio devigus Franco prokrasti ofensivon al Nordo. Norde de la rivero [[Ebro]] batalis anarkiistoj kaj sude komunistoj de [[Enrique Líster]]. La batalo de [[Belchite]] estis unu el la plej sangelverŝaj de la milito. La insurekciuloj rezistis ĝis la 3a de septembro, post kio ili startigis kontraŭofensivon kiu norde kaj sude de Ebro retropuŝis la respublikajn trupojn.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 157-160.&lt;/ref&gt;

Post tio, Franco rekaptis la iniciatemon, kaj konkeris en la nordo la urbojn [[Santandero (Hispanio)|Santandero]]&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 160-161.&lt;/ref&gt; kaj [[Gijón]].&lt;ref&gt; Voluntad (Gijón) (293): 2. 21a de oktobro 1938.&lt;/ref&gt; La [[28-a de aŭgusto|28-an de aŭgusto]], [[Vatikano]] agnoskis Franco-n sub premo de Mussolini, kaj je la fino de novembro, kiam la frankistoj alproksimiĝis al Valencio, la registaro denove moviĝis, al Barcelono.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, p. 332.&lt;/ref&gt;

== La milito: [[1938]] ==
[[Dosiero:Hispana milito novembro1938.PNG|dekstra|eta|300px|En novembro 1938, post la [[Batalo de Ebro]], la frankistoj avancis ĝis Katalunio; la milito estis finiĝonta.]]
{{Ĉefartikolo|Batalo de Teruelo}}
La du flankoj luktis pri posedo de la urbo [[Teruelo]] dum la tuto de januaro kaj februaro, respublikanoj konkeris kaj tenis la urbon dum preskaŭ du monatoj (nura provinca ĉefurbo konkerita de respublikanoj) kaj finfine la insurekcia tendaro forte kapts ĝin en la [[22-a de februaro]].&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 163-170.&lt;/ref&gt; Tiukadre Franco deciis prokrasti la planitan atakon al Madrido kaj avancis en suda Aragono kaj norde al [[Ilerdo]]. 

La [[15-a de aprilo|15-an de aprilo]], la frankistoj trarompis ĝis [[Mediteraneo]] atingante [[Vinaròs]] sur la marbordo, tiel disrompante la parton de Hispanio tenatan de la registaro en du partojn.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 167-170.&lt;/ref&gt; Konstatinte sian baldaŭan malvenkon, la respublika registaro suferis krizon kaj provis procezi pri [[paco]] en majo,&lt;ref&gt; Juliá, 1999, pp. 139-140.&lt;/ref&gt; sed Franco postulis senkondiĉan kapitulacon, kaj la milito daŭris.
[[Dosiero:Gottwaldova dělostřelecká baterie.jpg|maldekstra|eta|250px|Dum la [[Batalo de Ebro]], kontraŭaera respublika roto.]]
{{Ĉefartikolo|Batalo de Ebro}}
La registaro tiam lanĉis ardan kampanjon por rekonekti sian teritorion en la [[Batalo de Ebro]], ekde la [[24-a de julio]] ĝis la [[26-a de novembro]]. La 25an de julio 1938 la respublika Armeo de Ebro, trapasis per boatoj surprize la riveron Ebro inter [[Mequinenza]] kaj [[Amposta]] cele al atako el nordo kontraŭ la frankista armeo kiu estis veninta al [[Valencio]]. Tiel startis la [[batalo de Ebro]] kiu iĝis ambaŭtendare grnda elĉerpiĝo.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, p. 175.&lt;/ref&gt; Dekomence la respublika armeo alvenis ĝis [[Gandesa]] en la interno, sed malsukcesis rekonkeri ĝin; dume la german-frankista aerarmeo konstante bombardadis la respublikanojn, kiuj devis haltigi sian avancon.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, pp. 175-177.&lt;/ref&gt; Franco anstataŭ sekvi al Valencio, decidis marteladi la kaptitajn respublikajn trupojn.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, p. 177.&lt;/ref&gt; Post tri monatoj ĉiu tendaro perdis po 60 000 homojn, la respublikanoj devis retiriĝi denove trans Ebro la 16an de novembro.&lt;ref&gt;Alpert, 1996, pp. 177-181.&lt;/ref&gt;

Tiu respublika malsukceso efektive determinis la finan rezulton de la milito. Ok tagojn antaŭ la novjaro, Franco reatakis per sendo de amasaj fortoj al invado de [[Katalunio]].

== La milito: [[1939]] ==
Kvankam la respublikanoj baraktis por klopodoj de diversaj elprenaj atakoj en kelkaj areoj de la ceteraj frontoj, la frankistoj pluis la atakon al nordoriento. Ili konkeris Katalunion en rapidega kampanjo dum la unuaj du monatoj de 1939. [[Taragono]] falis la [[14-a de januaro|14-an de januaro]], [[Barcelono]] la [[26-a de januaro|26-an de januaro]] kaj [[Ĝirono]] la [[5-a de februaro|5-an de februaro]]. Kvin tagoj post la falo de Ĝirono, la lasta rezisto de Katalunio estis rompita. En tiu frankisma avanco apenaŭ okazis bataloj tiom grandaj kiom tiuj okazintaj por la konkero de aliaj grandaj urboj. La respublikanoj sentis sin jam venkitaj kaj la retiriĝo al la franca landlimo estis komuna por batalintoj kaj civiluloj.&lt;ref&gt; Bahamonde kaj Cervera Gil, 1999, p. 250.&lt;/ref&gt; Granda parto de tiuj estis enfermitaj en francaj subĉielaj [[koncentrejo]]j ofte sur strandoj, kie suferis inter aliaj penoj malvarmegon.&lt;ref&gt; Alpert, 1996, p. 185.&lt;/ref&gt;

La [[27-a de februaro|27-an de februaro]], la registaroj de [[Britio]] kaj [[Francio]], teorie malvolonte, agnoskis la reĝimon de Franco. Jam en la 89a de februaro brita ŝipo intervenis por ke frankistoj konkeru la insulon [[Menorko]]n, kiu estis respublika teritorio dum la tuta milito.&lt;ref&gt; Bahamonde kaj Cervera Gil, 1999, pp. 215-219.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:España Marzo 1939.PNG|eta|Mapo de la du zonoj en marto 1939]]
Nur Madrido, Valencio, [[Alikanto]] kaj kelkaj aliaj fortikaĵoj restis por la registaraj fortoj, plus granda parto de la sudorienta kvarono de la landa teritorio. En tiu areo la ĉefministro [[Juan Negrín]] klopodis por pluigi la militon spite la malfortecon de la restintaj defendantoj. Estis polemikoj inter tiuj kiuj proponis reziston ĝis starto de milito en Eŭropo, kiam okcidentaj potencoj helpu la hispanan respublikon,&lt;ref&gt; Aróstegui, 1997, p. 117.&lt;/ref&gt; kaj tiuj kiuj vidis evidentaj la lacecon pro la milito kaj la malsategon, kio malhelpis la kapablon rezisti.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, p. 336.&lt;/ref&gt; La rezistemon malhelpis la agnosko de la registaro de Franco fare de Britio kaj Francio.

Dume startis militista kaj politika komploto kontraŭ la rezistema regado de Negrín estrita de la estro de la Centra Armeo, la kolonelo [[Segismundo Casado]], kiu estis konvinkita, ke negocado inter militistoj rezultos en pactraktato. Apogis lin la anarkiisto [[Cipriano Mera]], kaj kelkaj politikistoj, kiel la socialisto [[Julián Besteiro]]. Ĉiuj kontraŭis la strategion de rezistado de Negrín kaj lian «dependon» de Sovetunio kaj de la Hispana Komunisma Partio, kiuj estis la nuraj kiuj defendis la rezistemon de Negrín.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, p. 337.&lt;/ref&gt; Estiĝis interna batalo en Madrido, kiu rezultis en ĉirkaŭ 2 000 mortoj, kaj la komunistaj gravuloj fuĝis. &lt;ref&gt;Casanova, 2007, p. 337.&lt;/ref&gt; La frankistoj tute malakceptis ajnajn kapitulacajn kondiĉojn.&lt;ref&gt; Juliá, 1999, p. 143.&lt;/ref&gt;

La [[28-a de marto|28-an de marto]], sen iu ajna defendanto, Madrido falis al la frankistoj. La venontan tagon, ankaŭ [[Valencio]] kapitulacis. El 29-a de marto ĉirkaŭ 15 000 rifuĝintoj ariĝis sur la haveno de [[Alikanto]] esperante ŝipojn kiuj konduku ilin eksterlanden, sed tion atingis nur malmultaj. Miloj estis kaptitaj de frankistoj, multaj ekzekutitaj surloke, aliaj senditaj al koncentrejoj kaj ankaŭ multaj memmortigis sin tiam.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, pp. 405-407.&lt;/ref&gt;

Oni deklaris venkon la [[1-a de aprilo|1-an de aprilo]], kiam la lastaj el la respublikistaj fortoj kapitulacis.

== Socia kaj sociala revolucio ==
{{Ĉefartikolo|Hispana Revolucio (1936)}}
[[Dosiero:Mapa de Aragón Revolución 1936.png|eta|375px|maldekstre|La aŭtonoma Aragonio en 1936 (ruĝe), flave la militfronto, blue la faŝisma zono.]]
En la regionoj regataj de la anarkiistoj, ([[Aragono]] kaj [[Katalunio]]), aldone al la milita sukceso, estis vasta [[Hispana Revolucio (1936)|socia kaj sociala revolucio]], laŭ kiu la laboristoj kaj kamparanoj [[kolektivigo|kolektivigis]] agron kaj [[industrio]]n, kaj starigis konsiliojn paralelajn al la (apenaŭ kaj tute ne funkcianta) [[registaro]].&lt;ref&gt; Casanova, 1997, pp. 200.&lt;/ref&gt; La ĉefa areo kie tio okazis estis [[Katalunio]] (kie oni kolektivigis la [[transporto]]n, la industrion kaj aliaj servoj) kaj [[Aragono]] (kie la alveno de anarkiismaj fortoj survoje al Madrido helpis la instaladon de tute nova socipolitika sistemo). En la urbaj areoj la laboristoj mem prenis kontrolon de la ekonomia funkciado de la produktrimedoj, deklaris salajran egalecon (nekomplete), kaj sistemon por helpi solidarece ĉu aliajn sektorojn ĉu la ĝeneralan funkciadon de la sociaj servoj aŭ de la militirado. En la kamparaj areoj oni deklaris kolektivecon de la terposedo (komuna posedo) kaj de ties ekonomia kaj labora funkciado; oni nuligis la funkciadon de [[mono]] (en multaj lokoj), kiu estis anstataŭata de laboratestiloj.&lt;ref&gt;[[Frank Mintz|Mintz, Frank]] (1977). ''La autogestión en la España revolucionaria''. Madrid: La piqueta. ISBN 84-7443-003-8.&lt;/ref&gt;

Tiun revolucion oponis kaj la sovet-subtenataj komunistoj kaj la demokratiaj respublikistoj. Dum la milito progresis, la registaro kaj la komunistoj sukcesis uzi sian aliron al sovetaj armiloj por restarigi registaran regadon de la milita klopodo, kaj per diplomatio kaj per perforto. Dum la fifamaj ''[[Majaj Tagoj de Barcelono]]'' de [[1937]], multaj centoj aŭ miloj da kontraŭ-faŝismaj soldatoj mortigis unu la alian por regado de strategiaj punktoj en Barcelono, kiel [[George Orwell]] rakontas en ''Omaĝo al Katalunio''. Ĝenerale la komunistoj je la rektaj ordonoj de [[Stalino]], kun helpo de katalunismaj naciistoj, batalis, murdis, arestis, torturis kaj malaperigis milicanojn, aktivulojn kaj eĉ simpatiantojn de [[anarkiisto]]j, maldekstremaj komunistoj, ĉefe de partio [[POUM]], kaj aliaj ne-stalinistoj, kun la ekskuzo plifortigi unuecan komandon de la milito sub ununura registara fakta estrado.&lt;ref&gt; Casanova, 2007, pp. 318-321.&lt;/ref&gt; Tiuj majaj okazintaĵoj komencis pro la kontrolo de la telefona centralo kaj estis multajn jarojn poste ĉefa afertemo de la filmo ''[[Tierra y Libertad (filmo)|Tierra y Libertad]]'' de la brita kinreĝisoro [[Ken Loach]].

La ĉefa trajto de respublikistoj, kiu iris kontraŭ ili mem, estis interna divido. Diversaj fortoj batalis inter si. Tamen en la naciisma dekstra flanko, Franco rapide unuigis diversajn fortojn, ĉu volonte ĉu malvolonte de la unuigitoj. Post la majaj okazintaĵoj, tendenco al unueco fortiĝis ankaŭ en la respublikana tendaro. Formiĝis nova registaro, estrita de la modera socialisto [[Juan Negrín]], kun aliaj socialistoj, [[Indalecio Prieto]] kaj [[Julián Zugazagoitia]] kiel ministroj de Armeo kaj Internaj Aferoj, kaj kun apogo de la [[Hispana Komunista Partio]]. Tiu movo fortigis la respublikanan registaron, kaj finis la revolucion.

== Rezulto de la milito ==
[[File:Rifugxejo.jpg|thumb|maldekstre|Rifuĝejo kontraŭbombada en [[Don Benito]]. La urbeto estis ofte bombardita fare de frankismaj aviadiloj]]
Pluraj centmiloj da homoj mortis. Pri tio ankoraŭ laboras kaj interkonsentas historiistoj, ĉefe pri la kriterioj kalkuli kaj klasigi la mortintojn, kaj ĉefe pri la konsideroj kaj komparoj. Multaj aliaj miloj estis malliberigitaj, torturitaj, fitraktitaj, mortpafitaj aŭ ekzilitaj enlande kaj ĉefe eksterlande. Ekzilintaj respublikistoj fuĝis al Francio, Sovetio (la komunismaj) aŭ [[Hispanameriko]], ĉefe [[Meksiko]] de [[Lázaro Cárdenas del Río]]. En Francio, ili estis malliberigitaj en [[koncentrejo]]j, fitraktitaj, post kio ili iris grandparte ĉu al la [[Franca Rezistado]] ĉu al naziaj [[koncentrejo]]j.

Post la testo de Hispanio, en tiu 1939 mem, nazia Germanio invadis [[Pollando]]n. Tiel ekis la [[Dua mondmilito]]. Franco ne anigis teorie Hispanion en Akson sed malrekte subtenis ĝin, per diplomatio kaj trupoj ([[Blua Divizio]]). Multaj respublikistaj soldatoj denove enarmeiĝis por batali kontraŭ nazioj. Tamen pluraj finis en [[ekstermejo]]j. Post la alianca venko, kelkaj [[gerilo|gerilis]] en Hispanio sensukcese.
[[Dosiero:Madrid - Plaza de Santa Ana, monumento a García Lorca.jpg|eta|220px|dekstra|[[Statuo]] de [[Federico García Lorca]] sur la [[Placo Sankta Ana]], [[Madrido]]. Eble li estas la plej fama mortinto fare de la frankistoj; fakte li estis murdita antaŭ scii ke okazos trijara milito, estrata de Franco mem, nome en la unuaj tagoj de la ribelo ĉe la urbo [[Granado]]..]]
Franco daŭris en potenco dum 40 jaroj, epoko kiu estas nomita [[Frankisma Hispanio]]. La regno bezonis jardekojn por reatingi la ekonomian nivelon de 1936.

Inter la respublikistoj, multaj intelektuloj kaj esperantistoj estis ekzekutitaj ([[Federico García Lorca]]), forpasis en prizono ([[Miguel Hernández]]) aŭ devis ekziliĝi ([[Rafael Alberti]], [[Juan Ramón Jiménez]]). Dum 1937 ĉiuj anoj de la [[Asocio Kordova de Esperanto]] kune estis mortpafitaj de la trupoj frankistaj. Pro multnombraj protestoj, kiun generalo Francisco Franco ricevis pro tio, li publikigis gazetaran noton en kiu li asertis ke &quot;se iu esperantisto estis mortpafita, tio okazis pro aliaj aktivecoj, kaj ne pro parolado de esperanto&quot;.
Unu el multaj viktimoj de la enlanda milito en Hispanio estis la prezidanto de IKUE, pastro Font i Giralt, murdita de anti-frankistoj&lt;ref&gt;Pri antisemitismo, La Eta Heroldo de Esperanto de KCE, aprilo 2017, n-ro 3, 1-a jarkolekto, p. 1&lt;/ref&gt;.

En [[1995]] la brita filmisto [[Ken Loach]] realigis la filmon ''[[Land and Freedom]]'' (Lando kaj Libereco) kiu priskribas la travivaĵojn de angla komunisto kiu partoprenas la Hispanan Enlandan Militon.

=== Mortintoj ===
La polemiko pri la kalkulado de mortintoj dum tiu milito daŭris multe da tempo (ĝi komenciĝis dum la milito) kaj ankoraŭ daŭras. La mortintoj pri militaj kialoj (bataloj, bombardadoj, ktp.) estis relative klaraj kaj same tiuj kiujn mortigis la respublika flanko, ĉar dum la 40 jaroj de frankismo, la reĝimo tre bone kalkulis (eĉ troe) kaj omaĝis ilin. Sed pri la mortintoj pro frankisma perforto kaj dum la milito kaj iom poste oni polemikis dum multaj jaroj, ĉefe pro la malapero de koncernaj dokumentoj aŭ pro falsado ĉe enskriboj (ekzemple mortpafitoj aperas en oficiala registrado simple kiel mortintoj pro [[hemoragio]]). Lastatempe granda roto de pristuduloj kaj fakuloj traserĉas la registrejojn por certigi ciferojn kaj laŭ la lastaj pristudoj laŭ provincoj aperas la jenaj:

[[Dosiero:Gerilanoj-kontraŭfrankismaj.jpg|eta|maldekstra|250px|Monumento al la gerilanoj kontraŭfrankismaj en [[El Torno]], [[Provinco Cáceres]]; evidentigo pri la ankoraŭaj sintenoj rilate al la milito estas ke post la starigo de tiu monumento, frankisma lokano pafis kontraŭ la figuroj jam komence de la 21a jarcento. La pafoj videblas sur la foto: rigardu la ŝultrojn de la tri dekstraj figuroj.]]
* [[Provinco Kordovo]] 9 579
* [[Provinco Sevilo]] 8 000
* [[Provinco Badajoz]] 7 909
* [[Provinco Malago]] 7 000
* [[Provinco Zaragozo]] 6 029
* [[Provinco Asturio]] 5 952
* [[Provinco Onubo]] 5 455
* [[Provinco Granado]] 5 048
* [[Provinco Toledo]] 3 755
* [[Provinco Valencio]] 3 128
* [[Provinco Madrido]] 2 663
* Entute '''94 699''' nur pro frankisma perforto, konsiderante, ke mankas ankoraŭ informoj pri 13 provincoj kaj plej parto de la pristudataj ankoraŭ montras provizorajn ciferojn. Se al tio oni sumas la mortintoj en milita agado, la mortintoj pro perforta agado de la respublika flanko, la mortintoj pro malsato kaj malsanoj kaŭzitaj de la milito, de la malvenko kaj de la ekzilo, tio povas alproksimigi al la duonmiliono, sed ankoraŭ malproksime de la miliono multfoje proklamita.&lt;ref&gt;&quot;Después de 70 años, la esperanza es la Audiencia&quot;, ''[[El País]]'', 2-a de  septembro 2008, paĝo 11.&lt;/ref&gt;

== En Esperanto ==
* [[Jef Last]] / [[Nordahl Grieg]], ''[[Volontuloj kun okulvitroj]]'',  [[SATeH]], 2024, (re)eldono de du romanoj pri la Hispana Enlanda Milito, &quot;[[La hispana tragedio]]&quot; kaj &quot;Hispana somero&quot;, kun aldonaj materialoj. 
* Jef Last. [[La Hispana Tragedio|''La Hispana Tragedio'']]
* [[Alardo Prats Beltrán]], &quot;Fronto kaj postfronto de Aragonio&quot;, Oficejo pri la Eksterlanda Propagando de [[CNT]]-FAI (sindikato ''[[Confederación Nacional del Trabajo]]'' kaj organizaĵo [[Federacio Anarkiisma Iberia]]), Esperanto-Sekcio, Barcelono, 1938. Elhispanigis Pario.
* [[Eduardo Vivancos]]: ''50-a datreveno de la Hispana Revolucio. Prelego farita dum la SAT-kongreso okazinta en Sant Cugat del Valles (Barcelono) en julio 1986''. [[Sennacieca Revuo]], (1385-1386), 2020, pp.&amp;nbsp;5–11.
* [[Eduardo Vivancos]]: ''Notoj el mia taglibro'' (trad. Juliette Ternant; kun enkonduko kaj notoj de [[Javier Alcalde]]). Taglibro pri la travivaĵoj de junulo dum la Hispana Enlanda Milito en la konstante bombardita urbo [[Barcelono]]. Liaj studoj, eklaboroj, aktivado en la liberecanaj medioj, ekesperantistiĝo kaj finfina aliĝo al la armeo de la Dua Hispana Respubliko. [[Beletra Almanako]] ([[BA33|33]]), oktobro 2018. paĝoj&amp;nbsp;35–62.

* La [[99-a SAT-Kongreso 2026|99-a SAT-Kongreso]] okazos en la urbo Leono inter la 19-a de julio 2026 kaj la 26-a de julio 2026. La kongreso koincidos kun la 90-jariĝo de la Hispana Enlanda Milito, kiu daŭre estas fonto de aktivaj debatoj en Hispanio. Estas planite havi programerojn rilatajn al tiu memordato.&lt;ref&gt;[https://sat2026leono.org/ Kongresa retejo]&lt;/ref&gt;

==Referencoj==
{{Referencoj|2}}

== Literaturo ==
* Alpert, Michael (1987). La guerra civil española en el mar. Madrid: Siglo XXI. ISBN 84-323-0609-6.
* Alpert, Michael (1996). «La historia militar». En Stanley Payne kaj Javier Tusell. ''La guerra civil. Una nueva visión del conflicto que dividió España''. Madrid: Temas de Hoy. ISBN 84-7880-652-0.
* Alía Miranda, Francisco (2018). ''Historia del Ejército español y de su intervención política''. Madrid: Los Libros de la Catarata. ISBN 978-84-9097-459-9.
* Aróstegui, Julio (1997). ''La Guerra Civil. La ruptura democrática'',. Madrid: Historia 16. ISBN 84-7679-320-0.
** (2006). ''Por qué el 18 de julio… Y después''. Barcelona: Flor del Viento Ediciones. ISBN 84-96495-13-2.
* Bahamonde, Ángel; Cervera Gil, Javier (1999). ''Así terminó la Guerra de España''. Madrid: Marcial Pons. ISBN 84-95379-00-7.
* Casanova Ruiz, Julián, ''La Iglesia de Franco''. Ed. Crítica, 2005. ISBN 84-8432-675-6.
** (2007). ''República y Guerra Civil''. Vol. 8 de la ''Historia de España'', de Josep Fontana kaj Ramón Villares. Barcelona: Crítica/Marcial Pons. ISBN 978-84-8432-878-0.
** (1997). ''De la calle al frente. El anarcosindicalismo en España. (1936-1939)''. Barcelona: Crítica. ISBN 84-7423-836-6.
* Bolloten, Burnett (1989). ''La Guerra Civil Española: Revolución y Contrarrevolución''. Madrid: Alianza Editorial.
* Espinosa Maestre, Francisco (2003). ''La columna de la muerte. El avance del ejército franquista de Sevilla a Badajoz''. Barcelona: Crítica. ISBN 84-8432-431-1.
* García Nieto, Mª Carmen. ''Guerra civil española, 1936–1939''. Salvat Editores, Barcelona, 1982. ISBN 84-345-7996-0
* Fuertes Palasí, Juan Francisco; Mallench Sanz, Carlos (2013). ''La Batalla Olvidada''. Castellón: Divalentis. ISBN 978-84-939522-9-7.
* Gil Pecharromán, Julio (1997). ''La Segunda República. Esperanzas y frustraciones''. Madrid: Historia 16. ISBN 84-7679-319-7.
* Jorge, David (2016). ''Inseguridad colectiva. La Sociedad de Naciones, la Guerra de España y el fin de la paz mundial''. Valencia: Tirant lo Blanch. ISBN 978-84-165564-7-2.
* Juliá, Santos (1999). ''Un siglo de España. Política y sociedad''. Madrid: Marcial Pons. ISBN 84-9537903-1.
* Maldonado Moya, José Mª. ''El Frente de Aragón. La Guerra Civil en Aragón (1936-1938)''. Mira Editores. ISBN 978-84-8465-237-3
* Malefakis, Edward (2006). «Perspectivas históricas y teóricas de la guerra». En Edward Malefakis. ''La Guerra Civil española'' (2a eldono). Madrid: Taurus. ISBN 84-306-0614-9.
* Martínez Bande, José Manuel. ''La batalla de Teruel''. Madrid: Ed. San Martín. ISBN 84-7140-088-X.
* Moradiellos, Enrique (1996). ''La perfidia de Albión. El Gobierno británico y la guerra civil española''. Madrid: Siglo XXI de España Editores. ISBN 9788432309168.
* [[Stanley G. Payne|Payne, Stanley G.]] (2005) [​2005​]. ''El Colapso de la República''. (2a eldono). Madrid (España): Planeta. p. 616. ISBN 84-6742-227-0.
** (2016) [​2016​]. ''El Camino al 18 de julio. La erosión de la democracia en España''. (1a eldono). Madrid (España): Espasa Calpe. p. 424. ISBN 84-6704-682-1.
* Preston, Paul (2006) [​1978​]. ''La Guerra Civil española. Reacción, revolución y venganza''. Barcelona: Penguin Random House. ISBN 978-84-9908-282-0.
* Raguer, Hilari (2001). ''La pólvora y el incienso. La Iglesia y la Guerra Civil española (1936-1939)''. Barcelona: Península. ISBN 978-84-8307-848-8.
* Solé i Sabaté, Josep María; Villarroya, Joan (2003). ''España en llamas. La guerra civil desde el aire''. Madrid: Temas de Hoy. ISBN 84-8460-302-4.
* [[Hugh Thomas|Thomas, Hugh]] (1976). ''La Guerra Civil española''. (2011). Barcelona: Grijalbo. ISBN 978-84-9908-087-1.
* Tuñón de Lara, Manuel (1986). ''La batalla de Teruel''. Zaragoza: Instituto de Estudios Turolenses. ISBN 84-505-5073-4.
* Viñas, Ángel; Hernández Sánchez, Fernando (2009). ''El desplome de la República''. (2010). Barcelona: Crítica. ISBN 978-84-9892-108-3.

=== Plia legado (en angla) ===
* Beevor, Antony. ''The battle for Spain. The Spanish civil war.'' Penguin Books. 2006. London. ISBN 0-14-303765-X.
* Graham Helen. ''The Spanish Civil War. A very short introduction.'' Oxford University Press. New York. 2005. ISBN 978-0-19-280377-1
* Jackson, Gabriel. ''The Spanish Republic and the Civil War,1931-939.'' Princenton University Press. Princenton. 1967. ISBN 0-691-00757-8
* Preston, Paul. ''The Spanish Civil War. Reaction, revolution &amp; revenge.'' Harper Perennial. 2006. London. ISBN 978-0-00-723207-9 ISBN 0-00-723207-1
* Thomas, Hugh. ''The Spanish Civil War.'' Penguin Books. London. 2003. ISBN 978-0-14-101161-5

== Vidu ankaŭ ==
{{Div col|cols = 3}}
* [[José Antonio Aguirre]]
* [[Gerald Brenan]]
* [[Confederación Nacional del Trabajo|CNT]]
* [[Lluís Companys]]
* [[Buenaventura Durruti]]
* [[FAI]]
* ''[[Falange Española]]''
* [[Francisco Franco]]
* [[Frankisma diktaturo]]
* [[Jesús Galíndez]]
* [[Manuel Hedilla]]
* [[Hispana Revolucio]]
* [[La Hispana Tragedio]]
* [[Historio de Hispanio]]
* [[Interna milito]]
* [[Francisco Largo Caballero]]
* [[Jef Last]]
* Filmo ''[[Libertarias]]''
* [[Listo de svedoj kiuj mortis en la Hispana Enlanda Milito]]
* [[Julio Mangada]]
* [[Cipriano Mera]]
* [[Molotova koktelo]]
* [[Ne-intervena komitato]]
* [[Pasionaria]]
* [[José Antonio Primo de Rivera]]
* [[Puĉo de 17a kaj 18a de julio de 1936]]
* [[Revolucio de Asturio]]
* [[UHP]]
{{Div col end}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.delbarrio.eu/civilmilito.htm Esperantistoj en la Hispana Intercivitana Milito (artikolo de 1993)] de [[Ulrich Lins]].
* [http://www.nodo50.org/esperanto/artik68.htm &quot;La utiligado de Esperanto dum la Hispana Intercivitana Milito&quot; (artikolo de 2006)] de [[Toño del Barrio]] kaj [[Ulrich Lins]]
* tri [http://www.delbarrio.eu/afisharo.htm#afishoj Afiŝoj de la Hispanaj Respubliko kaj la Civila Milito]
* [http://hispanamilito.wz.cz/ retpaĝaro pri la Hispana Enlanda Milito de Katarína el Slovakio kaj Luis el Hispanio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060220125340/http://hispanamilito.wz.cz/ |date=2006-02-20 }}
* [http://www.liberafolio.org/2006/civitanamilitokonferenco artikolo de &quot;Libera Folio&quot; pri &quot;Esperanto en kongreso pri la Hispana Enlanda Milito&quot; dum 2006]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.ateneo.unam.mx/textoconstitucion.htm teksto (hispanlingva) de la konstitucio de la Hispana Respubliko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090531221523/http://www.ateneo.unam.mx/textoconstitucion.htm |date=2009-05-31 }}
* [http://www.enxarxa.com/esperanto/NIN%20Signifo%20kaj%20graveco%20de%20la%20majaj%20tagoj.pdf Manifesto de la POUM, verkita de Andreu Nin, pri la majaj tagoj de 1937 en Barcelono]
* [http://www.enxarxa.com/interhelpo/societat/projectes/CASTELLS%20Las%20colectivizaciones%20en%20Catalunya%20-%20EO.pdf CASTELLS, Antoni: La kolektivigoj en Katalunio (1936-1939)]

{{Projektoj|q=Hispana Enlanda milito|n=Kategorio:Hispana Enlanda Milito}}

{{Trad|es|Guerra civil española|105505411}}

{{Elstara}}
{{ADLS|2005|33}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Hispana Enlanda Milito| ]]
[[Kategorio:Militoj de Hispanio]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1936]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1937]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1938]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1939]]
[[Kategorio:Enlandaj militoj]]
[[Kategorio:Militoj de la 20-a jarcento]]
[[Kategorio:1930-1939 en Hispanio]]</text>
      <sha1>p18we374cl600sy8ld1rscvuibq2nhm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gustave Gautherot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16255</id>
    <revision>
      <id>9412581</id>
      <parentid>9319303</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8154" sha1="3zxk05chdz8rk1ug8c5t1w51ir4y1s7" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Gustave GAUTHEROT''' [gotro'] (naskiĝis la [[29-a de marto]] [[1880]] en [[Pierrefontaine]] apud [[Besançon]], mortis en [[1948]]) estis tre konata [[Francio|franca]] [[historio|historiisto]] kaj esperantisto.

Li estis [[senato|senatano]] kaj [[profesoro]] en la [[Katolika Instituto]] en [[Parizo]]; li verkis librojn precipe pri la [[franca revolucio]] kaj pri [[komunismo]].

Pri Esperanto li interesiĝis antaŭ la [[unua mondmilito]], en la [[katolikismo|katolikaj]] rondoj. Li verkis la riĉe dokumentitan libron ''[https://pcombot.ouvaton.org/esperanto/gautherot/index.html La question de la langue internationale] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070310231912/http://filip.ouvaton.org/eo14/gautherot/index.html |date=2007-03-10 }}'' (1910) kaj ankaŭ proprajn broŝurojn, ekzemple ''Pourquoi nous sommes Espérantistes'' (1910), kiu havis gravan sukceson ĉe la katolikoj.

Gustave Gautherot estis [[ĉefredaktoro]] de la revuo ''[[Espero Katolika]].''

== Verkoj ==
* ''La question de la langue auxiliaire internationale''.Eld. Hachette &amp; Cie, Parizo, 1910? (12X 18), 318 pĝ.
* ''Esperanto kaj Ido''. Tradukis L. E. Meier. Eld. [[Esperanto-Propaganda Instituto]], Leipzig, 1911?

=== Recenzoj ===
Pri ''La question de la langue auxiliaire internationale''
{{Citaĵo|Plenega, tre interesa esploro de la demando, 310 paĝojn kun mapo esperantista de Francujo|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 071, Novembro (1910)}}
----

Pri ''Esperanto kaj Ido''

{{citaĵo|La XV-an ĉapitron (p. 275-314) de la bonega verko de S-ro Gautherot (la Question de la Langue auxiliaire internationale, Paris, Hachette, Sm. 1,40) tradukis S-ro L. E. Meier.
Krom 2-3 eraretoj (ekz. p. 15, I. 2 kaj p. 16, I. I), la traduko estas generale ĝusta kaj gi instigos la legantojn de ĉi tiu Capitro, ke ili legu la tutan originalan libron.|Esperanto, n. 113 5 dec. 1911}}

{{Citaĵo|En la verketo de G. Gautherot ĉiuj bone elektitaj argumentoj estas la [[disvolviĝo]] de la ideo enhavata en la unua frazo d e la libreto: « Plibono ofte estas malamiko de bono'» kaj kondukas al la konkludo, kiu estas la lasta frazo de la libreto : « Gardu la lingvon de Zamenhof kontraŭ la trorapidiĝo de lingvistoj. » Same, vere bonega refutado de la poridaj argumentoj kies legadon ini varme rikomendas al ĉiuj [[propagandisto]]j.|[[Belga Esperantisto]] n042 (apr 1912)}}

{{citaĵo|Grava esta tiu verko; la Deando pri la intenacia helpa lingvo, kiujn antaŭnelonge publikigis Sro Gustave Gautherot, doktoro de literturo, profestoro de la katolika Universitato en Parizo.&lt;br&gt;
La vic-admiralo Bayle, honora prezidanto de la [[Marista Esperantista Ligo]] kaj de [[Esperanto-Ruĝa kruco]], verkis tre interesan antaŭparolon, en kiu, rapide resuminte la 320-pagan volumon, li ĝin laŭdas per tiuj aprobindaj vortoj: « La libro de Sro G. estas lojala verko, eĉ sciencoplena ĉefverko; plie, ĝi estas bona faro. La verkinto, vivante en medio iafoje malamika
al Esperanto, ekstudis tiun lingvon en la celo ĝn kontraubatali, sed post konscienca esplorado farita per la severa metodo kiun li kutime uzas en siaj historiaj laboroj, li fine elpensis la plej kompletan el la libroj gis nun publikigitaj por la helpa lingvo de D° Zamenhof... Tiu verko, kiun ĝia autoro entreprenis kun la intenco ruinigi, se estos eble, la Zamenhofan konstruon,
estos unu el ĝiaj plej firmaj apogiloj ; sekve ni, konvinkitaj Esperantistoj, ŝuldas sinceran dankon al Sro G.»&lt;br&gt;
La franclingvaj esperantistoj nepre devos havigi al si kaj tralegi liun tre bonstilan kaj facillegelilan vejkon. Ne por ili, sed por la samideanoj, kiuj malsufiĉe konas la francan lingvon, mi iom detale analizos ĝian enhavon.&lt;br&gt;
En la ĉapitroj I-IV. Sro G. esploras la ĝeneralan demandon pri la neceso de internacia lingvo. Pro la rapidega progresado de la internaciaj rilatoj la homara historio nun atingis la tutmondan periodon. Nur per internacia lingvo tiuj rilatoj estas plene realigeblaj. Tial multaj filozofoj kaj scienculoj jam delonge proponis internaciigi ĉu antikvan, ĉu modernan, ĉu plimalpli artefaritan lingvon. Sed pro diversaj kaŭzoj, kiujn tre klare prezentas Sro G., nek la latina, nek la Franca, nek la tiom multaj projektoj de artaj lingvoj solvas la malfacilan problemon. Nur per la Zamenhofa lingvo la demando estas plene kaj definitive solvita tiom por la scienca tiom por la komuna uzado. Kiel diras la [[Idisto]]j : ''Neniam oni devus forgesi, ke estas elprovoj kiuj povas esti elpensitaj nur unufoje en siaj esencaj elementoj.''&lt;br&gt;
En la kvar sekvantaj ĉapitroj S-ro G. elmontraj la principojn de Esperanto (plej granda internacieco de l’radikoj kaj neŝangebleco de vortaj elementoj) kaj pruvas ĝian facillerneblecon. En pluraj universalaj kongresoj Esperanto manifestis sian parolablecon, praktikecon kaj disvastigon. La Esperantista popolo jam posedas multajn gravajn instituciojn kaj ĉiujare plibone
organizigas kaj potencigas.&lt;br&gt;
Poste, en kvin ĉapitroj (IX.XIII), la aŭtoro tute prave opinias, ke la Esperantistoj devas plimulte konfidi en sia propra fervoro ol en la apogo de regnestraroj. Nur la privataj iniciatoj, klopodoj kaj penadoj fine venkos la kutiman indiferentecon de regnestraroj aŭ de oficialaj institucioj. Proporcie kun la kreskado de l'Esperantistaro, malkreskadas la malfervoro de l'regnestraroj kaj plimultigas, pligrandigas iliaj aproboj, permesoj, subvencioj kaj sankcioj. La [[komercisto]]j, scienculoj, literaturistoj, kiuj senpartie uzis Esperanton deklaras, ke gi mirinde taŭgas por komerco, scienco kaj literaturo. La [[Ruĝokruco]] kaj la Blinduloj ankaŭ ricevas per Esperado grandan utilon kaj helpon.&lt;br&gt;
En la antaŭ lanta (XIV) ĉapitro S-ro G, kontraŭbatalas la opinion de tiuj, kiuj malprave timas, ke Esperanto iam ruinigos la amon al la [[patrujo]], kaj li aprobe citas tiujn parolojn de [[Unuel]] (Zamenhof): &quot;Celadon al lingvo internacia ne devas escepti eĉ la plej varmega blinda [[ŝovinismo]]: ĉar la rilato inter celado al lingvo internacia kaj internacia ŝovinismo estas tia sama, kiel inter nacia [[patriotismo]] kaj amo al sia [[familio]] ; ĉu iu povas diri, ke la pligrandigo de reciprokaj komunikigoj kaj interkonsentoj inter homoj de tiu sama lando (celado palviola) minacas per io al la amo familia&quot; (Vid. [[Fundamenta Krestomatio|Fundam. Krestom]]. p. 275)&lt;br&gt;
En la fina (XV) capitro, la aŭtoro resumas la historion de la reformista agitado kaj, sin apogante sur diversaj verkoj de S-roj Kolowrat, [[Camille Aymonier|Aymonier]], eĉ [[Louis Couturat|Couturat]], li konkludas, ke Esperanto estas tiel egale admirinda je la ligvoscienca kiel je la praktika vidpunkto; li pravigas la sursignilajn literojn, la akuzativon, la tabelon de «simplaj » vortoj. &quot;Ido nur difektis la gramatikan de D-ro Zamenhofa La reformistoj, sencese reformante siajn reformojn, malgraŭvole revenas al Esperanto». &quot;El tio, ke Zamenhof fiksis la esencajn karakterojn de la lingvo, ne sekvas, ke ĝi ne estas senfine perfektigebla. Multego da Esperantaj verkoj pruvas, ke ĝi estas lia kaj ĝis mirinda grado, Ĝiaj kontinuaj progresoj similas tiujn de infano, kiu maturigas, tamen konservante ĝian sampersonecon. Se eble trovigas en Esperanto kelkaj malbonujetoj, ili estos forigataj por la natura forto de evoluado, tute same kiel fortika arbo forjetis mem la sekigitajn foliojn, vermboritajn brancojn kaj parazitajn vegetajojn, kiuj malhelpas la iradon de lia viviga suko&quot;. (p, 312).
Konklude mi diros, ke tiu verko, krom kelkaj negravaj eraretoj aŭ mankoj sajnas al mi bonege inspirita de saĝa kaj sincera amo al nia lingva kaj bazita sur vasta legado kaj metoda utiligado kaj klasifiko de multaj ĉiuspecaj dokumentoj pri, por, eĉ kontraŭ Esperanto, Multaj samideanoj, ĝin traleginte, meditinte aŭ diskutinte, pli bone konos la historion kaj la meritojn de nia lingvo. La neesperantistoj, eble eĉ kelkaj malamikoj de Esperanto, povos konvertigi, kiel la aŭtoro mem, kaj farigi plej fidelaj apostoloj de Esperanto. Tiel estu!|Esperanto nov5. 1910}}

{{EdE|G}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Gautherot, Gustave}}

[[Kategorio:Francaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Francaj historiistoj]]</text>
      <sha1>3zxk05chdz8rk1ug8c5t1w51ir4y1s7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formikedoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18031</id>
    <revision>
      <id>9412439</id>
      <parentid>9411710</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:42:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DidCORN</username>
        <id>34571</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Subfamilioj alidirektitaj al Dorylinae</comment>
      <origin>9412439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47051" sha1="90kukyxlb0hqde64sl295nouufg2kgv" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Formikedoj
|dosiero = Formica rufa2 mrowka rudnica.jpg
|dosiero larĝo = 250px
|priskribo de dosiero = laboristo de specio ''Formica rufa''
|regno = [[Animalo]]j ''Animalia''
|regno2 = animalo
|filumo = [[Artropodo]]j ''Arthropoda''
|subfilumo = [[Heksapodo]]j ''Hexapoda''
|klaso = [[Insekto]]j ''Insecta''
|subklaso = [[Pterygota]]
|infraklaso = [[Neoptera]]
|superordo = [[Endopterygota]]
|ordo = [[Himenoptero]]j ''Hymenoptera''
|subordo = [[Apokrito]]j ''Apocrita''
|superfamilio = '''''Formicoidea'''''
|taksono = Formikedoj ''Formicidae''
|taksono aŭtoritato = [[Pierre André Latreille|Latreille]], [[1809]]
|taksono tipo = Familio
|specioj de subdivizio = Subfamilioj
|subdivizio2 = 
* ''[[Agroecomyrmecinae]]''
* ''[[Aneuretinae]]''
* ''[[Apomyrminae]]''
* ''[[Armaniinae]]''
* ''[[Dolichoderinae]]''
* ''[[Dorylinae]]''
* ''[[Formicinae]]''
* ''[[Leptanillinae]]''
* ''[[Myrmeciinae]]''
* ''[[Myrmicinae]]''
* ''[[Nothomyrmeciinae]]''
* ''[[Ponerinae]]''
* ''[[Pseudomyrmecinae]]''
* ''[[Sphecomyrminae]]''
|vikispecio = Formicidae
|komunejo = 
}}
[[Dosiero:Fire ants.jpg|eta]]
[[Dosiero:Mrowka rudnica formica rufa small.jpg|eta]]
[[Dosiero:Ameise mit Blatt.jpg|eta]]
'''Formikedoj''' (''Formicidae'') estas [[Bonsociemo|bonsociema]] [[Insekto|insekta]] [[Biologia klasado|familio]], kies plej konata specio estas la [[formikoj]]. Ili kun la rilataj [[vespo]]j kaj [[abelo]]j, apartenas al la ordo [[Himenoptero]]j. Formikedoj [[evoluo|evoluis]] el vespecaj prauloj en la mezo de la [[Kretaceo]] antaŭ inter 110 kaj 130 milionoj de jaroj kaj [[Radiado (biologio)|diversiĝis]] post la plialtiĝo de la [[florplanto]]j. Oni klasigis pli ol 12 500 de ĉirkaŭkalkulita totalo de 22 000 specioj.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=http://atbi.biosci.ohio-state.edu/hymenoptera/tsa.sppcount?the_taxon=Formicidae
|title=Hymenoptera name server. Formicidae species count.
|publisher=Ohio State University
|titolo=Arkivita kopio
|alirdato=2016-02-21
|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160127143602/http://atbi.biosci.ohio-state.edu/hymenoptera/tsa.sppcount?the_taxon=Formicidae
|arkivdato=2016-01-27
}} {{Citaĵo el la reto |url=http://atbi.biosci.ohio-state.edu/hymenoptera/tsa.sppcount?the_taxon=Formicidae |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-02-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160127143602/http://atbi.biosci.ohio-state.edu/hymenoptera/tsa.sppcount?the_taxon=Formicidae |arkivdato=2016-01-27 }} ({{en}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book
|author1=Agosti D
|author2=Johnson, N F
|title = La nueva taxonomía de hormigas. Paĝoj 45–48 en Fernández, F. Introducción a las hormigas de la región neotropical.
|publisher = Instituto Humboldt, Bogotá
|year = 2003
|url= http://antbase.org/ants/publications/20973/20973.pdf
|accessdate= 2015-12-13|language=es}}&lt;/ref&gt; Ili estas facile identigeblaj pro siaj kubutecaj antenoj kaj la distinga nodeca strukturo kiu formas ties sveltajn taliojn.

Formikoj formas [[Formikejo|koloniojn]] kiuj gamas laŭgrande el kelkaj dekoj da predantaj individuoj loĝantaj en malgrandaj naturaj kavaĵoj al tre organizitaj kolonioj kiuj povas okupi grandajn teritoriojn kaj konsistas el milionoj da individuoj. Plej grandaj kolonioj konsistas ĉefe el sterilaj, senflugilaj inoj kiuj formas kastojn de &quot;laboristoj&quot;, &quot;soldatoj&quot;, aŭ aliaj specializitaj grupoj. Preskaŭ ĉiuj formikokolonioj havas ankaŭ fekundajn masklojn kaj unu aŭ pliajn fekundajn inojn plej ofte nomataj &quot;reĝinoj&quot;. La kolonioj estas priskribitaj kiel [[superorganismo]]j, ĉar la formikoj ŝajne funkcias kiel unuigita estaĵo, kolektive kunlaboranta por elteni la kolonion.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=Caste and ecology in the social insects|aŭtoro=Oster GF, Wilson EO|jaro=1978|eldoninto=Princeton University Press, Princeton|ISBN=0-691-02361-1|paĝoj=21–22}}({{en}})&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Flannery2011&quot;&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=A Natural History of the Planet|familia nomo=Flannery|persona nomo=Tim|jaro=2011|eldoninto=Grove/Atlantic, Inc.|ISBN=978-0-8021-9560-9|paĝo=79}}({{en}})&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Blackants-bredcrust-tokyo-may2015.webm|eta|(filmeto) Formikoj arigantaj manĝaĵojn.]]

Formikoj estis koloniigantaj preskaŭ ĉiujn teramasojn sur la [[Tero]]. La nuraj lokoj kie mankas indiĝenaj formikoj estas [[Antarkto]] kaj kelkaj tre apartaj aŭ neloĝeblaj insuloj. Formikoj prosperas en plej ekosistemoj kaj povas formi 15–25% el la biomaso de [[Surtera animalo|surteraj animaloj]].&lt;ref name=&quot;schultz&quot;&gt;Schultz TR (2000). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC34089/ &quot;In search of ant ancestors&quot;.] Proceedings of the National Academy of Sciences 97 (26): 14028–14029. Bibcode:2000PNAS...9714028S. doi:10.1073/pnas.011513798. PMC 34089. PMID 11106367. Alirita la 28an de Februaro 2020.({{en}})&lt;/ref&gt; Ties sukceso en tiom multaj medioj estis atribuata al ties socia organizado kaj ties kapablo modifi habitatojn, trovi rimedojn, kaj defendiĝi. Ties longa [[evoluo|kunevoluo]] kun aliaj specioj estis kondukinta al [[Kamuflimito|kamuflimitaj]], [[Kunmanĝado|kunmanĝaj]], [[parazitismo|parazitaj]], kaj [[Mutualismo|mutualismaj]] rilatoj.&lt;ref name=TheAntsRelations&gt;Hölldobler &amp; Wilson (1990), p. 471 ({{en}})&lt;/ref&gt;

Formikaj socioj havas [[labordivido]]n, komunikadon inter individuoj, kaj kapablon por [[Problemsolvado|solvi komplikajn problemojn]].&lt;ref name=&quot;SANdisk&quot;&gt;Dicke E, Byde A, Cliff D, Layzell P (2004). A. J. Ispeert, M. Murata &amp; N. Wakamiya, ed. &quot;An ant-inspired technique for storage area network design&quot;. Proceedings of Biologically Inspired Approaches to Advanced Information Technology: First International Workshop, BioADIT 2004 LNCS 3141: 364–379.({{en}})&lt;/ref&gt; Tiuj paraleloj kun la [[Civilizo|homaj socioj]] delonge estis inspirado kaj studobjekto. Multaj homaj kulturoj uzas formikojn en kuirado, medicino, kaj ritaroj. Kelkaj specioj estas valoraj pro sia rolo kiel agentoj por [[biologia plagokontrolo]].&lt;ref name=&quot;HolldoblerWilsonAnts3&quot;&gt;Hölldobler &amp; Wilson (1990), pp. 619–629&lt;/ref&gt; Ties kapablo por ekspluati rimedojn povas konduki formikojn al konflikto kontraŭ homoj tamen, ĉar ili povas damaĝi rikoltojn kaj invadi konstruaĵojn. Kelkaj specioj, kiaj la [[Ruĝa fajrformiko]] (''Solenopsis invicta''), estas konsiderataj [[invada specio|invadaj specioj]], kiuj setlas en areoj kie ili estis enmetitaj akcidente aŭ hazarde.&lt;ref name=&quot;pests&quot;&gt;&quot;Pest Notes: Ants (Publication 7411)&quot;. University of California Agriculture and Natural Resources. 2007. Arkivita el la originalo en la 5a de Julio 2008. [http://www.ipm.ucdavis.edu/PMG/PESTNOTES/pn7411.html] Alirita la 21an de Februaro 2016 ({{en}})&lt;/ref&gt;

[[Formikologio]] aŭ ''Mirmekologio'' (/mɜːrmɪˈkɒlədʒi/; de la greka: μύρμηξ, mirmeĥ, &quot;formiko&quot; kaj λόγος, logos, &quot;studo&quot;) estas branĉo de [[entomologio]] koncentranta sur la studo de formikoj. 

== Etimologio ==
La vorto ''formiko'' kaj de tie tiu de la familio nome ''Formikedoj'' estas derivita el la [[Latina]] ''formīca'' (&quot;formiko&quot;)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=Cassell's Latin Dictionary|aŭtoro=Simpson DP|jaro=1979|eldono=5|loko=Londono|eldoninto=Cassell Ltd|ISBN=0-304-52257-0}} ({{en}})&lt;/ref&gt; el kiuj devenas vortoj de la [[Latinida lingvo|latinidaj lingvoj]], kiaj la portugala ''{{lang|pt|formiga}}'', la itala ''{{lang|it|formica}}'', la hispana ''{{lang|es|hormiga}}'', la rumana ''{{lang|ro|furnică}}'', kaj la franca ''{{lang|fr|fourmi}}''. Oni hipotezis ke vorto de la [[Hindeŭropa pralingvo]] nome *morwi- estis uzata, kiel la [[sanskrita]] vamrah, latina formīca, [[Antikva greka|greka]] μύρμηξ ''mýrmēx'', [[Malnovslava lingvo|malnovslava]] ''mraviji'', [[Malnovirlanda lingvo|malnovirlanda]] ''moirb'', [[Malnovnordlanda lingvo|malnovnordlanda]] ''maurr'', [[nederlanda]] ''mier''.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=formic|titolo=Formic|alirdato=2012-01-30|eldoninto=Etymonline.com}}&lt;/ref&gt;

== Kutimaro ==
En la kolonioj regas tri kastoj: reĝino, grandaj kaj malgrandaj laboristinoj. La grandaj laboristinoj plenumas la plej grandan parton de la laboro, nome provizas la nutraĵon kaj konstruas la [[nesto]]n. Ili ankaŭ zorgas pri la protektado de la nesto kontraŭ malamikoj, elĵetante metanalan [[acido]]n, kiu sekreciiĝas el venenoglando. Ĉiuminute, grandaj laboristinoj gutigas sukeran likvaĵon en la buŝon de la reĝino. Alia formiko demetas nutro-ovon, kiun la reĝino tuj glutas. Danke al tiu zorge adaptita nutraĵo, la reĝino demetas centon da [[ovo]]j tage, kiujn la laboristinoj amasigas en la kov-ĉambroj.

La malgrandaj laboristinoj zorgas pri la ovoj: ili manĝigas kaj purigas la [[larvo|larvetojn]]. La maskloj malmulte partoprenas en la vivo de la kolonio. Ili forlasas ĝin tuj kiam ili fariĝas sekse maturaj por partopreni en la geedziĝoflugoj kune kun la ontaj reĝinoj. Iom pli poste ili mortas.

Ĉe formikoj okazas interesaj kazoj de [[simbiozo]], kaj kun vegetaloj kaj kun animaloj. Nome en la mondo estas pli ol tri mil specoj de vegetaloj, kiuj ŝatas formikojn kaj pretas kunlabori kun ili, ekzemple [[orkideo]], artokarpo (panarbo), miristiko, irido kaj mimozo. Formikoj defendas la vegetalojn, dum kelkaj [[vegetalo]]j allogas al si formikojn per sekreciado el trunketoj aŭ folioj de dolĉa suko, dum aliaj kreskigas buletojn (panojn) kaj aliaj havigas al formikoj taŭgajn loĝejojn.&lt;ref&gt;Ĉen Ŝjaŭji, ''Aventuro de Ĉasisteto dum Ekspediciado'', Ĉina Esperanto-Eldonejo, Pekino, 1988. Esperantigis Hŭang Fengĝu; ilustris Hu Hŭanĵan. paĝo 10. Temas ne pri scienca verko, sed pri populariga, ĉiukaze uzenda kaj citebla.&lt;/ref&gt; La [[fungokultivaj formikoj]] (subtribo ''Attina'' de tribo ''[[Attini]]'') kultivas certajn fungajn speciojn de la genroj ''Leucoagaricus'' aŭ ''Leucocoprinus'' en la familio ''[[Agaricaceae]]'' en simbiozo simila al homa [[agrikulturo]]. La kultivanta kaj kultivata specioj dependas reciproke unu de la alia por pretervivi.

Kelkaj genroj en la triboj ''Ponerini'' kaj ''[[Attini]]'' havas specialajn mandiblojn, per kiuj ili povas subite mordi per mekanismo simila al la [[risorto]] de kaptilo. Tiuj risortmandibloj estas la plej rapidmovaj predaj bataliloj de iu ajn besto, kun maksimumo de 126-230 km/h.&lt;ref name=&quot;TrapJawPatek&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Patek SN, Baio JE, Fisher BL, Suarez AV |title=Multifunctionality and mechanical origins: ballistic jaw propulsion in trap-jaw ants |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=103 |issue=34 |pages=12787–12792 |date=August 2006 |pmid=16924120 |pmc=1568925 |doi=10.1073/pnas.0604290103 |bibcode=2006PNAS..10312787P|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Gronenberg W |title=The trap-jaw mechanism in the dacetine ants ''Daceton armigerum'' and ''Strumigenys'' sp. |journal=The Journal of Experimental Biology |volume=199 |issue=Pt 9 |pages=2021–2033 |year=1996 |doi=10.1242/jeb.199.9.2021 |pmid=9319931 |bibcode=1996JExpB.199.2021G |url=http://jeb.biologists.org/cgi/reprint/199/9/2021.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://jeb.biologists.org/cgi/reprint/199/9/2021.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Taksonomio kaj evoluo ==
Formikoj estas tre proksimaj de [[vespo]]j (''Vespidae''). Ili aperis dum la [[kretaceo]]. La plej malnova fosiliigita formikospecio estas ''[[Gerontoformica cretacica]]''.&lt;ref&gt;Nel A, Perrault G, Perrichot V &amp; Neraudeau D. 2004. ''The oldest ant in the Lower Cretaceous amber of Charente-Maritime'' (SOk Francio) (Insecta : Hymenoptera : Formicidae). Geologica Acta, 2(1) : 23-29.&lt;/ref&gt;. La formikoj ŝajne diverĝis el insektoj parencaj de la [[vespo]]j. El tiam, nombraj specioj aperis kaj specialiĝis kaj por la vivo subtera kaj por la vivo enarba. La subfamilio [[Martialenoj]], kies nura specio konata estas ''[[Martialis heureka]]'', povus esti la prataksono de ĉiuj aliaj subfamilioj.

La familio Formikedoj apartenas al la ordo de [[Himenopteroj]], kiu inkludas ankaŭ [[segilmuŝoj]]n, [[abelo]]jn kaj [[vespo]]jn. Formikoj evoluis el stirpo ene de la [[Aculeata|pikilvespoj]], kaj studo de 2013 sugestas, ke ili estas [[frata grupo]] de [[Apoidea]].&lt;ref&gt;Johnson BR, Borowiec ML, Chiu JC, Lee EK, Atallah J, Ward PS (October 2013). &quot;Phylogenomics resolves evolutionary relationships among ants, bees, and wasps&quot;. Current Biology. 23 (20): 2058–62. Bibcode:1996CBio....6.1213A. doi:10.1016/j.cub.2013.08.050. PMID 24094856. ({{en}})&lt;/ref&gt; En 1966, [[E. O. Wilson]] kaj liaj kolegoj identigis la [[fosilio|fosiliajn]] restaĵojn de formiko (''[[Sphecomyrma]]'') kiu vivis en la periodo [[Kretaceo]]. La specimeno, kaptita en [[sukceno]] [[Absoluta kronologio|datita]] el antaŭ ĉirkaŭ 92 milionoj da jaroj, havas trajtojn trovitajn en kelkaj vespoj, sed ne trovitaj en modernaj formikoj.&lt;ref&gt;Wilson EO, Carpenter FM, Brown WL (September 1967). &quot;The first mesozoic ants&quot;. Science. 157 (3792): 1038–40. Bibcode:1967Sci...157.1038W. doi:10.1126/science.157.3792.1038. PMID 17770424. ({{en}})&lt;/ref&gt; ''Sphecomyrma'' estis eble grundomanĝanta, dum ''Haidomyrmex'' kaj ''Haidomyrmodes'', rilataj genroj de la subfamilio [[Sfekomirmenoj]], estas konsideritaj aktivaj arbopredantoj.&lt;ref&gt;Perrichot V, Nel A, Néraudeau D, Lacau S, Guyot T (February 2008). &quot;New fossil ants in French Cretaceous amber (Hymenoptera: Formicidae)&quot;. Die Naturwissenschaften. 95 (2): 91–7. Bibcode:2008NW.....95...91P. doi:10.1007/s00114-007-0302-7. PMID 17828384.&lt;/ref&gt; Pli malnovaj formikoj en la genro ''Sphecomyrmodes'' estis trovitaj en [[sukceno]] de 99 milionoj da jaroj el [[Birmo]].&lt;ref&gt;Barden P, Grimaldi D (2014). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3974876/ &quot;A diverse ant fauna from the mid-cretaceous of Myanmar (Hymenoptera: Formicidae)&quot;.] PLOS ONE. 9 (4): e93627. Bibcode:2014PLoSO...993627B. doi:10.1371/journal.pone.0093627. PMC 3974876. PMID 24699881. ({{en}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Perrichot V, Lacau S, Néraudeau D, Nel A (Februaro 2008). [[antwiki:images/4/4c/Perichot_Lacau_Neraudeau_Nel_2008.pdf|&quot;Fossil evidence for the early ant evolution&quot; (PDF).]] Die Naturwissenschaften. 95 (2): 85–90. Bibcode:2008NW.....95...85P. doi:10.1007/s00114-007-0301-8. PMID 17891532. ({{de}})&lt;/ref&gt; Studo de 2006 sugestis, ke formikoj kreiĝis dek milionoj da jaroj pli frue ol antaŭe pensita, ĝis antaŭ 168 milionoj da jaroj.&lt;ref name=&quot;phyl2006&quot;&gt;Moreau CS, Bell CD, Vila R, Archibald SB, Pierce NE (April 2006). &quot;Phylogeny of the ants: diversification in the age of angiosperms&quot;. Science. 312 (5770): 101–4. Bibcode:2006Sci...312..101M. doi:10.1126/science.1124891. PMID 16601190.&lt;/ref&gt; Post la apero de [[florplantoj]] antaŭ ĉirkaŭ 100 milionoj da jaroj, ili diversiĝis kaj ekhavis ekologian dominadon antaŭ 60 milionoj da jaroj.&lt;ref name=phyl2006 /&gt;&lt;ref&gt;Grimaldi D, Agosti D (December 2000). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC17635/ &quot;A formicine in New Jersey cretaceous amber (Hymenoptera: formicidae) and early evolution of the ants&quot;.] Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 97 (25): 13678–83. Bibcode:2000PNAS...9713678G. doi:10.1073/pnas.240452097. PMC 17635. PMID 11078527.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Wilson EO, Hölldobler B (Majo 2005). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1140440/ &quot;The rise of the ants: a phylogenetic and ecological explanation&quot;.] Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 102 (21): 7411–4. Bibcode:2005PNAS..102.7411W. doi:10.1073/pnas.0502264102. PMC 1140440. PMID 15899976. ({{en}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;LaPolla JS, Dlussky GM, Perrichot V (2013). [https://www.semanticscholar.org/paper/Ants-and-the-fossil-record.-Lapolla-Dlussky/8ab4cb4820bb99f1a9805eb34eee839ce22c0722 &quot;Ants and the fossil record&quot;.] Annual Review of Entomology. 58: 609–30. doi:10.1146/annurev-ento-120710-100600. PMID 23317048. ({{en}})&lt;/ref&gt; Oni sugestis, ke kelkaj grupoj, kiel la [[Leptanilenoj]] kaj [[Martialenoj]], diversiĝis el la plej fruaj primitivaj formikoj kiuj ŝajne estis predantoj sub la surfaco de la grundo.&lt;ref&gt;Rabeling C, Brown JM, Verhaagh M (Septembro 2008). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2567467/ &quot;Newly discovered sister lineage sheds light on early ant evolution&quot;.] Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 105 (39): 14913–7. Bibcode:2008PNAS..10514913R. doi:10.1073/pnas.0806187105. PMC 2567467. PMID 18794530. ({{en}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barden P, Grimaldi D (2012). [http://digitallibrary.amnh.org/bitstream/handle/2246/6368/N3755.pdf?sequence=1 &quot;Rediscovery of the bizarre Cretaceous ant Haidomyrmex Dlussky (Hymenoptera: Formicidae), with two new species&quot; (PDF).] American Museum Novitates. 3755 (3755): 1–16. doi:10.1206/3755.2. hdl:2246/6368. ({{en}})&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Ants in amber.jpg|eta|dekstra|Formikoj fosiliaj en [[Balta sukceno]].]]
Dum la [[Kretaceo]], malmultaj specioj de primitivaj formikoj gamis amplekse en la superkontinento [[Laŭrazio]] (nome [[Norda Hemisfero]]). Ili estis malabundaj kompare kun la populacioj de aliaj insektoj, reprezentante nur ĉirkaŭ 1% de la tuta insektaro. Formikoj iĝis hegemoniaj post la [[adapta radiado]] komence de la [[Paleogeno]]. Ĉirkaŭ la [[Oligoceno]] kaj [[Mioceno]], formikoj estis 20–40% el ĉiuj insektoj trovitaj en ĉefaj fosiliaj kuŝejoj. El la specioj kiuj vivis en [[Eoceno]], ĉirkaŭ unu el 10 genroj survivas nuntempe. Genroj survivantaj aktuale estas 56% el la genroj aperintaj en fosilioj de [[Balta sukceno]] (komenca Oligoceno), kaj 92% el la genroj aperintaj en sukcenaj fosilioj de [[Domingo]] (ŝajne komenca Mioceno).&lt;ref name=&quot;grimaldi2001&quot;&gt;Grimaldi D, Agosti D (December 2000). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC17635/ &quot;A formicine in New Jersey cretaceous amber (Hymenoptera: formicidae) and early evolution of the ants&quot;.] Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 97 (25): 13678–83. Bibcode:2000PNAS...9713678G. doi:10.1073/pnas.240452097. PMC 17635. PMID 11078527. ({{en}})&lt;/ref&gt;&lt;ref name=TheAntEvo&gt;Hölldobler &amp; Wilson (1990), pp. 23–24&lt;/ref&gt;

[[Termito]]j loĝas en kolonioj kaj estas foje nomataj ‘blankaj fomikoj’, sed termitoj ne estas formikoj. Ili estas subordo ''[[Isoptera]]'', kaj kune kun [[blato]]j ili formas la ordon ''[[Blattodea]]''. ''Blattodea''-oj estas rilataj al [[mantedoj]], [[grilo]]j, kaj al aliaj flugilhavaj insektoj kiuj ne trapasas plenan [[metamorfozo]]n. Kiel la formikoj, termitoj estas [[bonsociemo|bonsociemaj]], kun sterilaj laboristoj, sed ili ege diferencas en la genetiko de reproduktado. La simileco de ilia socia strukturo al tiu de formikoj estas atribuita al [[konverĝa evoluo]].&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Thorne |first=Barbara L |name-list-format=vanc |year=1997 |title=Evolution of eusociality in termites |journal=Annu. Rev. Ecol. Syst. |volume=28 |issue=5 |pages=27–53 |url=http://www.thornelab.umd.edu/Termite_PDFS/EvolutionEusocialityTermites.pdf |doi=10.1146/annurev.ecolsys.28.1.27 |pmc=349550 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100530162505/http://www.thornelab.umd.edu/Termite_PDFS/EvolutionEusocialityTermites.pdf |archive-date=2010-05-30 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-02-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100530162505/http://www.thornelab.umd.edu/Termite_PDFS/EvolutionEusocialityTermites.pdf |arkivdato=2010-05-30  |issn=0066-4162}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100530162505/http://www.thornelab.umd.edu/Termite_PDFS/EvolutionEusocialityTermites.pdf |date=2010-05-30 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.thornelab.umd.edu/Termite_PDFS/EvolutionEusocialityTermites.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-02-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100530162505/http://www.thornelab.umd.edu/Termite_PDFS/EvolutionEusocialityTermites.pdf |arkivdato=2010-05-30 }} ({{en}})&lt;/ref&gt; [[Mutiledoj|Velurformikoj]] aspektas kiel grandaj formikoj, sed estas senflugilaj inoj de [[vespo]]j.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://bugguide.net/node/view/69 |title=Order Isoptera – Termites |access-date=12a de junio 2008 |publisher=Iowa State University Entomology
|date=16a de februaro 2004| archive-url= https://web.archive.org/web/20080615140449/http://bugguide.net/node/view/69| archive-date= 15a de junio 2008| url-status= live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://bugguide.net/node/view/159/
|title=Family Mutillidae&amp;nbsp;– Velvet ants |access-date=12a de junio 2008 |publisher=Iowa State University Entomology
|date=16a de februaro 2004| archive-url= https://web.archive.org/web/20080630045231/http://bugguide.net/node/view/159/| archive-date= 30a de junio 2008| url-status= live}}&lt;/ref&gt;

== Distribuado kaj diverseco ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;float:right; margin:10px;&quot;
|-
! [[Regiono]] !! Nombro de&lt;br /&gt;specioj&amp;nbsp;&lt;ref name = HolldoblerWilsonAnts&gt;Hölldobler &amp; Wilson (1990), p. 4&lt;/ref&gt;
|-
| [[Neotropiso]] ||align=&quot;right&quot;| 2,162
|-
| [[Nearktiso]] ||align=&quot;right&quot;| 580
|-
| [[Europo]] ||align=&quot;right&quot;| 180
|-
| [[Afriko]] ||align=&quot;right&quot;| 2,500
|-
| [[Azio]] ||align=&quot;right&quot;| 2,080
|-
| [[Melanezio]] ||align=&quot;right&quot;| 275
|-
| [[Aŭstralia]] ||align=&quot;right&quot;| 985
|-
| [[Polinezio]] ||align=&quot;right&quot;| 42
|}
Fromikoj troviĝas en ĉiuj kontinentoj escepte [[Antarkto]], kaj nur en malmultaj grandaj insuloj, kiel [[Gronlando]], [[Islando]], partoj de [[Polinezio]] kaj de [[Havajo]] ne estas indiĝenaj formikospecioj.&lt;ref&gt;{{Cite web
| url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/08/ants/did-you-know-learn
| title=Fantastic ants – Did you know?
| work=National Geographic Magazine
| author=Jones, Alice S
| access-date=5a de julio 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080730071158/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/08/ants/did-you-know-learn| archive-date=[[30-a de julio]] [[2008]]|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.hear.org/ants/|titolo=Pest Ants in Hawaii|alirdato=6a de julio 2008|aŭtoro=Thomas, Philip|jaro=2007|eldoninto=Hawaiian Ecosystems at Risk project (HEAR)}}&lt;/ref&gt; Formikoj okupas ampleksan gamon de [[ekologia niĉo|ekologiaj niĉoj]] kaj ekspluatas multajn diferencajn manĝorimedojn kiel rektaj aŭ nerektaj [[herbovorulo]]j, [[predanto]]j kaj [[kadavromanĝanto]]j. Plej formikospecioj estas ĉiomanĝantaj [[Ĝeneralistaj kaj specialistaj specioj|ĝeneralistoj]], sed malmultaj estas specialismaj manĝantoj. Ilia ekologia hegemonio estas montrita per ilia [[Biomaso (ekologio)|biomaso]]: oni ĉirkaŭkalkulas, ke fomikoj estas 15–20&amp;nbsp;% (averaĝe kaj preskaŭ 25% en tropikoj) de surtera animala biomaso, super tiu de [[vertebruloj]].&lt;ref name=&quot;schultz&quot;/&gt;

Formikoj gamas laŭ grando el 0.75 al 52&amp;nbsp;mm,&lt;ref name = AntsDorylusWilverthaiQueen &gt;Hölldobler &amp; Wilson (1990), p. 589&lt;/ref&gt;&lt;ref name = OligomyrmexMinor&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=Australian ants: their biology and identification|aŭtoro=Shattuck SO|jaro=1999|loko=Collingwood, Vic|eldoninto=CSIRO|ISBN=978-0-643-06659-5|paĝo=149}} ({{en}})&lt;/ref&gt; kaj la plej granda specio estus la fosilia ''[[Titanomyrma|Titanomyrma giganteum]]'', kies reĝino estis 6&amp;nbsp;cm longa kun flugilenverguro de 15&amp;nbsp;cm.&lt;ref name=&quot;Messel&quot;&gt;{{Cite journal|journal=Encyclopedia of Life Sciences|author=Schaal, Stephan|date=27a de januaro 2006|doi=10.1038/npg.els.0004143|title=Messel|isbn=978-0-470-01617-6}} ({{en}})&lt;/ref&gt; Formikoj varias kolore; plej formikoj estas ruĝaj aŭ nigraj, sed kelkaj specioj estas verdaj kaj kelkaj tropikaj specioj havas metalecan [[brilo]]n. Aktuale oni koonas pli ol 12 000 specioj de formikoj (kaj pli supraj ĉirkaŭkalkuloj sugestas eblan ekziston de ĉirkaŭ 22 000), kaj la plej granda diverseco estas en tropikoj. Taksonomiaj studioj plue klopodas solvi la klasigon kaj sistematikon de formikoj. Retaj datumbazoj de formikospecioj, kiel [http://antbase.org/ AntBase] kaj [https://hns.osu.edu/ Hymenoptera Name Server], helpas montri la rilatojn inter konataj kaj ĵus priskribitaj specioj.&lt;ref&gt;{{cite web | veditors = Agosti D, Johnson NF | year=2005 | title=Antbase | url=http://www.antbase.org/ | publisher=American Museum of Natural History | access-date=6a de julio 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20080811000511/http://antbase.org/| archive-date= 11a de aŭgusto 2008| url-status= live}} ({{en}})&lt;/ref&gt; La relativa facilo per kiu formikoj estas kaptitaj kaj studitan en [[ekosistemo]]j faris ilin utilaj kiel [[indikospecio]]j kaj [[bioindikilo]]j en studoj pri [[biodiverseco]].&lt;ref&gt;{{cite book | veditors = Agosti D, Majer JD, Alonso JE, Schultz TR | year = 2000 | title = Ants: Standard methods for measuring and monitoring biodiversity | publisher = [[Smithsonian Institution|Smithsonian Institution Press]] | url = http://antbase.org/databases/publications_files/publications_20330.htm | access-date = 2015-12-13 }} ({{en}})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://atbi.biosci.ohio-state.edu/hymenoptera/nomenclator.home_page | archive-url = https://web.archive.org/web/20160127143848/http://atbi.biosci.ohio-state.edu/hymenoptera/nomenclator.home_page | url-status = dead | archive-date = 27 January 2016 | title = Hymenoptera name server | publisher = Ohio State University | vauthors = Johnson NF | year = 2007 | access-date = 6 July 2008 | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2020-02-28 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20160127143848/http://atbi.biosci.ohio-state.edu/hymenoptera/nomenclator.home_page | arkivdato = 2016-01-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://atbi.biosci.ohio-state.edu/hymenoptera/nomenclator.home_page |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-02-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160127143848/http://atbi.biosci.ohio-state.edu/hymenoptera/nomenclator.home_page |arkivdato=2016-01-27 }}&lt;/ref&gt;

== Morfologio ==
[[Dosiero:Scheme ant worker anatomy-en.svg|eta|320ra|dekstre|Anglalingva diagramo de laborformiko (''Pachycondyla verenae''). De maldekstro dekstren: kapo, trunko (respektive flugiltrunko), peciolo kaj gastro.]]
Malgraǔ ke formikoj estas klasifikitaj en la ordo Heminopteroj (kun membranaj flugiloj), la plej multaj formikoj estas senflugilaj krom la escepto de la [[reproduktado|reproduktantoj]] kiuj posedas kvar flugilojn.

Formikoj estas diferencaj en sia [[morfologio (biologio)|morfologio]] el aliaj insektoj je tio ke, ili havas kubutecajn [[anteno (biologio)|antenojn]], metapleŭrajn [[glando]]jn kaj fortan limigon de sia dua [[Abdomeno|abdomena]] segmento en nodeza peciolo. La kapo, mezozomo kaj metazomo estas la tri tre diversaj korposegmentoj (formale nomitaj [[Tagmo (biologio)|tagmoj]]). La peciolo formas mallarĝan talion inter iliaj mezozomoj ([[torako]] plus la unua abdomena segmento, kiu estas fuziita al tiu) kaj la gastro aŭ gastero, &quot;gaster&quot; (abdomeno malpli la abdomenaj segmentoj de la peciolo). La peciolo povas esti formata de unu aŭ du nodoj (nome la dua sola, aŭ la dua plus la tria abdomenaj segmentoj).&lt;ref&gt;Borror, Triplehorn &amp; Delong (1989), p. 737&lt;/ref&gt;

Kiel ĉe aliaj insektoj, formikoj havas [[ekzoskeleto]]n, nome ekstera kovrilo kiu havigas protekton ĉirkaŭ la korpo kaj ligejon por muskoloj, kontraste al la internaj skeletoj de homoj kaj de aliaj [[vertebruloj]]. Insektoj ne havas [[pulmo]]jn; [[oksigeno]] kaj aliaj gasoj, kiel [[karbona dioksido]], pasas tra ilia ekzoskeleto tra fajnaj valvoj nomitaj spirakloj. Insektoj ankaŭ ne havas fermitajn [[Sanga vaskulo|sangovaskulojn]]; anstataŭe, ili havas longan, fajnan, truitan tubon laŭlonge de la korposupro (nomita la &quot;dorsa [[aorto]]&quot;) kiu funkcias kiel koro, kaj pumpas [[hemolimfo]]n al la kapo, tiel kondukante la cirkuladon de la internaj fluaĵoj. La [[nerva sistemo]] konsistas de ventra nervokordo kiu trairas la longon de la korpo, kun kelkaj [[ganglio]]j kaj branĉoj survoje atingantaj la pintoj de la membroj.&lt;ref name=&quot;insectmorph&quot;&gt;Borror, Triplehorn &amp; Delong (1989), pp. 24–71&lt;/ref&gt;

== Vivociklo ==
La vivo de formiko ekas el [[ovo (biologio)|ovo]]. Se la ovo estas fekundita, la ido estos ina [[diploido]]; male, ĝi iĝos maskla [[haploido]]. Formikoj disvolviĝas pere de kompleta [[metamorfozo]] en kiu la [[larvo]]j trapasas tra stadio de [[Pupo (zoologio)|pupo]] antaŭ aperi kiel plenkreskulo. La larvo estas tre senmova kaj estas nutrata kaj zorgata de laboristoj. Manĝo estas havigata al la larvoj pere de trofalakso, nome procezo en kiu formiko regurgitas likvan manĝaĵon tenitan en sia [[kropo]]. Tiu procezo estas uzata ankaŭ por ke plenkreskuloj kunhavu manĝaĵojn, stokitajn en la &quot;socia stomako&quot;. Larvoj, ĉefe en la postaj stadioj, povas ankaŭ ricevi solidajn manĝaĵojn, kiel trofikaj ovoj, pecoj de predoj, kaj semoj alportitaj de laboristoj.

[[Dosiero:Meat eater ant nest swarming02.jpg|eta|Nesto de purpurformiko ''Iridomyrmex purpureus'' dum [[Svarmo|svarmado]].]]
La larvoj maturiĝas tra serio de kvar aŭ kvin [[mudo]]j kaj eniras en pupa stadio. La pupo havas jam liberajn membrojn kaj ne fuziitajn al la korpo kiel ĉe [[Pupo (zoologio)|papiliaj pupoj]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=Entomology|aŭtoro=Gillott, Cedric|jaro=1995|eldoninto=Springer|ISBN=978-0-306-44967-3|paĝo=325}}&lt;/ref&gt; La diferenco inter reĝinoj kaj laboristoj (kiu estas ambaŭ inoj), kaj inter [[Bonsociemo|diversaj kastoj]] de laboristoj, estas influita en kelkaj specioj per la nutrado kiun la larvoj ricevas. Genetikaj influoj kaj kontrolo de genesprimo pere de la medio estas kompleksa kaj la determinado de kasto plu estas celo de esplorado.&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The causes and consequences of genetic caste determination in ants (Hymenoptera: Formicidae) |first1=Kirk E. |last1=Anderson |first2=Timothy A. |last2=Linksvayer |first3=Chris R. |last3=Smith | name-list-format = vanc |journal=Myrmecol. News |volume=11 |pages=119–132 |year=2008 |url=https://myrmecologicalnews.org/cms/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;id=250&amp;Itemid=73}}&lt;/ref&gt; Flugilhavaj masklaj formikoj, nome virformikoj, aperas el la pupoj kun la kutime flugilhavaj reproduktaj inoj. Kelkaj specioj, kiel la [[armeformiko]]j, havas senflugilajn reĝinojn. Larvoj kaj pupoj bezonas esti tenitaj je preskaŭ konstantaj temperaturoj por certigi siajn taŭgajn disvolvigojn, kaj tiele ofte ili estas translokigitaj inter la variaj kovoĉambroj ene de la kolonio, kaj en precizaj cirkonstancoj eĉ eksteren.&lt;ref&gt;Hölldobler &amp; Wilson (1990), pp. 351, 372&lt;/ref&gt;

Nova laborformiko pasigas siajn unuajn tagojn de sia plenkreska vivo zorgante la reĝinon kaj junulon. Ŝi poste &quot;promocias&quot; al elfosado kaj al aliaj nestotaskoj, kaj poste al defendo de la nesto kaj manĝokolekto. Tiuj ŝanĝoj estas foje preskaŭ subitaj, kaj difinas tion kio estas nomata portempaj kastoj. Klarigo por tiu procezo estas sugestita de la tre multnombraj perdoj kiuj okazas dum la manĝokolekto, kio faras tion akceptebla risko nur por la formikoj kiuj estas pli maljunaj kaj plej verŝajne mortos baldaŭ pro naturaj tialoj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el gazeto|titolo=Foraging strategies of ants|aŭtoro=Traniello JFA|jaro=1989|gazeto=Annual Review of Entomology|volumo=34|COI=10.1146/annurev.en.34.010189.001203|paĝoj=191–210}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Sorensen A, Busch TM, Vinson SB|title=Behavioral flexibility of temporal sub-castes in the fire ant, ''Solenopsis invicta'', in response to food|journal=Psyche|volume=91|pages=319–332|year=1984|url=http://psyche.entclub.org/91/91-319.html|doi=10.1155/1984/39236|issue=3–4}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100611201422/http://psyche.entclub.org/91/91-319.html |date=2010-06-11 }}&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Prenolepis imparis, male.jpg|eta|Flugilhava virformiko de specio ''Prenolepis imparis''.]]

Formikokolonioj povas esti longdaŭraj. La reĝinoj povas vivi ĝis 30 jaroj, kaj laboristoj vivas el 1 ĝis 3 jaroj. Maskloj tamen estas multe pli mallongvivaj kaj survivas nur kelkajn semajnojn.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el gazeto|titolo=Queen lifespan and colony characteristics in ants and termites|aŭtoro=Keller L|jaro=1998|gazeto=Insectes Sociaux|volumo=45|numero=3|COI=10.1007/s000400050084|paĝoj=235–246}}&lt;/ref&gt; Oni ĉirkaŭkalkulas, ke formikoreĝinoj vivas 100 fojojn pli longdaŭre ol solecvivaj insektoj de simila grando.&lt;ref name=insencyc&gt;{{Cite book|editor-link1=Nigel R. Franks|veditors=Franks NR, Resh VH, Cardé RT|year=2003|title=Encyclopedia of Insects|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofin00bada/page/29 29–32]|isbn=978-0-12-586990-4|publisher=Academic Press|location=San Diego|url=https://archive.org/details/encyclopediaofin00bada/page/29}}&lt;/ref&gt;

Formikoj estas aktivaj la tutan jaron en tropikoj, sed, en pli malvarmaj regionoj, ili survivas la vintron en stato de dormemo konata kiel [[vintra dormo]]. La formoj de neaktiveco estas variaj kaj kelkaj moderklimataj specioj havas larvojn irantaj al la neaktiva stato (nome &quot;diapaŭzo&quot;), dum ĉe aliaj, nur la plenkreskuloj pasigas la vintron en stato de limigita aktiveco.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el gazeto|titolo=Seasonal life cycles and the forms of dormancy in ants (Hymenoptera, Formicoidea)|aŭtoro=Kipyatkov VE|jaro=2001|gazeto=Acta Societatis Zoologicae Bohemicae|volumo=65|numero=2|paĝoj=198–217}}&lt;/ref&gt;

=== Reproduktado ===
[[Dosiero:FlyingAnts.jpg|eta|Pariĝantaj geformikoj.]]
Oni notis tre ampleksan gamon de reproduktaj strategioj en formikospecioj. Oni scias, ke inoj de multaj specioj estas kapablaj reproduktiĝi sensekse pere de &quot;telitoka&quot; (virinnaska) [[partenogenezo]].&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Heinze|first=Jurgen|last2=Tsuji|first2=Kazuki|name-list-format=vanc|year=1995|title=Ant reproductive strategies|journal=Res. Popul. Ecol.|volume=37|issue=2|pages=135–149|url=http://meme.biology.tohoku.ac.jp/POPECOL/RP%20PDF/37(2)/pp.135.pdf|doi=10.1007/BF02515814|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2020-02-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110527051529/http://meme.biology.tohoku.ac.jp/POPECOL/RP%20PDF/37(2)/pp.135.pdf|arkivdato=2011-05-27}} {{Citaĵo el la reto |url=http://meme.biology.tohoku.ac.jp/POPECOL/RP%20PDF/37(2)/pp.135.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-02-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110527051529/http://meme.biology.tohoku.ac.jp/POPECOL/RP%20PDF/37(2)/pp.135.pdf |arkivdato=2011-05-27 }}&lt;/ref&gt; Sekrecioj el masklaj duarangaj glandoj en kelkaj specioj povas ŝtopi la inan generan malfermaĵon kaj tiel eviti, ke la inoj re-pariĝu.&lt;ref name=&quot;Mikheyev, a. S. 2003. pp.401&quot;&gt;{{Cite journal | doi = 10.1007/s00040-003-0697-x | title = Evidence for mating plugs in the fire ant ''Solenopsis invicta'' | journal = Insectes Sociaux | volume = 50 | issue = 4 | pages = 401–402 | year = 2003 | vauthors = Mikheyev AS }}&lt;/ref&gt; Plej formikospecioj havas sistemon en kiu nur la reĝino kaj la reproduktaj inoj havas la kapablon pariĝi. Male al la populara kredo, kelkaj formikonestoj havas multajn reĝinojn, dum alia povas ekzisti senreĝine. Laboristoj kun la kapablo reproduktiĝi estas nomataj &quot;gamergatoj&quot; kaj la kolonioj kiuj ne havas reĝinojn estas tiel nomataj gamergataj kolonioj; kolonioj kun reĝinoj estas nomataj reĝinhavaj.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Peeters C, Hölldobler B | title = Reproductive cooperation between queens and their mated workers: the complex life history of an ant with a valuable nest | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 92 | issue = 24 | pages = 10977–9 | date = November 1995 | pmid = 11607589 | pmc = 40553 | doi = 10.1073/pnas.92.24.10977 | bibcode = 1995PNAS...9210977P }}&lt;/ref&gt;

Virformikoj povas pariĝi ankaŭ kun aliaj reĝinoj enirante en fremda kolonio. Kiam la masklo estas dekomence atakita de la laboristoj, li elirigas pariĝan [[feromono]]n. Rekonita kiel pariĝonto, li estas portata al la reĝino por pariĝi.&lt;ref name=&quot;Franks N. 2008&quot;&gt;{{Cite journal | vauthors = Franks NR, Hölldobler B | doi = 10.1111/j.1095-8312.1987.tb00298.x | title = Sexual competition during colony reproduction in army ants | journal = Biological Journal of the Linnean Society | volume = 30 | issue = 3 | pages = 229–243 | year = 1987 | pmid = | pmc = }}&lt;/ref&gt; Maskloj povas ankaŭ patroli la neston kaj batali aliulojn kaptante ilin per siaj makzeloj, pikante iliajn [[ekzoskeleto]]n kaj poste markante ilin per feromono. La markita masklo estas interpretata kiel invadanto fare de laborformikoj kaj estas mortigita.&lt;ref&gt;{{Cite journal | doi = 10.1007/BF01175395 | title = Pheromonal manipulation of workers by a fighting male to kill his rival males in the ant ''Cardiocondyla wroughtonii'' | journal = Naturwissenschaften | volume = 79 | issue = 6 | pages = 274–276 | year = 1992 | vauthors = Yamauchi K, Kawase N | bibcode = 1992NW.....79..274Y }}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Meat eater ant qeen excavating hole.jpg|eta|maldekstra|Fekundita karnovora formikoreĝino ekfosante novan kolonion.]]
Plej formikoj estas unuvoltenoj, tio estas, produktas novan generacion ĉiujare.&lt;ref name=bloodywasp&gt;{{Cite book|last=Taylor|first=Richard W. | name-list-format = vanc |year=2007 |chapter=Bloody funny wasps! Speculations on the evolution of eusociality in ants|pages=580–609|veditors=Snelling RR, Fisher BL, Ward PS|title=Advances in ant systematics (Hymenoptera: Formicidae): homage to E. O. Wilson&amp;nbsp;– 50 years of contributions. Memoirs of the American Entomological Institute, 80|publisher=American Entomological Institute | chapter-url = http://antbase.org/ants/publications/21292/21292.pdf |access-date=2015-12-13}}&lt;/ref&gt; Dum la specifa reprodukta periodo de la specio, kaj flugilhavaj formikinoj kaj flugilhavaj virformikoj, konataj de [[entomologio|entomologoj]] kiel &quot;flugiluloj&quot; aŭ &quot;alatoj&quot;, lasas la kolonion en tio kio estas nomata nupta flugo. La nupta flugo kutime okazas fine de la printempo aŭ komence de somero kiam la vetero estas varma kaj humida. Varmo faras flugadon pli facila kaj ĵus falita pluvo faras la grundon pli milda por ke pariĝintaj reĝinoj elfosu nestojn.&lt;ref name=&quot;nuptial flight 2&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Wilson EO|year=1957|title=The organization of a nuptial flight of the ant ''Pheidole sitarches'' Wheeler|journal=Psyche|url=http://www.antwiki.org/wiki/images/7/7f/Wilson_1958d.pdf|volume=64|issue=2|pages=46–50|doi=10.1155/1957/68319}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230715193852/https://www.antwiki.org/wiki/images/7/7f/Wilson_1958d.pdf |date=2023-07-15 }}&lt;/ref&gt; Maskloj tipe ekflugas antaŭ la inoj. Maskloj tiam uzas vidajn referencojn por trovi komunan pariĝejon, por ekzemplo, markilo kia [[pino]] al kiu aliaj maskloj de la areo kunvenas. Maskloj sekretcias pariĝan feromonon kiun sekvas la inoj. Maskloj seksumas inojn en la aero, sed la fakta pariĝado kutime okazas surgrunde. Inoj de kelkaj specioj pariĝas nur kun unu masklo, sed en aliaj ili povas pariĝi kun ĝis dek aŭ pliaj diferencaj maskloj, stokante [[spermo]]n en siaj spermatekoj.&lt;ref name=&quot;HolldoblerWilsonAnts2&quot;&gt;Hölldobler &amp; Wilson (1990), pp. 143–179&lt;/ref&gt;

Pariĝintaj inoj tiam serĉas taŭgan lokon pos instali kolonion. Tie, ili fortranĉas siajn flugilojn, ekdemetas ovojn kaj ekzorgas ilin. La inoj povas elekte fekundi estontajn ovojn per la spermo stokita por produkti diploidajn laboristojn aŭ demetas nefekunditajn haploidajn ovojn por produkti virformikojn. La unuaj laboristoj kiuj eloviĝas estas konataj kiel &quot;nanuloj&quot;,&lt;ref name=&quot;SuddFranks2013&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Sudd JH, Franks NR |title=The Behavioural Ecology of Ants|date=[[9-a de marto]] [[2013]]|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=9789400931237|page=41}}&lt;/ref&gt; kaj estas pli malfortaj kaj malgrandaj ol postaj laboristoj, sed ili ekservas al la kolonio tujtuje. Ili pligrandigas la neston, manĝokolektas, kaj zorgas la aliajn ovojn. En specioj kiuj havas multajn reĝinojn, unu el ili povas lasi la neston kun kelkaj laboristoj por trovi kolonion en nova loko,&lt;ref name=&quot;HolldoblerWilsonAnts2&quot;/&gt; procezo simila al [[Abelsvarmo|svarmigo]] ĉe [[mielabelo]]j.

== Bildaro ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
Indian Harvester Ant Nest.JPG|Enirejo al Rikoltformikejo (Pune, [[Maharaŝtro]], [[Barato]]).
Formikejo.jpg|Formikejoj estas tre bone konstruitaj arkitekturaj strukturoj; kiam venas pluvtagoj, formikoj konstruas monteton por eviti la eniron de pluvakvo kaj helpi la aerumadon.
Formikeja arkitekturo.jpg|Formikeja arkitekturo estas tre bone adaptata al la necesoj; [[Ekstremaduro]], fine de novembro 2019.
Ant trail.jpg|Formikopado.
Fire ants 01.jpg|Formikaro de la genro ''Solenopsis''.
CSIRO ScienceImage 11133 Tropical fire ant.jpg|Detalo de la kapo (''Solenopsis geminata'').
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot; caption=&quot;Formikoponto&quot;&gt;
File:AntBridge Crossing 03.jpg
File:AntBridge Crossing 04.jpg
File:AntBridge Crossing 08.jpg
File:AntBridge Crossing 10.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Formikoj kaj homoj ==
=== Ekonomio ===
Multaj formikoj estas utilaj por homoj: ili kaŭzas aerumadon de [[grundo]]j, pereigas insektojn kiuj malhelpas la [[agrikulturo]]n kiel ekzemple multajn [[raŭpo]]jn de [[papilio]]j.

Samtempe formikoj ofte estas maloportunaj kaj danĝeraj. Se ili enloĝiĝas en homaj loĝejoj (ekzemple, [[formiko faraona]]), estas malfacile forigi ilin. Ekzistas venenaj formikoj (''Myrmecia pilosula'', ''Paraponera clavata'' kaj aliaj).

=== Kuirarto ===
[[Dosiero:Ants For Food SG.jpg|eta|dekstre|250px|Rostitaj formikoj en Kolombio.]]
En [[Brazilo]] kelkaj specoj de manĝeblaj formikoj estas bazo de populara plado. Oni povas manĝi ilin bakitaj aŭ eĉ krudaj sen [[salo]]. Oni akompanas ĝin per [[kasavo]] kaj [[pingo]]. Ankaŭ estas en [[Amazonio]] karnomanĝantaj formikoj tre grandaj, kiuj estas pli bongustaj kuiritaj kun [[pipro]].

== Formikoj en kulturo ==
=== En beletro ===
Formikoj ofte estas priskribataj en [[literaturo]] pro sia laboremo kaj kolektivemo. Ili aperis en diversaj legendoj kaj mitoj (ekzemple, pri [[Eako]] en [[helena mitologio]]).

==== En originala Esperanto-literaturo ====
{{Malplena sekcio}}

==== En la franca literaturo ====
* [[Bernard Werber]], &quot;La formikoj&quot;, &quot;La tago de la formikoj&quot;, &quot;La revolucio de la formikoj&quot;
* [[Jean de la Fontaine]], fablo &quot;La [[cikado]] kaj la formiko&quot;&lt;ref&gt;[https://fr.wikisource.org/wiki/La_Cigale_et_la_Fourmi La cikado kaj la formiko (fablo)] ({{fr}})&lt;/ref&gt; ([[france]]: ''La cigale et la fourmi'').
{{Poemo|koloro=f|inko=bruna|titolo=La Cikado kaj la Formiko|aŭtoro=1668, Jean de la Fontaine|tradukis=[[Antoni Grabowski]]|
&lt;poem&gt;La Cikado kantinte
Kantis dum somer' sen fin'
Cikadin'.
Kiam frosta vento blovis
Sen provizo ŝin ektrovis,
Sen malgranda eĉ pecet'
Da muŝeto aŭ vermet';
La malsato pelis ŝin
Al najbara formikin'.
Kaj ŝi petis kun insisto:
&quot;Donu grajnojn por ekzisto
Ĝis la nova jar-sezon'.
Mi vin pagos, laŭ ordon',
En Aŭgust', pro best-honor',
La procenton kun valor'.&quot;
Ke ne pekas formikino
Per pruntemo, estas vere;
&quot;Kion faris vi somere?&quot;
Diris ŝi al pruntulino.
- &quot;Tage, nokte al venantoj,
Ne mallaŭdu - kantis mi.&quot;
- &quot;Kantis? - gaja jen meti'!
Nun ekdancu post la kantoj!&quot;
&lt;/poem&gt;|&lt;poem&gt;
La Cigale ayant chanté
Tout l’Eſté,

Se trouva fort dépourvuë
Quand la biſe fut venuë.
Pas un ſeul petit morceau
De mouche ou de vermiſſeau.
Elle alla crier famine
Chez la Fourmy ſa voiſine ;
La priant de luy preſter
Quelque grain pour ſubſiſter
Juſqu’à la ſaiſon nouvelle.
Je vous payray, luy dit-elle,
Avant l’Ouſt, foy d’animal,
Intereſt &amp; principal.
La Fourmy n’eſt pas preſteuſe ;
C’eſt là ſon moindre défaut.
Que faiſiez-vous au temps chaud ?
Dit-elle à cette emprunteuſe.
Nuit &amp; jour à tout venant
Je chantois, ne vous déplaiſe.
Vous chantiez ? j’en ſuis fort aiſe.
Et bien, danſez maintenant.
&lt;/poem&gt;}}

==== En la rusa literaturo ====
* [[Ivan Krilov]], fablo &quot;[[Libelo]] kaj Formiko&quot;&lt;ref&gt;[http://miresperanto.ru/biblioteko/krylov/01.htm Libelo kaj Formiko (fablo)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130925145112/http://miresperanto.ru/biblioteko/krylov/01.htm |date=2013-09-25 }} ({{eo}})&lt;/ref&gt; ({{lang-ru|Стрекоза и муравей}}&lt;ref&gt;[http://www.rvb.ru/18vek/krylov/01text/vol3/01fables/070.htm Стрекоза и муравей (басня)] ({{ru}})&lt;/ref&gt;)
* Jan Larri, &quot;Mirindaj aventuroj de Karik kaj Vala&quot; (por infanoj, {{lang-ru|Необыкновенные приключения Карика и Вали}}&lt;ref&gt;[http://lib.ru/TALES/LARRI/karri.txt Необыкновенные приключения Карика и Вали] ({{ru}})&lt;/ref&gt;)
* Vitalij Bianki, fabelo &quot;Kiel formiketo rapidis hejmen&quot; (por infanoj, {{lang-ru|Как муравьишка домой спешил}}&lt;ref&gt;[http://lib.ru/TALES/BIANKI/tohome.txt Как муравьишка домой спешил] ({{ru}})&lt;/ref&gt;)

==== En la ĉina literaturo ====
* Ĉen Ŝjaŭji en sia verko ''Aventuro de ĉasisteto dum ekspediciado'' inkludas ĉapitron &quot;Timida karnovora vag-formiko&quot; en kiu la protagonistoj trafas populacion de armeformikoj ''Anomma arcens'', priskribas ilin kaj ilian invadon de la ĉambro de la ĉefrolulo.&lt;ref&gt;Ĉen Ŝjaŭji, ''Aventuro de ĉasisteto dum ekspediciado'', Ĉina Esperanto-Eldonejo, Pekino, 1988. pp. 8-16. Traduko de Hŭang Fengĝu.&lt;/ref&gt;

=== En kino ===
* La usona filmo ''The Naked Jungle'' (La nuda ĝangalo) de 1954 reĝisorita de Byron Haskin, kun gesteluloj [[Charlton Heston]] kaj Eleanor Parker, rakontas la historion de atako de [[armeformiko]]j en [[Brazilo|brazila]] plantejo de [[kakao]], bazita sur la novelo de 1937 &quot;Leiningen Versus the Ants&quot; de Carl Stephenson.
* ''The Ant Bully'' estas usona [[Komputilanimacio|komputilanimacia]] aventura fantazia [[komedia filmo]] de 2006 verkita kaj reĝisorita de John A. Davis kaj bazita sur samnoma porinfana libro de 1999 nome ''The Ant Bully'' de John Nickle.

=== En ludo ===
* &quot;Formiko&quot; estas [[videoludo]] havebla en Esperanto.&lt;ref&gt;[https://formiko.fr/eo/ Formiko - Java video ludo] ({{eo}})&lt;/ref&gt;

=== En aliaj kampoj ===
* Al formikoj estas ligita deveno de multaj nomoj de setlejoj en diversaj landoj kaj familinomoj.
* En matematika [[Optimumigo (matematiko)|teorio de optimumigo]] ekzistas &quot;formikaj algoritmoj&quot;.
* Formiko estas redaktisto por la programlingvo Python.&lt;ref&gt;[https://itsfoss.com/formiko/ Formiko redaktilo por Python] ({{en}})&lt;/ref&gt;

== Vidu ankaŭ ==
&quot;Formiko&quot; ankaŭ estis la [[plumnomo]] de la esperantisto [[Ĝermolisto de rusaj esperantistoj#Evgenij Ripinskij|Evgenij Ripinskij]] komence de la 20-a jarcento.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Armeformiko]]
* [[Faraona formiko]]
* [[Ferda Formiko]]
* [[Formiata acido]]
* [[Formikariedoj]], birdoj
* [[Formikejo]]
* [[Formikoĥorio]]
* [[Formikomanĝuloj]], mamuloj
* [[Formikumo]], birdopurigado
* [[Mirmekofito]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|wikispecies=Formicidae|ReVo=formiked}}
* http://www.bwars.com/ &lt;!-- Bees, Wasps and Ants Recording Society --&gt;
* http://ants.pbwiki.com/ &lt;!-- The Ants FAQ --&gt;
* https://web.archive.org/web/20020721031608/http://members.aol.com/yesclub2/blants.html &lt;!-- A good overview of ants, with details about selected species --&gt;
* [http://antclub.ru/ Paĝaro pri vivo de formikaj kolonioj] ({{ru}})
* {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Ant |revizio=941650339 }}

{{Portalo|Zoologio}}

{{Havenda artikolo|Formiko}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Formikedoj| ]]
[[Kategorio:Insektoj en kulturo]]</text>
      <sha1>90kukyxlb0hqde64sl295nouufg2kgv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orgeno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19603</id>
    <revision>
      <id>9412355</id>
      <parentid>9254908</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:59:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77343" sha1="cgl0bdsq4urov26jzh5cfvmnooyg5lm" xml:space="preserve">{{Informkesto firmao kaj produkto}}[[Dosiero:Stade-StCosmae 03.jpg|eta|350px|Fasado de la [[Arp Schnitger|Arp-Schnitger-orgeno]] en [[Stade]], Germanio]]
La '''orgeno''' ([[Greka lingvo|greke]] ὄργανον ''órganon'' „ilo, instrumento, organo“) estas [[muzika instrumento]] ludebla per [[Klavarinstrumento|klavoj]]. La [[sono]] estas produktata per [[orgenfajfilo|fajfiloj]], tra kiuj blovas la aerfluo nomata faklingve „orgenvento“. Kontraste al [[elektronika orgeno]], kiu ne havas fajfilojn, tiaspeca orgeno nomiĝas „fajfilorgeno“, kiu apartenas al la [[aerofono]]j. Plejmulto da orgenoj enhavas ''lipfajfilojn'', kaj dum trablovo de la aero tra [[Orgenfajfilo#Labiofajfiloj|fajflabioj]] la aerkolono en la interno ekvibras kaj produktas la [[tono]]n. Alia tipo de fajfiloj estas la „anĉfajfiloj“, kies vibrantaj [[Orgenfajfilo#Lamenfajfiloj|lamenoj]] kaŭzas la tonon.

De sur sia [[ludotablo (orgeno)|ludotablo]] la [[orgenisto]] povas en- aŭ elŝalti unuopajn fajfil-vicojn de diversaj tonaltoj kaj sonkoloroj ([[Registro (orgeno)|registroj]]). La fajfiloj estas mastrumataj per unu aŭ pluraj [[klavaro]]j kaj eventuale per la [[Pedalaro (muziko)|pedalaro]], al kiuj la registroj estas fikse ligitaj. La premo sur la klavo transiras per la ''[[traktilaro]]'' [[meĥaniko|meĥanike]], [[pneŭmatiko|pneŭmatike]] aŭ ankaŭ [[elektro|elektre]] al la [[valvo]]j sub la fajfiloj.

Orgenoj estas konataj ekde la [[antikvo]] kaj evoluis precipe dum la [[baroko|baroka]] kaj [[Romantikismo|romantika]] epokoj ĝis sia nuna formo.

Laŭ [[Francisko Azorín]] '''orgeno''' estas ''Granda, tubara muzika blovinstrumento, uzata speciale en la temploj. Elpensita de Tesibio en Aleksandrio (2ª jc. a.K.); estas fama tiu de Amiens, havanta 2.000 tubojn.''&lt;ref&gt;[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 153-154.&lt;/ref&gt; Li indikas [[etimologio]]n el la greka ''organon'', el ''ergon'' (verko) kaj de tie la latina ''organum''. Kaj li aldonas la terminojn ''orgenisto'', ''orgenklavaro'', ''orgentubaro'', ''orgenludi''.&lt;ref&gt;Azorín, samloke.&lt;/ref&gt;

== Versioj kaj konstruo ==
[[Dosiero:Ravensburg Weissenau Klosterkirche Holzhey Orgel.jpg|eta|La [[Johann Nepomuk Holzhey|Holzhey]]-orgeno en la monaĥopreĝejo [[Weissenau]]]]
Orgenoj troviĝas en variaj versioj kaj grandecoj plejparte en [[preĝejo]]j, sed ankaŭ en [[koncertejo]]j kaj privataj domoj ([[hejmorgeno]]). Malgranda, [[klavaro|klavara]] orgeno sen [[Pedalaro (muziko)|pedalaro]] estas nomata ''[[Pozitivo (orgeno)|pozitivo]]'' aŭ – laŭ kompakta konstrumaniero – [[Pozitivo (orgeno)#Modernaj kestorgenoj|kestorgeno]]. Porteblajn malgrandajn orgenojn oni nomas ''[[portativo]]j''. Speciala formo de tiu ĉi estas la ''[[rigalo]]'' ekipita nur per [[Orgenfajfilo#Lamenfajfilo|lamenfajfiloj]].

=== Starloko kaj akustiko ===
[[Dosiero:Hauptorgel im Trierer Dom - 2007-10-14.jpg|eta|maldekstra|Hirundonesta orgeno en la [[katedralo]] de [[Trier]]]]
La [[Orgenkonstruo|orgenkonstruisto]] havas la malfacilan kaj postuleman taskon konstrui la instrumenton optimume, kio tamen ofte estas nur parte realigebla pro la realaj kondiĉoj de la starloko. Ideale la orgensono devas esti egale laŭta en ĉiu punkto de la ejo kaj kapabli atingi ajnan lokon en ĝi. La [[resono]] ne tro vualigu la originan sonon.

En preĝejoj la lokado de orgeno malkaŝas multon pri ties [[Liturgio|liturgia]] destino kaj uzeblecoj. Dum la plej malnovaj instrumentoj ofte situas proksime de la [[ĥorejo]] aŭ en la formo de &quot;[[hirundo]][[nesto|nestaj]] orgenoj&quot;, ekde la [[17-a jarcento]] la orgeno kutime staras ĉe la okcidenta muro. Laŭtradicie la ĥororgeno (aŭ en [[Italio]]/[[Hispanio]] la [[evangelio]]-[[epistolo]]-orgenparo) estis destinita por katolika [[liturgio]], kiu plejparte okazis en la [[ĥorejo]] de la preĝejo. Kiam post la [[reformacio]] la kantado de la komunumo pligraviĝis, la orgeno translokiĝis al la okcidenta muro kaj krome pligrandiĝis kaj plilaŭtiĝis, ĉar nun ĝi devis gvidi la komunumon kantantan en pleniĝinta preĝejo. En malgrandaj preĝejoj aŭ en tiuj kun specialaj arkitekturaj apartaĵoj oni ofte devas adaptigi la orgenon al la [[arkitekturo]] de la starloko, sendepende de ties liturgia graveco.

La grandeco de la orgengalerio multon sciigas pri la destino de la orgeno. Ekzemple en la grandaj preĝejoj de meza [[Germanio]] dum la [[18-a jarcento]] oni kutime lokis sur la orgengalerion la ĥoron kaj instrumentensemblon, pro kio la ĉeforgenon ankaŭ eblis uzi kiel akompaninstrumenton.

En koncertsalonegoj la orgeno plejofte staras ĉe la muro super la [[orkestrejo]].

=== Eksteraĵo ===
Grandaj orgenoj distingiĝas per la formo de sia kesto kaj la antaŭaĵo ([[orgenfasado]]) la efikon de la ejo, en kiu ili staras. Dum la [[renesanco]], kaj poste en la [[baroko]], la graveco de la videbla eksteraĵo ofte rezultis en tio, ke la kostoj por la orgenkesto kun skulpturornamaĵo kaj ornamskulptaĵoj, pentraĵoj kaj orumaĵoj superis tiujn de la orgeno mem. La orgenfasado kune kun la skulpta kaj pentra ekipo kaj elformado de la preĝejo ofte servis al arkitektura universala koncepto.

== Strukturo kaj teknikaĵoj ==
=== Ventigilaro ===
[[Dosiero:Organ Animation.gif|eta|dekstra|330px|Funkciskemo kaj germanaj nomoj de la partoj]]
Ĝis la fino de la [[19-a jarcento]] grandaj [[balgo]]j (ĉerp- kaj kejlbalgoj) liveris la komprimitan aeron, la t.n. ''[[Vento (orgeno)|venton]]''. Tiujn funkciigis specialaj helpantoj, la ''[[balgotretanto]]j'', helpe de alternaj pumpopedaloj. Depende de la grandeco de la orgeno foje ĝis dek du balgotretantoj pumpis samtempe la aeron. Poste elektraj ventigiloj provizis la orgenon per vento. Por tio tamen oni bezonis ĉiukaze ''magazenbalgon'' por reguli kaj stabiligi la ventpremon. Post ĉi tiu balgo la vento trablovas plejparte nur lignajn ''ventkanalojn'' kaj eniras la ''[[ventkesto]]jn''. Se (historiaj) orgenoj kun faldo- aŭ kejlobalgo ricevas elektrikan ventigilon, aŭ se (ĉe malgrandaj orgenoj) ''kestobalgoj'' sub la ventkestoj stabiligas la ludoventon, oni povas rezigni pri magazenbalgo.

La nunaj orgenkonstruistoj plu instalas elektrajn ventigilojn. Tamen dum la restaŭrado de malnovaj instrumentoj kaj ĉe la orgenoj novkonstruitaj laŭ malnova stilo, oni pli kaj pli ofte konstruas balgosistemojn laŭ historiaj modeloj. Krom tio oni uzas la eblon krominstali elektrikan blovilon aŭ movas la balgojn per [[elektromotoro]] anstataŭ per balgotretanto. Tiel la orgeno ricevas por la ludado de malnova muziko la preferatan vivan kaj trankvilan (senkirlan) orgenventon (ofte priskribata kiel la „[[spirado]]“ de la orgeno), dum ĝi ankaŭ profitas pro la ventostabileco bezonata por muziko, aperinta ekde la malfrua [[19-a jarcento]].

=== Ludotablo ===
[[Dosiero:KN DFK Orgelmanual.JPG|eta|330px|Ludotablo de granda, triklavara orgeno kun registroŝaltiloj, kombiniloj kaj ŝvelpedalo. Tuko protektas la pedalaron kontraŭ polvo.]]

Oni ludas orgenon per [[ludotablo (orgeno)|ludotablo]]. Sufiĉe grandaj orgenoj konsistas el pluraj [[suborgeno]]j (&quot;pozitivoj&quot;), al kiuj apartenas plejparte propraj [[klavaro]]j. Grandaj orgenoj samkiel [[iberio|iberaj]] barokorgenoj tamen ofte havas pli da suborgenoj ol klavaroj. Tiam la [[orgenisto]] enŝaltas la suborgenojn, kiuj ne disponas pri propra klavaro, per barvalvoj aŭ [[konektilo]]j. Per ambaŭ manoj oni ludas la klavaron, dum kiam la ''[[Pedalaro (muziko)|pedalaro]]'' estas kontrolata per ambaŭ piedoj.

La klavaroj de modernaj orgenoj plejofte havas tonamplekson ekde C ĝis g&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; (ĉe la novkonstruitaj nur malofte ĝis f&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;), sed kelkfoje ankaŭ ĝis a&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; oder c&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;. La pedalaro kutime etendiĝas ekde C ĝis f&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, foje ankaŭ ĝis g&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; aŭ a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;. Orgenoj de la pasintaj jarcentoj disponas plejparte pri malpli granda tonamplekso. Ekzemple ĝis la dua duono de la [[18-a jarcento]] tonamplekso de la klavaro ĝis c&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; aŭ d&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, kaj de la pedalaro ĝis c&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; aŭ d&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; estis la normo. En baspozicio malnovaj orgenoj ofte havas [[Klavaro#Apartaĵoj de la orgeno|mallongan]] aŭ [[Klavaro#Apartaĵoj de la orgeno|rompitan oktavon]]. Ĝis la komenco de la [[19-a jarcento]] orgenoj ofte malhavis la malaltan C#. Oni nombras la klavarojn desupre-malsupren kaj nombras ilin per romiaj nombroj. Malgrandaj orgenoj havas unu aŭ du klavarojn, mezgrandaj orgenoj du aŭ tri kaj grandaj orgenoj tri, kvar aŭ kvin (fojfoje ankaŭ 6 aŭ 7) klavarojn. Iberaj barokorgenoj mezgrandaj foje disponas nur pri unu klavaro. Ĉe malgrandegaj orgenoj foje mankas pedalaro. En la historia orgenkonstruo (ekzemple en [[Nederlando]], dum la [[17-a jarcento|17-a]] kaj [[18-a jarcento]]j) ekzistis ankaŭ grandaj, plurklavaraj orgenoj sen memstara pedalaro.

=== Ventkesto ===
{{ĉefartikolo|Ventkesto}}
[[Dosiero:SommierOrgue.jpg|eta|maldekstra|350px|Transversa sekcio de kutima ŝablonoventkesto kun ventoĉambro (malsupre), tonĉambreto (meze) kaj registroŝablono (supre)]]

La [[ventkesto]]j, sur kiuj staras la fajfiloj, konsistigas la koron de la orgeno. Ekde la ludotablo meĥanika, [[Pneŭmatiko|pneŭmatika]] aŭ [[Elektro|elektra]] ''[[Traktilaro|ludo- kaj registrotraktilaro]]'' transigas la klavomovojn al la ventkesto. Tie troviĝas sub la fajfiloj valvoj, kiuj analoge malfermiĝas aŭ fermiĝas. Je ekpremita klavo la vento el la ventkesto povas travalviĝi en la fajfilon, eksonigante tiun. Krome ekzistas barŝovilo aŭ valvo destinita blokadi la venton antaŭ netiritaj registroj.

Ekzistas diversaj konstruformoj de ventkestoj. Ĝenerale oni distingas - depende de la sinsekvo de la valvoj por tono kaj registroj - inter ''tonĉambreta kesto'' (ŝablonokesto, saltokesto) kaj ''registrocambreta kesto'' (konusvalva kesto, membranventkesto) kaj ''unuĉambra kesto'' (sen ĉambretoj). Je tonĉambreta kesto ĉiuj fajfioloj apartenaj al unu klavo staras sur unu ĉambreto, je registroĉambreta kesto ĉiuj, kiuj apartenas al unu registro, kaj je unuĉambra kesto ĉiuj fajfiloj staras sur unu, ne disĉambretigita ventkesto. La plej malnova konstruformo de ventkesto kun aparte registreblaj fajfilaroj estas la ''registroŝablona ventkesto'', kiun oni instalas ankaŭ je modernaj orgenoj denove preskaŭ nure pro siaj robusteco kaj sonaj avantaĝoj.

=== Materialoj ===
La tradicia ĉefmaterialo por la orgenkonstruo estas [[ligno]]. Oni faras la eksteran keston, la ventkestojn, la klavojn kaj parton de la fajfiloj el ĝi. En meĥanike mastrumataj orgenoj ligno ankaŭ uzatas por la meĥaniko. Por la metalfajfiloj oni uzas plejparte [[stano]]-[[plumbo]]-alojojn (t.n. ''orgenmetalo''), ekde la [[19-a jarcento]] ankaŭ [[zinko]] kaj en la [[20-a jarcento]] [[kupro]] (sporade ankaŭ porcelano, akrilvitro kaj plastoj). La blankaj klavoj de la [[klavaro]]j plejparte estis tegitaj per platetoj faritaj el bovostoj, je altvaloraj orgenoj ankaŭ el [[eburo]], la nigraj ofte konsistas el masiva ebono aŭ nigrigita pirarboligno, nuntempe ofte el grenadilo. Malnovaj orgenoj ofte havas nigrajn malsuprajn klavojn kaj blanktegitajn suprajn klavojn, poste estis male. Je novaj orgenoj troviĝas ambaŭ konstruformoj.

=== Registroj ===
{{ĉefartikolo|Registro (orgeno)|Listo de orgenregistroj}}
[[Dosiero:StRaphaelOrganRearView.JPG|eta|dekstra|200px|Diversaj labioregistroj de orgeno: principalo 8', fermregistro 8′, oktavo 4′(dekstre-maldekstren)]]
Orgeno havas plurajn fajfilvicojn, kiuj konsistas el [[orgenfajfilo]] de samaj konstruiteco kaj [[sonkoloro]]. Unu fajfilvico (kelkfoje ankaŭ pluraj) estas kunigitaj en ''[[Registro (orgeno)|registro]]'' ŝaltebla ekde la ludotablo. Por en- kaj elŝalti la registrojn oni tiras resp. maltiras t.n. ''registrotirilojn'' je meĥanika traktilaro. Kvankam modernaj orgenoj ofte havas baskulŝaltilojn, ankaŭ jen oni diras „tiri“ resp. „maltiri“ rilate la registradon.

Per konscia kombinado de diversaj registroj, la t.n. ''[[Registrado (muziko)|registrado]]'', oni povas reguligi diferencajn [[sonkoloro]]jn kaj laŭtecojn. La orgenista arto konsistas en tio, eltrovi el la disponebla provizo de unuopaj sonkoloroj registraĵon, kiu plej bone taŭgas por la ludota muzikaĵo. Ĉiu muzikhistoria epoko flegis sian apartan kaj preferitan sonidealon, kiun orgenisto devus koni. Krome oni ne povas interpreti ĉiun muzikaĵon sambone sur ĉiu ajn instrumento: malgraŭ la ebleco „tipigi“ ne ekzistas du ĝemelaj orgenoj, ĉar grandeco, teknikaĵoj kaj soneblecoj de ĉiu instrumento sin adaptas al la apartaĵoj de la starejo kaj dependas de la stiloj, gustoj kaj modoj de ilia konstruepoko.

La strukturo de orgeno inkluzive ĝiajn erojn kiel ekz. la ludhelpiloj (konektiloj ktp.) nomiĝas ''[[dispozicio]]''. Pri tiu la orgenkonstruisto interkonsentas kun la komisianto, kaj ĝi destinas la uzeblecojn de la instrumento.

[[Dosiero:Obertonsynthese Orgel.jpg|eta|maldekstra|300px|Supratonsintezo de orgeno: ludataj tonoj (supre), eksonantaj tonoj (malsupre)]]
==== Diferencigo laŭ tonalto ====
La registroj povas havi diferencajn tonaltojn, kiujn oni indikas per la t.n. ''futotona nombro''. Do oni nomas registron en normalpozicio (t.e. la klavo c&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; sonigas la tonon c&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;) kiel 8′-registro, ĉar la longeco de la plej malalta fajfilo, granda C, de malferma labioregistroj'' sumiĝas je ĉirkaŭ 8&amp;nbsp;''[[futo]]j (1&amp;nbsp;futo = ĉ.&amp;nbsp;32&amp;nbsp;cm). Registro unu oktavon pli malalta estas 16′-registro, 4′ signifas registron de unu oktavo pli alta. [[Kvinto]]j havas la futotonajn nombrojn 2&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;′ aŭ 1&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;′, [[tercio]]j ekz. 1&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;′.

La diferencaj tonpozicioj bildigas la [[supratono|supratonaron]]. Per kombinado de bazregistro (kutime 8′-pozicio) kun unu aŭ pli [[Alikvotregistro|supratonregistroj]] (ekz. 2&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;′ aŭ 1&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;′) oni aldonas mankajn supratonojn aŭ plifortikigas jam ekzistantajn, kio ŝanĝas la sonkoloron.

==== Diferencigo laŭ konstrutipo ====
Registroj diferenciĝas krom laŭ tonalto (futotonpozicio) ankaŭ per sia konstrutipo kaj per tio laŭ tonekado, supratoneco ([[sonkoloro]]) kaj [[laŭteco]].

Laŭ maniero de la tongenerado oni diferencigas inter ''[[Orgenfajfilo#Labiofajfiloj|lipfajfiloj]]'' aŭ ''labiofajfiloj'' (tongenerado kiel je [[bekfluto]]) kaj ''[[Orgenfajfilo#Lamenfajfiloj|lamenfajfiloj]]'' aŭ ''anĉfajfiloj'' (tongenerado kiel je [[klarneto]]). Labiofajfiloj povas esti ''malfermaj'' aŭ ''[[Ferma fajfilo (orgeno)|fermaj]]'', la fermaj sonas je sama longeco oktavon pli malalta. Pluaj diferencoj ekzistas laŭ materialoj, fajfilformoj kaj la ''[[Mezuro (muziko)|mezuroj]]'' (la proporcioj de la diferencaj fajfilmezuroj). Krome ekzistas ''[[Registro (orgeno)#Miksitaj voĉoj|miksitaj voĉoj]]''. Tiuj estas registroj, je kiuj pluraj tonoj por ĉiu klavo. Al tiuj apartenas ekz. la ''sonkronoj'' (aŭ ''miksturoj'') kaj ''kolorregistroj'' kiel ''[[Registro (orgeno)#Miksitaj voĉoj|seskvialtero]]''.

''La pli detalajn klarigojn fizikajn pri la influo de la konstruformo de fajfiloj sur la sonkoloro prezentas la artikolo [[orgenfajfilo]].''

==== Kromregistroj ====
Inter la registrotiriloj troviĝas la ''[[tremsonigilo]]''. Ĝi periode ŝanĝas la ventopremon, osciligante tiel la tonon per kombinita (tremado resp. vibrado). En moderntempaj orgenoj la rapicedo de la [[oscilado]] estas foje regulebla. La tremsonigilo efikas sur ĉiujn registrojn de [[suborgeno]], en kiu ĝi estas instalita. Je malnovaj orgenoj kelkfoje ekzistas unu tremsonigilo por la tuta orgeno, je aliaj orgenoj ankaŭ tian nur efikanta sur unu registron (ekz. ''schwebeflöte'', ''vox humana'').

Specialaj efektregistroj kiel [[kariljono]]j aŭ timbaloj kompletigas je kelkaj orgenoj la dispozicion.

=== Ludhelpiloj ===
[[Dosiero:PlanConsoleOrgue.svg|eta|dekstra|300px|Ludhelpiloj ĉe ludotablo]]
[[Ludhelpilo (orgeno)|Ludhelpiloj]] estas aldonaj funkcioj, kiuj faciligas al orgenisto la ludadon, ebligante al li rapidan aliregistradon.

==== Konektiloj ====
''[[Konektilo (orgeno)|Konektiloj]]'' ebligas la samtempan ludadon de diferencaj suborgenoj per unu klavaro aŭ la ludadon de klavarregistroj per la pedalaro. Tiel eblas, ludi registroj de malsamaj klavaroj samtempe kaj atingi pli altan laŭtecon, sed ankaŭ kromajn kombineblecojn. T.n. ''suboktavaj'' resp. ''superoktavaj konektiloj'' kunaktivigas la tonojn oktavon pli resp. malpli altan ol la ludataj. Oni eĉ dumtempe konstruis kvintkonektilojn.

Konektiloj estas markitaj per tio, ke oni unue indikas la alkonektitan klavaron kaj poste la klavaron, sur kiu la konektilo efikas, ekz. „II – I“ (dua klavaro estas konektata je la unua) oder „I/Ped“ (La ĉefa suborgeno estas konektita al la pedalaro). Je oktavkonektiloj povas esti indikata la futotonaj nombroj, ekz. „III – I 4′&amp;nbsp;“ (tria klavaro estas konektita, ludante oktavon pli alte, al la unua).

==== Registradohelpiloj ====
''Registradohelpiloj'' signifas instalaĵojn ĉe orgeno, kiuj ebligas al la orgenisto flekseble ŝanĝi registraĵojn. Precipe orgenoj el la romantikismo ofte disponas pri ber ''fiksaj [[Kombiniloj (orgeno)|kombiniloj]] ''. Per tiuj orgenisto povas perbutone revoki registrokombinaĵojn antaŭfiksitajn de la orgenkonstruisto. Fiksaj kombiniloj estas plejparte gradigitaj laŭ dinamikaj gradoj, ekz. ''p'', ''mf'', ''f'', ''ff''.
[[Dosiero:Klais orgel.jpg|eta|dekstra|300px|Orgeno kun malfermita ŝvelkesto malsupre de la ĉefa suborgeno (Detalperspektivo)]]
Samepoke aperis la ''liberaj kombiniloj'', kiuj ebligas al orgenisto antaŭelekti certan registraĵon. Iom grandaj orgenoj havas kutime du aŭ tri liberajn kombinilojn, modernaj orgenoj ofte havas elektronajn [[Kombiniloj (orgeno)|storiloj]], sur kiuj oni povas programi iom grandan nombron da registraĵoj. La ''[[registrokateno]]'' blokas la tujan ŝanĝadon de registraĵo, tiel ke la muzikisto povas prepari novan registraĵon, kiun li ekfunkciigas per ŝaltilo.

Por romantika orgenmuziko ekzistas ''[[registroŝveligilo]]j'' (ĝeneralkresĉendo, rulŝveligilo), kiu enŝaltas laŭvice la registrojn ordigitajn laŭ laŭteco, ĝis kiam ĉiuj registroj eksonas ([[tuteco]]). Per tio eblas je grandaj orgenoj preskaŭ kontinua [[Dinamiko (muziko)|kresĉendo kaj dekresĉendo]] inter mallaŭtega ĝis laŭtega.

Pluaj registradhelpiloj estas la ''[[Kombiniloj (orgeno)|aroregistriloj]]'' ĉefe aperantaj en la franca orgenkonstruado de la romantiko, per kiu oni povas kune al- aŭ malŝalti certajn grupojn de registroj. ''[[Kombiniloj (orgeno)|Barvalvoj]]'' por forŝalti la ventalfluo al tutaj suborgenoj jam troviĝas en malnovaj orgenoj. En la germana orgenkonstruo romantika troviĝas forŝaltiloj kiel ekz. „lamenregistroj for“ aŭ „kresĉendo for“, por forŝalti registrogrupojn aŭ ludhelpilojn.

==== Ŝvelkesto ====

''Ŝvelkestoj'' povas dampi la tonojn de la enestaj registroj ([[ŝvelpozitivo]]) per malfermado de ĵaluzioj aŭ klapoj. Tiujn oni instalis dum la romantika epoko precipe en grandorgenojn, por ricevi la eblecon adaptitan al la orkestrosono de kresĉendo kaj dekresĉendo. Antaŭanto de la ŝvelkesto estis la eĥokestoj de hispanaj orgenoj el la 18-a jarcento. Ŝvelkestoj plejparte troviĝas ene de la orgeno, malofte ili estas instalita en la orgenfasado kiel sur la bildo, sed tio okazas ja nur je modernaj orgenfasadoj. Ŝveliloj kaj ŝvelkestoj kutime estas konstruitaj el ligno, nur malofte oni utiligas aliajn materialojn por atingi pli bonan efikon. Ekzemplo: [[Rieger Orgelbau|Rieger]]-orgeno de la baziliko ''Vierzehnheiligen'' (kvarcosablo) 

== Historio ==
[[Dosiero:Wasserorgel.png|eta|220px|Akvorgeno, desegnita laŭ la priskribo de Heron de Aleksandrio]]
La historia evoluo de la orgeno subdividas en la tuteca instalado ([[dispozicio]]), en la arta formado de la ekstera orgenkesto (vd. ankaŭ [[Orgenfasado]]), en la sona koncepto kaj la teknika instalado (vd. [[ventkesto]], [[traktilaro]] kaj [[Ludotablo (orgeno)|ludotablo]]).

=== Antikva epoko ===

La unuan orgenecan instrumenton konstruis ĉirkaŭ 246 a. K. [[Ktesibios]], inĝeniero en [[Aleksandrio]]. La nomo de la instrumento estis „hydraulos“ (el malnovgreka ''ὕδωρ'' (hydor) „akvo“ kaj ''aulos'' „tubo“), ĉar helpe de akvo oni generis konstantan ventpremon, kiu trairis la bronzajn fajfiltubojn. La ventgenerado per balgoj ekestis nur poste. La romianoj transprenis la orgenon de la grekoj kiel nure profana muzikilo, per kies muziko ili kolorigis en siaj arenoj la fonon de teatraĵoj. La praaj kaj fruaj kristanoj ankoraŭ ne uzis la orgenon.

Dum arkeologiaj elfosadoj en la proksimeco de [[Budapest]], la iama romia [[Budapest#Aquincum|Aquincum]], provinco [[Panonio]], oni trovis restojn de orgeno el la jaro [[228]] p.K.. Krome oni malkovris partojn de orgeno el malfru-romia epoko en [[Avenches]] (tiam ''Aventicum''). En la grekmakedonia [[Dion (Grekio)|Dion]] elfositaj fragmentoj ŝajnas eĉ deveni de orgeno el la 1-a jarcento antaŭ nia tempokalkulo.

=== Mezepoko ===
[[Dosiero:Meister des Bartholomäus 1501SteCecile.jpg|eta| [[Portativo]]; detalo el la pentraĵo „[[Sankta Cecilia]] ludas sur orgeno“ el la meza tabulo de la „Bartholomäusaltar“ de la [[Majstro de la Bartolomeo-Altaro]] (1501)]]
En la okcident-romia imperio dum la [[elorienteŭropaj popolmigradoj]] (ĉ. 400 p.K.) la uzo de orgenoj ne estas dokumentita. La [[bizanca imperio]] tamen levis la orgenon kiel grava instrumento por la imperiestraj ceremonioj. Per tio ĝi alproksimiĝis ankaŭ en la sferon de ekleziaj ceremonioj. La [[Karolidoj|karolidaj]] kronikoj raportas, ke en la jaroj 757 kaj 811 alvenis po unu senditaro de la bizanca imperiestro al la [[Frankoj|franka]] kortego kaj alportis orgenon por [[Pipino la pli juna]] resp. por ties filo kaj posteulo [[Karolo la Granda]]. Laŭ imperia kronikoj la filo de Karolo la Granda, imperiestro [[Ludoviko la Pia]], 826 komisiis sacerdoton nome Georgo devenantan el [[Venecio]] konstrui orgenon por sia [[palaco]] en [[Akeno]], supozeble la unua orgeno, kiun oni produktis ekde pluraj jarcentoj en okcidenta Eŭropo.&lt;ref&gt;''Reichsannalen zum Jahr 826.'' in: ''Quellen zur karolingischen Reichsgeschichte.'' Hrsg. v. R. Rau. Bd 1. Darmstadt 1968, S. 144–147; [[Astronomus]]: ''Vita Hludowici.'' Kap. 40. Rottweil 1982.&lt;/ref&gt;

Dum la [[9-a jarcento]] la unuaj episkopaj preĝejoj en okcidenta Eŭropo komencis akiri orgenojn, monaĥejaj preĝejoj ja nur post la 11-a jarcento. La preĝeja orgeno unue estis statussimbolo , nur dum la [[gotiko]] ĝi evoluis iom post iom al ĉefmuzikilo por la kristana [[liturgio]]. La fru- kaj altmezepokaj orgenoj estis t.n. ''[[blokorgeno]]'', t.e. oni ankoraŭ ne povis al- aŭ for-ŝalti unuopajn registrojn: Se oni ekigis tonon, aŭtomate eksonis ĉiuj fajfiloj algrupigitaj je tiu ĉi tono. Krome ne ekzistis klavaroj aŭ klavaroj. Oni ekigis tonon tirante tutmane lignolaton kaj malbarante tiel la ventalkondukon al la fajfiloj por ĉi tiu tono.

En la Mezepoko ankaŭ ekestis la unua etorgeno, la [[portativo]].

=== Renesanco ===
[[Dosiero:Hausorgel.jpg|eta|Paul (III.) Lautensack ĉe sia hejmorgeno, senpedala pozitivo, 1579]]

La 14-a kaj 15-a jarcentoj alportis gravajn novaĵojn: nun ekestis unuope elekteblaj registroj, manklavaroj kaj unuopaj suborgenoj. Pro la esprimo „bati la orgenon“ fiksiĝis la supozo, ke tiuj ĉi instrumentoj estus malfacile ludeblaj, kaj ke oni ekfunkcius la klavojn per granda fortoelspezo, kelkfoje eĉ per pugnoj same kiel je [[kariljono]]j. Tamen la muziko konservita el tiu tempo konkludigas, ke ankaŭ ekzistus facile ludeblaj orgenoj, kiuj permesis rapidan ludadon. Fakte ekzistas bildoj pri klavoj de ĉi tiuj orgenoj, kiujn oni supozeble manipulis tutmane, kio tamen ne indikus fortan pugnobatadon. Ekz. la bildoj en ''[[Syntagma musicum]]'' de [[Michael Praetorius]] montras la klavarojn de la [[Gotika katedralorgeno en Halberstadt|katedralorgeno en Halberstadt]] de 1361 kun tiaj klavoj. La „batado“ rilatas pli ĝuste je „frapado“; ankaŭ ekz. la liuto estas „batata“. La orgenoj de la [[Renesanco|frurenesanco]] ankoraŭ memoras pri la tempo de la reenkonduko de registroj en la finiĝanta mezepoko (voĉoseparo). Ili enhavas relative malmultajn registrojn (ekz. ''prestanto'', ''oktavo'', ''hintersatz'' kaj ''cimbalo'' el la [[Gotiko|gotika]] [[blokpozitivo]], aldone unu ĝis du flutoj, trumpeto kaj la rigalo) kaj ofte disponas nur pri unu klavaro kaj alkroĉita pedalaro. Ekzistanta rigalregistro estas aranĝita facile alirebla super la ludotablo, ĉar ĝiajn fajfilojn oni ofte devas reagordi. El ĉi tiu aranĝo poste evoluis la brustverko, en kiu la rigalfajfiloj staras ankoraŭ facile alireblaj tute antaŭe.
En ĉi tiu epoko ekestis ankaŭ la du etorgenaj tipoj [[Pozitivo (orgeno)|pozitivo]] kaj [[rigalo]].

En la altrenesanco evoluis plene elkonstruitaj orgenoj. La sonidealo orientiĝis je la tiam kutima ensemblomuziko sur samspecaj instrumentoj. Do [[Principalo (orgeno)|principaloj]], [[Registro (orgeno)#Miksitaj voĉoj|miksturoj]] kaj [[Registro (orgeno)#Miksitaj voĉoj|cimbalo]] reprezentas la propran „orgensonon“. Tiujn aliĝas multaj registroj, kiuj imitu la sonon de tiam kutimaj instrumentoj, precipe blovinstrumentoj. Je la lamenregistroj tio estas ekz. ''trumpeto'', ''trombono'', ''clariono'', ''ŝalmo'', ''dulciano'', ''rankedo'', ''krumorno'' kaj ''sorduno'', je la labioregistroj ekz. ''bekfluto'', ''transversa fluto'' (plejparte ne kiel preterblova registro) kaj ''ĉamkorno''. La nombro de [[klavaro]]j estas inter unu kaj tri, kiu kun propra suborgeno, al tio kutime apartenas memstara [[Suborgeno|pedalpozitivo]]. Sur tiaj orgenoj oni povas realigi krom sakrala muziko ankaŭ la profanan muzikon de la renesanco. Dum la malfrua renesanco komencis elformiĝi unuaj regionaj diferencoj en la orgenkonstruo.

=== Baroko ===
En la 17-a kaj 18-a jarcentoj la orgenkonstruo atingis en kelkaj eŭropaj landoj sian florepokon. Je orgenoj el la
[[Baroko|barokepoko]] oni povas subdividi la registrojn laŭ sonkoloro kaj aplikado en tri funkciajn grupojn, kiuj tamen estas disdonitaj sur la tuta orgeno:
* La unuan grupon formas voĉoj elstaraj pro sia tipa „orgenosono“, kiuj alcelas fortikan tutecan sonon, la t.n. [[tuteco]]. Al tiu ĉi apartenas la ''[[Principalo (orgeno)|principaloj]]'', ''oktavoj'', ''kvintoj'' en principalmezuro kaj [[Registro (orgeno)#Miksitaj voĉoj|miksturoj]], sed ankaŭ plenkalikaj lamenvoĉoj, kiujn oni aldonas al la tuteco aŭ kiuj formas memstara lamenvoĉan tutecon.
* La dua grupo male havas pli mildajn, flutecajn tonojn, kiu estas bonege intermikseblaj. Estas la larĝaj, la malfermaj, la konusaj, la ''fermaj voĉoj'' en ĉiuj variaĵoj.
* La tria gruo estas la voĉoj, kiuj plej bone uzeblas sole, kiel ekz. [[alikvotregistro]]j, lamenvoĉoj kaj unuopaj arĉinstrumentoj.

==== Pozitivstrukturo ====
[[Dosiero:St. Jakobi Hamburg Arp-Schnitger-Orgel.jpg|maldekstra|eta|290px|Arp-Schnitger-orgeno en la preĝejo St. Jacobi en Hamburgo (Germanio). Je ĉi tiu tipe baroka orgeno oni bone ekkonas la pozitivstrukturon kun pedalturoj, dorspozitivo, supra pozitivo ĉefpozitivo]]
Tipa distingilo de barokaj orgenoj de kelkaj kulturregionoj, precipe de la nordgermana-hansa regiono, estas la t.n. [[suborgeno|pozitivprincipo]]: Ĉiu parta suborgeno (ekz. ĉefa pozitivo, dorsopozitivo, supra pozitivo, brustpozitivo, pedalpozitivo) estas konceptita kiel orgenunuo memstara kaj samvalora kun aliaj partorgenoj. Ĉiu suborgeno havas tutecon kaj ebligas solo- kaj bazvoĉan registradojn; La suborgenoj distingiĝas nur per la sonkaraktero. Plua dinamika aŭ funkcia diferencigo (ĉefa pozitivo, ŝvelpozitivo, krompozitivo, eĥopozitivo) aŭ intermiksado (pluraj suborgenoj en unu kesto) evoluis nur dum la [[romantikismo|romantikisma epoko]].

La nur meĥanika [[Traktilaro|ludotraktilaro]] kaŭzas pluajn apartaĵojn:
* klavararanĝo: je triklavara orgeno kun dorsopozitivo, ĉefa pozitivo kaj brustpozitivo la ĉefa pozitivo ĉiam estas la meza klavaro, ĉar alikaze la ludotraktilaroj sin krucigus.
* Grando de suborgenoj: ĉiu aldona registro sur [[ventkesto]] plialtigas pro la tiam utiligata meĥanika traktilaro la ludopezon de la klavo. Tio metas naturajn suprajn limojn, ĉar alikaze orgeno ne plu estus ludebla. En la nordgermana baroko oni do trovas ekz. nur ege malmultajn orgenojn kun pli ol dek ĝis dek du registroj sur ventkesto.
* Konektiloj: je triklavara orgeno la [[Konektilo (orgeno)|klavarkonektiloj]] sin limigas ekde la III. sur la II. samkiel ekde la I. sur la II. klavaro. Konektilo inter la III. kaj la I. klavaro ankoraŭ teknike ne realigeblis, ĉar oni plejparte uzis [[Konektilo (orgeno)|ŝovkonektilojn]] .

Ĉe barokorgenoj sur la [[Iberio|ibera duoninsulo]] oni realigis la suborgenan principon ofte alimaniere. Tiuj ĉi instrumentoj kun registroŝablonoj ofte havas nur unu klavaron, ĉiam kun ŝablondivido ĉe c&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/cis&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;. La diferencaj suborgenoj (kutimas: ''órgano mayor'' (ĉefa pozitivo), ''cadereta exterior'' (dorsopozitivo), ''cadereta interior'' (ena pozitivo en la ŝvelkesto), ''trompeteria'' ([[Hispana trumpeto|horizontala lamenregistra fajfilaro]]) en ĉi tiu kazo estas enŝaltataj per [[Kombiniloj (orgeno)|kombiniloj]] . En ĉi tiuj orgenoj 15 registroj sur ventkesto ne maloftas. La stumpo- aŭ butonpedalaro estas alkroĉita kaj disponas nur pri malmultaj registroj en 16′- kaj 8′-pozicioj, sporade ankaŭ en 32′-pozicio. Pli malgrandaj instrumentoj rezignas pri subdivido en plurajn suborgenojn.

Por barokaj orgeno la traaŭdebleco de la sono estas antaŭranga. Tial altaj registroj samkiel [[alikvotregistro]]j estis ege disvastigitaj kiel soloregistroj. Je la alikvoto la limo estis atingita per la granda tercio (kvinonfuta mezuro). Laŭ sonidealo la individuaj fajfiloj ne asimilu, kiu pozitive efikis precipe je [[polifonio|polifonia]] muziko.

==== Regionaj orgentipoj ====
[[Dosiero:Hofkirche Dresden Silbermannorgel.jpg|eta|dekstra|250px|Orgeno de [[Gottfried Silbermann]] en la kortega preĝejo en [[Dresdeno]]]]

La klasika orgeno estas ligita kun la starloko pro sia konstrua kaj akustika adaptado al la spaco. Ankaŭ la aktiveco de la orgenkonstruistoj plejparte estis limigita je unu certa regiono. Ĉar krome la interŝanĝo de sonimagoj antaŭ la elektrona registrado de muziko nur eblis per buŝaj aŭ skribaj priskriboj, orgenoj distingigas treege laŭ regiono. Ĉar granda nombro de orgenoj aŭ almenaŭ de [[dispozicio]]j estas konservitaj ekde la baroko, oni do povas diferencigi laŭ naciaj aŭ regionaj apartaĵoj t.n. orgenregionojn:
* ''Anglio:'' En Anglio nur estis malgrandaj orgenoj, plejparte sen pedalaro, ĉar ĝis 1660 la uzado de la orgeno dum la diservo estis malpermesata (puritana [[kalvinismo]]). Unuaj ŝvelverkoj tie ekestis en la 18-a jarcento.
* ''[[Nordgermana orgenskolo|Norda Germanio/Nederlando/Danio:]]'' Tiuj ĉi orgenoj precipe estas karakterizataj per la konsekvenca suborgena strukturo kaj la klare ordigita fasado (nomata „[[Suborgeno|Hamburga orgenfasado]]“ laŭ la [[Arp Schnitger|Arp-Schnitger-orgeno en St. Jacobi, Hamburgo]]). Oni transprenis multajn registrojn (lamenvoĉoj kaj flutoj) de la renesancorgeno. La sonkronoj plejparte konsistas el kvintoj kaj oktavoj, kiu emfazas la arĝentecan sonon de la miksturtuteco. Tipa soloregistro estas la terciocimbalo, oni konstruis ĉiujn klavarojn tutecivaj. Famaj orgenkonstruistoj estas [[Hans Scherer]], [[Gottfried Fritzsche]] kaj [[Arp Schnitger]]. En Nederlando la [[Kalvinismo]] dumlonge malpermesis la uzadon de la orgeno en la diservo, poste ĝi estis nur permesata por la subteno de la [[psalmo]]kantado. La prestiĝaj orgenoj en la ĉefpreĝejoj de nederlandaj urboj do precipe estis profanaj instrumentoj de la urbokomunumoj, per kiuj oni muzikis nur por la distrado.
* ''Meza Germanio/Pollando:'' En la dispozicioj jam fruege troveblas kvintadoj kaj arĉinstrumentecaĵoj, lamenvoĉojn oni komence konstruis en la pedalpozitivo. [[Gottfried Silbermann|Silbermann]] alportis meze de la 18-a jarcento influojn de la franca orgenkonstruo al meza Germanio. famaj reprezentantoj estis [[Tobias Heinrich Gottfried Trost]], [[Gottfried Silbermann]] kaj [[Zacharias Hildebrandt]].
* ''Suda Germanio/Aŭstrio:'' Karakterizaj estas la komplete elkonstruitaj principalaroj; kompare kun la nordgermana orgeno la instrumentoj havas pli mildan sonon. La sonkronoj ofte estas tercienhavaj (oreca principaltuteco), liberstaraj ludotabloj eblas. Tipas krome la rompita aŭ mallonga oktavo kaj 18-klava pedalaro. Famaj reprezentantoj estis [[Johann Christoph Egedacher]], [[Joseph Gabler]] kaj [[Johann Nepomuk Holzhey]].
* ''Francio:'' En Francio oni jam relative frue unuecigis la dispozicion. La ĉefa suborgeno enhavas kompletan principalaron, ofte sur 16′-bazo, kun miksturoj en relative malalta pozicio ''(plein jeu)'' kaj plenkalikaj lamenvoĉoj, kiuj formas kune kun la [[Registro (orgeno)#Miksitaj voĉoj|korneto]] apartan lamenplenon ''(grand jeu)''. Krome ĉiu suborgeno enhavas larĝmezuran registroĥoron almenaŭ ĝis la tercio ''(jeu de tierce)''. La pedalpozitivo enhavas nur kelkajn bazajn voĉojn samkiel ege fortikan trumpeton 8′ por tenoraj [[kanto firma|kantoj firmaj]], kiu povas venki kontraŭ la pleno de la ĉefa suborgeno (''plein chant''). La pedalklavaro ne malofte entenas ĝis 30 klavojn. Klasikaj soloregistroj estas ''trompette'', ''cromorne'' kaj ''cornet''. La sonkronoj enhavas nur kvintojn kaj oktavojn. La normigo de la dispozicio sekvigis komponadon de liberaj orgenaĵoj por konkretaj registraĵoj. Famaj orgenkonstruistoj estis [[François Thierry]], [[Robert Clicquot]] (1645–1719), [[Claude Parisot]] (1704–1784) kaj [[François-Henri Clicquot]] (1732–1790).
* ''Italio:'' La italaj orgenoj preskaŭ nur enhavis malfermajn fajfilojn principalmezuritajn. Plurĥoraj sonkronoj estas nekutimaj, anstataŭe ekzistis unuopaj registroj (oktavoj kaj kvintoj) ĝis en la pintaj pozicioj (inter alie ankaŭ ripetaj unuopaj registroj). Tercienhavaj registroj kaj lamenregistroj maloftas. Tipaj registroj estas la ''voce umana'' aŭ la ''fiffaro'' (batotone agordita principalo). Famaj orgenkonstruistoj estis [[Graziadio Antegnati|Graziadio]] kaj sia filo [[Costanzo Antegnati]].
* ''[[Iberio]]:'' Kutimis la kromatika [[Ventkesto#Registroŝabloningo|registroŝablono]], ofte kun mallonga grandoktavo. Tipa estas la dispartigo en baso kaj diskanto unuece je c&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/cis&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;. La pedalpozitivoj estas prefere rudimenta kaj taŭgas nur por la realigo de unuopaj longeltenataj tonoj ([[pedaltono]]). Eĥokestoj (ne ŝvelpozitivoj!) por influi la sonon de unuopaj registroj estis kutimaj (eĥokornedo, eĥotrumpeto). Pluaj tipaj karakterizaĵoj estas la horizontalaj lamenregistraroj („[[hispana trumpeto]]“, ĉamado), duonaj registroj kaj malsimetriaj registroj. La unueca divido en baso kaj diskanto sekvigis la komponadon de apartaj orgenaĵoj [ [[Tiento|''Tiento de medio registro'']] (Tiento por duonregistro)]. La plej fama reprezentanto estas [[Jordi Bosch]].

La plejmulto de la malnovaj orgenoj en suda Eŭropo kaj sporade ankaŭ en la sudgermana orgenregion troviĝas male al tiuj de norda Eŭropo kaj Francio ne sur okcidenta jubeo, sed en la [[Ĥorejo|absido]] ambaŭflanke de la altaro, nome vidate ekde la [[navo]] maldekstre la [[epistolo]]rgeno kaj dekstre la [[Evangelio|evangeliorgeno]]. Anglaj orgenoj ofte staris sur la absidobarilo.

=== [[Romantikismo]] ===
[[Dosiero:Grandes-Orgues, Notre-Dame de Paris.jpg|350px|eta|maldekstra|''Grandes Orgues'' en [[Dipatrino de Parizo]] konstruita en 1868]]
Post kiam dum la klasika epoko la orgeno perdis pli kaj pli da atento (famaj komponistoj kiel [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] kaj [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] malmultegon komponis por orgeno), dum la 19-a jarcento kune kun la romantika orgeno ekestis nova, komplete alia, orkestreca sonidealo, kiu ankaŭ kaŭzis iaspecan [[tutmondiĝo]]n en la orgenkonstruado. Male al la barokorgeno la 8′-pozicio, en la pedalpozitivo ankaŭ la 16′-pozicio, estas plurfoje okupata per diferencaj voĉoj imitantaj orkestrinstrumentojn, kaj pro tio la pli altaj iom cedas. Malfone staris la idealo de la „intermiksaĵo“ – La orgeno devu soni kiel orkestro, ne plu ekkoneblu rompoj en la sono. Pro tiu romantikaj orgenoj ofte enhavas arĉajn registrojn kaj preterblovatajn flutojn. Arĉaj voĉoj estas malvastege mezuritaj fajfiloj, en kies supratona spektro dominas la dua partotono (la oktavo) . Arĉinstrumentaj fajfiloj povas formi batotonojn, nomatajn ''vox coelestis'' („ĉiela voĉo“), je kiu intence du fajfilvicoj estas iomete misagorditaj, produktante tiel batan tonon. [[Preterblovado|Preterblovaj]] flutoj estas larĝe mezuritaj malfermaj labiofajfiloj, kiuj estas duoble longaj kiel normalaj malfermaj fajfiloj de la sama tonalto. Ilia sono estas aparte volumoza. ankaŭ lamenregistroj pli ofte aperas, en grandaj orgenoj precipe de la [[Angla lingvo|anglalingva]] kulturregiono oni ankaŭ ofte trafas sur t.n. [[Registro (orgeno)#Altpremoregistro|altpremajn registrojn]] kiel ekz. ''tuba mirabilis'', ''stentorvjolgambo'' resp. ''-fluto'' aŭ ''royal trumpet''.

[[Dosiero:Basilica of Saint Denis Organ, Paris, France - Diliff.jpg|220px|eta|Unua orgeno de [[Aristide Cavaillé-Coll]] (konstruita en 1841) en [[Baziliko de Saint-Denis]]]]
Al la plej eminentaj majstroj de la romantika orgenkonstruo apartenas la franco [[Aristide Cavaillé-Coll]], la germanbelga konkuranto [[Joseph Merklin|Merklin&amp;Schütze]] samkiel la orgenkonstruistoj kaj orgenkonstruaj firmaoj [[Eberhard Friedrich Walcker]], [[Friedrich Ladegast]], [[Wilhelm Sauer]], [[Henry Willis]], [[Steinmeyer (orgenkonstruo)|Steinmeyer]], ''Gebr. Link'', ''Harrison &amp; Harrison'', ''Norman &amp; Beard'', firmao ''Weigle'' kaj multaj aliaj.

En la romantika epoko multfoje okazis alikonstruado de pli malnovaj orgenoj. Barokajn orgenojn, kiujn oni opiniis kiel tro „kriema“, oni romantikigis, anstataŭigante altajn alikvotojn per arĉaj aŭ aliaj romantikaj registroj kaj ŝanĝante la agordon. Ĝis en la 1939-aj jaroj oni „pneŭmatigis“ aŭ „elektropneŭmatigis“ altvalorajn malnovajn orgenojn.

==== Ludhelpiloj de la romantikismo kaj [[malfruromantiko|malfrua romantiko]] ====
Krome ĉiuj grandaj romantikismaj orgenoj disponis pri multnombraj ludhelpiloj kaj teknikaj specialaĵoj. Tipa estas la t. n. [[ŝvelpozitivo]]: parto de la fajfiloj troviĝas ene de la orgeno en kesto kun latŝutro, kiun oni povas fermi aŭ malfermi per pedalo ĉe la [[ludotablo (orgeno)|ludotablo]]. Tio unuan fojon ebligas senŝtupan ŝanĝadon de la [[Dinamiko (muziko)|dinamiko]]. Multaj romantikaj orgenoj krome havas [[registroŝveligilo|kresĉendorulon]], kiu ebligas alŝalti iom post iom ĉiujn registrojn de la orgeno per rulo aŭ pedalo perpiede, sen ke oni devas manipuli la konvenajn registrobotonojn unuope permane. Multaj romantikaj komponistoj kaj ties orgenkomponaĵoj kondiĉigas kresĉendorulon (ekz. [[Max Reger]]). Krome la romantika orgeno ofte havas [[Konektilo (orgeno)#Specialkonektiloj|''sub-'' kaj ''superoktavaj konektiloj'']].

=== 20-a jarcento ===

==== Orgenoj ekster preĝejoj ====
{{ĉefartikolo|Kinorgeno}}
Plej malfrue ekde fino de la 19-a jarcento oni konstruis orgenojn en koncertejoj kaj komence de l' 20-a jarcento ankaŭ en la [[Kino|kinejoj]], aperantaj kun la unuaj mutaj filmoj, tie nomataj [[kinorgeno]]j. La orgenoj por koncertejoj jam montris tendencojn de universala orgeno. La kinorgeno tamen ankoraŭ orientiĝis je la sonidealo de la romantikisma orgeno. Sed aliĝis pli kaj pli lamenvoĉoj, kiuj malgraŭ siaj malnovaj nomoj estis nov- aŭ alikonstruitaj, kaj antaŭ ĉio diversaj efektregistroj (tamburoj, sonoriloj, tintiloj, ksilofonoj kaj pluaj bruetoj kiel ekz „telefontintado“) ne troveblaj en aliaj, precipe preĝejaj orgeno.

[[Dosiero:ConsoleOrgueWanamaker.jpg|eta|220px|Ludotablo de la Wanamaker-orgeno en la ''Lord &amp; Taylor Department Store'' en Philadelphia]]
Multnombraj teknikaj novigadoj ([[pneŭmatiko]], [[elektrotekniko]] kaj novaj konstrumaterialoj) ebligis konstrui pli kaj pli grandajn instrumentojn kaj ankaŭ forpozitivojn. Ĝuste tiutempe oni ekkonstruis kelkajn ''gigantorgenojn'' troveblajn ĉe foje vere nekutimaj lokoj. Ekz. dum ĉi tiu tempo ekestis ambaŭ ĝis hodiaŭ plej grandaj fajfilorgenoj de la mondo en eventejo kaj en grandmagazeno. Jen kelkaj ekzemploj: la Steinmeyer/Eisenbarth-orgeno de la katedralo de Passau (konstruita ekde 1924 ĝis 1928, en 1981 renovigite de Eisenbarth, nuntempe 239 registroj, la fama Wanamaker-orgeno en [[Philadelphia]] (''Lord &amp; Taylor Department Store'', konstruita ekde 1904 ĝis 1930, 357 registroj) kaj la nominale plej granda orgeno de la mondo, la Boardwalk-Hall-orgeno, en la ''Boardwalk Hall'' (konstruita ekde 1929 ĝis 1932, tamen ĝis hodiaŭ ne komplete funkcikapabla) kun 337 registroj je 449 fajfilvicoj kaj ĉirkaŭ 32.000 fajfiloj.

Memstara nordamerika orgenkonstruo troveblas nur ekde la 20-a jarcento. Precipe la koncert- kaj kinorgenoj kontrastas kontraŭ la sono de la eŭropaj sakralaj orgenoj. En orgenegoj ofte kin- kaj sakralorgenoj estas unuigitaj en unu instrumento laŭ la konsisto de registroj. Entute la nordamerika orgenkonstruo emas troigi (skurilaj fasadoformoj, orgenegoj, 64′-registroj en la pedalverko kaj 32′-registroj en la klavarverkoj, ekstreme laŭtaj altpremaj registroj, ludotabloj kun ĝis sep klavaroj).

==== Multspecorgenoj ====
Samtempe per multspecorgenoj oni provis ŝpari kostojn kaj spacon je la orgenkonstrudo. Tiun ĉi principon ni trovas je multaj kinorgenoj de la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj. Ĉar jen oni generis el unu fajfilvico per [[Registro (orgeno)#Transmisio|transmisio kaj ekstenso]] diferencajn registrojn, la koncepto ne povis muzike konvinki, ĉar nun mankis aparta karakteristiko. Krome ekzistis la problemo, ke dum plurvoĉa ludado je oktavaj akordoj kaj kvintekstensoj el la sama fajfilvico ankaŭ je kvintakordoj eksonas malpli fajfiloj ol je aliintervalaj akordoj, pro kio la totala sono aŭdiĝis nur malfortika kaj malekvilibra.

Hodiaŭ la ekstensadon ankoraŭ oni aplikas je tre malaltaj pedalregistroj (64′, 32′, 21&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;′) pro spacaj, pezaj kaj kostaj kialoj. Ĉar en tiaj kazoj samkonstruaj registroj sonantaj oktavon pli alta ekzistis aparte de tio, oni devas nur aldoni la dekdu fajfilojn por la plej malalta oktavo de la registro, la resto uzas la ekzistajn fajfilojn de la registro sonanta unu oktavon pli alta. En ĉi tiuj pozicioj ekstreme malaltaj oni povas neglekti la problemon de perdo de aparta karakteristiko de la registroj.

==== La orgenmovado ====
La t.n. orgenmovado havas sian antaŭulon en la alsaca-novgermana orgenreformo de la frua 20-a jarcento. Tiu ĉi kritikis orgenojn novkonstruitajn dum la [[Periodo de spekulanto-kompanioj]] en Germanio kaj en centra Eŭropo kiel nearta laŭ sonformado kaj krome troŝarĝitaj per ludhelpiloj („fabrikorgeno“). Pozitive tamen ĝi taksis la orgenojn de la franca [[malfruromantiko]] ([[Aristide Cavaillé-Coll]]), sed ankaŭ germanajn kaj anglajn instrumentojn ĝis ĉirkaŭ 1860. La reformon krome ekigis konsiderinde la remalkovro de la kvalitaj de barokorgenoj, ekz. de la instrumentoj de [[Johann Andreas Silbermann]] en [[Alzaco]]. Gvidantoj de la alsaca orgenreformo estis [[Albert Schweitzer]], [[Émile Rupp]] kaj [[Franz Xaver Matthias]]. En Germanio la ideo de rekonscio pri la frubaroka (nordgermana) orgeno estis kaptita en la 1930-aj jaroj, i.a. de [[Hans Henny Jahnn]] kaj ĉefe de [[Karl Straube]]. Instrumentoj kun romantika sonkaraktero nun estis malestimataj kiel „fabrikorgenoj“. Samtempe tamen komencis la okupado pri la barokaj sonidealoj kaj principoj de la orgenkonstruo dronitaj en forgeson, kiu sekvigis la evoluigon de „novbaroke“ orientitaj novaj kaj la ekinteresado pri la restaŭrigo de malnovaj orgenoj.

En la 1930-aj ĝis 1950-aj jaroj la mezuroj estis troige larĝaj, tamen denove troviĝis barokaj registroj en la dispozicioj. La intonacio egalis al tiu de la romantiko, kaj la reiro al la meĥanika glitŝablono ankoraŭ ne ekis, kvankam la orgenkonstruisto [[Paul Ott (orgenkonstruisto)|Paul Ott]] jam returnis sin al ĉi tiu tekniko.

En la 1950-aj ĝis 1970-aj jaroj ([[novbaroko]]) multaj romantikaj orgenoj devis cedi lokon al novaj instrumentoj kun akra dispozicio (malmulte da baztono, multe da supratono). Ĉar krome dum la Dua Mondmilito multaj instrumentoj estis perditaj aŭ estiĝis neuzeblej, kaj ambaŭ grandaj konfesioj ekkonstruis novajn preĝejojn, en okcidenta Germanio komencis vera „orgenhaŭso“ , kiu parte kondukis al „fabrikeca“ serioproduktado utiliganta malplivalorajn materialojn (ventkestoj el tavolligno, ludtraktilaroj fabrikitaj el aluminio aŭ plasto). Multaj romantikaj, ja eĉ malfrubarokaj verkoj, kies dispozicioj ne ŝajnis esti sufiĉe barokaj, dum ĉi tiu epoko estis pli kaj pli „barokigitaj“. Iliajn dispoziciojn oni ekzemple ŝanĝis per tio, ke oni anstataŭigis la malŝatatajn arĉovoĉojn per altaj [[Alikvotregistro|alikvotoj]]. Ofte metodoj kaj sukcesoj estis dubindaj. (Tipa ekzemplo estas la „forsegado“ de ''violonĉelo'' 8′ en la pedalverko al ''ĥoralbaso'' 4′.) Kelkloke oni ekuzis en tio epoko altajn alikvotojn (septimo, nono), kiuj ne ekzistis en originale barokaj dispozicioj. La mezuroj estis klare, se ne eĉ trograde pli mallarĝaj ol tiuj de la modeloj. La intonacimaniero estis tute nova kaj ne plu havis multan komunan kun la baroka.

La orgenoj rezultaj el tio male al tiuj de la baroko ofte distingiĝas per akreco, malfortika basfundamento kaj manka forto en la meza pozicio. La orgenmovado do laŭ nuntempa vidpunkto transiris la celpunkton, sed ĝi ankaŭ grave influis la historieman okupon pri la orgenhistorio kaj parte eĉ nur inicis ĝin.

Klare influitaj de la orgenmovado estis precipe la germanlingvaj landoj. Male en la anglalingvaj landoj oni longe teniĝis je la registroplena, simfoniorkestreca orgeno kun elektrikaj traktiloj. En Francio dum la 1920-aj jaroj formiĝis la [[Novklasikismo (muziko)|novklasikisma]] orgentipo (''l’orgue néoclassique''), kiu je elektrikaj traktilaroj pliriĉigis la registraron de la francaj malfruromantikajn orgenojn per unuopaj alikvotoj kaj miksturoj samkiel parte historiemaj lamenvoĉoj. Per tio oni kredis trovinti universalan instrumenton por muziko de Bach kaj la malnovaj germanaj majstroj samkiel por la tuta franca skolo. Nur dum la 1970-aj jaroj en Francio amasete aperis instrumentoj, kiuj orientiĝis laŭ la franca klasikismo aŭ laŭ la norgermana baroko.

==== Universala kaj laŭstila orgeno ====
[[Dosiero:Frankfurt Katharinenkirche Orgelprospekt 1990.jpg|eta|maldekstra|350px|Ekzemplo por universalorgeno: La [[Franz Rieger (orgenkonstruisto)|Rieger]]-orgeno de la [[Frankfurto|Frankfurta]] Katharinenkirche]]
La pliampleksiĝo de la orgenista [[repertuaro]], la enprofundiĝinta okupado pri instrumentoj en aliaj landoj kaj la nostalgia perceptado de la 19-a jarcento kondukis ekde la 1970-aj jaroj al kritikado de la instrumentotipoj pregitaj de la orgenmovado.

Valoro kaj pravigo de romantikaj orgenoj kaj ilia specifa muziko reeniris la konscion. Aktuale regas tendenco, nuligi „barokigojn“. Ankaŭ la nombro de novkonstruadoj kreskis fine de la 20-a jarcento, ĉar multaj instrumentoj trohaste konstruitaj postmilite iom post iom estas anstataŭigataj. Je tio tamen minacas la danĝero, ke ankaŭ eminentaj orgenoj estus rezignataj.

Ekde la 1980-aj jaroj oni pli kaj pli ofte eksperimentas je novkonstruaĵoj per „universala orgeno“, kiu plejbone taŭgu por ĉiuj specoj kaj stiloj de orgenliteraturo. Je iom grandaj orgenoj (ekde tri klavaroj kaj ĉirkaŭ 40 registroj) oni atingas uzeblajn rezultaĵojn, kombinante neŭtralan ĉefpozitivon ekz. kun baroka dorspozitivo kaj franca-romantika ŝvelpozitivo. Laŭ dispozicio la rezulto memoras a la alsaca-novgermana reformo aŭ la franca [[novklasikismo (muziko)|novklasikismo]]. Tamen la teknikaj kaj sonaj ecoj de diferencaj epokaj aŭ regionaj stiloj nur limigite estas unuigeblaj en unu instrumento. Je iom malgrandaj orgenoj la intermiksado de stilelementoj montriĝas pli problema.

La en Germanio dominan idealon de orgeno de stila sintezo kontraŭas pro la kreska graveco de la [[historiema koncertmaniero]] pli kaj pli tiu de stilfida instrumento. Detalaj sciencaj konoj pri la historia instrumentkonstruo kaj daŭre kreskintaj spertoj per zorgemaj restaŭradoj ebligas al la orgenkonstruo prezenti novajn instrumentojn laŭ modeloj el diversaj epokoj kaj artregionoj. Ekzemplo por la novkonstruado laŭ stilo de hispana barokorgeno estas la „hispana orgeno“ en la preĝejo ''Hof- und Stadtkirche St. Johannis'' en [[Hanovro]]. Ankaŭ rekonstruadoj de pereintaj instrumentoj estas elprovitaj (orgeno de [[Johann Andreas Silbermann]] en [[Villingen-Schwenningen]]). La kontraŭaj pozicioj – stilpura orgena aŭ universala orgeno – kunpuŝiĝis speciale dum la disputo pri la formado de la orgeno en la reekkonstruita preĝejo „Frauenkirche“ en [[Dresdeno]].

=== 21-a jarcento ===
Nomindaj teknikaj progresoj estas sur la kampo de ludhelpiloj kaj la elektra traktilaro. La elektroniko ebligis pli grandajn [[Kombiniloj (orgeno)|kombinilarojn]], parte eĉ jam preĝejaj orgenoj estas kombinebla kun komputilo kaj povas esti mastrumataj per tiu. Ankaŭ la ligo kun eksteraj songeneriloj kiel ekz. [[sintezilo]]j tiel eblas, pro kio ekestas novaj impulsoj por komponado kaj improvizado. Plue oni esploras, kiel realigeblus iaspeca „[[frapdinamiko]]“ je la orgeno kaj kiel la interaktiva agmaniero de meĥanika traktilaro estas imitebla [[mekatroniko|mekatronike]] je elektraj traktilaroj. Kie meĥanikaj traktilaroj ne estas konstrueblaj, [[Optika fibro|optikaj fibroj]] forŝovas la elektrikajn traktilarojn .

En malgrandajn orgenojn (ĝis ĉirkaŭ 15 registroj) oni pli kaj pli enmetas la [[Ventkesto#Ĝemelkesto|ŝanĝoŝablono]] , kiu ebligas ludi la registrojn de unu suborgeno laŭplace aŭ sur la supra aŭ la malsupra klavaro.

==== Diĝitorgenoj ====
{{ĉefartikolo|Elektronika orgeno}}
Plua varianto, kiu kun la progreso de la cifereca teĥniko pli kaj pli konkeris sian lokon, estas la [[Elektronika orgeno|diĝitorgeno]] (aŭ diĝita konzert- kaj sakralorgeno). Ĝi troveblas precipe kiel ekzercinstrumento en privataj domoj samkiel en malgrandaj preĝejoj kaj [[kapelo]]j. La intertempe konvinka sona kaj reprodukta kvalitoj faras diĝitan sakralorgenojn pli kaj pli grava alternativo por pli grandaj preĝejoj kaj koncertejoj. Tamen diĝita orgeno ne povas atingi la gradon de interagado kaj „natureca“ nesimetrio, kiun fajfilorgeno proponas al la ludanto. Precipe proksime al instrumento diĝita orgeno perdas je spaca profundeco kaj plastieco, kio faras tiujn instrumentojn al la orgenistoj ofte ne favoraj. Ĉe sonregistraĵoj aktualaj diĝitorgenoj preskaŭ ne estas distingeblaj de klasikaj fajfilorgenoj.

En 2006 oni uzis en la Berlina katedralo diĝitorgenon kiel diserva kaj konĉerta instrumento dum kvarmonataj renovadlaboroj ĉe la „aŭtenta“ orgeno.&lt;ref&gt;[http://www.rodgers.de/Installationen/Zeitz/Privat1/Privat2/Kremsmunster/berliner_dom.html Bericht auf der Homepage von Roger]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zugriff am 5.11.2006&lt;/ref&gt; Eĉ famaj orgenistoj kiel ekz. [[Matthias Eisenberg]] intertempe ludas koncertojn sur digitalorgenoj.&lt;ref&gt;[http://www.saechsische-orgelakademie.de/Kalender/Veranstaltungen_2005/hauptteil_veranstaltungen_2005.html Sächsische-Orgelakademie], Zugriff am 5.11.2006&lt;/ref&gt;

Provoj, kombini „aŭtentajn“ orgenojn kun digitalajn („kombinorgeno“), ĝis nun pro facile kompreneblaj problemoj (agordo, intermiksebleco) ne venkis. Precipe en Usono oni tamen ofte realigas multkostajn basajn kaj lamenajn registrojn diĝite.

== Historiaj orgenoj ==

[[Dosiero:Organ-Sion-CH.jpg|eta|[[Valeria-orgeno Sion|Valeria-orgeno]] en [[Sion]] (Svisio) el malnovgotika epoko, ĉirkaŭ 1435]]

Ekzistas nur malmultaj malnovaj orgenoj, kiuj estas laŭ ilia substanco esence konservitaj. En la pasinteco oni ĉiam denove alikonstruis, renovigis kaj laŭmode (dispozicio, intonacio, agordo, tekniko) adaptigis orgenojn. Kelkfoje nur spuroj de la originala tekniko estas malkovreblaj, kaj ofte entute nur partoj de la fajfilaro estas konservitaj – eble en modifita formo. Plej malofte oni lasis verkojn en sia historia malsamŝtupa [[Agordo (muziko)|agordo]]. Tiel ekz. ofte okazas, ke malantaŭ baroka orgenfasado sin kaŝas teknikaĵoj el la 20-a jarcento.

Je la rekonstruo de historiaj orgenoj oni parolas aŭ pri ''restaŭrado'' (se la disponebla materialo ekkonigas la alstrebatan staton) aŭ pri ''rekonstruado'' (se oni devas novkonstrui grandajn partojn de verko laŭ la imagita celo). Regule je tio ekestas konfliktoj kun la principo de la monumentprotektado, ke la konservado de ekzista, „evoluinta“ stato estas preferenda al la reakirado de perdinta.

Al la plej malnovaj orgenoj ankoraŭ ludeblaj orgenoj tutmonde oni kalkulas la [[Valeria-orgeno Sion|Valeria-orgenon]] en [[Sion]] (Svisio) el malfrugotika epoko (ĉ. 1435) samkiel la orgenojn en [[Orgeno Rysum|Rysum]], [[Orgeno Ostönnen|Ostönnen]]&lt;ref&gt;[http://www.ostoennen.de/kirche/orgel.htm Restaurationsbericht] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080607080046/http://www.ostoennen.de/kirche/orgel.htm |date=2008-06-07 }},[http://www.nmz.de/kiz/modules.php?op=modload&amp;name=News&amp;file=article&amp;sid=5754&amp;mode=thread&amp;order=0 NMZ]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zugriff am 6.11.2006&lt;/ref&gt; kaj S-taj Dionysius kaj Valentinus en [[Kiedrich]]; krome la [[Epistolo|epistolorgeno]] (maldekstra instrumento de la orgenparo) de la baziliko San Petronio en [[Bolonjo]]. Ili tamen enhavas pokaze nur partoj el la plej malnova epoko de siaj konstruhistorioj.

Eĉ certaj orgenoj el la unua duono de la 20-a jarcento jam povas esti rigardataj kiel historiaj kaj konservindaj. En individuaj kazoj oni diskutas, ĉu orgenoj de la [[novbaroko]] estu konservindaj.

== Agordoj ==
{{ĉefartikolo|Agordoj (muziko)}}

Supozendas, ke la unuaj orgenoj utiligis la [[pitagora agordo|pitagoran agordon]]. Nur pro la kreska muzika kaj teknika evoluoj de la orgeno povis venki modifita [[pura agordo]]. Je tio oni enkondukis, por eviti la [[Sintonika komo|sintonikan komon]], iomete plimalaltigitaj kvintojn, de kiuj kvar sinsekve tavoligitaj unu sur la alia formis puran grandan tercion. La [[meztona agordo]] ekestis dum la 16-a jarcento kaj estis utiligata ĝis la 18-a jarcento kiel orgena agordo.

Dum la 17-a jarcento oni sentis la limigon sur centraj tonaloj pli kaj pli ĝena. ekestis la t.n. ''[[Bontemperata agordo|bontemperataj agordoj]]''. Ekzemploj por tio estas la agordoj de [[Andreas Werckmeister]], precipela t.n. [[Werckmeister-agordoj|Werckmeister-3-temperado]] aŭ la agordoj de la orgenkonstruisto [[Gottfried Silbermann]]. Tamen multaj orgenoj ĝisvaste en la 18-a jarcento estis meztone agorditaj. Nur en la 19-a jarcento finfine venkis la [[egalŝtupa agordo]] kiel normo.

Nuntempe denove ekestas diskutoj pri tio, kiel orgenoj devus estis agordataj. Multaj historiaj komponaĵoj postulas diferencajn sonecojn de diferencaj tonaloj kaj akordoj, kiuj ne estas reprodukteblaj sur egalŝtupe agorditaj orgenoj; tio ĉi precipe gravas je la [[historiema koncertado]]. Orgenojn do nuntempe oni agordas – kompromise – laŭ modera temperado.

La alteco de la agordotono diferencis multe dum diferencaj epokoj kaj en diversaj regionoj Eŭropaj. Ekestis tendenco de normigo dum la 17-a jarcento. En la unua duono de la 18-a jarcento oni konstruis kaj agordis orgenojn aŭ laŭ la [[ĉambrotono]] (ĉ. duontonon pli malalta ol hodiaŭ), laŭ la [[ĥortono]] (ĝis malgrandan tercion pli alta ol hodiaŭ) aŭ laŭ la inter tiuj situa ''klarion-tono''. Ekde 1858 validis kiel normo a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; = 435&amp;nbsp;Hz. En 1935 oni fiksigis la hodiaŭan altecon de la agordotono je a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; = 440&amp;nbsp;Hz (je 18&amp;nbsp;°C).

La alteco de la agordotono je la orgeno ankaŭ dependas de la aertemperaturo. La misagordo sumiĝas ja nur je malmultaj cendoj po celsiusa grado, tamen povas eble sumiĝi eĉ je kvarontono. Eĉ la varmoproduktado de la blovilmotoro, sunradidado aŭ tuŝado (ekz. dum la agordado) povas kaŭzi misagordojn. Ankaŭ aerpremo kaj atmosfera humideco rolas en tio.

== Orgenmuziko ==
{{ĉefartikolo|Orgenmuziko}}

=== Historia superrigardo ===
[[Dosiero:Robertsbridgecodex fol44r.jpg|eta|maldekstra|200px|Kodekso de Robertsbridge]]
Liel plej malnova, skribe postlasita orgenmuziko oni taksas la muzikon el la kodekso de Robertsbridge (apendico ĉirkaŭ 1350). Kelkaj malmultaj fontoj devenas el la gotika epoko, ekz. la kodekso de Faenza (ĉ. 1420), la orgenpecoj el la predikokolekto el Winsen (1431), la orgentabulaturo de Oldenburg de magistro Ludolf Lying (1445) kaj la tabulaturo de Adam Ileborgh el Stendal (1448). El la epoko de fundamenta ŝanĝo de la muziko ekde la mezepoko al la renesanco devenas la por tiamaj cirkonstancoj tre ampleksa [[Bŭheimer Orgelbuch]] (orgenlibro de Bŭheim, 1460/1470). En la 16-a jarcento aperis jam multnombraj, [[Tabulaturo|entabulaturigitaj]] orgenpecoj. La orgenmuziko travivis sian unuan florepokon. Konataj reprezentantoj ĉiepokaj estas i.a. [[Arnolt Schlick]] (~1460~1521), [[Leonhard Kleber]] (~1495–1537), [[Hans Kotter]] (~1485–1541), [[Antonio de Cabezón]] (1510–1566) kaj [[Jacob Paix]] (1556–1623?). Pro la [[Tridekjara Milito]] en ne plu rekonstruebla kvanto perdiĝis fontoj kaj orgenoj el mezepoko kaj renesanco.

Dum la [[Baroko|barokepoko]] la orgenmuziko trapasis sian duan kulminon. La tiutempe plene perfektigitaj, laŭregione tre diferencaj orgentipoj sekvigis respektive multspecan kaj same varian orgenmuzikon. Orgenmuziko el la barokepoko estas ankoraŭ nuntempe fiksa ero de multaj orgenkoncertoj, kion kaŭzas, ke el tiu tempo multaj fontoj, sed ankaŭ kelkaj orgenoj, transdaŭris ĝis hodiaŭ. La plej famaj reprezentantoj el ĉi tiu epoko estas [[Heinrich Scheidemann]] (1596-1663), [[Franz Tunder]] (1614-1667), [[Johann Adam Reincken]] (1623-1722), [[Dietrich Bŭtehude]] (1637–1707), [[Vincent Lübeck]] (1654-1740), [[Georg Böhm]] (1661-1733) kaj [[Nicolaus Bruhns]] (1665-1697) en la nordgermana regiono, [[Samuel Scheidt]] (1587-1654), [[Johann Pachelbel]] (1653–1706), [[Johann Kuhnau]] (1660-1722), [[Friedrich Wilhelm Zachow]] (1663−1712), [[Johann Gottfried Walther]] (1684–1748) kaj laste, sed ne balaste [[Johann Sebastian Bach]] (1685–1750) en la mezgermana regiono, [[Johann Jakob Froberger]] (1616-1667), [[Johann Caspar Ferdinand Fischer]] (~1665–1746) kaj [[Gottlieb Muffat]] (1690–1770) en la sudgermana regiono, [[Jan Pieterszoon Sweelinck]] (1562-1621) en Nederlando, [[François Couperin]] (1668–1733) en Francio kaj [[Juan Cabanilles|Juan Bautista José Cabanilles]] (1644–1712) en Hispanio.

[[Dosiero:Paix1.jpg|eta|200px|{{Audio|Paix1.ogg|Jacob Paix}} (1556–1623?) (eld.):''Ein gůter newer Teutscher Tantz'']]
Kiam finiĝis la barokepoko meze de la 18-a jarcento, la intereso pri orgenoj ege malpliiĝis. post longa paŭzo dum la klasikisma epoko la orgenmuziko travivis sian trian kulminon en la epoko de la [[romantikismo]], en kiu krom la revekiĝinta intereso pri malnovaj formoj ligataj kun la nova tonlingvo ankaŭ evoluis la simfonia orgenmuziko. Plej famaj reprezentantoj ĉiepokaj estas i.a. [[Felix Mendelssohn Bartholdy]] (1809–1847), [[Johannes Brahms]] (1833–1897) kaj [[Max Reger]] (1873–1916) en Germanio, [[César Franck]] (1822–1890), [[Jacques-Nicolas Lemmens]] (1823-1881), [[Alexandre Guilmant]] (1837-1911) kaj [[Charles-Marie Widor]] (1844–1937) en Francio.

En la unua duono de la 20-a jarcento ekestis aparta [[Novbaroko|novbaroka skolo]] ([[Siegfried Reda]], [[Johann Nepomuk David]]), aliflanke komponistoj kiel [[Sigfrid Karg-Elert]], [[Louis Vierne]], [[Maurice Duruflé]], [[Jean Langlais]] pluevoluigis la simfonian muzikon por orgeno. Ankaŭ komponistoj de la [[Dekdutonismo|dekdutonisma]] ([[Arnold Schönberg]]) kaj poste la [[seria muziko]] ([[Olivier Messiaen]]) verkis por orgeno. La plifortikita orgenkonstruado ekster sakraldomoj (kinorgeno, koncerteja orgeno) konsekvencis, ke oni ankaŭ ludis pli da profanan muzikon sur la orgeno. Kiam aperis [[Hammond-orgeno|elektromeĥanikaj orgenoj]] kaj poste [[Elektronika orgeno|elektronikaj orgenoj]], grandparto de tiu nova profana muziko estis transigita al tiuj ĉi instrumentoj. Ekde la dua duono de la 20-a jarcento oni uzas ankaŭ eksperimentemajn erojn kaj novajn komponajn manierojn ([[tonfasko]]j ĉe [[György Ligeti]], [[grafika notacio]] ĉe [[Mauricio Kagel]]). Krome influas tamen ankaŭ elementoj de pli malnovaj (gregoria ĉanto, mezepoko, renesanco, baroko) kaj fremdĝenraj (blueso, ĵazo, roko) muzikspecoj la orgenmuzikon. Ankaŭ pruntaĵoj el la [[filmmuziko]] estas observeblaj, kvankam tio ne celas revivigi la malnovan kinorgenan tradicion.

=== Orgenregionoj kaj funkcioj de orgenmuziko ===

Dua diferenciga kriterio krom la historia rilato estas tiu de la ''orgenregiono'', ĉar orgenmuziko, ofte ligita kun sia naskiĝloko, estis inspirata de konkretaj instrumentoj aŭ instrumentotipoj.

Tria diferenciga kriterio estas la diferenco inter „sakrala“ kaj „profana“ orgenmuziko. Kiel ''sakrala orgenmuziko'' validas, kio estas ludata dum religiaj ceremonioj aŭ baziĝas sur religia kanto. Al tio apartenas ekz. ĝis nur malmultaj esceptoj tiu orgenmuziko, kiun oni ludas kadre de kristana diservo. ''Profana orgenmuziko'' estas religie sendependa muziko, ekz. la antikva orgenmuziko sur la [[akvorgeno]], la aranĝaĵoj de dancoj kaj profanaj dum la renesancepoko, kutime ludataj sur [[hejmorgeno]]j, [[Pozitivo (orgeno)|pozitivoj]] kaj [[rigalo]]j, aŭ ankaŭ la akompanado de silentfilmoj per la [[kinorgeno]].

Sur la kampo de sakrala orgenmuziko kutimas diferencigo inter „ĥoralligita“, do baziĝanta sur sakrala kanto, kaj „libera“ literaturo .

=== Solista orgenludado kaj improvizado ===
{{ĉefartikolo|Listo de orgenkomponistoj|Liturgia orgenludado}}
[[Dosiero:Malcolm McGrath on Knox College pipe organ imgp8975p.jpg|eta|maldekstra|Orgenisto je la ludotablo]]
La solokomponaĵoj estas la plej arta inklino de orgenisto. Ekde la barokepoko iliaj plej gravaj formoj estas: [[preludo]], [[tokato]], [[Fantazio (muziko)|fantazio]], [[voluntario]], [[tiento]], [[ĉakono]], [[pasakaljo]], [[riĉerkaro]], [[fugo]], [[variacio]]j, [[suito]], [[sonato]], [[triosonato]] kaj [[orgensimfonio]]; je kio ankaŭ ofte troviĝas kombinaĵoj de fugo kun antaŭa plua peco (ekz. preludo, tokato aŭ fantazio). Ĉi tiujn orgenaĵojn oni nomas „libera“ orgenmuziko, ĉar ili baziĝas sur temoj, kiujn la komponisto libere verkas. Krome ekzistas ĥoralligitaj komponaĵoj pri [[Liturgia orgenludado|liturgiaj]] [[Temo (muziko)|temoj]]: [[Gregoria ĉanto|gregoriaj ĉantoj]] respektive [[Protestantismo|protestantaj]] kaj [[Romkatolikismo|katolikaj]] [[himno|ekleziaj kantoj]], kiuj parte ankaŭ estas komponitaj laŭ la antaŭe priskribitaj formoj. Ofta formo de la orgenaranĝo de plejofte protestanta eklezia kanto estas la [[Liturgia orgenludado#Ĥoralpreludo|ĥoralpreludo]].

La [[improvizado (muziko)|improvizado]] estas intime ligita kun la orgeno. Tio rilatas kun tio, ke muzikisto sole, do sen kunagado de aliaj instrumentoj, povas ludi plurvoĉan improvizaĵon. Aliflanke improvizado estas bona ebleco por muzikisto konatiĝi kun nekonata orgeno, sen esti limigita per sonidealoj, kiujn ja entenas komponitaj orgenaĵoj.

La improvizado estas gravega por la sakrala muziko kaj pro tio fiksa ero de la eklezimuzikista instruo; Ĝi estas ankaŭ en [[ĥoralpreludo]]j kaj [[intonacio]]j fiksa ero de la [[liturgia orgenludado]] kaj ekestis el la prefere funkcionalaj postuloj al la muziko en la diservo.

En la profana orgenmuziko improvizado estas de ĉiam estas akompananto de la orgenmuzikado. Ekzemplo por tio estas la muzika fonkolorigo de silentfilmoj sur la kinorgeno. Je tio preskaŭ ĉiam estas improvizata, kion la muzikisto devas efektivigi paralele kun la sinrula filmo. Tio normale nur eblas, kiam la muzikisto jam konas la filmon.

=== Ĉambromuziko kaj orkestro ===

La orgeno en la jen priskribita formo ne grave rolas en la [[ĉambra muziko]]. Malgrandaj orgenoj estas disvastigitaj ekde la baroko precipe kiel [[baso kontinua|baso-kontinua]]-instrumento. [[Orkestro]]muziko kun orgeno estis flegata unue en la [[baroko]], aparte en la orgenkonĉertoj de [[Georg Friedrich Händel]], pli malofte en la [[Klasika epoko (eŭropa muziko)|klasika epoko]], kaj sporade dum la [[Romantikisma muziko|romantiko]] – en la lasta kazo por doni al la orkestroj, dumfine de la 19-a jarcento pli kaj pli gigantiĝintaj, pli da sonkolora varieco kaj pliigi la tonamplekson ĝis en la subkontraoktavon (32′-registro de la orgeno). Bona ekzemplo: la 8-a simfonio de [[Gustav Mahler]], 1-a parto (&quot;Veni creator spiritus&quot;).

== Ludpraktiko ==

=== Ludotekniko ===

[[Dosiero:Buchner.png|eta|300px|La komenco de orgenkomponaĵo el la ''„Fundamentbuch“'' (fundamenta libro) de [[Hans Buchner]], tabulaturo kaj transskribaĵo kun originala fingrado]]

Por la tekniko de la klavarludado la ''prempunkto'' de la klavoj estas decida. Je meĥanikaj orgenoj ĝi troviĝas pli komenca al la klavovojo (kiel ĉe la [[klaviceno]]), ĉar oni unue devas superi la premon pezantan sur la valvo. Ĉikaze oni povas influi la ek- kaj elsonadon de la fajfilo. Jen klara diferenco al piano, je kiu la kordo estas frapata nur fine de la klavovojo kaj la svingo de la klavo destinas la kvaliton de la dum tio ekestanta sono. Tial oni preferas ĉe orgeno la el-fingran ludadon, se la bezonata fortostreĉo permesas tion, malsame kiel ĉe la pianludado, je kiu oni levas la manon por ĉerpi svingon por la fingrofrapo.

Je pneumatikaj aŭ elektronaj traktilaroj tamen la prempunkto ne estas sentebla, ĉar la kontraŭpezon de la klavo kaŭzas ne la valvo, sed propraj risortoj. La fortostreĉo estas malalta, tiel ke plenmane ludenda muziko estas pli facile realigebla. Tamen oni ne povas influi la fariĝon de la valva malfermado. Pneŭmatikaj traktilaroj krome malfaciligas pro sia malrapida reago la artikuladon kaj postulas alkutimiĝon de la ludanto. Sur orgeno oni kutime pli klare frazigas kaj artikulas ol sur klavarinstrumentoj kun kordoj, ĉar la tono ne perdiĝas.

Pedalaron oni povas ludi kaj per la pintoj kaj per la kalkanoj (kalkanumoj) de ambaŭ piedoj. Pro tio oni povus ludi ĝis kvarvoĉa, kio tamen praktike nur maloftegas. Grava metodo estas la antaŭen- aŭ malantaŭen metado de piedo, ankaŭ la glitado de klavo al klavo estas kutima. La [[Fingrado|piedumadon]] oni povas noti kiel la [[fingrado]]n per apartaj signoj en la notojn, sed ne ĉiuj orgenistoj sammaniere uzas ilin. Ĝis en la 19-a jarcento multaj orgenistoj preferis la perpintan ludadon, ofte ja pro la konstruformo de la pedaloj, kiu ebligis sencoplene uzi la kalkanumon nur ĉe kombinaĵoj inter malsupraj kaj supraj klavoj . La ''Germani-tekniko'' (laŭ [[Fernando Germani]]) samrangigas pinton kaj kalkanumon, kio unuan fojon ebligis [[Legato (muziko)|striktan ligadon]] ankaŭ sur la pedalaro.

Dum la ludado de [[antikva muziko]] oni nuntempe ree atentas historiajn fingradojn kaj piedumadojn samkiel senteman artikuladon. Ankaŭ la realigo de la ornamentado gravegas pri tio.

=== Pedagogio ===

Kontraŭe al la ludado de multaj aliaj instrumentoj la orgenludadon kutime oni ne povas lerni ĉe [[muziklernejo]]. Krom la [[konservatorio]]j aŭ [[Muzika altlernejo|muzikaj altlernejoj]] unuavice instruas ĉefoficaj [[eklezimuzikisto]]j. Ĉar ankaŭ bezonatas provluda instrumento, kaj se tiu ĉi ne disponeblas ekz. en muzika altlernejo, necesas strikta kunlaboro kun loka eklezikomunumo. Kompense tiu ĉi ofte postulas kunagadon je la muzika formado de la diservo. Ekde la apero de digitalaj sakralorgenoj tamen nun disponeblas pli provludaj instrumentoj, kio ĉirilate malpliigas la dependecon de eklezia komunumo. Ofte ontaj orgenistoj jam sufiĉe kontentige ludas pianon, je kio tamen oni ne subtaksu la gravajn diferencojn en la ludotekniko. Studado ĉe piano ne povas anstataŭi la orgenon, ne nur pro la manka pedalaro. Multaj pedagogoj postulas la pianludon kiel kondiĉo por la orgenludo, tamen laŭ ludodeknika konsidero la regado de la pianludado ne necesas por la ellernado de la orgenludo.

Sistemaj instrulibroj ekzistas nur ekde la mezo de la 19-a jarcento. Al la plej konataj verkoj apartenas la instrulibroj de [[Karl Straube]], [[Ernst Kaller]], [[Marcel Dupré]] aŭ [[Rolf Schweizer]], kiuj tamen preskaŭ nur temas pri la literaturludado. Sur la kampo de la improvizado estas nur malmulte da renoma literaturo, tiel ke improvizadon oni lernas plejparte transfake aŭ en la flankaj fakoj kiel kompozicio kaj muzikteorio.

== Akirado kaj vartado ==

La akirado de orgeno estas granda projekto komparebla pli malpli kun domkonstruado. Nur je instrumentoj ĝis la grando de ĉirkaŭ hejmorgeno la dimensioj estas pli malgrandaj. La fazo de planado, do antaŭ ol oni ekproduktos la orgenon, nur malofte finiĝas antaŭ unu jaro. Dum ĉi tiu fazo la komisianto (ekz. eklezia komunumo, tenanto de koncertejo, altlernejo), orgenisto(j) kaj orgenkonstruisto samkiel eventuale ekspertizistoj kaj oficejoj (monumentprotekta, eklezia oficejo) decidas la dispozicion kaj la aspekton de la orgeno kaj evoluigas financoplanon. Post la plandado de orgeno la konstruado de mezgranda instrumento mem daŭras ĝis unu kaj duona jaro (ĉ. 4000 laborhoroj). Ĉi tiu finiĝas per tio, ke oni komplete muntas la orgenon en la metiejo. La enkonstruado en la destinitan ejon postulas ĉirkaŭ du kromajn monatojn, aldoniĝas ĉirkaŭ kvar ĝis ses semajnoj por la sona alĝustigo (vd. ankaŭ: [[intonacio]]). Unuopa novkonstruita orgenregistro kostas nun, depende de grando, materialo kaj konstrumaniero inter 50.000 kaj 20.000 eŭrojn.

Orgenojn oni agordas plejofte ĉiujare, je kio tamen nur ĉiun duan jaron okazas kompletagordo inkluzive miksturoj. La lamenvoĉojn laŭbezone mem agordas la orgenistoj. Agordado de mezgranda orgeno (20 ĝis 30 registroj) daŭras ĉirkaŭ unu tagon kaj kostas ĝis mil eŭrojn. Proksimume ĉiujn 15 ĝis 25 jarojn oni devas komplete purigi orgenon, ĉar alikaze sedimentoj de polvo kaj malpuraĵoj influas la teknikan solidecon, kaj ekz. malgrandaj, malfermaj fajfiloj ne plu estus ludeblaj. Dum kompletpurigo oni elkonstruas kaj ĝenerale vartas la kompletan fajfilaron samkiel ĉiujn ventkestojn. Je mezgranda orgeno ĉi tiuj laboroj kostas 20.000 ĝis 30.000 eŭrojn, kaze ke ne necesas kromaj riparlaboroj.

Ekde meze de la 1990-aj jaroj la merkato por uzataj malgrandaj kaj mezgrandaj orgenoj pligraviĝas, ĉar en Eŭropo pli kaj pli preĝejoj estas malfunkciigataj aŭ alie uzataj, kaj pro tio la oferto estas sufiĉe granda. Tio ĉi precipe por finance malfortaj tenantoj estas interesa alternativo, ĉar translokigo estas klare malpli kosta ol novkonstruaĵo, malgraŭ la konsiderindaj elspezoj por la alĝustigo.

Aliflanke ankaŭ la orgenkonstruistoj interesiĝas pri unuopaj historiaj registroj uzeblaj por rekonstruadoj aŭ restaŭrigoj. Tio precipe kaŭziĝas en tio, ke la malpurigoj kaj misproporciaĵoj en la orgenmetalo estas nur elspezege reprodukteblaj.

En Germanio nuntempe ekzistas ĉirkaŭ 170 orgenkonstruaj firmaoj kun 2500 dungitoj.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/19990504164448/http://members.aol.com/ReinerJank/org-faq.htm FAQ Orgel], Zugriff am 5.11.2006&lt;/ref&gt; En la ''Orgeldatenbank Berlin'' (dokumentejo pri orgenoj) tiutempe estas registritaj 53.000 orgenoj en Germanio.&lt;ref&gt;[http://aedv.cs.tu-berlin.de/projects/orda/ Homepage des ORDA-Projektes]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zugriff am 5.11.2006&lt;/ref&gt; Kompare: La katolika eklezio posedas en Germanio ĉirkaŭ 24.500 preĝejojn.&lt;ref&gt;[http://www.liturgie.de/liturgie/index.php?datei=info/aktuelles/aktuell20051220&amp;bereich=info Deutsches Liturgisches Institut], Zugriff am 5.11.2006&lt;/ref&gt;. Kia estas la situacio en aliaj landoj, tio estas esplorenda.

== Famaj orgen-konstruistoj ==
* [[Johann Nepomuk Holzhey]]
* [[Franz Rieger (orgenkonstruisto)|Franz Rieger]]
* [[Arp Schnitger]]
* [[Gottfried Silbermann]]

== Gravaj komponistoj, kiuj verkis por orgeno ==
* [[Johann Sebastian Bach]]
* [[Nikolaus Bruhns]]
* [[Dietrich Bŭtehude]]
* [[César Franck]]
* [[Gabriel Pierné]]
* [[Max Reger]]
* [[Marcel Dupré]]
* [[Siegfried Reda]]

== Vidu ankaŭ ==
La klarigoj de kelkaj fakterminoj pri la orgeno troviĝas en la [[Orgen-glosaro]].
* [[Orgenisto]], [[Listo de orgenistoj]], [[:Kategorio:Orgenistoj]]
* [[Orgenmuziko]], [[Listo de orgenkomponistoj]], [[:Kategorio:Orgenmuziko]]
* [[orgenkonstruo]], [[Listo de orgenkonstruantoj]], [[:Kategorio:Orgenkonstruistoj]]
* [[Registro (orgeno)]], [[Listo de orgenregistroj]]
* [[Eklezimuzikisto]]

'''Variantoj kaj parencaj instrumentoj'''
* [[Pozitivo (orgeno)|Pozitivo]], [[Portativo]], [[Rigalo]]
* [[Gurdo]], [[Kinorgeno]], [[Akvorgeno]], [[Hejmorgeno]]
* [[Elektronika orgeno]], [[Sintezilo]]

'''Krome'''
* [[Aerofono]]
* [[Pleno]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Literaturo ==
=== Vortaroj, leksikonoj ===
* Hermann J. Busch, Matthias Geuting (Hrsg.): ''Lexikon der Orgel'', Laaber-Verlag, [[Laaber]] 2007, ISBN 978-3-89007-508-2
* Praet, Wilfried (red.). Orgena Vortaro - nederlanda, angla, germana, dana, norvega, franca, hispana, katalana, itala, [[Esperanto]]. Zwijndrecht (Belgio): CEOS 1989, 330&amp;nbsp;p. (la Esperanta parto de David G. Hill; kun multaj ilustraĵoj). ISBN 90-900274-2-4

=== Orgenkonstruo ===
* Wolfgang Adelung: ''Einführung in den Orgelbau.'' 2., überarb. u. erw. Auflage, Breitkopf &amp; Härtel, Wiesbaden 1992, ISBN 978-3-7651-0279-0
* [[Hans Klotz]]: ''Das Buch von der Orgel.'' 13. Auflage, Bärenreiter, Kassel 2000, ISBN 978-3-7618-0826-9
* Michael Bosch, Klaus Döhring, Wolf Kalipp: ''Lexikon Orgelbau.'' Bärenreiter, Kassel 2007, ISBN 978-3-7618-1391-1
* Alfred Reichling (Hrsg.): ''Orgel.'' [[MGG Prisma]]. Bärenreiter, Kassel u.&amp;nbsp;a. 2001, ISBN 978-3-7618-1622-6
* Bernhard Ader: ''Orgelkunde.'' In: Hans Musch (Hrsg.): ''Musik im Gottesdienst.'' Band 2, ConBrio, Regensburg 1994, S. 256ff. ISBN 978-3-930079-22-3
* Winfred Ellerhorst: ''Handbuch der Orgelkunde.'' Einsiedeln 1936, Frits Knuf, Buren 1986 (3. Repr.), ISBN 90-6027-519-5
* Bédos de Celles, Dom François. ''L’art du facteur d’orgues.'' Band/Tome I: 1766; Band/Tome II: 1770; Band/Tome III: 1778; Faksimile-Nachdruck hrsg. v. Christard Mahrenholz. Bärenreiter, Kassel, 1976/1977

=== Orgenmuziko ===
* Klaus Beckmann: ''Repertorium Orgelmusik: Komponisten, Werke, Editionen; 1150–1998; 41 Länder; eine Auswahl = A bio-bibliographical index of organ music.'' Schott, Mainz 1999, 2., neu bearb. und erw. Aufl., ISBN 3-7957-0358-1
* Rudolf Faber, Philip Hartmann (Hrsg.): ''Handbuch Orgelmusik. Komponisten, Werke, Interpretation.'' Bärenreiter, Kassel 2002, ISBN 3-476-01877-6
* Victor Lukas: ''Reclams Orgelmusikführer.'' Reclam, Stuttgart 2002, ISBN 3-15-008880-1
* Arnfried Edler (u. Mitarb. von Siegfried Mauser): ''Geschichte der Klavier- und Orgelmusik'', in 3 Bänden, Laaber-Verlag, Laaber 2007, ISBN 978-3-89007-674-4
* Hermann J. Busch: ''Zur Interpretation der französischen Orgelmusik'', Verlag Merseburger, Kassel 1986, ISBN 3-87537-214-X

=== Historio de la orgeno ===
* Peter Williams: ''The Organ in Western Culture 750–1250.'' Cambridge University Press, Cambridge 1993, ISBN 0-521-61707-3 (engl.)
* Sonnaillon, Bérnard: ''L’ orgue. Instrument et musiciens.'' Office du Livre, Editions Vilo. Paris 1984, ISBN 2-7191-0211-3
* Sumner, William Leslie: ''The Organ. Its Evolution, Principles of Construction and Use.'' St. Martin’s Press. New York 1981
* Curt Sachs: ''The History of Musical Instruments.'' W. W. Norton &amp; Company, Inc. Publishers. New York, 1968 (Titel der deutschen Originalausgabe: ''Geist und Werden der Musikinstrumente,'' 1929)

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj|commonscat=Organs (music)|ReVo=orgen}}
* [http://www.orgelmagazin.com Das Internet-Orgelmagazin – Reta magazino pri l' temo orgeno] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080509062435/http://www.orgelmagazin.com/ |date=2008-05-09 }}
* [http://orgelsite.nl Fotoj kaj dispozicioj de multaj orgeno el Nederlando, Belgio kaj Germanio]
* [http://www.gdo.de/ Gesellschaft der Orgelfreunde (GdO)] (i.a. kun informoj pri orgenmuzeoj)
* [http://die-orgelseite.de/kurioses.htm „Orgenkuriozaĵoj“]
* [http://orgelwelt.eu Orgelwelt: Galerio kun multaj bildoj pri orgenoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://orgel.home.pages.de Fakverko: La ekleziorgeno el fizika rigardo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (kun kelkaj malprecizaĵoj kaj mankoj)

{{Portalo Muziko}}
{{elstara}}
{{ADLS|2008|45}} &lt;!-- kaj 46 --&gt;
{{Tradukitaĵo|de|Orgel|revizio=40932057|enmetrevizio=1512802}}

[[Kategorio:Orgeno| ]]
[[Kategorio:Muzikaj instrumentoj]]
[[Kategorio:Klavarinstrumentoj]]
[[Kategorio:Blovinstrumentoj]]</text>
      <sha1>cgl0bdsq4urov26jzh5cfvmnooyg5lm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝablono:ĈefPaĝoMondAktualaĵo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>20057</id>
    <revision>
      <id>9413089</id>
      <parentid>9408607</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tageventoj */</comment>
      <origin>9413089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3682" sha1="m1rof5oqb6aff387576xuze50d8p148" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
== Instrukcioj==
Bonvenon al la Aktualaĵa ŝablono por la ĉefpaĝo. Ni volas viajn aktualaĵojn, sed bonvolu memori ĉi-tiujn petetojn:
# Bonvolu meti nur 6–8 aktualaĵojn sur la ĉefpaĝon. Se estas pli ol 8, transmetu la plej malnovajn aktualaĵojn al la artikolo [[{{NUNAMONATNOMO}} de {{NUNAJARO}}]] (eventoj de la antaŭa monato en la paĝon pri tiu monato), se vi estas certa ke temas pri historie grava okazaĵo, aldonu ankaŭ '''mallongan''' noton pri ĝi al la artikolo [[{{NUNAJARO}}]] (tamen '''ne''' forigu la &quot;kaj pli...&quot;-parton).
# Bonvolu uzi kompletajn frazojn kun bona gramatiko.
# Kiam eble, bonvolu ĝisdatigi la bildon kun nova 90px-a bildo, laŭ la temo de via aktualaĵo. Uzu la format-ekzemplon.
==Tageventoj==
&lt;/noinclude&gt;

{| style=&quot;font-family:sans-serif;&quot;
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot; style=&quot;background-color:#F9F0F0; padding:0.3em 0.5em;&quot; |
&lt;div style=&quot;float:right;width:110px;font-size:small;font-style:italic;text-align:center;margin-left:1px;margin-top:15px;&quot;&gt;

&lt;!--
Metu novan bildon post tiuj komentoj. Ĝi estu &quot;90px&quot; larĝa (110px se signife pli larĝa ol longa) kaj laŭ la formato:
&lt;div style=&quot;border: none;&quot;&gt;[[Dosiero:Bildo.jpg|900px|eta]]&lt;/div&gt;&lt;small&gt;Eta priskribo&lt;/small&gt;

Forigu la malnovan bildon.
Bildo komenciĝas malsupre:
--&gt;
&lt;div style=&quot;border: none;&quot;&gt;
[[Dosiero:Севастополь. Панорама Оборона Севастополя (1).jpg|90ra]]&lt;/div&gt;{{centre|&lt;small&gt;Muzeo &quot;Sieĝo de Sebastopolo&quot;&lt;/small&gt;}}
&lt;!-- Fino de la bildo. --&gt;
&lt;/div&gt;
;{{dato|24|06|2026}} 
* {{flago|Venezuelo}} [[Tertremo]] en [[Venezuelo]] okazigis almenaŭ 32 mortojn, multajn vunditojn kaj damaĝojn.
;{{dato|20|06|2026}} 
* {{flago|Bolivio}} La [[prezidanto de Bolivio]] deklaras [[krizostato]]n post ses semajnoj da protestoj.
;{{dato|18|06|2026}} 
* {{flago|Usono}}{{flago|Irano}}{{flago|Israelo}}{{flago|Libano}} Oni subskribis batalhalton inter [[Usono]] kaj [[Irano]], sed [[Israelo]] pluigas sian invadatakon en [[Libano]]n. 
;{{dato|10|06|2026}} 
* {{flago|Unuiĝinta Reĝlando}} Amasaj kontraŭenmigrintaj tumultoj eksplodis en [[Belfasto]] post kiam rifuĝinto de [[Sudano]] ponardis kaj grave vundis lokanon surstrate.
* {{flago|Rusio}}{{flago|Ukrainio}} Ukraina flugroboto atakis kaj forbruligis en [[Sebastopolo]] [[cikloramo]]n (muzeon-panoramon) &quot;Sieĝo de Sebastopolo&quot;, kies pentraĵojn, dediĉitajn al la defendo de la urbo fare de la rusa armeo kontraŭ eŭropaj kaj turkaj invadintoj dum la [[Krimea milito]], faris en 1901–1904 rusia pentristo [[Franz Roubaud]].
;{{dato|09|06|2026}} 
* {{flago|Usono}}{{flago|Kanado}}{{flago|Meksiko}} Startas la [[Futbala Mondpokalo 2026]].
;{{dato|8|06|2026}} 
* {{flago|Filipinoj}} Tertremo ĝis 8,1 [[Skalo de Richter|ML]] forta okazis ĉe la insulo [[Mindanao]] ([[Filipinoj]]), detruante pli ol {{unuo|3100}} konstruaĵojn kaj pereigante almenaŭ 145 homojn.
;{{dato|4|06|2026}}
* {{flago|EU}} [[Eŭropa Parlamento]] anstataŭigis en siaj komputiloj la [[Serĉilo Google|serĉilon Google]] per [[Francio|francia]] serĉilo [[Qwant]].
;{{dato|3|06|2026}} 
* {{flago|Sud-Koreio}} Balotoj de guberniestroj kaj urbestroj okazis en [[Sud-Koreio]]: la reganta [[Demokrata Partio de Koreio]] ricevis 12 lokojn, la opozicia [[Partio de Popola Potenco]] gajnis 4 postenojn, inkluzive tiun de urbestro de [[Seulo]].
;{{dato|1|06|2026}}
* {{flago|Esperanto}}{{flago|Barato}} Forpasis [[Probal Dasgupta]], prezidanto de la [[Akademio de Esperanto]] kaj eksa [[Prezidanto de UEA]].

&lt;!-- KIAM VI FORIGAS LA MALNOVAJN, transmetu ilin al la koncernataj monatoj, kiuj estas la arkivaj paĝoj de ĉi-ŝablono. --&gt;

|}
&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Ŝablono:Ĉefpaĝo|{{PAĜNOMO}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m1rof5oqb6aff387576xuze50d8p148</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Barcelono</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20182</id>
    <revision>
      <id>9412502</id>
      <parentid>9358330</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29260" sha1="304zxq16xcu3u7569fljgg30un06241" xml:space="preserve">{{AliajSignifoj|Barcelona}}
{{Geokesto2 | urbo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Barcelono
| devena_nomo              =
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|-|''Barcelona''}}
| alia_nomo1               = {{LingvoKunNomo|ca|katalun|''Barcelona''}}
| kategorio                = urbo
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               =
| oficiala_nomo            = Barcelona
| moto                     =
| kromnomo                 =
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   =
{{Pluraj bildoj
 | pozicio     = centre
 | direkto     = vertikala
 | larĝeco = 300
 | dosiero1 = Barcelona montage.jpg
 | dosiero2 = Barcelona collage.JPG
 | dosiero3 = Collage Barcelona 2.0.jpg
 | dosiero4 = Collage de la ciudad de Barcelona, Cataluña, España.png
 | dosiero5 = BarcelonaCard.jpg
 | piedlinio = Fotomuntaĵo
}}
| dosiero_grandeco           = 300px
| dosiero_priskribo         = Vidoj de Barcelono
&lt;!-- *** Simboloj *** --&gt;
| flago                     = Flag of Barcelona.svg
| flago_noto               = flago &lt;!-- por eviti nedeziratan ruĝan ligilon pri mankanta e-lingva artikolo aparta pri la urba flago --&gt;
| blazono                   = Escut de Barcelona.svg
| blazono_noto              = blazono &lt;!-- por eviti nedeziratan ruĝan ligilon pri mankanta e-lingva artikolo aparta pri la urba blazono --&gt;
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto_tipo            = Provinco
| distrikto                 = {{provinco Barcelono}}
| municipo                  = Barcelonès
| municipo_tipo             = Komarko
| histregiono_faldo         =
| histregiono               =
| histregiono1              =
| histregiono2              =
| histregiono3              =
&lt;!-- *** Familio *** --&gt;
| parto                     =
| ŝoseo                    = -
| ŝoseo_tipo               = Transporto
| ŝoseo1                   = [[Flughaveno de Barcelono]]
| ŝoseo1_tipo              = flughaveno
| ŝoseo2                   = [[Haveno de Barcelono]]
| ŝoseo2_tipo              = haveno
| rivero                    = Llobregat
| rivero1                   = Besòs
| montaro_tipo              =
| montaro                   =
| urbo                      =
| limo                      = Mediteraneo
| memorindaĵo_tipo         = Memorindaĵoj
| memorindaĵo_faldo        = 1
| memorindaĵo              = [[Palaco de la Kataluna Muziko|Palaco de Muziko]]
| memorindaĵo1             = Katedralo de Barcelono
| memorindaĵo2             = Templo Sankta Familio
| memorindaĵo3             = Casa Milà
| konstruaĵo               = Turo Agbar
| konstruaĵo1              =
| konstruaĵo_tipo          = Turo
| geologio                  =
| geologio_tipo             =
| geologio_montrilo         =
| planto                    = Parko Güell
| planto_tipo               = Parko
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| situo            = Barcelono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| leviĝo           = 9
| lat_d             = 41
| lat_m             = 22
| lat_s             = 57
| lat_NS            = N
| long_d            = 02
| long_m            = 10
| long_s            = 37
| long_EW           = E
| plej_alta_leviĝo          = 512
| plej_alta_situo            =
| plej_alta_lat_d            =
| plej_alta_long_d           =
| plej_malalta_leviĝo           = 0
| plej_malalta_lat_d             =
| plej_malalta_long_d            =
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 100.4
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 1621537
| loĝantaro_dato          = 2008
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita              = 3-a jarcento a.K.
| establita_tipo         = Fondo
| dato                     =
| urbestro                   = Ada Colau
| ĉefulo                    =
| ĉefulo_tipo               =
| ĉefulo_partio             =
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 08.0XX
| areo_kodo                =
| areo_kodo_tipo           =
| kodo                     =
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    =
| kodo1_tipo               =
| kodo2                    =
| kodo2_tipo               =
&lt;!-- *** UNESCO ktp. *** --&gt;
| unesko_nomo               = Hospitalo de Sant Pau
| unesko_jaro               = 1997
| unesko_tipo               = kultura heredaĵo
| unesko_kriterioj          = i, ii, iv
| unesko_regiono            = 4
| unesko_numero             = 804
&lt;!-- *** Liberaj kampoj *** --&gt;
| libera                    = [[Somera Olimpiko 1992]]
| libera_tipo               = Okazejo
| libera1                   =
| libera1_tipo              =
| libera2                   =
| libera2_tipo              =
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      =
| mapo_fono                 =
| mapo_priskribo             = Situo enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      =
| mapo1_fono                   =
| mapo1_priskribo              = Situo enkadre de Katalunio
| mapo1_lokumilo               = Katalunio
| mapo2                      =
| mapo2_fono                   =
| mapo2_priskribo              = Situa mapo de Barcelono
| mapo2_lokumilo               = Barcelono
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.barcelona.cat www.barcelona.cat]
| commons                   = Barcelona
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                    = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center|frame-width=260}}
}}

'''Barcelono'''&lt;ref&gt;[http://vortaro.net/#Barcelono Barcelono en vortaro.net]&lt;/ref&gt; (''Barcelona'', [[katalune]] [bərsə'lonə] kaj [[hispane]] [barθe'lona]) estas la [[ĉefurbo]] de la [[aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]], nord-oriente en [[Hispanio]], de la komarko [[Barcelonès]] kaj de la [[Provinco Barcelono]].

La urbo estas la 2-a plej granda en Hispanio (post [[Madrido]]) kaj la plej granda de Katalunio, krom la 11-a de la [[Eŭropa Unio]]. Ĝi estas centro de la [[metropola areo de Barcelono]] (el ĉirkaŭ tri ĝis kvin milionoj da loĝantoj), kun 1 620 343 loĝantoj en 2018.&lt;ref&gt; «Estadística del Padrón Continuo a 1 de enero de 2016». INE. &lt;/ref&gt; La metropola areo faras ĝin la 6-a plej loĝata de la [[Eŭropa Unio]].

La urbo posedas [[MEP]] de 142 223 milionoj da usonaj dolaroj kaj porpersona MEP de po 30 619 usonaj dolaroj, nome MEP PPA de 36 240 usonaj dolaroj,&lt;ref&gt;[https://www.mckinsey.com/featured-insights/urbanization/urban-world-the-global-consumers-to-watch «Urban world: The global consumers to watch»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190712092322/https://www.mckinsey.com/featured-insights/urbanization/urban-world-the-global-consumers-to-watch |date=2019-07-12 }}. Konsultita la 29an de julio 2019.&lt;/ref&gt; kio faras ĝin la dua metropola areo hispana laŭ ekonomia aktiveco; kaj la 17-a de Eŭropo post: [[Londono]], [[Parizo]], [[Metropola regiono Rejno-Ruhr|Rejno-Ruhr]], [[Amsterdamo]], [[Milano]], [[Bruselo]], [[Moskvo]], [[Frankfurto ĉe Majno]], [[Munkeno]], [[Madrido]], [[Berlino]], [[Vieno]], [[Romo]], [[Kopenhago]], [[Stokholmo]], [[Birmingham]].

Ĝi situas ĉe [[Mediteraneo]], 120&amp;nbsp;km sude de [[Pireneoj]] kaj de la franca [[Landlimo|limo]] sur malgranda marborda ebenaĵo limigita kun la maro oriente, kun la montaro [[Collserola]] okcidente, kun la rivero [[Llobregat]] sude kaj la rivero [[Besós]] norde.

La historio de Barcelono estas longdaŭra ja 4000 jaroj, ekde la fino de la [[Neolitiko]], kun la plej fruaj restaĵoj trovitaj en la teritorio de la nuna urbo, ĝis la aktualo. La frua historio de ties loĝantoj kunigas [[iberoj]]n, [[Antikva Romo|romianoj]]n, [[Judismo|judojn]], [[visigotoj]]n, [[Islamo|islamanojn]] kaj [[kristano]]jn. Kiel ĉefurbo de Katalunio kaj dua plej grava urbo en Hispanio, la tiel nomita Grafurbo (pro la iama Barcelona Graflando) forĝis sin gravecon laŭlonge de la tempopaso, el malgranda [[Romia Imperio|romia kolonio]] ĝis iĝi urbo ege aprezata internacim pro aferoj kiel ties ekonomio, ties arta heredo, ties kulturo, ties sporta vivo kaj ties socia vivo.

Barcelona estis scenejo de diversaj internaciaj eventoj kiuj kontribuis al plifirmigo de ĝia graveco. La plej konataj estis la Internaciaj Ekspozicioj de 1888 kaj de 1929. Poste, en la jaro [[1992]] okazis la [[Somera Olimpiko 1992|Olimpikoj en Barcelono]]. Somere [[2004]] okazis la [[Universala Forumo de Kulturoj|Internacia Forumo de Kulturoj]]. Krome la urbo estas sidejo de la sekretariaro de la [[Unio por la Mediteraneo]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100115071202/http://www.lavanguardia.es/lv24h/20081104/53572856738.html «Barcelona, elegida oficialmente sede del secretariado de la Unión por el Mediterráneo.»] ''La Vanguardia''.&lt;/ref&gt;

En [[1909]] okazis en Barcelono la [[5-a UK 1909|5-a Universala Kongreso de Esperanto]] kun ĉeesto de [[Ludoviko Zamenhof]]. Inter 1936 kaj 1939 la urbo suferis la tragedion de la [[Hispana Enlanda Milito]], eĉ pli ol aliaj areoj de la lando, sed ĝi ankaŭ spertis la tiaman socian revolucion. Aŭguste [[2019]] okazis la [[92-a SAT-Kongreso 2019|SAT-kongreso]], kiu estis dediĉita al tiuj historiaj eventoj.

En la aktualo, Barcelono estas agnoskita kiel [[mondurbo]] pro sia kultura, financa, komerca kaj turisma graveco. Posedas unu el la [[Haveno de Barcelono|havenoj]] plej gravaj de la Mediteraneo kaj ĝi estas ankaŭ grava punkto de komunikado inter Hispanio kaj Francio, pro la facila konekto pere de aŭtoŝoseo kaj [[rapidtrajno]]j. La [[Flughaveno de Barcelono|Flughaveno de Barcelono-El Prat]], je 15 km de la urbocentro, estis uzita de pli ol 50,1 milionoj da pasaĝeroj en 2018.&lt;ref name=&quot;pasajeros_aeropuerto&quot;&gt;[http://estadisticas.aena.es/csee/ContentServer?pagename=Estadisticas/Home Estadísticas de tráfico aéreo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080108081527/http://estadisticas.aena.es/csee/ContentServer?pagename=Estadisticas%2FHome|date=2008-01-08}}
Alirita la 26an de marto 2019 en la retejo de [[Aena]]&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:BCN01.JPG|eta|Barcelono el aviadilo.]]

== Geografio ==
=== Situo ===
[[Dosiero:Municipio de Barcelona (Provincia de Barcelona).svg|eta|[[Municipa teritorio]] de Barcelono en la [[Provinco Barcelono|provinco]].]]
La urbo de Barcelono estas sur la mediteranea marbordo de la [[Iberia Duoninsulo]], ĝuste en la centro de la [[delto|deltoj]] de la riveroj [[Llobregat]] sudokcidente kaj [[Besós]] nordoriente. Ĝia municipa teritorio limas, el sudo nordorienten kaj laŭ laŭhorloĝa direkto, kun la jenaj municipoj: [[El Prat de Llobregat]], [[Hospitalet de Llobregat]], [[Esplugues de Llobregat]], [[Sant Just Desvern]], [[Sant Feliu de Llobregat]], [[Molins de Rei]], [[Sant Cugat del Vallès]], [[Sardañola del Vallés]], [[Montcada i Reixac]], [[Santa Coloma de Gramanet]] kaj [[Sant Adrià de Besòs]]. La du unuaj kaj la du lastaj estas la municipoj kun kiuj la urbo havas plej fortan kontakton, pere de densa urba reto sinsekva kiu ligas ilin, male San Cugat del Vallés kaj Sardañola del Vallés estas tro fore apartigitaj de Barcelono, ĉar la montaro Litoral kaj la natura parko de la montaro [[Collserola]] funkcias kiel naturaj bariloj.

Barcelono havas malgrandan parton de sia municipa teritorio en la deklivo de la rivero Llobregat sur la montaro Collserola. Temas pri Vallvidrera kaj Les Planes, kiuj troviĝas iom interne ene de la natura parko de Collserola. Formas parton de ties municipa teritorio ankaŭ la romanika ermitejo de Santa Creu d'Olorda, inter la [[Vallès Occidental]] kaj la [[Baix Llobregat]].

Barcelono estas la ĉefurbo de la komarko [[Barcelonés]], kiu estas formata de la municipoj Barcelono, [[Hospitalet de Llobregat]], [[Badalona]], [[Santa Coloma de Gramanet]] kaj [[Sant Adrià de Besòs]]. Tiu komarko limas norde kun la [[Okcidenta Vallés]], nordoriente kun la komarkoj [[Orienta Vallés]] kaj [[Maresme]], oriente kaj sudoriente kun la Mediteranea Maro kaj okcidente kun la komarko [[Baix Llobregat]].

'''Limaj urboj:'''&lt;ref&gt;[https://www.google.es/maps/place/Barcelona/@41.39479,2.1487679,12z/data=!3m1!4b1!4m2!3m1!1s0x12a49816718e30e5:0x44b0fb3d4f47660a Google Maps (Barcelona)] google.es/maps
Alirita la 10an de marto 2015.&lt;/ref&gt;
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width =&quot;40%&quot; border = 2 align=&quot;center&quot;
|-----
| width =&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Nordokcidente:'' [[San Cugat del Vallés]]
| width =&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Norde:'' [[Sardañola del Vallés]] kaj [[Moncada y Reixach]]
| width =&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Nordoriente:'' [[Santa Coloma de Gramanet]] kaj [[San Adrián de Besós]]
|-----
| width =&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Okcidente:'' [[Molins de Rey]], [[San Feliú de Llobregat]], [[San Justo Desvern]] kaj [[Esplugas de Llobregat]]
| width =&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Dosiero:Rosa de los vientos.svg|75ra]]
| width =&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Oriente:'' [[Mediteraneo]]
|-----
| width =&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Sudokcidente:'' [[Hospitalet de Llobregat]] kaj [[El Prat de Llobregat]]
| width =&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Sude:'' [[Mediteraneo]]
| width =&quot;10%&quot; align=&quot;center&quot; | ''Sudoriente:'' [[Mediteraneo]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Distriktoj ===
[[Dosiero:MapaBCN Distritos01.jpg|eta|dekstre|250ra|Distriktoj de Barcelono.]]

Kvartaloj de Barcelono estas [[Pedralbes]] kaj aliaj. La ''[[Eixample]]'' (etendaĵo) estas distrikto de Barcelono inter la malnova urbo (''Ciutat Vella'') kaj kio estis iam ĉirkaŭaj urbetoj (Sants, Gràcia, Sant Andreu ktp.). Konstruita en la 19-a kaj frua 20-a jarcentoj, iuj partoj de la ''Eixample'' estis multe influitaj de modernismaj arkitektoj, kies ĉefulo estas [[Antoni Gaudí]]. Aliaj distriktoj estis [[Gràcia]], [[Horta-Guinardó]], [[Les Corts (distrikto)|Les Corts]], [[Sarrià-Sant Gervasi]] ktp.

Gravaj avenuoj de Barcelono estas [[Diagonala Avenuo]] kaj [[Meridiana Avenuo]].

== Historio ==
Laŭ [[sagao]], la urbo (''Barcino'') estis fondita de [[Hamilkar Barka]], patro de [[Hanibal Barka]] el [[Kartago]]. Post tio trakonstruis la urbon la [[Romio|romianoj]] al [[fortikaĵo|kastro]] . La centro de la urbo kuŝis sur ''Mons Taber'', sur malgranda monteto proksime al la tiama Konsildomo (''Plaça de Sant Jaume''). Oni povas ankoraŭ hodiaŭ trovi restaĵojn de la romia [[urbomuro]] en la praurba parto. Gravaj romiaj trovitaĵoj estas ekspoziciitaj ĉe ''Plaça del Rei''. En la 5-a jarcento la urbon konkeris [[visigotoj]], en la 8-a jc. la [[maŭro]]j. En [[801]] konkeris la urbon la franca reĝo. Je [[985]] disrabis Barcelonon Al-Mansur, armeestro de [[Kordovo (Hispana urbo)|Kordovo]].
[[Dosiero:HospitaldeSantPau.jpg|eta|maldekstra|Hospitalo de Sant Pau - Monda heredaĵo de Unesko]]
En la mezepoko Barcelono estis ĉefurbo de Reĝlando de [[Aragono]] kaj elstara mara kaj komerca potenco en la okcidenta Mediteranea maro, kun gravaj posedaĵoj, kiel [[Sardio]] kaj [[Sicilio]]. Ekde la 15-a jarcento, post la [[Kompromiso de Caspe]] ([[1412]]) kaj la [[Kataluna Interna Milito|enlanda milito]] ([[1462]]-[[1472]]), la urbo perdis potencon, unue favore al [[Valencio]] kaj poste al [[Kastilio|kastiliaj urboj]]. La malvenko en la [[milito de postveno de Hispanio|milito de hispana sukcedo]] ([[1701]]-[[1714]]) post [[sieĝo]] kaj la postaj reprezalioj de [[Filipo la 5-a (Hispanio)|Filipo la 5-a de Kastilio]] plimalfortigis kaj katenis la urbon ĝis meze de la 19-a jarcento, kiam estiĝis permeso malkonstrui la urbomurojn.
[[Dosiero:Palau_de_musica_2.JPG|eta|maldekstra|[[Palaco de la Kataluna Muziko]]. Enirejo.]]
La ekonomia [[bonfarto]] permesis rapidegan plilarĝigon de la urbo, kiu ensorbis diversajn antaŭurbojn kiel Sants, Gràcia kaj Sarrià. Partoj de la urbo aldoniĝis post eventoj, kiel la [[Internacia ekspozicio|internaciaj ekspozicioj]] de [[1888]] kaj [[1929]], la [[Somera Olimpiko 1992|Olimpikaj ludoj]] ([[1992]]) aŭ la Forumo de la Kulturoj ([[2004]]).

Dum la [[Hispana Enlanda Milito]] la urbo suferis multajn militajn malfacilaĵojn inter kiuj malsatego kaj mortiga konstanta bombardado.&lt;ref&gt;[[Eduardo Vivancos]]: ''Notoj el mia taglibro'' (trad. Juliette Ternant; kun enkonduko kaj notoj de [[Javier Alcalde]]). Taglibro pri la travivaĵoj de junulo dum la Hispana Enlanda Milito en la konstante bombardita urbo Barcelono. Liaj studoj, eklaboroj, aktivado en la liberecanaj medioj, ekesperantistiĝo kaj finfina aliĝo al la armeo de la Dua Hispana Respubliko. [[Beletra Almanako]] ([[BA33|33]]), oktobro 2018. pp. 35-62.&lt;/ref&gt;

== Vidindaĵoj ==
[[Dosiero:Torre Agbar - Barcelona, Spain - Jan 2007.jpg|eta|Torre Agbar]]
Pro sia historio Barcelono havas elstaregan [[gotika arkitekturo|gotikan arkitekturon]], kiu konserviĝis pro la stagnado de la urbo dum jarcentoj. Nova etapo de ekonomia bonfarto koincidis kun la ekspansio de la urbo, tial ke ĝia impona kolekto de [[modernismo|modernismaj]] konstruaĵoj (kun ok [[Monda Kulturheredaĵo de UNESKO|Mondaj Kulturheredaĵoj]] de [[Unesko]]) ne stariĝis sur la malnovaj mezepokaj palacoj. Nuntempe Barcelono plu aperigas novajn elstarajn konstruaĵojn, kiel [[Turo Agbar|Turon Agbar]] ([[2005]]).

Plej elstaraj vidindaĵoj:

* La strato '''''Les Rambles''''' estas larĝa [[aleo]], kiu kondukas de la centro al la [[Haveno de Barcelono|haveno]]. Tio estas promena strato kun multaj amuzejoj kaj bazaroj.
* Fine de la promenejo de ''Les Rambles'', ĉe la malnova haveno, staras la statuo de [[Kristoforo Kolumbo]] kaj ŝipmuzeo ''Museu Marítim''.
* La '''Gotika kvartalo''' situas en la malnova kvartalo de Barcelono kaj enhavas unu el la plej impresaj kolektoj de civila gotika arkitekturo en la mondo. En ĝi situas la [[Katedralo de Barcelono]], la preĝejo Santa Maria del Pi, la domo Ca l'Ardiaca, la ''Plaça del Rei'' (kun la malnova reĝaj palaco kaj kapelo) kaj la vizitinda urba muzeo. Proksime de ĝi elstaras la preĝejo [[Santa Maria del Mar]] (eble la plej impona gotika preĝejo el la urbo) kaj la strato Montcada, kun ties sinsekvo de mezepokaj palacoj. Diversloke staras restaĵoj de la romiaj urbomuroj, ĉefe proksime de la katedralo. Trans ''Les Rambles'', en la kvartalo [[El Raval]], elstaras la gotika [[Hospitalo de Sant Pau]] kaj la [[Romaniko|romanika]] preĝejo Sant Pau del Camp, kun nekutima korto.
* La promenejo ''Passeig de Gràcia'' enhavas multajn [[Modernismo|modernismajn]] domojn, inkluzive de [[Casa Milà]] kaj [[Casa Batlló]] de [[Antoni Gaudí|Gaudí]], [[Casa Amatller]] de [[Josep Puig i Cadafalch]] kaj [[Casa Lleó Morera]] kaj [[Casa Fuster]] de [[Lluís Domènech i Montaner]]. Ankaŭ en apudaj stratoj staras elstaraj samtempaj modernismaj konstruaĵoj, kiel la malnova eldonejo ''Montaner i Simon'' (nuntempe sidejo de la Fondaĵo [[Antoni Tàpies]]).
* [[Templo Sankta Familio]], [[preĝejo]] de arkitekto [[Antoni Gaudí]]
* Muzeo [[Joan Miró]] (vidu ankaŭ artikolon [[Fondaĵo Joan Miró]]).
* [[Museu Picasso|Muzeo Picasso]], kun malpli konataj verkoj de [[Pablo Picasso]]
* [[Nacia Muzeo de Arto de Katalunio]], kiu prezentas gravajn murpentraĵojn kaj aliajn [[mezepoko|mezepokajn]] artaĵojn, kun sidejo en la [[Nacia Palaco (Barcelono)|Nacia Palaco]].
* [[Arkeologia Muzeo de Katalunio (Barcelono)|Arkeologia Muzeo de Katalunio]]
* [[Muzeo pri Naturaj Sciencoj de Barcelono]]
* Scienca muzeo [[CosmoCaixa Barcelono]]
* [[Haveno de Barcelono]]
* [[Biblioteko de Katalunio]]
* [[Tombejo Montjuic]]

[[Monda Kulturheredaĵo de UNESKO|Mondaj Kulturheredaĵoj]] de [[Unesko]] en Barcelono:
[[Dosiero:Spain.Barcelona.Casa.Mila.jpg|eta|dekstre|250ra|[[Casa Milà]].]]
* [[Casa Milà]] (La Pedrera)
* [[Casa Batlló]]
* [[Casa Vicens]]
* [[Palau Güell]]
* Fasado de la Naskiĝo kaj Kripto de [[Templo Sankta Familio]]
* [[Palaco de la Kataluna Muziko]]
* [[Hospitalo de Sant Pau]]
* [[Parko Güell]]

== Servoj ==
* [[Aŭtonoma Universitato de Barcelono]]
* [[Ĝenerala Arkivo de la Aragona Krono]]
* [[Olimpika Stadiono Lluís Companys]]
* [[Universitato Pompeu Fabra]]

== Transportoj ==
Historie, Barcelono posedis grandan [[Tramtransporto en Barcelono|tramreton]]. La unua tramlinio de la urbo malfermiĝis en 1872, sed preskaŭ ĉiuj el tiuj historiaj linioj estis fermitaj en 1971, estante anstataŭitaj de busoj kaj de la vastiĝanta [[Metroo de Barcelono]]. La sola restanta linio, &quot;Tramvia Blau&quot;, estis konservita kiel turisma vidindaĵo, uzante la historian [[Veturanta materialo|veturantan materialon]]. Tamen komence de la 21-a jarcento, du novaj tram-sistemoj, &quot;Trambaix&quot; kaj &quot;Trambesòs&quot;, malfermiĝis en la ĉirkaŭurboj de la urbo.&lt;ref&gt;Llorca, David. History of tramways in Barcelona. public-transport.net. [http://public-transport.net/bim/Bcn/Bcn_hist.htm] Alirita la 6an de Novembro 2016.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:T1 Prat Aitor Agirregabiria.jpg|eta|Terminalo 1 de la [[Flughaveno de Barcelono]].]]

La [[Flughaveno de Barcelono]] ([[IATA]]: BCN, [[ICAO]]: LEBL), ofte konata kiel Flughaveno El Prat, estas je 10 km sudokcidente de Barcelono, fakte kuŝanta sur teritorio de la municipoj [[El Prat de Llobregat]], [[Viladecans]] kaj [[Sant Boi de Llobregat]]. La flughaveno estas la dua plej granda en Hispanio malantaŭ [[Flughaveno Madrido-Baraĥo]] kaj la unua en Katalunio.

La [[Haveno de Barcelono]] estas situa inter la nova marenfluo de la rivero Llobregat kaj la kvartalo Barceloneta. La granda turisma industrio de la regiono igis tiun havenon la plej granda de la Mediteraneo por [[krozoŝipo]]j, kaj la kvina de la mondo nur post tiuj de [[Karibio]], dum la industria gravo de la regiono igis ĝin unu de la plej grandaj varhavenoj de la Mediteraneo: ĝi estas tre proksima de la centro de Barcelono kaj estas konektata al la ĉefaj havenoj de la mondo.

Al [[Montjuïc]] supreniras sinsekve [[Funikularo de Montjuïc]] kaj [[Telfero de Montjuïc]].

== Famuloj ==
* [[Lluís Rigalt]], pentristo
* [[Lluís Domènech i Montaner]], arkitekto kaj politikisto
* [[Francisco Pi y Margall]], politikisto, prezidento de la [[Unua Hispana Respubliko]].
* [[Rajmondo Sabundo]], erudiciulo, [[juristo]], [[filozofo]], [[kuracisto]], [[teologo]] kaj reĝa profesoro en la [[Universitato de Tuluzo]].
* [[Anna Casassas i Figueras]] (1958), tradukistino kaj advokato
* [[Andrea Motis]] (1995), muzikistino
* en Barcelono mortis:
** hungara [[inĝeniero]] [[János Urbanek]]
** hungara pupteatristo - hispana dramisto [[Loránd Orbók]]
** hungara-hispana [[reĝisoro]] [[László Vajda (filo)]]

== Partneraj urboj ==
Barcelono havas partnerajn rilatojn kun la sekvaj urboj:

* {{Ĝemeleco|Montpellier|Francio|Hérault|dato=1963}}
* {{Ĝemeleco|Rio-de-Ĵanejro|Brazilo|dato=1972}}
* {{Ĝemeleco|Monterejo|Meksiko|dato=1977}}
* {{Ĝemeleco|Bostono|Usono|dato=1983}}
* {{Ĝemeleco|Busano|Sud-Koreio|dato=1983}}
* {{Ĝemeleco|Kolonjo|Germanio|Nordrejn-Vestfalio|dato=1984}}
* {{Ĝemeleco|Montevideo|Urugvajo|dato=1985}}
* {{Ĝemeleco|Rio Verde|Brazilo|dato=1985}}
* {{Ĝemeleco|Sankt-Peterburgo|Rusio|dato=1985}} (provizore ĉesigita en 2022 pro la [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]) &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.elnacional.cat/ca/barcelona/barcelona-no-trenca-sant-petersburg-suspen-temporalment-agermanament_727209_102.html|titolo=Barcelona no trenca amb Sant Petersburg, però suspèn temporalment l’agermanament|aŭtoro=Jordi Palmer|eldoninto=ElNacional.cat|lingvo=ca|dato=16-a de marto 2022|alirdato=8-a de majo 2023}}&lt;/ref&gt;
* {{Ĝemeleco|Sao-Paŭlo|Brazilo|dato=1985}}
* {{Ĝemeleco|Havano|Kubo|dato=1993}}
* {{Ĝemeleco|Kobeo|Japanio|dato=1993}}
* {{Ĝemeleco|Antverpeno|Belgio|dato=1997}}
* {{Ĝemeleco|Istanbulo|Turkio|dato=1997}}
* {{Ĝemeleco|Dublino|Irlando|dato=1998}}
* {{Ĝemeleco|Gaza|Palestino|dato=1998}}
* {{Ĝemeleco|Tel-Avivo|Israelo|dato=1998}} (provizore ĉesigita en 2023) &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://elpais.com/espana/catalunya/2023-02-08/barcelona-rompe-relaciones-con-israel-y-suspende-su-hermanamiento-con-la-ciudad-de-tel-aviv.html|titolo=Barcelona rompe relaciones con Israel y suspende su hermanamiento con la ciudad de Tel Aviv|aŭtoro=Marc Rovira|eldoninto=El País|lingvo=es|dato=8-a de februaro 2023|alirdato=8-a de majo 2023}}&lt;/ref&gt;
* {{Ĝemeleco|Ateno|Grekio|dato=1999}}
* {{Ĝemeleco|Esfahano|Irano|dato=2000}}
* {{Ĝemeleco|Sarajevo|Bosnio kaj Hercegovino|dato=2000}}
* {{Ĝemeleco|Valparaíso|Ĉilio|dato=2001}}
* {{Ĝemeleco|Ŝanhajo|Ĉinio|dato=2001}}
* {{Ĝemeleco|Dubajo|Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj|dato=2006}}
* {{Ĝemeleco|San-Francisko|Usono|dato=2010}}

== Esperanto en Barcelono ==
* [[1901]]: Unua Esperanto-grupo fondita;
* [[1909]]: [[5-a UK 1909|5-a Universala Kongreso]];
* [[2019]]: [[92-a SAT-Kongreso 2019|92-a SAT-Kongreso]].

La [[Hispana Esperanto-Instituto]] estis historia instituto por subteno de la internacia lingvo Esperanto, aktiva en Hispanio en signifa parto de la 20-a jarcento. Ĝi havis sian sidejon en Barcelono. Inter la kunfondintoj estis Josep Rofes Mestre el Barcelono, Alfonso Tur Thomas same el Barcelono dumtempe estis ties vicprezidanto, pliaj membroj estis ekzemple Manuel Maynar el Zaragozo kaj José Perogordo el Madrido. Inter la eldonaĵoj de la instituto ekzemple estis &quot;elementa kurso de esperanto&quot; de 1928 kaj eĉ ĝis en 1963 ĝi publikigis vinildiskon kun popularaj katalunaj kantoj en Esperanto.

=== Esperantistoj de Barcelono ===
Barcelono estas naskiĝurbo de [[Jaume Grau Casas]], [[Alfons Sabadell]], [[Elisabet Abeyà]], [[Joan Amades Gelats]], [[Josep Paluzie i Lucena]], [[Francisco Pi y Margall]], [[Carles Riba]], [[Eduardo Vivancos]] kaj [[Francisko Gorgues]].

=== [[Enciklopedio de Esperanto - B|EdE]] ===
En la urbo okazis la [[5-a UK 1909|5-a Universala Kongreso]] 6-11 septembro [[1909]], kun 1287 kongresanoj el 32 landoj. Ĉefaj temoj de la kongreso: organizo de naciaj E-societoj, financoj, laboroj de la E-Akademio.

=== Barcelono kaj Esperanto ===
[[Dosiero:SF - lago.jpg|200ra|eta|dekstra|230ra|Sanktfamilia Preĝejo]]
En la kvina kanto de la verko de [[Abel Montagut]] nome ''[[Poemo de Utnoa]]'' okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo [[Noa]]) pere de la drogo ''anoŭdo''. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto [[Valmikio]] kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el [[Ĉina Murego]] al insulo [[Srilanko]]. Poste aperas la japana pentristo [[Hokusajo]] kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el [[Azio]]. Kaj poste venas la vico de [[Fidiaso]], kiu montras mirindaĵojn el [[Eŭropo]]. Jen kiel oni prezentas Barcelonon:

:Sed nun jam Fidiaso al Dilmunido parolas,
:gvidante lin denove en la rondira vojaĝo,
:dum aŭskulteblas ankaŭ [[trobadorkanto|trobadorkanta]] muziko:
:-Ni nun ŝvebadas super la Barcelona grafurbo,
:kie alfingras nuben [[Sanktfamilia Preĝejo]],
:kun orgenblovaj turoj kaj [[Gŭejla parko]] fabela,
:pri kiu vere ajnas, ke faris in la feinoj.&lt;ref&gt;[[Abel Montagut]], ''[[Poemo de Utnoa]]''. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 118.&lt;/ref&gt;

== Aliaj signifoj ==
* Barcelono signifas ankaŭ distriktan unuon [[Hispanio#Administra organizado|provinco]], kiu enhavas krom Barcelono aliajn komunumojn, ekz: ''[[L'Hospitalet de Llobregat]].''
* Barcelona Graflando estas la malnova nomo de la Kataluna reĝlando.
* [[Barcelono (Venezuelo)|Barcelono]] estas nomo de urbo en [[Venezuelo]].

== Edukado ==
* [[Toulouse Business School]]

== Galerio ==
[[Dosiero:Barcelona. View from Tibidabo.jpg|eta|dekstre|764x764px|Panoramo de Barcelono el la monto [[Tibidabo]].]]
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Sagradafamilia-overview.jpg|La Sagrada Familia
Dosiero:illadeladiscordia.jpg|La ''Illa de la Discordia'' (la tureto maldekstre apartenas al la Casa Lleó Morera; la konstruaĵo kun la ŝtupa triangula pinto estas la Casa Amatller; kaj la kurba fasado al ĝia dekstro estas la Casa Batlló)
Dosiero:Casamila.jpg|Casa Milà
Dosiero:Barcelona.JPG|Unu el la distrohavenoj de Barcelono. Videblas la [[katamarano]] kiu ligiĝas kun la [[Balearaj Insuloj]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kataluna modernismo]]
* [[Ribeloj de 1835]]
* [[Universala Forumo de Kulturoj]]
* [[Funikularo de Vallvidrera]]
* [[Arc de Triomf (stacidomo)]]
* [[Barcelona-Sants (stacidomo)]]
* [[El Clot (stacidomo)]]
* [[Estació de França (stacidomo)]]
* [[Fabra i Puig (stacidomo)]]
* [[La Sagrera-Meridiana (stacidomo)]]
* [[Passeig de Gràcia (stacidomo)]]
* [[Plaça de Catalunya (stacidomo)]]
* [[Sant Andreu (stacidomo)]]
* [[Torre Baró-Vallbona (stacidomo)]]
* [[Listo de urboj de Katalunio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|wikt=Barcelono|ReVo=barcelon}}
* [http://www.barcelona.cat Paĝaro de la urbo]

[[Dosiero:Barcelona panorma (8934735191).jpg|775ra]]
{{Municipoj de Barcelonès}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Hispanaj provincaj ĉefurboj]]
[[Kategorio:Barcelono| ]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]
[[Kategorio:Milionurboj]]
[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Barcelono]]
[[Kategorio:Somerolimpikaj urboj]]</text>
      <sha1>304zxq16xcu3u7569fljgg30un06241</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Asunciono</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22754</id>
    <revision>
      <id>9413192</id>
      <parentid>9348197</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:57:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gravuloj */</comment>
      <origin>9413192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8837" sha1="tt329tr261uee5kklh6tv05amb7ltok" xml:space="preserve">{{Geokesto | urbo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Asunciono
| devena_nomo              = 
| alia_nomo               = {{Lang-es|Asunción}}
| alia_nomo1              = {{Lang-pt|Assunção}}
| kategorio                 = urbo
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio                = 
| oficiala_nomo            = Asunción
| moto                    = 
| kromnomo                 = Patrino de Urboj
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                    = Asuncion Montage.jpg
| dosiero_grandeco           = 300px
| dosiero_priskribo          = De supre: Rivero [[Paragvajo (rivero)|Paragvajo]], [[Citibank]], [[Cabildo]] de Asunciono, [[Nacia Panteono de Herooj]], [[Palaco de los López]], Hotelo Guaraní
&lt;!-- *** Simboloj *** --&gt;
| flago                     = Flag of Asunción.svg
| blazono                   = Escudo de Asunción (Paraguay).svg
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Paragvajo
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = 
| regiono                   = Gran Asunción
| regiono_tipo              = 
| distrikto                 = 
| municipo             = 
| municipo_tipo        = 
| histregiono           = 
| histregiono1          = 
| histregiono1_noto     = 
| histregiono2          = 
| histregiono_tipo          = 
&lt;!-- *** Familio *** --&gt;
| parenco                   = 
| parto                     = 
| rivero                    = [[Paragvajo (rivero)|Paragvajo]]
| rivero1                   = 
| rivero_tipo               = 
| memorindaĵo              = 
| memorindaĵo1             = 
| memorindaĵo_tipo         = 
| ŝoseo                    = 
| konstruaĵo_tipo          = 
| konstruaĵo               = 
| konstruaĵo1              = 
| konstruaĵo1_noto         = 
| montaro                   = 
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| situo                 = Asunciono
| koordinatoj_ne_en_titolo     = true
| leviĝo                  = 43
| lat_d                    = 25
| lat_m                    = 16
| lat_s                    = 56
| lat_NS                   = S
| long_d                   = 57
| long_m                   = 38
| long_s                   = 06
| long_EW                  = W
| plej_alta                  = 
| plej_alta_leviĝo          = 
| plej_alta_lat_d            = 
| plej_alta_long_d           = 
| plej_malalta               = 
| plej_malalta_leviĝo       = 
| plej_malalta_lat_d             = 
| plej_malalta_long_d            = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 117.0
| areo_rondumo            = 2
| areo_metropolo          = 1000.0
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 680250
| loĝantaro_dato          = 2009
| loĝantaro_denseco       = auto
| loĝantaro_metropolo     = 2164316
| loĝantaro_metropolo_denseco = auto
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita              = 15-a de aŭgusto 1537
| establita_tipo         = Fondita
| dato                     = 
| ĉefulo                    = 
| ĉefulo_tipo               = 
| ĉefulo_partio              = 
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[UTC]] | utc_offset =-4
| horzono_DST       = [[UTC]] | utc_offset_DST =-3
| poŝtkodo              = 
| areo_kodo                = +55 021
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = 
| kodo_tipo               = 
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
| kodo2                    = 
| kodo2_tipo               = 
&lt;!-- *** UNESCO ktp. *** --&gt;
| unesko_nomo               = 
&lt;!-- *** Liberaj kampoj *** --&gt;
| libera                    = 
| libera_tipo               = 
| libera1                   = 
| libera1_tipo              = 
| libera2                   = 
| libera2_tipo              = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo enkadre de Paragvajo
| mapo_lokumilo              = Paragvajo
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                 = 
| mapo1_priskribo             = 
| mapo1_lokumilo              = 
| mapo2                       = 
| mapo2_priskribo             = Situo enkadre de Sud-Ameriko
| mapo2_lokumilo              = Sud-Ameriko
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.mca.gov.py www.mca.gov.py]
| commons                   = Asunción
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                    = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center|frame-width=260}}
}}
[[Dosiero:Paraguay-001.jpg|eta|250px|maldekstra|Asunciono]]
[[Dosiero:Panteon Asuncion Paraguay.jpg|eta|maldekstra|250px|Konstruaĵo de Nacia Panteono de Herooj en Asunciono]]
'''Asunciono''' ({{lang-es|Asunción}}, &quot;[[Ĉielenpreno de Maria]]&quot;), kun loĝantaro de ĉirkaŭ {{unuo|600000}} homoj (en 2004), estas la ĉefurbo de [[Paragvajo]] kaj ĝia ĉefa ekonomia, industria kaj kultura centro. Ĝiaj eksportaĵoj inkluzivas [[ŝuo]]jn, [[teksaĵo]]jn, kaj [[tabako]]n.

== Historio ==
Asunciono estas unu el la plej malnovaj urboj en [[Sudameriko]]. Eble [[Juan de Ayolas]] estis la unua Eŭropano vizitanta la lokon, sed la urbo, nomita ''Muy Noble y Leal Ciudad de Nuestra Señora Santa María de la Asunción'' (&quot;Tre nobla kaj lojala urbo de Nia Sinjorino sankta Maria de la Ĉielenpreno&quot;), fondiĝis la [[15-a de aŭgusto|15-an de aŭgusto]] [[1537]] de [[Juan de Salazar]] kaj [[Gonzalo de Mendoza]] (je tiu dato [[katolikismo|katolikoj]] festas la [[ĉieliro de Maria|ĉieliron de Maria]]). En [[1731]] okazis ribelo de [[José de Antequera y Castro]] kaj liaj sekvantoj, unu el la unuaj ribeloj kontraŭ [[Hispanio|hispana]] kolonia rego. Post la [[Milito de la Trilanda Alianco]] (ekde [[1865]] ĝis [[1870]]), [[Brazilo|brazilaj]] soldatoj okupis Asuncionon ĝis la jaro [[1876]].

La [[1-a de aŭgusto|1-an de aŭgusto]] [[2004]], granda manĝaĵvendejo brulis. Ĝi mortigis pli ol 460 homojn kaj vundis pli ol 400 pliajn – la plej mortiga katastrofo en la tuta historio de Paragvajo. Multaj personoj devis eskapi tra fenestroj, ĉar la vendejo ne havis fajreskapejojn kaj la proprietulo de la vendejo estis ŝlosinta la elir-pordojn pro la danĝero de ŝtelo.

== Vidindaĵoj ==
En la urbo troveblas la [[Nacia Muzeo de Belartoj de Asunciono]] (''Museo Nacional de Bellas Artes de Asunción''), la [[Metropola katedralo de Asunciono]] (''Catedral Metropolitana de Asunción''), la [[Preĝejo de la Enkarniĝo]] (''Iglesia de la Encarnación'') kaj la [[Nacia Panteono (Asunciono)]] (''Panteón Nacional''), pli malgranda versio de [[Les Invalides (Parizo)|Les Invalides]] en [[Parizo]], kie multaj el la naciaj herooj entombiĝis.

==Servoj==
* [[Nacia Universitato de Asunciono]]

== Trafiko ==
Asunciono havas riveran [[haveno]]n, fervojajn kaj ŝoseajn ligojn. La internacia [[flughaveno]] en la apuda [[Luque (Paragvajo)]] funkcias.

== Amaskomunikiloj ==
* [[ABC Color]], ĵurnalo

== Klimato ==
En Asunciono tropika [[klimato]] regas. Jare pluvas (neniam neĝas) ĉirkaŭ 1400&amp;nbsp;mm. La [[pluvo]]kvanto kulminas en [[aprilo]] kaj malkulminas en [[julio]]. La averaĝa [[temperaturo]] estas inter {{GdC|23}}.

== Konataj lokuloj ==
* [[Attila Sallustro]] (1908-1983), paragvaja-itala futbalisto
* [[José Artigas]] (1764-1850), militisto kaj politikisto de Argentino kaj Urugvajo

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|wikt=Asunciono|ReVo=asuncion}}
* http://www.una.py &lt;!-- . A _Católica_ _tem_ _está_ _localizada_ _no_ _centro_ _da_ urbo, _próximo_ _da_ Katedralo, e _tem_ unu _campus_ _na_ urbo _de_ _Lambare_, _enquant_ o _que_ a Universitato _Nacional_ _tem_ _seu_ _principal_ _campus_ _próximo_ _do_ _centro_ _da_ urbo _de_ _San_ _Lorenzo_. _Também_ _existem_ _várias_ _universidades_ _privadas_, _estas_ _porém_, _de_ _menor_ _expressão_. --&gt;
* http://www.mca.gov.py &lt;!-- _Oficjalna_ _strona_ _miasta_ --&gt;
* http://www.uca.edu.py &lt;!--  e a ''_Universidad_ _Nacional_'', _estatal_ (http://www.una.py). A _Católica_ _tem_ _está_ _localizada_ _no_ _centro_ _da_ urbo, _próximo_ _da_ Katedralo, e _tem_ unu _campus_ _na_ urbo _de_ _Lambare_, _enquant_ o _que_ a Universitato _Nacional_ _tem_ _seu_ _principal_ _campus_ _próximo_ _do_ _centro_ _da_ urbo _de_ _San_ _Lorenzo_. _Também_ _existem_ _várias_ _universidades_ _privadas_, _estas_ _porém_, _de_ _menor_ _expressão_. --&gt;
* http://www.lanacion.com.py &lt;!-- . _Destes_ _veículos_, _ABC_ e _Ultima_ Horo _são_ _os_ _que_ _gozam_ _de_ _melhor_ _reputação_. --&gt;

== Fotoj ==
* [http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=310160 / Asunción, hoy]
* [http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=390979 / Asunción, antaño]
* [http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=375721 / Asunción, tranvías]

{{Departementoj de Paragvajo}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Asunciono| ]]
[[Kategorio:Urboj de Paragvajo]]
[[Kategorio:Ĉefurboj de Sudameriko]]</text>
      <sha1>tt329tr261uee5kklh6tv05amb7ltok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24118</id>
    <revision>
      <id>9412524</id>
      <parentid>9362741</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:36:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Д.Ильин</username>
        <id>70105</id>
      </contributor>
      <origin>9412524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1114" sha1="eai2olw8hkilv3c9nyhcj91443mlpr1" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Right and not-right prism.svg|eta|Prismoj: orta (A) kaj oblikva (B).]]
[[Dosiero:Prisma.gif|eta|dekstra|220ra| [[Sekco]] de triangula prismo.]]
'''Prismo''' en [[geometrio]] estas [[korpo]], [[matematiko|matematike]] [[difino|difinita]] kiel [[pluredro]], kies du bazaj [[poligono (geometrio)|poligonaj]] [[edro]]j estas paralelaj, kaj kies aliaj edroj estas [[paralelogramo]]j.

Pri [[optiko]], '''[[Prismo (optiko)|prismo]]''' estas travidebla peco (kutime el [[vitro]]), havanta [[formo]]n de geometria prismo, orta kun [[triangulo|triangula]] bazo ordinare ortangula.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Optiko]]
* [[Prismo (optiko)]]
* [[Seslatera prismo]]

=== Eksteraj ligiloj ===
{{Projektoj|ReVo=prism}}
* [https://www.eventoj.hu/libroj/optiko.pdf OPTIKO]: Ĉapitro el lernolibro skribita de SÁRKÖZI János. Subĉapitroj: optiko ĝenerale, fotometrado, ekesto, propagiĝo, refrakto de la lumo, ondooptiko, polarigo, lumo kaj materialo, la okuloj, optikaj instrumentoj. 129 paĝoj, formo PDF, 882 KB.

[[Kategorio:Prismosimilaĵoj| ]]
[[Kategorio:Pluredroj]]
[[Kategorio:Optiko]]</text>
      <sha1>eai2olw8hkilv3c9nyhcj91443mlpr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Banyoles</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24155</id>
    <revision>
      <id>9412537</id>
      <parentid>9298598</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:45:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ informkesto</comment>
      <origin>9412537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1943" sha1="o4dw004tenqbh1doyzpbo7g82kbny6u" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Banyoles''' ('''Bañolas''' en la [[hispana lingvo]]) estas [[Katalunio|kataluna]] urbo en la [[provinco de Ĝirono]].

Loĝantaro: 15.000.

Naskiĝloko de Esperanto-pioniro [[Jacint Bremon Masgrau]].

Ekstera ligilo: [http://www.banyoles.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190911052320/http://www.banyoles.org/ |date=2019-09-11 }}
==Lokaj esperantistoj==
*[[Juan Aulina Saurina]];

== Partneraj urboj ==
* {{Ĝemeleco|Céret|Francio|}}
[[Dosiero:Provmap-girona.png|eta|maldekstra|180px]]
{{-}}

== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&amp;cod=1701570005 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929142450/http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&amp;cod=1701570005 |date=2007-09-29 }} &lt;!-- Informo _de_ la _Generalitat_ _de_ _Catalunya_ --&gt;
* http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&amp;V0=1&amp;V1=17015 &lt;!-- Informo _de_ l'_Institut_ d'Statistiko _de_ _Catalunya_ --&gt;
* http://www.actiu.info/banyoles {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080514151507/http://www.actiu.info/banyoles/ |date=2008-05-14 }} &lt;!-- _Comunitat_ _virtual_ _de_ Banyoles i _el_ _Pla_ _de_ l'_Estany_ --&gt;

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]</text>
      <sha1>o4dw004tenqbh1doyzpbo7g82kbny6u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412668</id>
      <parentid>9412537</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:34:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1814" sha1="p6nt645ygokiknk8zsdspn76cv0ajxb" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Banyoles''' ('''Bañolas''' en la [[hispana lingvo]]) estas [[Katalunio|kataluna]] urbo en la [[provinco de Ĝirono]].

Loĝantaro: 15.000.

Naskiĝloko de Esperanto-pioniro [[Jacint Bremon Masgrau]].

Ekstera ligilo: [http://www.banyoles.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190911052320/http://www.banyoles.org/ |date=2019-09-11 }}
==Lokaj esperantistoj==
*[[Juan Aulina Saurina]];

== Partneraj urboj ==
* {{Ĝemeleco|Céret|Francio|}}
[[Dosiero:Provmap-girona.png|eta|maldekstra|180px]]
{{-}}

== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&amp;cod=1701570005 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929142450/http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&amp;cod=1701570005 |date=2007-09-29 }} &lt;!-- Informo _de_ la _Generalitat_ _de_ _Catalunya_ --&gt;
* http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&amp;V0=1&amp;V1=17015 &lt;!-- Informo _de_ l'_Institut_ d'Statistiko _de_ _Catalunya_ --&gt;
* http://www.actiu.info/banyoles {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080514151507/http://www.actiu.info/banyoles/ |date=2008-05-14 }} &lt;!-- _Comunitat_ _virtual_ _de_ Banyoles i _el_ _Pla_ _de_ l'_Estany_ --&gt;

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]</text>
      <sha1>p6nt645ygokiknk8zsdspn76cv0ajxb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412679</id>
      <parentid>9412668</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1837" sha1="p737pe48zc70ljnxxpbwikdordnqldg" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Banyoles''' ('''Bañolas''' en la [[hispana lingvo]]) estas [[Katalunio|kataluna]] urbo en la [[provinco Ĝirono]].

Loĝantaro: 15.000.

Ĝi estis la naskiĝloko de Esperanto-pioniro [[Jacint Bremon Masgrau]] (1885-1960).

Ekstera ligilo: [http://www.banyoles.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190911052320/http://www.banyoles.org/ |date=2019-09-11 }}

==Lokaj esperantistoj==
*[[Juan Aulina Saurina]];

== Partneraj urboj ==
* {{Ĝemeleco|Céret|Francio|}}
[[Dosiero:Provmap-girona.png|eta|maldekstra|180px]]
{{-}}

== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&amp;cod=1701570005 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929142450/http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&amp;cod=1701570005 |date=2007-09-29 }} &lt;!-- Informo _de_ la _Generalitat_ _de_ _Catalunya_ --&gt;
* http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&amp;V0=1&amp;V1=17015 &lt;!-- Informo _de_ l'_Institut_ d'Statistiko _de_ _Catalunya_ --&gt;
* http://www.actiu.info/banyoles {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080514151507/http://www.actiu.info/banyoles/ |date=2008-05-14 }} &lt;!-- _Comunitat_ _virtual_ _de_ Banyoles i _el_ _Pla_ _de_ l'_Estany_ --&gt;

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]</text>
      <sha1>p737pe48zc70ljnxxpbwikdordnqldg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Herezo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25023</id>
    <revision>
      <id>9412818</id>
      <parentid>9370262</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7737" sha1="9rcq6fqld8xgydny8a8ym8rcitp11yt" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Galileo before the Holy Office.jpg|eta|260ra|Galileo Galilei kondamnita pro herezo.]]
'''Herezo''' estas [[Religio|religia]] kaj [[Teologio|teologia]] termino kiu indikas, en la historio, religian movadon, aŭ ties doktrinojn, taksatan devojiĝa el alia religia movado apartenanta al la sama religia tradicio &lt;ref&gt;Rimarkindas ke, kutime,en la tradicio [[Leksikografio|leksikografia]] eŭropa, herezo aludas precipe al doktrinoj kontraŭaj al [[dogmo]]j de la [[Katolika Eklezio]] aŭ ĝenerale al tiuj de la kristanaj oficialaj (foje ŝtataj) eklezioj.&lt;/ref&gt;.

Por difini &quot;herezon&quot; estas necese difini ankaŭ la &quot;ortodoksion&quot; aŭ &quot;[[Dogmo|dogmon]]&quot;. La [[Romkatolika Eklezio|Katolika Eklezio]] havas ordinaran organon por juĝi pri la ortodokseco aŭ neortodokseco, nome la &quot;[[Kongregacio por la Doktrino de la Kredo]]&quot;. Tamen ankaŭ aliaj kristanaj eklezioj povas deklari ion &quot;herezo&quot;, foje per eksterordinaraj peroj, ekzemple [[Anglikanismo|Anglikana Eklezio]] povas peti al [[Angla Parlamento|Angla parlamento]] deklari ion kiel herezan. Foje, herezo povas vigliĝi kaj iĝi nova [[religio]], kiel okazis al [[protestantismo]].

== Etimologio, origino kaj signifevoluo de la termino ==
&quot;Herezo&quot; devenas el la en la [[antikva greka lingvo|antikva greka]] ''haìresis'' [[wikt:αἵρεσις|αἵρεσις]] [http://it.wiktionary.org/wiki/%CE%B1%E1%BC%B5%CF%81%CE%B5%CF%83%CE%B9%CF%82], reiriganta siavice al la verbo ''hairèō'' [[αἱρέω]] (= kapti, preni, sed ankaŭ selekti aŭ elekti) [http://it.wiktionary.org/wiki/%CE%B1%E1%BC%B1%CF%81%CE%AD%CF%89]
Origine, do, herezulo estis kiu elektis, kiu scipovas ekzameni plurajn eblecojn antaŭ ol halti sur unu el ili. Ene de tiu senco herezulo indikis ankaŭ la skolojn kiel tiun de la [[Pitagoro|pitagoranoj]] kaj tiun de [[Stoikismo|stoikistoj]]

Ene de kristana medio, la termino, neĉeesta en la kanonaj [[evangelio]]j.&lt;ref&gt;Tamen ĉeestas invito foriĝi el personoj devojiĝantaj.&lt;/ref&gt;, aperas en la [[Agoj de la apostoloj]] (5,17; 24,5;; 24,14; 26,5; 28,22) por indiki diversajn skolojn aŭ sektojn, tiun, ekzemple, de [[Sadukeoj]], [[Kristanismo|Kristanoj]] kaj [[Fariseoj]]. Kaj en la antikva helena kaj en la helenigita [[hebrea lingvo]] tiu termino ne posedis iun ajn kondamnan aŭ repuŝan karakterizon.

Sed kun la Leteroj de la [[Nova Testamento]] tiu neŭtraleco de la vorto ĉesas: en la 1 Kor 11,19; Gal 5,20; 2 Petro 2,1 ''haìresis'' komencas ricevi malaprezan nuancon kaj substreki la «disecon», la «dividon» kun la respektiva kondamno.&lt;ref&gt; Laŭ leksikologoj, ekzemple Schlier. Laŭ Heinrich Schlier la evolvo al negativo de ''hairesis'' procedis laŭ la analoga avolvo de la termino ''ekklesia'' (eklezio): ''haìresis'' kaj ''ekklesia'' fariĝis du kontraŭoj.&lt;/ref&gt;.
Laŭ [[Alain Le Boulluec]] estis [[Justino Martiro|Justino el]] [[Nablus]] (100-162) la unua [[Apologetiko|apologiulo]] kiu utiligis la terminon &quot;herezo&quot; por defendi la kristanan komunumon el la herezaj partioj konsideritaj devojiĝaj &lt;ref&gt;Le Boulluec|pp. 434-5&lt;/ref&gt;.

En la samtempa [[Judismo|hebrea]] evidentiĝis analoga fenomeno: ĉiam en la unua jarcento pK, kun la elstariĝo de rabena ortodoksa hebreismo, la hebrea termino ''min'' (מִין, pl. מִינִים , ''minim'', egalsenca kiel la greka ''haìresis'') surprenis malŝatajn notojn kaj estis uzata por montri kaj la kristanojn kaj [[gnostikismo|gnostikulojn]].

La termino el neŭtra signifo ricevis en la dua momento negativan sencon kaj poste pasis indiki doktrinon aŭ aserton kontraŭan al la dogmoj kaj principoj de iu determinita religio, ofte objekto de kondamno aŭ [[ekskomuniko]] fare de la reprezentantoj de la sama.

En la kazo de la [[Katolika Eklezio]],ekzemple, estas nuntempe antaŭviditaj, krom la zorgo de la episkopoj, konciloj, por averti la fidelulojn pri la devojiĝoj el la [[Ortodoksio]] dum la [[Kongregacio por la doktrino de la kredo]] havas la taskon konservi la tradiciaan kredon kaj sekve indiki al la fidelularon la devojiĝojn, kiuj karakterizigas herezon kaj herezulojn.

En ortodoksismo kaj protestantismo la koncepto kaj aplikado de cenzuroj okaze de herezulo ŝanĝas preskaŭ nur laŭ la nomo kaj el la specifa objekto neata de herezulo.

== Herezoj en diversaj religioj ==
=== Islamimo, Budhismo, Hinduismo ===
== Metafora uzo de herezulo ==
Fine, metafore, oni povas uzi &quot;herezon&quot; por nomi ne religian opinion pri nereligia &quot;ortodoksa&quot; afero. Ekzemple, Idismo estas herezo por Esperantistoj. Sammetafore tiu cenzuro estas aplikata ankaŭ rilate scienculojn, filozofojn, artistojn, opinionistojn ktp kiam ili malkonsentas kun la teorioj ĝenerale akceptitaj kiel aŭtoritataj.

== Herezo laŭ katolikaj leĝoj ==
Sub la jura-eklezia vidpunkto, hereza estas difinita tiu kiu, post la bapto, kaj konservanta la profilon de kristano, obstine rifuzas aŭ dubas pri pluraj aŭ unu el la veroj kiuj laŭ la dia revelacio kaj la katolika fido devas esti kreditaj &lt;ref&gt; [[Karl Rahner]], «Che cos'è l'eresia?» (Kio estas herezo?, p 29.&lt;/ref&gt;

Notindas, tamen, diversaj gradoj de herezeco, kaj do de cenzura deklaro: fakte, kiam temas pri rekta kaj senpera opono al dogmo eksplicite proponita de la Eklezio oni parolas pri «Hereza Doktrino», dum kiam oni oponas la teologian aŭ aliajn elementojn devenantajn de vero revelaciita aŭ difinebla doktrinon, sed ne ankoraŭ difunitajn, oni parolas pri «Propozicioj eraraj, aŭ odoraj je herezo, aŭ proksimaj al herezo&quot;.

Rimarkindas, tamen, ke la tuta proceduro kaj la fina deklaro de herezeco de iu doktrino celas nur informi la fidelulojn pri la eraro kaj inviti la enketiton sin korekti: foje, precipe okaze de skismo, povas esti aljuĝita ekskomuniko.

[[Prisciliano]] (m. 385) estis [[episkopo]] de [[Ávila]] kaj [[teologio|teologo]] el [[Antikva Romio|romia]] de [[Galegio]] (en [[Iberio]]), kaj la unua persono en historio de [[Kristanismo]] kiu estis ekzekutata pro herezo (kvankam fakte la civilaj akuzoj temis pri praktiko de [[magio]]).

=== Herezuloj ===
* [[Beatriz Kimpa Vita]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ekskomuniko]]
* [[Skismo]]
* [[Historio de kristanismo]]
* [[Inkvizicio]]
* [[Begardi]]
* [[Ortodoksismo]]
* [[Liberpensuloj]]
* [[Raoul Vaneigem]]
* [[Aŭtodafeo]]
* [[Apostateco]]
* [[sinkretismo]] 

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|ReVo=herez}}
* [http://www.imperobizantino.it/documenti/MIacopi-EresiaEortodossia.pdf]
* [http://www.imperobizantino.it/documenti/MIacopi-EresiaEortodossia.pdf]
* [http://www.eresie.it/ Eresie.it] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070429063521/http://www.eresie.it/ |date=2007-04-29 }}, &quot;Dizionario di eresie, eretici, dissidenti religiosi&quot;

== Ismoj kondamnitaj kiel herezoj en kristanismo ==
Jen kelkaj opinioj rifuzitaj de la katolika eklezio kiel herezoj:

* [[Simon Magus]]
* [[Arianismo]]
* [[Gnostikismo]]
* [[Albiganismo]]
* [[Modernismo]]
* [[Jansenismo]]
* [[Nestorianismo]]
* [[Apolinarismo]]
* [[Modalismo]]

La list de la historie persekutataj kred-ismoj estas multe pli longa.

== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.sprcha.com/story/2004/9/13/161713/493 &lt;!-- _Východná_ herezo _pred_ _Fótiom_ --&gt;
* http://www.newadvent.org/cathen/07256b.htm &lt;!-- Katolika Enciklopedio --&gt;
* http://www.cogsci.princeton.edu/cgi-bin/webwn2.0?stage=1&amp;word=heresy {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050426073745/http://www.cogsci.princeton.edu/cgi-bin/webwn2.0?stage=1&amp;word=heresy |date=2005-04-26 }}
* http://www.spirithome.com/definic.html#heresy {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060323161440/http://www.spirithome.com/definic.html#heresy |date=2006-03-23 }} &lt;!-- Unu Kristana difino de 'herezo' --&gt;

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Herezo| ]]
[[Kategorio:Religioj]]
[[Kategorio:Dogmo]]</text>
      <sha1>9rcq6fqld8xgydny8a8ym8rcitp11yt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koraciedoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25433</id>
    <revision>
      <id>9412373</id>
      <parentid>9412068</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9412373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2746" sha1="pr56ebtu636irde3pl697nkbukmbjgh" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Koraciedoj
|koloro = pink
|dosiero = Indian roller (Coracias benghalensis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg
|dosiero larĝo = 200px
|priskribo de dosiero = [[Hindia koracio]]
|regno = [[Animalo]]j
|filumo = [[Ĥorduloj]]
|klaso = [[Birdoj]]
|ordo = [[Koracioformaj]]
|familio = '''Koraciedoj'''
|specioj de subdivizio = Genroj
|subdivizio2 = *[[Koracioj]] (''Coracias'')
*[[Eŭristomoj]] (''Eurystomus'')
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}

'''Koraciedoj''' estas familio de [[birdo]]j. Ĝi konsistas el du genroj de similaj brilkoloraj kaj fortaj birdoj kiuj manĝas ĉefe [[insekto]]jn. En Eŭropo troviĝas nur unu specio, la [[Koracio]] aŭ Eŭropa koracio, ''Coracius garrulus'', sed la vorto Koracioj taŭgus ankaŭ kaj por ĉiuj specioj de la familio kaj por ĉiuj specioj de la genro Coracias. 

La du genroj de la familio estas Koracioj kaj Eŭristomoj kaj la dekdu specioj estas jenaj:

- '''Genro [[Koracioj]]'''
* [[Eŭropa koracio]] (''Coracias garrulus'')
* [[Abisena koracio]] (''Coracias abyssinica'')
* [[Lilbrusta koracio]] (''Coracias caudata'')
* [[Hindoĉinia koracio]] (''Coracias affinis'')
* [[Rakedvosta koracio]] (''Coracias spatulatus'')
* [[Rufkrona koracio]] (''Coracias naevius'')
* [[Hindia koracio]] (''Coracias benghalensis'')
* [[Sulavesa koracio]] (''Coracias temminckii'')
* [[Bluventra koracio]] (''Coracias cyanogaster'')

- '''Genro [[Eŭristomoj]]'''
* [[Larĝbeka koracio]] (''Eurystomus glaucurus'')
* [[Blugorĝa koracio]] (''Eurystomus gularis'')
* [[Lazura koracio]] (''Eurystomus azureus'')
* [[Orienta koracio]] (''Eurystomus orientalis'')

Ili aspektas kiel [[korvoj]] laŭ grando kaj konstruo, sed estas pli parencaj al [[alcionoj]] kaj [[abelmanĝuloj]]. Ili kunhavas la saman kolorplenan aspekton de tiuj grupoj, kie hegemonias blua kaj bruna, anstataŭ nigra kiel ĉe korvoj. La du internaj antaŭenaj fingroj estas konektitaj, sed ne la ekstera.

Ili estas insektovoruloj, kutime predantaj siajn predojn en aero dumfluge. Ili ofte ripozas elstare dumĉasado, kiel gigantaj [[lanioj]]. Tiuj birdoj estas tre akrobataj dumfluge.

Tiuj estas birdoj de varmaj klimatoj. Ili nestumas en nekovrita arbotruo, kie la ino demetas 2-4 ovojn.

==Bildgalerio==
{{Bildgalerio|vicigo=centre|alto=150
|Dosiero:Coracias caudata (atamari).jpg
  |
|Dosiero:Coracias caudata.jpg
  |
|Dosiero:Coracias caudata01.jpg
  |
}}

==Referencoj==
{{Projektoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
*[http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=92 Filmoj de koracioj] ĉe Interreta Birdokolekto
* [http://www.trakus.org/kods_bird/uye/?fŝ=2fsdl15@d&amp;idx=4193 Koracio el Turkio]

[[Kategorio:Koracioformaj]]
{{bibliotekoj}}</text>
      <sha1>pr56ebtu636irde3pl697nkbukmbjgh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krasnojarsko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25450</id>
    <revision>
      <id>9412464</id>
      <parentid>9366681</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Esperantistoj */</comment>
      <origin>9412464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8521" sha1="k46en4euwkncxlm8be3kcgrwnywkw7b" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
|bildo= Krasnoyarsk and Yenisei River under blue sky and white clouds, Krasnoyarsk, Russia.jpg
|bildo-priskribo = &lt;!-- ne plenigu, se bildo el vikidatumoj --&gt;
|regiono = {{Krasnojarska regiono}}
|distrikto = 
|regiono-ISO=RU-KYA
|situo de=Situo en la [[Krasnojarska regiono|regiono]]
|situo sur mapo2 = Krasnojarsko
|situo de2=Situa mapo de Krasnojarsko
|tipo1=reliefo
|tipo2=reliefo
|zomo = 8
}}
'''Krasnojarsko''' ({{l-ru|Красноярск}}) estas rusa urbo en profunda [[Siberio]], ĉefurbo de [[Krasnojarska regiono]] kaj de la rusa nuklea industrio kaj longe fermita urbo. Ĝi estas la tria plej granda urbo en Siberio post [[Novosibirsko]] kaj [[Omsko]]. Krasnojarsko estas grava vojkruciĝo de la [[transsiberia fervojo]].

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². 

La kodo de [[OKATO]] de la urbo (en jaro [[2005]]) estas 04401.

La urbo estis fondita en jaro [[1628]] kiel fortikaĵo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro [[1822]].

La interurba telefona kodo estas 391, la enurbaj telefonnumeroj estas sepciferaj (en jaro 2009).

Diferenco inter la loka [[krasnojarska tempo]] ([[horzono]] [[UTC+07:00]]) kaj la [[moskva tempo]] estas 4 horoj.

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas {{Koordinatoj gm|56|01|N|93|04|E|montru=entekste}}.

La urbo estas sur la bordoj de la rivero [[Jenisej]] (Енисей) ĉe enfluo en ĝin de la rivero [[Kaĉa]] (Кача).

En la urbo estas flughaveno kaj [[Krasnojarsk-Passaĵirskij (stacidomo)|fervoja stacio]] de la [[transsiberia fervojo]].

En la jaro [[1959]] la urbo havis 412 mil loĝantojn, kaj en [[2009]] estis 951 mil loĝantoj: aktuala nombro videblas komence de la teksto kaj en la informkesto.

Vidindaj estas la parkoj, la fervoja stacidomo kiu aspektas kiel palaco kaj la avenuo ''Prospekt Mira'', populara ĉe studentoj, ornamita per monumentoj en [[Secesio (stilo)|''jugendstil'']].

== Historio ==

Meze de la 19-a jarcento en Siberio estis populara moka poemo pri la urbanoj&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова
|lasta        = Максимов
|unua         = С. В.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = 4
|serio        = 
|volumo       = 1
|dato         = 1908
|origindato   = 1862
|eldonejo     = Т-во &quot;Просвещение&quot;
|loko         = Санкт-Петербург
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 300
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;:

{|
!Originala teksto:
!Laŭvorta traduko:
|-
|Краснояры

Сердцем яры,

Любят очень они честь,

Хоть на них козлина шерсть.

Оттого они не сильны,

Что отцы их были ссыльны. 

| style=&quot;vertical-align: top;&quot; |

Kranojaroj

Kore flamaj,

Amas ili tre honoron,

Kvankam havas kapran felon.

Ili estas malfortuloj,

Pro la patroj ekziluloj.

|}

== Famuloj ==
En la urbo mortis en [[1917]] la [[hungaroj|hungara]] [[poeto]] [[Géza Gyóni]]

En la urbo naskiĝis en [[1984]] la [[germanoj|germana]] [[kantistino]] [[Helene Fischer]]

== Ĝemelaj urboj ==

La ĝemelurboj estas:

* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|border|18px]] [[Heihe]] en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|border|18px]] Binzhou en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Taĝikio.svg|border|18px]] [[Istaravŝan]] en [[Taĝikio]]
* [[Dosiero:Flag_of_Belarus.svg|border|18px]] [[Mahiljoŭ|Mahilovo]] en [[Belorusio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Kanado.svg|border|18px]] [[Sault Ste. Marie (Ontario)|Sault Ste. Marie]] en [[Kanado]]
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|border|18px]] [[Dacin]] en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|border|18px]] [[Harbino]] en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Mongolio.svg|border|18px]] [[Ulaanbaataro]] en [[Mongolio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Uzbekio.svg|border|18px]] [[Samarkando]] en [[Uzbekio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|border|18px]] Oneonta en [[Usono]]
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|border|18px]] [[Ĉiĉiharo]] en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|border|18px]] [[Kremono]] en [[Italio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|border|18px]] [[Unterschleißheim]] en [[Germanio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|border|18px]] [[Ĉangĉuno]] en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Slovakio.svg|border|18px]] [[Žilina]] en [[Slovakio]]

=== Iama ĝemela urbo ===
* [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|border|18px]] [[Dnipro (urbo)|Dnipro]] en [[Ukrainio]] (ĝis la 7-a de septembro, 2016)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://life.ru/t/новости/900453/dniepr_razorval_pobratimskiie_otnoshieniia_s_ghorodami_rossii|titolo=Днепр разорвал побратимские отношения с городами России|alirdato=2016-09-07}}&lt;/ref&gt;

== Esperanto-movado ==

En Krasnojarsko ekzistas delonge aktiva Esperanto-klubo kun propra ejo. La klubo estis fondita la 25-an de novembro 1975. La unua prezidanto estis [[Vladimir Sapoĵnikov]], la dua Sergej Sosikin, kaj la tria Aleksej Ĵuravlev. La kvara prezidanto estas Sergej Bronov. 
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Krasnojarska eklubo.jpg|poŝtkarto de radioamatoroj de Krasnojarska esperanto-klubo
&lt;/gallery&gt;
=== Esperanto-renkontiĝoj ===

* 1979 - OrSEJT XXI. Krasnojarsko;
* 1980 - OrSEJT XXII. Krasnojarsko;
* 1980 - Moskvo, Ŝĉerbinka
* 1980 - OSER XXXIV. Omsk
* 1981 - OSER XXXV.  Tomsk
* 1981 - OSER XXXVI. Krasnojarsko
* 1982 - OSER, Novosibirsk majo
* 1983 - OrSEJT XXV. Междуреченск
* 1984 - La 1-a renkontiĝo de klubestroj.  Moskvo
* 1984 - OrSEJT-26, Krasnojarska maro, augusto 1984
* 1985 - MET. Duŝanbe
* 1985 - OrSEJT XXVII. Bajkal
* 1986 - BET-23, Smalininkai Kaunas Litovio, 10 - 20 de Julio
* 1987 - OrSEJT-28, Krasnojarsko
* 1987 - 43-a IJK, Krakov Pollando
* 1988 - VolgEJT Urjupinsk (Volgograda reg.)
* 1988 - ArtVER-1 &quot;EOLA&quot;, Volgograd, 06 - 08 de Marto
* 1988 - Poprad, Ĉeĥoslovakio
* 1989 - OrSEJT-29 Taŝtagol (Kemerova reg.)
* 1989 - OkSEJT-30 Tuĉkovo (apud Moskvo)
* 1989 - RET Jelec (?)
* 1990 - EoLA Volĵskij
* 1990 - OkSEJT-31 Rubskoje lago (Ivanova reg.)
* 1991 - EoLA Niĵnij Novgorod
* 1991 - OkSEJT-32 Kustorka (Niĵegorodskaja reg.)
* 1992 - OkSEJT-33 Tolmaĉevo (Leningradskaja reg.)
* 1994 - OkSEJT-35 Jelec OrSEJT-31, Krasnojarsko
* 1995 - IJK-51 Serovo (Leningradskaja reg.)
* 1996 - IJK-52 Germanio
* 1996 - OkSEJT-36 Taganrog
* 1997 - IJK-53 Italio Assisi
* 1998 - RET Kovrov
* 1999 - OkSEJT-39 Tiĥvin (Leningradskaja reg.)
* 2000 - OrSEJT-32 Tomsk OkSEJT-40 Ivanovo
* 2001 - OkSEJT-41 Kovrov, Vladimira reg. OrSEJT-33, Tjumeno
* 2001 - REK Kostroma
* 2002 - EoLA Ĉeboksary
* 2002 - RET Kovrov
* 2003 - EoLA Novosibirsk
* 2004 - IJK-60 Kovrov
* 2004 - IF Germanio Magdeburg
* 2005 - IJK Pollando Zakopane
* 2007 - RA Bajkalo

=== Esperantistoj ===

* [[Andrej Grigoriev]] (ĉu celiĝas [[Andrej Grigorjevskij]]? - supozeble ne, ĉar en tiu teksto tute ne estas mencio pri la urbo, sed: kiu povus scii ion pri la du misteraj nomoj ĉi-tie?)
* [[Alla Jahina]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Krasnojarsk-Passaĵirskij (stacidomo)]]
* [[Tram-metroo de Krasnojarsko]]
* [[Tramtransporto en Krasnojarsko]]
* [[Trolebusa transporto en Krasnojarsko]]

{{projektoj}}
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{ru}})
* {{ueavikioniamondokat|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}}
* [http://www.kr-esp.narod.ru/index.html Esperanto-klubo de Krasnojarsko]
&lt;!--
&lt;br/&gt;
[[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|230ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

{{Urboj de Krasnojarska regiono}}
[[Kategorio:Krasnojarsko| ]]
[[Kategorio:Urboj de Krasnojarska regiono]]</text>
      <sha1>k46en4euwkncxlm8be3kcgrwnywkw7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412466</id>
      <parentid>9412464</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:28:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Referencoj */</comment>
      <origin>9412466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8519" sha1="fod6qy8iszdgsum02jj02z1issvi8vd" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
|bildo= Krasnoyarsk and Yenisei River under blue sky and white clouds, Krasnoyarsk, Russia.jpg
|bildo-priskribo = &lt;!-- ne plenigu, se bildo el vikidatumoj --&gt;
|regiono = {{Krasnojarska regiono}}
|distrikto = 
|regiono-ISO=RU-KYA
|situo de=Situo en la [[Krasnojarska regiono|regiono]]
|situo sur mapo2 = Krasnojarsko
|situo de2=Situa mapo de Krasnojarsko
|tipo1=reliefo
|tipo2=reliefo
|zomo = 8
}}
'''Krasnojarsko''' ({{l-ru|Красноярск}}) estas rusa urbo en profunda [[Siberio]], ĉefurbo de [[Krasnojarska regiono]] kaj de la rusa nuklea industrio kaj longe fermita urbo. Ĝi estas la tria plej granda urbo en Siberio post [[Novosibirsko]] kaj [[Omsko]]. Krasnojarsko estas grava vojkruciĝo de la [[transsiberia fervojo]].

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². 

La kodo de [[OKATO]] de la urbo (en jaro [[2005]]) estas 04401.

La urbo estis fondita en jaro [[1628]] kiel fortikaĵo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro [[1822]].

La interurba telefona kodo estas 391, la enurbaj telefonnumeroj estas sepciferaj (en jaro 2009).

Diferenco inter la loka [[krasnojarska tempo]] ([[horzono]] [[UTC+07:00]]) kaj la [[moskva tempo]] estas 4 horoj.

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas {{Koordinatoj gm|56|01|N|93|04|E|montru=entekste}}.

La urbo estas sur la bordoj de la rivero [[Jenisej]] (Енисей) ĉe enfluo en ĝin de la rivero [[Kaĉa]] (Кача).

En la urbo estas flughaveno kaj [[Krasnojarsk-Passaĵirskij (stacidomo)|fervoja stacio]] de la [[transsiberia fervojo]].

En la jaro [[1959]] la urbo havis 412 mil loĝantojn, kaj en [[2009]] estis 951 mil loĝantoj: aktuala nombro videblas komence de la teksto kaj en la informkesto.

Vidindaj estas la parkoj, la fervoja stacidomo kiu aspektas kiel palaco kaj la avenuo ''Prospekt Mira'', populara ĉe studentoj, ornamita per monumentoj en [[Secesio (stilo)|''jugendstil'']].

== Historio ==

Meze de la 19-a jarcento en Siberio estis populara moka poemo pri la urbanoj&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова
|lasta        = Максимов
|unua         = С. В.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = 4
|serio        = 
|volumo       = 1
|dato         = 1908
|origindato   = 1862
|eldonejo     = Т-во &quot;Просвещение&quot;
|loko         = Санкт-Петербург
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 300
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;:

{|
!Originala teksto:
!Laŭvorta traduko:
|-
|Краснояры

Сердцем яры,

Любят очень они честь,

Хоть на них козлина шерсть.

Оттого они не сильны,

Что отцы их были ссыльны. 

| style=&quot;vertical-align: top;&quot; |

Kranojaroj

Kore flamaj,

Amas ili tre honoron,

Kvankam havas kapran felon.

Ili estas malfortuloj,

Pro la patroj ekziluloj.

|}

== Famuloj ==
En la urbo mortis en [[1917]] la [[hungaroj|hungara]] [[poeto]] [[Géza Gyóni]]

En la urbo naskiĝis en [[1984]] la [[germanoj|germana]] [[kantistino]] [[Helene Fischer]]

== Ĝemelaj urboj ==

La ĝemelurboj estas:

* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|border|18px]] [[Heihe]] en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|border|18px]] Binzhou en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Taĝikio.svg|border|18px]] [[Istaravŝan]] en [[Taĝikio]]
* [[Dosiero:Flag_of_Belarus.svg|border|18px]] [[Mahiljoŭ|Mahilovo]] en [[Belorusio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Kanado.svg|border|18px]] [[Sault Ste. Marie (Ontario)|Sault Ste. Marie]] en [[Kanado]]
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|border|18px]] [[Dacin]] en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|border|18px]] [[Harbino]] en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Mongolio.svg|border|18px]] [[Ulaanbaataro]] en [[Mongolio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Uzbekio.svg|border|18px]] [[Samarkando]] en [[Uzbekio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|border|18px]] Oneonta en [[Usono]]
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|border|18px]] [[Ĉiĉiharo]] en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|border|18px]] [[Kremono]] en [[Italio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|border|18px]] [[Unterschleißheim]] en [[Germanio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|border|18px]] [[Ĉangĉuno]] en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flago-de-Slovakio.svg|border|18px]] [[Žilina]] en [[Slovakio]]

=== Iama ĝemela urbo ===
* [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|border|18px]] [[Dnipro (urbo)|Dnipro]] en [[Ukrainio]] (ĝis la 7-a de septembro, 2016)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://life.ru/t/новости/900453/dniepr_razorval_pobratimskiie_otnoshieniia_s_ghorodami_rossii|titolo=Днепр разорвал побратимские отношения с городами России|alirdato=2016-09-07}}&lt;/ref&gt;

== Esperanto-movado ==

En Krasnojarsko ekzistas delonge aktiva Esperanto-klubo kun propra ejo. La klubo estis fondita la 25-an de novembro 1975. La unua prezidanto estis [[Vladimir Sapoĵnikov]], la dua Sergej Sosikin, kaj la tria Aleksej Ĵuravlev. La kvara prezidanto estas Sergej Bronov. 
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Krasnojarska eklubo.jpg|poŝtkarto de radioamatoroj de Krasnojarska esperanto-klubo
&lt;/gallery&gt;
=== Esperanto-renkontiĝoj ===

* 1979 - OrSEJT XXI. Krasnojarsko;
* 1980 - OrSEJT XXII. Krasnojarsko;
* 1980 - Moskvo, Ŝĉerbinka
* 1980 - OSER XXXIV. Omsk
* 1981 - OSER XXXV.  Tomsk
* 1981 - OSER XXXVI. Krasnojarsko
* 1982 - OSER, Novosibirsk majo
* 1983 - OrSEJT XXV. Междуреченск
* 1984 - La 1-a renkontiĝo de klubestroj.  Moskvo
* 1984 - OrSEJT-26, Krasnojarska maro, augusto 1984
* 1985 - MET. Duŝanbe
* 1985 - OrSEJT XXVII. Bajkal
* 1986 - BET-23, Smalininkai Kaunas Litovio, 10 - 20 de Julio
* 1987 - OrSEJT-28, Krasnojarsko
* 1987 - 43-a IJK, Krakov Pollando
* 1988 - VolgEJT Urjupinsk (Volgograda reg.)
* 1988 - ArtVER-1 &quot;EOLA&quot;, Volgograd, 06 - 08 de Marto
* 1988 - Poprad, Ĉeĥoslovakio
* 1989 - OrSEJT-29 Taŝtagol (Kemerova reg.)
* 1989 - OkSEJT-30 Tuĉkovo (apud Moskvo)
* 1989 - RET Jelec (?)
* 1990 - EoLA Volĵskij
* 1990 - OkSEJT-31 Rubskoje lago (Ivanova reg.)
* 1991 - EoLA Niĵnij Novgorod
* 1991 - OkSEJT-32 Kustorka (Niĵegorodskaja reg.)
* 1992 - OkSEJT-33 Tolmaĉevo (Leningradskaja reg.)
* 1994 - OkSEJT-35 Jelec OrSEJT-31, Krasnojarsko
* 1995 - IJK-51 Serovo (Leningradskaja reg.)
* 1996 - IJK-52 Germanio
* 1996 - OkSEJT-36 Taganrog
* 1997 - IJK-53 Italio Assisi
* 1998 - RET Kovrov
* 1999 - OkSEJT-39 Tiĥvin (Leningradskaja reg.)
* 2000 - OrSEJT-32 Tomsk OkSEJT-40 Ivanovo
* 2001 - OkSEJT-41 Kovrov, Vladimira reg. OrSEJT-33, Tjumeno
* 2001 - REK Kostroma
* 2002 - EoLA Ĉeboksary
* 2002 - RET Kovrov
* 2003 - EoLA Novosibirsk
* 2004 - IJK-60 Kovrov
* 2004 - IF Germanio Magdeburg
* 2005 - IJK Pollando Zakopane
* 2007 - RA Bajkalo

=== Esperantistoj ===

* [[Andrej Grigoriev]] (ĉu celiĝas [[Andrej Grigorjevskij]]? - supozeble ne, ĉar en tiu teksto tute ne estas mencio pri la urbo, sed: kiu povus scii ion pri la du misteraj nomoj ĉi-tie?)
* [[Alla Jahina]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Krasnojarsk-Passaĵirskij (stacidomo)]]
* [[Tram-metroo de Krasnojarsko]]
* [[Tramtransporto en Krasnojarsko]]
* [[Trolebusa transporto en Krasnojarsko]]

{{projektoj}}
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{ru}})
* {{ueavikioniamondokat|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}}
* [http://www.kr-esp.narod.ru/index.html Esperanto-klubo de Krasnojarsko]
&lt;!--
&lt;br/&gt;
[[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|230ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

{{Urboj de Krasnojarska regiono}}
[[Kategorio:Krasnojarsko| ]]
[[Kategorio:Urboj de Krasnojarska regiono]]</text>
      <sha1>fod6qy8iszdgsum02jj02z1issvi8vd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Figueres</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26295</id>
    <revision>
      <id>9412540</id>
      <parentid>8666168</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:46:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ informkesto</comment>
      <origin>9412540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1782" sha1="0qe4vkxggcfwzr3fk0j730cvkn3i37t" xml:space="preserve">{{Aliaj signifoj|Figueres (stacidomo)}}
{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
[[Dosiero:Localització_de_Figueres.png|eta|Figueres]]
'''Figueres''' (prononco en la kataluna: [fiˈʏeɾəz]) estas urbo de la provinco de [[Ĝirono]], [[Katalunio]], [[Hispanio]]. &lt;!--Ĝia loĝantaro estas {{formatnum:85000}} homoj{{kiam?}}--&gt;.

En la urbo naskiĝis [[Salvador Dalí]], kaj tie troviĝas [[Teatro-Muzeo Dalí|spektakla Muzeo]] de li planita, kun diversaj artaĵoj de la pentristo.

Ĝi estas la naskiĝloko ankaŭ de esperantisto [[Delfi Dalmau]].

[[Dosiero:Face of Dali 1025.jpg|eta| maldekstre|[[Superrealismo|superrealisma]] omaĝo al [[Salvador Dalí]] ĉe Rambla, Figueres.]]

== Vidindaĵoj ==
* [[Teatro-Muzeo Dalí]]

== Famuloj ==
* [[Salvador Dalí]]
* [[Carles Fages de Climent]]
* [[Maverick Viñales]]

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj}}
* [[Figueres (stacidomo)]]
* [[Figueres-Vilafant (stacidomo)]]
* [[Listo de urboj de Katalunio]]
* [[Narcís Monturiol i Estarriol]]


{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Figueres| ]]
[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]
[[Kategorio:Salvador Dalí]]</text>
      <sha1>0qe4vkxggcfwzr3fk0j730cvkn3i37t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412666</id>
      <parentid>9412540</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1767" sha1="68qftuiz2m20w1j3lt378l5pwxwvwcd" xml:space="preserve">{{Aliaj signifoj|Figueres (stacidomo)}}
{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
[[Dosiero:Localització_de_Figueres.png|eta|Figueres]]
'''Figueres''' (prononco en la kataluna: [fiˈʏeɾəz]) estas urbo de la provinco de [[Ĝirono]], [[Katalunio]], [[Hispanio]]. &lt;!--Ĝia loĝantaro estas {{formatnum:85000}} homoj{{kiam?}}--&gt;.

En la urbo naskiĝis [[Salvador Dalí]], kaj tie troviĝas [[Teatro-Muzeo Dalí|spektakla Muzeo]] de li planita, kun diversaj artaĵoj de la pentristo.

Ĝi estas la naskiĝloko ankaŭ de esperantisto [[Delfi Dalmau]].

[[Dosiero:Face of Dali 1025.jpg|eta| maldekstre|[[Superrealismo|superrealisma]] omaĝo al [[Salvador Dalí]] ĉe Rambla, Figueres.]]

== Vidindaĵoj ==
* [[Teatro-Muzeo Dalí]]

== Famuloj ==
* [[Salvador Dalí]]
* [[Carles Fages de Climent]]
* [[Maverick Viñales]]

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj}}
* [[Figueres (stacidomo)]]
* [[Figueres-Vilafant (stacidomo)]]
* [[Listo de urboj de Katalunio]]
* [[Narcís Monturiol i Estarriol]]


{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Figueres| ]]
[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]
[[Kategorio:Salvador Dalí]]</text>
      <sha1>68qftuiz2m20w1j3lt378l5pwxwvwcd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hinda Oceano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27308</id>
    <revision>
      <id>9412870</id>
      <parentid>9335765</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:06:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39368" sha1="rf9ru0a2g1eqyml9dd8i0kuvb7vaajd" xml:space="preserve">{{Informkesto maro
| nomo = Hinda Oceano
| dosiero = Indian Ocean bathymetry srtm.png
| priskribo1 = Hinda Oceano.
| priskribo2 = Hinda Oceano.
| maks-profundeco = 7.209
| larĝeco =
| longeco =
| areo = 73556000
| superigo = [[Monda Oceano]]
| najbaro = [[Atlantika Oceano]] &lt;br /&gt; [[Suda Oceano]]
| subigo =
| kontinento = [[Azio]] &lt;br /&gt; [[Afriko]] &lt;br /&gt; [[Aŭstralio]] &lt;br /&gt; [[Antarktio]]
| ŝtato = {{Barato}} &lt;br /&gt; {{Sud-Afriko}} &lt;br /&gt; {{Indonezio}} &lt;br /&gt; {{Kenjo}} &lt;br /&gt; {{Mozambiko}} &lt;br /&gt; {{Madagaskaro}} &lt;br /&gt; {{Tanzanio}} &lt;br /&gt; {{Irano}} &lt;br /&gt; {{Pakistano}} &lt;br /&gt; {{Bangladeŝo}} &lt;br /&gt; {{Birmo}} &lt;br /&gt; {{Tajlando}} &lt;br /&gt; {{Aŭstralio}} &lt;br /&gt; {{Jemeno}} &lt;br /&gt; {{Omano}} &lt;br /&gt; {{Ĝibutio}} &lt;br /&gt; {{Komoroj}} &lt;br /&gt; {{Maŭricio}} &lt;br /&gt; {{Sejŝeloj}} &lt;br /&gt; {{Maldivoj}} &lt;br /&gt; {{Srilanko}} &lt;br /&gt; {{Orienta Timoro}}
| noto =
| alfluanto =
| regiono-ISO=XI
| zomo = 2
| kesteroj  = 
{{Informkesto geografiaĵo|maro
|subŝablono    = jes
|priskribo de bildo=
|regiono-ISO   = XI
|mapo lokumilo = iso
|mapo1 lokumilo = 
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|zomo          = 2
|mapligilo     = ne
}}
}}

La '''Hinda Oceano''' estas [[oceano]] inter [[Afriko]], [[Barato]] kaj [[Aŭstralio]]. Kun areo de 74,9 milionoj da [[km²]] ĝi estas la tria plej granda inter la kvin oceanoj. Ĝia volumeno estas ĉirkaŭ 291,9 milionoj da [[km³]]. Ĝi kovras proksimume 20% el la [[akvo]]surfaco de la [[Tero]].&lt;ref name=&quot;Rasul&quot;&gt;{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=2pMOAAAAQAAJ&amp;pg=PA33|titolo=The Indian Ocean and the Superpowers|persona nomo=Rais, Rasul Bux|jaro=1986|eldoninto=Routledge|ISBN=0-7099-4241-9}}&lt;/ref&gt; Ĝin limigas [[Azio]] — inklude [[Barato]]n aŭ laŭ iama nomo [[Hindio]], laŭ kies nomo la oceano estas nomigita&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=indian+ocean&amp;searchmode=none|titolo=Online Etymology Dictionary|alirdato=18a de Januaro 2011|familia nomo=Harper|persona nomo=Douglas|verko=Online Etymology Dictionary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=pTR2AAAAMAAJ+|titolo=Indo-American Relations: Foreign Policy Orientations and Perspectives of P.V. Narasimha Rao and Bill Clinton|aŭtoro=Mathur, Anand|jaro=2003|eldoninto=Scientific Publishers (India)|citaĵo=India occupies the central position in the Indian Ocean region that is why the Ocean was named after India|ISBN=978-81-7233-336-2|paĝo=138}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=_P4MAAAAIAAJ|titolo=Politics of the Indian Ocean Region: The Balances of Power|aŭtoro=Váli, F. A.|jaro=1976|eldoninto=Free Press|ISBN=978-0-02-933080-7|paĝo=25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=wUzKCZxvNQoC&amp;pg=SA12-PA251|titolo=Geography Of India For Civil Ser Exam|aŭtoro=Hussain|eldoninto=Tata McGraw-Hill Education|ISBN=978-0-07-066772-3|paĝoj=12–251; ''&quot;INDIA AND THE GEO-POLITICS OF THE INDIAN OCEAN&quot;''(16–33)}}&lt;/ref&gt;— norde, okcidente de [[Afriko]], oriente de [[Aŭstralio]], kaj sude de la [[Suda Oceano]] (aŭ, depende de la difino, de [[Antarkto]]).&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/indian%20ocean|titolo='Indian Ocean' — Merriam-Webster Dictionary Online|alirdato=2012-07-07|citaĵo=ocean E of Africa, S of Asia, W of Australia, &amp; N of Antarctica area ab 28,350,500 square miles (73,427,795 square kilometers)}}&lt;/ref&gt;

Laŭ interkonsento la Hindan Oceanon kaj [[Atlantiko]]n disigas la [[longitudo]] de [[Kabo Aguljas]] (20°E), la Hindan kaj la [[Pacifiko|Pacifikan Oceanon]] la longitudo de la kabo sudokcidenta de [[Tasmanio]] (meridiano 146°55' oriente),&lt;ref&gt;[http://www.iho.shom.fr/publicat/free/files/S23_1953.pdf ''Limits of Oceans and Seas''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091007114205/http://www.iho.shom.fr/publicat/free/files/S23_1953.pdf |date=2009-10-07 }}. [[International Hydrographic Organization]] Special Publication No. 23, 1953.&lt;/ref&gt; la Hindan kaj la [[Suda Oceano|Sudan Oceanon]] la 60-a suda paralelo.

La plej norda etendiĝo de la Hinda Oceano estas proksimume la 30-a paralelo norde en la [[Persa Golfo]]. La oceano estas preskaŭ 10,000 km larĝa ĉe la sudaj pintoj de Afriko kaj Aŭstralio, kaj ties areo estas laŭ alia fonto 73,556,000 km²,&lt;ref&gt;[http://www.enchantedlearning.com/subjects/ocean/ Earth's Oceans]. EnchantedLearning.com. Konsultita la 2013-07-16.&lt;/ref&gt; enkalkulante la areojn de la [[Ruĝa Maro]] kaj de la [[Persa Golfo]]. Krom ties kerno, la Hinda Oceano havas kelkajn grandajn marĝenajn aŭ regionajn marojn kiel la [[Araba Maro]], la [[Lakediva Maro]], la Somalia Maro, la [[Golfo de Bengalo]], kaj la [[Andamana Maro]].

La volumeno de la Hinda Oceano estas kalkulita je proksimume 292,131,000 km³.&lt;ref name=&quot;Bibliography&quot;&gt;{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=ujoRAAAAYAAJ&amp;q=292,131,000+cubic+kilometers&amp;dq=292,131,000+cubic+kilometers|titolo=Indian Ocean: Bibliography|familia nomo=Donald W. Gotthold|persona nomo=Julia J. Gotthold|jaro=1988|eldoninto=Clio Press|ISBN=1-85109-034-7}}&lt;/ref&gt; Estas malgrandaj insuloj ĉe la kontinentaj bordoj. [[Insula lando|Insulaj landoj]] ene de la oceano estas [[Madagaskaro]] ([[listo de insuloj laŭ areo|la kvara plej granda insulo en la mondo]]), [[Barejno]], [[Komoroj]], [[Maldivoj]], [[Maŭricio]], [[Sejŝeloj]] kaj [[Srilanko]]. La arkipelago de [[Indonezio]] kaj la insula lando [[Orienta Timoro]] bordas la oceanon oriente.

== Etimologio ==
[[Dosiero:Resized-inu-afrmap-4004357-recto-master.png|maldekstre|eta|Mapo de 1747 de Afriko en kiu la Hinda Oceano estas referencata kiel Orienta Oceano.]]
La Hinda Oceano estis konata per sia nuna nomo ekde almenaŭ 1515, kiam la latina formo ''Oceanus Orientalis Indicus'' (&quot;Hinda Orienta Oceano&quot;) estis atestita, nomita el Hindio, kiu eniras en ĝi. Ĝi estis pli frue konata kiel ''Orienta Oceano'', termino kiu estis ankoraŭ uzata dum la mezo de la 18a jarcento (vidu mapon), opozicie al la ''Okcidenta Oceano'' ([[Atlantika Oceano|Atlantiko]]) antaŭ la [[Pacifika Oceano|Pacifiko]] estis supozita.&lt;ref name=HarperIndianOcean&gt;{{cite web |url=https://www.etymonline.com/word/Indian%20Ocean |title=Indian Ocean |last=Harper |first=Douglas |website=[[Online Etymology Dictionary]] |accessdate=18a de januaro 2011}}&lt;/ref&gt;

Male, ĉinaj esploristoj en la Hinda Oceano, dum la 15a jarcento, nomis ĝin '''Okcidentaj Oceanoj'''.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hui|2010|loc=Abstract}}&lt;/ref&gt; La oceano estis konata kiel '''Hindua Oceano''' kaj la '''Hinda Oceano''' en variaj lingvoj.

Pro la [[Antikva Grekio|antikvgreka]] [[geografio]] la regiono de la Hinda Oceano konata de la grekoj estis nomita Eritrea Maro.&lt;ref name=&quot;Periplus&quot;&gt;{{Cite book
 | author = Anonymous | translator-last = Schoff | translator-first = Wilfred Harvey
 | title = Periplus of the Erythraean Sea
 | year = 1912| title-link = s:Periplus of the Erythraean Sea }}&lt;/ref&gt;

Relative nova koncepto de &quot;Hindoceana Mondo&quot; kaj klopodoj reverki ties historion rezultis en novaj proponitaj nomoj, kiel 'Azia Maro' kaj 'Afrikazia Maro'.&lt;ref name=&quot;Prange-2008-p1382&quot;&gt;{{Harvnb|Prange|2008|loc=Fluid Borders: Encompassing the Ocean, pp. 1382–1385}}&lt;/ref&gt;

== Geografio ==
=== Etendo kaj grando ===
[[Dosiero:Indian Ocean - en IHO.png|eta|altdekstre=1.4|La Hinda Oceano, laŭ la ''[[The World Factbook]]'' de la [[Central Intelligence Agency|CIA]] &lt;ref&gt;{{cite web |title= Indian Ocean |work= [[The World Factbook]] |publisher= [[Central Intelligence Agency]] |url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xo.html |accessdate= 27a de novembro 2010 |titolo= Arkivita kopio |alirdato= 2014-06-25 |arkivurl= https://web.archive.org/web/20140509220851/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xo.html |arkivdato= 2014-05-09 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20140509220851/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xo.html |archivedate= 2014-05-09 }}&lt;/ref&gt; (blua areo), kaj kiel difinita fare de IHO (nigra linio - sen kalkuli marĝenajn akvokorpojn).]]
La limoj de la Hinda Oceano, kiel limigitaj de la [[Internacia Hidrografia Organizo]] en 1953 inkludis la [[Suda Oceano|Sudan Oceanon]] sed ne la marĝenajn marojn laŭlonge de la norda bordo, sed en 2000 la IHO dislimigis la Sudan Oceanon aparte, kio separigis la akvon sude de 60°S el la Hinda Oceano sed inkludis la nordajn marĝenajn marojn.
&lt;ref&gt;{{Harvnb|IHO 1953}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IHO-2002&quot;&gt;{{Harvnb|IHO 2002}}&lt;/ref&gt; Sude, la Hinda Oceano estas limigita de la [[Atlantika Oceano]] fare de la 20° orienta [[meridiano]], iom sude de [[Kabo Aguljas]], kaj de la [[Pacifika Oceano]] de la meridiano de 146°49'E, iom sude el la plej suda puknto de [[Tasmanio]]. La plej nordorienta etendo de la Hinda Oceano (inkludante la marĝenajn marojn) estas proksimume 30° norde en la [[Persa Golfo]].&lt;ref name=&quot;IHO-2002&quot; /&gt;&lt;!-- Fig. 1, p. 5-2 --&gt;

La Hinda Oceano kovras 70 560 000 km², inkluzivante la [[Ruĝa Maro|Ruĝan Maron]] kaj la Persan Golfon sed eksklzivante la Sudan Oceanon, aŭ 19.5% el la tutmondaj oceanoj; ties volumo estas 264 000 000 km³ aŭ 19.8% el la volumo de la tutmondaj oceanoj; ĝi havas averaĝan profundon de 3741 m kaj maksimuman profundon de 7906 m.&lt;ref name=&quot;NOAA-volume&quot; &gt;Eakins, B.W.; Sharman, G.F. (2010). [www.ngdc.noaa.gov/mgg/global/etopo1_ocean_volumes.html &quot;Volumes of the World's Oceans from ETOPO1&quot;.] Boulder, CO: NOAA National Geophysical Data Center. Alirita la 25an de julio 2015.&lt;/ref&gt;

La tuto de la Hinda Oceano estas en la [[Orienta Hemisfero]] kaj en la centro de la Orienta Hemisfero, la 90a orienta meridiano, pasas tra la Naŭdeka Orienta Kresto.

=== Marbordo kaj bretoj ===
Kontraste al Atlantiko kaj Pacifiko, la Hinda Oceano estas fermita de gravaj teramasoj kaj arkipelagoj en tri flankoj kaj ne etendas el poluso al poluso kaj similas al engolfita oceano. Ĝi estas centrita sur la Hindia Duoninsulo kaj kvankam tiu subkontinento ludis gravan rolon en ties historio, la Hinda Oceano estis iam kosmopolita areo interliganta diversajn regionojn per plinovigoj, komerco kaj religio ekde frue en la homa historio.&lt;ref name=&quot;Prange-2008-p1382&quot; /&gt;

Aŭstralio, Indonezio kaj Barato estas la tri landoj kun la plej longaj marbordoj kaj [[Ekskluziva ekonomia zono|ekskluzivaj ekonomiaj zonoj]]. La kontinenta bretaro formas ĝis 15% de la Hinda Oceano. Pli ol du mil milionoj da personoj loĝas en landoj bordantaj al la Hinda Oceano, kompare kun 1.7 mil milionoj por la Atlantiko kaj 2.7 mil milionoj por la Pacifiko (kelkaj landoj bordas al pli ol unu oceano).&lt;ref name=&quot;KeeIrv-2005&quot; &gt;Keesing, J.; Irvine, T. (2005). [http://nopr.niscair.res.in/bitstream/123456789/1539/1/IJMS%2034(1)%2011-26.pdf &quot;Coastal biodiversity in the Indian Ocean: The known, the unknown&quot; (PDF).] Indian Journal of Marine Sciences. 34 (1): 11–26. Alirita la 23an de aŭgusto 2020. Introduction, p. 11–12; Table 1, p. 12.&lt;/ref&gt;

=== Riveroj ===
[[Dosiero:Zambezi River Delta.jpg|eta|300ra|maldekstre|Vido de la delto de Zambezi elfluanta al la Hinda Oceano el la spaco.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=82361|title=Zambezi River Delta : Image of the Day|date=29a de aŭgusto 2013|website=earthobservatory.nasa.gov}}&lt;/ref&gt;]]
La [[akvokolekta areo]] de la Hinda Oceano kovras 21 100 000 km², virtuale identa al tiu de la Pacifika Oceano kaj duono de tiu de la Atlantika baseno, aŭ 30% de ties oceana surfaco (kompare kun 15% por la Pacifiko). La Hindoceana akvokolekta baseno estas dividata en ĉirkaŭ 800 unuopaj basenoj, duono el tiuj kiuj iras al Pacifiko, el kio 50% estas en Azio, 30% en Afriko, kaj 20% en Aŭstralazio. La riveroj de la Hinda Oceano estas pli mallongaj averaĝe (740 km) ol tiuj de la aliaj gravaj oceanoj. La plej grandaj riveroj estas (ordo 5 laŭ Strahler) [[Zambezi]], [[Gango]]-[[Bramaputro]], [[Induso]], [[Juba (rivero)|Juba]], kaj [[Murray (rivero)|Murray]] kaj (ordo 4) [[Ŝatt al-Arab]], Ŭadi Ad Daŭasir (forsekigita riversistemo en la Arabia Duoninsulo) kaj [[Limpopo]].&lt;ref&gt;{{Harvnb|Vörösmarty|Fekete|Meybeck|Lammers|2000|loc=Drainage basin area of each ocean, pp. 609–616; Table 5, p 614; Reconciling Continental and Oceanic Perspectives, pp. 616–617}}&lt;/ref&gt;

=== Geologio ===
[[Dosiero:Carlsberg.svg|eta|Batimetria mapo de Centrhindia Dorso.]]
La afrika, hinda, kaj antarkta krustaj [[Platotektoniko|platoj]] konverĝas en la Hinda Oceano ĉe la Rodrigesa Triobla Kuniĝejo. Iliajn ligojn markas branĉoj de la [[Mezoceana dorso|mez-oceana kresto]], kiuj formas inversan Y, kie la tigo iras suden de la limo de la kontinenta deklivo proksime de [[Mumbajo]], [[Barato]]. La orientajn, okcidentajn, kaj sudajn basenojn tiel formitajn subdividas krestoj en pli malgrandajn basenojn.

La kontinentaj deklivoj de la oceano estas mallarĝaj, averaĝe 200 kilometrojn (125 mejl.) larĝaj. Escepto estas la okcidenta marbordo de Aŭstralio, kie la bretlarĝo superas 1,000 kilometrojn (600 mejl.). La meza profundo de la oceano estas 3,890 m (12,762 ft). Ĝia plej profunda punkto estas Diamantina Deep en la profundejo Diamantina, 8,047 m (26,401 ft) profunda; oni foje konsideras ankaŭ la profundejon Sunda, je profundo de 7,258-7,725 m (23,812-25,344 ft).&lt;ref&gt;[http://seawifs.gsfc.nasa.gov/OCEAN_PLANET/HTML/oceanography_geography_Indian.html Indian Ocean Geography], excerpted from: The World Factbook 1994, Central Intelligence Agency&lt;/ref&gt; Norde de 50° suda latitudo, 86% de la ĉefbaseno estas kovritaj per pelagaj sedimentoj, el kiuj pli ol duono estas globigerina ŝlimo. La ceteraj 14% estas tavoligitaj per bukloŝtofgenaj sedimentoj. Glacieja eksterenlavo dominas la ekstremajn sudajn latitudojn.

=== Marĝenaj maroj ===
Laŭlonge de la orienbta marbordo de Afriko, la [[Mozambika kanalo]] separas [[Madagaskaro]]n el la kontinenta Afriko, dum la [[Maro de Zanj]] estas norde de Madagaskaro.

Ĉe la norda marbordo de la [[Araba Maro]], la [[Golfo de Adeno]] estas konektita al la [[Ruĝa Maro]] pere de la markolo [[Bab-el-Mandeb]]. En la [[Adena Golfo]], la Golfo de Tadjura estas en [[Ĝibutio]] kaj la Guardafui Kanalo separas la insulon [[Sokotoro]] el la [[Korno de Afriko]]. La norda pinto de la [[Ruĝa Maro]] finas en la [[Akaba Golfo]] kaj en la [[Sueza Kanalo]]. La Hindan Oceanon artefarite ligas al la [[Mediteranea Maro]] la [[Sueza Kanalo]], kiu estas alirebla ekde la Ruĝa Maro. La [[Araba Maro]] estas konektita al la [[Persa Golfo]] pere de la [[Golfo de Omano]] kaj de la [[Hormuza Markolo]]. En la Persa Golfo, la [[Golfo de Barejno]] separas [[Kataro]]n el la Araba Duoninsulo. La ĉefaj markolaj punktoj estas [[Bab al-Mandab]], la [[Lomboka Markolo]] kaj la Palka Markolo.

Laŭlonge de la okcidenta marbordo de Barato, la [[Kutĉ-Golfo]] kaj la [[Golfo de Ĥambato]] estas en Guĝarato en la norda pinto dum la [[Lakadiva Golfo]] separas la [[Maldivoj]]n el la suda pinto de Barato. La [[Bengala Golfo]] estas ĉe la orienta marbordo de Barato. La [[Golfo de Mannar]] kaj la [[Palka Markolo]] separas [[Srilanko]]n el Barato, dum [[Rama Setu]] separas ambaŭ. La [[Andamana maro]] estas inter la Bengala Golfo kaj la [[Andamanaj Insuloj]].

En Indonezio, la tiel nomata Indonezia Marvojo estas komponita de la markoloj [[Malaka Markolo|Malaka]], [[Sunda Markolo|Sunda]] kaj la [[Toresa Markolo|Toresa]]. La [[Karpentaria Golfo]] estas ĉe la aŭstralia norda marbordo dum la [[Granda Aŭstralia Golfego]] konstituas grandan parton de ties suda marbordo.

== Insuloj ==
[[Dosiero:Indonesia (orthographic projection).svg|eta|dekstra|250ra|Plej granda nombro de insuloj estas en la arkipelago de Indonezio, nome centrokcidenta limo de la Hinda Oceano]]
[[Dosiero:Indian Ocean.svg|eta|maldekstra|150ra|Mapo de la Hinda Oceano]]
[[Dosiero:Indian Ocean surface.jpg|eta|maldekstra|150ra|Reliefmapo de la Hinda Oceano]]

En la Hinda Oceano troviĝas jenaj sendependaj [[insulo|insul]]-[[ŝtato]]j:
* [[Indonezio]]
* [[Komoroj]]
* [[Madagaskaro]] aŭ [[Malagasio]], nome la plej granda insulo ene de la Hinda Oceano, proksima al Afriko sed kun evidentaj konektoj al azia deveno.
* [[Maldivoj]]
* [[Maŭricio]]
* [[Sejŝeloj]]
* [[Srilanko]]

Dependaj [[insulo]]j inter aliaj estas:
* [[Andamanoj]], [[Nikobaroj]] ([[Barato]])
* [[Diego Garcia]] ([[Britio]])
* [[Kristnaskinsulo]] ([[Aŭstralio]])
* [[Kokosinsuloj]] ([[Aŭstralio]])
* [[Maskarenoj]] ([[Francio]] kaj [[Maŭricio]])
* [[Majoto]] ([[Francio]])
* [[Pembo]] ([[Tanzanio]])
* [[Reunio]] ([[Francio]])
* [[Rodriges (insulo)|Rodrigeso]] ([[Maŭricio]])
* [[Zanzibaro]] ([[Tanzanio]])

== Biologio ==
[[Dosiero:CSIRO ScienceImage 3012 Dolphin.jpg|eta|250ra|Delfeno ĉe Okcidenta Aŭstralio.]]
[[Dosiero:Maldives Surgeonfish, Acanthurus leucosternon.jpg|eta|250ra|Fiŝaro de [[Acanthurus leucosternon|Blankgorĝaj kirurgofiŝoj]] ĉe Maldivoj estas ekzemplo de ekzota faŭno de varmaj partoj de Hindia Oceano.]]
[[Dosiero:Vagues et manchots à l'assaut de la plage.jpg|eta|250ra|[[Reĝa pingveno|Reĝaj pingvenoj]] surteriĝantaj en la [[Krozetoj|Krozeta Arkipelago]] apud Antarkto, kio altiras kelkajn malmultajn turistojn.]]
[[Dosiero:Coelacanth1.JPG|eta|250ra|La celakanto (tie modelo el Oksfordo), kvankam formortinta dum milionoj da jaroj, estis remalkovritaj en la 20a jarcento. La hindoceana specio estas blua dum la indonezia specio estas bruna.]]

Inter tropikaj oceanoj, okcidenta Hinda Oceano estas hejmo de unu el la plimultiĝo de plej grandaj koncentroj de [[fitoplanktono]] en somero, pro fortaj ventoj [[musono|musonaj]]. Tiuj musonaj ventoj rezultas en forta marborda kaj malfermoceana [[Suprenfluo|suprenfluado]], kio enmetas nutraĵojn en la supraj zonoj kie sufiĉa lumo estas disponebla por fotosintezo kaj produktado de fitoplanktono. Tiu fitoplanktona plimultiĝo subtenas la maran ekosistemon, kiel la bazo de la mara nutroĉeno, kaj finfine la pli grandajn fiŝospeciojn. La Hinda Oceano havas la duan plej grandan kvanton de la plej ekonomie valoran kaptadon de [[tinuso]].&lt;ref&gt;{{Harvnb|FAO 2016}}&lt;/ref&gt; Tiu estas fiŝo de granda kaj kreskanta gravon por la bordaj landoj ĉu por enlanda konsumado ĉu por eksportado. Fiŝkaptaj ŝiparoj el Rusio, Japanio, Sud-Koreio, kaj Tajvano ekspluatas la Hindan Oceanon, ĉefe por [[salikoko]]j kaj tinuso.&lt;ref name=&quot;CIAWFB-2018&quot; &gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xo.html &quot;Oceans: Indian Ocean&quot;.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140509220851/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xo.html |date=2014-05-09 }} CIA – The World Factbook. 2015. Alirita la 23an de aŭgusto 2020.&lt;/ref&gt;

Esplorado indikas, ke pliiĝantaj oceanaj temperaturoj ludas gravan rolon sur la mara ekosistemo. Studo pri la fitoplanktonaj ŝanĝoj en la Hinda Oceano indikas malpliigon de ĝis 20% en la marplanktono en la Hinda Oceano, dum la pasintaj ses jardekoj. Ankaŭ la indicoj de fiŝkaptado de tinuso malpliiĝis je 50–90% dum la pasinta duonjarcento, ĉefe pro pliiĝanta [[industria fiŝkaptado]], kun la oceana plivarmiĝo aldonante plian streson al la fiŝospecioj.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Roxy|2016|loc=Discussion, pp. 831–832}}&lt;/ref&gt;

Endanĝeritaj kaj vundeblaj marmamuloj kaj testudoj:&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.iucnredlist.org/search?redListCategory=en|titolo=IUCN Red List|alirdato=8a de julio 2019|eldoninto=[[IUCN]]}}. Serĉu parametrojn: Mammalia/Testudines, EN/VU, Indian Ocean Antarctic/Eastern/Western&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
 ! Nomo || Distribuo || Tendenco
|-
 ! colspan=&quot;3&quot; | Endanĝeritaj
|-
 | [[Aŭstralia marleono]]&lt;br /&gt;(''Neophoca cinerea'') || Sudokcidenta Aŭstralio || Malpliiĝanta
|-
 | [[Blua baleno]]&lt;br /&gt;(''Balaenoptera musculus'') || Tutmonda || Pliiĝanta
|-
 | [[Boreala baleno]]&lt;br /&gt;(''Balaenoptera borealis'') || Tutmonda || Pliiĝanta
|-
 | [[Kurtkapa orcelo]]&lt;br /&gt;(''Orcaella brevirostris'') || Sudorienta Azio || Malpliiĝanta
|-
 | [[Plumba delfeno]]&lt;br /&gt;(''Sousa plumbea'') || Okcidenta Hinda Oceano || Malpliiĝanta
|-
 | [[Kelonio]]&lt;br /&gt;(''Chelonia mydas'') || Tutmonda || Malpliiĝanta
|-
 ! colspan=&quot;3&quot; | Vundeblaj
|-
 | [[Dugongo]]&lt;br /&gt;(''Dugong dugon'') || Ekvatoraj Hinda Oceano kaj Pacifiko || Malpliiĝanta
|-
 | [[Kaĉaloto]]&lt;br /&gt;(''Physeter macrocephalus'') || Tutmonda || Nekonata
|-
 | [[Balenoptero]]&lt;br /&gt;(''Balaenoptera physalus'') || Tutmonda || Pliiĝanta
|-
 | [[Aŭstralia orcelo]]&lt;br /&gt;(''Orcaella heinsohni'') || Norda Aŭstralio, Nov-Gvineo || Malpliiĝanta
|-
 | [[Ĉina ĝibodelfeno]]&lt;br /&gt;(''Sousa chinensis'') || Sudorienta Azio || Malpliiĝanta
|-
 | [[Nigra foceno]]&lt;br /&gt;(''Neophocaena phocaenoides'') || Norda Hinda Oceano, Sudorienta Azio || Malpliiĝanta
|-
 | [[Sahula delfeno]]&lt;br /&gt;(''Sousa sahulensis'') || Norda Aŭstralio, Nov-Gvineo || Malpliiĝanta
|-
 | [[Leda martestudo]]&lt;br /&gt;(''Dermochelys coriacea'') || Tutmonda || Malpliiĝanta
|-
 | [[Oliveca martestudo]]&lt;br /&gt;(''Lepidochelys olivacea'') || Tutmonda || Malpliiĝanta
|-
 | [[Kareto]]&lt;br /&gt;(''Caretta caretta'') || Tutmonda || Malpliiĝanta
|}
Ĉirkaŭ 80% de la Hinda Oceano estas malferma oceano kaj inkludas naŭ grandajn [[mara ekosistemo|marajn ekosistemojn]]: nome Aguljas Marfluo, Somaliborda Marfluo, [[Ruĝa Maro]], [[Araba Maro]], [[Golfo de Bengalo]], [[Golfo de Tajlando]], Okcidentcentra Aŭstralia Breto, Nordokcidenta Aŭstralia Breto kaj Sudokcidenta Aŭstralia Breto. Koralrifoj kovras ĉirkaŭ 200 000 km². La marbordoj de la Hinda Oceano inkludas strandojn kaj intertajdajn zonojn kiuj kovras 3000 km² kaj 246 pli grandajn [[estuaro]]jn. [[Suprenfluo|Suprenfluaj]] areoj estas malgrandaj sed gravaj. La salegaj [[salproduktejo]]j de Barato kovras 5000–10000 km² kaj specioj adaptitaj al tia medio, kiel ''[[Sala artemio|Artemia salina]]'' kaj ''Dunaliella salina'', estas gravaj por la birdovivo.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Wafar|Venkataraman|Ingole|Khan|2011|loc=Marine ecosystems of the IO}}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Padadita Beach, Waingapu 18.jpg|eta|250ra|maldekstre|Mangrovoj (kiel tiuj de Orienta Nusa Tenggara, Indonezio) estas la nuraj tropikaj al subtropikaj arbaroj adaptitaj por marborda medio. El sia origino en la marbordoj de la Hind-Malajzia regiono ili estis atingintaj tutmondan distribuadon.]]

Koralrifoj, marherbejoj, kaj mangrovejoj estas la plej produktivaj ekosistemoj de la Hinda Oceano — marbordaj areoj produktas 20 tunojn por kvadrata kilometro da fiŝoj. Tiuj areoj, tamen, estas iom post iom urbigitaj fare de populacio ofte superanta kelkajn milojn da loĝantoj por kvadrata kilometro kaj la fiŝkaptaj teknikoj estas pli kaj pli efektivaj kaj ofte detruaj trans elteneblaj niveloj dum la pliiĝo en marsurfaca temperaturo pliigas la koralan blankigadon.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Lindén|Souter|2005|loc=Foreword, pp. 5–6}}&lt;/ref&gt;

[[Mangrovo]]j kovras 80 984 km² en la hindoceana regiono, aŭ preskaŭ duonon el la mangrova habitato de la tuta mondo, el kio 42 500 km² estas en Indonezio, aŭ 50% el la mangrovoj de la tuta Hinda Oceano. Mangrovoj originiĝis en la hindoceana regiono kaj adaptiĝis al tre ampleksa gamo de habitatoj ses ankaŭ suferas pro granda [[habitatoperdo]].&lt;ref&gt;{{Harvnb|Kathiresan|Rajendran|2005|loc=Introduction; Mangrove habitat, pp. 104–105}}&lt;/ref&gt;

En 2016 ses novaj animalaj specioj estis identigitaj en [[Hidroterma fonto|hidrotermaj fontoj]] de la Sudokcidenta Hindia Dorso: nome unu krabo, du helikoj, unu patelo, kaj du [[poliketoj]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-38305989|titolo=New marine life found in deep sea vents|alirdato=15a de decembro 2016|dato=15a de decembro 2016|verkaĵo=BBC News}}&lt;/ref&gt;

La Okcidenta celakanto estis malkovrita en la Hinda Oceano ĉe Sudafriko en la 1930-aj jaroj kaj fine de la 1990-aj jaroj alia specio, nome Indonezia celakanto, estis malkovrita ĉe [[Sulaveso]], Indonezio. Plej nuntempaj celakantoj estis trovitaj en Komoroj. Kvankam ambaŭ specioj reprezentas ordon de [[Sarkopterigoj|lobnaĝilaj fiŝoj]] konataj el Frua Devonio (de antaŭ 410 milionoj da jaroj) kaj kvankam formortintaj antaŭ 66 milionoj da jaroj, ili estas morfologie distingaj el siaj Devoniaj prauloj. Laŭlonge de tiuj milionoj da jaroj, celakantoj evoluis al loĝado en diversaj medioj — pulmoj adaptitaj al neprofundaj, saletaj akvoj evoluis al brnakoj adaptitaj al profundaj marakvoj.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Cupello|Clément|Meunier|Herbin|2019|loc=Introduction, p. 29}}&lt;/ref&gt;

== Biodiverseco ==
El 36 [[Biodiverseco-riĉaĵejo|riĉejoj]] de la [[Tero]] naŭ (aŭ 25%) estas sur la bordoj de la Hinda Oceano.
[[Dosiero:MAP Maputaland-Pondoland-Albany.png|eta|La [[Maputalanda-pondolanda-albena biodiverseco-riĉaĵejo|Maputaland-Pondoland-Albena biodiverseca riĉejo]] (MPA) estas la plej sudokcidenta ekoregiono de la Hinda Oceano.]]
* [[Madagaskaro]] kaj la insuloj de la okcidento de la Hinda Oceano ([[Komoroj]], [[Reunio]], [[Maŭricio]], [[Rodriges]], [[Sejŝeloj]], kaj [[Sokotoro]]), inkludas 13,000 (11,600 endemiajn) speciojn de plantoj; 313 (183) birdoj; reptilioj 381 (367); 164 (97) {{J|nesalakva fiŝo}}; 250 (249) amfibioj; kaj 200 (192) mamuloj.&lt;ref name=&quot;Mitter-2011-p12&quot;&gt;{{Harvnb|Mittermeier|Turner|Larsen|Brooks|2011|loc=Table 1.2, pp. 12–13}}&lt;/ref&gt;
La origino de tiu diverseco estis studita; la rompo de [[Gondvano]] povas klarigi vikariecon pli aĝa ol 100 milionoj da jaroj, sed la diverseco en pli junaj, pli malgrandaj insuloj devis esti postulinta cenozoikan disigon el la bordoj de la Hinda Oceano al la insuloj. &quot;Inversa koloniigo&quot;, el insuloj al kontinentoj, ŝajne okazis pli ĵuse; la [[ĥameleono]]j, por ekzemplo, unue diversiĝis el Madagaskaro kaj poste koloniigis Afrikon. Kelkaj specioj de la insuloj de la Hinda Oceano estas lernolibraj kazoj de evoluciaj procezoj; nome la [[sterkoskarabo]]j, [[taggeko]]j, kaj [[lemuro]]j estas ĉiuj ekzemploj de [[adapta radiado]]. Multaj ostoj (250 ostoj por kvadrata metro) de ĵus formortintaj vertebruloj estis trovitaj en la marĉo Mare aux Songes en Maŭricio, inklude ostojn de la birdo [[Dodo]] (''Raphus cucullatus'') kaj de la testudego ''Cylindraspis''. Analizo de tiuj restaĵoj sugestas, ke la procezo de aridigo ekis en sudokcidenta Hinda Oceano antaŭ ĉirkaŭ 4,000 jaroj.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Rijsdijk|Hume|Bunnik|Florens|2009|loc=Abstract}}&lt;/ref&gt;
* [[Maputalanda-pondolanda-albena biodiverseco-riĉaĵejo|Maputaland-Pondoland-Albena biodiverseca riĉejo]] (MPA); 8,100 (1,900 endemiaj) specioj de plantoj; 541 (0) birdoj; 205 (36) reptilioj; 73 (20) nesalakvaj fiŝoj; 73 (11) amfibioj; kaj 197 (3) mamuloj.&lt;ref name=&quot;Mitter-2011-p12&quot; /&gt;
Mamulega faŭno iam disvastigita en MPA estis kondukita al preskaŭ formorto komence de la 20a jarcento. Kelkaj specioj estis sukcese rekuperitaj ekde tiam — nome la populacio de [[blanka rinocero]] (''Ceratotherium simum simum'') pliiĝis el malpli ol 20 individuoj en 1895 al pli ol 17,000 en 2013. Aliaj specioj estas ankoraŭ dependaj el beril-protektitaj areoj kaj el administraciaj programoj, kiel por la [[nigra rinocero]] (''Diceros bicornis minor''), la [[makul-likaono]] (''Lycaon pictus''), la [[gepardo]] (''Acynonix junatus''), la [[elefanto]] (''Loxodonta africana''), kaj la [[leono]] (''Panthera leo'').&lt;ref&gt;{{Harvnb|Di Minin|Hunter|Balme|Smith|2013|loc=&quot;The Maputaland-Pondoland-Albany biodiversity hotspot is internationally recognized…&quot;&quot;}}&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Horn of Africa hotspot MAP.png|eta|250ra|maldekstre|Biodiverseca riĉejo Korno de Afriko.]]
* [[Orientafrikaj marbordaj arbaroj]]; 4,000 (1,750 endemiaj) plantospecioj; 636 (12) birdoj; 250 (54) reptilioj; 219 (32) nesalakvaj fiŝoj; 95 (10) amfibioj; kaj 236 (7) mamuloj.&lt;ref name=&quot;Mitter-2011-p12&quot; /&gt;
Tiu biodiverseca riĉejo (kaj samnomaj ekoregiono kaj &quot;Endemibirda Areo&quot;) estas zono de malgrandaj arbaraj areoj, ofte kun unika ensemblo de specioj ene de ĉiu el ili, situa en 200 km el la marbordo kaj kovranta totalan areon de ĉirkaŭ 6200 km². Ĝi enhavas marbordajn insulojn, kiel Zanzibaro kaj Pemba unuflanke, kaj Mafia.&lt;ref&gt;{{Harvnb|WWF-EARPO|2006|loc=The unique coastal forests of eastern Africa, p. 3}}&lt;/ref&gt;
* [[Korno de Afriko]]; 5,000 (2,750 endemiaj) plantospecioj; 704 (25) birdoj; 284 (93) reptilioj; 100 (10) nesalakvaj fiŝoj; 30 (6) amfibioj; kaj 189 (18) mamuloj.&lt;ref name=&quot;Mitter-2011-p12&quot; /&gt;
Tiu areo, unu el la nuraj du riĉejo kiuj estas tute aridaj, inkludas la [[Etiopaj Altaĵoj|Etiopajn Altaĵojn]], la [[Orientafrika Rifto|Orientafrikan Riftovalon]], la insulojn de [[Sokotra]], same kiel la kelkajn malgrandajn insulojn de areoj de la Ruĝa Maroj kaj areojn de la sudo de la Araba Duoninsulo. Endemiaj kaj minacataj mamuloj de tiu zono estas la [[amodorko]] (''Ammodorcas clarkei'') kaj la [[Spekea gazelo]] (''Gazella spekei''); la Somalia [[Afrika sovaĝa azeno|sovaĝa azeno]] (''Equus africanus somaliensis'') kaj la [[hamadria paviano]] (''Papio hamadryas''). Ĝi enhavas ankaŭ multajn reptiliojn.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.cepf.net/our-work/biodiversity-hotspots/horn-africa|titolo=Horn of Africa|alirdato=18a de aŭgusto 2019|eldoninto=Critical Ecosystem Partnership Fund, CEPF}}&lt;/ref&gt;
En Somalio, nome centro de riĉejo de 1 500 000 km², la pejzaĝo estas dominata de decidua arbustaro de [[Acacia]]-[[Commiphora]], sed ĝi inkludas ankaŭ la Ĝeheban nukson (''Cordeauxia edulus'') kaj speciojn malkovritajn pli ĵuse kiel la Somalia [[ciklameno]] (''Cyclamen somalense''), la nura ciklameno ekster la regiono de la Mediteraneo. La [[Somalia kardelo]] (''Carduelis johannis'') estas endemia birdo trovebla nur en norda Somalio. Nestabila politika reĝimo kaj malriĉeco rezultis en tropaŝtado kiu okazigis unu el la plej degraditaj biodiversejoj kie restas nur ĉirkaŭ 5 % el la origina habitato.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Ullah|Gadain|2016|loc=Importance of biodiversity, pp. 17–19; Biodiversity of Somalia, pp.25–26}}&lt;/ref&gt;
* La [[Okcidentaj Ghatoj]]–[[Srilanko]]; 5,916 (3,049 endemiaj) plantospecioj; 457 (35) birdoj; 265 (176) reptilioj; 191 (139) nesalakvaj fiŝoj; 204 (156) amfibioj; kaj 143 (27) mamuloj.&lt;ref name=&quot;Mitter-2011-p12&quot; /&gt;
Enhavante la okcidentan marbordon de Barato kaj Srilankon, ĝis antaŭ ĉirkaŭ 10,000 jaroj terkolo estis konektinta Srilankon al la Hinda Subkontinento, pro kio tiu regiono kunhavas komunan komunumon de specioj.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Bossuyt|Meegaskumbura|Beenaerts|Gower|2004}}&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:MAP IndoBurma.png|eta|280ra|Situo de la biodiversecejo [[Indo-Burma]] (Andamanoj estas [[Cirklo|encirkligitaj]]).]]

* [[Indo-Burma]]; 13.500 (7,000 endemiaj) plantospecioj; 1,277 (73) birdoj; 518 (204) reptilioj; 1,262 (553) nesalakvaj fiŝoj; 328 (193) amfibioj; kaj 401 (100) mamuloj.&lt;ref name=&quot;Mitter-2011-p12&quot; /&gt;
Indo-Burma enhavas serion de montaroj, kvin el la plej grandaj riversistemoj de Azio, kaj ampleksan gamon de habitatoj. Tiu regiono havas longan kaj kompleksan geologian historion, kaj longaj periodoj de altaj marniveloj kaj de glaciigo izoligis ekosistemojn kaj tiel helpis altan gradon de endemiiĝo kaj [[speciiĝo]]. Tiu regiono inkludas du centrojn de endemioj: nome la [[Anama Montaro]] kaj la nordaj altaj teroj de la Ĉin-Vjetnama landlimo.&lt;ref&gt;{{Harvnb|CEPF 2012: ''Indo-Burma''|loc=Geography, Climate, and History, p. 30}}&lt;/ref&gt;
Kelkaj diversaj [[Flaŭra regno|flaŭraj regionoj]], nome la Hinda, Malajzia, Ĉin-Himalaja, kaj Hindoĉina regionoj, kuniĝas unike en Indo-Burma zono kaj tiu biodiversejo enhavas ĉirkaŭkalkulite 15,000–25,000 speciojn de vaskulplantoj, multaj el ili endemiaj.&lt;ref&gt;{{Harvnb|CEPF 2012: ''Indo-Burma''|loc=Species Diversity and Endemism, p. 36}}&lt;/ref&gt;
* [[Sunda Lando]]; 25,000 (15,000 endemiaj) plantospecioj; 771 (146) birdoj; 449 (244) reptilioj; 950 (350) nesalakvaj fiŝoj; 258 (210) amfibioj; kaj 397 (219) mamuloj.&lt;ref name=&quot;Mitter-2011-p12&quot; /&gt;
Sundalando enhavas 17,000 insulojn el kiuj Borneo kaj Sumatro estas la plej grandajt. Endanĝeritaj mamuloj tie estas la [[Bornea orangutano|Bornea]] kaj la [[Sumatra orangutano]]j, la [[nazulo]], kaj la [[Java rinocero|Java]] kaj la [[Sumatra rinocero]]j.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.cepf.net/our-work/biodiversity-hotspots/sundaland|titolo=Sundaland: About this hotspot|alirdato=1a de septembro 2019|eldoninto=Critical Ecosystem Partnership Fund, CEPF}}&lt;/ref&gt;
* [[Wallacea]]; 10,000 (1,500 endemiaj) plantospecioj; 650 (265) birdoj; 222 (99) reptilioj; 250 (50) nesalakvaj fiŝoj; 49 (33) amfibioj; kaj 244 (144) mamuloj.&lt;ref name=&quot;Mitter-2011-p12&quot; /&gt;
* [[Sudokcident-aŭstraliaj arbaroj kaj arbustaroj|Sudokcidenta Aŭstralio]]; 5,571 (2,948 endemiaj) plantospecioj; 285 (10) birdoj; 177 (27) reptilioj; 20 (10) nesalakvaj fiŝoj; 32 (22) amfibioj; kaj 55 (13) mamuloj.&lt;ref name=&quot;Mitter-2011-p12&quot; /&gt;
Etende el Shark Bay ĝis Israelite Bay kaj izolata per la arida [[Nularba Ebenaĵo]], la plej sudokcidenta angulo de Aŭstralio estas flaŭra regiono kun stabila klimato en kiu unu el la plej granda flaŭra biodiverseco de la mondo kaj 80% fa endemioj estis evoluintaj. El junio al septembro okazas eksplodo de koloroj kaj la Naturflora Festivalo en [[Perth]] en septembro altiras pli ol duono de milionoj da vizitantoj.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Ryan|2009}}&lt;/ref&gt;

== Ekologio ==
Pro la izoliteco kiun dum [[jarcento]]j kaj [[jarmilo]]j ĝuis aŭ suferis kelkaj insuloj de la Hinda Oceano en ili disvolviĝis specifa [[faŭno]] (eĉ [[flaŭro]]) kun multaj [[endemio]]j ĉefe en [[Madagaskaro]], [[Reunio]], [[Rodrigeso]] aŭ [[Sejŝeloj]], eĉ en [[Srilanko]] aŭ [[Indonezio]]. Tiu situacio draste ŝanĝiĝis post la alveno de la homo (foje tre bezonanta manĝaĵon) kaj pli malbone kun ĝi venis al tiuj insuloj ankaŭ gregoj, [[rato]]j, [[kato]]j, [[hundo]]j kaj aliaj bestoj kiuj ŝanĝis la [[medio]]n kaj eĉ kaŭzis la [[formortinta|formortigon]] de [[specio]]j, kiel la fama [[Dido (birdo)|dido]].

== Historio ==
[[Dosiero:Silk route.jpg|eta|300ra|maldekstre|La ekonomie grava [[Silka Vojo]] (ruĝa) kaj la [[spico|spicaj komercvojoj]] (blue) estis blokitaj de la [[Otomana Imperio]] ĉ. 1453 kun la falo de la [[Bizanca Imperio]]. Tio spronis esploradon, kaj oni trovis novan marvojon ĉirkaŭ Afriko, komencigante la epokon nomitan [[Epoko de Malkovroj]].]]
La Hinda Oceano situas tie, kie iam kuŝis la [[kontinento]] [[Gondvano]].

La plej fruaj [[civilizacio]]j de la [[mondo]] (tiuj de [[Mezopotamio]], de la [[antikva Egiptujo]] kaj de la [[hinda subkontinento]]) estiĝis ĉirkaŭ la Hinda Oceano. La Hinda Oceano estas multe pli trankvila ol la [[atlantiko|Atlantika]] kaj la [[pacifiko|Pacifika oceanoj]], tiel ke ĝi pli frue estis uzata por [[navigado]] kaj [[ŝipo|ŝipa]] [[komerco]].

Dum la epoko de la [[islama ekspansio]] la [[araboj|arabaj]] [[komercisto]]j rapide ŝipveturis la tutan oceanon kontaktante tiom kun la [[Afriko|orientafrikaj]] [[kulturo]]j, kiom kun la riĉaj landoj de [[Hindio]] aŭ [[Indonezio]]. Krome [[islamo]] disvastiĝis tra [[Hindio]] aŭ eĉ la [[Filipinoj]] oriente kaj al [[Somalio]] aŭ tie, kie nun troviĝas [[Tanzanio]] sude. Ĉar samtempe (komence de la [[dua jarmilo]]) ili kontrolis la tutan sudan flankon de la [[Mediteraneo]], ili ĝuis [[monopolo]]n de la komerco de [[azio|aziaj]] [[varo]]j, ekzemple [[spico]]j, kun la tiama [[Eŭropo]]. Eŭropanoj kompreneble serĉis manieron rompi tiun monopolon: en [[1498]] la [[portugalio|portugala]] [[esploristo]] [[Vasco da Gama]] sukcesis rondveli (la unua eŭropano) la sudan parton de [[Afriko]], eniri en la Hindan Oceanon kaj preter [[Mozambiko]] atingi sian celon, Hindion. Tiamaniere eŭropanoj ([[portugaloj]] unuaj, kaj poste [[britoj]], [[francoj]], [[nederlandanoj]], ktp.) komencis unue komerci tra tiu oceano, poste setliĝi en jam konataj lokoj kaj poste eĉ alproprigi al si havenurbojn kaj internajn teritoriojn. Tiel naskiĝis [[koloniismo]] en Azio, antaŭ ol en [[Afriko]].

== Komerco ==
[[Dosiero:Lamu dhow 5.JPG|eta|Tipa velboato ĉe la marbordo de Kenjo]]
La Hinda Oceano havigas ĉefajn marvojojn kiuj konektas la havenojn de [[Meza Oriento]], [[Afriko]], kaj [[orienta Azio]] kun [[Eŭropo]] kaj [[Ameriko]]. Ĝi eltenas partikulare pezan trafikon de [[nafto]] kaj petrolaj produktoj el la naftejoj de la [[Persa Golfo]] kaj [[Indonezio]]. Grandaj rezervejoj de hidrokarbidoj estas komercataj el la marbordaj areoj de [[Saŭdarabio]], [[Irano]], [[Barato]], kaj Okcidenta Aŭstralio. Ĉirkaŭkalkule 40% el la tutmonda ĉeborda naftoproduktado devenas el la Hinda Oceano.&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xo.html The World Factbook] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140509220851/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xo.html |date=2014-05-09 }}. Cia.gov. Konsultita la 2013-07-16.&lt;/ref&gt; Strandaj sabloj riĉaj je pezaj [[mineralo]]j, kaj ĉebordaj kuŝejoj estas aktive espluatataj fare de marbordaj landoj, partikulare [[Barato]], [[Pakistano]], [[Sudafriko]], [[Indonezio]], [[Srilanko]], kaj [[Tajlando]].

=== Havenurboj ĉe la Hinda Oceano ===
[[Dosiero:Madras view from the harbor 1895.png|eta|dekstra|180ra|Vido al [[Ĉenajo]] (la tiama Madraso) el la haveno, [[1895]]]]
* [[Ĉenajo]] ([[Barato]])
* [[Colombo]] ([[Srilanko]])
* [[Daresalamo]] ([[Tanzanio]])
* [[Durban]] ([[Sudafriko]])
* [[Orient-Londono]] ([[Sudafriko]])
* [[Ĝakarto]] ([[Indonezio]])
* [[Karaĉio]] ([[Pakistano]])
* [[Kolkato]] ([[Barato]])
* [[Melbourne]] ([[Aŭstralio]])
* [[Mombasa]] ([[Kenjo]])
* [[Mumbai]] ([[Barato]])
* [[Perth]] ([[Aŭstralio]])
* [[Port Elizabeth]] ([[Sudafriko]])
* [[Richards Bay]] ([[Sudafriko]])

== Tertremoj en la Hinda Oceano ==
[[Dosiero:Earthquake 20041226 96 3 globe.jpg|eta|[[Epicentro]] de la [[tertremo]]]]
{{Ĉefartikolo|Tertremo en Hinda Oceano en 2004}}
Terurajn efikojn havis [[tertremo]] en la Hinda Oceano, kiu okazis la [[26-an de decembro]] [[2004]]. Ĝi atingis 9,2 sur la [[skalo de Richter]]. La [[epicentro]] situis en la maro, proksime de la nordokcidenta pinto de [[Sumatro]]. La [[cunamo]] kaŭzita de la tertremo mortigis pli ol 300.000 homojn. Pleje suferis de la cunamo [[Indonezio]], [[Tajlando]], [[Hindio]] kaj [[Srilanko]]. Sed la ondoj atingis eĉ la 5.200 km foran [[Somalio]]n.

== Notoj ==
{{Referencoj|2}}

== Bibliografio ==
* Braun, D., The Indian Ocean (1983)
* Chandra, S., eld., The Indian Ocean (1987)
* Chaudhuri, K. N., Trade and Civilization in the Indian Ocean (1985)
* Cousteau, Jacques-Yves, kaj Diole, Philippe, Life and Death in a Coral Sea (1971)
* Cubitt, Gerald, Islands of the Indian Ocean (1975)
* Das Gupta, A., kaj Pearson, M.N., India and the Indian Ocean (1987)
* Dowdy, W. L., kaj Trood, R., eds., The Indian Ocean (1985)
* Kerr, A., ed., Resources and Development in the Indian Ocean Region (1981)
* Nairn, A . E., kaj Stehli, F. G., eds., The Ocean Basins and Margins, Vuelo. 6: The Indian Ocean (1982)
* Ostheimer, John M., eld., The Politics of the Western Indian Ocean Islands (1975)
* Toussaint, Auguste, The History of the Indian Ocean, traduko de June Guicharnaud (1966).

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|q=Hinda oceano}}
* http://oceanographer.navy.mil/indian.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20010802084832/http://oceanographer.navy.mil/indian.html |date=2001-08-02 }}

{{Oceanoj}}
{{Hinda Oceano}}

* {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Indian Ocean |revizio=974492144 }}

{{Havenda artikolo|Hinda Oceano}}
[[Dosiero:Diego Garcia (BIOT) banner.jpg|775ra]]
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Hinda Oceano| ]]</text>
      <sha1>rf9ru0a2g1eqyml9dd8i0kuvb7vaajd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baltimoro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27738</id>
    <redirect title="Baltimore" />
    <revision>
      <id>9413121</id>
      <parentid>316633</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:31:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Baltimore]]</comment>
      <origin>9413121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="crfmwh9llwixobsms5ezasylukc22kh" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Baltimore]]</text>
      <sha1>crfmwh9llwixobsms5ezasylukc22kh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Santa Coloma de Farners</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28221</id>
    <revision>
      <id>9412534</id>
      <parentid>9297190</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:45:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ informkesto</comment>
      <origin>9412534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1998" sha1="18yyf9qussgwud1iuegpyvyfb3xw4vq" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
[[Dosiero:Localització_de_StaColomadeFarners.png|eta|Santa Coloma de Farners]]
'''Santa Coloma de Farners''' estas [[Katalunio|kataluna]] urbo, en la provinco de [[Ĝirono]].

Ĝia loĝantaro estas de ĉirkaŭ 10.000 personoj.

== Esperantistoj ==
Laŭ Enciklopedio de Esperanto, ĝi estis la naskiĝurbo de [[SAT]]-pioniro [[Antono Llinás Bellvehi]]. Tie ankaŭ vivis [[José Canaleta]].

== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.scolomafarners.org {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180809155838/http://scolomafarners.org/ |date=2018-08-09 }} &lt;!-- _Pàgina_ tTT _de_ l'_Ajuntament_ --&gt;
* http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&amp;cod=1718050006 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929141423/http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&amp;cod=1718050006 |date=2007-09-29 }} &lt;!-- Informo _de_ la _Generalitat_ _de_ _Catalunya_ --&gt;
* [http://www.webgipal.net/stacolomaf/ Urbestraro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070207074035/http://www.webgipal.net/stacolomaf/ |date=2007-02-07 }}
* [http://www.santacolomadefarners.com/ Retpaĝo pri la urbo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050324011339/http://santacolomadefarners.com/ |date=2005-03-24 }}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]</text>
      <sha1>18yyf9qussgwud1iuegpyvyfb3xw4vq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412672</id>
      <parentid>9412534</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:36:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1869" sha1="4huxl724nywqazusnz0ud0m9lfw8ubn" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
[[Dosiero:Localització_de_StaColomadeFarners.png|eta|Santa Coloma de Farners]]
'''Santa Coloma de Farners''' estas [[Katalunio|kataluna]] urbo, en la provinco de [[Ĝirono]].

Ĝia loĝantaro estas de ĉirkaŭ 10.000 personoj.

== Esperantistoj ==
Laŭ Enciklopedio de Esperanto, ĝi estis la naskiĝurbo de [[SAT]]-pioniro [[Antono Llinás Bellvehi]]. Tie ankaŭ vivis [[José Canaleta]].

== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.scolomafarners.org {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180809155838/http://scolomafarners.org/ |date=2018-08-09 }} &lt;!-- _Pàgina_ tTT _de_ l'_Ajuntament_ --&gt;
* http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&amp;cod=1718050006 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929141423/http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&amp;cod=1718050006 |date=2007-09-29 }} &lt;!-- Informo _de_ la _Generalitat_ _de_ _Catalunya_ --&gt;
* [http://www.webgipal.net/stacolomaf/ Urbestraro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070207074035/http://www.webgipal.net/stacolomaf/ |date=2007-02-07 }}
* [http://www.santacolomadefarners.com/ Retpaĝo pri la urbo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050324011339/http://santacolomadefarners.com/ |date=2005-03-24 }}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]</text>
      <sha1>4huxl724nywqazusnz0ud0m9lfw8ubn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412677</id>
      <parentid>9412672</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1888" sha1="80b8aguwr7mubm5zpd0qcbc99er53y1" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
[[Dosiero:Localització_de_StaColomadeFarners.png|eta|Santa Coloma de Farners]]
'''Santa Coloma de Farners''' estas [[Katalunio|kataluna]] urbo, en la provinco de [[Ĝirono]].

Ĝia loĝantaro estas de ĉirkaŭ 10.000 personoj.

== Esperantistoj ==
Laŭ la [[Enciklopedio de Esperanto]] de [[1934]], ĝi estis la naskiĝurbo de [[SAT]]-pioniro [[Antono Llinás Bellvehi]]. Tie ankaŭ vivis [[José Canaleta]].

== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.scolomafarners.org {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180809155838/http://scolomafarners.org/ |date=2018-08-09 }} &lt;!-- _Pàgina_ tTT _de_ l'_Ajuntament_ --&gt;
* http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&amp;cod=1718050006 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929141423/http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&amp;cod=1718050006 |date=2007-09-29 }} &lt;!-- Informo _de_ la _Generalitat_ _de_ _Catalunya_ --&gt;
* [http://www.webgipal.net/stacolomaf/ Urbestraro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070207074035/http://www.webgipal.net/stacolomaf/ |date=2007-02-07 }}
* [http://www.santacolomadefarners.com/ Retpaĝo pri la urbo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050324011339/http://santacolomadefarners.com/ |date=2005-03-24 }}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]</text>
      <sha1>80b8aguwr7mubm5zpd0qcbc99er53y1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francisco de Goya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32840</id>
    <revision>
      <id>9412425</id>
      <parentid>9412218</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:30:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="155141" sha1="9t9pfer3e4pe2r55044mswzqcepprvs" xml:space="preserve">{{Prisupre|pri=fama pentristo kaj gravuristo|apa=Goya}}
{{Informkesto artisto}}
'''Francisco José DE GOYA Y LUCIENTES''' (naskiĝis la {{Daton|30|03|1746}} en [[Fuendetodos]], mortis la {{Daton|16|04|1828}} en [[Bordozo]]) estis [[Hispanio|hispana]] [[pentristo]] kaj [[gravuristo]].

Goya [GOja] loĝis kiel infano en [[Zaragozo]], kie li lernis la metion. Poste, li translokiĝis al [[Madrido]], kie li fariĝis oficiala pentristo de la [[kortego]], dum la regado de la reĝo [[Karlo la 4-a (Hispanio)|Karlo la 4-a]]. Lia verkaro enhavas pentraĵojn sur [[Pentrista stablo|stablo]] kaj [[Murpentraĵo|sur muro]], kaj [[gravuraĵo]]jn kaj [[desegno]]jn. Lia stilo evoluis el la [[rokoko]], tra la [[novklasikismo]], ĝis la [[antaŭromantismo]], ĉiam interpretitaj laŭ tre persona kaj originala maniero,&lt;ref&gt;Chilvers, 2007, pp. 422-425.&lt;/ref&gt; kaj ĉiam per subtrajto de [[naturalismo]], nome de montro de la realo senigita de idealisma rigardo kiu sennaturigu ĝin, en kiu gravas ankaŭ la etika mesaĝo. Por Goya la pentrarto estas vehiklo de morala instruado, ne simple estetika objekto.&lt;ref&gt;Moffitt, 1999, p. 179.&lt;/ref&gt; Liaj plej tiutempaj referencoj estis [[Giambattista Tiepolo]] kaj [[Anton Raphael Mengs]], sed li ricevis influojn ankaŭ de [[Diego Velázquez]] kaj de [[Rembrandt]].&lt;ref name=&quot;Garzanti&quot; &gt;Enciclopedia del Arte Garzanti, p. 414.&lt;/ref&gt; La goja arto estas unu el la mejloŝtonoj kiuj inter la 18a kaj la [[19a jarcento]]j anoncas la alvenon de la nuntempa pentrarto kaj estas pioniro de kelkaj el la pentravangardoj de la [[20a jarcento]], speciale de la [[ekspresionismo]];&lt;ref name=&quot;Garzanti&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Moffitt186&quot; &gt;Moffitt, 1999, p. 186.&lt;/ref&gt; pro kio, oni konsideras lin unu el la hispanaj artistoj plej elstaraj kaj unu el la grandaj majstroj de la historio de la tutmonda arto.

Krome, lia verkaro montras la tumultan historian periodon en kiu li vivis, partikulare epizodojn de la [[Milito de Hispana Sendependiĝo]], el kiuj la serio de bildoj ''[[Los desastres de la guerra]]'' estas preskaŭ moderna raportaĵo de la teruraĵoj fifaritaj dume&lt;ref&gt;Zaragüeta, Martín. [https://www.abc.es/espana/catalunya/abci-guerra-francisco-goya-200807280300-1642029959977_noticia.html «La guerra de Francisco de Goya.»] 28a de julio 2008. [[ABC]]. Konsultita la 17an de aprilo 2020.&lt;/ref&gt; kaj komponas mondokoncepton senigita de heroeco en kiu la viktimoj estas ĉiam individuoj de ajna klaso kaj kondiĉo.

Grandan popularecon atingis lia ''[[Maja desnuda]]'', parte favorita per la polemiko generita ĉirkaŭ la identigo de la portretita virino. De komenco de la 19a jarcento estas ankaŭ aliaj portretoj kiuj ekvojas al la nova burĝa arto. Fine de la konflikto hispan-franca li pentris du grandajn pentraĵojn pri la okazaĵoj de la [[Insurekcio de la 2-a de majo]] de 1808, kiuj plifirmigis antaŭaĵon kaj estetikan kaj temaran por la [[historia pentrarto]], kiu ne nur komentas okazaĵojn proksimajn al la aktuala realo vivata de la artisto, sed ankaŭ atingas universalan mesaĝon. Inter aliaj liaj verkoj, lia pinta verkaro estas ''[[Los disparates]]'',&lt;ref name=&quot;Matilla&quot; &gt;Matilla, J. M. [https://www.goyaenelprado.es/obras/lista/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=24 Hispanlingva versio de «Approccio ai Disparates di Francisco de Goya.» En Goya,] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200527215106/https://www.goyaenelprado.es/obras/lista/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=24 |date=2020-05-27 }} Roma: Edizioni De Luca, 2000, pp. 107-111. Museo Nacional del Prado. Konsultita la 17an de aprilo 2020.&lt;/ref&gt; kun la serio de [[olepentraĵo]]j sur seka muro, nome ''[[Nigraj Pentraĵoj]]'', per kiu li ornamis sian kampardomon, nome la ''[[Quinta del Sordo]]''.&lt;ref name=&quot;Matilla&quot; /&gt; En ili Goya antaŭis la nuntempan pentrarton kaj la variajn movadojn de avangardo kiu venos en la 20a jarcento, kaj ili estas, laŭ J. M. Matilla, nome ĉefo de Konservado de Desegnoj kaj Bildoj de la [[Nacia Muzeo Prado]], «la unuaj montroj de la karaktero vere moderna de Goya, kiun sendube oni kvalifiku kiel unua moderna artisto».&lt;ref name=&quot;Matilla&quot; /&gt;

{{Citaĵo|Romantisma modelo por romantikuloj; impresionista por impresionistoj, Goya poste iĝos ekspresionista por ekspresionistoj kaj pioniro de superrealismo por superrealistoj.&lt;ref name=&quot;Moffitt186&quot; /&gt;|[[Nigel Glendinning]]}}

La verkaro de Goya konsistas el ĉirkaŭ kvincent olepentraĵoj kaj murpentraĵoj, krom ĉirkaŭ tricent [[akvaforto]]j kaj [[litografio]]j kaj centoj da desegnoj.&lt;ref&gt;Chilvers, 2007, p. 425.&lt;/ref&gt; La majoritato estas konservata en la madrida [[Muzeo Prado]], kvankam estas granda nombro de verkoj ankaŭ en Francio,&lt;ref&gt;Ok verkoj, inter kiuj unu el la du versioj de ''Las majas al balcón'', estis portitaj al Parizo fine de la [[1830-aj jaroj]] por la mallongdaŭra &quot;Galerie espagnole&quot; (aŭ &quot;Musée espagnol&quot;), formita per verkoj de la Escuela Española (Hispana Skolo). (José Manuel Arnaiz. [http://www.arnaiz.com/andanzas-tres.htm «Nuevas andanzas de Goya III, Majas en el Metropolitano.»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210619024901/http://www.arnaiz.com/andanzas-tres.htm |date=2021-06-19 }} Konsultita la 17an de aprilo 2020.)&lt;/ref&gt; speciale en la [[Muzeo Luvro]], same kiel en tiuj de [[Agen]], [[Bajono]], [[Besançon]], [[Castres (Tarn)|Castres]], [[Lille]] kaj [[Strasburgo]].&lt;ref&gt;''Diccionario Larousse de la Pintura'', 1988, p. 835.&lt;/ref&gt;

Post lanta metilernado en sia naskolando, en la [[Stilo|stila medio]] de la malfrua [[Baroko]] kaj la religiaj bildoj, li veturis al [[Italio]] en 1770, kie li kontaktis kun la naskiĝinta [[novklasikismo]], kiun li adoptis kiam li veturis al [[Madrido]] meze de tiu jardeko, kun rokoka pitoreskismo [[Ĝenrismo|ĝenrisma]] derivita de sia nova metio kiel pentristo de [[kartono]]j por [[tapeto]]j de la ''[[Real Fábrica de Tapices de Santa Bárbara]]''. La majstreco en tiu agado kaj en aliaj rilataj kun la kortega pentrarto estis hegemoniita tiuepoke de [[Anton Raphael Mengs]], dum la plej fama hispana pentristo estis [[Francisco Bayeu]], kiu poste estos bofrato de Goya.

Grava malsano en 1793 kondukis lin al alproksimiĝo al pentrarto pli kreiva kaj originala, kiu esprimis temarojn malpli afablajn ol la modeloj kiujn li estis pentrinta por la dekoracio de la reĝaj palacoj. Serio de pentraĵetoj sur ladaĵoj farita dum lia sanrekuperado&lt;ref name=&quot;Posada Kubissa, 1995&quot;&gt;Posada Kubissa, 1995.&lt;/ref&gt; kiujn li mem nomis «kaprico kaj invento»,&lt;ref&gt;Dum sia restado ĉe sia amiko Sebastián Martínez y Pérez en Kadizo, Goya faras sian unuan alproksimiĝon al la «kreiva libero», kio alproksimigas lin al la koncepto de «romantisma artisto», kaj de kiu naskiĝis la serio de ''[[Los Caprichos]]'', per kiuj li kritikis diversajn aspektojn de la socio en kiu li vivis. Ekde sia eduka etapo en Romo, Goya jam konis la ĝenron de la ''capricci'' el la gravuraĵoj kaj akvafortoj de [[Jacques Callot]], [[Giovanni Battista Tiepolo]] kaj [[Giovanni Battista Piranesi]] — ĉefe per la serio de 18 akvafortoj nome &quot;Les Misères et les Malheurs de la guerre&quot; (1633) de la franca Callot, ĉar Goya probable inspiriĝis el tiu verko por ''[[Los desastres de la guerra]]'' — kio permesos al li, laŭ liaj propraj vortoj, «fari observojn kiujn regule ne okazigas la menditaj verkoj, en kiuj la kaprico kaj la inventemo ne eblas». Aliflanke, kvankam liaj inspirfontoj estis variaj, oni povas rilati &quot;Los Caprichos&quot; kun la satira angla bildaro de, ekzemple, [[William Hogarth]], kies verkon li eble konis per la kolektoj kiujn havis Luis Paret kaj Sebastián Martínez aŭ la Gedukoj de Osuna. Estas probable ankaŭ ke lia amiko, la [[Franciĝinto|franciĝinta]] dramaturgo kaj poeto [[Leandro Fernández de Moratín]] — kiun Goya portretis dufoje — montris al li iun satiran bildon reveninte el sia restado en Londono. (Fundación Goya en Aragón: [http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=869 slipo: «Fran.co Goya y Lucientes, Pintor.»]).&lt;/ref&gt; komencis la maturan fazon de la verkaro de la artisto kaj la transiron al la romantika estetiko.

Liaj pentraĵoj estas tre variaj:
* religiaj freskoj en preĝejoj
* oficialaj portretoj por korteganoj kaj gravuloj
* ĝenro-scenoj por [[tapeto]]j
* satiraj gravuraĵoj
* kontraŭ-militaj desegnoj

Oni povas vidi evoluon al pli akraj kaj pesimismaj temoj, laŭlonge de lia vivo, okazigitan pro lia progresiva [[surdeco]] kaj pro la hororoj observitaj dum la [[Milito de Hispana Sendependiĝo|milito]] inter la hispanoj kaj la francaj trupoj de [[Napoleono]]. Resume en ĉiuj aspektoj de lia arto li disvolvigis stilon kiu inaŭguris la [[Romantismo]]n. La goja arto markas en Hispanio la ekon de la nuntempa [[pentrarto]], kaj li estas konsiderata ĝenerale pioniro de la pentrartaj [[avangardo]]j de la [[20a jarcento]].

== Vivo ==
=== Frua kariero ===
[[Dosiero:Casa natal de Francisco Goya, Fuendetodos, Zaragoza, España, 2015-01-08, DD 06.JPG|eta|dekstre|Naskohejmo de Francisco de Goya en [[Fuendetodos]], [[provinco Zaragozo]].]]
Goya naskiĝis en [[Fuendetodos]], [[Aragón]], [[Hispanio]], en [[1746]] el familio de [[meza klaso]]&lt;ref&gt;[http://goya.unizar.es/InfoGoya/Vida/Familia.html «La familia de Goya: ascendientes y descendientes»], en [http://goya.unizar.es/InfoGoya/General/Indice.html ''Infogoya''], retejo de la Universidad de Zaragoza kaj la Institución «Fernando el Católico»-Consejo Superior de Investigaciones Científicas; kaj informo pri lia genealogia arbo en la retejo [http://www.personal.able.es/jlf-ftp/goya.htm «Genealogías de Uncastillo»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071111102754/http://www.personal.able.es/jlf-ftp/goya.htm |date=2007-11-11 }}.&lt;/ref&gt;. Lia patro estis Braulio José de Goya y Franque, kaj lia patrino nomiĝis Gracia de Lucientes y Salvador, de neriĉa nobela deveno.&lt;ref&gt; Mena Marqués y Maffeis, 2005, p. 23. &lt;/ref&gt; Li pasigis parton de sia infanaĝo en Fuendetodos, kie lia familio loĝis en domo kiu montris la familian [[blazono]]n de lia patrino. Lia patro, kiu estis de [[Eŭskoj|eŭska]] origino, gajnis sian porvivaĵon kiel [[orumisto]], kaj liaj rilatoj eble helpis la artistan karieron de la estonta pentristo.&lt;ref&gt; Chilvers, 2007, p. 422. &lt;/ref&gt; La domo de Fuendetodos estis ĉe la strato Alhóndiga nº 15 kaj apartenis al Miguel Lucientes, patrinflanka onklo de Goya.&lt;ref&gt; Camón Aznar, Morales kaj Marín y Valdivieso González, 2003, p. 242. &lt;/ref&gt; Li estis la antaŭlasta de ses gefiloj; la plej juna filo, Mariano, naskiĝis en 1750.&lt;ref&gt; Camón Aznar, Morales kaj Marín y Valdivieso González, 2003, p. 243. &lt;/ref&gt; Ĉirkaŭ 1749, la familio aĉetis domon en la grandurbo [[Zaragozo]], kaj kelkajn jarojn poste transloĝiĝis tien, sed ĉiam alternis tempon ambaŭloke: fakte la plej aĝa filo (respektive frato) Tomás, kiu sekvis la patran metion, instalos en la vilaĝo sian atelieron en 1789. Alia frato, Camilo, estis kapelestro en [[Chinchón]].&lt;ref&gt; Angelis, 1988, p. 83. &lt;/ref&gt; Fuendetodos situantas je ĉirkaŭ 40&amp;nbsp;km sude de la regiona kaj provinca ĉefurbo [[Zaragozo]]. La patroflanka linio de Francisco de Goya estas indiĝena de Zerain, gipuzka loĝloko en kiu naskiĝis lia praavo, Domingo de Goya. La profesoro García-Mercadal estudis la praulojn de la aragona pentristo, kaj pruvis, ke liaj kvar geavoj apartenis al familioj de la malalta nobelaro.&lt;ref&gt; García-Mercadal (2008). «Francisco de Goya: noble por los cuatro costados». ''Francisco de Goya y Lucientes: la figura de un genio en su linaje''. El Justicia de Aragón. &lt;/ref&gt;

Goya eble vizitadis lernejon Santo Tomás de Aquino en ''Escuelas Pías''.&lt;ref&gt; Morales kaj Marín, 1994, p. 63. &lt;/ref&gt; Li formis proksiman amikecon kun Martin Zapater ĉe tiu tempo, kaj ilia korespondado de la 1770-aj jaroj ĝis la [[1790-aj jaroj]] estas valora fonto por komprenado de la frua kariero de Goya ĉe la kortego de [[Madrido]].&lt;ref&gt;Hughes (2004), 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/aprende/enciclopedia/voz/cartas-de-goya-a-martin-zapater/2ab3aedb-07a9-4031-b6e0-64d9806ac8b5 &quot;Cartas de Goya a Martín Zapater.] Museo del Prado. Alirita la 13an de Decembro 2015&lt;/ref&gt; Kiam li estis 10-jaraĝa, la familio trapasis ekonomiajn problemojn kaj la infano devis eklabori. En la aĝo de 14, Goya studis kun la pentristo José Luzán, sed tio okazis jam en 1759, kiam la estonta pentristo estis 13-jaraĝa, iom malfrua aĝo pli ol kutime, plej verŝajne pro la malfacila ekonomia situacio de la familio.&lt;ref&gt; Enciclopedia del Arte Garzanti, p. 411. &lt;/ref&gt; El tiu epoko ĝis 1763, oni scias malmulte, kaj laŭ Bozal, «neniom [el la verkaro de Goya] oni konservas el tiuj jaroj».&lt;ref&gt;Bozal (2005), vol. 1, paĝo 26.&lt;/ref&gt; 

[[Dosiero:Triple generacion.jpg|eta|220ra|maldekstre|''[[Sagrada Familia con San Joaquín y Santa Ana ante el Eterno en gloria|La triobla generacio]]'' (inter 1760&lt;ref name=arnaiz/&gt; kaj 1769&lt;ref&gt;[http://goya.unizar.es/InfoGoya/Obra/Catalogo_/Pintura_/10p.html Ŝlipo en la katalogo de la Universitato de Zaragozo]&lt;/ref&gt;, [[Jerez de la Frontera]], privata kolekto).]]
Tamen oni atribuis al tiu epoko kelkajn pentraĵojn de religia temo kiu montras nuancojn de stilo de malfrua [[baroko]] el [[Napolo]] de tiu unua majstro, perceptebla en ''[[Sagrada Familia con San Joaquín y Santa Ana ante el Eterno en gloria]]'', datita, laŭ José Manuel Arnaiz, inter 1760 kaj 1763.&lt;ref name=&quot;arnaiz&quot;&gt;Arnaiz, José Manuel [http://www.almendron.com/arte/pintura/goya/obras_goya/goya_03.htm «La Triple Generación»], en ''Realidad e imagen, Goya 1746-1828. Katalogo de la ekspozicio okazinta en la Muzeo de Zaragozo el [[3a de oktobro]] al [[1a de decembro]] de 1996'', Madrid, Electa, 1996. Konsultita la [[29an de oktobro]] de 2007. ISBN 978-84-8156-130-2.&lt;/ref&gt; Josep Gudiol i Ricart tamen datas ĝin inter 1768 kaj 1769.&lt;ref name=arnaiz/&gt; De tiam estas same la relikvoŝranko de Fuendetodos —bedaŭrinde malaperinta dum la [[Hispana Enlanda Milito]]—, datita inter 1762 kaj 1763.&lt;ref&gt;[https://goya.unizar.es/InfoGoya/Obra/Relicario.html Ficha del Armario relicario de Fuendetodos en el Catálogo de la Universidad de Zaragoza.]&lt;/ref&gt;

Li transloĝiĝis Madriden, kie li studis kun [[Anton Raphael Mengs]], pentristo kiu estis populara inter la [[hispana reĝa familio]]. Li interbatalis kun sia majstro, kaj liaj ekzamenoj estis nekontentigaj. Goya alsendis konkursaĵojn por la Reĝa Akademio de Belartoj en 1763 kaj 1766, sed ili estis malakceptitaj.&lt;ref&gt;Hagen &amp; Hagen, 317&lt;/ref&gt; Goya vere estis pentristo kies lernado malrapide progresis kaj lia matura verkaro montriĝis malfrue. Tial ne raras, ke li ne atingis la unuan premion en la pentrokonkurso de tria kategorio kunvokita de la [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando]] en 1763 —konsistanta en krajona kopio de la statuo de [[Sileno (mitologio)|sileno]]—,&lt;ref&gt; Angelis, 1988, p. 83. &lt;/ref&gt; en sia unua vojaĝo al Madrido, en kiu la ĵurio havigis al li neniun voĉdonon konkurence kun Gregorio Ferro.&lt;ref&gt; Bozal, 2005, p. 27, vol. 2. &lt;/ref&gt; Tri jarojn poste, jam por la unua kategorio, li denove klopodis por ricevi stipendion por formado en Romo, denove malsukcese: li faris oleon titolitan &quot;La imperiestrino Marta kaj Alfonso la Saĝulo&quot;, sed venkis en la konkurso lia estonta bofrato, Ramón Bayeu.&lt;ref&gt; Morales kaj Marín, 1994, p. 66. &lt;/ref&gt;

Tiu seniluziiĝo eble okazigis lian alproksimiĝon al la pentristo Francisco Bayeu —kun kies familio havis parencecon la familio Goya—, kiu estis alvokita al Madrido en 1763 fare de [[Anton Raphael Mengs|Mengs]] por kunlabori en la dekoracio de la [[Reĝa Palaco de Madrido]]. En decembro 1764 kuzo de Bayeu edziĝis al onklino de Goya. Estas probable ke la pentristo de Fuendetodos translokiĝis al la ĉefurbo de Hispanio ĉirlaŭ tiuj datoj serĉe de protektado kaj nova majstro, kiel montras la fakto, ke Goya prezentiĝis en Italio en 1771 kiel lernanto de Bayeu.&lt;ref&gt; Morales kaj Marín, 1994, p. 66. &lt;/ref&gt; En 1765 li faris [[fresko]]n por la jezuitoj de Alagón titolitan ''Exaltación del nombre de Jesús'' (Elstarigo de la nomo de Jesuo) kaj sekvajare serion ''Los padres de la Iglesia Latina u Occidental'' (La patroj de la Latina aŭ Okcidenta Eklezio) por la jezuitoj de [[Calatayud]].&lt;ref&gt; Ribot Martín, 2014, p. 10. &lt;/ref&gt;

===Vojaĝo al Italio===
Post la du malsukcesaj klopodoj por ricevi materian helpon por necesa veturado al Italio por studi la tieajn majstrojn ''in situ'', Goya, per propraj rimedoj,&lt;ref name=&quot;descargues&quot;&gt;Descargues, Pierre. ''Goya'', pp. 36, 53-8. D. R. Books. Londono, 1979.&lt;/ref&gt; veturis al [[Romo]], [[Venecio]], [[Bolonjo]] kaj aliaj italaj urboj, kie li studis la verkojn de [[Guido Reni]], [[Rubens]], [[Paolo Veronese]] kaj [[Rafaelo Sanzio|Rafaelo]], inter aliaj grandaj pentristoj. Pri lia itinero kaj agado dum tiu studvojaĝo estas valora dokumento, nome notkajero nomita ''Cuaderno italiano'', konservita en la Muzeo de Prado, kun desegnoj —el kiuj kelkaj nur simplaj skizetoj— kaj notoj kiuj estis skribitaj de 1770 ĝis 1786. Male al desegnalbumoj markitaj per litero el A ĝis H, laŭ kronologia ordo, en kiuj estas la kerno de la grafika verkaro de Goya, kiel valora montro de artaj libereco kaj rapideco,&lt;ref&gt; Matilla, José Manuel. [https://www.museodelprado.es/aprende/enciclopedia/voz/albumes-de-dibujos-goya/8f6ae635-3989-4484-b8bb-29dcbd0ef446?searchid=01ccb07d-861b-a522-2b89-7d8a5fc144f2 «Álbumes de dibujos (Goya)».] Enciclopedia. Fundación de Amigos del Museo del Prado. Konsultita la 11an de julio 2018. &lt;/ref&gt; la ''Cuaderno italiano'' estas ''taccuino'', nome kajero kiu enhavas artajn skizojn, krom intiman taglibron en kiu li notis vizitatajn verkojn kaj urbojn kiuj altiris sian atenton survoje tra Italio, sed ankaŭ la nomojn de siaj gefiloj, kun la paroĥo en kiuj ili estis baptitaj, elspezkontojn kaj desegnojn.&lt;ref&gt; Mena Marqués, Manuela B. (1994). «Cinco son las magas». En Museo del Prado, eld. ''El &quot;Cuaderno italiano&quot; –1770-1786– Los orígenes del arte de Goya''. Madrid. pp. 17-18. ISBN 84-604-9247-8. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Goya y Lucientes, Francisco de. [https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/cuaderno-italiano/043bd3d8-06d6-4b9a-80ae-49bdd5b097f3?searchMeta=cuaderno%20it «Cuaderno italiano».] Colección. Muzeo Prado. Konsultita la 11an de julio 2018. &lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Aníbal vencedor que por primera vez mira Italia desde los Alpes - Francisco Goya.jpg|eta|300ra|''Venkinta [[Hanibal Barka|Hanibalo]]'', 1770 ([[Muzeo Prado]]; akirita en 2020 de la Fondaĵo Selgas-Fagalde de [[Cudillero]] fare de la Amikoj de Prado).]]
Li ekveturis en marto aŭ aprilo 1770 kaj, trairinte [[Torino]]n, [[Milano]] kaj [[Pavio]]n, li setliĝis en Romo, ĉe la pola pentristo Tadeusz Kuntze. Dume li konis la gravuriston [[Giovanni Battista Piranesi]], kies verkaro ege influis lin.&lt;ref&gt; Mena Marqués kaj Maffeis, 2005, p. 28. &lt;/ref&gt; En aprilo 1771 li sendis sian ''Aníbal vencedor contempla por primera vez Italia desde los Alpes'' (Venkinta Hanibalo kontemplas la unuan fojon Italion el Alpoj) al la pentrokonkurso de deviga temo kunvokita de la Akademio de [[Parmo]]. La proponita motivo, historia, devenas el soneto de Carlo Innocenzo Frugoni.&lt;ref&gt; Urrea, 1994, p. 44. &lt;/ref&gt; Li ne ricevis la unuan premion, ormedalon kvinpundan —kiun ricevis Paolo Borroni—,&lt;ref&gt; Urrea, 1994, p. 45. &lt;/ref&gt; ja ricevis specialan mencion de la ĵurio,&lt;ref&gt; Alcolea Blanch, Santiago (1998). [https://www.academia.edu/24759108/An%C3%ADbal_m%C3%A1scaras_y_anamorfosis_en_el_Cuaderno_Italiano_de_Goya «Aníbal, máscaras y anamorfosis en el Cuaderno italiano de Goya».] Barcelona: Instituto Amatller de Arte Hispánico. Konsultita la 11an de julio 2018. &lt;/ref&gt;​ kiu notis jenon: 
{{Citaĵo|La pentraĵo referencita kun la verso de Vergilio —''Iam tandem Italiae fugientis prendimus oras''— ricevis ses voĉdonojn. Oni observis en ĝi plezure facilan uzadon de la [[peniko]], varman esprimivon en la mieno kaj en la sinteno de Hanibalo, grandiozan karakteron, kaj se estus pli proksimaj al la verso ĝiaj inkoj kaj la kompono de la intrigo, ĝi estus metinta en dubon la palmon atingitan de la unua premiito. Estas ĝia aŭtoro la Sro. Francisco Goja Romano, lernanto de la Sro. Francisco Vayeu, Ĉambroprentristo de ''S. M. Católica''.&lt;ref&gt; Angelis, 1988, p. 5. &lt;/ref&gt;}}

Lia ''Hanibalo'', dumlonge perdita kaj atribuita al Corrado Giaquinto, montras kiel la aragonano forigis la konvenciajn komponaĵojn de religiaj bildoj lernitaj de José Luzán kaj la malfrubarokan kromatismon (ruĝoj, malhelaj kaj intensaj bluoj kaj oranĝaj gloroj kiel reprezentoj de la religia supernaturo) por adopti pli aŭdacan inventon, inspiritan de [[klasikismo|klasikismaj]] modeloj, same kiel paletron de pastelaj tonoj, rozoj, mildaj bluoj kaj perlogrizoj. Por ĉi tiu verko, Goya adoptis la [[novklasikismo|novklasikan]] estetikon kaj frekventis mitologian alegorion en figuroj kiel la [[Minotaŭro]] reprezentanta la fontojn de la rivero [[Pado]] aŭ la laŭrita [[Niko|Venko]] descendanta el la ĉielo en la ĉaro de Fortuno, por kiu li serĉis sian inspiron en la Ikonologio de Cesare Ripa, sed ĝuste ĉi tiuj alegoriaj figuroj, senrilataj al la proponita argumento, estis unu el la kialoj donitaj de la ĵurio por nei al li la premion.&lt;ref&gt; Urrea, 1994, pp. 47-48. &lt;/ref&gt;

Poste ankoraŭ en 1771, li revenis al Zaragozo eble pelita de la malsano de sia patro –en kies domo li instaliĝis– aŭ eble ĉar li ricevis mendon de partoj de la kupoloj de la ĥorejo de la Baziliko de Zaragozo (inkluzive de ''Adoro de la Nomo de Dio'').&lt;ref&gt; Morales kaj Marín, 1994, pp. 76-77. &lt;/ref&gt; En tiu jaro li estis registrita en la strato Arco de la Nao de Zaragoza, kaj kiel paganto de impostoj kiel metiisto, kio indikas, ke li jam laboris sendepende.&lt;ref&gt; Angelis, 1988, p. 83. &lt;/ref&gt;​ Li pentris ankaŭ ciklon de [[fresko]]j en la monaĥa preĝejo de la Kartuzio de ''Aula Dei'', kaj la [[fresko]]jn de la Sobradiel Palaco. Li studis kun [[Francisco Bayeu y Subías]] kaj lia pentrarto komencis montri signojn de la delikataj nuancoj pro kiuj li iĝis fama.

===Murpentraĵoj kaj religiaj motivoj en Zaragozo===
[[Dosiero:Nacimiento de la Virgen (Cartuja Aula Dei).jpg|eta|maldekstre|250px|Detalo de la ''Naskiĝo de la Virgulino'', de la serio de pentraĵoj de la Kartuzio Aula Dei, 1774.]]
La jaroj, kiujn li pasigis en Zaragozo post reveno el Italio, estis de intensa agado. Tuj post reveno li entreprenis la kreadon de la [[murpentraĵo]]j de la kapelo de la Palaco Sobradiel, grupo de olepentraĵoj sur la muroj, kiuj estis malkonstruitaj kaj translokigitaj al kanvaso en 1915, poste disigitaj.&lt;ref&gt; Angelis, 1988, p. 89. &lt;/ref&gt; Inter ili - tri konservitaj en la Muzeo de Zaragozo kaj kelkaj perditaj - elstaras tiu, kiu origine okupis la plafonon de la kapelo, nome ''La Entombigo de Kristo'' de la [[Muzeo Lázaro Galdiano]], bazita sur komponaĵo de [[Simon Vouet]].&lt;ref&gt; Morales kaj Marín, 1994, p. 77. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180715123111/http://database.flg.es/ficha.asp?ID=2003 «Ficha de Catálogo-Inventario».] Fundación Lázaro Galdiano. Arkivita el originalo la 15a de julio 2018. Konsultita la 15an de julio 2018. &lt;/ref&gt; La interveno de Goya en ili estas tamen diskutata, ĉar ĝi estis atribuita pli lastatempe al Diego Gutiérrez Fita, malmulte konata pentristo el [[Barbastro]].&lt;ref&gt; Mena Marqués, Manuela, ''Goya y Zaragoza (1746-1775). Sus raíces aragonesas''. Katalogo de ekspozicio okazinta en la Muzeo Goya, Colección Ibercaja, de 26a de februaro ĝis 28a de junio 2015, Zaragoza, 2015, pp. 63-66. &lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Huida a Egipto Goya.jpg|eta|200px|dekstre|''Fuĝo al Egipto'', unua gravuraĵo de Goya, 1771.]]
Pli bone dokumentita estas la realigo de la granda fresko de ''La Adorado de la Nomo de Dio'' en la volbo de la ĥorejo de la Baziliko de Pilar, por kiu li prezentis unuan specimenon en novembro 1771.&lt;ref&gt; Angelis, 1988, p. 89. &lt;/ref&gt; La Fabrika Estraro de la templo, trovinte kontentiga la pruvon per kiu Goya akreditis sian kapablon en [[fresko]]-pentrado, konfidis al li la laboron por la 15 000 realoj, kiujn li promesis, kompare kun la 25 000 petataj de Antonio González Velázquez, inkluzive en lia kazo la vojaĝkostojn el Madrido.&lt;ref&gt; Morales kaj Marín, 1994, p. 121. &lt;/ref&gt; Ĉi tiu verko estas ankoraŭ plene baroka kaj montras la influon de la itala pentristo Corrado Giaquinto.&lt;ref&gt; ''Diccionario Larousse de la Pintura'', p. 833. &lt;/ref&gt;

Al tiuj jaroj ankaŭ korespondus la atribuitaj pentraĵoj pri la [[Patroj de la Eklezio]] en la [[pendentivo]]j de la paroka preĝejo de Sankta Johano Baptisto de [[Remolinos]] kaj la ermitejo de Nia Sinjorino de la Fonto de [[Muel]],&lt;ref&gt; Morales kaj Marín, 1994, pp. 124-127. &lt;/ref&gt;, sed la plej granda klopodo estas la grupo de pentraĵoj en la preĝejo de la ''Cartuja del Aula Dei'' en Zaragozo, monaĥejo situanta ĉirkaŭ dek kilometrojn ekster la urbo. La serio de grandaj ole-pentraĵoj sur la muro, difektitaj pro la konfisko ''Desamortización'' de Mendizábal (1836-1837), rakontas la vivon de la Virgulino ekde ŝia familia fono (''Sankta Joakimo kaj Sankta Anna'') ĝis la ''Prezento de Jesuo en la Templo''. La klopodo kulminis en 1774 kaj estas demonstraĵo de la kapablo de Goya por ĉi tiu tipo de monumenta pentraĵo, solvita per fortaj formoj kaj energia pentrarto.&lt;ref&gt; Morales kaj Marín, 1994, pp. 78-79. &lt;/ref&gt; El la aro de dek unu scenoj, sep estas konservitaj, ĉar kvar el ili estis anstataŭigitaj komence de la 20-a jarcento per kanvasoj de la fratoj Buffet.&lt;ref&gt; Angelis, 1988, p. 90. &lt;/ref&gt;

Goya geedziĝis kun fratino de Bayeu, Josefa (li kromnomis ŝin &quot;Pepa&quot;),&lt;ref&gt;Baticle (1994), 74&lt;/ref&gt; je la 25-an de julio 1773. &lt;ref&gt; Camón Aznar, Morales, Marín kaj Valdivieso González, 2003, p. 251. &lt;/ref&gt; Ili havis ses filojn: Eusebio Ramón, naskiĝinta en 1775; Vicente Anastasio, 1777; María del Pilar, 1779; Francisco de Paula, 1780; Hermenegilda, 1782; kaj Francisco Javier, 1784.&lt;ref&gt; Angelis, 1988, pp. 83-84. &lt;/ref&gt; Nur la lasta survivis sian patron.&lt;ref&gt; Mena Marqués kaj Maffeis, 2005, p. 40. &lt;/ref&gt;​ Tiam jam Goya estis la pentristo plej bone valorita el tiuj kiuj laboras en Aragono. Kvankam la enspezoj pro la mendo de la ĥorusejo de Pilar estis pli malaltaj ol tiuj kiujn povis ricevi prestiĝa freskisto kiel González Velázquez, formita en Italio farinte verkojn en la Reĝa Palaco de Madrido, neniu pentristo el tiuj aktivoj en Zaragozo egalis lin en la pago de impostoj, nome en 1774 li pagis 400 arĝentajn realojn pli ol lia unua ĉefa majstro, José Luzán.&lt;ref&gt; Morales kaj Marín, 1994, p. 78. &lt;/ref&gt;

[[Dosiero:El cacharrero, por Francisco de Goya.jpg|eta|maldekstre|210ra|''La telervendisto'', 1779 (Muzeo Prado).]]
Tiu edziĝo, kaj la membreco de Francisco Bayeu en la Reĝa Akademio de Belartoj (ekde la 1765-a jaro) helpis al Goya akiri laboron kiel pentristo de desegnoj por la Reĝa Tapeta Fabriko. Tie, dum la daŭro de kvin jaroj, li kreis proksimume 42 desegnaĵojn, multaj el kiuj estis uzitaj por ornami (kaj varmigante izoli) la ne-kovratajn ŝtonmurojn de [[El Escorial]] kaj la [[Reĝa Palaco El Pardo]], la ĵuskonstruitan loĝejojn de la hispanaj monarkoj, proksimaj de Madrido. Tio ĉi alportis lian artan talenton al la atento de la homoj kiuj poste donis al li aliron al la reĝa kortego.&lt;ref&gt;Hagen &amp; Hagen, 7&lt;/ref&gt; Li ankaŭ pentris tolon por la altaro de la Preĝejo de San Francisko La Granda en Madrido, verko kiu rezultigis lian nomumon kiel membro de la Reĝa Akademio de Belartoj. La 3-an de januaro 1775, kiel li notis en la ''Itala Kajero'', li entreprenis la vojaĝon al Madrido, kie li komencis periodon kiu kondukos lin al malfacila socia leviĝo kiel reĝa pentristo, tamen ne sen fojaj seniluziiĝoj.&lt;ref&gt; Morales kaj Marín, 1994, p. 79. &lt;/ref&gt;

==Goya en Madrido (1775-1792)==
[[Dosiero:La cometa.jpg|dekstre|eta|''La kajto'' (1777–78), desegnaĵo por tapeto.]]

=== Tapetkartonoj ===
La farado de tapiŝoj por la apartamentoj de la hispana reĝfamilio estis klopodo de la [[Burbonoj]], kiu konformis al la spirito de la [[Klerismo]], ĉar ĝi estis entrepreno, kiu antaŭenigis kvalitan industrion. Ekde la regado de [[Karlo la 3-a]], kartonistoj klopodis prezenti hispanajn motivojn, kongrue al la pitoreska stilo, kiu dominas en la teatraj ''[[sainete]]-oj'' de [[Ramón de la Cruz]] aŭ la popularaj gravuraĵoj fare de Juan de la Cruz Cano y Olmedilla, ''Colección de trajes de España tanto antiguos como modernos'' (Vestaĵaro, 1777–1788), kiu havis grandan efikon, ĝis la punkto fariĝi &quot;referenco por aliaj kolektoj&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.bne.es/es/agenda «Ficha 179. Cruz Cano y Olmedilla, Juan de la (1734-1790)».] Biblioteca Nacional de España. Konsultita la 27an de de decembro 2018. &lt;/ref&gt;

Por realigi la gobelinon, oni devis fari preparan modelon el [[kartono]], kiu servis kiel bazo sur la teksilo kaj reproduktis kanvason de unu el la pentristoj, kiuj faris skizojn kaj poste pentraĵojn por tiu celo. Kvankam, finfine, ĉio estis farita sub la direkto de Mengs, rektoro de la novklasikisma gusto en Hispanio, en la farado de la kartonoj la ĉefa rolo estis donita al hispanaj pentristoj.&lt;ref&gt; Díez, 2010, p. 404. &lt;/ref&gt; Inter ili estis José Juan Camarón, Antonio González Velázquez, José del Castillo kaj Ramón Bayeu, kiuj laboris sub la rektaj ordonoj de Francisco Bayeu kaj Mariano Salvador Maella.

[[Dosiero:La conducción de un sillar, por Francisco de Goya.jpg|eta|maldekstre|''La konstruejo'', 1786-1787, 169 x 127 cm (Planeta Corporación, [[Barcelona]]).]]
Goya komencis sian verkaron — negravan kiel pentristo, sed gravan por prezenti sin al aristokrataj rondoj — kun la aldona malfacileco kombini la [[Rokoko]]n de [[Giambattista Tiepolo|Tiepolo]] kaj la Novklasikismon de Mengs por atingi la taŭgan stilon por pentraĵoj destinitaj por la ornamado de reĝaj apartamentoj, kie superregis bona gusto kaj observado de hispanaj kutimoj; ĉio ĉi, krome, havigante la scenon per ĉarmo, kiu ne estas sen diverseco en la unueco. Ĝi ankoraŭ ne estas plena [[realismo]] — kvankam kelkaj el liaj ole-pentraĵoj por kartonoj indikas verismon aŭ &quot;la plej malfavoratan flankon de la socio&quot;,&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/la-nevada-o-el-invierno/4792e788-9131-4c68-a5a9-b0ed05063ad8?searchid=7986547a-eb2c-d684-aa19-6b0b277e2132 Ficha: ''La nevada o El Invierno''.] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 29an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; kiel ekzemple ''La Neĝofalo'' (1786)&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/la-nevada-o-el-invierno/4792e788-9131-4c68-a5a9-b0ed05063ad8?searchid=7986547a-eb2c-d684-aa19-6b0b277e2132 Ficha: ''La nevada'' o ''El Invierno''.] Museo del Prado. Konsultita la 29an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; aŭ aŭ ''La vundita masonisto'' (1786-7)&lt;ref&gt;[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=59&amp;titulo=El+alba%C3%B1il+herido&amp;imagenporpagina=1&amp;from=/goya/obra/catalogo/pagina/1/&amp;titulo=El%20alba%C3%B1il%20herido&amp;imagenporpagina=1&amp;x=45&amp;y=11 Ficha: ''El albañil herido''.] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 29an de decembro 2018.&lt;/ref&gt;—, sed necesis foriri kaj de la malfrua Baroko de provinceca religia pentraĵo kaj de la iluziisma [[Rokoko]], kiu ne taŭgis por akiri impreson de metiisteco &quot;el la vivo&quot; — kiel ĉiam postulis pitoreskismo.

Necesis ankaŭ distancigi sin de la troa [[Akademiismo|akademiisma]] rigideco de la [[Novklasikismo]], kiu ne favoris la rakontecon kaj viglecon de la anekdoto postulatajn en ĉi tiuj bildoj de kutimoj, ĉefrolantaj popularajn rolulojn aŭ aristokratojn alivestitajn kiel tipaj ''majos'' kaj ''majas'', kiel videblas en ''La gallina ciega'' ([[blindludo]]) (1789). La pitoreskeco postulas, ke la spektanto sentu, ke la ĉirkaŭaĵo, la tipoj, la pejzaĝoj kaj scenoj estas nuntempaj, ĉiutagaj, kiel tiuj, kiujn ili mem povas kontempli; sed samtempe, la vido devas esti amuza kaj veki scivolemon, ĉar alie al ĝi mankus intereso. Aliflanke, realismo kaptas la motivon individuigante ĝin; la roluloj en la pentraĵo de kutimoj (ĝenropentrado) estas, krome, reprezentaj tipoj de kolektivo, kiel en tiaj reprezentaj gravuraĵoj kiel tiuj titolitaj ''El baile a orillas del Manzanares'' (La danco ĉe la bordoj de Manzanares) aŭ ''El baile de San Antonio de la Florida'' (La danco de San Antonio de la Florida) (1777).&lt;ref&gt; Arnáiz, 1987, pp. 250-251. &lt;/ref&gt;

[[Dosiero:La gallina ciega (cartón restaurado) por Francisco de Goya.jpg|eta|''La gallina ciega'' ([[blindludo]]), 1789 (Muzeo Prado).]]
Dum la jaroj, kiam li kreis la tapetojn, Goya rafinis sian stilon, kaj la mallarĝa kadro de teksado difinis kelkajn el liaj pli postaj stilaj trajtoj: centra rakonta fokuso, kiu implikas la subpremadon de sensignifaj detaloj, klarajn fonojn, klaroskurajn siluetojn, kaj la aplikon de koloro en skemaj areoj.&lt;ref&gt; Moffitt, 1999, p. 182. &lt;/ref&gt; Laŭ Jeannine Baticle, &quot;Goya estas la fidela heredanto de la granda hispana bilda tradicio. En li, ombro kaj lumo kreas potencajn volumojn konstruitajn en impasto, klarigitajn per mallongaj lumaj strekoj en kiuj la subtileco de la koloroj produktas senfinajn variojn.&quot;&lt;ref&gt; Ribot Martín, 2014, p. 24. &lt;/ref&gt;

Li ankaŭ rafinis sian teknikon: li ofte aplikis fonŝmiraĵon al siaj kanvasoj, donante al ili terecan nuancon; li efektivigis vastajn peniktirojn, kutime de likva konsistenco, kiujn li foje aplikis per paletrilo, spongo aŭ siaj fingroj; por atingi sian faman perlecan lumecon, li uzis [[ceruso]]n en grandaj kvantoj, same kiel [[cinabro]]n super siaj plumbaj antaŭfarboj. Li ofte muelis siajn proprajn pigmentojn, fakto kiu verŝajne kontribuis al la plumba kaj [[hidrargo|hidrarga]] veneniĝo, kiu kaŭzis lian surdecon. Li ĝenerale ne faris preparajn skizojn aŭ korektojn poste, do liaj verkoj ofte havas nefinitan aspekton.&lt;ref&gt; Moffitt, 1999, pp. 182-183. &lt;/ref&gt;

La precizeco, kiun Goya disvolvis en siaj kartonoj, provokis plendojn de la teksistoj, kiuj trovis neeble efektivigi ĉiujn detalojn, kiujn la artisto enkondukis en siajn verkojn, precipe la lumefektojn. En 1778, la fabrikestro formale protestis, asertante, ke estis neeble transdoni &quot;la lumtuŝojn en iliaj ŝanĝiĝantaj tonoj&quot; al la ŝtofo. Goya ignoris ĉi tiujn plendojn kaj sentis sin pravigita, kiam la sekvan jaron li estis akceptita por la unua fojo de la reĝo por montri al li siajn plej novajn komponaĵojn.&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=34}}&lt;/ref&gt;

La agado de Goya por la [[Reĝa Fabriko de Tapetoj]] daŭris dek du jarojn, de 1775 ĝis 1780 dum la unua kvinjara periodo, kaj de 1786 ĝis 1792 (pliaj sep jaroj), la jaro en kiu grava malsano,&lt;ref&gt;{{Harv|Guijarro-Castro|2012|p=4}}&lt;/ref&gt; kiu kaŭzis lian surdecon, forigis lin por ĉiam de ĉi tiu laboro. Entute li produktis sesdek tri kartonojn.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=91}}&lt;/ref&gt; En 1868, [[Federico de Madrazo]], direktoro de la Muzeo Prado, petis ke la kartonoj, kiuj putriĝis en la keloj de la Reĝa Palaco, estu transdonitaj al ĉi tiu institucio.&lt;ref&gt;{{Harv|Camón Aznar|Morales y Marín|Valdivieso González|2003|p=255}}&lt;/ref&gt; 

La produktado de la kartonoj okazis en kvar serioj, distribuitaj jene:&lt;ref&gt;{{Harv|Arnáiz|1987|p=índice}}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Perros en traílla, por Francisco de Goya.jpg|eta|maldekstre|''Hundoj kaj ĉasiloj'', 1775 (Muzeo Prado).]]

==== Unua serio ====
Realigita en 1775, ĝi enhavas naŭ pentraĵojn de [[ĉasado|ĉasada temo]] faritaj por la dekoracio de la manĝejo de la [[Princo de Asturio|geprincoj de Asturio]] —la estontaj [[Karlo la 4-a (Hispanio)|Karlo la 4-a]] kaj [[Maria Luiza de Parmo]]— en la ĉambroj habilititaj kiel palaco en la [[monaĥejo de El Escorial]].&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|p=26}}&lt;/ref&gt; Al la serio apartenas ''La koturnoĉaso'', ankoraŭ tre influita de la stilo de la fratoj Bayeu, ''Hundoj kaj ĉasiloj'' aŭ ''Noktureta ĉasado''. En tiuj verkoj —same kiel en la dua serio— oni videblas same la influon de la franca pentristo setliĝinta en Hispanio nome Michel-Ange Houasse,&lt;ref&gt;{{Harv|''Diccionario Larousse de la Pintura''|1988|p=833}}&lt;/ref&gt; same kiel de Charles de la Traverse kaj [[Bartolomé Esteban Murillo]].&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=92}}&lt;/ref&gt;

==== Dua serio ====
Oni povas distingi du grupojn de mendoj, ĉiuj temigitaj pri la bildigo de popola distrado, ĝenerale kampara libertempo, kiel konvenis al la loko de la [[Reĝa Palaco El Pardo|Palaco El Pardo]]: tiuj efektivigitaj inter 1776 kaj 1778, destinitaj por la manĝoĉambro de la princoj en la palaco, kaj tiuj efektivigitaj inter 1778 kaj 1780 por la dormoĉambro de la palaco. Tial, la emfazo estas metita sur la lokigo de la scenoj ĉe la bordoj de la rivero [[Manzanaro]]. Dum la unua serio klare indikas la direkton de Francisco Bayeu, la dua montras pli liberan kaj pli aŭdacan Goya-n, artiston kiu komencas difini sian stilon persone; la ankoraŭ provinceca pentristo de la unua serio cedas al pentristo kiu komencas montri signojn de sia originaleco.&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|pp=26-27}}&lt;/ref&gt; Dum la unua serio havis pli rigidan kaj scenografian karakteron, la dua malkaŝas pli originalan komponaĵon, precipe en la integrado de ĉiuj elementoj de la verko (pejzaĝo, figuroj), dum la rigideco kaj stateco de la unua serio malaperas. Aliflanke, la dua serio disvolvas pli viglan kaj aŭdacan kromatismon, same kiel pli grandan realismon en la detaloj kaj pli grandan sentemon por kapti, ekzemple, atmosferajn efikojn, kio jam sugestas ian influon de Velázquez.&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|pp=27-28}}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:El Quitasol (Goya).jpg|220px|eta|dekstre|''La sunombrelo'', 1777 (Muzeo Prado).]]
La unua grupo, de dek verkoj,&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=93}}&lt;/ref&gt; startas per ''Manĝo borde de Manzanaro'' liverita en oktobro 1776 kaj inspirita en la samnoma ''[[sainete]]'' de [[Ramón de la Cruz]]. Sekvis ''Promeno tra Andaluzio'', ''Danco borde de Manzanaro'' kaj, eble lia plej bonkvalita verko de tiu serio, nome ''La sunombrelo'', pentraĵo kiu atingas mezuritan ekvilibron inter la komponado de novklasikaj radikoj en [[piramido]] kaj la kromataj efikoj tipaj por galanta pentrado. Ĉi tiu verko sekvas la popularajn kaj tradiciajn gustojn modajn ĉe la kortego tiutempe, kie knabo ombrumas junan virinon per [[sunombrelo]], kun intensa kromata kontrasto inter la bluaj kaj oraj tonoj de la reflektita lumo.&lt;ref&gt;{{Harv|Navarro|1999|pp=118-119}}&lt;/ref&gt; Ĉi tiu sceno estas verŝajne inspirita de la pentraĵo ''Vertumno kaj Pomona'' de Jean Ranc (1720-1722, Muzeo Fabre, [[Montpellier]]), kun simila komponado kaj kromatismo.&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|p=48}}&lt;/ref&gt;

La antaŭĉambro kaj la princa dormoĉambro enhavas dudek pecojn,&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|pp=95-96}}&lt;/ref&gt; kiel ekzemple ''La taŭridbatalo'', kie multaj kritikistoj vidis [[memportreto]]n de Goya en la juna taŭrbatalanto rigardanta la spektanton, ''La Foiro de Madrido'' - ilustraĵo de pasaĵo el ''El rastro por la mañana'' (Matena pulbazaro), alia farso de Ramón de la Cruz -, ''La padelpilko'' kaj ''La telervendisto'', kie li montras sian majstradon de la tapetkartona lingvaĵo: varia sed ne nekohera komponado, pluraj fortolinioj kaj malsamaj interescentroj, kunveno de roluloj el malsamaj sociaj tavoloj, tuŝaj kvalitoj en la pentrita aranĝitaĵo el valencia ceramiko en la malfono, la dinamismo de la [[kaleŝo]], la malklariĝo de la portreto de la damo ene de la kaleŝo kaj, fine, plena ekspluato de ĉiuj rimedoj, kiujn ĉi tiu ĝenro de pentraĵo povis havigi.&lt;ref&gt;{{Harv|Ribot Martín|2014|p=20}}&lt;/ref&gt;

==== Tria serio ====
[[Dosiero:La pradera de San Isidro de Goya.jpg|eta|330px|maldekstre|''La herbejo San Isidro'', 1788 (Muzeo Prado).]]
Post periodo (1780-1786) en kiu Goya entreprenis aliajn laborojn, kiel ekzemple kiel moda portretisto de la riĉa klaso de Madrido kaj ricevi komision por pentri bildon por [[Reĝa Baziliko Sankta Francisko la Granda|Sankta Francisko la Granda]] en Madrido kaj unu el la kupoloj de la Baziliko El Pilar, li rekomencis sian laboron kiel oficisto en la gobelinfabriko en 1786 kun serio dediĉita al la ornamado de la manĝoĉambro kaj dormoĉambro de la infantoj de la [[Reĝa Palaco El Pardo|palaco El Pardo]].&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=43}}&lt;/ref&gt;

La ornamprogramo ekis per grupo de kvar alegoriaj pentraĵoj pri la jarsezonoj: ''La printempo'' aŭ ''La florvendistoj'', ''La somero'' aŭ ''La draŝejo'' (la plej granda tolaĵo pentrita de Goya, de 276 x 641 cm), ''La aŭtuno'' aŭ ''[[La uvorikolto]]'' kaj ''La vintro'' aŭ ''La neĝofalo''.&lt;ref&gt;{{Harv|Ribot Martín|2014|p=33}}&lt;/ref&gt; Inter ili, elstaras ''La neĝofalo'', kun sia grizeca pejzaĝo kaj la realismo kaj dinamismo de la sceno—, por daŭrigi per aliaj scenoj de socia atingo, kiel ekzemple ''La malriĉuloj ĉe la fontano'' aŭ ''La vundita masonisto''.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=102}}&lt;/ref&gt;

Aldone al la laboro dediĉita al la ornamado de la manĝoĉambro de la princoj, ekzistas ankaŭ dokumentitaj skizoj faritaj por prepari la ŝtofojn ornamontajn la dormoĉambron de la princinoj en la sama palaco. Inter ili oni trovas majstraĵon, ''La herbejo San Isidro'', kiu, kiel kutime ĉe Goya, estas pli aŭdaca en la skizoj kaj pli &quot;moderna&quot; — pro sia uzo de energiaj, rapidaj kaj lozaj peniktiroj — ol en la finitaj kanvasoj. Pro la neatendita morto de reĝo Karlo la 3-a en 1788, ĉi tiu projekto estis interrompita, kvankam alia el la skizoj naskis unu el liaj plej konataj kartonoj: ''La blindulludo''.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|pp=103-104}}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Los zancos (Goya).jpg|eta|250px|''La  stilzoj'', 1791-1792 (Muzeo Prado).]]

==== Kvara serio ====
Cele al la oficejo de la nove proklamita reĝo [[Karlo la 4-a]] en [[El Escorial]], li komencis la efektivigon de alia serio de kartonoj inter 1788 kaj 1792, kies temoj enhavis satirajn nuancojn, kvankam ili daŭre reflektis la gajajn aspektojn de la hispana socio tiutempe. Subĉielaj ludoj denove reaperas ĉefrolitaj de junuloj, kiel en ''La stilzoj'', de knaboj (''La gigantinoj'') aŭ de virinoj, kiuj en ''La ĉifon-pupo'' ŝajnas ĝoji venĝante kontraŭ la domina socia pozicio de viroj, altĵetante groteskan pupon.&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|pp=43-44}}&lt;/ref&gt; La serio origine celis konsisti el dek du kartonoj, sed estis haltigita pro la malsano de Goya, kiu igis lin surda, post kiam nur sep estis kompletigitaj.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=105}}&lt;/ref&gt;

Ĉi tiu serio komencis montri la kritikajn komentojn pri la socio de lia tempo, kiuj disvolviĝos poste, precipe en lia grafika verko, kies plej frua ekzemplo estas la serio ''[[Los caprichos]]''. Vizaĝoj jam aperas en ĉi tiuj kartonoj, kiuj antaŭsignas la [[karikaturo]]jn de lia pli posta verko, kiel videblas en la simisimila vizaĝo de la fianĉo en ''La nupto'' (1792).&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=44}}&lt;/ref&gt;

=== Portretisto kaj akademiano ===
[[Dosiero:Cristo en la cruz (Goya).jpg|eta|200px|maldekstre|''[[Krucumita Kristo en arto|Krucumita Kristo]]'', 1780 (Muzeo Prado).]]
Ekde sia alveno en Madridon por labori ĉe la [[kortego]], Goya havis aliron al la reĝaj pentraĵkolektoj, kaj tial, en la dua duono de la [[1770-aj jaroj]], li havis specialan intereson pri [[Diego Velázquez]]. La pentrarto de ĉi-lasta estis laŭdita en 1782 en parolado donita de [[Gaspar Melchor de Jovellanos|Jovellanos]] ĉe la [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando]], en kiu li laŭdis la italan trejnadon de la sevila majstro, danke al kiu li estis konsiderata &quot;la plej bona ornamaĵo de la hispanaj artoj&quot;,&lt;ref&gt;Jovellanos: ''Elogio de las Bellas Artes'' en [[#Pita|Pita Andrade (2000)]], pp. 647-652.&lt;/ref&gt; kaj en 1789, rilate al ''[[Las Meninas]]'', li laŭdis ĝian naturalismon, malproksiman de la ideala beleco de la antikvuloj, sed dotitan per unika iluziisma pentrotekniko (farbmakuloj formantaj briletojn, kiujn la klera Gijón-ano nomis &quot;magiaj efikoj&quot;) per kiu li kapablis pentri &quot;eĉ tion, kio ne videblas&quot;.&lt;ref&gt;[[#Pita|Pita Andrade (2000)]], p. 677.&lt;/ref&gt; Goya kapablis ricevi ĉi tiun pensmanieron kaj, mendita de Karlo la 3-a, ekde 1778, li publikigis serion de kuprogravuraĵoj kiuj reproduktis pentraĵojn de Velázquez.&lt;ref&gt;{{Harv|Morales y Marín|1994|p=86}}&lt;/ref&gt; La ​​presaĵoj, dek ses entute, estis laŭditaj de Antonio Ponz, kiu eble havis iun respondecon en la entrepreno, en la oka volumo de sia ''Vojaĝo tra Hispanio'', sed ili montras teknikon kaj sciaron pri la metio kiu estis ankoraŭ komencanta, la plej interesa aspekto de la serio estante la uzo, en kvin el la presaĵoj, de teknikoj krom [[akvaforto]], kiel ekzemple sekpinto kaj [[Akvatinta gravuraĵo|akvotinto]].&lt;ref&gt;{{Harv|Gallego|1979|pp=317-318}}&lt;/ref&gt;

Goya ankaŭ aplikis la inĝeniajn Velázquez-ajn tuŝojn de lumo, [[Sfumato|aeran perspektivon]] kaj naturalisman desegnadon en siaj pentraĵoj, videblaj en la [[Portretpentrarto|portreto]] de ''Karlo la 3-a, ĉasisto'' (ĉirkaŭ 1788), kies sulkiĝinta vizaĝo memorigas pri tiu de la maturaj viroj de la frua Velázquez. La manko de natureco de ĉi tiu portreto igis fakulojn konsideri, ke ĝi eble ne estis pentrita el la vivo aŭ ke ĝi eble eĉ estis pentrita post la morto de la reĝo, surbaze de aliaj portretoj aŭ gravuraĵoj, kiel ankaŭ estis la kazo kun ''Karlo la 3-a, kortegano''.&lt;ref&gt;{{Harv|Ribot Martín|2014|p=34}}&lt;/ref&gt;

Goya gajnis la admiron de siaj superuloj dum tiuj jaroj, precipe de Mengs, &quot;kiu estis mirigita de la facileco, per kiu li faris [la kartonojn].&quot;&lt;ref&gt;{{Harv|Glendinning|1993|p=33}}&lt;/ref&gt; Lia socia kaj profesia plialtiĝo estis rimarkinda kaj tial, en 1780, li finfine estis nomita membro de la Akademio de San Fernando.&lt;ref&gt;{{Harv|Chilvers|2007|p=423}}&lt;/ref&gt; Okaze de tiu evento, li pentris akademie stiligitan ''[[Krucumita Kristo en arto|Krucumitan Kriston]]'',&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=34}}&lt;/ref&gt; kiu montris lian majstradon de anatomio, draman lumon kaj duontonojn, en omaĝo rememoriga pri kaj la ''krucumita Kristo'' de Mengs kaj la ''Kristo'' de Velázquez.&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=86}}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:La familia del infante don Luis.jpg|eta|280px|dekstre|''La familio de la infanto [[Luis de Borbón y Farnesio|don Luis de Borbón]]'', 1784 (Fondazione Magnani-Rocca, [[Traversetolo]], [[Italio]]).]]
Dum la 1780-aj jaroj, li kontaktiĝis kun la alta socio de Madrido, kiu celis esti eternigita per liaj penikoj, kaj li fariĝis ilia plej moda portretisto. Lia amikeco kun [[Gaspar Melchor de Jovellanos]] kaj la arthistoriisto [[Juan Agustín Ceán Bermúdez]] estis decida por prezenti Goya-n al la hispana kultura elito. Tio kondukis al tio, ke li ricevis multajn komisiojn, inkluzive de tiuj de la nove kreita (en 1782) ''Banco de San Carlos'' kaj de la Lernejo Kalatrava en Salamanko en 1783 (detruita dum la franca okupacio en 1810–1812).&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=98}}&lt;/ref&gt;

Tre grava estis ankaŭ lia rilato kun la malgranda kortego, kiun la Infanto [[Luis de Borbón y Farnesio|don Luis de Burbono]] kreis en la Palaco La Mosquera en [[Arenas de San Pedro]] ([[Provinco Ávila|Avilo]]), kune kun la muzikisto [[Luigi Boccherini]] kaj aliaj figuroj de la hispana kulturo. La Infanto rezignis ĉiujn siajn heredajn rajtojn kiam li edziĝis al aragona damo, María Teresa Vallabriga, kies sekretario kaj ĉambristo havis familiajn ligojn kun la fratoj Bayeu. Lia konateco estas pruvita per pluraj portretoj de Infantino María Teresa - unu el ili rajdanta - kaj, ĉefe, ''La familio de la infanto [[Luis de Borbón y Farnesio|don Luis de Borbón]]'' (1784), unu el la plej kompleksaj kaj lertaj pentraĵoj de ĉi tiu periodo.&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|pp=35-38}}&lt;/ref&gt; Entute, Goya faris dek ses portretojn por la familio de la Infanto.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|pp=98-99}}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Los duques de Osuna y sus hijos.jpg|eta|maldekstre|269x269px|''La gedukoj de Osuna kaj iliaj gefiloj'', 1788 (Muzeo Prado).]]
Aliflanke, la ascendo de la murciano [[Grafo Floridablanca|José Moñino y Redondo, grafo Floridablanca]], al la supro de la registaro de Hispanio kaj la bona opinio, kiun li havis pri la pentrarto de Goya, provizis al li kelkajn el liaj plej gravaj mendoj: du portretojn de la ĉefministro, inter kiuj elstaras tiu de 1783, nome ''La grafo Floridablanca kaj Goya'', kiu reflektas la memkonscian agon ''in fieri'' de la pentristo mem montrante al la ministro la pentraĵon, kiun li pentras, ludante kun la ideo de la ''mise en abyme'' (abismo-meto: ankaŭ la arkitekto [[Francisco Sabatini]] aperas en la fono).&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=100}}&lt;/ref&gt;

Tamen, eble la plej grava subteno de Goya venis de la gedukoj Osuna (familio, kiun li portretis en la fama pentraĵo &quot;La Duko kaj Dukino de Osuna kaj iliaj filoj&quot;), precipe de la Dukino María Josefa Pimentel, klera virino aktiva en la klerismaj rondoj de Madrido. Ĉirkaŭ tiu tempo, ili ornamis sian vilaon, ''[[Kaprica Parko|El Capricho]]'' (La kaprico), kaj por tiu celo, ili petis serion da pentraĵoj pri ĝenrismaj kutimoj de Goya kun karakterizaĵoj similaj al tiuj de la modeloj por tapiŝoj de la Reĝaj Bienoj, kiuj estis liveritaj en 1787.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=101}}&lt;/ref&gt; La diferencoj kun la kartonoj por la Reĝa Fabriko estas rimarkindaj: la proporcio de figuroj estas pli malgranda, emfazante la teatran kaj rokokan karakteron de la pejzaĝo; la naturo alprenas [[Sublimo|subliman]] karakteron — kategorion difinitan tiutempe en estetikaj preskriboj; kaj, ĉefe, la enkonduko de scenoj de perforto aŭ malbonŝanco estas evidenta, kiel en ''La falo'', kie virino ĵus falis de ĉevalo sen ke oni sciu la gravecon de ŝiaj vundoj, aŭ en ''La atako kontraŭ kaleŝo'', kie maldekstre oni vidas figuron kiu ĵus estis pafita de tre proksime dum la pasaĝeroj de kaleŝo estas prirabitaj de grupo de banditoj. En alia el ĉi tiuj pentraĵoj, ''La veturado de kvadronŝtono'', la noviga naturo de la temo, la fizika laboro de laboristoj el la plej malaltaj tavoloj de la socio, denove elstaras. Ĉi tiu komencanta zorgo pri la [[laborista klaso]] parolas ne nur pri la influo de [[Antaŭromantikismo|antaŭromantikaj]] zorgoj, sed ankaŭ pri la grado je kiu Goya asimilis la idealojn de la kleristoj kiujn li vizitadis.

Tiel Goya akiris prestiĝon kaj promocioj sekvis unu la alian: en 1785 li estis nomumita Leŭtenanta Direktoro de Pentrarto ĉe la Akademio de Sankta Fernando - ekvivalenta al la posteno de vicdirektoro -; en 1786 li estis nomumita pentristo de la reĝo kune kun Ramón Bayeu;&lt;ref&gt;{{Harv|''Enciclopedia del Arte Garzanti''|1991|p=411}}&lt;/ref&gt; kaj, en 1789, en la aĝo de kvardek-tri jaroj kaj post la surtroniĝo de la nova reĝo Karlo la 4-a kaj la pentrado de lia portreto, li fariĝis kortega pentristo de la reĝo,{{Harv|Chilvers|2007|p=423}} kio ebligis al li plenumi oficialajn portretojn de la reĝa familio dum gajnis enspezon kiu permesis al li la lukson aĉeti aŭton kaj siajn multe deziratajn &quot;campicos&quot; (kampetojn), kiel li plurfoje skribis al Martín Zapater, sia dumviva amiko.

=== Religia pentrado ===

[[Dosiero:San Bernardino de Siena (Goya).jpg|eta|200px|''[[Bernardino de Siena|Sankta Bernardino de Siena predikanta antaŭ Alfonso la 5-a de Aragono]]'', 1783. Ĝi formas parton de la ornamado de [[Reĝa Baziliko Sankta Francisko la Granda|Sankta Francisko la Granda]] de Madrido. Oni konsideras, ke Goya memportretis sin en junulo en la dekstro, duarange, rigardanta al la rigardanto.&lt;ref&gt;{{Harv|Ribot Martín|2014|p=28}}&lt;/ref&gt;]]
Ekde la komenco de 1778, Goya esperis konfirmon pri grava komisio, nome la bilda ornamado de kupolo de la Baziliko de Nia Sinjorino Pilar de [[Zaragozo]],&lt;ref&gt;Francisco de Goya, ''Cartas a Martín Zapater'', eld. lit. Mercedes Águeda kaj Xavier de Salas, Tres Cantos, Istmo, 2003, p. 60 kaj n. 8, p. 62.&lt;/ref&gt; kiun la Fabrika Estraro de la menciita templo volis konfidi al Francisco Bayeu, kiu siavice proponis Goya-n kaj sian fraton Ramón por ĝia realigo. La artisto metis grandajn esperojn en la ornamado de la kupolo - kun la temo ''Regina Martyrum'', nome la Virgulino kiel reĝino de la martiroj - kaj ĝiaj [[pendentivo]]j - alegorioj de Kredo, Forto, Karitato kaj Pacienco, ĉar lia laboro kiel kartonisto ne povis plenumi la ambicion, al kiu li aspiris kiel granda pentristo.&lt;ref&gt;{{Harv|Ribot Martín|2014|p=27}}&lt;/ref&gt;

En 1780, la jaro kiam li estis nomumita al la Akademio, li vojaĝis al Zaragozo por kompletigi la freskon sub la direktorado de sia bofrato, Francisco Bayeu. Tamen, post jaro, la rezulto ne kontentigis la ''Junta del Pilar'', kaj Bayeu estis petita korekti la freskojn antaŭ ol doni sian aprobon por daŭrigi kun la pendentivoj. Goya ne akceptis la kritikon kaj kontraŭstaris ĉian intervenon en sia ĵus finita verko. Finfine, meze de 1781, la aragonano, profunde vundita - en letero al Martín Zapater li esprimis, ke &quot;... kiam mi memoras Zaragozon kaj pentradon, mi bruligas min viva...&quot; - &lt;ref&gt;Goya, ''Cartas a Martín Zapater'', op. cit. p. 94.&lt;/ref&gt; revenis al la kortego. La indigno daŭris ĝis 1789, kiam li eksciis pri la propeto de Bayeu por sia nomumo kiel kortega pentristo ĉe la reĝo. Fine de tiu jaro, aliflanke, mortis lia patro, kiu, kiel Goya skribis al sia amiko Zapater, &quot;ne faris testamenton, ĉar li havis nenion testamentatan.&quot;&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=184}}&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Regina Martyrum.jpg|eta|maldekstre|250px|Detalo de ''Regina Martyrum'', kupolo de la Katedralo de Pilar (Zaragozo), 1780-1781.]]

Baldaŭ poste, Goya, kune kun la plej bonaj pentristoj de la tempo, estis petita pentri unu el la pentraĵoj kiuj devis ornami la preĝejon [[Reĝa Baziliko Sankta Francisko la Granda|Sankta Francisko la Granda]] en Madrido, kio fariĝis ŝanco por li konkuri kun la plej bonaj artistoj de tiu tempo.&lt;ref&gt;{{Harv|Ribot Martín|2014|p=28}}&lt;/ref&gt; Post la kverelo kun la pli aĝa Bayeu, Goya provizis detalan raporton pri ĉi tiu verko en la korespondado adresita al Martín Zapater kaj provis montri al li kiel lia verko valoris pli ol tiu de la tre respektata Francisco Bayeu, kiu fakte estis komisiita pentri la ĉefaltaron. Ĉio ĉi montriĝas en la letero datita en Madrido la 11-an de januaro 1783, en kiu li rakontas kiel li eksciis, ke Karlo la 4-a, tiam ankoraŭ Princo de Asturio, kondamnis la kanvason de lia bofrato jene:

{{Citaĵo|Jen kio okazis al Bayeu: Prezentinte sian pentraĵon ĉe la palaco kaj la Reĝo [Karlo la 3-a] dirinte bone, bone, bone kiel kutime; tiam la Princo [la estonta Karlo la 4-a] kaj Infantoj vidis kion ili diris, estas nenio por la dirita Bayeu, sed kontraŭ ĝi ĉar estas publike konate ke ĉi tiuj Senjoroj tute ne ŝatis ĝin. Don Juan de Villanueba, lia Arkitekto, alvenis al la Palaco kaj la Princo demandis al li, kion vi pensas pri tiu pentraĵo, li respondis: Sinjoro, bone. Vi estas besto, la princo diris al li, ke ĉi tiu pentraĵo havas nek lumon nek mallumon nek ian ajn efikon kaj estas tre malgranda, sen ia ajn merito. Diru al Bayeu ke li estas besto.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tion rakontis al mi ses aŭ sep instruistoj kaj du amikoj el Villanueba, ke li rakontis al ili, kvankam la fakto estis antaŭ kelkaj sinjoroj, kiujn oni ne povis kaŝi.&lt;ref&gt;''Apud'' Bozal (2005), vol. 1, pp. 89-90. ''Cfr.'' Goya, ''Cartas a Martín Zapater'', op. cit. p. 134&lt;/ref&gt;}} 

[[Dosiero:Bautismo de Cristo. Goya.tif|eta|Bapto de Kristo, 1780. (privata kolekto).]]
La menciita verko estas ''Sankta Bernardino de Sieno predikante antaŭ Alfonso la 5-a de Aragono'',&lt;ref&gt;[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=112 Ficha: «Predicación de San Bernardino de Siena.»] Goya memportretis sin inter la homamaso. Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; kompletigita en 1783, dum li laboris pri la portreto de la familio de la Infanto Don Luis, kaj samjare por ''La Grafo de Floridablanca kaj Goya'', verkoj kiuj reprezentas tri mejloŝtonojn kiuj metas lin ĉe la supro de la pentrarto de la epoko. Li jam ne estis nur pentristo de kartonoj sed majstris ĉiujn bildajn ĝenrojn: la religian, per la ''Krucumita Kristo'' kaj ''Sankta Bernardino predikanta'' kaj la kortegan, danke al la portretoj de la madrida aristokrataro kaj de la reĝa familio.

Nur en 1787 li revenis al religia pentrarto, kaj li faris tion per tri kanvasoj, kiujn reĝo Karlo la 3-a mendis por la Reĝa Monaĥejo Sankta Joakimo kaj Sankta Ana en [[Valadolido]]: nome ''La Morto de Sankta Jozefo'', ''Vizio de Sankta Ludgarda'' kaj ''Sankta Bernardo baptas Sanktan Roberton''. Ili konsistigis tri retablojn por la altaroj ĉe la Epistola flanko de la monaĥeja preĝejo.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=103}}&lt;/ref&gt; En ili, la forteco de la volumoj kaj la kvalito de la faldoj de la blankaj vestaĵoj omaĝas la pentraĵon de [[Francisco de Zurbarán|Zurbarán]] en sobra severeco.

Komisiite de la Dukoj de Osuna, liaj grandaj protektantoj kaj patronoj en ĉi tiu jardeko kune kun la Infanto Luis de Burbono, li pentris la sekvan jaron por la Kapelo Borja de la [[Katedralo de Valencio]] - kie ankoraŭ videblas - la ''Adiaŭon de Sankta Francisko Borgia al lia familio'' kaj ''Sankta Francisko Borgia kaj la Nepentanta Mortanto''.&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|pp=100-102}}&lt;/ref&gt; Ĉi-lasta estas la unua verko de Goya en kiu aperas [[monstro]]j.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=103}}&lt;/ref&gt;

== La 1790-aj jaroj ==

=== Kaprico kaj inventemo ===

[[Dosiero:Asalto de ladrones.jpg|eta|200px|maldekstre|''Ŝtelatako'', 1794, oleo sur lado, 42 x 31 cm, kolekto Juan Abelló (Madrido).]]
Inter 1790 kaj 1792, Goya suferis pro la streĉa etoso ĉe la kortego, kiu estis plena de suspekto pri liberaluloj pro la [[Franca Revolucio]] kaj la ascendo de [[Manuel Godoy]], &quot;favorato&quot; de reĝino Maria Luisa. En 1790, kelkaj amikoj konsilis al Goya forlasi la kortegon, kion li faris dum kelkaj monatoj, dum kiuj li pasigis tempon en Valencio kaj Zaragozo. En Valencio, li estis nomumita al la Reĝa Akademio de Belartoj Sankta Karlo.&lt;ref&gt;{{Harv|Camón Aznar|Morales y Marín|Valdivieso González|2003|p=280}}&lt;/ref&gt; En 1792, ĉar la plej multaj el liaj amikoj estis en [[ekzilo]], li ricevis malmultajn komisiojn, do li dediĉis sin al instruado ĉe la Akademio.&lt;ref&gt;{{Harv|Ribot Martín|2014|pp=40-43}}&lt;/ref&gt;

En julio 1792, li respondis al demando de la Akademio pri la tie donitaj instruoj, klarigante siajn ideojn pri arta kreado, tre malproksimajn de la idealismaj supozoj kaj novklasikaj preskriboj dominintaj en la tempo de Mengs, por aserti la bezonon de libereco de la pentristo, kiu ne devus esti submetita al striktaj reguloj. Laŭ la protokolo, 

{{citaĵo|[Goya] malkaŝe deklaras sin favore al la libereco de instruado kaj praktikado de stiloj; forigante ĉian serveman submetiĝon al infanlernejoj, mekanikajn preskribojn, ĉiumonatajn premiojn, vivtenajn pagojn kaj aliajn bagatelajn aferojn, kiuj virinecigas kaj malnobligas pentradon. Nek oni devus limigi tempon por la studoj de geometrio kaj perspektivo por superi malfacilaĵojn en desegnado.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=6}}&lt;/ref&gt;}} 

Ĝi estas klara deklaro de principoj favore al originaleco, al libera inventemo kaj defendo de decide [[Antaŭromantikismo|antaŭromantika]] karaktero.&lt;ref&gt;Pérez Sánchez, Alfonso. ''Goya'', Barcelona, Planeta-De Agostini, 2004, p. 24.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Goya Martinez.jpg|eta|dekstre|200ra|''Portreto de Sebastián Martínez y Pérez'', 92,9 cm × 67,6 cm, [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]].]]
Tio estis tempo de arta plenumiĝo kaj persona sukceso. La financa helpo permesis al li helpi sian familion en Zaragozo kaj interŝanĝi sian duradan kaleŝon kontraŭ pli komforta kvarrada kabinaŭto. Li ĉeestis en festojn kaj vojaĝis al Valencio por ĉasi anasojn en Albufera.&lt;ref&gt;{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=80-81}}&lt;/ref&gt; Tamen, fine de la jaro en [[Sevilo]], kien li vojaĝis sen la necesaj permesiloj, li grave malsaniĝis kaj iris al [[Kadizo]] por konvaleski ĉe la hejmo de sia amiko, la industriisto Sebastián Martínez — de kiu li pentris bonegan portreton. En marto 1793 li komencis pliboniĝi, sed la malsano&lt;ref&gt;{{Harv|Guijarro-Castro|2012|p= }}&lt;/ref&gt; — eble [[plumbotoksiĝo]], kaŭzita de progresema toksiĝo el [[plumbo]], kiu estis ofta ĉe pentristoj, aŭ, pli verŝajne, kiel Zapater pensis, la rezulto de la malorda vivo kaŭzita de lia &quot;manko de reflektado&quot; — lasis lin kun surdeco, de kiu li neniam resaniĝis kaj kiu malbonigis lian karakteron.&lt;ref&gt;{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=82-83}}&lt;/ref&gt;

Oni diris ankaŭ, ke modernaj studoj trovas similecojn inter la simptomoj, kiujn Goya suferis, kaj tiuj de malofta, tiam nekonata malsano, identigita kiel la sindromo de Susac&lt;ref&gt;[https://www.diarioinformacion.com/cultura/2017/04/28/sindrome-susac-dejo-sordo-goya/1888506.html ''¿Fue el síndrome de Susac lo que dejó sordo a Goya?''.] Diario información, publikigita la 28an de aprilo 2017. Konsultita la 4an de januaro 2018.&lt;/ref&gt; kaj ke, en 1794, li ricevis elektroterapian traktadon por provi plibonigi la simptomojn de sia surdeco, sed la traktado malsukcesis.&lt;ref&gt;Criado, Miguel Ángel [http://elpais.com/elpais/2017/04/28/ciencia/1493369467_634675.html La sordera de Goya y cómo quiso curarse con descargas] alirita la 28an de aprilo 2017, [[El País]], 28an de aprilo 2017.&lt;/ref&gt; Aliaj fontoj sugestas, ke eble temis pri [[sifiliso]].&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=84}}&lt;/ref&gt; Ĉiuokaze, estis en ĉi tiu stadio kaj post superado de la malsano, kiam Goya komencis fari ĉion eblan por krei verkojn senrilatajn al la devoj akiritaj de liaj postenoj ĉe la kortego. En la tuta jaro 1793 li nur unufoje ĉeestis en la Akademion de Sankta Fernando, en julio; kaj en januaro 1794 li skribis tri leterojn al ĝia direktoro, Bernardo de Iriarte, rakontante al li pri la turno, kiun lia arto prenis, dediĉita al la pentrado de &quot;kabinetaj&quot; bildoj:&lt;ref&gt;{{Harv|Wilson Bareau|Mena Marqués|1995}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|2005|p=112, vol. 1}}&lt;/ref&gt;

{{Citaĵo|Por okupi mian humiligitan imagopovon per la konsiderado de miaj malbonoj, kaj por parte kompensi la grandan elspezon, kiun ili kaŭzis al mi, mi dediĉis min al pentrado de serio de kabinetaj bildoj, en kiuj mi sukcesis fari observojn, kiuj normale ne eblas en menditaj verkoj, kaj en kiuj kaprico kaj inventemo havas nenian amplekson.|&lt;small&gt;''Letero de Goya al Bernardo de Iriarte'' (vicprotektanto de la Reĝa Akademio de Belartoj de Sankta Fernando), 4a de januaro 1794.&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;''Apud'' Bozal (2005), vol. 1, p. 112.&lt;/ref&gt;}} 

Li pli kaj pli pentris malgrandformatajn verkojn kun plena libereco, evitante siajn devontigojn kiel eble plej multe, citante malfacilaĵojn pro sia delikata sano. Li jam ne pentris tapetajn kartonojn, agado kiu nun fariĝis tre malgranda entrepreno, kaj li demisiis de siaj akademiaj devoj kiel pentradinstruisto ĉe la Reĝa Akademio de Belartoj en 1797, citante fizikajn problemojn,&lt;ref&gt; Valeriano Bozal (2005, vol. 1, pp. 119-124) analizas la fizikajn kondiĉojn de Goya ekde 1794 laŭ la analizo de liaj portretoj kaj apogante sin en argumentoj kaj dokumentaro havigita de Glendinning, kiu indikas, ke la frenezeca agado fare de la pentristo en la 1790-aj jaroj ne kongruas kun la malordoj kiun li mencias por esti liberigita de kelkaj instrudevoj kaj de pentromendoj por la kortego:{{Citaĵo|[...] el director de la Real Fábrica [de Tapices], Livinio Stuyck, creía en marzo de 1794 que Goya «se halla absolutamente imposibilitado de pintar, de resultas de una grave enfermedad que le sobrevino» [pero tanto en 1793 como en 1794 Goya pinta varias obras]; en marzo de 1796 no pudo dirigir la sala del modelo, tal como le correspondía, «a causa de estar enfermo», y en abril de 1797 dimite de su empleo de Director de pintura en la Academia, desengañado de convalecer de sus dolencias habituales. En 1798 el propio Goya «confiesa que no ha podido ocuparse en cosas de su profesión, en relación con la fábrica de tapices, por hallarse tan sordo &quot;que no usando de las cifras de la mano [signolingvo] no puede entender cosa alguna&quot;» (Glendinning, 1992, 25) Nigel Glendinning, ''Goya. La década de los caprichos. Retratos 1792-1804'', Madrid, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, 1992. Pero no excluye Glendinning que Goya exagerara sus males, no solo por la amplia producción pictórica de estos años, también por el interés que pone en los asuntos económicos.|Bozal (2005), vol. 1, p. 120.}}&lt;/ref&gt; sed kompense li estis nomita honora membro.

La pentraĵoj, kiujn li mencias, estas grupo de malgrandformataj verkoj, inter kiuj estas klaraj ekzemploj de la &quot;terura sublimeco&quot; kiel ekzemple ''Corral de locos'' (Birdokorto de frenezuloj), ''El naufragio'' (La Ŝiprompo), ''El incendio'' (La Fajro, Fajro Nokte), ''Asalto de ladrones'' (Ŝtelatako), aŭ ''Interior de prisión'' (Interno de Malliberejo). Liaj temoj jam estas teruraj kaj la pentrotekniko estas skiza kaj plena de lumkontrastoj kaj dinamiko. Ĉi tiuj malgrandaj verkoj, faritaj sur [[lado]], povas esti konsiderataj unu el la mejloŝtonoj, kiuj markas la komencon de romantika pentrarto.''{{Harv|Ribot Martín|2014|pp=43-44}}''

[[Dosiero:Cómicos ambulantes.jpg|eta|maldekstre|200px|''Vagantaj komikuloj'', 1793 (Muzeo Prado).]]

Kvankam la efiko, kiun la malsano de Goya havis sur lian stilon, estis emfazita, oni devas konsideri, ke li jam pentris similajn motivojn en ''Asalto de la diligencia'' (La atako kontraŭ kaleŝo) de 1787. Tamen, eĉ en ĉi tiu pentraĵo, kun simila motivo, ekzistas rimarkindaj diferencoj: en la pentraĵo por la ripozbieno de [[Alameda de Osuna]], la pejzaĝo estis amikema kaj hela,&lt;ref&gt;«La frondosa naturaleza que enmarca la escena de pillaje cobra importancia, como viene haciéndolo en toda la serie, con su imponente presencia y su intenso verdor». [http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=513 Ficha: ''Asalto a una diligencia'' (arta analizo).] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; en la rokoka stilo, kaj la figuroj estis malgrandaj, do la atento de la spektanto ne fokusiĝis al la tragedio prezentita tiom, kiom ĝi faras en ''Asalto de ladrones'' (Ŝtelatako) de 1794, kie la pejzaĝo nun estas arida kaj roka;&lt;ref name=ladrones&gt;[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=533 Ficha: ''Asalto a la Diligencia'' (''El asalto de ladrones'').] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; la mortiga viktimo aperas mallongigita en la malfono kaj la konverĝanta linio de la ĉaspafilo direktas la rigardon al la peteganta viro, kiu vidiĝas minacata de morto.&lt;ref name=ladrones/&gt;

Ĉi tiu serio de pentraĵoj inkluzivas ankaŭ aron da taŭrobatalaj motivoj, en kiuj pli da emfazo estas metita sur la taskojn antaŭ la taŭrobatalo mem — la &quot;tientas&quot; (taŭrobatala provludo) aŭ la &quot;disigo de taŭroj&quot; — ol en tiutempaj ilustraĵoj de ĉi tiu temo fare de artistoj kiel Antonio Carnicero. En siaj verkoj, Goya emfazas momentojn de danĝero kaj kuraĝo, kaj elstarigas la reprezentadon de la publiko kiel anonima amaso, karakteriza por la hodiaŭa akcepto de distraj spektakloj. La ĉeesto de morto elstaras en ĉi tiuj verkoj de 1793, en la verko de la kavalerio en &quot;Suerte de matar&quot; (La ludero mortigi) kaj en la kornovundo de rajdanto en &quot;La muerte del picador&quot; (La morto de pikisto), kiuj definitive distancigas ĉi tiujn motivojn de la pitoreska kaj rokoka intencoj.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=106}}&lt;/ref&gt;

Ĉi tiun aron de ladaj verkoj kompletigas ''Vagantaj komikuloj'', reprezentaĵo de trupo de aktoroj el la ''[[Commedia dell'arte]]''. Afiŝeto kun la surskribo &quot;ALEG. MEN.&quot; ĉe la piedo de la scenejo rilatigas la scenon al la alegorio [[Menandro|menandra]] aŭ klasika [[satiro]].&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=106}}&lt;/ref&gt; Karikaturo kaj la reprezentado de la groteskaĵo aperas en ĉi tiuj ridindaj roluloj, en unu el la plej klaraj precedencoj de tio, kio estos ofta en liaj pli postaj satiraj presaĵoj: misformitaj vizaĝoj, pupfiguroj kaj troigo de fizikaj trajtoj. Sur alta scenejo kaj ĉirkaŭitaj de anonima publiko, [[Kolombina]], [[Arlekeno]] kaj [[Pierrot]] en komika karakterizado ludas. Ili kontemplas, kune kun eleganta opereta aristokrato, ebrian nanon Sinjoron [[Pulĉinelo]], dum ia nazego (eble de [[Pantalone]]) aperas inter la kurtenoj, kiu utilas kiel fono.&lt;ref&gt;{{Harv|Ribot Martín|2014|p=43}}&lt;/ref&gt;

Malgraŭ ĉio, la stila kaj tema transiro de Goya ne estis tiel subita kiel lia malsano eble sugestus. Laŭ Valeriano Bozal, malgraŭ sia resaniĝo, li daŭre pentris diligente: tri portretojn en 1792 kaj 1792-1793, du en 1793-1794, kaj kvar en 1794, kaj ankaŭ plurajn studiopentraĵojn kaj la skizon por la ''Sankta Kaverno'' en Cádiz inter 1792 kaj 1793; kelkaj el ili majstraĵoj, kiel ekzemple ''La Tiranino'', ''La Markizino de Solana,'' kaj ''La Dukino de Alba''. En multaj el ĉi tiuj verkoj, li konservas amikeman kaj humuran tonon derivitan de siaj kartonaj serioj, kvankam li iom post iom enkondukas pli malhelajn temojn, kiel ekzemple &quot;Corral de Locos&quot; (Frenezulejo), sed ĉiuokaze, laŭ malrapida progresado. Eĉ ĝis la jaro 1800, pluraj el liaj verkoj konservas stilan stampon rememorigan pri lia periodo antaŭ surdeco, kiel ekzemple la portretoj de ''Bernardo de Iriarte'' (1797), ''[[Gaspar Melchor de Jovellanos]]'' (1798), ''La Tirana'' (1799) kaj ''La Grafino de Chinchón'' (1800).&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|pp=52-53}}&lt;/ref&gt;

En 1795 li akiris la postenon de Direktoro de Pentrarto ĉe la Akademio de Belartoj, kiu vakiĝis post la morto de Bayeu en tiu jaro. Li ankaŭ petis al [[Manuel Godoy|Godoy]] esti la unua pentristo de la reĝo kun la salajro de sia bofrato, kvankam li ne ricevis la postenon ĝis 1799, kiam li estis nomumita, kune kun Mariano Salvador Maella, kiel la unua ĉambropentristo,&lt;ref&gt;[https://www.goyaenelprado.es/biografia/ «Cronología».] Museo Nacional del Prado. Konsultita la 26an de julio 2018.&lt;/ref&gt; kun salajro de kvindek mil senimpostaj realoj plus kvincent dukatoj por la bontenado de kaleŝo.&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|p=110}}&lt;/ref&gt;

=== Portretoj ===
[[Dosiero:José Álvarez de Toledo, Duque de Alba.jpg|eta|200px|''Portreto de la duko de Alba'', 1795 (Muzeo Prado).]]
Ekde 1794 Goya rekomencis siajn portretojn de la madrida nobelaro kaj de aliaj elstaraj figuroj de la socio de sia tempo, kiuj nun inkluzivis, kiel la unua kortega pentristo, reprezentojn de la reĝa familio, de kiu li jam faris la unuajn portretojn en 1789: ''Karlo la 4-a ruĝvestita'', alia plenlonga portreto de Karlo la 4-a el la sama jaro, kaj tiu de lia edzino ''Maria Luisa de Parmo vestanta larĝan jupoon''. Lia tekniko evoluis kaj nun oni povas vidi kiel la aragona pentristo specifas la psikologiajn trajtojn de la vizaĝoj de la roluloj kaj uzas por la ŝtofoj iluziisman teknikon bazitan sur farbomakuloj, kiuj permesas al li reprodukti orajn kaj arĝentajn brodaĵojn kaj ŝtofojn de diversaj tipoj de malproksime.&lt;ref&gt;{{Harv|Ribot Martín|2014|p=40}}&lt;/ref&gt;

Jam en la ''Portreto de Sebastián Martínez y Pérez'' (1793) oni povas aprezi la delikatecon, per kiu li gradigas la tonojn de la brileco de la silka jako de la kadiza gravulo, dum li zorge prilaboras sian vizaĝon, kaptante la tutan noblecon de karaktero de sia protektanto kaj amiko. Estas multaj bonegaj portretoj de tiu ĉi periodo: ''La markizino de Solana'' (1795), la du de María del Pilar Teresa Cayetana de Silva y Álvarez de Toledo, Dukino de Alba, en blanka (1795) kaj en nigra (1797) vestaĵoj kaj tiu de ŝia edzo José Álvarez de Toledo (1795), tiu de la Grafino de Chinchón (1795-1800), kopifiguroj de toreistoj (1795) aŭ toreistoj kiel Pedro Romero (1795-1798), aktorinoj kiel María del Rosario Fernández, la Tirana (1799), politikistoj (Francisco de Saavedra) kaj verkistoj, inter kiuj elstaras la portretoj de [[Juan Meléndez Valdés]] (1797), [[Gaspar Melchor de Jovellanos]] (1798) aŭ [[Leandro Fernández de Moratín]] (1799).&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|pp=107-114}}&lt;/ref&gt;

En ĉi tiuj verkoj oni povas vidi influojn de angla portretarto,&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=35}}&lt;/ref&gt;, kiu aparte atentis reliefigi la psikologian profundon kaj naturecon de la sinteno. La graveco montri medalojn, objektojn aŭ simbolojn de la atributoj de rango aŭ potenco de la portretitoj iom post iom malpliiĝis favore al la reprezentado de iliaj homaj kvalitoj. Alia nediskutebla referenco estus Velázquez, kies influo evidentiĝas en la eleganteco kaj delikateco de ĉi tiuj portretoj, same kiel en ilia psikologia introspekto kun ia tendenco al tio fantasta kaj, kelkfoje, tio groteska.&lt;ref&gt;{{Harv|Novotny|1981|p=134}}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Goya Alba1.jpg|eta|maldekstre|200px|''La dukino de Alba'', 1795 (kolekto Casa de Alba, [[palaco de Liria]], Madrido).]]
La evoluo de vira portretarto oni povas vidi komparente la ''Portreton de la Grafo Floridablanca'' de 1783 kun tiu de Jovellanos, pentrita fine de la jarcento. La portreto de Karlo la 3-a, kiu prezidas la scenon, la sinteno de la dankema subulo en la memportretita pentristo,&lt;ref&gt;[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=332&amp;titulo=Conde+de+Floridablanca&amp;imagenporpagina=1&amp;from=/goya/obra/catalogo/pagina/1/&amp;titulo=Conde%20de%20Floridablanca&amp;imagenporpagina=1&amp;x=33&amp;y=11 Ficha: ''El conde de Floridablanca''.] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; la luksa vestaĵo kaj la atributoj de potenco de la ministro kaj eĉ la troa grandeco de lia figuro kontraŭstaras kun la melankolia esprimo de lia kolego en la posteno Jovellanos. Sen peruko, klinita kaj eĉ malĝojigita pro la malfacileco efektivigi la reformojn, kiujn li planis, kaj lokita en pli komforta kaj intima loko, ĉi tiu lasta kanvaso amplekse montras la vojon sekvitan en tiuj jaroj.

Koncerne virinajn portretojn, indas mencii tiujn rilatajn al la Dukino de Alba. Ekde 1794, li vizitis la palacon de la Dukoj de Alba en Madrido por pentri iliajn portretojn. Li pentris ankaŭ kelkajn studiopentraĵojn prezentantajn scenojn el ilia ĉiutaga vivo, kiel ekzemple ''La Dukino de Alba kaj La Bigotino'', kaj post la morto de la Duko en 1795, li eĉ pasigis longajn periodojn kun la ĵus vidvinigita virino en ŝia bieno en [[Sanlúcar de Barrameda]], en 1796 kaj 1797. Hipoteza amafero inter ili generis abundan literaturon bazitan sur nekonkludeblaj pruvoj kaj estas parto de la romantika legendo, kiu disvolviĝis dum la 19-a jarcento. Okazis vasta (kaj senbaza) debato pri la signifo de fragmento de unu el la leteroj de Goya al Martín Zapater, datita la 2-an de aŭgusto 1794, en kiu li skribas per sia stranga manskribo: &quot;Sed vi devis veni kaj helpi pentri la inon el Alba, kiu venis en mian atelieron hieraŭ por ke mi pentru ŝian vizaĝon, kaj ŝi sukcesis; fakte, mi ŝatas ĝin pli ol pentri sur kanvaso, ĉar mi ankaŭ devas portreti ŝin plenkorpa [...]&quot;.&lt;ref&gt; Mercedes Águeda kaj Xavier de Salas, en ''Cartas a Martín Zapater'' (op. cit., pp. 344 kaj n. 3, p. 346), asertas pri tiu frazo: «La sola konata kaj dokumentita frazo de Goya, en kiu li aludas al la Dukino de Alba kaj kiu naskis ĉiujn legendojn kaj postajn konjektojn». ''Apud loc. cit''.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Goya-duquesa de alba.jpg|eta|200px|''La dukino de Alba'', oleo surtola, 210 x 149 cm, ''[[Hispana Societo de Ameriko|Hispanic Society]]'', [[Novjorko]]. Sursabla skribaĵo: «Nur Goya. 1797», en la ringoj «Alba» kaj «Goya».&lt;ref name=hagen/&gt;]]
Al tio aldoniĝas la desegnaĵoj en la Albumo de Sanlúcar (aŭ Albumo A) en kiuj María Teresa Cayetana aperas en privataj sintenoj kiuj elstarigas ŝian sensualecon, kaj la portreton de 1797 kie la dukino - kiu portas du ringojn kun la surskriboj &quot;Goya&quot; kaj &quot;Alba&quot; -&lt;ref name=hagen/&gt; montras surskribon en la sablo kiu diras &quot;Nur Goya&quot;. [140] La vero estas, ke la pentristo certe sentis sin altirita al Cayetana, konata pro ŝia sendependa kaj kaprica konduto. [140]

&lt;ref name=&quot;hagen&quot;&gt;Hagen, Rose-Marie; Francisco Goya, Rainer Hagen (en angla). [https://books.google.es/books?id=S-Fu4fGHnlAC&amp;pg=PA41&amp;dq=%22Solo+Goya%22&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjckILK5b_fAhULtRoKHQEgA4wQ6AEINTAC#v=onepage&amp;q=%22Solo%20Goya%22&amp;f=false ''Francisco Goya, 1746-1828'', p. 41. Taschen, 2003.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; Certe la pentristo devis senti altiron al Cayetana, konata pro sia sendependa kaj kaprica konduto.&lt;ref name=hagen/&gt;

Ĉiuokaze, la plenlongaj portretoj de la Dukino de Alba estas tre bonkvalitaj. La unua estis farita antaŭ ol ŝi vidviniĝis kaj montras ŝin vestita tute laŭ franca modo, kun delikata blanka robo kiu kontrastas kun la ruĝaj reliefoj de la rubando ĉirkaŭ ŝia talio. Ŝia esprimo malkaŝas ekstrovertan personecon, kontraste al ŝia edzo, kiu estas portretita klinita antaŭen kaj montrante retiriĝeman karakteron. Ne vane ŝi ĝuis operon kaj estis tre mondema, &quot;lastulino&quot;, laŭ la vortoj de la Grafino de Yebes,&lt;ref&gt;Muñoz de Figueroa Yebes, Carmen (1955). ''La condesa-duquesa de Benavente, una vida en cartas''. Madrid. p. 75. OCLC 12542430. Apud Bozal, 2005.&lt;/ref&gt;, dum li estis pia kaj ĝuis ĉambran muzikon. En la dua portreto, la Dukino de Alba estas vestita funebre, laŭ la hispana stilo, kaj pozas en serena pejzaĝo.

Kvankam ne ekzistas multaj informoj pri la rilato inter Goya kaj Cayetana, ŝajne li poste sentis ian indignon kontraŭ ŝi, fakto kiu verŝajne instigis lin portreti ŝin kiel sorĉistinon en ''Volavérunt'' (1799), n-ro 61 de ''[[Los caprichos]]''.&lt;ref&gt;{{Harv|Hagen|Hagen|2005|p=535}}&lt;/ref&gt;

=== ''Los caprichos'' ===
''{{Ĉefartikolo|Los caprichos}}''
[[Dosiero:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 43 - El sueño de la razon produce monstruos.jpg|eta|200px|maldekstre|''Capricho'' nº 43, «[[El sueño de la razón produce monstruos]]» (La revoj de la racio kreas monstrojn, Muzeo Prado).]]
Kvankam Goya jam estis publikiginta gravuraĵojn ekde 1771 — nome ''Fuĝo en Egiptujon'', kiun li subskribis kaj kiel kreinto kaj kiel gravuristo,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100406234625/http://servicios.bne.es/productos/Goya/es_home_religiosos.html «La huida a Egipto»], 1771, en la Cifereca Ekspozicio de gravuraĵoj de Goya de la ''[[Biblioteca Nacional de España]]''.&lt;/ref&gt; serion da gravuraĵoj pri pentraĵoj de Velázquez publikigitaj en 1778 kaj kelkajn aliajn lozajn (inter kiuj oni devas mencii, pro la efiko de la bildo kaj la [[klaroskuro]] kaŭzita de la torĉo, ''El agarrotado'', de ĉirkaŭ 1778-1780) — estis per ''[[Los caprichos]]'' (La kapricoj), kies vendon anoncis la ''Diario de Madrid'' la 6-an de februaro 1799,&lt;ref&gt; Biblioteca Nacional de España (eld.). [https://hemerotecadigital.bne.es/hd/viewer?oid=0001598112 «Diario de Madrid del miércoles 6 de febrero de 1799.».] Konsultita la 21an de aŭgusto 2013. &lt;/ref&gt; ke Goya komencis la romantikan kaj nuntempan gravuradon, per serio de satira karaktero. En sia reklamaĵo, Goya prezentas

{{citaĵo|kolekton de gravuraĵoj kun kapricaj temoj, inventitaj kaj gravuritaj de Don Francisco Goya. La aŭtoro, konvinkita, ke la riproĉo de homaj eraroj kaj malvirtoj (kvankam ĝi ŝajnas aparta al elokventeco kaj poezio), povas ankaŭ esti temo de pentrafto, elektis kiel proporciajn temojn por sia verko, el la amaso da ekstravagancoj kaj eraroj, kiuj estas komunaj en la tuta civila socio, kaj el inter la vulgaraj okupitecoj kaj mensogoj, rajtigitaj de kutimo, nescio aŭ intereso, tiujn, kiujn li kredis plej taŭgaj por provizi materialon por ridindigo, kaj samtempe ekzerci la fantazion de la artisto.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=8}}&lt;/ref&gt;}}

Jen la unua hispana produktado de serio de karikaturaj gravuraĵoj, laŭ la stilo de tiuj, kiuj ekzistis en Anglio kaj Francio, sed kun granda kvalito en la manipulado de la teknikoj de [[akvaforto]] kaj [[akvatinto]] - kun tuŝoj de [[burino]], polurilo kaj sekpinto - kaj noviga tema originaleco, ĉar La Kapriĉoj ne povas esti interpretataj en ununura direkto, male al la konvencia satira gravuraĵo. Inter 1793 kaj 1798 li faris entute okdek gravuraĵojn, sur akvafortaj platoj plifortigitaj per akvatinto.&lt;ref&gt;{{Harv|Chilvers|2007|p=423}}&lt;/ref&gt; Akvaforto estis la kutima tekniko por pentristoj-gravuristoj en la 18-a jarcento, sed la kombinado kun akvotinto permesis al li krei surfacojn kun nuancitaj ombroj danke al la uzo de rezinoj de malsamaj teksturoj, per kiuj li akiris gradecon en la griza skalo, kiu permesis al li krei draman kaj maltrankviligan lumigadon hereditan de la verko de [[Rembrandt]].

[[Dosiero:Linda maestra.jpg|eta|200px|dekstre|''Capricho'' nº 68, «Linda maestra» (Muzeo Prado).]]
Per tiuj &quot;kapricaj aferoj&quot; - kiel Leandro Fernández de Moratín, kiu plej verŝajne verkis la antaŭparolon al la eldono, nomas ilin - plenaj je inventemo, la celo estis disvastigi la ideologion de la intelekta malplimulto de la [[Klerismo|kleristoj]], kiu inkluzivis pli-malpli eksplicitan [[antiklerikalismo]]n.&lt;ref&gt;Emilio La Parra López, «Los inicios del anticlericalismo español contemporáneo», en Emilio La Parra López kaj Manuel Suárez Cortina, ''El anticlericalismo español contemporáneo'', Madrid, Biblioteca Nueva, 1998, p. 33. ISBN 84-7030-532-8.&lt;/ref&gt; Oni devas konsideri, ke la bildaj ideoj de tiuj gravuraĵoj estis evoluigitaj almenaŭ ekde 1796, ĉar antaŭaĵoj aperis jam en la ''Albumo de Sanlúcar'' (aŭ ''Albumo A'') kaj en la ''Albumo de Madrido'' (ankaŭ nomata ''Albumo B'').&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|p=108}}&lt;/ref&gt; 

La temoj de ĉi tiuj gravuraĵoj fokusiĝas ĉefe al [[sorĉado]] kaj [[prostituado]], same kiel al [[antiklerikalismo]], kritiko de la [[Inkvizicio]], denunco de sociaj maljustecoj, [[superstiĉo]], manko de kulturo, geedziĝoj pro oportuno kaj aliaj specoj de malvirtoj, same kiel aludoj al medicino kaj arto - kiel ekzemple la temoj de la &quot;kuracista azeno&quot; kaj la &quot;pentrista simio&quot; -.&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|p=110}}&lt;/ref&gt;

En la jaroj, en kiuj Goya kreis la ''Kapriĉojn'', la kleristoj finfine okupis potencajn postenojn: Jovellanos estis la plej alta aŭtoritato en Hispanio de novembro 1797 ĝis aŭgusto 1798; Francisco de Saavedra, amiko de la ministro kaj homo kun progresintaj ideoj, okupis la postenon de Sekretario de la Trezorejo en 1797 kaj tiun de la Ŝtato de la 30-a de marto ĝis la 22-a de oktobro 1798. La periodo, en kiu ĉi tiuj bildoj estis kreitaj, estis favora por la serĉado de io utila por kritiki la universalajn kaj apartajn malvirtojn de la tiama Hispanio, kvankam jam en 1799 komenciĝis la reago, kiu devigis Goya-n retiri la gravuraĵojn for de la vendado kaj doni ilin al la reĝo en 1803, kiel antaŭzorgan rimedon.&lt;ref&gt;Valeriano Bozal (2005), vol. 1, pp. 107-112.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nigel Glendinning. «Francisco de Goya», Madrid, ''Cuadernos de Historia'', 16, 1993, p. 56 (El arte y sus creadores, 30). D.L. 34276-1993&lt;/ref&gt;

La plej emblema gravuraĵo de la ''Kapricoj'' —kaj eble de la tuta grafika verko de Goya— estas tiu, kiu komence estis estonta la frontispico de la verko kaj en sia fina publikigo funkciis kiel [[ĉarniro]] inter unua parto dediĉita al la kritiko de kutimoj kaj dua parto pli tendenca esplori sorĉadon kaj la nokton, kiu komenciĝas en kaprico n-ro 43, &quot;La revoj de la racio produktas monstrojn.&quot;&lt;ref&gt; Hughes, 2004, pp. 159-167. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Calvo Serraller, 1997, p. 114. &lt;/ref&gt; Ekde ĝia unua prepara desegnaĵo, el 1797 (titolita en la supra marĝeno kiel &quot;Sonĝo 1a&quot;), la aŭtoro mem estis prezentita sonĝante, kaj en tiu sonĝomondo aperis koŝmara vizio, kun sia propra vizaĝo ripetata apud ĉevalhufoj, fantomaj kapoj kaj vespertoj.&lt;ref&gt; Hughes, 2004, pp. 387-390. &lt;/ref&gt; En la fina gravuraĵo, la legendo restis sur la fronto de la tablo, kie klinas sin la viro, superfortita de dormo, kiu eniras la mondon de monstroj post kiam la mondo de lumoj estas estingita.&lt;ref&gt; Seseña, 2004, pp. 30-33. &lt;/ref&gt;

''La Kapriĉoj'' inaŭguris vojon, en kiu la aragona artisto profundiĝis en siajn plej intimajn pensojn kaj sentojn kaj en kiu li pripensis ĉiujn sociajn kaj kulturajn aspektojn de sia tempo, ciklo kiu daŭris per aliaj serioj de gravuraĵoj kiel ''La katastrofoj de milito'' kaj ''La sensencaĵoj''. Liaj satiraj temoj, kun gusto por tio makabra, tia groteska, tia demona, estas la antitezo de la klasikismo kiu regis en lia tempo, sed samtempe ĝia komplemento, ĉar ĝi elmontras la hipokritecon enecan en dekoka-jarcenta moraleco. Ĝi estas vizio kiu antaŭanoncas [[Romantikismo]]n, sed Romantikismo malproksima de la oficiala vojo, kiu nur havas paralelon en du aliaj viziemaj artistoj: [[William Blake]] kaj [[Johann Heinrich Füssli]].&lt;ref&gt;{{Harv|Novotny|1981|pp=129-131}}&lt;/ref&gt;

Per ĉi tiuj gravuraĵoj, en kiuj percepteblas la rekta influo de pluraj grafikistoj, precipe [[Rembrandt]], [[Jacques Callot]] kaj [[Giambattista Tiepolo]],&lt;ref&gt;{{Harv|Novotny|1981|p=136}}&lt;/ref&gt; Goya trovis liberecon, kiu mankis al li en siaj menditaj verkoj. En ĉi tiuj bildoj perceptiĝas pli granda facileco kaj flueco; li sendube ĝuis sian artan kreadon kaj lia ironia kaj malrespekta tendenco vekiĝis. Malgraŭ ĉio, li ne rezignis pri siaj mendoj aŭ sia pozicio kiel pentristo al la reĝo; fakte, dum sia tuta kariero li zorgis pri konservado de sia socia statuso kaj pri havado de sekureco, kiu permesos al li vivi komforte. Pruvo de ĉi tiu zorgo estas, ke fine de la jarcento li ŝanĝis sian nomon de Francisco Goya al Francisco '''de''' Goya.&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|p=108}}&lt;/ref&gt;

=== La revo de la racio ===
[[Dosiero:GOYA - El aquelarre (Museo Lázaro Galdiano, Madrid, 1797-98).jpg|eta|maldekstre|200ra|''El aquelarre'' (La sabatorgio), 1797-1798 ([[Muzeo Lázaro Galdiano]], Madrido).]]
Antaŭ la fino de la 18-a jarcento, Goya ankoraŭ pentris tri seriojn de malgrandformataj pentraĵoj, kiuj emfazas misteron, sorĉadon, nokton, kaj eĉ kruelecon, kaj estas teme rilataj al la fruaj pentraĵoj pri kaprico kaj inventemo pentritaj post lia malsano en 1793.

Unue, estas du kanvasoj menditaj de la Dukoj de Osuna por ilia bieno en Alameda, inspiritaj de la teatro de tiu epoko. Ili titoliĝas ''El convidado de piedra'' (La ŝtona gasto) - nuntempe en nekonata loko, kaj inspiritaj de momento en versio de [[Don Juan (literaturo)|Don Juan]] de Antonio de Zamora: ''No hay plazo que no se cumpla ni deuda que no se pague'' (Ne ekzistas tempolimo, kiun oni ne povas plenumi, nek ŝuldo, kiun oni ne povas pagi) - kaj ''La lámpara del diablo'' (La Lampo de la Diablo), ''El hechizado por fuerza'', sceno el La Sorĉita de la Perforto, kiu rekreas momenton el la samnoma dramo de la jam menciita dramisto, en kiu superstiĉa malkuraĝulo provas malhelpi kandelon estingiĝi, konvinkita, ke se ĝi estingiĝos, li mortos.&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=118}}&lt;/ref&gt; Ambaŭ produktitaj inter 1797 kaj 1798, ili prezentas teatrajn scenojn karakterizitajn per la ĉeesto de timo de morto aperanta kiel terura kaj supernatura personigo.

En junio 1798&lt;ref name=goyavuelo/&gt; Goya donacis al la Duko la &quot;Konton por ses komponaĵaj pentraĵoj pri sorĉistinaj aferoj, kiuj estas en Alameda, ses mil realojn ''de vellón''&quot;&lt;ref&gt;I. S. C. [https://www.abc.es/espana/madrid/abci-parque-capricho-duques-osuna-mecenas-goya-201510261704_noticia.html «Los duques de Osuna, mecenas de Goya.» 26 de octubre de 2015.] ''ABC''. Konsultita la 26an de julio 2018.&lt;/ref&gt; pro la pentraĵoj kun sorĉistinaj temoj, kiuj kompletigis la ornamadon de la ''Quinta del Capricho'' ([[Kaprica Parko]]): nome ''La Kuirejo de la Sorĉistinoj'', ''La Flugo de la Sorĉistinoj'' (1797),&lt;ref name=goyavuelo&gt;[https://www.goyaenelprado.es/obras/ficha/goya/vuelo-de-brujas/?tx_gbgonline_pi1%5Bquery%5D=Vuelo%20de%20brujas&amp;tx_gbgonline_pi1%5Bgosort%5D=b&amp;tx_gbgonline_pi1%5Bgonavmode%5D=search Vuelo de brujas.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211202041402/https://www.goyaenelprado.es/obras/ficha/goya/vuelo-de-brujas/?tx_gbgonline_pi1%5Bquery%5D=Vuelo%20de%20brujas&amp;tx_gbgonline_pi1%5Bgosort%5D=b&amp;tx_gbgonline_pi1%5Bgonavmode%5D=search |date=2021-12-02 }} Museo Nacional del Prado. Konsultita la 26an de julio 2018.&lt;/ref&gt; ''La komploto'' (aŭ ''La Sorĉistinoj'')&lt;ref&gt;[http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=El%20Conjuro%20o%20Las%20Brujas&amp;simpleSearch=0&amp;hipertextSearch=1&amp;search=simple&amp;MuseumsSearch=&amp;MuseumsRolSearch=1&amp;listaMuseos=null Ficha: «El Conjuro o Las Brujas.»] Ministerio de Educación, Cultura y Deporte. Konsultita la 26an de julio 2018.&lt;/ref&gt; kaj ''El aquelarre'' (La Ŝabatorgio),&lt;ref&gt;[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=526&amp;titulo=el+aquelarre&amp;imagenporpagina=1&amp;from=/goya/obra/catalogo/pagina/1/&amp;titulo=el%20aquelarre&amp;imagenporpagina=1 Ficha: «El aquelarre.»] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 26an de julio 2018.&lt;/ref&gt; en kiuj virinoj kun maljunaj kaj misformitaj vizaĝoj, situantaj ĉirkaŭ granda virkapro — la bildo de la diablo —, donas al li vivajn infanojn kiel manĝaĵon. Melankolia ĉielo — tio estas, nokta kaj luna — prilumas la scenon.&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=114}}
&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Interior de prisión (El crimen del castillo II), de Goya.jpg|eta|170px|dekstre|''Interior de prisión o Crimen del Castillo II'' (Karcerinterno aŭ Kastelkrimo II), 1798-1800. María Vicenta, malliberigita murdinta sian edzon, atendas ekzekuton (kolekto Markizo de la Romana).]]
Tiu tono estas konservata tra la tuta serio, kiu povus esti elpensita kiel ilustrita [[satiro]] de popularaj superstiĉoj, kvankam tiuj verkoj ne estas mankantaj de ekzercado de tipe antaŭromantika altiro rilate al la temoj notitaj de [[Edmund Burke]] en sia verko ''A Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the Sublime and Beautiful'' (Filozofia esploro pri la origino de niaj ideoj pri la Sublimo kaj la Belo, 1756) pri &quot;tio sublima kaj terura&quot;.&lt;ref&gt; Morales y Marín, José Luis (1993). [https://books.google.es/books?hl=es&amp;id=5KdtSl6DHFMC&amp;dq=Edmund+Burke+goya&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=Burke''Goya: jornadas en torno al estado de la cuestión de los estudios sobre Goya'': Madrid, 21a-23a de oktobro 1992.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Borsò, Vittoria. [https://books.google.es/books?id=b2mEQqciKBEC&amp;pg=PA119&amp;dq=Edmund+Burke+goya&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwj7pKKS6b_fAhXiUBUIHfIVCKcQ6AEITTAG#v=onepage&amp;q=Edmund%20Burke%20goya&amp;f=false «Estética del fracaso: escritura e inmanencia en las modernidades hispanoamericanas.» En: Sánchez, Yvette kaj Roland Spiller (kunordigantoj). ''Poéticas del fracaso'', pp. 119-242. Volumo 1a de ''Frankfurter Studien zur Iberoromania und Frankophonie''. BoD – Books on Demand, 2009.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Knudsen, Vibeke, Nacia Galerio de Danio ''et al.'' (en angla). [https://books.google.es/books?hl=es&amp;id=tuRIAQAAIAAJ&amp;dq=Edmund+Burke+goya&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=Burke ''Goya's realism'', pp. 43-4, 51. Statens Museum for Kunst, 2000.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Tomlinson, Janis A.; Francisco Goya; Francisco Calvo Serraller, [[National Gallery of Art]] (en angla). [https://books.google.es/books?id=0Ka_wniYJ5QC&amp;pg=PA238&amp;dq=Edmund+Burke+goya&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwj7pKKS6b_fAhXiUBUIHfIVCKcQ6AEILjAB#v=onepage&amp;q=Edmund%20Burke%20goya&amp;f=false ''Goya: Images of Women'', p. 238. Yale University Press, 2002.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt;

Malfacilas determini ĉu tiuj pentraĵoj pri temoj de sorĉistinoj kaj sorĉistoj havas satiran intencon, kiel mokadon de falsaj superstiĉoj, laŭ la linioj de tiuj deklaritaj ĉe la komenco de ''La kapricoj'' kaj la klerisma idearo, aŭ male, respondas al la celo transdoni maltrankviligajn emociojn, produkton de la malbenoj, sorĉoj kaj malgaja kaj terura atmosfero, propraj por pli postaj stadioj. Male al la presaĵoj, ĉi tie ne estas gvidantaj motoj kaj la pentraĵoj konservas interpretan ambiguecon, ne ekskluzivan, aliflanke, al ĉi tiu temo.&lt;ref&gt; Olszewski, Edward J. (en angla). [https://books.google.es/books?id=wGPPe8l-HmwC&amp;pg=PA127&amp;dq=ambiguous+goya&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiC-9ne8L_fAhWtyYUKHXmcDFcQ6AEINTAB#v=onepage&amp;q=ambiguous%20goya&amp;f=false «Goya's Ambiguous ''Saturn''.» En: Ten-Doesschate Chu, Petra kaj Laurinda S. Dixon (kunordigantoj). ''Twenty-first-century Perspectives on Nineteenth-century Art...'', pp. 127-132. Associated University Presses, 2008.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; Nek en sia alproksimiĝo al la mondo de [[taŭrobatalado]] Goya havigas sufiĉajn indicojn por elekti kritikan vizion aŭ tiun de la entuziasmulo por la [[taŭrludado]], kio li estis en sia junaĝo,&lt;ref&gt;[http://www.realacademiabellasartessanfernando.com/es/goya/gabinete-goya «Gabinete Goya: Calcografía Nacional: Tauromaquia (1814-1816).»] [[Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]]. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; juĝante laŭ liaj propraj epistolaj atestoj.

Pli grandaj kontrastoj de lumo kaj ombro montriĝas en serio de pentraĵoj, kiuj rakontas pri nuntempa evento: la tiel nomata &quot;Murdo de Castillo&quot;. Francisco del Castillo estis murdita de sia edzino, María Vicenta, kaj ŝia amanto kaj kuzo, Santiago Sanjuán. Ili poste estis arestitaj, juĝitaj en proceso, kiu famiĝis pro la elokventeco de la akuzo de la prokuroro (gvidita de [[Meléndez Valdés]], klerisma poeto el la rondo de Jovellanos kaj amiko de Goya), kaj ekzekutitaj la 23-an de aprilo 1798, en la [[Plaza Mayor (Madrido)|Placo Mayor]] en Madrido.&lt;ref&gt; Arroyo Zapatero, Luis, ''et al.'' (en angla). [https://books.google.es/books?id=DwpBBgAAQBAJ&amp;pg=PA130&amp;dq=goya+%22Crimen+del+Castillo%22&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjKgdfx87_fAhUGx4UKHYtOCwgQ6AEIMDAB#v=onepage&amp;q=goya%20%22Crimen%20del%20Castillo%22&amp;f=false ''Death Penalty: A Cruel and Inhuman Punishment'', p. 130. Ediciones de la Universidad de Castilla La Mancha, 2015.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; La artisto, laŭ la maniero de la &quot;halelujoj&quot; (kantotaj bildostrioj), kiujn blinduloj kutimis rakonti akompanataj de vinjetoj, rekreas la hommortigon en du pentraĵoj titolitaj ''La Vizito de la Monaĥo'' (aŭ ''La Krimo de Castillo I'') kaj ''Mallibereja Interno'' (''La Krimo de Castillo II''), pentritaj antaŭ 1800. En ĝi aperas la temo de la [[malliberejo]], kiu, kiel tiu de la frenezulejo, estis konstanta motivo en la arto de Goya kaj kiu permesis al li esprimi la plej malpurajn kaj neraciajn aspektojn de la homo, komencante vojon, kiu kulminos per la ''[[Nigraj Pentraĵoj]]''.

Ĉirkaŭ 1807 li revenis al ĉi tiu maniero kroniki eventojn en la formo de halelujoj en la rekreado de la rakonto pri ''Fray Pedro de Zaldivia kaj la bandito Maragato'' en ses pentraĵoj aŭ vinjetoj.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=120}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Vidu  tien [[commons:Fray Pedro de Zaldivia y el Bandido Maragato|la ordigitan serion]]. La bandito Maragato, murdodeliktulo tre konata ekde 1800, estis arestita en 1806 fare de franciskano, Pedro de Zaldivia, kio rezultis en ekzekuto kaj dispecigo fare de la tiama justico.&lt;/ref&gt;

=== La freskoj de Sankta Antono de La Florida kaj aliaj religiaj pentraĵoj ===

[[Dosiero:Francisco de Goya y Lucientes 041.jpg|eta|maldekstre|Vidaĵo al supre de la volbo de la [[Ermitejo Sankta Antono de La Florida]].]]
Ĉirkaŭ 1797 Goya laboris pri la murpentraĵoj pri la vivo de Kristo por la Oratorio de la Sankta Kaverno en [[Kadizo]]. En ili li foriris de la kutima ikonografio por prezenti pasaĵojn kiel ''La Multipliko de la Panoj kaj Fiŝoj'' kaj la ''Lasta Vespermanĝo'' el pli homa perspektivo.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=109}}&lt;/ref&gt; Alia mendo, ĉi-foje de la [[Katedralo de Toledo]], por kies sakristio li pentris olepentraĵon pri ''[[Aresto de Jesuo]]'' en 1798, estas omaĝo al ''[[La senvestigo de Kristo|La Senvestigo]]'' de [[El Greco]] en sia komponado kaj al la fokusita lumigado de Rembrandt.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=114}}&lt;/ref&gt;

En tiu sama tre aktiva jaro li pentris la freskojn de la ermitejo de Sankta Antonio de la Florida, menditajn de Karlo la 4-a, la majstroverko de sia murpentrarto, en kiu li povis senti sin subtenata de siaj amikoj [[Jovellanos]], Francisco de Saavedra kaj [[Ceán Bermúdez]] - post la amara sperto de El Pilar - por libere disvolvi sian teknikon kaj ideojn. Perdinte la Reĝan Ordonon enhavantan la komision, konserviĝis raporto pri la elspezoj faritaj pro la materialoj uzitaj en lia pentrado kaj eĉ pro la kosto de luado de kaleŝo por la ĉiutaga vojaĝo de Goya &quot;por la laboro ĉe la kapelo de Sankta Antonio de la Florida, kiun li pentris laŭ Reĝa Ordono de Lia Moŝto en ĉi tiu jaro 1798&quot;.&lt;ref&gt;{{Harv|Pita Andrade|2008|p=88}}&lt;/ref&gt; El ĝi oni povas dedukti, ke li laboris por la freskoj, kun la helpo de Asensio Juliá, de junio ĝis oktobro 1798.&lt;ref&gt;{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=89-92}}&lt;/ref&gt; 

[[Dosiero:Francisco de Goya y Lucientes 040.jpg|eta|250px|dekstre|Detalo de la freskoj de la [[Ermitejo Sankta Antono de La Florida]].]]
Multajn novigojn li enkondukis: laŭ temara vidpunkto, sub la ringo de la kupolo li lokis en la volbon de la absido - kun la ''Adorado de la Triunuo'' -, la intradozojn de la arkoj, la [[pendentivo]]jn kaj la [[Luneto (arĥitekturo)|lunetojn]], grandan nombron da infanaj anĝeloj, kun papiliflugiloj, kaj junajn anĝelinojn tirantajn pezajn kurtenojn por ke la miraklo, kiu okazas en la pli bona duono, iĝu videbla.&lt;ref&gt;{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=100-101}}&lt;/ref&gt; Super la kornico, li plenigis la kupolon per la reprezentado de unu el la mirakloj de [[Antonio de Padovo|Sankta Antonio de Padovo]], kiu ne estas unu el la plej reprezentitaj en la ikonografio de la ''miraklofaranta sanktulo'': nome la resurekto de mortinto por atesti favore al la patro de la sanktulo, maljuste akuzita pri murdo. Ĉeestas la miraklon malantaŭ ringoforma balustrado ne malpli ol kvindek figuroj kun diversaj sintenoj kaj esprimoj, plejparte venantaj el la plej malriĉaj tavoloj de la socio, super kiuj elstaras la franciskana sanktulo, starante sur malgranda tumulo.&lt;ref&gt;{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=106-107}}&lt;/ref&gt; Tiu superrega rolo, kiun Goya donas al tipaj lokanoj ''majas'' kaj ''chisperos'' kiel atestantoj de la miraklo, rimedo per kiu li povus esti provinta persvadi iun ajn, kiu venus kontempli la artverkon de la miraklo, ankaŭ estis interpretita, kelkfoje negative, kiel ekzemplo de la profana naturo de la komponaĵo.&lt;ref&gt;{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=110-111}}&lt;/ref&gt; 

La komponaĵo prezentas [[friso]]n de figuroj enhavitaj de [[Pentrotrompo|pentrotrompa]] latbarilo, kaj la emfazo sur la grupoj kaj iliaj protagonistoj estas atingita per pli altaj areoj, kiel tiu de la sanktulo mem, aŭ la figuro kontraŭ li levanta siajn brakojn al la ĉielo. Ne estas stateco; ĉiuj figuroj interagas dinamike. Fripono sidas sur la latbarilo; la mortotuko ripozas sur ĝi kiel tuko sekiĝanta en la suno. Pejzaĝo de la madridaj montoj, simila al tiu de la ĝanrismo de la kartonoj, formas la fonon de la tuta kupolo.&lt;ref&gt;{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=108-109}}&lt;/ref&gt;

Sed estas en lia tekniko, de firma kaj rapida efektivigo, kun energiaj penikaĵoj kiuj elstarigas la lumojn kaj la brilecon, kaj en la maniero kiel li solvas la volumojn per furiozaj skizitaj tuŝoj kiuj, ĉe la distanco de kiu la spektanto kontemplas ilin, akiras rimarkindan konsistencon, kie oni observas la mirindan majstrecon de Goya kaj faras ĉi tiujn freskojn la &quot;[[Siksta Kapelo|Sikstan Kapelon]] de la 18-a jarcento&quot;, kiel [[Severo Ochoa]] priskribis ilin en serio de artikoloj en la gazeto [[ABC (ĵurnalo)|ABC]], samtempe kondamnante la staton de forlaso en kiu ili troviĝis.&lt;ref&gt; Ochoa, Severo (3a de februaro 1988). [https://www.abc.es/archivo/periodicos/abc-sevilla-19880203-3.html «Una vergüenza nacional».] ABC: 3. Konsultita la 26an de julio 2018. &lt;/ref&gt;

En 1800 li ricevis mendon pentri tri retablaĵojn por la preĝejo de Sankta Fernando en Monte Torrero (Zaragozo), kiuj estis detruitaj en 1808: ''Sankta Izabela de Portugalio zorganta malsanulon'', ''La Apero de Sankta Izidoro al Ferdinando la 3-a la Sanktulo'', kaj ''Sankta Hermenegildo en malliberejo''. Laŭ Jovellanos, ili elstaris pro sia &quot;potenco de klaroskuro, neimitebla beleco de koloro, kaj certa magio de lumo kaj tonoj, kiun ŝajne neniu alia peniko kapablas atingi.&quot; La skizoj pluvivas, du en la [[Muzeo Lázaro Galdiano]] kaj unu en la [[Nacia Muzeo de Belartoj (Bonaero)|Muzeo de Belartoj en Bonaero]].&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=116}}&lt;/ref&gt;

== Komenco de la 19-a jarcento (1800-1807) ==
=== ''[[La familio de Karolo la 4-a]]'' kaj aliaj portretoj ===

[[Dosiero:La familia de Carlos IV, Francisco de Goya.jpg|eta|maldekstre|280ra|''[[La familio de Karolo la 4-a]]'' (1800). [[Théophile Gautier]] priskribis la figurojn kiel similaj al &quot;la angul-butika bakisto kaj lia edzino post ilia venko en la loterio.&quot;]]
En 1800, Goya ricevis mendon pentri grandan grupan pentraĵon de la reĝa familio, kiu konkretiĝis en ''[[La familio de Karolo la 4-a]]''. Sekvante la precedencon de ''[[Las Meninas]]'' de [[Velázquez]], li lokigis la reĝan familion en ĉambro de la palaco, kun la pentristo maldekstre pentranta grandan kanvason en ombra spaco. Tamen, la profundo de la spaco en la pentraĵo de Velázquez estas ĉi tie stumpigita de proksima muro, sur kiu oni vidas du grandajn pentraĵojn kun nedifinitaj motivoj. Ĉe Goya, la ludo de perspektivo malaperas, kaj la reĝa familio simple pozas.

Oni ne scias, por kiu pentraĵo la artisto laboras, kaj kvankam oni pensis, ke la familio staras antaŭ spegulo, kiun Goya rigardas, ne ekzistas pruvoj por tiu supozo. Tute male, la lumo falas rekte sur la grupon, do devus esti fenestro aŭ malferma spaco antaŭ la pentraĵo, kaj ĉiukaze, la lumo de spegulo malklarigus la bildon. Tio ne estas la kazo, ĉar la [[impresionismo|impresionismaj]] penikaĵoj de Goya aplikas briletojn al la vestaĵoj, kiuj donas perfektan iluzion pri la kvalito de la ŝtofoj de la vestoj kaj la ornamaĵoj kaj juveloj de la reĝa familio. En ĉi tiu verko, li ŝajnas doni protokolan ordon al la lumigado, de la plej potenca fokusita sur la reĝo kaj reĝino en la centra parto, pasante tra la pli malhela de la cetero de la familio ĝis la tuta mallumo, en kiu la artisto pentras sian propran memportreton en la maldekstra angulo.&lt;ref&gt;{{Harv|Navarro|1999|p=123}}&lt;/ref&gt;

Malproksime de la pli oficialaj reprezentoj — la figuroj portas solenajn vestojn, sed ne portas simbolojn de potenco nek ili aperas, kiel kutime en aliaj reprezentoj, enkadrigitaj de kurtenoj kvazaŭ [[baldakeno]] — prioritato estas donita al montrado de ideo pri edukado bazita sur amo kaj la aktiva partopreno de gepatroj, kio ne ĉiam estis kutima en reĝaj familioj. La infantino María Luisa portas sian filon, Carlos Luis, tre proksime al sia mamo,&lt;ref name=familiaprado/&gt; elvokante [[mamnutrado]]n; [[Karlo Maria Isidro de Burbono]] brakumas sian fraton [[Fernando la 7-a (Hispanio)|Fernando]]&lt;ref name=familiaprado&gt;[https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/la-familia-de-carlos-iv/f47898fc-aa1c-48f6-a779-71759e417e74 Ficha: ''La familia de Carlos IV''.] Muzeo Prado. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; en gesto de tenereco, ene de burĝa etoso.

Aŭtune de 1799 li ankaŭ pentris alian serion de portretoj de la reĝoj: ''Karolo la 4-a kiel ĉasisto'', ''Maria Luisa kun mantilo'', ''Karolo la 4-a ĉevalrajde'', ''Maria Luisa ĉevalrajde'', ''Karolo la 4-a en uniformo de kolonelo de la korpogardisto'' kaj ''Maria Luisa en kortega vesto''.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|pp=114-115}}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Francisco de Goya - Godoy como general - Google Art Project.jpg|eta|dekstre|230px|''Portreto de Manuel Godoy'', 1801 ([[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Akademio de Sankta Fernando]], Madrido).]]

Li ankaŭ pentris portreton de [[Manuel Godoy]], la plej potenca gravulo en Hispanio malantaŭ la reĝo dum tiuj jaroj. En 1794, kiam li estis Duko de Alcudia, li pentris malgrandan rajdan skizon de li. En 1801, li estis prezentita ĉe la pinto de sia potenco, venkinte en la [[Milito de la Oranĝoj]] — la [[portugala flago]] atestas lian venkon — kaj li estis prezentita dum kampanjo kiel ''[[generalisimo]]'' de la armeo kaj &quot;Princo de Paco&quot;, pompaj titoloj donitaj al li kiel rezulto de liaj agoj en la milito kontraŭ Francio.&lt;ref&gt;{{Harv|Ribot Martín|2014|p=54}}&lt;/ref&gt; La ''Portreto de Manuel Godoy'' montras akran psikologian karakterizadon. Li estas prezentita kiel aroganta militisto ripozanta de batalo en rilaksita pozicio, ĉirkaŭita de ĉevaloj kaj kun falusa komandbastono inter siaj kruroj. Li ne ŝajnas elradii multan simpation por la rolulo, kaj ĉi tiu interpreto estas pligravigita de la fakto, ke Goya eble estis subtenanto tiutempe de la [[Princo de Asturio]], kiu poste regos kiel [[Ferdinando la 7-a]], kaj kiu tiam estis en konflikto kun la favorato de la reĝo, Godoy.

Oni ofte konsideras, ke Goya konscie degradis la reprezentantojn de politika [[konservativismo]], kiujn li portretis, sed kaj Glendinning&lt;ref&gt;{{Harv|Glendinning|1993|pp=44-48}}&lt;/ref&gt;​ kaj Bozal&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|2005|pp=107 kaj 148-149, vol. 1}}&lt;/ref&gt;​ nuancigas tiun aserton. Sendube liaj plej bonaj klientoj estis favoritaj en liaj pentraĵoj kaj al tio la aragonano ŝuldis multon de sia sukceso kiel portretisto. Li ĉiam sukcesis doti siajn portretantojn per vigla aspekto kaj simileco, kio estis tre estimata en lia tempo, kaj ĝuste en la reĝaj portretoj li estis plej devigita konservi la ĝustan dececon kaj reprezenti siajn protektantojn digne.

[[Dosiero:La marquesa de Villafranca pintando a su marido.jpg|eta|maldekstre|170px|''La 12a markizino de Villafranca pentrante sian edzon'' (Muzeo Prado).&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/la-xii-marquesa-de-villafranca-pintando-a-su/1fff2174-3bfc-4d3e-b190-ff7cd09187d6?searchMeta=maria%20tomasa%20de%20palafox Ficha: ''La XII marquesa de Villafranca pintando a su marido''.] Muzeo Prado. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt;]]

Li ne nur laboris pri aristokratoj kaj altrangaj oficistoj, sed li ankaŭ pritraktis tutan galerion de elstaraj figuroj en financo kaj industrio, kaj ĉefe, liaj portretoj de virinoj estas rimarkindaj.&lt;ref&gt;{{Harv|Seseña|1993|pp=41-54}}&lt;/ref&gt; Ili montras decideman personecon kaj estas malproksimaj de la tipa plenkorpa bildo en rokoka pejzaĝo de artefarita beleco. Ekzemploj de tiuj komencantaj burĝaj valoroj estas la ''Portreto de Tomás Pérez de Estala'' (teksa entreprenisto), tiu de Bartolomé Sureda —industriisto dediĉita al ceramikaj fornoj— kaj lia edzino Teresa, tiu de Sabasa García, de María Antonia Gonzaga, vidvina Markizino de Villafranca (ĉ. 1795)&lt;ref&gt;[https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/maria-antonia-gonzaga-marquesa-viuda-de/5264367e-1c43-4a1e-a519-ce2182968ccb?searchMeta=maria%20antonia%20gonzaga%20caracciolo Ficha: ''María Antonia Gonzaga, marquesa viuda de Villafranca''.] Muzeo Prado. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; aŭ la Markizino de Santa Cruz —novklasika de la jaroj de la stilo [[Empiro]]—, konata pro siaj literaturaj interesoj.

[[Dosiero:Doña Isabel Cobos de Porc by Francisco Goya.jpg|eta|dekstre|170px|''Portreto de Isabel Porcel'', [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio de Londono]] (dubinda atribuo).]]
En ''La 12-a Markizino de Villafranca pentras sian edzon'' (1804), la ĉefrolulino, María Tomasa Palafox y Portocarrero, kiu la sekvan jaron estis nomita meritoplena akademiano de la Reĝa Akademio de Belartoj de San Fernando,&lt;ref&gt;[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=250&amp;titulo=Marquesa+de+Villafranca&amp;imagenporpagina=1&amp;from=/goya/obra/catalogo/pagina/1/&amp;titulo=Marquesa%20de%20Villafranca&amp;imagenporpagina=1&amp;x=50&amp;y=8 Ficha: ''María Tomasa Palafox y Portocarrero, marquesa de Villafranca''.] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; aperas pentrante bildon de sia edzo, kaj la sinteno, per kiu Goya reprezentas ŝin, estas deklaro de principoj favore al la intelekta kaj kreiva kapablo de virinoj.

En la ''Portreto de Isabel Porcel'', kio frapas estas la forta, galanta gesto,&lt;ref&gt;Sánchez Quevedo, Isabel [https://books.google.es/books?id=fohBHup-lYoC&amp;pg=PA32&amp;dq=goya+Isabel+de+Porcel&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjN6K_5oMHfAhUOQBoKHfUkDrcQ6AEIQzAE#v=onepage&amp;q=goya%20Isabel%20de%20Porcel&amp;f=false ''Goya''. p. 32. Ediciones AKAL, 1996.] En Google Books. Konsultita la 28an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; en &quot;neformala&quot; sinteno,&lt;ref&gt;[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=257&amp;titulo=Porcel&amp;imagenporpagina=1&amp;from=/goya/obra/catalogo/pagina/1/&amp;titulo=Porcel&amp;imagenporpagina=1&amp;x=48&amp;y=9 Ficha: ''Isabel Lobo de Porcel''.] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 28an de decembro 2018.&lt;/ref&gt; kiu ĝis tiam ne aperis en ĝenrisma pentraĵo de virinaj portretoj, escepte, eble, de tiu de la Dukino de Alba. Sed en ĉi tiu ekzemplo, la damo ne apartenas al la Granduloj de Hispanio, nek eĉ al la nobelaro. La dinamismo, malgraŭ la malfacileco kiun ĝi implicas en duonmetra portreto, estas plene atingita danke al la turniĝo de la trunko kaj ŝultroj, la vizaĝo orientita en la kontraŭa direkto al la korpo, la rigardo direktita al la flanko de la pentraĵo kaj la pozicio de la brakoj, firmaj kaj kun la pojnoj.

Li portretis ankaŭ [[arkitekto]]jn —li jam faris portreton en 1786 de [[Ventura Rodríguez]]—, kiel [[Isidro González Velázquez]] (1801) kaj ĉefe elstaras tiu de [[Juan de Villanueva]] (1800-1805), en kiu Goya montras en la gesto verecon de realisma precizeco.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|pp=116-118}}&lt;/ref&gt; El stilo malfrubaroka li evoluis al pli forta realismo kaj klasikismo rigoro influita de la ŝanĝoj en Francio fare de [[Jacques-Louis David]]. Tiu novklasikismo videblas speciale en la portretoj de ''Bartolomé Sureda'' kaj ''Isabel de Porcel''.&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|p=112}}&lt;/ref&gt;

En 1805 lia filo Javier edziĝis al Gumersinda de Goicoechea;&lt;ref&gt;{{Harv|Camón Aznar|Morales y Marín|Valdivieso González|2003|p=306}}&lt;/ref&gt; kaj ŝajne dum la nupto Goya konis Leocadia Zorrilla —foje nomita Leocadia Weiss kiel edzino—, parenca de la ĵusedzino, kiu poste iĝos lia guberniestrino; oni spekulis, ke ŝi iĝis ankaŭ lia amatino, sed prie ne estas pruvoj.&lt;ref&gt;{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=55}}&lt;/ref&gt; En 1806 naskiĝis lia unua nepo, Mariano.&lt;ref&gt;{{Harv|Camón Aznar|Morales y Marín|Valdivieso González|2003|p=306}}&lt;/ref&gt;

== La milito (1808-1814) ==
Francio invadis Hispanion en [[1808]], okazo sekvita de la [[Milito de Hispana Sendependiĝo]] de 1808 ĝis [[1814]]. La rilato inter Goya kaj la kortego de la &quot;entrudiĝinto-reĝo&quot;, [[Joseph Bonaparte|Jozefo la 1-a]], nome frato de [[Napoleono Bonaparte]], ne estas konata; li pentris por francaj patronoj kaj simpatiantoj, sed konservis neŭtralecon dum la batalado. Post la restarigo de la hispana reĝo, nome [[Ferdinando la 7-a]], en 1814, Goya neis iun ajn implikon kun la francoj. Kiam lia edzino Josefa mortis en 1812, li estis mense kaj emocie prilaboranta la militon per pentrado de ''La atako de [[mamlukoj]]'' kaj ''La Tria de Majo 1808'', kaj preparado de la serio de presaĵoj poste konata kiel ''La Katastrofoj de Milito''.&lt;ref name=&quot;Posada Kubissa, 1995&quot;/&gt; Ferdinando la 7-a revenis al Hispanio en 1814, sed rilatoj kun Goya ne estis amikaj. Goya pentris portretojn de la Reĝo por vario da organizaĵoj, sed ne por la reĝo mem.

[[Dosiero:Prado - Los Desastres de la Guerra - No. 33 - Que hai que hacer mas?.jpg|eta|maldekstre|250px|''[[Los desastres de la guerra]]'', nº 33,&lt;br /&gt;«Kion oni faru plu?».]]
Post la [[Insurekcio de la 2-a de majo]], komenciĝis la tiel nomata [[Milito de Hispana Sendependiĝo]] kontraŭ la invadaj trupoj de la franca imperiestro [[Napoleono Bonaparte]]. La eksplodo de la milito trovis Goya-n laborantan pri ''Rajdanta Portreto de Ferdinando la 7-a'', kiu estis mendita de la Akademio de San Fernando.&lt;ref&gt;{{Harv|Ribot Martín|2014|p=58}}&lt;/ref&gt; En oktobro, li vojaĝis al Zaragozo laŭ peto de [[José de Palafox]], vojaĝo dum kiu li atestis plurajn militagojn, kiuj inspiris liajn pentraĵojn ''Desastres de la guerra'' (Katastrofoj de Milito).''{{Harv|Bozal|1989|pp=112-113}}''

Goya, kortega pentristo, neniam perdis sian postenon, sed li tamen havis problemojn pri siaj rilatoj kun la [[Franciĝinto|franc-influita]] klerisma movado. Lia politika sinteno ne estas klara ĉar ne estas sufiĉa pruvaro. Li ŝajne ne publikigis isajn ideojn, sed multaj el liaj amikoj subtenis [[Joseph Bonaparte|Jozefon la 1-an Bonaparte]], kiu estis instalita sur la hispanan tronon fare de sia frato Napoleono. Vere post la reveno de Ferdinando la 7-a, li daŭre pentris multajn reĝajn portretojn. Tiukadre, la 11-an de marto 1811, li ricevis la medalon Reĝan Ordenon de Hispanio el Jozefo Bonaparte.&lt;ref&gt;{{Harv|Camón Aznar|Morales y Marín|Valdivieso González|2003|p=311}}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:José de Palafox por Goya (Prado).jpg|eta|dekstre|220px|''La generalo José de Palafox, ĉevalrajde'' (Muzeo Prado).]]
Oni scias malmulte pri la persona vivo de Goya dum tiuj jaroj: la 20an de junio 1812 mortis lia edzino, Josefa Bayeu.&lt;ref&gt;{{Harv|''Enciclopedia del Arte Garzanti''|1991|p=412}}&lt;/ref&gt; Tiam oni faris inventarion de havaĵoj por dispartigi ilin kun sia filo Javier: mebloj, hejmaĵoj kaj kelkaj juveloj, sed ankaŭ pentraĵoj, desegmoj kaj gravuraĵoj de Goya mem; fakte estas registroj de du pentraĵoj de [[Giambattista Tiepolo|Tiepolo]] kaj kelkaj gravuraĵoj de [[Philips Wouwerman]], [[Rembrandt]], Gabriel Perelle kaj [[Giovanni Battista Piranesi|Piranesi]], inter aliaj. Javier ricevis domon ĉe la strato Valverde de Madrido.&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|p=85}}&lt;/ref&gt;

Oni konjektis pri supozebla amafera rilato inter Goya kaj lia mastrumistino Leocadia Zorrilla (patrino de [[Rosario Weiss Zorrilla|Rosario Weiss]], kiun Goya helpis en ŝia artista kariero), sed ĉi tio estas nur unu el la multaj romantikaj legendoj kreitaj dum la 19-a jarcento kaj ripetitaj poste. José Manuel Cruz Valdovinos&lt;ref&gt;«La partición de bienes entre Francisco y Javier Goya a la muerte de Josefa Bayeu y otras cuestiones», ''Goya Nuevas Visiones. Homenaje a Enrique Lafuente Ferrari'', Madrid, 1987, pp. 133-153&lt;/ref&gt; atentigas, ke ne ekzistas pruvoj, ke ĉi tiuj rilatoj estis amaferaj, kaj ke la amo de Goya por Rosarito Weiss estas tute komprenebla konsiderante nur ŝian statuson kiel lia baptofilino.&lt;ref&gt;Isidoro Weiss rekonis sian patrecon de Rosario la 2an de oktobro 1814 kaj, se tiu ne estus la patro biologie, post la disiĝo el sia edzino li ne estus akceptinta tiun rekonon (''apud'' Bozal, 2005, vol. 2, pp. 156-160). [[José Camón Aznar]] ([http://books.google.es/books?id=gnFHAQAAIAAJ&amp;q=%22Fran.+de+Goya%22+%22javier+generosamente%22&amp;dq=%22Fran.+de+Goya%22+%22javier+generosamente%22&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ei=jlB3T-TECKm00QXO5PnIDQ&amp;ved=0CDQQ6AEwAA ''Francisco de Goya'', Zaragoza, Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja, 1980, p. 226]) asertas, ke post la divido de la heredaĵo, la filo de Goya, Javier, donis al Leocadia kaj ŝia filino, kiuj restis en malstabila stato, la meblojn, vestaĵojn kaj monon. Ankaŭ en la [[vojaĝdokumento]] tra Bajono de Leocadia kaj ŝiaj du infanoj, Guillermo kaj Rosario, ŝi asertis iri al Bordozo por reiĝi kun &quot;sia edzo&quot;, aŭ per la registro ellaborita de la hispana konsulo post la morto de Goya, kie deklaras, ke &quot;ili vivis kune&quot;, vidu la artikolon de Manuel Núñez de Arenas en la [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/hispa_0007-4640_1950_num_52_3_3230?_Prescripts_Search_tabs1=standard&amp; ''Bulletin Hispanique'' 52, 1950, pp. 229-273, spec. 257.]&lt;/ref&gt;

La alia fidinda informo transdonita pri Goya estas lia vojaĝo al Zaragozo en oktobro 1808, post la unua sieĝo de Zaragozo, laŭ peto de [[José Palafox y Melci]], generalo de la armita soldataro, kiu rezistis la francan sieĝon. La malvenko de la hispanaj trupoj ĉe la [[Batalo de Tudela]] fine de novembro 1808 igis Goya-n marŝi al [[Fuendetodos]] kaj poste al Renales (Gvadalaĥaro), por pasigi la finon de tiu jaro kaj la unuajn monatojn de 1809 en [[Piedrahíta]] (Avilo). Estis tie — aŭ proksime — kie li verŝajne pentris la portreton de [[Juan Martín, el Empecinado]], kiu tiam estis en [[Alcántara]] (Cáceres). En majo de tiu jaro, Goya revenis al Madrido, sekvante dekreton de Joseph Bonaparte kiu instigis kortegajn oficistojn reveni al siaj postenoj aŭ perdi ilin. [[José Camón Aznar]] atentigas, ke la arkitekturo kaj pejzaĝoj de kelkaj el la gravuraĵoj en ''La Katastrofoj de la Milito'' rilatas al eventoj, kiujn li atestis en Zaragozo kaj aliaj regionoj de Aragono dum tiu vojaĝo.&lt;ref&gt;[[José Camón Aznar|Camón Aznar, José]]. [http://www.asociacionlossitios.com/grabadosgoya.htm «Los Sitios de Zaragoza en los grabados de Goya»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928073459/http://www.asociacionlossitios.com/grabadosgoya.htm |date=2007-09-28 }} {{Wayback|url=http://www.asociacionlossitios.com/grabadosgoya.htm |date=20070928073459 }}, ''Heraldo de Aragón'', 11a de oktobro 1953, citita de Juan Domínguez Lasierra en ''Heraldo Domingo'' la 17an de aŭgusto 2003. Konsultita la 24an de decembro 2007.&lt;/ref&gt;

La situacio de Goya post la Absolutisma Restaŭrado estis komplike malfacila. Li estis pentrinta portretojn de francaj revoluciaj generaloj kaj politikistoj, kaj ankaŭ de la reĝo Jozefo la 1-a. Kvankam li povis aserti, ke Bonaparte ordonis al ĉiuj reĝaj oficistoj meti sin je lia dispono, ekde 1814, por gajni la favoron de la reĝimo de Ferdinando, li pentris pentraĵojn, kiujn oni devas konsideri patriotaj, kiel ekzemple la jam menciita ''Portreto de Generalo Palafox Ĉevalrajde'' (1814, Muzeo Prado), kies skizojn li eble entreprenis dum la jam menciita vojaĝo, kiu kondukis lin al la aragona ĉefurbo, aŭ la portretojn de Ferdinando la 7-a mem. Kvankam ĉi tiu periodo ne estis tiel fekunda kiel tiu de la lasta jardeko de la 18-a jarcento, lia verkaro tamen abundas kaj en pentraĵoj kaj en desegnaĵoj kaj en presaĵoj, kies centra serio dum tiuj jaroj estis ''La Katastrofoj de la Milito'', kvankam ĝi estos publikigitaj multe pli poste. Liaj plej ambiciaj verkoj pri la eventoj, kiuj ekigis la militon, ankaŭ datiĝas de 1814: nome ''[[La atako de mamlukoj|La dua]]'' kaj ''[[La tria de majo en Madrido|La tria de majo de 1808]]'' (aŭ ''[[La atako de mamlukoj]]'' kaj ''[[La mortpafoj de la tria de majo]]'', kiel alternativaj nomoj).

Coya portretis militistojn kaj francajn (''Portreto de la generalo Nicolas Philippe Guye'', 1810, [[Richmond (Virginio)|Richmond]], [[Virginia Muzeo de Belartoj]])&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100115161336/http://www.vmfa.museum/collections/71_26.html ŝlipo de la ''Retrato del general Nicolas Philippe Guye'' en la Virginia Museum of Fine Arts (VMFA).]&lt;/ref&gt; kaj anglajn (''Busto de [[Arthur Wellesley]], 1a duko de Wellington'', [[Nacia Galerio (Londono)]]) kaj hispanajn, kiel tiu de la Empecinado, tre dignigita kaj vestita kiel kvaleria kapitano,&lt;ref&gt;{{Harv|Angelis|1988|pp=124-130}}&lt;/ref&gt; aŭ la du portretoj de la generalo [[Antonio Ricardos|Ricardos]].&lt;ref&gt;Gaviña, S.[https://www.abc.es/cultura/arte/20130517/abci-goya-acdemia-fernando-201305171721.html «''Retrato del general Ricardos'' de Goya se instala temporalmente en la Academia de San Fernando».] ''ABC''. Konsultita la 27an de decembro 2018.&lt;/ref&gt;

===''Los desastres de la guerra'' ===
{{Ĉefartikolo|Los desastres de la guerra}}
''Los desastres de la guerra'' (La militkatastrofoj) estas serio de 82 [[gravuraĵo]]j faritaj inter 1810 kaj 1815, kiuj prezentas ĉiuspecajn malbonaĵojn ligitajn al la [[Milito de Hispana Sendependiĝo]].&lt;ref&gt;{{Harv|Chilvers|2007|p=424}}&lt;/ref&gt; La serio kutime dividiĝas en du partojn baze sur la plena titolo, kiun, laŭ [[Ceán Bermúdez]], Goya donis al la aro: ''Fatales consequencias de la sangrienta guerra en España con Buonaparte y otros caprichos enfáticos'' (Mortigaj sekvoj de la sanga milito en Hispanio kun Buonaparte kaj aliaj emfazaj kapricoj). Tiel, la unuaj gravuraĵoj aludas al la milito kaj la efikoj de malsatego en Madrido, dum la &quot;emfazaj kapricoj&quot; - kiuj komenciĝus per gravuraĵo n-ro 65 aŭ 66 - havus pli politikan signifon, kritikante absolutismon kaj la Eklezion.&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|p=114}}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Prado - Los Desastres de la Guerra - No. 30 - Estragos de la guerra.jpg|eta|maldekstre|220px|''Detruoj de milito''.]]
Inter oktobro 1808 kaj 1810, Goya desegnis preparajn skizojn — konservitajn en la Prado-Muzeo — kaj, surbaze de ĉi tiuj kaj ne enkondukinte iujn ajn signifajn modifojn, li komencis gravuri la platojn inter 1810 — la jaro en kiu li aperas sur pluraj el ili — kaj 1815. Dum la vivo de la artisto, nur du kompletaj aroj de la gravuraĵoj estis presitaj, unu el ili donacita al lia amiko kaj artkritikisto [[Ceán Bermúdez]], sed ili restis neeldonitaj. La unua eldono alvenis en 1863, eldonita laŭ iniciato de la Reĝa Akademio de Belartoj de San Fernando.

La uzata tekniko estas [[akvaforto]], kun iom da sekpinto kaj lavakvo. Goya malofte uzas akvotinton, kiu estis la tekniko plej ofte uzata en la ''Kapriĉoj'', probable ankaŭ pro la limigitaj materialaj rimedoj de la artisto por la tuta serio de la ''Katastrofoj'', efektivigita dum milita tempo. Goya ne havis platojn en bona stato, do li devis disigi kelkajn jam uzitajn en antaŭaj serioj por reuzi ilin.&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|p=114}}&lt;/ref&gt;

La serio komenciĝas per ''Tristes presentimientos de lo que ha de acontecer'' (&quot;Malĝojaj antaŭdiroj pri tio, kio okazos&quot;), kiu montras genuiĝantan figuron kun malfermitaj brakoj, rememorigaj pri lia &quot;Kristo en la Ĝardeno de Olivoj&quot;. Sekvas ĉiuspecaj perfortaj agoj, antaŭ ol transiri al scenoj de malsatego en Madrido en gravuraĵo 48. Goya ne evitas patoson aŭ kruelecon; lia rigardo estas la malo de la heroa milito prezentita de francaj artistoj, kiuj prezentis la napoleonajn kampanjojn - kiel ekzemple [[Antoine-Jean Gros]] - kaj li reproduktas ĉiuspecajn ekzekutojn (pafado, palisumado, kvaronigado, strangolado, pendumado, batado) en ilia tuta krudeco kaj detalo, sen ia spuro de homa digno.&lt;ref&gt;{{Harv|Bozal|1989|pp=114-116}}&lt;/ref&gt;

Ekzemplo de la kompona kaj formala aŭdaco, kiun Goya atingis en siaj gravuraĵoj, povas esti la gravuraĵo n-ro 30, titolita &quot;Ruinoj de Milito&quot;, kiu estis konsiderata kiel precedenco al la ''[[Gerniko (pentraĵo)|Gerniko]]'' de [[Picasso]] pro sia kompona kaoso, la mutilado de la korpoj, la fragmentiĝo de objektoj kaj havaĵoj situantaj ie ajn en la gravuraĵo, la detranĉita mano de unu el la kadavroj, la diserigado de iliaj korpoj kaj la figuro de la mortinta infano kun renversita kapo, rememoriga pri tiu, kiun tenas lia patrino maldekstre de la ĉefa verko de la malaga artisto Picasso.

La bildo reflektas la bombadon de la urba civila loĝantaro, eble ene de iliaj hejmoj, kaj plej verŝajne rilatas al la obusoj per kiuj la franca artilerio subfosis la hispanan reziston en la sieĝoj de Zaragozo.&lt;ref&gt;José Camón Aznar, [http://www.asociacionlossitios.com/grabadosgoya.htm «Los Sitios de Zaragoza en los grabados de Goya»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928073459/http://www.asociacionlossitios.com/grabadosgoya.htm |date=2007-09-28 }}, ''Heraldo de Aragón'', 11a de oktobro 1953,&lt;br /&gt; en Juan Domínguez Lasierra en ''Heraldo Domingo'', 17a de aŭgusto 2003. Konsultita la 15an de aŭgusto 2007.&lt;/ref&gt;

=== ''La dua'' kaj ''La tria de majo 1808 en Madrido'' ===
Post la milito, en 1814 Goya komencis fari du grandajn historiajn pentraĵojn, kiuj reprezentas lian interpreton de la okazaĵoj okazintaj la 2-an kaj 3-an de majo 1808 en Madrido. Lia intenco estas priskribita en la letero adresita al la registaro — prezidata de Kardinalo Luis de Borbón kiel regento —&lt;ref&gt;{{Harv|Ribot Martín|2014|p=70}}&lt;/ref&gt;, en kiu li deklaras sian intencon
{{Citaĵo|... eternigi per peniko la plej rimarkindajn kaj heroajn agojn aŭ scenojn de nia glora ribelo kontraŭ la tirano de Eŭropo.&lt;ref&gt;''apud'' Glendinning (1993), p. 107.&lt;/ref&gt;}}

La grandformataj verkoj ''[[La atako de mamlukoj|La dua de majo 1808 en Madrido]]'' (aŭ ''La atako de mamlukoj '')&lt;ref&gt;Ŝlipo de [https://www.goyaenelprado.es/obras/ficha/goya/el-2-de-mayo-de-1808-en-madrid-o-la-lucha-con-los-mamelucos/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=43&amp;tx_gbgonline_pi1%5Bgosort%5D=b ''El 2 de mayo de 1808 en Madrid'' aŭ ''La lucha con los mamelucos''.] Muzeo Prado. Konsultita la 29an de aŭgusto 2017.&lt;/ref&gt; kaj ''[[La tria de majo en Madrido]]'' (aŭ ''La mortpafado'')&lt;ref&gt;Ŝlipo de [https://www.goyaenelprado.es/obras/ficha/goya/el-3-de-mayo-de-1808-en-madrid-o-los-fusilamientos/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=43&amp;tx_gbgonline_pi1%5Bgosort%5D=b ''El 3 de mayo de 1808 en Madrid'' aŭ ''Los fusilamientos''.] Museo del Prado. Konsultita la 29an de aŭgusto 2017.&lt;/ref&gt; tamen establas signifajn diferencojn kompare kun tio, kio estis kutima en la grandaj pentraĵoj de ĉi tiu ĝenro. En ili, li rezignas la ideon, ke la ĉefrolulo estas heroo: ekzemple, por la ribelo de Madrido, li povis elekti prezenti la militistojn [[Daoíz kaj Velarde]] kiel gvidantojn, paralele kun la pentraĵoj en novklasikisma stilo de la franco [[Jacques-Louis David|David]], kiuj gloris Napoleonon, kaj kies prototipo estis la pentraĵo ''Bonaparte franchissant le Grand-Saint-Bernard'' (Napoleono transiranta la Alpojn, 1801). Ĉe Goya, la ĉefrolulo estas la anonima kolektivo de homoj, kiuj atingis la ekstremon de la plej brutala perforto. En ĉi tiu senco, li ankaŭ distingas sin de nuntempaj gravuraĵoj ilustrantaj la [[Insurekcio de la 2-a de majo|ribelon de la Dua de Majo]], el kiuj la plej konataj estis tiuj de Tomás López Enguídanos, publikigitaj en 1813, reproduktitaj en novaj eldonoj de José Ribelles kaj Alejandro Blanco jaron poste. Sed ekzistis aliaj de Zacarías González Velázquez aŭ Juan Carrafa, inter aliaj. Ĉi tiuj reproduktaĵoj, popularigitaj kiel ''halelujoj'', transiris en la kolektivan imagaron kiam Goya alfrontis ĉi tiujn scenojn, kaj faris tion originale.

[[Dosiero:Carga de los mamelucos restaurado.jpg|eta|280px|''[[La atako de mamlukoj|La dua de majo 1808 en Madrido]]'', 1814 (Muzeo Prado).]]

Tiel, en ''La dua de majo 1808 en Madrido'', Goya malfortigas la referencojn al tempo kaj loko — en la gravuraĵoj, la dezajno de la konstruaĵoj de [[Puerta del Sol]], la loko de la konflikto, estas plene rekonebla — kaj reduktas la lokon al neklaraj urbaj arkitekturaj referencoj. Tio atingas universalecon kaj enfokusigas atenton al la perforto de la ĉeftemo: sanga, senforma homamaso, sen distingi inter tendaroj aŭ doni gravecon al la fina rezulto. Aliflanke, la skalo de la figuroj pligrandiĝas rilate al la gravuraĵoj, kun la sama celo fokusiĝi sur la temo de la sensenceco de perforto kaj redukti la distancon de la spektanto, kiu estas implikita en la okazaĵo preskaŭ kiel preterpasanto surprizita de la eksplodo de la batalo.

[[Dosiero:El_Tres_de_Mayo,_by_Francisco_de_Goya,_from_Prado_in_Google_Earth.jpg|eta|maldekstre|280px|''[[La tria de majo en Madrido]]'', 1814 (Muzeo Prado).]]
La komponaĵo estas definitiva ekzemplo de tio, kio nomiĝis organika komponaĵo, karakteriza por Romantikismo, en kiu la fortolinioj estas determinitaj de la movado de la figuroj kaj la bezonoj de la motivo, anstataŭ de geometria formo trudita apriore per preskriboj. En ĉi tiu kazo, la movado iras de maldekstre dekstren; homoj kaj ĉevaloj estas fortranĉitaj de la randoj de la kadro, kvazaŭ ĝi estus fotografia momentfoto.

Kaj la kromatismo kaj la dinamiko kaj la komponado estas precedenco de karakterizaj verkoj de franca romantika pentrarto, unu el kies plej bonaj ekzemploj, kun estetika paralelo al la ''Dua de Majo'' de Goya, estas ''[[La morto de Sardanapalo]]'' de [[Eugène Delacroix|Delacroix]].

En ''La Tria de Majo 1808 en Madrido'', oni ofte atentigis pri la kontrasto inter la grupo de arestitoj baldaŭ ekzekutitaj, personigitaj kaj lumigitaj de la granda lanterno, kun elstara protagonisto kiu levas la brakojn kruce kaj estas vestita en radianta blanko kaj flavo, ikonografie rememoriga pri Kristo — stigmoj videblas sur liaj manoj — kaj la anonima ekzekutplotono, transformita en senhomigitan ekzekutistan militmaŝinon kie individuoj ne ekzistas.

La nokto, la senlakita dramo, la realo de la masakro, troviĝas je grandioza skalo. Krome, la mallongigita mortinto en la malfono, eĥante la krucitajn brakojn de la protagonisto, desegnas komponan linion, kiu ligas la eksteron de la pentraĵo kun la spektanto, kiu denove sentas sin implikita en la sceno. La malluma nokto, heredita de la estetiko de &quot;tio sublima kaj terura&quot;, donas malgajan tonon al la evento, en kiu ne estas herooj, nur viktimoj: kelkaj de subpremado kaj aliaj de la soldatara roto. La elekto de la nokto estas klare simbola faktoro, ĉar ĝi rilatas al la morto, fakto akcentita de la Kristosimila aspekto de la figuro kun levitaj brakoj.&lt;ref&gt;{{Harv|Eco|Calabrese|1987|p=136}}&lt;/ref&gt;

En La Ekzekutoj, ne estas distanciĝo, ne estas emfazo pri la valoro de honoro, nek ĝi estas enkadrigita en historia interpreto, kiu distancigas la spektanton de tio, kion ili vidas: la brutala maljusteco de la morto de iuj viroj fare de aliaj. Ĝi estas unu el la plej valoraj kaj influaj pentraĵoj en la tuta verkaro de Goya kaj reflektas, kiel neniu alia, la modernan perspektivon pri kompreno de la implicoj de iu ajn armita konflikto.

En ''La mortpafado'' ne estas distanciĝo, ne estas emfazo pri la valoro de honoro, nek ĝi estas enkadrigita en historia interpreto, kiu distancigas la spektanton de tio, kion ili vidas: la brutala maljusteco de la morto de iuj viroj fare de aliaj. Ĝi estas unu el la plej valoraj kaj influaj pentraĵoj en la tuta verkaro de Goya kaj reflektas, kiel neniu alia, la modernan perspektivon pri kompreno de la implicoj de iu ajn armita konflikto.

==Fina etapo==
{{Ĉefartikolo|Nigraj Pentraĵoj}}
[[Dosiero:Josefa Bayeu Francisco De Goya y Lucientes.jpg|maldekstre|eta|''Josefa Bayeu (aŭ Leocadia Weiss)'', pentraĵo de 1805.]]
Leocadia Weiss Zorrilla (kiu naskiĝis 1790), nome la domservistino de la artisto, pli juna per 35 jaroj, kaj malproksima parenco, loĝis kun Goya kaj prizorgis lin post la morto de Bayeu. Ŝi restis kun li en lia vilao &quot;Quinta del Sordo&quot; ĝis 1824, kun sia filino Rosario.&lt;ref&gt;Manuel Núñez de Arenas [https://www.persee.fr/doc/hispa_0007-4640_1950_num_52_3_3230?_Prescripts_Search_tabs1=standard&amp; Manojo de noticias. La suerte de Goya en Francia] en ''Bulletin Hispanique'' 52, 1950, pp. 229-273, espec. 257.&lt;/ref&gt; Leocadia aspektis verŝajne tre simile al la unua edzino de Goya, Josefa Bayeu, jel la mezuro ke unu el liaj pli famaj portretoj portas la singardan titolon de ''Josefa Bayeu (aŭ Leocadia Weiss)''.

La verkoj de Goya de 1814 ĝis 1819 estas plejparte komisiitaj portretoj. En 1819, pro volo sin izoladi, li aĉetis kamparan domon proksime de la rivero [[Manzanaro]] ekster Madrido.&lt;ref&gt;''El País, diario republicano'', Madrido, 4a de julio de 1909, jaro XIII, núm. 7.998. Artikolo &quot;La Quinta de Goya&quot;: «... alzábase hasta hace pocos días...»&lt;/ref&gt; Ĝi estis konata kiel la &quot;Quinta del Sordo&quot; (proksimume, &quot;Domo de la Surdulo&quot;) sed la titolo devenis de ĝia antaŭa posedanto kaj ne de Goya mem. Tie li kreis la tielnomatajn &quot;nigrajn pentraĵojn&quot; kun intensaj, plagantaj temoj, kiuj rilatas al la timo de la artisto pri freneziĝo, kaj lia kredaro pri la homaro. Pluraj el tiuj, inkluzive de ''Saturno formanĝas sian filon'', estis pentritaj rekte sur la muroj de liaj loĝoĉambroj.&lt;ref&gt;Bozal, 1994, pp. 57-58.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gaspar Gómez, 1969, pp. 240-241.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Camón Aznar, 1951, p. 54 (citita de Gaspar Gómez.&lt;/ref&gt;

Goya perdis fidon je (aŭ iĝis minacata de) la kontraŭliberala politiko kaj socia sinteno de la restaŭrita [[hispana monarkio]], kaj li eliris el Hispanio en majo 1824. Li heredigis la &quot;Quinta del Sordo&quot; al sia nepo Mariano kaj veturis al [[Bordozo]],&lt;ref&gt;Enciclopedia del Arte Garzanti, p. 412.&lt;/ref&gt; kaj poste [[Parizo|Parizen]].&lt;ref&gt;Diccionario Larousse de la Pintura, p. 835.&lt;/ref&gt; Li revenis al Hispanio en 1826, sed ree vojaĝis al Bordozo, kie li mortis pro [[apopleksio]] en la 16a de aprilo [[1828]],&lt;ref&gt;Oni citas foje erare la morton por la tago 15a de aprilo, sendube ĉar tio okazis je la 2a nokte de la tago 16a, sed la dokumentoj de la civila registro de Bordozo ne permesas dubon. Ili estas menciataj, por ekzemplo, de J. Fauqué kaj R. Villanueva Echeverría, ''Goya y Burdeos (1824-1828)'', Zaragoza, Oroel, 1982, pp. 206 kaj 210.&lt;/ref&gt; je la aĝo de 82 jaroj. Li estis de katolika kredo, kaj estis entombigita en Bordozo, sed en 1919 liaj restaĵoj estis transdonitaj al la Reĝa Kapelo de Sankta Antonio de La Florido en Madrido.

Al Leocadia estis lasita nenio de la [[testamento]] de Goya; verŝajne li neniam volis pensi pri sia morto, do neniam reviziis la dokumenton. Ŝi skribis al kelkaj amikoj de Goya por plendi pri sia ekskludo, sed multaj el ŝiaj amikoj estis ankaŭ amikoj de Goya, kaj en tiu tempo ili estis maljunuloj aŭ mortintoj, aŭ mortis antaŭ ol ili povis respondi. Malriĉega, ŝi transloĝiĝis en luatan loĝejon kaj fordonis sian kopion de la ''Caprichos'' senpage.
[[Dosiero:Francisco_de_Goya_y_Lucientes_-_Witches%27_Sabbath_(The_Great_He-Goat).jpg|eta|500ra|''El Aquelarre''.]]

== Pentraĵoj ==
* ''[[Sagrada Familia con San Joaquín y Santa Ana ante el Eterno en gloria]]''
* [[La familio de Karlo la 4-a]]
* [[La atako de mamlukoj]]
* [[La tria de majo de 1808 en Madrido|La tria de majo]]
* ''[[La maja desnuda]]''
* ''[[La maja vestida]]''
* [[La uvorikolto]]
* [[La Sabatorgio]]
* [[Portreto de Juan Agustín Ceán Bermúdez]]
* ''[[Los desastres de la guerra]]''
* ''[[Los caprichos]]''
* ''[[Don Manuel Osorio Manrique de Zúñiga, infano]]''

=== Gravuraĵoj ===
* ''[[La revoj de la racio kreas monstrojn]]''
* Serio ''La tauromaquia'', en kiu kelkaj pri la morto de toreisto [[Pepe-Hillo]]

== Bildaro ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Goya - Die Weinlese - 1786.jpeg|''[[La uvorikolto]]'' de Goya.
Goya Maja ubrana2.jpg|[[La maja vestida]]&lt;br /&gt;''Vestita Maja''
Goya Maja naga2.jpg|[[La maja desnuda]]&lt;br /&gt;''Nuda Maja''
Goya selfportrait.jpg|Memportreto
El paseo de Andalucía.jpg|''La promenejo de Andaluzio'' aŭ ''La maja y los embozados'', pentraĵo de Goya en 1777, ene de la ĝenrisma serio de la [[kartono]]j por murtapetoj.&lt;ref&gt;Arnáiz, José Manuel (1987). Francisco de Goya, cartones y tapices. Madrid: Espasa Calpe. ISBN 84-239-5284-3.&lt;/ref&gt;
WLA metmuseum Manuel Osorio Manrique de Zuniga by Francisco Goya.jpg|''[[Don Manuel Osorio Manrique de Zúñiga, infano|Don Manuel Osorio de Zuniga]]'', 1788 ([[Metropola Muzeo de Arto]])
La pradera de San Isidro de Goya.jpg|''La pradera de San Isidro'' (La herbejo de S.I.), 1788 (Muzeo Prado); utilis en la kovrilpaĝo de la kongreslibro de la [[SAT-kongreso]] okazinta en Madrido en [[86-a SAT-Kongreso 2013|2013]] (vidu en la koncerna artikolo, kie la suba bildo estis cenzurita de la vikipediistaj funkciuloj
Goya9.jpg|Goya titoligis ''Por haber nacido en otra parte'' (Ĉar oni naskis aliloke) unu el siaj desegnoj pri viktimoj de la [[Inkvizicio]] (1808-1814). Evidente, la [[novkristano]]j estis naskiĝintaj en Hispanio, same kiel iliaj prauloj dum generacioj; sed la ideologio tiam dominanta identigis ilin kun etna-religia karaktero ekster tio hispana
Prado - Los Desastres de la Guerra - No. 30 - Estragos de la guerra.jpg|''[[Los desastres de la guerra]]'', n.º 30: «Estragos de la guerra» (Militkatastrofoj). La bildo estis rigardita kiel antaŭaĵo de la [[Gerniko (pentraĵo)|Gerniko]] pro la komponarta kaoso, la mutilado de la korpoj, la fragmentado de objektoj en ajna loko de la bildo, la fortranĉita mano de unu de la kadavroj, la dismembrigo de la korpoj kaj la figuro de la mortinta infano kun renversita kapo, kiu similas al tiu kiu aperas subtenita de sia patrino maldekstre de la majstroverko de [[Pablo Picasso]].
Francisco_de_Goya,_Saturno_devorando_a_su_hijo_(1819-1823).jpg|''Saturno devorando a su hijo'' (Saturno vorante sian filon)
Duelo a garrotazos, por Goya.jpg|''Duelo a garrotazos''
Disparates 13.jpg|eta|400ra|''Disparate'' n.º 13: «Modo de volar» (Flugmaniero)
&lt;/gallery&gt;

== En arto kaj kulturo ==
[[Dosiero:&quot;Retrat de l'escriptor Antonio Buero Vallejo (1916-2000).png|eta|dekstre|210ra|[[Antonio Buero Vallejo]] elektis Goya inter liaj progresemaj roluloj kiuj luktas kontraŭ hispana stagna socipolitika medio, kiel la Markizo Esquilache, [[Diego de Velázquez]] kaj [[Mariano José de Larra]].]]
* La hispana komponisto [[Enrique Granados]] komponis du verkojn kun la sama titolo ''Goyescas'' (gojeskaĵoj aŭ gojaĵoj) nome [[opero]] kaj [[suito]] por [[piano]], kiu fakte inspiris la samtitolan operon. La pianociklo ''Goyescas'', al kiu Granados estis inspirita per la bildoj de la pentristo Francisco de Goya kaj kiun li dediĉis al sia edzino, priskribas la popolan vivon de la epoko de Goya. La ''Goyescas'' apartenas al la plej virtuozaj pianokomponaĵoj de Granados. Lia plej fama peco estas ''Quejas o la Maja y el Ruiseñor'' (eo: Plendokantoj aŭ la belulino kaj la najtingalo), el kiu devenas la melodio de la modkanto ''Bésame Mucho'' (Kisu min multe), poste farita de Consuelo Velázquez.&lt;ref&gt;J. Douglas Riva: ''The &quot;Goyescas&quot; for piano by Enrique Granados - a critical edition''. Ann Arbor, Míchigan. U.M.I., Dissertation Information Service, 1988. 368 p.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kurt Neufert: ''Goyescas von Granados und La vida breve von de Falla in Nancy'', Orchester, Das 34:943-4 Sep 1986&lt;/ref&gt;
* ''El sueño de la razón'' (Racirevo) estas teatraĵo (1970) de [[Antonio Buero Vallejo]], kie agado okazas en [[Madrido]] dum 1823, dum terurigo okazigata de la reĝo [[Ferdinando la 7-a]] pro sia luktado kontraŭ la liberaluloj. La ĉefrolulo estas Francisco de Goya. Per surdeco de tiu personulo -denove fizika difekto en roluloj de Buero-, la verkisto simboligas la malkapablon de kelkiuj aŭskulti la sencon de la realo.&lt;ref&gt;[http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1970/02/08/063.html Kritiko de la premiero en ''ABC'' de 8a de februaro 1970]&lt;/ref&gt;

=== En kinarto ===
* ''Goyescas'' estas hispana [[muzika filmo]] reĝisorita de Benito Perojo en 1942 kaj protagonistigita de Imperio Argentina, Rafael Rivelles kaj Armando Calvo. La filmo estas adaptaĵo de la opero ''Goyescas'' de Enrique Granados, kiu siavice inspiriĝis en la kartonoj por tapetoj de Francisco Goya.&lt;ref&gt;Bentley, Bernard. A Companion to Spanish Cinema. Boydell &amp; Brewer 2008. p. 106.&lt;/ref&gt;
* ''The Naked Maja'' ([[La maja desnuda]]) estas usona filmo de 1958 reĝisorita de Henry Koster kun scenaro de Norman Corwin kaj Giorgio Prosperi pri rakonto de Oscar Saul kaj Talbot Jennings kun muziko de Angelo Lavagnino kaj fotarto de Giuseppe Rotunno, en kiu ĉefrolulis [[Ava Gardner]] kaj [[Anthony Franciosa]]. En ĝi kamparano Francisco de Goya iĝas fama pentristo danke al la influo de la Dukino de Alba.&lt;ref&gt;[https://www.filmaffinity.com/es/film263379.html en filmaffinity] Alirita la 17an de aprilo 2020.&lt;/ref&gt;
* ''Goya - oder Der arge Weg der Erkenntnis'' (Goya. La malfacila vojo al la sciaro) estas germana filmo de 1971 [[Internacia kunproduktoraĵo|kunproduktorita]] de [[Orienta Germanio]], [[Sovetunio]], [[Bulgario]] kaj [[Jugoslavio]], reĝisorita de Konrad Wolf kun scenaro de Konrad Wolf kaj Angel Vagenshtain laŭ romano de [[Lion Feuchtwanger]] en kiu ĉefrolulas la litova aktoro Donatas Banionis. En tiu filmo, kiel pentristo en la kortego, Goya jam estis atinginta riĉon kaj famon; li respektas kaj la reĝon kaj la eklezion, sed ankaŭ amas la popolon, kio iĝas kontraŭdiro en lia persona kaj arta evoluo.&lt;ref&gt;[https://www.filmaffinity.com/es/film703965.html en filmaffinity] Alirita la 17an de aprilo 2020.&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Paco Rabal. pirog..JPG|eta|dekstre|210ra|[[Francisco Rabal]] ĉefrolulis kiel Goya kaj en 1971 kaj en 1999 (aspekto en la bildo). Hazardoj de la vivo deziris, ke li mortis subite en 2001 survoje en Bordozo, do same kiel Goya.]]
* ''Goya, historia de una soledad'' (Goya, historio de soleco) estas hispana [[filmo]] de 1971 reĝisorita de Nino Quevedo, en kiu ĉefrolulis [[Francisco Rabal]]. En ĝi oni montras kaj lian amaferon kun la dukino de Alba ĝis lia karierfino en sia ekzilo en Francio.&lt;ref&gt;[https://www.filmaffinity.com/es/film694053.html en filmaffinity] Alirita la 17an de aprilo 2020.&lt;/ref&gt;
* ''[[Goya en Burdeos]]'' (Goya en Bordozo) estas hispana [[filmo]] de 1999 reĝisorita kaj scenarigita de [[Carlos Saura]], en kiu same ĉefrolulis [[Francisco Rabal]] kaj rolulis ankaŭ [[José Coronado]], [[Maribel Verdú]], [[Emilio Gutiérrez Caba]], [[Josep Maria Pou]] kaj [[Carlos Hipólito]] inter aliaj. Estante 82-jaraĝa, ekzilita en Burdozo kun Leocadia Zorrilla de Weiss, la lasta el liaj amantinoj, la pentristo Francisco de Goya rekonstruas por sia filino Rosario la okazaĵojn de sia vivo.&lt;ref&gt;[https://www.filmaffinity.com/es/film815018.html en filmaffinity] Alirita la 17an de aprilo 2020.&lt;/ref&gt;
* ''Volavérunt'' estas hispana [[filmo]] de 1999 reĝisorita de [[Bigas Luna]], adaptaĵo de la samnoma romano de Antonio Larreta, ricevinto de la Premio Planeta en 1980. La filmo estis prezentita ene de la oficiala sekcio de la [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] 1999. Tie [[Aitana Sánchez-Gijón]] ricevis la premion de la Arĝenta Konko al la plej bonkvalita aktorino pro tiu filmo. Aliaj geaktoroj estis [[Penélope Cruz]] kiel Pepita Tudó, [[Jordi Mollà]] kiel [[Manuel Godoy]], [[Jorge Perugorría]] kiel Francisco de Goya kaj [[Stefania Sandrelli]] kiel la reĝino [[Maria Luiza de Parmo]]. En julio 1802, la Dukino de Alba, la plej riĉa kaj libermora virino siatempe, havigas feston kiel inaŭguro de sia nova palaco. Ĉeestas la Ĉefministro Manuel Godoy, la pentristo Goya kaj Pepita Tudó, amantino de Godoy kaj modelo de Goya de lia plej fama pentraĵo nome ''La maja desnuda''; la venontan matenon, la Dukino de Alba aperas mortinta sialite en misteraj cirkonstancoj; ŝi estis 40-jaraĝa.&lt;ref&gt;[https://www.allmovie.com/movie/v181226 en allmovie] Alirita la 17an de aprilo 2020.&lt;/ref&gt;
* ''[[Los fantasmas de Goya|Goya's Ghosts]]'' aŭ ''Los fantasmas de Goya'' (La fantomoj de Goya) estas hispan-usona [[filmo]] de 2006 reĝisorita de [[Milos Forman]] kun scenaro de Milos Forman kaj [[Jean-Claude Carrière]], en kiu ĉefrolulis [[Javier Bardem]], [[Natalie Portman]], [[Stellan Skarsgard]], [[Randy Quaid]], [[Blanca Portillo]], [[Michael Lonsdale]], [[Carlos Bardem]], [[Unax Ugalde]], [[Simón Andreu]] kaj [[José Luis Gómez]]. Goya (Stellan Skarsgard), kortega pentristo Karolo la 4-a, estas enkotigita en granda skandalo kiam lia adoleska modelino (Natalie Portman) estas akuzata je herezo fare de grava membro de la [[Inkvizicio]] (Javier Bardem).&lt;ref&gt;[https://www.filmaffinity.com/es/film140027.html en filmaffinity] Alirita la 17an de aprilo 2020.&lt;/ref&gt;
* ''[[La hora de los valientes]]'' (La horo de la kuraĝuloj) estas hispana [[filmo]] de 1998 reĝisorita de [[Antonio Mercero]] kun scenaro de Antonio Mercero kaj Horacio Valcárcel, en kiu ĉefrolulis [[Gabino Diego]] kaj [[Leonor Watling]]. La agado ne okazas en epoko de Goya nek li mem aperas en la filmo. La agado fakte okazas dum la [[Hispana Enlanda Milito]] (1936-1939) kaj la bazo de la intrigo estas la forporto de la pentraĵoj de la Muzeo Prado kiam la bombardado minacas detruon de la muzeo. Kiam la aŭtoritatoj ordonas tion, Manuel, gvidisto en la muzeo, trovas forgesitan malgrandan memportreton de Goya. Li estas anarkiisto kaj entuziasmulo de la verkoj de Goya, tiel li konservas la pentraĵon por redono al la aŭtoritatoj post malsukceso redoni ĝin pro la militaferoj. Krome li plue klarigas pri la plej famaj pentraĵoj antaŭ la malplenaj muroj de la muzepalaco. Lia plej favorita verko estas [[La tria de majo de 1808 en Madrido|La tria de majo]]. Kiam finfine la insurekcia armeo de [[Francisco Franco]] venkas en la milito kaj eniras en Madrido, falangistoj persekutas lin kiel kulpulo de la &quot;rabado&quot; de la pentraĵo, li fuĝas al la muzeo, fakte antaŭ la muro kie mankas la bildo de la mortpafado fare de la francoj, levas siajn brakojn kaj la falangistoj mortpafas lin, ripetante la bildon.&lt;ref&gt;[https://www.filmaffinity.com/es/film885507.html en filmaffinity] Alirita la 17an de aprilo 2020.&lt;/ref&gt;
* ''[[El asesino de los caprichos]]'' (La murdisto de la kapricoj) estas hispana trilera filmo de 2019 reĝisorita de Gerardo Herrero, ĉefrolulita de [[Maribel Verdú]] kaj Aura Garrido. La murdisto artiste muntis murdoscenejon kiu kopias detale unu el la bildoj de la fama serio ''[[Los caprichos]]'' de Francisco de Goya.

== Kuriozaĵoj ==
[[Dosiero:Habit de lumières goyesque.jpg|eta|dekstre|250ra|Taŭrludisto ''goyesco''.]]
* La adjekto ''goyesco/goyesca'' en la [[hispana lingvo]] utilas por aludi al la tiparo, vestaro kaj kutimaro montrita en la geografia, historia kaj sociologia scenejo de la popolo de Madrido, kiel ĝi aperas en la kartonoj por tapetoj kaj verkoj de la unua etapo de lia verkaro. Tiu scenejo estis uzita por nuntempa rekonstruo de festoj, vestoj, popolkutimoj ktp.&lt;ref name=&quot;en Diccionario de la RAE&quot;&gt;[https://dle.rae.es/goyesco?m=form en Diccionario de la RAE]&lt;/ref&gt;
* Inter tiuj menciindas partikulara aludo al la ''goyesca'' [[taŭrludado]], tie kiel oni okazigas speciale en [[Arundo]] el la jaro 1954 ĝis nuntempe, disvastigite en aliaj lokoj de Hispanio. Ĉefa specialaĵo estas ke ĉiuj ludantoj en la afero vestas sin kiel estas montrita en la pentraĵoj de Goya, do supozeble kiel tio okazis en la komenco de la 19a jarcento.&lt;ref name=&quot;en Diccionario de la RAE&quot;/&gt;
* La nomo de la [[Goja-premio]] devenas de la pentristo Francisco de Goya, kaj la premio estas bronza pezega statueto kun la formo de lia kapo. Populare la premio estas nomata &quot;cabezón&quot; (kapego) kaj tio rilatas al la venonta afero.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://jlfernandezescultor.com/english/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-11-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140117043642/http://jlfernandezescultor.com/english/ |arkivdato=2014-01-17 }}&lt;/ref&gt;
* ''Oscuro y Lucientes'' estas belega dokumenta filmo (2018) de Samuel Alarcón kiu esploras en la figuro, la medio kaj la verko de la aragona pentristo en la klopodo klarigi kio okazis al la malaperinta [[kapo]] de lia kadavro. La pentristo mortinta dum sia franca ekzilo estis entombigita en la tombejo de [[Bordozo]]. Neniu el Hispanio, nek iu samfamiliano, reklamis sian korpon. Post jardekoj da forgeso, la hispana tiea konsulo, nome Joaquín Pereyra, trafis hazarde kun la tombo de la artisto jam iom ruinigita. Post demarŝoj, la diplomato sukcesis akiri permeson por eltombigi la kadavron kaj translokigi ĝin honore al Hispanio. Kiam oni faris la unuan taskon, okazis surprizo: la kapo de Goya estis malaperinta. Nur post longaj prokrastoj, finfine la kadavro estis transportita kaj reentombigita en Madrido... senkape. La unuaj esploroj estas ĉu kuracisto antaŭ la entombigo (do la nokton de la morto) jam detranĉis la kapon por postaj esploroj aŭ aliaj agoj; sed finfine tio estas malakceptita de la filmo: ne estis restaĵoj de tio kaj la kadavro estis entombigita kun [[ĉapo]], do estis enterigita ankaŭ kun kapo: ne havas sencon kun ĉapo kaj sen kapo. La venonta fadeno estas pentraĵo de Dionisio Fierros kiu portas indikon ‘Cráneo de Goya pintado por Fierros’ (Kranio de Goya pentrita de Fierros). Tiu estis protektito de la Markizo de San Adrián, amiko de Goya en Bordozo; eble ambaŭ, aŭ unu el ili, faris aŭ ordonis la senkapigon en la tomba [[kripto]]. Fierros havis la kranion kaj pentris ĝin meze de la 19a jarcento, sed tiam ne oni sciis ankoraŭ ke mankas la kapo en la tombo. La sekva ero de la ĉeno estas Dionisio Gamallo, nepo de Fierros, kiu en gazetartikolo publikigita jam en [[1943]] pridemandis sin: “¿Robó mi abuelo la calavera de Goya?” (Ĉu mia avo rabis la kranion de Goya?). El tio sekvis esploroj en la familio de Gamallo: ŝajne iu el lia familio portis la kranion kiel helpilo en studoj de medicino en la [[Universitato de Salamanko]] kaj tie oni perdas la spuron. Sed la afero ne finis: aliaj akcidentoj okazis al la kapo de Goya en statuoj, kiel ekzemple perdita [[kuglo]] dum la enlanda milito, kablo kiu senkapigis ktp. Aliflanke lia amikino kaj protektantino, nome la dukino de Alba, ŝajne suferis tranĉon de la piedoj por enmeti ŝian kadavron en ĉerko, kaj tio memorigas, ke en [[hispana lingvo]] estas popolesprimo &quot;sin pies ni cabeza&quot; (sen piedoj kaj sen kapo) en la senco ke io havas nenian racian klarigon.&lt;ref&gt;Kiko Vega, [https://www.espinof.com/criticas/atlantida-film-fest-2019-oscuro-lucientes-extraordinario-documental-desaparicion-cabeza-goya Atlántida Film Fest 2019: 'Oscuro y Lucientes': extraordinario documental sobre la desaparición de la cabeza de Goya] Alirita la 17an de aprilo 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Javier López Iglesias, [https://www.hoyesarte.com/cine/documental-cine/donde-esta-la-cabeza-de-goya_258648/ ¿Dónde está la cabeza de Goya?] Alirita la 17an de aprilo 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;BEGOÑA PIÑA, [https://www.publico.es/culturas/macabro-misterio-goya-decapitado.html El macabro misterio de Goya decapitado] MADRID 17/11/2018 Alirita la 17an de aprilo 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nur kelkaj jaroj antaŭe sekvis similan sorton la kranio de la muzikisto [[Joseph Haydn]], kun simila esplorado sed kun pli [[Joseph Haydn#Morto kaj entombigo|pozitiva rezulto]].&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Literaturo ==
* [[Agostinho da Silva]]: ''Vivo kaj arto de Goya.'' El la portugala tradukis Vergilio Mendes. Porto: [[Portugala Eldona Rondo]], 1947. 20 paĝoj. (''Enkonduko en la kulturon'' 1.)

=== Alilingve ===
* Angelis, Rita de (1988). ''La obra pictórica de Goya''. Barcelona: Planeta. ISBN 84-320-2867-3.
* Arnáiz, José Manuel (1987). ''Francisco de Goya, cartones y tapices''. Madrid: Espasa Calpe. ISBN 84-239-5284-3.
* Bozal, Valeriano (2005). ''Francisco Goya, vida y obra''. 2 vol (Aficiones, 5-6). Madrid: Tf Editores. ISBN 978-84-96209-39-8.
* Camón Aznar, José; Morales y Marín, José Luis; Valdivieso González, Enrique (2003). Summa Artis XXVII. Arte español del siglo XVIII. Madrid: Espasa Calpe. ISBN 84-239-5227-4.
* Chilvers, Ian (2007). ''Diccionario de arte''. Madrid: Alianza Editorial. p.&amp;nbsp;422-425. ISBN 978-84-206-6170-4.
* Díez, José Luis (2010). ''«El entorno de Goya». El arte del siglo de las luces''. Barcelona-Madrid: Galaxia Gutenberg-Fundación de Amigos del Museo del Prado. ISBN 978-84-8109-885-3.
* Eco, Umberto; Calabrese, Omar (1987). ''El tiempo en la pintura''. Madrid: Mondadori. ISBN 84-397-1143-3.
* ''Enciclopedia del Arte Garzanti''. Madrid: Ediciones B. 1991. ISBN 84-406-2261-9.
* Gallego, Antonio (1979). ''Historia del grabado en España''. Madrid: Cátedra. ISBN 84-376-0209-2.
* Glendinning, Nigel (2004). [https://web.archive.org/web/20200602081004/https://sites.google.com/site/franciscodegoyaelcoloso/d---glendinning-coloso-2004 «&quot;El Coloso&quot; de Goya y la poesía patriótica de su tiempo».] ''Dieciocho: Hispanic enlightment'' (University of Virginia) 27 (1): 47-58. ISSN 0163-0415. Arkivita el originalo la 2an de junio 2020. Konsultita la 23an de marto 2018.
* —— (1993). «Francisco de Goya». El arte y sus creadores, 30. ''Cuadernos de Historia'' 16 (Madrid).
* ——— (1982). ''Goya y sus críticos''. Madrid: Taurus. ISBN 978-84-306-1217-8.
* Gómez de la Serna, Gaspar (1969). ''Goya y su España''. Madrid: Alianza Editorial. ISBN 9788420611853.
* Guijarro-Castro, C. (2012). https://nah.sen.es/vmfiles/abstract/NAHV1N1201312_20ES.pdf[ «La influencia de la enfermedad neurológica de Goya en su cambio de estilo pictórico».] ''Neurosciences and History''. Konsultita la 4an de julio 2024.
* Hagen, Rose-Marie; Hagen, Rainer (2003). ''Francisco de Goya''. Kolonjo: Taschen. ISBN 978-3-8228-2296-8.
* Hughes, Robert (2004). Galaxia Gutenberg, ed. Goya. Goya (1a eldono). Barcelona: Círculo de Lectores. ISBN 978-84-81093254.
* Mena Marqués, Manuela B.; Maffeis, Rodolfo (2005). Goya. Unidad Editorial S.A. ISBN 84-89780-55-2.
* Mena Marqués, Manuela B.; José Manuel Matilla (2018). [https://tiendaprado.com/es/libros/5043-francisco-de-goya-1746-1828-vol2-9788415469759.html#:~:text=Francisco%20de%20Goya.-,Cat%C3%A1logo%20razonado%20(vol.,VV.&amp;text=Fundaci%C3%B3n%20Marcelino%20Bot%C3%ADn%2C%202019.&amp;text=La%20excelente%20relaci%C3%B3n%20entre%20la,de%20San%20Petersburgo%2C%20entre%20otros. Francisco de Goya. Catálogo razonado (vol. II: 1771-1792).] Madrid: Museo del Prado / Fundación Botín. ISBN 978-8415469759.
* Mena Marqués, Manuela B.; José Manuel Matilla (2019). [https://dialnet.unirioja.es/servlet/libro?codigo=784114 Goya dibujos: &quot;Solo la voluntad me sobra&quot;.] Madrid: Museo del Prado. ISBN 978-84-8480-539-7.
* Moffitt, John (1999). ''Las artes en España''. Barcelona: Destino. ISBN 84-233-3061-3.
* Morales y Marín, José Luis (1994). [https://archive.org/details/goyacatalogodela0000mora ''Goya. Catálogo de la pintura''.] Zaragoza: Real Academia de Nobles y Bellas Letras de San Luis. ISBN 84-600-9073-6.
* Navarro, Mariano (1999). ''La luz y las sombras en la pintura española''. Madrid: Espasa. ISBN 84-239-8599-7.
* Novotny, Fritz (1981). ''Pintura y escultura en Europa 1780/1880''. Madrid: Cátedra. ISBN 84-376-0166-5.
* [https://ucm.academia.edu/MiguelOrozco Orozco, Miguel]. ''[https://www.academia.edu/45606833/Goyas_frescoes_in_San_Antonio_de_la_Florida_and_Jos%C3%A9_Mar%C3%ADa_Galv%C3%A1ns_etchings_after_them Goya's frescoes in San Antonio de la Florida and José María Galván's etchings after them]''. Academia.edu. San Francisco, California 2021
* Pita Andrade, José Manuel kaj aliaj (2000). ''Corpus velazqueño. Tomo II''. Madrid: Ministerio de Educación, Cultura y Deporte. Dirección General de Bellas Artes. ISBN 84-369-3346-X.
* Posada Kubissa, Teresa (1995). [http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/jacques-callot-en-la-pintura-de-goya-0/html/01227312-82b2-11df-acc7-002185ce6064_2.html «Jacques Callot en la pintura de Goya».] Boletín de la Real Academia de Bellas Artes de San Fernando. Madrid: Fundación Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes. pp.&amp;nbsp;401–18.
* Ribot Martín, Domènec (2014). ''Goya''. Madrid: Susaeta. ISBN 978-84-677-4076-9.
* Seseña, Natacha (2004). «XI». ''Goya y las mujeres''. Madrid: Taurus. pp. 41-54. ISBN 843060507X.
* Tomlinson, Janis A. (2008). [https://www.museodelprado.es/aprende/enciclopedia/voz/cartones-para-tapices-goya/3057199f-4c46-491b-b0fe-c854679685c7 «Cartones para tapices».] ''Enciclopedia en línea'', Museo del Prado. Madrid. Konsultita la 23an de marto 2018.
* Urrea, Jesús (1994). «El Aníbal de Goya reencontrado». En Museo del Prado, eld. ''El &quot;Cuaderno italiano&quot; –1770-1786– Los orígenes del arte de Goya''. Madrid. ISBN 84-604-9247-8.
* Wilson Bareau, Juliet; Manuela B. Mena Marqués (1995). ''El capricho y la invención: cuadros de gabinete, bocetos y miniaturas''. Madrid: Museo Nacional del Prado. ISBN 84-87317-24-3.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://www.museegoya.fr/en/le-musee/le-musee-d-art-hispanique Castres, a museum of Spanish art]
* [https://www.nationalgallery.org.uk/artists/francisco-de-goya Francisco de Goya {{!}} National Gallery, London]

== Tradukfonto ==
{{Trad|es|Francisco de Goya|125372111}}

{{Bibliotekoj}}
{{Leginda|2023|6|22}}
{{ADLM|2024|04}}
{{Havenda artikolo}}
{{Vivtempo|Goya, Francisco de}}

[[Kategorio:Francisco Goya| ]]
[[Kategorio:Hispanaj pentristoj]]
[[Kategorio:Inkvizicio]]</text>
      <sha1>9t9pfer3e4pe2r55044mswzqcepprvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĉenstoĥovo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33205</id>
    <revision>
      <id>9413102</id>
      <parentid>9256991</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:05:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Częstochowa]] al [[Ĉenstoĥovo]]: la esperantigo estas sufiĉe pruvita</comment>
      <origin>9256991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6613" sha1="mr3driurwnn3h2dc9094jolpj7hvbou" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo=Częstochowa
|genitivo=Częstochowy
|blazono=POL Częstochowa COA.svg
|flago=POL Częstochowa flag.svg
|mapo=POL Częstochowa map.svg
|slogano=Częstochowa to dobre miasto
|provinco=[[Silezia provinco]]
|distrikto=Częstochowa
|distrikto-rajta=Jes
|komunumo=[[Komunumo Częstochowa]]
|urba_komunumo=Jes
|komunumo-speco=Urba
|estro-titolo=Prezidanto de urbo
|estro=Krzysztof Matyjaszczyk
|retpoŝto=
|areo=161
|latitudo=50/48
|longitudo=19/07
|zomo=10
|alto=317
|loĝantaro-dato= {{WikidataLoĝantaroDato}}
|loĝantaro= {{WikidataLoĝantaro}}
|loĝantaro-denseco=auto
|aglomeraĵo=proksimume 400 000
|tel_antaŭkodo=(+48) 34
|poŝtkodo=42-200 ... 42-229, 42-263, 42-271, 42-280, 42-294
|aŭtokodo=SC
|TERYT=
|ĝemelaj_urboj=[[Altötting]], [[Fatima]], [[Loreto]], [[Lourdes]], [[Pforzheim]], [[Rēzekne]], [[South Bend]], [[Šiauliai]]
|fondita=[[11-a jarcento]]
|urborajtoj=1356
|nomo-estraro=Rada miasta Częstochowy
|retpaĝaro=http://www.czestochowa.um.gov.pl/
}}
'''{{Aŭdio|Pl-Częstochowa.ogg|Częstochowa}}''' {{prononco|ĉenstoĥova|tʃɛ̃stɔˈxɔva}} (esperantigite '''Ĉenstoĥovo''') estas urbo en [[Silezia provinco]] en suda [[Pollando]], ĉe rivero [[Warta]]. Ĝi apartenas al [[komunumo Częstochowa]], en samnoma distrikto. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio en {{WikidataLoĝantaroDato}} rezultigis loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². 

La urbo estas loko kie naskiĝis [[Stanislaw Zygmunt Braun]]. Ĝi estas ankaŭ la plej grava [[Jasna Góra|pilgrimloko]] de Pollando.

Ĉenstoĥovo estas granda religia centro: [[arkiepiskopo|arkiepiskopa]] metropolo, ĝi estas konata en la tuta mondo de la [[monaĥejo]] de la [[paŭlanoj|paŭlinaj patroj]] en [[Jasna Góra]], kie troviĝas la mirakla bildo de la [[Virgulino de Ĉenstoĥovo|Virgulino de Częstochowa]], la [[ikono]] de la [[Nigra Madono]].

==Dua Mondmilito==
Kompreneble la historio de la urbo Ĉenstoĥovo ne nur konsistas el la pli ol kvar teroraj jaroj de la nazia [[invado en Pollando]] de septembro 1939 ĝis januaro 1945. Ĉar tamen tiuj kvar jaroj lasis apartan traŭmatan impreson, oni al ili dediĉas apartan ĉapitron, simbole per kvar iom hazarde elektitaj eventoj.
* 4.10.1939: Anoj de la polico ''[[Ordnungspolizei]]'' de la okupanta [[Tria Regno]] mortigis ĉ. 100 personojn hazarde kaptitajn sur la stratoj de la urbo — averaĝe dum la nazia [[invado en Pollando]] ĉiutage okazis 15 tiaj ekzekutoj.
* 2.08.1941: La sekreta polico ''[[Gestapo]]'' translokis al [[Koncentrejo Ravensbrück]] 30 virinojn de loka malliberejo. 
* 11.09.1942: Anoj de la polico ''[[Ordnungspolizei]]'' de la okupanta [[Tria Regno]] publike pendumis en la vilaĝo Rudniki, apud Ĉenstoĥovo, 18 polojn kaj 2 [[ciganoj]]n
* 26.10.1943: Taĉmento de la okupanta polico [[pendumo|pendumis]] apud Ĉenstoĥovo 10 polojn, venĝe pro pafmortigo de policano.
Dum la tuta Dua Mondmilito, proksimume 45 000 judaj civitanoj, preskaŭ la tuta juda loĝantaro de Ĉenstoĥovo, estis murditaj kaj pli ol 20 urbaj sinagogoj estis detruitaj.

== Pilgrimejo ==
Ĉenstoĥovo estas fama [[Maria]] [[pilgrimado]] centro precipe en Centra kaj Orienta Eŭropo: longe antaŭ la [[20-a jarcento]], ĝi allogis amasojn da dekoj aŭ eĉ centojn da miloj da homoj ĉiujare. Tuj post lia aliĝo al la pontifika trono en [[1978]], la [[Papo]] [[Johano Paŭlo la 2-a]], iama ĉefepiskopo de [[Krakovo]], vizitis tien, sed ankaŭ poste plurajn fojojn dum siaj apostolaj vojaĝoj. En [[1991]] ĝi gastigis junularon en la kadro de la [[Monda Junulara Tago|Mondajn Tagojn de Junularo]]. 

== Publika transporto ==
Sur la urba teritorio troviĝas [[Tramtransporto en Częstochowa|la plej nova tramsistemo]] en [[Pollando]]. En urbo funkcias ankaŭ aŭtobusa transporto.

== Internacia kunlaboro ==
'''Partneraj urboj'''
* {{Germanio}}: [[Altötting]] kaj [[Freiburg]]
* {{Palestino}}: [[Bet-Leĥem]]
* {{Israelo}}: [[Nazareto]]
* {{Latvio}}: [[Rezekne]]
* {{Aŭstrio}}: federacia lando [[Stirio]]
* {{Litovio}}: [[Šiauliai]]
* {{Meksiko}}: [[Zapopan (komunumo)|Zapopan]]

'''[[Ĝemelurboj]]'''
* {{Portugalio}}: [[Fatima]]
* {{Italio}}: [[Loreto (Italio)|Loreto]]
* {{Francio}}: [[Lourdes]]
* {{Germanio}}: [[Pforzheim]]
* {{Usono}}: [[South Bend (Indianao)|South Bend]]

== Personoj ligitaj kun Częstochowa ==
'''Honoraj civitanoj'''
* [[Johano Paŭlo la 2-a]], papo
* [[Ryszard Kaczorowski]], prezidento en ekzilo

'''Aliaj'''
* [[Krzysztof Jasiutowicz]], kunfondinto de pola vikipedio
* [[Janusz Kochanowski]], ombudsmano
* [[Stefan Korboński]], politikisto, aktivulo de [[Pola Partizana Ŝtato|Pola Subtera Ŝtato]]
* [[Tomasz Kucharzewski]], karateisto
* [[Halina Poświatowska]], poetino
* [[Kazimierz Pułaski]], militisto, honora civitano de Usono
* [[Władysław Tatarkiewicz]], filozofo
* [[Kazimierz Zarankiewicz]], matematikisto, profesoro de teoria mekaniko

== Vidu ankaŭ ==
* [[Virgulino de Ĉenstoĥovo]]
* [[Jasna Góra]] (Klara Monto)
* [[Tramtransporto en Częstochowa]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.czestochowaforum.pl Forum Czestochowa] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200929205045/http://czestochowaforum.pl/ |date=2020-09-29 }}
* [http://epitafiumsmolenskie.pl] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130322211209/http://epitafiumsmolenskie.pl/ |date=2013-03-22 }} - epitafio al Smolensk

== Bildgalerio ==
{{Commons|Częstochowa}}
{{Portalo|Pollando}}
&lt;gallery&gt;
Obraz Matki Bożej Częstochowskiej bez ram.jpg|{{centre|[[Virgulino de Ĉenstoĥovo|la fama ikono]]}}
Częstochowski ratusz 4.JPG|{{centre|urbodomo}}
Częstochowa 4IX05 06.JPG|{{centre|la centra placo}}
Jasna Gora.jpg|{{centre|[[Jasna Góra]]}}
Kościół rzymsko-katolicki pw. św. Jakuba 1.JPG
CzestDworzec.JPG|&lt;!-- _Plac_ _Rady_ _Europy_ i _dworzec_ Częstochowa _Osobowa_ --&gt;
Filharmonia Częstochowska.JPG|&lt;!-- _Gmach_ _Filharmonii_ _Częstochowskiej_ --&gt;
CzewaTeatr.JPG|&lt;!-- Konstruaĵo _Teatru_ im. _Adama_ _Mickiewicza_ --&gt;
Rakow-glogow.jpg|&lt;!-- _Mecz_ _III_ _ligi_ - _Raków_ Cz-wa - _Chrobry_ Głogów --&gt;
Czestochowa pomnik pilsudski.jpg|&lt;!-- Monumento _Piłsudskiego_ na [[_plac_ _Biegańskiego_ w _Częstochowie_|_placu_ _Władysława_ _Biegańskiego_]] --&gt;
&lt;/gallery&gt;
{{-}}
{{Navigilo Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Częstochowa| ]]
[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]
[[Kategorio:Katolikismo en Pollando]]</text>
      <sha1>mr3driurwnn3h2dc9094jolpj7hvbou</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413107</id>
      <parentid>9413102</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6645" sha1="k0ervhbc57q8ito0ubtqww7k14qz2l7" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo= Ĉenstoĥovo · &lt;small&gt;Częstochowa&lt;/small&gt;
|genitivo=Częstochowy
|blazono=POL Częstochowa COA.svg
|flago=POL Częstochowa flag.svg
|mapo=POL Częstochowa map.svg
|slogano=Częstochowa to dobre miasto
|provinco=[[Silezia provinco]]
|distrikto=Częstochowa
|distrikto-rajta=Jes
|komunumo=[[Komunumo Częstochowa]]
|urba_komunumo=Jes
|komunumo-speco=Urba
|estro-titolo=Prezidanto de urbo
|estro=Krzysztof Matyjaszczyk
|retpoŝto=
|areo=161
|latitudo=50/48
|longitudo=19/07
|zomo=10
|alto=317
|loĝantaro-dato= {{WikidataLoĝantaroDato}}
|loĝantaro= {{WikidataLoĝantaro}}
|loĝantaro-denseco=auto
|aglomeraĵo=proksimume 400 000
|tel_antaŭkodo=(+48) 34
|poŝtkodo=42-200 ... 42-229, 42-263, 42-271, 42-280, 42-294
|aŭtokodo=SC
|TERYT=
|ĝemelaj_urboj=[[Altötting]], [[Fatima]], [[Loreto]], [[Lourdes]], [[Pforzheim]], [[Rēzekne]], [[South Bend]], [[Šiauliai]]
|fondita=[[11-a jarcento]]
|urborajtoj=1356
|nomo-estraro=Rada miasta Częstochowy
|retpaĝaro=http://www.czestochowa.um.gov.pl/
}}
'''{{Aŭdio|Pl-Częstochowa.ogg|Częstochowa}}''' {{prononco|ĉenstoĥova|tʃɛ̃stɔˈxɔva}} (esperantigite '''Ĉenstoĥovo''') estas urbo en [[Silezia provinco]] en suda [[Pollando]], ĉe rivero [[Warta]]. Ĝi apartenas al [[komunumo Częstochowa]], en samnoma distrikto. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio en {{WikidataLoĝantaroDato}} rezultigis loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². 

La urbo estas loko kie naskiĝis [[Stanislaw Zygmunt Braun]]. Ĝi estas ankaŭ la plej grava [[Jasna Góra|pilgrimloko]] de Pollando.

Ĉenstoĥovo estas granda religia centro: [[arkiepiskopo|arkiepiskopa]] metropolo, ĝi estas konata en la tuta mondo de la [[monaĥejo]] de la [[paŭlanoj|paŭlinaj patroj]] en [[Jasna Góra]], kie troviĝas la mirakla bildo de la [[Virgulino de Ĉenstoĥovo|Virgulino de Częstochowa]], la [[ikono]] de la [[Nigra Madono]].

==Dua Mondmilito==
Kompreneble la historio de la urbo Ĉenstoĥovo ne nur konsistas el la pli ol kvar teroraj jaroj de la nazia [[invado en Pollando]] de septembro 1939 ĝis januaro 1945. Ĉar tamen tiuj kvar jaroj lasis apartan traŭmatan impreson, oni al ili dediĉas apartan ĉapitron, simbole per kvar iom hazarde elektitaj eventoj.
* 4.10.1939: Anoj de la polico ''[[Ordnungspolizei]]'' de la okupanta [[Tria Regno]] mortigis ĉ. 100 personojn hazarde kaptitajn sur la stratoj de la urbo — averaĝe dum la nazia [[invado en Pollando]] ĉiutage okazis 15 tiaj ekzekutoj.
* 2.08.1941: La sekreta polico ''[[Gestapo]]'' translokis al [[Koncentrejo Ravensbrück]] 30 virinojn de loka malliberejo. 
* 11.09.1942: Anoj de la polico ''[[Ordnungspolizei]]'' de la okupanta [[Tria Regno]] publike pendumis en la vilaĝo Rudniki, apud Ĉenstoĥovo, 18 polojn kaj 2 [[ciganoj]]n
* 26.10.1943: Taĉmento de la okupanta polico [[pendumo|pendumis]] apud Ĉenstoĥovo 10 polojn, venĝe pro pafmortigo de policano.
Dum la tuta Dua Mondmilito, proksimume 45 000 judaj civitanoj, preskaŭ la tuta juda loĝantaro de Ĉenstoĥovo, estis murditaj kaj pli ol 20 urbaj sinagogoj estis detruitaj.

== Pilgrimejo ==
Ĉenstoĥovo estas fama [[Maria]] [[pilgrimado]] centro precipe en Centra kaj Orienta Eŭropo: longe antaŭ la [[20-a jarcento]], ĝi allogis amasojn da dekoj aŭ eĉ centojn da miloj da homoj ĉiujare. Tuj post lia aliĝo al la pontifika trono en [[1978]], la [[Papo]] [[Johano Paŭlo la 2-a]], iama ĉefepiskopo de [[Krakovo]], vizitis tien, sed ankaŭ poste plurajn fojojn dum siaj apostolaj vojaĝoj. En [[1991]] ĝi gastigis junularon en la kadro de la [[Monda Junulara Tago|Mondajn Tagojn de Junularo]]. 

== Publika transporto ==
Sur la urba teritorio troviĝas [[Tramtransporto en Częstochowa|la plej nova tramsistemo]] en [[Pollando]]. En urbo funkcias ankaŭ aŭtobusa transporto.

== Internacia kunlaboro ==
'''Partneraj urboj'''
* {{Germanio}}: [[Altötting]] kaj [[Freiburg]]
* {{Palestino}}: [[Bet-Leĥem]]
* {{Israelo}}: [[Nazareto]]
* {{Latvio}}: [[Rezekne]]
* {{Aŭstrio}}: federacia lando [[Stirio]]
* {{Litovio}}: [[Šiauliai]]
* {{Meksiko}}: [[Zapopan (komunumo)|Zapopan]]

'''[[Ĝemelurboj]]'''
* {{Portugalio}}: [[Fatima]]
* {{Italio}}: [[Loreto (Italio)|Loreto]]
* {{Francio}}: [[Lourdes]]
* {{Germanio}}: [[Pforzheim]]
* {{Usono}}: [[South Bend (Indianao)|South Bend]]

== Personoj ligitaj kun Częstochowa ==
'''Honoraj civitanoj'''
* [[Johano Paŭlo la 2-a]], papo
* [[Ryszard Kaczorowski]], prezidento en ekzilo

'''Aliaj'''
* [[Krzysztof Jasiutowicz]], kunfondinto de pola vikipedio
* [[Janusz Kochanowski]], ombudsmano
* [[Stefan Korboński]], politikisto, aktivulo de [[Pola Partizana Ŝtato|Pola Subtera Ŝtato]]
* [[Tomasz Kucharzewski]], karateisto
* [[Halina Poświatowska]], poetino
* [[Kazimierz Pułaski]], militisto, honora civitano de Usono
* [[Władysław Tatarkiewicz]], filozofo
* [[Kazimierz Zarankiewicz]], matematikisto, profesoro de teoria mekaniko

== Vidu ankaŭ ==
* [[Virgulino de Ĉenstoĥovo]]
* [[Jasna Góra]] (Klara Monto)
* [[Tramtransporto en Częstochowa]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.czestochowaforum.pl Forum Czestochowa] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200929205045/http://czestochowaforum.pl/ |date=2020-09-29 }}
* [http://epitafiumsmolenskie.pl] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130322211209/http://epitafiumsmolenskie.pl/ |date=2013-03-22 }} - epitafio al Smolensk

== Bildgalerio ==
{{Commons|Częstochowa}}
{{Portalo|Pollando}}
&lt;gallery&gt;
Obraz Matki Bożej Częstochowskiej bez ram.jpg|{{centre|[[Virgulino de Ĉenstoĥovo|la fama ikono]]}}
Częstochowski ratusz 4.JPG|{{centre|urbodomo}}
Częstochowa 4IX05 06.JPG|{{centre|la centra placo}}
Jasna Gora.jpg|{{centre|[[Jasna Góra]]}}
Kościół rzymsko-katolicki pw. św. Jakuba 1.JPG
CzestDworzec.JPG|&lt;!-- _Plac_ _Rady_ _Europy_ i _dworzec_ Częstochowa _Osobowa_ --&gt;
Filharmonia Częstochowska.JPG|&lt;!-- _Gmach_ _Filharmonii_ _Częstochowskiej_ --&gt;
CzewaTeatr.JPG|&lt;!-- Konstruaĵo _Teatru_ im. _Adama_ _Mickiewicza_ --&gt;
Rakow-glogow.jpg|&lt;!-- _Mecz_ _III_ _ligi_ - _Raków_ Cz-wa - _Chrobry_ Głogów --&gt;
Czestochowa pomnik pilsudski.jpg|&lt;!-- Monumento _Piłsudskiego_ na [[_plac_ _Biegańskiego_ w _Częstochowie_|_placu_ _Władysława_ _Biegańskiego_]] --&gt;
&lt;/gallery&gt;
{{-}}
{{Navigilo Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Częstochowa| ]]
[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]
[[Kategorio:Katolikismo en Pollando]]</text>
      <sha1>k0ervhbc57q8ito0ubtqww7k14qz2l7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413108</id>
      <parentid>9413107</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:10:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6853" sha1="0tap0m5ileprlrvqn4m4sn6qdwt9jkm" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo= Ĉenstoĥovo · &lt;small&gt;Częstochowa&lt;/small&gt;
|genitivo=Częstochowy
|blazono=POL Częstochowa COA.svg
|flago=POL Częstochowa flag.svg
|mapo=POL Częstochowa map.svg
|slogano=Częstochowa to dobre miasto
|provinco=[[Silezia provinco]]
|distrikto=Częstochowa
|distrikto-rajta=Jes
|komunumo=[[Komunumo Częstochowa]]
|urba_komunumo=Jes
|komunumo-speco=Urba
|estro-titolo=Prezidanto de urbo
|estro=Krzysztof Matyjaszczyk
|retpoŝto=
|areo=161
|latitudo=50/48
|longitudo=19/07
|zomo=10
|alto=317
|loĝantaro-dato= {{WikidataLoĝantaroDato}}
|loĝantaro= {{WikidataLoĝantaro}}
|loĝantaro-denseco=auto
|aglomeraĵo=proksimume 400 000
|tel_antaŭkodo=(+48) 34
|poŝtkodo=42-200 ... 42-229, 42-263, 42-271, 42-280, 42-294
|aŭtokodo=SC
|TERYT=
|ĝemelaj_urboj=[[Altötting]], [[Fatima]], [[Loreto]], [[Lourdes]], [[Pforzheim]], [[Rēzekne]], [[South Bend]], [[Šiauliai]]
|fondita=[[11-a jarcento]]
|urborajtoj=1356
|nomo-estraro=Rada miasta Częstochowy
|retpaĝaro=http://www.czestochowa.um.gov.pl/
}}
'''{{Aŭdio|Pl-Częstochowa.ogg|Częstochowa}}''' {{prononco|ĉenstoĥova|tʃɛ̃stɔˈxɔva}} (esperantigite '''Ĉenstoĥovo''', ankaŭ kutimas urbonomoj en iuj pliaj exuropaj lingvoj, aparte ''Tschenstochau '' en la [[germana]]) estas urbo en [[Silezia provinco]] en suda [[Pollando]], ĉe rivero [[Warta]]. Ĝi apartenas al [[komunumo Częstochowa]], en samnoma distrikto. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio en {{WikidataLoĝantaroDato}} rezultigis loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La urbo jam urbiĝis antaŭ 1377 kaj en 1502 formale ricevis urborajtojn laŭ [[madgeburga juro]].

La urbo estas loko kie naskiĝis [[Stanislaw Zygmunt Braun]]. Ĝi estas ankaŭ la plej grava [[Jasna Góra|katolika pilgrimloko]] de Pollando.

Ĉenstoĥovo estas granda religia centro: [[arkiepiskopo|arkiepiskopa]] metropolo, ĝi estas konata en la tuta mondo de la [[monaĥejo]] de la [[paŭlanoj|paŭlinaj patroj]] en [[Jasna Góra]], kie troviĝas la mirakla bildo de la [[Virgulino de Ĉenstoĥovo|Virgulino de Częstochowa]], la [[ikono]] de la [[Nigra Madono]].

==Dua Mondmilito==
Kompreneble la historio de la urbo Ĉenstoĥovo ne nur konsistas el la pli ol kvar teroraj jaroj de la nazia [[invado en Pollando]] de septembro 1939 ĝis januaro 1945. Ĉar tamen tiuj kvar jaroj lasis apartan traŭmatan impreson, oni al ili dediĉas apartan ĉapitron, simbole per kvar iom hazarde elektitaj eventoj.
* 4.10.1939: Anoj de la polico ''[[Ordnungspolizei]]'' de la okupanta [[Tria Regno]] mortigis ĉ. 100 personojn hazarde kaptitajn sur la stratoj de la urbo — averaĝe dum la nazia [[invado en Pollando]] ĉiutage okazis 15 tiaj ekzekutoj.
* 2.08.1941: La sekreta polico ''[[Gestapo]]'' translokis al [[Koncentrejo Ravensbrück]] 30 virinojn de loka malliberejo. 
* 11.09.1942: Anoj de la polico ''[[Ordnungspolizei]]'' de la okupanta [[Tria Regno]] publike pendumis en la vilaĝo Rudniki, apud Ĉenstoĥovo, 18 polojn kaj 2 [[ciganoj]]n
* 26.10.1943: Taĉmento de la okupanta polico [[pendumo|pendumis]] apud Ĉenstoĥovo 10 polojn, venĝe pro pafmortigo de policano.
Dum la tuta Dua Mondmilito, proksimume 45 000 judaj civitanoj, preskaŭ la tuta juda loĝantaro de Ĉenstoĥovo, estis murditaj kaj pli ol 20 urbaj sinagogoj estis detruitaj.

== Pilgrimejo ==
Ĉenstoĥovo estas fama [[Maria]] [[pilgrimado]] centro precipe en Centra kaj Orienta Eŭropo: longe antaŭ la [[20-a jarcento]], ĝi allogis amasojn da dekoj aŭ eĉ centojn da miloj da homoj ĉiujare. Tuj post lia aliĝo al la pontifika trono en [[1978]], la [[Papo]] [[Johano Paŭlo la 2-a]], iama ĉefepiskopo de [[Krakovo]], vizitis tien, sed ankaŭ poste plurajn fojojn dum siaj apostolaj vojaĝoj. En [[1991]] ĝi gastigis junularon en la kadro de la [[Monda Junulara Tago|Mondajn Tagojn de Junularo]]. 

== Publika transporto ==
Sur la urba teritorio troviĝas [[Tramtransporto en Częstochowa|la plej nova tramsistemo]] en [[Pollando]]. En urbo funkcias ankaŭ aŭtobusa transporto.

== Internacia kunlaboro ==
'''Partneraj urboj'''
* {{Germanio}}: [[Altötting]] kaj [[Freiburg]]
* {{Palestino}}: [[Bet-Leĥem]]
* {{Israelo}}: [[Nazareto]]
* {{Latvio}}: [[Rezekne]]
* {{Aŭstrio}}: federacia lando [[Stirio]]
* {{Litovio}}: [[Šiauliai]]
* {{Meksiko}}: [[Zapopan (komunumo)|Zapopan]]

'''[[Ĝemelurboj]]'''
* {{Portugalio}}: [[Fatima]]
* {{Italio}}: [[Loreto (Italio)|Loreto]]
* {{Francio}}: [[Lourdes]]
* {{Germanio}}: [[Pforzheim]]
* {{Usono}}: [[South Bend (Indianao)|South Bend]]

== Personoj ligitaj kun Częstochowa ==
'''Honoraj civitanoj'''
* [[Johano Paŭlo la 2-a]], papo
* [[Ryszard Kaczorowski]], prezidento en ekzilo

'''Aliaj'''
* [[Krzysztof Jasiutowicz]], kunfondinto de pola vikipedio
* [[Janusz Kochanowski]], ombudsmano
* [[Stefan Korboński]], politikisto, aktivulo de [[Pola Partizana Ŝtato|Pola Subtera Ŝtato]]
* [[Tomasz Kucharzewski]], karateisto
* [[Halina Poświatowska]], poetino
* [[Kazimierz Pułaski]], militisto, honora civitano de Usono
* [[Władysław Tatarkiewicz]], filozofo
* [[Kazimierz Zarankiewicz]], matematikisto, profesoro de teoria mekaniko

== Vidu ankaŭ ==
* [[Virgulino de Ĉenstoĥovo]]
* [[Jasna Góra]] (Klara Monto)
* [[Tramtransporto en Częstochowa]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.czestochowaforum.pl Forum Czestochowa] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200929205045/http://czestochowaforum.pl/ |date=2020-09-29 }}
* [http://epitafiumsmolenskie.pl] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130322211209/http://epitafiumsmolenskie.pl/ |date=2013-03-22 }} - epitafio al Smolensk

== Bildgalerio ==
{{Commons|Częstochowa}}
{{Portalo|Pollando}}
&lt;gallery&gt;
Obraz Matki Bożej Częstochowskiej bez ram.jpg|{{centre|[[Virgulino de Ĉenstoĥovo|la fama ikono]]}}
Częstochowski ratusz 4.JPG|{{centre|urbodomo}}
Częstochowa 4IX05 06.JPG|{{centre|la centra placo}}
Jasna Gora.jpg|{{centre|[[Jasna Góra]]}}
Kościół rzymsko-katolicki pw. św. Jakuba 1.JPG
CzestDworzec.JPG|&lt;!-- _Plac_ _Rady_ _Europy_ i _dworzec_ Częstochowa _Osobowa_ --&gt;
Filharmonia Częstochowska.JPG|&lt;!-- _Gmach_ _Filharmonii_ _Częstochowskiej_ --&gt;
CzewaTeatr.JPG|&lt;!-- Konstruaĵo _Teatru_ im. _Adama_ _Mickiewicza_ --&gt;
Rakow-glogow.jpg|&lt;!-- _Mecz_ _III_ _ligi_ - _Raków_ Cz-wa - _Chrobry_ Głogów --&gt;
Czestochowa pomnik pilsudski.jpg|&lt;!-- Monumento _Piłsudskiego_ na [[_plac_ _Biegańskiego_ w _Częstochowie_|_placu_ _Władysława_ _Biegańskiego_]] --&gt;
&lt;/gallery&gt;
{{-}}
{{Navigilo Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Częstochowa| ]]
[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]
[[Kategorio:Katolikismo en Pollando]]</text>
      <sha1>0tap0m5ileprlrvqn4m4sn6qdwt9jkm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413109</id>
      <parentid>9413108</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6911" sha1="rw71ftlskolcylvkzrwzeae3jczazbo" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo= Ĉenstoĥovo · &lt;small&gt;Częstochowa&lt;/small&gt;
|genitivo=Częstochowy
|blazono=POL Częstochowa COA.svg
|flago=POL Częstochowa flag.svg
|mapo=POL Częstochowa map.svg
|slogano=Częstochowa to dobre miasto
|provinco=[[Silezia provinco]]
|distrikto=Częstochowa
|distrikto-rajta=Jes
|komunumo= komunumo Częstochowa
|urba_komunumo=Jes
|komunumo-speco=Urba
|estro-titolo=Prezidanto de urbo
|estro=Krzysztof Matyjaszczyk&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[de kiam ĝis kiam?]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|retpoŝto=
|areo=161
|latitudo=50/48
|longitudo=19/07
|zomo=10
|alto=317
|loĝantaro-dato= {{WikidataLoĝantaroDato}}
|loĝantaro= {{WikidataLoĝantaro}}
|loĝantaro-denseco=auto
|aglomeraĵo=proksimume 400 000
|tel_antaŭkodo=(+48) 34
|poŝtkodo=42-200 ... 42-229, 42-263, 42-271, 42-280, 42-294
|aŭtokodo=SC
|TERYT=
|ĝemelaj_urboj=[[Altötting]], [[Fatima]], [[Loreto]], [[Lourdes]], [[Pforzheim]], [[Rēzekne]], [[South Bend]], [[Šiauliai]]
|fondita=[[11-a jarcento]]
|urborajtoj=1356
|nomo-estraro=Rada miasta Częstochowy
|retpaĝaro=http://www.czestochowa.um.gov.pl/
}}
'''{{Aŭdio|Pl-Częstochowa.ogg|Częstochowa}}''' {{prononco|ĉenstoĥova|tʃɛ̃stɔˈxɔva}} (esperantigite '''Ĉenstoĥovo''', ankaŭ kutimas urbonomoj en iuj pliaj exuropaj lingvoj, aparte ''Tschenstochau '' en la [[germana]]) estas urbo en [[Silezia provinco]] en suda [[Pollando]], ĉe rivero [[Warta]]. Ĝi apartenas al [[komunumo Częstochowa]], en samnoma distrikto. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio en {{WikidataLoĝantaroDato}} rezultigis loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La urbo jam urbiĝis antaŭ 1377, eble en 1356, kaj en 1502 formale ricevis urborajtojn laŭ [[magdeburga juro]].

La urbo estas loko kie naskiĝis [[Stanislaw Zygmunt Braun]]. Ĝi estas ankaŭ la plej grava [[Jasna Góra|katolika pilgrimloko]] de Pollando.

Ĉenstoĥovo estas granda religia centro: [[arkiepiskopo|arkiepiskopa]] metropolo, ĝi estas konata en la tuta mondo de la [[monaĥejo]] de la [[paŭlanoj|paŭlinaj patroj]] en [[Jasna Góra]], kie troviĝas la mirakla bildo de la [[Virgulino de Ĉenstoĥovo|Virgulino de Częstochowa]], la [[ikono]] de la [[Nigra Madono]].

==Dua Mondmilito==
Kompreneble la historio de la urbo Ĉenstoĥovo ne nur konsistas el la pli ol kvar teroraj jaroj de la nazia [[invado en Pollando]] de septembro 1939 ĝis januaro 1945. Ĉar tamen tiuj kvar jaroj lasis apartan traŭmatan impreson, oni al ili dediĉas apartan ĉapitron, simbole per kvar iom hazarde elektitaj eventoj.
* 4.10.1939: Anoj de la polico ''[[Ordnungspolizei]]'' de la okupanta [[Tria Regno]] mortigis ĉ. 100 personojn hazarde kaptitajn sur la stratoj de la urbo — averaĝe dum la nazia [[invado en Pollando]] ĉiutage okazis 15 tiaj ekzekutoj.
* 2.08.1941: La sekreta polico ''[[Gestapo]]'' translokis al [[Koncentrejo Ravensbrück]] 30 virinojn de loka malliberejo. 
* 11.09.1942: Anoj de la polico ''[[Ordnungspolizei]]'' de la okupanta [[Tria Regno]] publike pendumis en la vilaĝo Rudniki, apud Ĉenstoĥovo, 18 polojn kaj 2 [[ciganoj]]n
* 26.10.1943: Taĉmento de la okupanta polico [[pendumo|pendumis]] apud Ĉenstoĥovo 10 polojn, venĝe pro pafmortigo de policano.
Dum la tuta Dua Mondmilito, proksimume 45 000 judaj civitanoj, preskaŭ la tuta juda loĝantaro de Ĉenstoĥovo, estis murditaj kaj pli ol 20 urbaj sinagogoj estis detruitaj.

== Pilgrimejo ==
Ĉenstoĥovo estas fama [[Maria]] [[pilgrimado]] centro precipe en Centra kaj Orienta Eŭropo: longe antaŭ la [[20-a jarcento]], ĝi allogis amasojn da dekoj aŭ eĉ centojn da miloj da homoj ĉiujare. Tuj post lia aliĝo al la pontifika trono en [[1978]], la [[Papo]] [[Johano Paŭlo la 2-a]], iama ĉefepiskopo de [[Krakovo]], vizitis tien, sed ankaŭ poste plurajn fojojn dum siaj apostolaj vojaĝoj. En [[1991]] ĝi gastigis junularon en la kadro de la [[Monda Junulara Tago|Mondajn Tagojn de Junularo]]. 

== Publika transporto ==
Sur la urba teritorio troviĝas [[Tramtransporto en Częstochowa|la plej nova tramsistemo]] en [[Pollando]]. En urbo funkcias ankaŭ aŭtobusa transporto.

== Internacia kunlaboro ==
'''Partneraj urboj'''
* {{Germanio}}: [[Altötting]] kaj [[Freiburg]]
* {{Palestino}}: [[Bet-Leĥem]]
* {{Israelo}}: [[Nazareto]]
* {{Latvio}}: [[Rezekne]]
* {{Aŭstrio}}: federacia lando [[Stirio]]
* {{Litovio}}: [[Šiauliai]]
* {{Meksiko}}: [[Zapopan (komunumo)|Zapopan]]

'''[[Ĝemelurboj]]'''
* {{Portugalio}}: [[Fatima]]
* {{Italio}}: [[Loreto (Italio)|Loreto]]
* {{Francio}}: [[Lourdes]]
* {{Germanio}}: [[Pforzheim]]
* {{Usono}}: [[South Bend (Indianao)|South Bend]]

== Personoj ligitaj kun Częstochowa ==
'''Honoraj civitanoj'''
* [[Johano Paŭlo la 2-a]], papo
* [[Ryszard Kaczorowski]], prezidento en ekzilo

'''Aliaj'''
* [[Krzysztof Jasiutowicz]], kunfondinto de pola vikipedio
* [[Janusz Kochanowski]], ombudsmano
* [[Stefan Korboński]], politikisto, aktivulo de [[Pola Partizana Ŝtato|Pola Subtera Ŝtato]]
* [[Tomasz Kucharzewski]], karateisto
* [[Halina Poświatowska]], poetino
* [[Kazimierz Pułaski]], militisto, honora civitano de Usono
* [[Władysław Tatarkiewicz]], filozofo
* [[Kazimierz Zarankiewicz]], matematikisto, profesoro de teoria mekaniko

== Vidu ankaŭ ==
* [[Virgulino de Ĉenstoĥovo]]
* [[Jasna Góra]] (Klara Monto)
* [[Tramtransporto en Częstochowa]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.czestochowaforum.pl Forum Czestochowa] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200929205045/http://czestochowaforum.pl/ |date=2020-09-29 }}
* [http://epitafiumsmolenskie.pl] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130322211209/http://epitafiumsmolenskie.pl/ |date=2013-03-22 }} - epitafio al Smolensk

== Bildgalerio ==
{{Commons|Częstochowa}}
{{Portalo|Pollando}}
&lt;gallery&gt;
Obraz Matki Bożej Częstochowskiej bez ram.jpg|{{centre|[[Virgulino de Ĉenstoĥovo|la fama ikono]]}}
Częstochowski ratusz 4.JPG|{{centre|urbodomo}}
Częstochowa 4IX05 06.JPG|{{centre|la centra placo}}
Jasna Gora.jpg|{{centre|[[Jasna Góra]]}}
Kościół rzymsko-katolicki pw. św. Jakuba 1.JPG
CzestDworzec.JPG|&lt;!-- _Plac_ _Rady_ _Europy_ i _dworzec_ Częstochowa _Osobowa_ --&gt;
Filharmonia Częstochowska.JPG|&lt;!-- _Gmach_ _Filharmonii_ _Częstochowskiej_ --&gt;
CzewaTeatr.JPG|&lt;!-- Konstruaĵo _Teatru_ im. _Adama_ _Mickiewicza_ --&gt;
Rakow-glogow.jpg|&lt;!-- _Mecz_ _III_ _ligi_ - _Raków_ Cz-wa - _Chrobry_ Głogów --&gt;
Czestochowa pomnik pilsudski.jpg|&lt;!-- Monumento _Piłsudskiego_ na [[_plac_ _Biegańskiego_ w _Częstochowie_|_placu_ _Władysława_ _Biegańskiego_]] --&gt;
&lt;/gallery&gt;
{{-}}
{{Navigilo Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Częstochowa| ]]
[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]
[[Kategorio:Katolikismo en Pollando]]</text>
      <sha1>rw71ftlskolcylvkzrwzeae3jczazbo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413110</id>
      <parentid>9413109</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6911" sha1="ejtvdvd65l4jcb9yzuknrw54gpthaes" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo= Ĉenstoĥovo · &lt;small&gt;Częstochowa&lt;/small&gt;
|genitivo=Częstochowy
|blazono=POL Częstochowa COA.svg
|flago=POL Częstochowa flag.svg
|mapo=POL Częstochowa map.svg
|slogano=Częstochowa to dobre miasto
|provinco=[[Silezia provinco]]
|distrikto=Częstochowa
|distrikto-rajta=Jes
|komunumo= komunumo Częstochowa
|urba_komunumo=Jes
|komunumo-speco=Urba
|estro-titolo=Prezidanto de urbo
|estro=Krzysztof Matyjaszczyk&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[de kiam ĝis kiam?]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|retpoŝto=
|areo=161
|latitudo=50/48
|longitudo=19/07
|zomo=10
|alto=317
|loĝantaro-dato= {{WikidataLoĝantaroDato}}
|loĝantaro= {{WikidataLoĝantaro}}
|loĝantaro-denseco=auto
|aglomeraĵo=proksimume 400 000
|tel_antaŭkodo=(+48) 34
|poŝtkodo=42-200 ... 42-229, 42-263, 42-271, 42-280, 42-294
|aŭtokodo=SC
|TERYT=
|ĝemelaj_urboj=[[Altötting]], [[Fatima]], [[Loreto]], [[Lourdes]], [[Pforzheim]], [[Rēzekne]], [[South Bend]], [[Šiauliai]]
|fondita=[[11-a jarcento]]
|urborajtoj=1356
|nomo-estraro=Rada miasta Częstochowy
|retpaĝaro=http://www.czestochowa.um.gov.pl/
}}
'''{{Aŭdio|Pl-Częstochowa.ogg|Częstochowa}}''' {{prononco|ĉenstoĥova|tʃɛ̃stɔˈxɔva}} (esperantigite '''Ĉenstoĥovo''', ankaŭ kutimas urbonomoj en iuj pliaj eŭropaj lingvoj, aparte ''Tschenstochau '' en la [[germana]]) estas urbo en [[Silezia provinco]] en suda [[Pollando]], ĉe rivero [[Warta]]. Ĝi apartenas al [[komunumo Częstochowa]], en samnoma distrikto. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio en {{WikidataLoĝantaroDato}} rezultigis loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La urbo jam urbiĝis antaŭ 1377, eble en 1356, kaj en 1502 formale ricevis urborajtojn laŭ [[magdeburga juro]].

La urbo estas loko kie naskiĝis [[Stanislaw Zygmunt Braun]]. Ĝi estas ankaŭ la plej grava [[Jasna Góra|katolika pilgrimloko]] de Pollando.

Ĉenstoĥovo estas granda religia centro: [[arkiepiskopo|arkiepiskopa]] metropolo, ĝi estas konata en la tuta mondo de la [[monaĥejo]] de la [[paŭlanoj|paŭlinaj patroj]] en [[Jasna Góra]], kie troviĝas la mirakla bildo de la [[Virgulino de Ĉenstoĥovo|Virgulino de Częstochowa]], la [[ikono]] de la [[Nigra Madono]].

==Dua Mondmilito==
Kompreneble la historio de la urbo Ĉenstoĥovo ne nur konsistas el la pli ol kvar teroraj jaroj de la nazia [[invado en Pollando]] de septembro 1939 ĝis januaro 1945. Ĉar tamen tiuj kvar jaroj lasis apartan traŭmatan impreson, oni al ili dediĉas apartan ĉapitron, simbole per kvar iom hazarde elektitaj eventoj.
* 4.10.1939: Anoj de la polico ''[[Ordnungspolizei]]'' de la okupanta [[Tria Regno]] mortigis ĉ. 100 personojn hazarde kaptitajn sur la stratoj de la urbo — averaĝe dum la nazia [[invado en Pollando]] ĉiutage okazis 15 tiaj ekzekutoj.
* 2.08.1941: La sekreta polico ''[[Gestapo]]'' translokis al [[Koncentrejo Ravensbrück]] 30 virinojn de loka malliberejo. 
* 11.09.1942: Anoj de la polico ''[[Ordnungspolizei]]'' de la okupanta [[Tria Regno]] publike pendumis en la vilaĝo Rudniki, apud Ĉenstoĥovo, 18 polojn kaj 2 [[ciganoj]]n
* 26.10.1943: Taĉmento de la okupanta polico [[pendumo|pendumis]] apud Ĉenstoĥovo 10 polojn, venĝe pro pafmortigo de policano.
Dum la tuta Dua Mondmilito, proksimume 45 000 judaj civitanoj, preskaŭ la tuta juda loĝantaro de Ĉenstoĥovo, estis murditaj kaj pli ol 20 urbaj sinagogoj estis detruitaj.

== Pilgrimejo ==
Ĉenstoĥovo estas fama [[Maria]] [[pilgrimado]] centro precipe en Centra kaj Orienta Eŭropo: longe antaŭ la [[20-a jarcento]], ĝi allogis amasojn da dekoj aŭ eĉ centojn da miloj da homoj ĉiujare. Tuj post lia aliĝo al la pontifika trono en [[1978]], la [[Papo]] [[Johano Paŭlo la 2-a]], iama ĉefepiskopo de [[Krakovo]], vizitis tien, sed ankaŭ poste plurajn fojojn dum siaj apostolaj vojaĝoj. En [[1991]] ĝi gastigis junularon en la kadro de la [[Monda Junulara Tago|Mondajn Tagojn de Junularo]]. 

== Publika transporto ==
Sur la urba teritorio troviĝas [[Tramtransporto en Częstochowa|la plej nova tramsistemo]] en [[Pollando]]. En urbo funkcias ankaŭ aŭtobusa transporto.

== Internacia kunlaboro ==
'''Partneraj urboj'''
* {{Germanio}}: [[Altötting]] kaj [[Freiburg]]
* {{Palestino}}: [[Bet-Leĥem]]
* {{Israelo}}: [[Nazareto]]
* {{Latvio}}: [[Rezekne]]
* {{Aŭstrio}}: federacia lando [[Stirio]]
* {{Litovio}}: [[Šiauliai]]
* {{Meksiko}}: [[Zapopan (komunumo)|Zapopan]]

'''[[Ĝemelurboj]]'''
* {{Portugalio}}: [[Fatima]]
* {{Italio}}: [[Loreto (Italio)|Loreto]]
* {{Francio}}: [[Lourdes]]
* {{Germanio}}: [[Pforzheim]]
* {{Usono}}: [[South Bend (Indianao)|South Bend]]

== Personoj ligitaj kun Częstochowa ==
'''Honoraj civitanoj'''
* [[Johano Paŭlo la 2-a]], papo
* [[Ryszard Kaczorowski]], prezidento en ekzilo

'''Aliaj'''
* [[Krzysztof Jasiutowicz]], kunfondinto de pola vikipedio
* [[Janusz Kochanowski]], ombudsmano
* [[Stefan Korboński]], politikisto, aktivulo de [[Pola Partizana Ŝtato|Pola Subtera Ŝtato]]
* [[Tomasz Kucharzewski]], karateisto
* [[Halina Poświatowska]], poetino
* [[Kazimierz Pułaski]], militisto, honora civitano de Usono
* [[Władysław Tatarkiewicz]], filozofo
* [[Kazimierz Zarankiewicz]], matematikisto, profesoro de teoria mekaniko

== Vidu ankaŭ ==
* [[Virgulino de Ĉenstoĥovo]]
* [[Jasna Góra]] (Klara Monto)
* [[Tramtransporto en Częstochowa]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.czestochowaforum.pl Forum Czestochowa] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200929205045/http://czestochowaforum.pl/ |date=2020-09-29 }}
* [http://epitafiumsmolenskie.pl] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130322211209/http://epitafiumsmolenskie.pl/ |date=2013-03-22 }} - epitafio al Smolensk

== Bildgalerio ==
{{Commons|Częstochowa}}
{{Portalo|Pollando}}
&lt;gallery&gt;
Obraz Matki Bożej Częstochowskiej bez ram.jpg|{{centre|[[Virgulino de Ĉenstoĥovo|la fama ikono]]}}
Częstochowski ratusz 4.JPG|{{centre|urbodomo}}
Częstochowa 4IX05 06.JPG|{{centre|la centra placo}}
Jasna Gora.jpg|{{centre|[[Jasna Góra]]}}
Kościół rzymsko-katolicki pw. św. Jakuba 1.JPG
CzestDworzec.JPG|&lt;!-- _Plac_ _Rady_ _Europy_ i _dworzec_ Częstochowa _Osobowa_ --&gt;
Filharmonia Częstochowska.JPG|&lt;!-- _Gmach_ _Filharmonii_ _Częstochowskiej_ --&gt;
CzewaTeatr.JPG|&lt;!-- Konstruaĵo _Teatru_ im. _Adama_ _Mickiewicza_ --&gt;
Rakow-glogow.jpg|&lt;!-- _Mecz_ _III_ _ligi_ - _Raków_ Cz-wa - _Chrobry_ Głogów --&gt;
Czestochowa pomnik pilsudski.jpg|&lt;!-- Monumento _Piłsudskiego_ na [[_plac_ _Biegańskiego_ w _Częstochowie_|_placu_ _Władysława_ _Biegańskiego_]] --&gt;
&lt;/gallery&gt;
{{-}}
{{Navigilo Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Częstochowa| ]]
[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]
[[Kategorio:Katolikismo en Pollando]]</text>
      <sha1>ejtvdvd65l4jcb9yzuknrw54gpthaes</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413111</id>
      <parentid>9413110</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pilgrimejo */</comment>
      <origin>9413111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6908" sha1="s9p01xggq6owzw5ygwg6m1mxpddr47g" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo= Ĉenstoĥovo · &lt;small&gt;Częstochowa&lt;/small&gt;
|genitivo=Częstochowy
|blazono=POL Częstochowa COA.svg
|flago=POL Częstochowa flag.svg
|mapo=POL Częstochowa map.svg
|slogano=Częstochowa to dobre miasto
|provinco=[[Silezia provinco]]
|distrikto=Częstochowa
|distrikto-rajta=Jes
|komunumo= komunumo Częstochowa
|urba_komunumo=Jes
|komunumo-speco=Urba
|estro-titolo=Prezidanto de urbo
|estro=Krzysztof Matyjaszczyk&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[de kiam ĝis kiam?]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|retpoŝto=
|areo=161
|latitudo=50/48
|longitudo=19/07
|zomo=10
|alto=317
|loĝantaro-dato= {{WikidataLoĝantaroDato}}
|loĝantaro= {{WikidataLoĝantaro}}
|loĝantaro-denseco=auto
|aglomeraĵo=proksimume 400 000
|tel_antaŭkodo=(+48) 34
|poŝtkodo=42-200 ... 42-229, 42-263, 42-271, 42-280, 42-294
|aŭtokodo=SC
|TERYT=
|ĝemelaj_urboj=[[Altötting]], [[Fatima]], [[Loreto]], [[Lourdes]], [[Pforzheim]], [[Rēzekne]], [[South Bend]], [[Šiauliai]]
|fondita=[[11-a jarcento]]
|urborajtoj=1356
|nomo-estraro=Rada miasta Częstochowy
|retpaĝaro=http://www.czestochowa.um.gov.pl/
}}
'''{{Aŭdio|Pl-Częstochowa.ogg|Częstochowa}}''' {{prononco|ĉenstoĥova|tʃɛ̃stɔˈxɔva}} (esperantigite '''Ĉenstoĥovo''', ankaŭ kutimas urbonomoj en iuj pliaj eŭropaj lingvoj, aparte ''Tschenstochau '' en la [[germana]]) estas urbo en [[Silezia provinco]] en suda [[Pollando]], ĉe rivero [[Warta]]. Ĝi apartenas al [[komunumo Częstochowa]], en samnoma distrikto. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio en {{WikidataLoĝantaroDato}} rezultigis loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La urbo jam urbiĝis antaŭ 1377, eble en 1356, kaj en 1502 formale ricevis urborajtojn laŭ [[magdeburga juro]].

La urbo estas loko kie naskiĝis [[Stanislaw Zygmunt Braun]]. Ĝi estas ankaŭ la plej grava [[Jasna Góra|katolika pilgrimloko]] de Pollando.

Ĉenstoĥovo estas granda religia centro: [[arkiepiskopo|arkiepiskopa]] metropolo, ĝi estas konata en la tuta mondo de la [[monaĥejo]] de la [[paŭlanoj|paŭlinaj patroj]] en [[Jasna Góra]], kie troviĝas la mirakla bildo de la [[Virgulino de Ĉenstoĥovo|Virgulino de Częstochowa]], la [[ikono]] de la [[Nigra Madono]].

==Dua Mondmilito==
Kompreneble la historio de la urbo Ĉenstoĥovo ne nur konsistas el la pli ol kvar teroraj jaroj de la nazia [[invado en Pollando]] de septembro 1939 ĝis januaro 1945. Ĉar tamen tiuj kvar jaroj lasis apartan traŭmatan impreson, oni al ili dediĉas apartan ĉapitron, simbole per kvar iom hazarde elektitaj eventoj.
* 4.10.1939: Anoj de la polico ''[[Ordnungspolizei]]'' de la okupanta [[Tria Regno]] mortigis ĉ. 100 personojn hazarde kaptitajn sur la stratoj de la urbo — averaĝe dum la nazia [[invado en Pollando]] ĉiutage okazis 15 tiaj ekzekutoj.
* 2.08.1941: La sekreta polico ''[[Gestapo]]'' translokis al [[Koncentrejo Ravensbrück]] 30 virinojn de loka malliberejo. 
* 11.09.1942: Anoj de la polico ''[[Ordnungspolizei]]'' de la okupanta [[Tria Regno]] publike pendumis en la vilaĝo Rudniki, apud Ĉenstoĥovo, 18 polojn kaj 2 [[ciganoj]]n
* 26.10.1943: Taĉmento de la okupanta polico [[pendumo|pendumis]] apud Ĉenstoĥovo 10 polojn, venĝe pro pafmortigo de policano.
Dum la tuta Dua Mondmilito, proksimume 45 000 judaj civitanoj, preskaŭ la tuta juda loĝantaro de Ĉenstoĥovo, estis murditaj kaj pli ol 20 urbaj sinagogoj estis detruitaj.

== Pilgrimejo ==
Ĉenstoĥovo estas fama [[Maria]] [[pilgrimado]] centro precipe en Centra kaj Orienta Eŭropo: longe antaŭ la [[20-a jarcento]], ĝi allogis amasojn da dekoj aŭ eĉ centojn da miloj da homoj ĉiujare. Tuj post lia aliĝo al la pontifika trono en [[1978]], la [[Papo]] [[Johano Paŭlo la 2-a]], iama ĉefepiskopo de [[Krakovo]], vizitis tien, sed ankaŭ poste plurajn fojojn dum siaj apostolaj vojaĝoj. En [[1991]] ĝi gastigis junularon en la kadro de la [[Monda Junulara Tago|Mondaj Tagoj de Junularo]].

== Publika transporto ==
Sur la urba teritorio troviĝas [[Tramtransporto en Częstochowa|la plej nova tramsistemo]] en [[Pollando]]. En urbo funkcias ankaŭ aŭtobusa transporto.

== Internacia kunlaboro ==
'''Partneraj urboj'''
* {{Germanio}}: [[Altötting]] kaj [[Freiburg]]
* {{Palestino}}: [[Bet-Leĥem]]
* {{Israelo}}: [[Nazareto]]
* {{Latvio}}: [[Rezekne]]
* {{Aŭstrio}}: federacia lando [[Stirio]]
* {{Litovio}}: [[Šiauliai]]
* {{Meksiko}}: [[Zapopan (komunumo)|Zapopan]]

'''[[Ĝemelurboj]]'''
* {{Portugalio}}: [[Fatima]]
* {{Italio}}: [[Loreto (Italio)|Loreto]]
* {{Francio}}: [[Lourdes]]
* {{Germanio}}: [[Pforzheim]]
* {{Usono}}: [[South Bend (Indianao)|South Bend]]

== Personoj ligitaj kun Częstochowa ==
'''Honoraj civitanoj'''
* [[Johano Paŭlo la 2-a]], papo
* [[Ryszard Kaczorowski]], prezidento en ekzilo

'''Aliaj'''
* [[Krzysztof Jasiutowicz]], kunfondinto de pola vikipedio
* [[Janusz Kochanowski]], ombudsmano
* [[Stefan Korboński]], politikisto, aktivulo de [[Pola Partizana Ŝtato|Pola Subtera Ŝtato]]
* [[Tomasz Kucharzewski]], karateisto
* [[Halina Poświatowska]], poetino
* [[Kazimierz Pułaski]], militisto, honora civitano de Usono
* [[Władysław Tatarkiewicz]], filozofo
* [[Kazimierz Zarankiewicz]], matematikisto, profesoro de teoria mekaniko

== Vidu ankaŭ ==
* [[Virgulino de Ĉenstoĥovo]]
* [[Jasna Góra]] (Klara Monto)
* [[Tramtransporto en Częstochowa]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.czestochowaforum.pl Forum Czestochowa] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200929205045/http://czestochowaforum.pl/ |date=2020-09-29 }}
* [http://epitafiumsmolenskie.pl] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130322211209/http://epitafiumsmolenskie.pl/ |date=2013-03-22 }} - epitafio al Smolensk

== Bildgalerio ==
{{Commons|Częstochowa}}
{{Portalo|Pollando}}
&lt;gallery&gt;
Obraz Matki Bożej Częstochowskiej bez ram.jpg|{{centre|[[Virgulino de Ĉenstoĥovo|la fama ikono]]}}
Częstochowski ratusz 4.JPG|{{centre|urbodomo}}
Częstochowa 4IX05 06.JPG|{{centre|la centra placo}}
Jasna Gora.jpg|{{centre|[[Jasna Góra]]}}
Kościół rzymsko-katolicki pw. św. Jakuba 1.JPG
CzestDworzec.JPG|&lt;!-- _Plac_ _Rady_ _Europy_ i _dworzec_ Częstochowa _Osobowa_ --&gt;
Filharmonia Częstochowska.JPG|&lt;!-- _Gmach_ _Filharmonii_ _Częstochowskiej_ --&gt;
CzewaTeatr.JPG|&lt;!-- Konstruaĵo _Teatru_ im. _Adama_ _Mickiewicza_ --&gt;
Rakow-glogow.jpg|&lt;!-- _Mecz_ _III_ _ligi_ - _Raków_ Cz-wa - _Chrobry_ Głogów --&gt;
Czestochowa pomnik pilsudski.jpg|&lt;!-- Monumento _Piłsudskiego_ na [[_plac_ _Biegańskiego_ w _Częstochowie_|_placu_ _Władysława_ _Biegańskiego_]] --&gt;
&lt;/gallery&gt;
{{-}}
{{Navigilo Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Częstochowa| ]]
[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]
[[Kategorio:Katolikismo en Pollando]]</text>
      <sha1>s9p01xggq6owzw5ygwg6m1mxpddr47g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĝirono</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38023</id>
    <revision>
      <id>9412504</id>
      <parentid>9339004</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2937" sha1="2upfxstasw0a4s9wr9ctvdy68pp2hui" xml:space="preserve">{{Informkesto hispana urbo
 | nomo = Ĝirono
|sen banderolo= jes 
 | flago = Bandera de Gerona.png
 | blazono = Escut de Girona.svg
 | blazongrandeco = 60px
 | flago-priskribo = flago &lt;!-- por eviti ruĝajn ligilojn --&gt;
 | blazono-priskribo = blazono &lt;!-- &quot; --&gt;
 | bildo = 
 {{pluraj bildoj
 | pozicio           = center
 | direkto           = vertikala
 | larĝeco    = 300
| dosiero1= Collage de la ciudad de Gerona, Cataluña, España.png
| dosiero2= Spain.Girona.Muralla.07b.JPG
| dosiero3= Sant Pere de Galligans des del campanat de la Seu de Girona.jpg
| dosiero4= Girona river-street.jpeg
}}
 | bildo priskribo =Domoj apud la rivero [[Onyar]]
 | oficiala nomo = Girona
 | komunumo =Katalunio
 | provinco = {{provinco Ĝirono}}
 | komarko=Gironès
 | urbo =
 | poŝtkodo = 17001 ĝis 17007
 | areo = 39,14
 | alteco = 70
 | loĝantaro = {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|}}
 | censo = {{WikidataLoĝantaroDato}}
 | loĝantonomo =
 | distanco = 99
 | alia loko = Barcelono
 | riveroj = [[Ter (rivero)|Ter]], [[Galligants]], [[Güell]] kaj [[Onyar]]
 | retejo = http://www.girona.cat
 | situo = [[Dosiero:Localització_de_Girona.png]]{{mapligilo urbo|zomo=10}}
 | koordinatoj ={{koord|41|59|N|2|49|O}}
}}
'''Ĝirono'''&lt;ref&gt;[[PIV]], [[Reta Vortaro]] kaj supozeble ĉiuj aliaj Esperanto-vortaroj ne konas esperantan urbonomon &quot;Ĝirono&quot;, ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, kiu esperantigas multajn urbojn, sed ne ĉiujn, ne konas ĝin. Sed en iuj gazetaj artikoloj kaj anoncoj aperas la nomo, ekz. [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2002-2007&amp;uzistreketojn=0&amp;tipo=&amp;sekcio=revuo-esperanto-2007-12&amp;id=dk17857&amp;serchesprimo=%C4%9Cirono#dk17857 en Kongresa Komuniko 1 pri la] [[UK 2008]], eldonita de [[UEA]] en la [[revuo Esperanto]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DPf8e5CiEZl/ aŭ en anonco el oktobro 2025 de] [[Kataluna Esperanto-Junularo]] pri &quot;Ekskurso al Ĝirono&quot; en la [[socia retejo]] ''[[Instagram]]''&lt;/ref&gt; ('''Girona''' prononco: [ʒiˈɾonə] en la [[kataluna lingvo]], '''Gerona''' en la [[hispana lingvo|hispana]], '''Gérone''' en la [[franca lingvo|franca]]) estas urbo en [[Katalunio]]. Ĝi estas ĉefurbo de [[Ĝirona provinco|samnoma provinco]] (en la nordorienta angulo de [[Iberio|iberia duoninsulo]]) kaj de distrikto (''[[comarca]]'') ''[[Gironès]]''. La urbo estas membro de eŭropa ligo de mezgrandaj urboj, nomata ''[[Eurotowns]]''.

[[Dosiero:GironaPasseigDeLaMuralla.jpg|300ra|maldekstra|eta|La malnova kvartalo estis ĉirkaŭita de granda murego, parte konservita]]

== Vidindaĵoj ==
Ĉefaj vidindaĵoj estas la malnova [[judoj|juda]] kvartalo, kaj la [[Katedralo de Ĝirono|Katedralo]].

==Servoj==
*  [[universitato de Ĝirono]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Girona (stacidomo)]]
* [[listo de urboj de Katalunio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})
[[Kategorio:Ĝirono| ]]</text>
      <sha1>2upfxstasw0a4s9wr9ctvdy68pp2hui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412505</id>
      <parentid>9412504</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:19:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2933" sha1="cvkz7ixodgs8d80qw0zba9asjxu99ym" xml:space="preserve">{{Informkesto hispana urbo
 | nomo = Ĝirono
|sen banderolo= jes 
 | flago = Bandera de Gerona.png
 | blazono = Escut de Girona.svg
 | blazongrandeco = 60px
 | flago-priskribo = flago &lt;!-- por eviti ruĝajn ligilojn --&gt;
 | blazono-priskribo = blazono &lt;!-- &quot; --&gt;
 | bildo = 
 {{pluraj bildoj
 | pozicio           = center
 | direkto           = vertikala
 | larĝeco    = 300
| dosiero1= Collage de la ciudad de Gerona, Cataluña, España.png
| dosiero2= Spain.Girona.Muralla.07b.JPG
| dosiero3= Sant Pere de Galligans des del campanat de la Seu de Girona.jpg
| dosiero4= Girona river-street.jpeg
}}
 | bildo priskribo =Domoj apud la rivero [[Onyar]]
 | oficiala nomo = Girona
 | komunumo =Katalunio
 | provinco = provinco Ĝirono
 | komarko=Gironès
 | urbo =
 | poŝtkodo = 17001 ĝis 17007
 | areo = 39,14
 | alteco = 70
 | loĝantaro = {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|}}
 | censo = {{WikidataLoĝantaroDato}}
 | loĝantonomo =
 | distanco = 99
 | alia loko = Barcelono
 | riveroj = [[Ter (rivero)|Ter]], [[Galligants]], [[Güell]] kaj [[Onyar]]
 | retejo = http://www.girona.cat
 | situo = [[Dosiero:Localització_de_Girona.png]]{{mapligilo urbo|zomo=10}}
 | koordinatoj ={{koord|41|59|N|2|49|O}}
}}
'''Ĝirono'''&lt;ref&gt;[[PIV]], [[Reta Vortaro]] kaj supozeble ĉiuj aliaj Esperanto-vortaroj ne konas esperantan urbonomon &quot;Ĝirono&quot;, ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, kiu esperantigas multajn urbojn, sed ne ĉiujn, ne konas ĝin. Sed en iuj gazetaj artikoloj kaj anoncoj aperas la nomo, ekz. [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2002-2007&amp;uzistreketojn=0&amp;tipo=&amp;sekcio=revuo-esperanto-2007-12&amp;id=dk17857&amp;serchesprimo=%C4%9Cirono#dk17857 en Kongresa Komuniko 1 pri la] [[UK 2008]], eldonita de [[UEA]] en la [[revuo Esperanto]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DPf8e5CiEZl/ aŭ en anonco el oktobro 2025 de] [[Kataluna Esperanto-Junularo]] pri &quot;Ekskurso al Ĝirono&quot; en la [[socia retejo]] ''[[Instagram]]''&lt;/ref&gt; ('''Girona''' prononco: [ʒiˈɾonə] en la [[kataluna lingvo]], '''Gerona''' en la [[hispana lingvo|hispana]], '''Gérone''' en la [[franca lingvo|franca]]) estas urbo en [[Katalunio]]. Ĝi estas ĉefurbo de [[Ĝirona provinco|samnoma provinco]] (en la nordorienta angulo de [[Iberio|iberia duoninsulo]]) kaj de distrikto (''[[comarca]]'') ''[[Gironès]]''. La urbo estas membro de eŭropa ligo de mezgrandaj urboj, nomata ''[[Eurotowns]]''.

[[Dosiero:GironaPasseigDeLaMuralla.jpg|300ra|maldekstra|eta|La malnova kvartalo estis ĉirkaŭita de granda murego, parte konservita]]

== Vidindaĵoj ==
Ĉefaj vidindaĵoj estas la malnova [[judoj|juda]] kvartalo, kaj la [[Katedralo de Ĝirono|Katedralo]].

==Servoj==
*  [[universitato de Ĝirono]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Girona (stacidomo)]]
* [[listo de urboj de Katalunio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})
[[Kategorio:Ĝirono| ]]</text>
      <sha1>cvkz7ixodgs8d80qw0zba9asjxu99ym</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412506</id>
      <parentid>9412505</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2924" sha1="qja7vjm06ojmioim5vkj5mxtvmy48i9" xml:space="preserve">{{Informkesto hispana urbo
 | nomo = Ĝirono
|sen banderolo= jes 
 | flago = Bandera de Gerona.png
 | blazono = Escut de Girona.svg
 | blazongrandeco = 60px
 | flago-priskribo = flago &lt;!-- por eviti ruĝajn ligilojn --&gt;
 | blazono-priskribo = blazono &lt;!-- &quot; --&gt;
 | bildo = 
 {{pluraj bildoj
 | pozicio           = center
 | direkto           = vertikala
 | larĝeco    = 300
| dosiero1= Collage de la ciudad de Gerona, Cataluña, España.png
| dosiero2= Spain.Girona.Muralla.07b.JPG
| dosiero3= Sant Pere de Galligans des del campanat de la Seu de Girona.jpg
| dosiero4= Girona river-street.jpeg
}}
 | bildo priskribo =Domoj apud la rivero [[Onyar]]
 | oficiala nomo = Girona
 | komunumo =Katalunio
 | provinco = Ĝirono
 | komarko=Gironès
 | urbo =
 | poŝtkodo = 17001 ĝis 17007
 | areo = 39,14
 | alteco = 70
 | loĝantaro = {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|}}
 | censo = {{WikidataLoĝantaroDato}}
 | loĝantonomo =
 | distanco = 99
 | alia loko = Barcelono
 | riveroj = [[Ter (rivero)|Ter]], [[Galligants]], [[Güell]] kaj [[Onyar]]
 | retejo = http://www.girona.cat
 | situo = [[Dosiero:Localització_de_Girona.png]]{{mapligilo urbo|zomo=10}}
 | koordinatoj ={{koord|41|59|N|2|49|O}}
}}
'''Ĝirono'''&lt;ref&gt;[[PIV]], [[Reta Vortaro]] kaj supozeble ĉiuj aliaj Esperanto-vortaroj ne konas esperantan urbonomon &quot;Ĝirono&quot;, ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, kiu esperantigas multajn urbojn, sed ne ĉiujn, ne konas ĝin. Sed en iuj gazetaj artikoloj kaj anoncoj aperas la nomo, ekz. [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2002-2007&amp;uzistreketojn=0&amp;tipo=&amp;sekcio=revuo-esperanto-2007-12&amp;id=dk17857&amp;serchesprimo=%C4%9Cirono#dk17857 en Kongresa Komuniko 1 pri la] [[UK 2008]], eldonita de [[UEA]] en la [[revuo Esperanto]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DPf8e5CiEZl/ aŭ en anonco el oktobro 2025 de] [[Kataluna Esperanto-Junularo]] pri &quot;Ekskurso al Ĝirono&quot; en la [[socia retejo]] ''[[Instagram]]''&lt;/ref&gt; ('''Girona''' prononco: [ʒiˈɾonə] en la [[kataluna lingvo]], '''Gerona''' en la [[hispana lingvo|hispana]], '''Gérone''' en la [[franca lingvo|franca]]) estas urbo en [[Katalunio]]. Ĝi estas ĉefurbo de [[Ĝirona provinco|samnoma provinco]] (en la nordorienta angulo de [[Iberio|iberia duoninsulo]]) kaj de distrikto (''[[comarca]]'') ''[[Gironès]]''. La urbo estas membro de eŭropa ligo de mezgrandaj urboj, nomata ''[[Eurotowns]]''.

[[Dosiero:GironaPasseigDeLaMuralla.jpg|300ra|maldekstra|eta|La malnova kvartalo estis ĉirkaŭita de granda murego, parte konservita]]

== Vidindaĵoj ==
Ĉefaj vidindaĵoj estas la malnova [[judoj|juda]] kvartalo, kaj la [[Katedralo de Ĝirono|Katedralo]].

==Servoj==
*  [[universitato de Ĝirono]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Girona (stacidomo)]]
* [[listo de urboj de Katalunio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})
[[Kategorio:Ĝirono| ]]</text>
      <sha1>qja7vjm06ojmioim5vkj5mxtvmy48i9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412541</id>
      <parentid>9412506</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ informkesto</comment>
      <origin>9412541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2421" sha1="b7nljkwqgo6tpy1jie9lg92w35hfirp" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Ĝirono'''&lt;ref&gt;[[PIV]], [[Reta Vortaro]] kaj supozeble ĉiuj aliaj Esperanto-vortaroj ne konas esperantan urbonomon &quot;Ĝirono&quot;, ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, kiu esperantigas multajn urbojn, sed ne ĉiujn, ne konas ĝin. Sed en iuj gazetaj artikoloj kaj anoncoj aperas la nomo, ekz. [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2002-2007&amp;uzistreketojn=0&amp;tipo=&amp;sekcio=revuo-esperanto-2007-12&amp;id=dk17857&amp;serchesprimo=%C4%9Cirono#dk17857 en Kongresa Komuniko 1 pri la] [[UK 2008]], eldonita de [[UEA]] en la [[revuo Esperanto]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DPf8e5CiEZl/ aŭ en anonco el oktobro 2025 de] [[Kataluna Esperanto-Junularo]] pri &quot;Ekskurso al Ĝirono&quot; en la [[socia retejo]] ''[[Instagram]]''&lt;/ref&gt; ('''Girona''' prononco: [ʒiˈɾonə] en la [[kataluna lingvo]], '''Gerona''' en la [[hispana lingvo|hispana]], '''Gérone''' en la [[franca lingvo|franca]]) estas urbo en [[Katalunio]]. Ĝi estas ĉefurbo de [[Ĝirona provinco|samnoma provinco]] (en la nordorienta angulo de [[Iberio|iberia duoninsulo]]) kaj de distrikto (''[[comarca]]'') ''[[Gironès]]''. La urbo estas membro de eŭropa ligo de mezgrandaj urboj, nomata ''[[Eurotowns]]''.

[[Dosiero:GironaPasseigDeLaMuralla.jpg|300ra|maldekstra|eta|La malnova kvartalo estis ĉirkaŭita de granda murego, parte konservita]]

== Vidindaĵoj ==
Ĉefaj vidindaĵoj estas la malnova [[judoj|juda]] kvartalo, kaj la [[Katedralo de Ĝirono|Katedralo]].

==Servoj==
*  [[universitato de Ĝirono]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Girona (stacidomo)]]
* [[listo de urboj de Katalunio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})
[[Kategorio:Ĝirono| ]]</text>
      <sha1>b7nljkwqgo6tpy1jie9lg92w35hfirp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412664</id>
      <parentid>9412541</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2406" sha1="f8wm8ldu709hueslhro4046nypgutkk" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Ĝirono'''&lt;ref&gt;[[PIV]], [[Reta Vortaro]] kaj supozeble ĉiuj aliaj Esperanto-vortaroj ne konas esperantan urbonomon &quot;Ĝirono&quot;, ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, kiu esperantigas multajn urbojn, sed ne ĉiujn, ne konas ĝin. Sed en iuj gazetaj artikoloj kaj anoncoj aperas la nomo, ekz. [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2002-2007&amp;uzistreketojn=0&amp;tipo=&amp;sekcio=revuo-esperanto-2007-12&amp;id=dk17857&amp;serchesprimo=%C4%9Cirono#dk17857 en Kongresa Komuniko 1 pri la] [[UK 2008]], eldonita de [[UEA]] en la [[revuo Esperanto]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DPf8e5CiEZl/ aŭ en anonco el oktobro 2025 de] [[Kataluna Esperanto-Junularo]] pri &quot;Ekskurso al Ĝirono&quot; en la [[socia retejo]] ''[[Instagram]]''&lt;/ref&gt; ('''Girona''' prononco: [ʒiˈɾonə] en la [[kataluna lingvo]], '''Gerona''' en la [[hispana lingvo|hispana]], '''Gérone''' en la [[franca lingvo|franca]]) estas urbo en [[Katalunio]]. Ĝi estas ĉefurbo de [[Ĝirona provinco|samnoma provinco]] (en la nordorienta angulo de [[Iberio|iberia duoninsulo]]) kaj de distrikto (''[[comarca]]'') ''[[Gironès]]''. La urbo estas membro de eŭropa ligo de mezgrandaj urboj, nomata ''[[Eurotowns]]''.

[[Dosiero:GironaPasseigDeLaMuralla.jpg|300ra|maldekstra|eta|La malnova kvartalo estis ĉirkaŭita de granda murego, parte konservita]]

== Vidindaĵoj ==
Ĉefaj vidindaĵoj estas la malnova [[judoj|juda]] kvartalo, kaj la [[Katedralo de Ĝirono|Katedralo]].

==Servoj==
*  [[universitato de Ĝirono]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Girona (stacidomo)]]
* [[listo de urboj de Katalunio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})
[[Kategorio:Ĝirono| ]]</text>
      <sha1>f8wm8ldu709hueslhro4046nypgutkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alegorio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39333</id>
    <revision>
      <id>9412622</id>
      <parentid>9159982</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>25129</id>
      </contributor>
      <comment>de metaforo</comment>
      <origin>9412622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2360" sha1="b1ixf1tt0nke4gfh3b0w7msqt6vbbjp" xml:space="preserve">'''Alegorio''' devenas el la greka ''allegorein'' &quot;paroli figure&quot;. Ĝenerale, alegorio estas konkreta reprezento de priskribaj elementoj de abstrakta ideo. Alegorio estas:

# Vorto aŭ [[imago]] kiu rememorigas alian aferon (eks. kranio kun du ostoj estas alegorio de danĝero);
# Procezo retorika per kiu oni kreas imagojn metaforan koresponde al termino reala;
# Arta verko de alegoria senco.

Alegorioj estas elementoj de [[simbolo|simbola]] [[lingvo]] ofte kun nerekta signifo. Por rekoni kaj kompreni alegorion oni bezonas fonan scion pri la uzata simbolo.

Laŭ [[Francisko Azorín]] ĝi estas ''Abstraktaĵo klarigita per [[bildo]]''.&lt;ref&gt;[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 5.&lt;/ref&gt;

== Bildaro de alegorioj ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300&quot;&gt;
Dosiero:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|&lt;!-- thumb|maldekstra|180ra|sk:Príklad alegorického obrazu: [[Sloboda]] vedúca ľud na barikády - [[Eugène Delacroix]]     pl:[[Wolność]] wiodąca lud na barykady - [[Eugène Delacroix]]   pl-&gt;eo:[[_Wolność_]] _wiodąca_ _lud_ na _barykady_ - [[Eugène Delacroix]]     de:Delacroix: Die Freiheit führt das Volk, 1830   de-&gt;eo:_Delacroix_: _Die_ Libereco _führt_ _das_ Popolo, 1830 --&gt;
Dosiero:Hieronymus Bosch 074.jpg|&lt;!-- thumb|maldekstra|180ra|es:El carro de heno   es-&gt;eo:_El_ ĉaro _de_ _heno_ --&gt;
Dosiero:Hieronymus Bosch - The Garden of Earthly Delights - Garden of Earthly Delights (Ecclesia's Paradise).jpg|&lt;!-- thumb|maldekstra|180ra|es:El Jardín de las decilicias   es-&gt;eo:_El_ Ĝardeno _de_ _las_ _decilicias_ --&gt;
Dosiero:Botticelli-primavera.jpg|&lt;!-- thumb|maldekstra|180ra|es:Alegoría de la Primavera   es-&gt;eo:Alegorio _de_ _la_ Printempo --&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Metaforo]]
* [[Parabolo de la kaverno]]
* [[Ŝlosilromano]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|ReVo=alegor}}
* [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-07 Allegory in literary history] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081009013602/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-07 |date=2008-10-09 }} {{en}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Alegorio]]
[[Kategorio:Filozofio]]</text>
      <sha1>b1ixf1tt0nke4gfh3b0w7msqt6vbbjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ilerdo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40241</id>
    <revision>
      <id>9412503</id>
      <parentid>9158047</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3423" sha1="8fys6znfhjjqnme840h7albu1zi8b0a" xml:space="preserve">{{Informkesto hispana urbo
 | nomo = Ilerdo
 | flago =
 | blazono = Escut heràldic de Lleida.svg
 | blazongrandeco = 50px
 | flago-priskribo = flago &lt;!-- por eviti ruĝajn ligilojn --&gt;
 | blazono-priskribo = blazono &lt;!-- &quot; --&gt;
 | bildo = [[Dosiero:Lleida - La Seu Vella (des de Cappont).jpg|300px|Seu Vella]]&lt;br /&gt;La Malnova Katedralo
 | oficiala nomo =Lleida
 | komunumo =Katalunio
 | provinco = {{provinco Ilerdo}}
 | komarko= Segrià
 | urbo =
 | poŝtkodo =25xxx
 | areo = 155
 | alteco = 238
 | loĝantaro = {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|}}
 | censo = {{WikidataLoĝantaroDato}}
 | loĝantonomo =
 | distanco = 130
 | alia loko = Barcelono
 | riveroj = [[Segre]]
 | retejo = [http://www.paeria.cat www.paeria.cat]
 | situo = [[Dosiero:Lleida, Spain location.png]]{{mapligilo urbo|zomo=9}}
 | koordinatoj ={{koord|41|37|N|0|37|O}}
 }}
'''Ilerdo''' (laŭ la [[Latino|latina]] origina nomo ''Ilerda'') aŭ '''Lejdo'''&lt;ref&gt;La latina formo estis elektita kiel kompromisa formo inter la kataluna kaj la hispana; ''Lejdo'' estis proponita en: Alos i Font, Hektor 1995: ''Propono por la esperantigo de katalunlingvaj loknomoj''. Barcelono: la aŭtoro.&lt;/ref&gt; ('''Lleida''' en [[kataluna lingvo|kataluna]] lingvo) estas urbo en [[Katalunio]], [[Hispanio]]. Ĝi estas ĉefurbo de samnoma provinco (la plej okcidenta en Katalunio) kaj de distrikto (''[[comarca]]'') [[Segrià]].

Ĝi estis sidejo de unu el la unuaj eŭropaj universitatoj, kvankam ĝi poste perdis gravecon.

Ĝi situas ĉe la rivero [[Segre]] kaj posedas tre bonan komunikeblecon, situanta mezvoje de [[Zaragozo]] kaj [[Barcelono]].

== Provinco ==
{{Ĉefartikolo|Provinco de Ilerdo}}
Lleida estas ĉefurbo de samnoma provinco, havanta 370.000 loĝantojn. Ĝi estas varia el pejzaĝa vidpunkto: la nordo troviĝas en la [[Pireneoj|pirenea]] montaro.

Al tiu provinco apartenas la [[Valo de Arano]], kie estas parolata la [[arana lingvo]], variaĵo de la [[okcitana lingvo|okcitana]].

En ĝi troviĝas la Nacia Parko [[Aigüestortes i Estany de Sant Maurici]].

Ĉefaj urboj: [[La Seu d'Urgell]] (kie havas sian sidejon la ĉefepiskopo, kiu samtempe estas la kun-princo de [[Andoro]]), [[Mollerussa]], [[Cervera]] kaj [[Tàrrega]].

== Bildaro ==
&lt;gallery&gt;
Image:Lleida-15-1 seu vella.jpg|Malnova Katedralo de Ilerdo
Image:Lleida-12-2 claustre.jpg|[[Klostro]] de la Malnova Katedralo
Image:Lleida-13-2 seu vella capitel.jpg|Detalo de la [[kapitelo]] de la Malnova Katedralo
&lt;/gallery&gt;
[[Dosiero:Seu Vella gotisch-romanische Kathedrale 1286-1431 Festung 1707 Turó de la Seu Vella Lleida Lérida Spanien Ost Foto 2017 Wolfgang Pehlemann DSC06840.jpg|eta|maldekstra|800px|View from east of La Seu Vella, old cathedral and bishop's buildings (1286) and fortress (1707) on Turó de la Seu Vella in Lleida (Photo 2017)]]
{{-l}}
== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Lleida-Pirineus (stacidomo)]]
* [[Pla de Vilanoveta (stacidomo)]]
* [[Listo de urboj de Katalunio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.paeria.es Magistrato de Ilerdo] ''(katalune, hispane, angle kaj france)''
* [http://www.udl.es/ Universitato de Ilerdo] ''(katalune, hispane kaj angle)''
* [http://www.lleidaestadistiques.info/ Statistiko pri Ilerda] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190120172406/http://www.lleidaestadistiques.info/ |date=2019-01-20 }} ''(katalune, hispane kaj angle)''

[[Kategorio:Ilerdo| ]]
[[Kategorio:Municipoj de la provinco Ilerdo]]</text>
      <sha1>8fys6znfhjjqnme840h7albu1zi8b0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apostrofo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41930</id>
    <revision>
      <id>9413092</id>
      <parentid>9348122</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sergio</username>
        <id>46486</id>
      </contributor>
      <comment>/* Apostrofo en Unikodo kaj tekstoprilaboro */ nun akceptite</comment>
      <origin>9413092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18633" sha1="ewv0yhtyq8dtfgsgm78go0p62mr4dgw" xml:space="preserve">{{Signo|{{Unikodo|’}}}}
[[Dosiero:Braille Apostrophe.svg|eta|99px|Apostrofo en [[Brajlo]]]]
{{Interpunkcio}}

'''Apostrofo''' ('''&lt;code&gt;’&lt;/code&gt;''') estas [[skribsigno]] uzata en Esperanto kaj aliaj lingvoj por montri ellasitajn literojn. En la novlatinaj kaj multaj aliaj skribsistemoj ĝia [[signobildo]] aspektas kiel supren levita [[komo]]. Apostrofoj  oftas en [[poezio]], ekz‑e
{{Citajxo|De l’ ter’ al la ĉiel’ ĝi laŭte krias|«[[Hamleto]]», tr. Zamenhof’}}

== Apostrofo en Esperanto ==
En Esperanto, laŭ la [[Fundamenta Gramatiko de Esperanto|Fundamenta Gramatiko]], «La fina vokalo de la substantivo kaj de la artikolo povas esti forlasata kaj anstataŭata de apostrofo »&lt;ref&gt;[[Fundamenta Krestomatio]], «Plena Gramatiko de Esperanto», (16).&lt;/ref&gt;. Tiel, oni povas skribi apostrofon anstataŭ la fina (do, [[nominativo|nominativa]]) ·o de [[substantivo]], tamen la [[akcento]] restas sur la sama silabo (kiu iĝas la lasta); tial en la ĉi-supra verso la [[jambo|jamba]] substantivo ''ĉiél’'' klare diferencas, sone kaj skribe, disde la [[trokeo|troĥea]] [[tabelvorto]] ''ĉíel''.

Tradicie oni ankaŭ escepte uzas apostrofon en la esprimo «dank’ al» anstataŭ la regula «danke al»; sed lastatempe la regula plena formo iĝas pli ofta, almenaŭ en la formala aŭ neŭtra stilo.

Alia escepto estas la interjekcio «un’», devenanta de la nombrovorto «unu» kaj uzata kiam oni kalkulas taktojn, ritmojn «en ekzercoj dancaj, gimnastikaj, militistaj, ks.», ekz‑e
* Un’! du! un’! du! — La soldatoj marŝas. (= Unu! du!…)
* — Un’, du, tri, kvar, — li kalkulis laŭte. (= Unu, du…)

''Un’'' estas oficiale permesita de la Akademio de Esperanto ([https://www.akademio-de-esperanto.org/aktoj/aktoj2/bro.html#notounu Aktoj de la Akademio II, p. 39]), sed nur en la interjekcia taktomarka uzo, kiel en la ĉi-supraj ekzemploj (oni do ne diru «Mi havas nur &lt;strike&gt;un’&lt;/strike&gt; amikon» anstataŭ «Mi havas nur ''unu'' amikon»).

=== Apostrofado ĉe nomoj propraj ===
La oficialaj tekstoj fundamentaj de la 16ª regulo entenas ekzemplojn, kiuj mankas en la traduko de la «[[Fundamenta Krestomatio]]»:

:: ekz‑e '''Ŝiller’''' anstataŭ '''Ŝiller/o'''; '''de l’ mond/o''' anstataŭ '''de la mond/o'''» (traduko nia el la teksto pola).

Do formale la ''plene esperantigitaj'' [[propra nomo|propraj nomoj]] en la ununombra nominativo devas finiĝi je '''o''' aŭ apostrofo.

La «[[Oka Oficiala Aldono al la Universala Vortaro]]» entenis jenan — ne plu validan! — rimarkon&lt;ref&gt;«[https://www.akademio-de-esperanto.org/aktoj/aktoj2/8oa.html#rim_ivdiv Aktoj de la Akademio II], 1968–1974», p. 12.&lt;/ref&gt;:

&lt;div id=&quot;R4&quot;&gt;
{{Citajxo|'''RIM. IV.''' La nomo ''Zamenhof'' komence estis uzata kun apostrofo (ekzemple en la «[[Unua Libro]]»); en la [[Fundamento de Esperanto|Fundamento]] (fine de la Antaŭparolo) ĝi aperas sen apostrofo, tiel same kiel la virnomo ''Vaŝington'' (§12, ''19''). Dume oni trovas en la [[Universala Vortaro|U.V.]], ĉe ''an/'', la urbonomon ''Nov-Jork'' sen apostrofo, sed en la Ekzercaro (§37, L.1) troviĝas ''Nov-Jorko'', kie ne povas temi pri preseraro. Fakte temas pri neesprimita licenco al la 16ª Regulo pri apostrofado de substantivoj, licenco, laŭ kiu ĉe propraj nomoj povas esti forlasata ne nur la finaĵo de l’ substantivo, sed ankaŭ la apostrofo mem.}}
&lt;/div&gt;

Atentu, ke ĉi tiu RIM. IV ne plu validas. En 2013 la Akademio anstataŭigis la koncernan rekomendon per alia&lt;ref&gt;«[https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_22_2013.html#kromdeklaro Kromdeklaro pri la nomoj ''Zamenhof'' kaj ''Vaŝington'']». En: «[https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_22_2013.html Rekomendo de la Akademio pri la uzo de propraj nomoj]», 2013&lt;/ref&gt;:
{{Citajxo|La Akademio ĉi-pere nuligas tiun licencan interpreton de la apero de senapostrofaj ''Zamenhof'' kaj ''Vaŝington'' en la Fundamento kaj konstatas, ke tiuj nomformoj estas rigardendaj kiel nur parte esperantigitaj.}}

[[PIV1970]] enhavis la artikolojn '''Vaŝington''' kaj '''Zamenhof'''; [[PIV2002]] kaj la postaj eldonoj havas anstataŭe la titolvortojn '''Vaŝington/o''' kaj '''Zamenhof/o'''.

=== Apostrofado eksternorma ===
Iam oni uzas apostrofon por marki limon inter malsamaj skribsistemoj, ekz‑e inter neasimilita fremda nomo kaj esperantaj finaĵoj: «la Waringhien’a vortaro». Tiucele preferindas uzi la [[streketo]]n, samkiel en aliaj similaj okazoj de malsamsistema limo: «konsultu PIV-on», «la SAT-anoj», «''n''-opo», «''b''-uma cifero» — kaj sekve «Kalocsay-aj poemoj» ktp.

En la [[Londona Biblio]] tia disiga apostrofo estas uzata por apartigi [[homonimo]]jn, ekz‑e
:: bat’o estas dekono de kor’o; dek bat’oj faras ĥomeron, ĉar ĥomero entenas dek bat’ojn ([[Libro de Jeĥezkel|Jeĥ]] 45:14)

El la 3 malnovhebreaj mezurunuoj: ''bat'' ({{lang-he|בַּת|t=baT}}), ''kor'' ({{lang|he|כֹּר|t=kōr}}) kaj ''ĥomer'' ({{lang-he|חֹמֶר|t=ḥōmer}}) la 2 unuaj kolizias kun la esperantaj vortoj ''bato'' kaj ''koro'', tial por apartigi ilin antaŭ la esperanta finaĵo aperas apostrofo; ‹ĥomero› estas senproblema, tial senapostrofa. Tiun uzon de apostrofo multaj gramatikistoj (vd i.a. en [[PMEG]]) malaprobas, kaj rekomendas uzi anstataŭe streketon (do, ''bat-o, kor-o, ĥomero''), aŭ toleri homonimion senmarke (tiel la vortoj aperas en [[PIV2002]] kaj en Vikipedio: ‹[[bato (mezurunuo)]]›, ‹[[koro (mezurunuo)]]›). La disiga uzo de la apostrofo en hebreaĵoj estas speciale malkonvena, ĉar apostrofo ofte estas uzata por transskribi [[alef]]on (kiu en la koncernaj vortoj ne aperas).

[[Dosiero:1915 Vort-teorio 40.jpg|eta|right|Apostrofo apartiganta finaĵojn por morfema analizo: paĝo el «[[Fundamentaj Reguloj de la Vort-teorio en Esperanto]]» de [[René de Saussure]], 1913.]]
En la frua periodo oni uzadis apostrofojn por disigi [[morfemo]]jn en lerniloj kaj prilingvaj verkoj. Ekz‑e en la «[[Fundamenta Krestomatio]]»&lt;ref&gt;En la sekcio «Artikoloj pri Esperanto», la artikolo «El la [[Unua libro]] de la lingvo Esperanto», ĉap. II (p. 249 en la 1ª eldono de 1903; p. 235 en la 18ª eldono de 1992).&lt;/ref&gt;:
:: ''Mi ne sci’as, kie mi las’is mi’a’n baston’o’n'' …

Tiu konfuza maniero nun estas definitive forlasita; anstataŭe en la vortaroj oni uzas la [[oblikvo]]n ‹/›, kiel en la pola gramatiko [[Fundamento de Esperanto|Fundamenta]] — ekz‑e «vapor/ŝip/o».&lt;ref&gt;«[[Fundamenta Gramatiko de Esperanto]]» (1905), Gramatyka pola, Prawidła ogólne, §11, p. 25.&lt;/ref&gt; (La [[Universala Vortaro]] kaj la gramatikoj franca kaj angla uzas tiucele la [[minutsigno]]n: «vapor′ŝip′o».) Kvankam nun, en epoko de riĉa komputila tipografio, eblas uzi pli elegantan pressignon, ekz‑e la mezlinian punkton (U+00B7): «mi·a·n baston·o·n».

(Fakte, la originalo de la Unua Libro anstataŭ apostrofojn havas en tiu frazo malsuprajn vertikalajn streketojn: «Mi ne sciˌas kie mi lasˌis la bastonˌoˌn»; vd la faksimilon de [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Unua_Libro_ru_2nd_ed.djvu/page13-1219px-Unua_Libro_ru_2nd_ed.djvu.jpg pĝ. 13].)

En beletro oni iam uzas apostrofojn por prezenti nenorman, malzorgan elparolon: ''’stas'' (estas), ''s’joro''  (sinjoro), ''’avas''  (havas) ktp; cetere, ''’stas'' iam estas uzata kiel vorto «poezia».

== Apostrofoj kaj citiloj ==
{{vidu ankaŭ|Citilo}}
La grafika formo de la apostrofa [[signobildo]] kolizias kun du formoj de la fermaj citiloj, ‹”› kaj ‹’›. Ambaŭ estas la preferataj en la anglalingva tipografio, kaj sekve forte influas la uzadon internacian kaj (interalie) Esperantan.

Zamenhofo evidente ne opiniis la formon de la citiloj grava trajto de la lingvo, li ne rekomendis iun konkretan formon; en la Fundamento estas sendistinge uzataj 3 formoj, kiujn ni demonstru per frazo el [[FE]] (§27):
# Anstataŭ «la» oni povas ankaŭ diri «l’».
# Anstataŭ „la“ oni povas ankaŭ diri „l’“.
# Anstataŭ “la” oni povas ankaŭ diri “l’”.
La unua formo, «l’», estas la plej bona kaj klara; la dua formo: „l’“, kiun ial ĉi-okaze Zamenhofo preferis en la eldono de 1905, estas malpli facile legebla, sed ankoraŭ akceptebla; la tria formo “l’” estas ĝene konfuza.

Krom tiuj Fundamentaj formoj menciindas du aliaj, ankaŭ iom uzataj en Esperanto.

'''Unue''', la Nederlandaj citiloj „…”, uzataj en «[[Monato (gazeto)|Monato]]» kaj en la Vikipedia [[Vikipedio:Ŝablonoj|ŝablono]] &lt;code&gt;Citajxo&lt;/code&gt; (vd ĝian uzon [[#R4|ĉi-supre]] pri Rim. IV). Malatentaj legantoj konfuzas ilin kun la Fundamenta formo „…“ — sed ili neniam aperas en la Fundamento, kaj fakte neniom pli bonas ol la konfuza tria formo, ĉar la problemaj fermaj citiloj de ili ambaŭ samas: „l’”.

'''Due''', la lingvistoj ofte uzas la anglecajn apostrofajn citilojn por specialaj celoj (por apartigi esprimojn aŭ sencodifinojn ktp), ekz‑e&lt;ref&gt;«[[Lingvo kaj vivo]]», 1989, p. 307.&lt;/ref&gt;:
{{Citajxo|En la tibeta ''kang maj'' (‘neĝ hom’) signifas: ‘homo de la neĝoj’ …}} Tia ambigueco (kiel en la ĵus citita «hom’») malkonvenas al racia lingvo. Zamenhofo en tiaj okazoj uzadis ordinarajn citilojn — kiel en la citita ekzemplo pri „la“, „l’“, aŭ kiel en FE §42:
:: La sufikso «um» ne havas difinitan signifon.
Se oni nepre volas uzi citilojn malpli pezajn, oni povas uzi la angulajn citilojn unupecajn: ‹neĝ hom›.

== Apostrofo en telegrafo, tajpado, Askio ==
En la 5-bitaj telegrafaj kodoj (vd [[Baudot-kodo]]) disponeblis nur unu sola signo por prezenti la apostrofon kaj ĉiujn citilojn; do, al la konfuzo «apostrofo — ferma citilo» aldoniĝis la malferma citilo. Tial la koncerna signo akceptis la neŭtran formon de rekta vertikala streko: &lt;code&gt;'citilo'&lt;/code&gt;. La unua eldono de Askio (tiu de 1963) ĝin heredis de la telegrafaj kodoj.

La tajpiloj disponigis pli riĉan sortimenton da tajpsignoj, iom varian laŭ la landoj kaj lingvoj. La anglalingvaj tajpiloj kutime disponigis la kurbajn apostrofajn citilojn; la lingvoj kun [[diakritaĵo]]j disponigis [[diakrito]]jn, kaj i.a. la maldekstran kaj la dekstran kornojn: ‹&lt;code&gt;`&lt;/code&gt;› kaj ‹&lt;code&gt;´&lt;/code&gt;›. La postaj eldonoj de la Askia normo atentis tiun tradicion, kaj kompletigis la signaron per la (paŝiga) [[maldekstra korno]] (ĉe la [[signonumero]] 96=U+0060); sekve de tio en multaj usonaj printiloj la apostrofo ricevis la oblikvan formon de la [[dekstra korno]] aŭ de [[minutsigno]]. Tio ebligis plurajn uzojn de la apostrofo:
:: &lt;code&gt;it′s&lt;/code&gt; — propra apostrofo
:: &lt;code&gt;`citilo´&lt;/code&gt; — ferma citilo apostrofa
:: &lt;code&gt;6′&lt;/code&gt; — «ses [[futo]]j» en la [[Usona-angla mezur-unua sistemo]]
:: &lt;code&gt;cafe\b′&lt;/code&gt; → &lt;code&gt;café&lt;/code&gt; — [[dekstra korno]] (vd [[retropaŝo]]).

Tamen en la definitiva Askio kaj en ĝiaj etendoj (la 8-bitaj kodoj [[ISO 8859]], [[Unikodo]]) oni revenis al la rekta vertikala apostrofo, kvankam tio estis kritikata&lt;ref&gt;Vidu la koncernan diskuton (anglalingve) en la dissendolisto de la Unikoda laborgrupo: “[https://unicode.org/mail-arch/unicode-ml/Archives-Old/UML018/0092.html Latin-1’s apostrophe, grave accent, acute accent]”.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Evoluo de la apostrofo en Askio&quot;&gt;
ASCII1963-infobox-paths.svg|La frua Askio (1963) kun la neŭtra rekta apostrofo.
Codepage-437.png|La kodpaĝo {{lang|en|“MS DOS Latin US” (OEM 437)}}: la apostrofo kaj la [[malapostrofo]] estas kurbaj (la pozicioj 1:8 kaj 4:1).
USASCII code chart.png|La Usona Askio (1967). Atentu la oblikvajn kornojn ‹&lt;code&gt;`&lt;/code&gt;› kaj ‹&lt;code&gt;´&lt;/code&gt;› (la pozicioj 7:2 kaj 0:6).
Windows-1252-infobox.svg|La kodpaĝo Windows-1252: la apostrofo ree vertikala neŭtra.
&lt;/gallery&gt;

== Apostrofo en Unikodo kaj tekstoprilaboro ==
[[Unikodo]] disponigas 3 apostrofojn (listigitajn en la ordo de signonumeroj):
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! U+0027
| &lt;span style=&quot;font-size:2em; font-family:serif; line-height:1.0&quot;&gt;{{kolorteksto|silver|dom}}'&lt;/span&gt; || Askia apostrofo
|-
! U+02BC
| &lt;span style=&quot;font-size:2em; font-family:serif; line-height:1.0&quot;&gt;{{kolorteksto|silver|hom}}ʼ&lt;/span&gt; || Litera apostrofo
|-
! U+2019
| &lt;span style=&quot;font-size:2em; font-family:serif; line-height:1.0&quot;&gt;{{kolorteksto|silver|pom}}’&lt;/span&gt; || Interpunkcia apostrofo
|}

La '''Askia apostrofo''' estas uzata por enigi tekston per klavaro, ĝi havas diversajn funkciojn en la formalaj lingvoj ([[programlingvo]]j, en [[vikio]]j — ankaŭ en Vikipedio), en neformalaj aŭ malnetaj tekstoj ktp. Tipografie ĝi estas rigardata kiel subnorma kaj neakceptebla.

En la [[tiparo]]j kiuj disponigas ambaŭ neaskiajn apostrofojn, tiuj kutime aspektas idente (havas unu saman [[signobildo]]n). Ili diferencas per sia ''sintaksa klaso''.

'''U+2019''' kaj '''U+0027''' kombinas (aŭ, pli ĝuste, konfuzas) la rolojn de «unupeca ferma ‘citilo&lt;span style=&quot;background-color:gold&quot;&gt;’&lt;/span&gt;» kaj «apostrof&lt;span style=&quot;background-color:gold&quot;&gt;’&lt;/span&gt;». Tiun citilan rolon Unikodo rigardas kiel la ĉefan, kaj klasas la signon ''interpunkcia''. Sekve, duobla musklako sur la vorto «pom’» (aŭ «dom'») en la ĉi-supra tabelo apartigos nur la 3 literojn, sen la apostrofo: «&lt;span style=&quot;background-color:cyan&quot;&gt;pom&lt;/span&gt;’» (resp. «&lt;span style=&quot;background-color:cyan&quot;&gt;dom&lt;/span&gt;'») — samkiel se oni musklakus sur «pom;» (analogia kombino kun alia signo interpunkcia).

'''U+02BC''' estas klasita estkiel ''vortero'', do samkiel la [[litero]]j — tial la nomo «litera apostrofo» ({{lang-en|letter apostrophe}}). Duobla musklako sur la «homʼ» en la 2ª horizontalo apartigos ĉiujn 4 signojn de la vorto: «&lt;span style=&quot;background-color:cyan&quot;&gt;homʼ&lt;/span&gt;».

Evidente, al la gramatika funkcio de la Esperanta apostrofo plej bone konvenas la litera apostrofo U+02BC. Tamen pro la apartaĵoj de la anglalingva tipografio la Unikoda normo rekomendas la apostrofon interpunkcian, ĉar&lt;ref&gt;Unicode® Standard 15.1.0 (2023 Sept. 12). [https://www.unicode.org/versions/Unicode15.0.0/ch06.pdf Chapter 6] (traduko nia).&lt;/ref&gt;
{{Citajxo|… Praktiko {{lang|en|(''an implementation'')}} ne povas kalkuli je tio, ke la teksto de uzanto ĉiam konformas al la diferenco inter tiuj signoj. La teksto povas veni el diversaj fontoj, inklude ĵetojn {{lang|en|(''mappings'')}} el aliaj signokodoj, kiuj ne distingas apostrofojn literajn disde la interpunkciaj aŭ disde la fermaj citiloj unupecaj. En tia okazo, ili ''ĉiuj'' estu prezentataj per U+2019.}}

T.e. malgraŭ la aldono de la malambigua signo «apostrofo litera», oni ĝin ignoru kaj plu konservu la konfuzon de la Vindoza [[CP1252]]. Tiu argumento malmulte sencas por la plimulto da lingvoj, kiuj ja (samkiel Esperanto) plejparte ne uzas la anglajn ‘citilojn apostrofajn’.

Tamen iuj programoj, ekz‑e la [[literumilo]]j, bezonas scii, ĉu koncerna [[skribsigno|signo]] (apostrofo) estas parto de vorto, kiel estas en la angla ''{{lang|en|it’s}}'' aŭ en la franca ''{{lang|fr|c’est}}''. La citita dokumento rekomendas en tia okazo atenti la kuntekston:
{{Citajxo|… Do, la semantiko de U+2019 dependas je kunteksto. Ekz‑e interlitere aŭ intercifere ĝi funkcias kiel enteksta signo interpunkcia kaj ne disigas vortojn aŭ liniojn.}}
[[Dosiero:Quotation &amp; apostrophe.png|eta|Kunpuŝiĝo de apostrofo kaj citilo en teksto anglalingva]]
La rekomendo plene fiaskas por Esperanto kaj multaj aliaj lingvoj, en kiuj la apostrofo aperas fine (aŭ komence) de vorto. Tio eblas ankaŭ anglalingve, tamen tie forigo de vosta apostrofo plej ofte pasas nerimarkite: por angla literumilo {{lang|en|''Ladies’ hats''}} kaj {{lang|en|''Ladies hats''}} estas egale bonaj. Sed literumilon Esperantan la tekstopeco ''Ho mia kor'' (rezultanta el la citila interpreto de ''kor’'' ) devigas signali eraron. Tio estas reala problemo por la [[verkilo]] ''{{lang|en|Writer}}'' de [[LibreOffice]]: kontrolante tekston anglan ĝi apartigas per la ĉi-supra truko la vortojn ''{{lang|en|o’clock}}'' aŭ ''{{lang|en|it’s}}'', sed el ''kor’''  ĝi apartigas nur ''kor'' — kaj eĉ se la literumilo akceptas la vorton ''kor’'' en aŭtonoma reĝimo, tamen vokate el ''{{lang|en|Writer}}'' ĝi neniam ricevos la formon kun interpunkcia apostrofo. Sed la verkilo kaj la literumilo ja kunlaboras bonorde, se ambaŭ uzas la apostrofon literan.&lt;ref&gt;Kaj efektive, la nunaj (skribite je 2026-06-25) Esperanto-pakaĵoj de [[LibreOffice]], [[AbiWord]] kaj Hunspell bonorde akceptas la vortojn apostrofitajn per la litera apostrofo.&lt;/ref&gt;

La plej grava avantaĝo de la interpunkcia apostrofo estas ĝia ĉiea disponeblo: ĝin entenas la normo [[WGL4]], kaj sekve ĉiu grava tiparo komputila. Sed ankaŭ la literan apostrofon oni povas elekti el sufiĉe riĉa aro da [[Tipara familio|tiparaj familioj]]: [[Deĵavuo (tipara superfamilio)|Deĵavuo]], [[Noto (tiparo)|Noto]], [[Arial]], [[Times New Roman]], ''Consolas, Tahoma, Segoe UI, FreeSerif, Liberation''… Tamen ĝi mankas en multaj belaj malnovaj tiparoj, ekz‑e en ''Bodoni MT, Garamond, Georgia, Palatino Linotipe, Verdana''… Sed eĉ en tia okazo inteligenta programo povas uzi signobildon el konvena [[victiparo]].

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Citilo]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|wikt=apostrofo|ReVo=apostr}}
&lt;!--* http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutspelling/pizza {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081017081724/http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutspelling/pizza |date=2008-10-17 }}
* http://www.english.udel.edu/wc/handouts/using_apostrophes.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060212135552/http://www.english.udel.edu/wc/handouts/using_apostrophes.html |date=2006-02-12 }}
* http://www.dreamworld.org/tips/aaa{{404|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}en:Apostrophe Abuser's Anonymou's   en-&gt;eo:Apostrofo _Abuser_'s _Anonymou_'s --&gt;
* [https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/apostrofo/normala_uzo.html PMEG: Normala apostrofado].
* [[Sergio Pokrovskij]]: [https://lingvakritiko.com/2024/04/01/pri-la-apostrofoj-kaj-citiloj-en-esperanto/ Pri apostrofoj kaj citiloj en Esperanto]. (En «[[Lingva kritiko]]».)
* [https://tedclancy.wordpress.com/2015/06/03/which-unicode-character-should-represent-the-english-apostrophe-and-why-the-unicode-committee-is-very-wrong “Which Unicode character should represent the English apostrophe? (And why the Unicode committee is very wrong)”].

{{-}}
[[Kategorio:Ortografio]]
[[Kategorio:Interpunkcio]]
[[Kategorio:Tipografiaj simboloj]]</text>
      <sha1>ewv0yhtyq8dtfgsgm78go0p62mr4dgw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katowice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42586</id>
    <revision>
      <id>9413140</id>
      <parentid>9410090</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:39:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>b</comment>
      <origin>9413140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6422" sha1="9i1jm52jxb9r45tonku684o6f8z3vjz" xml:space="preserve">{{Prisupre|pri=urbo en Pollando|similnoma urbo en Ĉeĥio|Katovice}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Katowice
| germana_nomo = [[Kattowitz]]
| genitivo = Katowic
| bildo= 
{{Pluraj bildoj
 | pozicio     = centre
 | direkto     = vertikala
 | larĝeco = 300
 | dosiero1 = Katowice collage N.jpg
 | dosiero2 = Katowice Collage.JPG
 | piedlinio = Fotomuntaĵo
}}
| bildo-larĝeco     = 300px
| blazono = Katowice Herb.svg
| flago = Katowice Flaga.svg
| mapo = POL Katowice map.svg
| slogano =
| provinco = [[silezia provinco|silezia]]
| distrikto =
| distrikto-rajta = Jes
| komunumo-speco = Urba
| komunumo =
| urba_komunumo = Jes
| estro-titolo = Prezidanto de urbo
| estro = Marcin Krupa
| retpoŝto = prezydent@um.katowice.pl
| nomo-estraro = Urząd Miasta Katowice
| adreso-estraro = ul. Młyńska 4
| poŝtkodo-estraro = 40-098
| telefono-estraro = (032) 259-39-09
| fakso-estraro = (032) 253-79-84
| poŝto-estraro = Urzad_Miasta@um.katowice.pl
| areo = 164.5
| latitudo = 50/15
| longitudo = 19/00
| zomo = 9
| alto = 352
| loĝantaro-dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} 
| loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}}  
| denso = 1928.38
| aglomeraĵo = 3 500 000 ([[Górnośląskie Zagłębie Węglowe]] (GZW))
| tel_antaŭkodo = + (48) 032
| poŝtkodo = 40-001 do 40-999
| aŭtokodo = SK
| TERYT =
| SIMC =
| ĝemelaj_urboj = ([[Ĉeĥio]]) [[Ostrava]]&lt;br /&gt;([[Germanio]]) [[Kolonjo]]&lt;br /&gt;([[Usono]]) [[Mobile]]&lt;br /&gt;([[Francio]]) [[Saint-Étienne]]&lt;br /&gt;([[Danio]]) [[Odense]]&lt;br /&gt;([[Hungario]]) [[Miskolc]]&lt;br /&gt;([[Nederlando]]) [[Groningen (urbo)|Groningen]]&lt;br /&gt;([[Respubliko de Irlando|Irlando]]) Graflando Suda [[Dublino]]
| fondita = [[16-a jarcento]]
| urborajtoj = 1865
| retpaĝaro = http://www.um.katowice.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj = Kategoria:Katowice
}}
'''Katowice''' (jen [[pole]], [[germane]] '''Kattowitz''') estas urbo en [[Pollando]]. Ĝi estas la administra centro de la nuna [[Silezia provinco]]. Ĝis la [[plebiscito en Supra Silezio]] en [[1921]] la urbo je la nomo ''Kattowitz'' apartenis al la germanlingva [[Prusa Silezio|provinco Silezio]] de [[Prusio]] kaj al la [[Germana Regno]], dum la sekvaj 17 jaroj je la nomo ''Kativice'' ĝi apartenis al [[Pollando]], dum la [[Dua Mondmilito]] (1939-1945) denove je sia germana nomo apartenis al Germanio, post la fino de la milito en majo 1945 apartenis al la [[Pola Popola Respubliko]] (oficiale de 1952 ĝis 1989), portante sian polan nomon, krom inter 1953 kaj 1956, kiam ĝi nomiĝis Stalinogród (vidu sube), kaj ekde tiam apartenas al la postkomunisma ŝtato [[Pollando]].

== Vidindaĵoj ==
* [[Ĉielskrapanto (Katowice)|Ĉielskrapanto de Katowice]]
* [[Preĝejo Sankta Mikaelo la Ĉefanĝelo (Katowice)|Preĝejo Sankta Mikaelo la Ĉefanĝelo]]

==Servoj==
* [[Universitato de Silezio en Katowice]]

== Urbopartoj ==
* [[Strato Henryk Dąbrowski (Katowice)|Strato Henryk Dąbrowski]]
&lt;!-- Kiuj estroj??? Kiuj datoj? Funkcioj? Kie estas artikoloj pri la homoj?
== Estroj ==
* [[Henryk Dziewior]]
* [[Piotr Uszok]]
* [[Marcin Krupa]]
--&gt;
== Transporto ==
=== Trajna transporto ===
Katowice havas regulan trajnan konekton kun [[Varsovio]], [[Vroclavo]], sed ankaŭ kun norda parto de Pollando. Tra Katowice veturas ankaŭ internaciaj [[EuroCity]] trajnoj en direkto [[Vieno]] kaj [[Prago]]. Aliaj gravaj trajnoj estas trajnoj en kategorio [[Express InterCity]].

== Internacia kunlaboro ==
* {{flago|Ĉeĥio}} [[Opava]], Ĉeĥio
* {{flago|Ĉeĥio}} [[Ostrava]], Ĉeĥio
* {{flago|Germanio}} [[Kolonjo]], Germanio
* {{flago|Usono}} [[Mobile]], [[Alabamo]], Usono
* {{flago|Francio}} [[Sankta-Stefano]], [[Aŭvernjo-Rodano-Alpoj]], Francio
* {{flago|Danio}} [[Odense]], Danio
* {{flago|Hungario}} [[Miskolc]], Hungario
* {{flago|Nederlando}} [[Groningen (urbo)]], Nederlando
* {{flago|Irlando}} Suda [[Graflando Dublino]], Irlando
* {{flago|Ĉinio}} [[Ŝenjango]], Ĉinio
* {{flago|Slovakio}} [[Košice]], Slovakio
* {{flago|Ukrainio}} [[Donecko]], Ukrainio

== Famuloj ligitaj kun la urbo ==
* [[Zuzanna Bijoch]], pola modelino
* [[Willy Fritsch]], germana teatro- kaj kin-aktoro
* [[Wojciech Kilar]], pola pianisto kaj komponisto
* [[Wojciech Korfanty]], pola nacia gvidanto en [[Supra Silezio]]
* [[Jerzy Kukuczka]], pola montogrimpisto kaj himalajisto
* [[Erich Przywara]], teologo kaj jezuito

==Vidu ankaŭ==
* [[Sileziaj ribeloj]]

== Esperanto ==
En [[1910]] [[Paul Tarnow]], fondinto de la Esperanto-grupo en [[Hannover]] kaj konata samideano, interesigis por la esperantista movado la prezidanton de la tiea direkcio de la [[Germana Regna Fervojo]]. Tiu sinjoro permesis aranĝon de instruado inter la superaj fervojaj oficistoj.

La Societo de Esperanto-Amikoj aranĝis sabate, la 10-an de decembro [[1932]] en la salonego de „Hospiz” sian Zamenhof-Memorfeston kun riĉa programo. Tiun feston ĉeestis ĉirkaŭ 300 personoj. Klopode de la pola konsulejo en [[Moravská Ostrava]] disaŭdigos tiea oficisto Rudolf Z. Kobiela Esperanto-prelegon pere de radiostacio en Katowice la 3-an de aprilo je la 23 h. ĝis la 23 h. 20 m. s.t. „Pol-Pomeranio kaj Gdynia”.

En [[1933]] okazis publika prelego antaŭ ĉirkaŭ 250 personoj de [[Kola Ajayi]]. La prelego estis senpere tradukata en la polan kaj germanan lingvojn. Ĝi estis organizita de fratoj [[Fethke]] el [[Bydgoszcz]].

&lt;gallery&gt;
Dosiero:Spodek.4.jpg|&lt;!-- eta|maldekstra|180px| --&gt;Katowice, Spodek
Dosiero:At Katowice 2024 240.jpg|muzeo de Silezio
Dosiero:Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach (4).jpg|la urba katedralo
Dosiero:Katowice Rynek - memortabulo pri heroaj defendintoj de la urbo.jpg
&lt;/gallery&gt;

==Dua Mondmilito==
30.11.1939: Marta Czernigiewicz, reveninta de [[Silezio]] al [[Zuriko]] raportis interalie pri Katowice, kie en ĉiuj loĝejoj okazis revizioj, en la malplenaj ekloĝis germanoj, [[aresto]]j okazas ĉiutage nokte kaj homoj [[malaperigo|pereas senspure]], ĉiuj polaj kaj judaj [[vendejo]]j estas detruataj.

==Interesaĵoj==
* 10.12.1956: Katowice revenis al sia nomo - de la 9-a de marto 1953 la urbo eknomiĝis Stalinogród — reveno al la historia nomo eblis post kritiko de la [[kulto al personeco]] kaj [[stalinismo]] februare 1956

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})
* [http://www.portal.katowice.pl/ urba portalo]

{{projektoj}}
{{Navigilo Pollando}}
{{Ĝermo|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

&lt;!--[[Kategorio:Katowice| ]] ne ekzistas --&gt;
[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>9i1jm52jxb9r45tonku684o6f8z3vjz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413141</id>
      <parentid>9413140</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:40:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Esperanto */</comment>
      <origin>9413141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6456" sha1="3bk86dg6zlo2eeq0qwavdecnkuirfwc" xml:space="preserve">{{Prisupre|pri=urbo en Pollando|similnoma urbo en Ĉeĥio|Katovice}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Katowice
| germana_nomo = [[Kattowitz]]
| genitivo = Katowic
| bildo= 
{{Pluraj bildoj
 | pozicio     = centre
 | direkto     = vertikala
 | larĝeco = 300
 | dosiero1 = Katowice collage N.jpg
 | dosiero2 = Katowice Collage.JPG
 | piedlinio = Fotomuntaĵo
}}
| bildo-larĝeco     = 300px
| blazono = Katowice Herb.svg
| flago = Katowice Flaga.svg
| mapo = POL Katowice map.svg
| slogano =
| provinco = [[silezia provinco|silezia]]
| distrikto =
| distrikto-rajta = Jes
| komunumo-speco = Urba
| komunumo =
| urba_komunumo = Jes
| estro-titolo = Prezidanto de urbo
| estro = Marcin Krupa
| retpoŝto = prezydent@um.katowice.pl
| nomo-estraro = Urząd Miasta Katowice
| adreso-estraro = ul. Młyńska 4
| poŝtkodo-estraro = 40-098
| telefono-estraro = (032) 259-39-09
| fakso-estraro = (032) 253-79-84
| poŝto-estraro = Urzad_Miasta@um.katowice.pl
| areo = 164.5
| latitudo = 50/15
| longitudo = 19/00
| zomo = 9
| alto = 352
| loĝantaro-dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} 
| loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}}  
| denso = 1928.38
| aglomeraĵo = 3 500 000 ([[Górnośląskie Zagłębie Węglowe]] (GZW))
| tel_antaŭkodo = + (48) 032
| poŝtkodo = 40-001 do 40-999
| aŭtokodo = SK
| TERYT =
| SIMC =
| ĝemelaj_urboj = ([[Ĉeĥio]]) [[Ostrava]]&lt;br /&gt;([[Germanio]]) [[Kolonjo]]&lt;br /&gt;([[Usono]]) [[Mobile]]&lt;br /&gt;([[Francio]]) [[Saint-Étienne]]&lt;br /&gt;([[Danio]]) [[Odense]]&lt;br /&gt;([[Hungario]]) [[Miskolc]]&lt;br /&gt;([[Nederlando]]) [[Groningen (urbo)|Groningen]]&lt;br /&gt;([[Respubliko de Irlando|Irlando]]) Graflando Suda [[Dublino]]
| fondita = [[16-a jarcento]]
| urborajtoj = 1865
| retpaĝaro = http://www.um.katowice.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj = Kategoria:Katowice
}}
'''Katowice''' (jen [[pole]], [[germane]] '''Kattowitz''') estas urbo en [[Pollando]]. Ĝi estas la administra centro de la nuna [[Silezia provinco]]. Ĝis la [[plebiscito en Supra Silezio]] en [[1921]] la urbo je la nomo ''Kattowitz'' apartenis al la germanlingva [[Prusa Silezio|provinco Silezio]] de [[Prusio]] kaj al la [[Germana Regno]], dum la sekvaj 17 jaroj je la nomo ''Kativice'' ĝi apartenis al [[Pollando]], dum la [[Dua Mondmilito]] (1939-1945) denove je sia germana nomo apartenis al Germanio, post la fino de la milito en majo 1945 apartenis al la [[Pola Popola Respubliko]] (oficiale de 1952 ĝis 1989), portante sian polan nomon, krom inter 1953 kaj 1956, kiam ĝi nomiĝis Stalinogród (vidu sube), kaj ekde tiam apartenas al la postkomunisma ŝtato [[Pollando]].

== Vidindaĵoj ==
* [[Ĉielskrapanto (Katowice)|Ĉielskrapanto de Katowice]]
* [[Preĝejo Sankta Mikaelo la Ĉefanĝelo (Katowice)|Preĝejo Sankta Mikaelo la Ĉefanĝelo]]

==Servoj==
* [[Universitato de Silezio en Katowice]]

== Urbopartoj ==
* [[Strato Henryk Dąbrowski (Katowice)|Strato Henryk Dąbrowski]]
&lt;!-- Kiuj estroj??? Kiuj datoj? Funkcioj? Kie estas artikoloj pri la homoj?
== Estroj ==
* [[Henryk Dziewior]]
* [[Piotr Uszok]]
* [[Marcin Krupa]]
--&gt;
== Transporto ==
=== Trajna transporto ===
Katowice havas regulan trajnan konekton kun [[Varsovio]], [[Vroclavo]], sed ankaŭ kun norda parto de Pollando. Tra Katowice veturas ankaŭ internaciaj [[EuroCity]] trajnoj en direkto [[Vieno]] kaj [[Prago]]. Aliaj gravaj trajnoj estas trajnoj en kategorio [[Express InterCity]].

== Internacia kunlaboro ==
* {{flago|Ĉeĥio}} [[Opava]], Ĉeĥio
* {{flago|Ĉeĥio}} [[Ostrava]], Ĉeĥio
* {{flago|Germanio}} [[Kolonjo]], Germanio
* {{flago|Usono}} [[Mobile]], [[Alabamo]], Usono
* {{flago|Francio}} [[Sankta-Stefano]], [[Aŭvernjo-Rodano-Alpoj]], Francio
* {{flago|Danio}} [[Odense]], Danio
* {{flago|Hungario}} [[Miskolc]], Hungario
* {{flago|Nederlando}} [[Groningen (urbo)]], Nederlando
* {{flago|Irlando}} Suda [[Graflando Dublino]], Irlando
* {{flago|Ĉinio}} [[Ŝenjango]], Ĉinio
* {{flago|Slovakio}} [[Košice]], Slovakio
* {{flago|Ukrainio}} [[Donecko]], Ukrainio

== Famuloj ligitaj kun la urbo ==
* [[Zuzanna Bijoch]], pola modelino
* [[Willy Fritsch]], germana teatro- kaj kin-aktoro
* [[Wojciech Kilar]], pola pianisto kaj komponisto
* [[Wojciech Korfanty]], pola nacia gvidanto en [[Supra Silezio]]
* [[Jerzy Kukuczka]], pola montogrimpisto kaj himalajisto
* [[Erich Przywara]], teologo kaj jezuito

==Vidu ankaŭ==
* [[Sileziaj ribeloj]]

== Esperanto ==
En [[1910]] [[Paul Tarnow]], fondinto de la Esperanto-grupo en [[Hannover]] kaj konata samideano, interesigis por la esperantista movado la prezidanton de la tiea direkcio de la [[Germana Regna Fervojo]]. Tiu sinjoro permesis aranĝon de instruado inter la superaj fervojaj oficistoj.

La Societo de Esperanto-Amikoj aranĝis sabate, la 10-an de decembro [[1932]] en la salonego de „Hospiz” sian Zamenhof-Memorfeston kun riĉa programo. Tiun feston ĉeestis ĉirkaŭ 300 personoj. Klopode de la pola konsulejo en [[Moravská Ostrava]] disaŭdigos tiea oficisto Rudolf Z. Kobiela Esperanto-prelegon pere de radiostacio en Katowice la 3-an de aprilo je la 23 h. ĝis la 23 h. 20 m. s.t. „Pol-Pomeranio kaj Gdynia”.

En [[1933]] okazis publika prelego antaŭ ĉirkaŭ 250 personoj de [[Kola Ajayi]]. La prelego estis senpere tradukata en la polan kaj germanan lingvojn. Ĝi estis organizita de fratoj [[Fethke]] el [[Bydgoszcz]].

&lt;gallery&gt;
Dosiero:Spodek.4.jpg|&lt;!-- eta|maldekstra|180px| --&gt;Katowice, Spodek
Dosiero:At Katowice 2024 240.jpg|muzeo de Silezio
Dosiero:Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach (4).jpg|la urba katedralo
Dosiero:Katowice Rynek - memortabulo pri heroaj defendintoj de la urbo.jpg|memortabulo pri urbaj defendintoj
&lt;/gallery&gt;

==Dua Mondmilito==
30.11.1939: Marta Czernigiewicz, reveninta de [[Silezio]] al [[Zuriko]] raportis interalie pri Katowice, kie en ĉiuj loĝejoj okazis revizioj, en la malplenaj ekloĝis germanoj, [[aresto]]j okazas ĉiutage nokte kaj homoj [[malaperigo|pereas senspure]], ĉiuj polaj kaj judaj [[vendejo]]j estas detruataj.

==Interesaĵoj==
* 10.12.1956: Katowice revenis al sia nomo - de la 9-a de marto 1953 la urbo eknomiĝis Stalinogród — reveno al la historia nomo eblis post kritiko de la [[kulto al personeco]] kaj [[stalinismo]] februare 1956

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})
* [http://www.portal.katowice.pl/ urba portalo]

{{projektoj}}
{{Navigilo Pollando}}
{{Ĝermo|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

&lt;!--[[Kategorio:Katowice| ]] ne ekzistas --&gt;
[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>3bk86dg6zlo2eeq0qwavdecnkuirfwc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413142</id>
      <parentid>9413141</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:41:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Esperanto */</comment>
      <origin>9413142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6466" sha1="5u389ajfz4okxyjm3lz1fh2bgmxw0p8" xml:space="preserve">{{Prisupre|pri=urbo en Pollando|similnoma urbo en Ĉeĥio|Katovice}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Katowice
| germana_nomo = [[Kattowitz]]
| genitivo = Katowic
| bildo= 
{{Pluraj bildoj
 | pozicio     = centre
 | direkto     = vertikala
 | larĝeco = 300
 | dosiero1 = Katowice collage N.jpg
 | dosiero2 = Katowice Collage.JPG
 | piedlinio = Fotomuntaĵo
}}
| bildo-larĝeco     = 300px
| blazono = Katowice Herb.svg
| flago = Katowice Flaga.svg
| mapo = POL Katowice map.svg
| slogano =
| provinco = [[silezia provinco|silezia]]
| distrikto =
| distrikto-rajta = Jes
| komunumo-speco = Urba
| komunumo =
| urba_komunumo = Jes
| estro-titolo = Prezidanto de urbo
| estro = Marcin Krupa
| retpoŝto = prezydent@um.katowice.pl
| nomo-estraro = Urząd Miasta Katowice
| adreso-estraro = ul. Młyńska 4
| poŝtkodo-estraro = 40-098
| telefono-estraro = (032) 259-39-09
| fakso-estraro = (032) 253-79-84
| poŝto-estraro = Urzad_Miasta@um.katowice.pl
| areo = 164.5
| latitudo = 50/15
| longitudo = 19/00
| zomo = 9
| alto = 352
| loĝantaro-dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} 
| loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}}  
| denso = 1928.38
| aglomeraĵo = 3 500 000 ([[Górnośląskie Zagłębie Węglowe]] (GZW))
| tel_antaŭkodo = + (48) 032
| poŝtkodo = 40-001 do 40-999
| aŭtokodo = SK
| TERYT =
| SIMC =
| ĝemelaj_urboj = ([[Ĉeĥio]]) [[Ostrava]]&lt;br /&gt;([[Germanio]]) [[Kolonjo]]&lt;br /&gt;([[Usono]]) [[Mobile]]&lt;br /&gt;([[Francio]]) [[Saint-Étienne]]&lt;br /&gt;([[Danio]]) [[Odense]]&lt;br /&gt;([[Hungario]]) [[Miskolc]]&lt;br /&gt;([[Nederlando]]) [[Groningen (urbo)|Groningen]]&lt;br /&gt;([[Respubliko de Irlando|Irlando]]) Graflando Suda [[Dublino]]
| fondita = [[16-a jarcento]]
| urborajtoj = 1865
| retpaĝaro = http://www.um.katowice.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj = Kategoria:Katowice
}}
'''Katowice''' (jen [[pole]], [[germane]] '''Kattowitz''') estas urbo en [[Pollando]]. Ĝi estas la administra centro de la nuna [[Silezia provinco]]. Ĝis la [[plebiscito en Supra Silezio]] en [[1921]] la urbo je la nomo ''Kattowitz'' apartenis al la germanlingva [[Prusa Silezio|provinco Silezio]] de [[Prusio]] kaj al la [[Germana Regno]], dum la sekvaj 17 jaroj je la nomo ''Kativice'' ĝi apartenis al [[Pollando]], dum la [[Dua Mondmilito]] (1939-1945) denove je sia germana nomo apartenis al Germanio, post la fino de la milito en majo 1945 apartenis al la [[Pola Popola Respubliko]] (oficiale de 1952 ĝis 1989), portante sian polan nomon, krom inter 1953 kaj 1956, kiam ĝi nomiĝis Stalinogród (vidu sube), kaj ekde tiam apartenas al la postkomunisma ŝtato [[Pollando]].

== Vidindaĵoj ==
* [[Ĉielskrapanto (Katowice)|Ĉielskrapanto de Katowice]]
* [[Preĝejo Sankta Mikaelo la Ĉefanĝelo (Katowice)|Preĝejo Sankta Mikaelo la Ĉefanĝelo]]

==Servoj==
* [[Universitato de Silezio en Katowice]]

== Urbopartoj ==
* [[Strato Henryk Dąbrowski (Katowice)|Strato Henryk Dąbrowski]]
&lt;!-- Kiuj estroj??? Kiuj datoj? Funkcioj? Kie estas artikoloj pri la homoj?
== Estroj ==
* [[Henryk Dziewior]]
* [[Piotr Uszok]]
* [[Marcin Krupa]]
--&gt;
== Transporto ==
=== Trajna transporto ===
Katowice havas regulan trajnan konekton kun [[Varsovio]], [[Vroclavo]], sed ankaŭ kun norda parto de Pollando. Tra Katowice veturas ankaŭ internaciaj [[EuroCity]] trajnoj en direkto [[Vieno]] kaj [[Prago]]. Aliaj gravaj trajnoj estas trajnoj en kategorio [[Express InterCity]].

== Internacia kunlaboro ==
* {{flago|Ĉeĥio}} [[Opava]], Ĉeĥio
* {{flago|Ĉeĥio}} [[Ostrava]], Ĉeĥio
* {{flago|Germanio}} [[Kolonjo]], Germanio
* {{flago|Usono}} [[Mobile]], [[Alabamo]], Usono
* {{flago|Francio}} [[Sankta-Stefano]], [[Aŭvernjo-Rodano-Alpoj]], Francio
* {{flago|Danio}} [[Odense]], Danio
* {{flago|Hungario}} [[Miskolc]], Hungario
* {{flago|Nederlando}} [[Groningen (urbo)]], Nederlando
* {{flago|Irlando}} Suda [[Graflando Dublino]], Irlando
* {{flago|Ĉinio}} [[Ŝenjango]], Ĉinio
* {{flago|Slovakio}} [[Košice]], Slovakio
* {{flago|Ukrainio}} [[Donecko]], Ukrainio

== Famuloj ligitaj kun la urbo ==
* [[Zuzanna Bijoch]], pola modelino
* [[Willy Fritsch]], germana teatro- kaj kin-aktoro
* [[Wojciech Kilar]], pola pianisto kaj komponisto
* [[Wojciech Korfanty]], pola nacia gvidanto en [[Supra Silezio]]
* [[Jerzy Kukuczka]], pola montogrimpisto kaj himalajisto
* [[Erich Przywara]], teologo kaj jezuito

==Vidu ankaŭ==
* [[Sileziaj ribeloj]]

== Esperanto ==
En [[1910]] [[Paul Tarnow]], fondinto de la Esperanto-grupo en [[Hannover]] kaj konata samideano, interesigis por la esperantista movado la prezidanton de la tiea direkcio de la [[Germana Regna Fervojo]]. Tiu sinjoro permesis aranĝon de instruado inter la superaj fervojaj oficistoj.

La Societo de Esperanto-Amikoj aranĝis sabate, la 10-an de decembro [[1932]] en la salonego de „Hospiz” sian Zamenhof-Memorfeston kun riĉa programo. Tiun feston ĉeestis ĉirkaŭ 300 personoj. Klopode de la pola konsulejo en [[Moravská Ostrava]] disaŭdigos tiea oficisto Rudolf Z. Kobiela Esperanto-prelegon pere de radiostacio en Katowice la 3-an de aprilo je la 23 h. ĝis la 23 h. 20 m. s.t. „Pol-Pomeranio kaj Gdynia”.

En [[1933]] okazis publika prelego antaŭ ĉirkaŭ 250 personoj de [[Kola Ajayi]]. La prelego estis senpere tradukata en la polan kaj germanan lingvojn. Ĝi estis organizita de fratoj [[Fethke]] el [[Bydgoszcz]].

&lt;gallery&gt;
Dosiero:Spodek.4.jpg|&lt;!-- eta|maldekstra|180px| --&gt;Katowice, Spodek
Dosiero:At Katowice 2024 240.jpg|muzeo de Silezio
Dosiero:Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach (4).jpg|la urba katedralo
Dosiero:Katowice Rynek - memortabulo pri heroaj defendintoj de la urbo.jpg|&lt;small&gt;tabulo pri urbaj defendintoj&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;

==Dua Mondmilito==
30.11.1939: Marta Czernigiewicz, reveninta de [[Silezio]] al [[Zuriko]] raportis interalie pri Katowice, kie en ĉiuj loĝejoj okazis revizioj, en la malplenaj ekloĝis germanoj, [[aresto]]j okazas ĉiutage nokte kaj homoj [[malaperigo|pereas senspure]], ĉiuj polaj kaj judaj [[vendejo]]j estas detruataj.

==Interesaĵoj==
* 10.12.1956: Katowice revenis al sia nomo - de la 9-a de marto 1953 la urbo eknomiĝis Stalinogród — reveno al la historia nomo eblis post kritiko de la [[kulto al personeco]] kaj [[stalinismo]] februare 1956

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})
* [http://www.portal.katowice.pl/ urba portalo]

{{projektoj}}
{{Navigilo Pollando}}
{{Ĝermo|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

&lt;!--[[Kategorio:Katowice| ]] ne ekzistas --&gt;
[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>5u389ajfz4okxyjm3lz1fh2bgmxw0p8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harold Brown</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44103</id>
    <revision>
      <id>9412392</id>
      <parentid>9349292</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3131" sha1="1ep4bdaxf7kl3im4gsauunh7x8bt2ts" xml:space="preserve">{{Sen fontoj|temo =  |dato = aprilo 2026 |komento = kredeble nekontrolita AI-aĵo}}
{{informkesto homo
|dato de morto=[[10-an de marto]] [[2004]]
}}
'''Harold BROWN''' (naskiĝis 1925, mortis 2004) estis angla esperantisto kaj verkisto. Post la pensiiĝo, li en 1985 translokiĝis de [[Londono]], kie li antaŭe estis unu le la motoroj de la [[Londona Esperanto-klubo|Esperanto-klubo]], al Svedio kaj sekve loĝis en Högsby dum 19 jaroj. Li verkis multajn librojn, teatraĵojn kaj artikolojn en Esperanto kaj prelegis pri literaturo. Unu el multaj ekzemploj estas ''Eduko Danĝera - kaj aliaj teatraĵoj'', eldonita je la centjariĝo de [[Sveda Esperanto-Federacio]], en 2006. Lia teatraĵo ''La Pesto'' estas tradukita en plurajn lingvojn. Li mortis la 10-an de marto 2004 post denova apopleksio. 

Harold rapide lernis la svedan, kio ebligis al li enprofundiĝi en svedan gazetaron kaj facile moviĝi en la nova lando. Li ekkonis la svedan tiomgrade, ke li kune kun sia amikino [[Kerstin Rohdin]], tradukis al Esperanto: ”[[Emilo de Smolando]]” kaj kontribuis al la traduko de ”[[La fratoj Leonkoro]]” de [[Astrid Lindgren]], kiujn oni konsideras perloj de sveda literaturo. 

Kune kun Kerstin, li faris plurajn vojaĝojn al diversaj eŭropaj kaj ekstereŭropaj landoj. Ili vizitis ankaŭ plurajn lokojn en de li tre ŝatata Svedio. Kvarope, kune kun amika geedza paro el Japanio ili denove vizitis plurajn vidindaĵojn vaste tra Svedio. De ĝi ekestis raportaĵo de Kerstin kaj Harold: ”Svedio du bildoj”. Harold planis verki aliajn librojn. Unu antaŭanoncitan li titolis ”Barelo malplena”. 

Li verkis ankaŭ anglalingve; poemojn, foje tradukante ion interesan al la sveda. Lia membiografio, angle nur distribuita en malgranda kvanto, por amikoj kaj aparte lia filo Mark, titoliĝis: ''”Five self portraits”'' (Kvin aŭtoportretoj). Mem li verkis ankaŭ po du ĉapitrojn en la sveda kaj Esperanto. Dua lia anglalingva libro: ''”Always summer”'' (Ĉiam somero) ampleksas ĉ. 100 paĝojn. Kerstin intencas ilin eldoni. Ambaŭ rilatas la arton vivi kaj estas verkitaj en flua, facila angla lingvo. 

== Verkaro ==

* '''La Pesto''' (The Plague): Mallonga, tre fama dupersona dramo pri homa morteco kaj espero en kafejo dum [[kvaranteno]].

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://kerstin-rohdin-and-harold-brown.jimdosite.com oficiala retejo de Kerstin Rohdin kaj Harold Brown]
* [[Zofia Banet-Fornalowa]]: [https://kerstin-rohdin-and-harold-brown.jimdosite.com/pri-ni-about-us-om-oss/ artikolo &quot;Kontribuo de Harold Brown al Esperanto-teatro&quot; en tiu retejo]
* [https://docplayer.es/46194147-Emilo-de-smolando-astrid-lindgren-emilo-de-smolando-inko.html la romano ''Emilo de Smolando'' en Esperanto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230822151106/https://docplayer.es/46194147-Emilo-de-smolando-astrid-lindgren-emilo-de-smolando-inko.html |date=2023-08-22 }}

{{DEFAŬLTORDIGO:Brown, Harold}}
[[Kategorio:Anglaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Britaj esperantistoj]] &lt;!-- La artikolo ankaŭ enordiĝu en tiu, tegmenta, kategorio, por ke oni pli facile trovu ĝin ! --&gt;
[[Kategorio:Svedaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>1ep4bdaxf7kl3im4gsauunh7x8bt2ts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexis de Tocqueville</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48848</id>
    <revision>
      <id>9412590</id>
      <parentid>9398600</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3541" sha1="q3rvj4wclxyrl85rd479qvv55m2rsyh" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo|priskribo =''Alexis de Tocqueville'',&lt;br&gt; pentraĵo de [[Théodore Chassériau]], 1850}}
[[Dosiero:Tocqueville by Daumier.jpg|eta|220px|Karikaturo, [[Honoré Daumier]], 1849.]]
&lt;!--[[Dosiero:Alexis de tocqueville.jpg|eta|maldekstra|]]--&gt;
[[Dosiero:Cloître sainte Constance (lycée Fabert de Metz).JPG|eta|250px|La Fabert Lernejo en [[Metz]], tie Tocqueville studis dum la jaroj 1817 ĝis 1823]]
[[Dosiero:Commission révision Constitution 1851.JPG|eta|250px|maldekstra|Tocqueville en la jaro 1851 partoprenis en la Komisio de la [[Nacia Asembleo (Francio)|Nacia Asembleo]] pri la ŝanĝoj en la [[Konstitucio]].]]
'''Alexis Charles Henri Clérel De TOCQUEVILLE''' [alɛksi ʃaʁl ɑ̃ʁi kleʁɛl də tɔkvil] (naskiĝis {{naskiĝdato|1805|7|29}} en [[Verneuil-sur-Seine]] ([[Île-de-France]]), mortis {{mortodato|1859|4|16}} en [[Cannes]]) estis [[francio|franca]] [[politikisto|politika filozofo]] kaj [[historiisto]].

== Vivo ==
Post kiam Tocqueville finis sian studadon de [[jurscienco]], li iĝis juĝisto en [[1826]] en [[Versailles]]. En [[1831]] komisiis lin la registaro studi la juran sistemon kaj la [[punado]]n en [[Usono]].

El la spertoj dum la vojaĝo rezultis lia fama verkaĵo ''[[De la démocratie en Amérique]]'' (pri [[Demokratio]] en [[Ameriko]] en du [[volumo]]j, eldonitaj en [[Parizo]]). La unua volumo aperis en januaro de [[1835]] en sub 500 ekzempleroj, sed jam junie aperis la dua eldono. La 8-a eldono aperis la 20-an de aprilo de [[1840]] en la franca kaj angla kaj entenas la duan volumon de liaj esploroj.

''[[De la démocratie en Amérique]]'' priskribas la demokration en kunteksto de la [[civila socio]]. La libro ricevas en [[1836]] la premion Montyon de la [[Académie française|Franca Akademio]], kies ano li iĝis en [[1841]].

Inter [[1839]] kaj [[1848]], Alexis de Tocqueville apartenis kiel parlamentano al la modera [[opozicio]]. Post la [[Revolucio de 1848]], li batalis kontraŭ la [[socialismo]] kaj apogis la [[monarkio]]n. Kiel ano de la leĝodona asembleo, li transprenis en [[1849]] eksteraferan oficon. Li retiriĝis, kiam [[Napoleono la 3-a]] trofortiĝis.

Kiel lasta defendanto de la [[parlamentismo]], li opoziciis forte kontraŭ la prezidenta politiko. Li estis [[aresto|arestita]] la 2-an de decembro de [[1851]]. Li poste retiriĝis al la privata vivo.

== Tocqueville-efekto ==
La [[Tocqueville-efekto]] priskribas fenomenon el la verko ''[[De la démocratie en Amérique]]'' pri la [[sociologio]] ([[socia psikologio]]).

== Vidu ankaŭ ==
* [[Liberalismo]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|q=Alexis de Tocqueville}}
* http://www.tocqueville.org &lt;!-- en:''The Alexis de Tocqueville Tour''   en-&gt;eo:''La Alexis de TOCQUEVILLE _Tour_''     en:In Search of Tocqueville's Democracy in America   en-&gt;eo:(In, En) Serĉi (da, de) _Tocqueville_'s Demokratio (in, en) Ameriko     es:www.tocqueville.org     de:Tocqueville.org --&gt;
* http://xroads.virginia.edu/~HYPER/DETOC/home.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/19970411230018/http://xroads.virginia.edu/~HYPER/DETOC/home.html |date=1997-04-11 }} &lt;!-- en:Democracy in America   en-&gt;eo:Demokratio (in, en) Ameriko     de:„Democracy in America“ --&gt;
* http://www.gradesaver.com/author/alexis-tocqueville &lt;!-- en:ClassicNotes: Alexis de Tocqueville   en-&gt;eo:_ClassicNotes_: Alexis de TOCQUEVILLE --&gt;

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Tocqueville, Alexis de}}

[[Kategorio:Francaj filozofoj]]
[[Kategorio:Francaj verkistoj]]
[[Kategorio:Francaj historiistoj]]
[[Kategorio:Membroj de la Franca Akademio]]</text>
      <sha1>q3rvj4wclxyrl85rd479qvv55m2rsyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝultro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51575</id>
    <revision>
      <id>9412762</id>
      <parentid>9071297</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DidCORN</username>
        <id>34571</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vidu ankaŭ; ne plu ĝermo</comment>
      <origin>9412762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1426" sha1="huvawi3p4lygeqsl2zh2q0iq9q4gyba" xml:space="preserve">{{Informkesto anatomio
|nomo             = Ŝultro
|latine           = articulatio humeri
|GraySubject      = 81
|GrayPage         = 313
|dosiero          = Gray327.png
|priskribo        = Anatomia bildo de ŝultro
|larĝo            = 
|dosiero2         = 
|priskribo2       = 
|mapo             = 
|mapPoz           = 
|mapoPriskribo    = 
|prekurzoro       = 
|sistemo          = 
|sanga vaskulo    = 
|vejno            = 
|nervo            = 
|limfo            = 
|MeshName         = 
|MeshNumber       = 
}}
'''Ŝultro''' estas [[artiko]] komponata de tri [[osto]]j: la [[klaviklo]], la [[skapolo]] kaj la [[humero]]. Ĝi estas la konektpunkto de la [[torso]] al la [[brako]].

La alto de [[postkolo]] ĉe bestoj preskaŭ egalas al alto de ŝultro, tiel ĝi estas karakteriza por mamuloj (brutoj, ursoj, vulpoj ktp.), kvarpiede irantoj.

== Proverbo ==
Ekzistas [[proverbo]] pri ŝultro en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Lernu |alirdato=2009-03-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}&lt;/ref&gt;:
* {{citaĵo|'' Li sidas en ŝuldoj ĝis super la ŝultroj. ''}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu anǔka ==
{{Projektoj|q=Ŝultro|ReVo=sxultr}}
* [[Akselo]]
* [[Deltoido]]
* [[Ŝultra artiko]]

[[Kategorio:Homa anatomio]]</text>
      <sha1>huvawi3p4lygeqsl2zh2q0iq9q4gyba</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412763</id>
      <parentid>9412762</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DidCORN</username>
        <id>34571</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Vidu anǔka */</comment>
      <origin>9412763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1446" sha1="82f5swr15530iksnewkwk8rzulftuem" xml:space="preserve">{{Informkesto anatomio
|nomo             = Ŝultro
|latine           = articulatio humeri
|GraySubject      = 81
|GrayPage         = 313
|dosiero          = Gray327.png
|priskribo        = Anatomia bildo de ŝultro
|larĝo            = 
|dosiero2         = 
|priskribo2       = 
|mapo             = 
|mapPoz           = 
|mapoPriskribo    = 
|prekurzoro       = 
|sistemo          = 
|sanga vaskulo    = 
|vejno            = 
|nervo            = 
|limfo            = 
|MeshName         = 
|MeshNumber       = 
}}
'''Ŝultro''' estas [[artiko]] komponata de tri [[osto]]j: la [[klaviklo]], la [[skapolo]] kaj la [[humero]]. Ĝi estas la konektpunkto de la [[torso]] al la [[brako]].

La alto de [[postkolo]] ĉe bestoj preskaŭ egalas al alto de ŝultro, tiel ĝi estas karakteriza por mamuloj (brutoj, ursoj, vulpoj ktp.), kvarpiede irantoj.

== Proverbo ==
Ekzistas [[proverbo]] pri ŝultro en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Lernu |alirdato=2009-03-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}&lt;/ref&gt;:
* {{citaĵo|'' Li sidas en ŝuldoj ĝis super la ŝultroj. ''}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu anǔka ==
{{Projektoj|q=Ŝultro|ReVo=sxultr}}
* [[Akselo]]
* [[Deltoido (anatomio)|Deltoido]]
* [[Ŝultra artiko]]

[[Kategorio:Homa anatomio]]</text>
      <sha1>82f5swr15530iksnewkwk8rzulftuem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heŭristiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59689</id>
    <revision>
      <id>9412851</id>
      <parentid>9092576</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T02:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1390" sha1="70tagg9jhnt7zvu7a0rzbkktmzak3vf" xml:space="preserve">En nuntempa lingvouzado '''heŭristiko''' plejofte referencas al la koncepto pri «'''instinkta nekonscia rezonŝparvojo'''» de la famaj psikologoj [[Daniel Kahneman]] kaj [[Amos Tversky]].

Alie, la '''heŭristiko''' (de la greka heuriskein: trovi aŭ lerni) estas t.n. metoda [[scienco]]. Tio signifas ke oni sisteme laboras por fari malkovrojn.

Heŭristiko ankaŭ estas (praktika) regulo, kiu zorgas ke malpli [[operacio]]j necesas por solvo de problemo. En tiu senco ĝi estas pli konata kiel [[mnemoniko|mnemonikaĵo]] aŭ memorhelpilo. Oni povas ankaŭ erare uzi heŭristikojn (ekz: famaj aŭ sukcesplenaj homoj pli rapide pravas ol nekonataj homoj). La plejmulton de la heŭristikoj ni uzas implicite (senkonscie).

== Vidu ankaŭ ==
* [[Empiriismo]]
* [[Prov-eraro]]
* [[analitikiga artifiko]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|ReVo=heuxristik}}
* http://greenlightwiki.com/heuristic {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160709115154/http://greenlightwiki.com/heuristic |date=2016-07-09 }} Heŭristika vikio
* https://web.archive.org/web/20020216093049/http://www.geocities.com/francorbusetti/index.html Heŭristiko kaj [[artefarita intelekto]] en [[financo]] kaj [[investado]]
* http://www.cambridge.org &lt;!-- Kembriĝo (Britio) Universitato Premi --&gt;
* http://www.cs.berkeley.edu/~russell/aima.html

[[Kategorio:Heŭristiko| ]]
[[Kategorio:Metodoj de problem-solvado]]</text>
      <sha1>70tagg9jhnt7zvu7a0rzbkktmzak3vf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hentajo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68241</id>
    <revision>
      <id>9412769</id>
      <parentid>9389405</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T22:32:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6268" sha1="92shhdfb5nscti1kujsrwufbaklhyru" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=Aliseksema reprezento de hentajo}}
&lt;!--[[Dosiero:Hentai - yuuree-redraw.jpg|eta|Aliseksema reprezento de hentajo|248x248ra]]--&gt;
[[Dosiero:Hentai in jp.gif|eta|206x206ra|&quot;Hentajo&quot; en kanĝia skribo]]
'''Hentajo''' ([[Japana lingvo|japane]]: 変態 aŭ ヘンタイ [hentaj]; [[Transskribado Hepburn|hepburne]]: ''hentai'') estas japandevena vorto, kiu en tiu lingvo signifas &quot;perverseco&quot;. Krome, ''hentai'' estas la nomo, kiun ricevas la [[Mangao|mangaan]] kaj [[Animeo|animean]] ĝenron montrantan ian [[Pornografio|pornografiaĵon]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.liveabout.com/hentai-definition-145446 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2022-11-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20221201142123/https://www.liveabout.com/hentai-definition-145446 |arkivdato=2022-12-01 }}&lt;/ref&gt;

La vorto ''hentajo'' estas tre disvastigita en okcidentaj landoj, kie ĝi estas plej ofte uzata kiel [[Slango|slangvorto]] por [[bildliteraturo]] ([[mangao]]) aŭ [[Animacio|animaciaj filmoj]] aŭ iu alia tipo de desegnaĵo, devena el [[Japanio]] kaj karakterizita de [[Pornografio|pornografia]] enhavo. Tamen, japanoj kutime uzas aliajn ekvivalentojn kiel 18禁 [juhaĉi-kin], signifanta ''malpermesata ĝis 18-jariĝo'', aŭ ''mangao por plenkreskuloj'' (成人漫画 [seiĝin manga]).&lt;ref&gt;Frederik L. S. (1996). ''Dreamland Japan: Writings on Modern Manga''. Stone Bridge Press. p. 95. ISBN 978-1-880656-23-5.&lt;/ref&gt;

Same kiel okazas kun ordinara animeo, la plejmulto de hentajaĵoj baziĝas sur jam kreitaj mangaoj aŭ [[Videoludo|komputilaj ludoj]] (エロゲ [eroge], ''erotika ludo''). Ĝenerale, hentajaj animeoj estas pli malbonkvalitaj ol ordinaraj animeoj; ĉu pro la kvanto de animaciaj detaloj, ĉu pro la nesufiĉa kaj misa intrigo. Tamen, iuj intrigoj povas esti sufiĉe kompleksaj kaj interesaj, pro tio iuj animeoj ricevis laŭdojn kaj akiris honorstatuson.&lt;ref&gt;Napier, Susan J. ''Anime from Akira to Princess Mononoke''. p. 21.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://animeukiyo.com/hentai-anime-with-best-plots/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221106144047/https://animeukiyo.com/hentai-anime-with-best-plots/ |date=2022-11-06 }}&lt;/ref&gt; La hentajaj produktaĵoj ne estas destinitaj al [[Televido|televida]] elsendo, do ili estas vendataj sub la formo de [[Originala video-animeo|OVA]] (animaciaĵoj por hejma video-distribuo, en [[VHS]] aŭ [[DVD]]). Ekzistas granda kvanto da mangaoj kaj animeoj, ne rilataj al hentajo, kiuj ja entenas erotikajn, sekse ŝercajn aŭ pikajn scenojn, nomataj [[eĉio]].

== Etimologio ==
'''Hentajo''' (変態) estas [[kanĝi]]o el 変 ([hen] signifas &quot;stranga&quot;) kaj 態 ([taj] signifas &quot;stato&quot; aŭ &quot;trajto&quot;). Origine ĝi signifas metamorfozon, kun la aldonaj seksumaj signifoj de &quot;perverseco&quot; kaj &quot;nenormaleco&quot;. Eĉ se la termino etendiĝis por kovri grandan diversecon de aŭdvidaĵoj, inkluzivante samseksemajn publikigaĵojn, ĝi ankoraŭ estas ĉefe aliseksema vorto. Tial ekzistas aliaj specifaj vortoj por samseksemaj ekvivalentoj ([[Samseksemo en Japanio|jaojo]], [[jurio]]).

== Historio ==
La plejmulto de fakuloj samopinias, ke la erotika mangao naskiĝis en la [[Epoko de Edo|Edo-epoko]] (1600-1868), kiam aperis nova tendenco en pentrarto: [[ukijo]]. Erotikaj presaĵoj (nome [[ŝungo]]) estis malpermesitaj post la [[Meiĵi-reformo]] (1868).&lt;ref&gt;Lloyd, Fran (2003). ''Consuming Bodies: Sex and Contemporary Japanese Art.'' Reaktion Books. p. 55. ISBN 978-1861891471.&lt;/ref&gt;

La nuntempa hentajo disvolviĝis en la [[1970-aj jaroj|1970-a jardeko]]. Unu el la pioniroj de la mondo de erotika mangao estis [[Gō Nagai|Go Nagai]], kies humura [[1969]]-a verko '''''Harenchi Gakuen''''' (''Fifama lernejo'') estis severe kritikita pro sia vulgareco, kaj instigis gepatrajn asociojn al protestoj.&lt;ref&gt;Ito, Kinko (2005). ''A History of Manga in the Context of Japanese Culture and Society.'' Wiley Periodicals. pp. 456-475.&lt;/ref&gt;

La monda malkovro de ĉi tiu tipo de animeo kaj literaturo okazis je la fino de la [[80-aj jaroj]], ĉefe danke al la disvastiĝo de [[Interreto]]. Hentajo iĝis vaste konata kaj populara en [[Ameriko]] kaj [[Eŭropo]], kie multaj el tiuj produktaĵoj ricevis oficialan eldonon kaj eĉ estis elsenditaj televide en iuj landoj.&lt;ref&gt;https://www.lavanguardia.com/television/20180908/451684053083/dia-lasexta-denunciada-emitir-comic-erotico-japon.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manga-news.com/index.php/actus/2008/11/13/Les-serie-animees-sexy-prennent-dassault-Paris-Premiere&lt;/ref&gt; Tamen, iuj japanaj artaj decidoj (kiel desegnado de junaspektaj personoj, manko de [[Pubvilo|pubhararo]] kaj naivaj, junecaj voĉoj) igis la animeojn esti cenzuritaj ekster Japanio, ĉu per fortranĉado de scenoj aŭ per ŝanĝo de dialogoj en [[dublado]] (ekz. de &quot;[[Lernanto|lernejano]]&quot; al &quot;[[studento]]&quot;).

== Subĝenroj ==
Ene de hentajo troviĝas multaj subĝenroj, klasifikitaj laŭ temo kaj enhavo de la verko. Multaj el ili rilatas aŭ respondas al krudaj kontraŭleĝaĵoj ([[pedofilio]], [[Seksatenco|seksperforto]]). Jen iuj:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Esperanta traduko
!Hepburna nomo
!Japana nomo
!Priskribo
|-
|Jaojo
|''Yaoi'' [jaoj]
|やおい / ボーイズ ラブ / ビーエル
|Vira samseksemo.
|-
|Jurio
|''Yuri'' [juri]
|百合
|Ina samseksemo.
|-
|[[Lolikono]]
|''Lolicon'' [lolikon]
|ロリコン
|Ĝi karakteriziĝas pro apero de neplenaĝaj knabinoj.
|-
|Ŝotakono
|''Shotacon'' [ŝotakon]
|ショタコン
|Ĝi karakteriziĝas pro apero de neplenaĝaj knaboj.
|-
|Kata ino
|''Nekomimi''
|猫耳
|Homaj virinoj kun [[Feliso|felisaj]] trajtoj (vosto, oreloj).
|-
|[[Dusekseco]]
|''Futanari''
|ふたなり
|Virinoj, kiuj posedas [[Peniso|viran generilon]], kun aŭ sen [[vagino]].
|-
|[[Incesto]]
|''Konshinsōkan'' [konŝinsokan]
|近親相姦
|Seksumo kun familianoj.
|-
|[[Adulto]]
|''Netorare''
|寝取られ
|Seksa malfideleco.
|-
|Tentakla torturo
|''Shokushuzeme'' [ŝokuŝuzeme]
|触手責め
|Tentaklohavaj kreitaĵoj seksumantaj kun inoj, aŭ pli malkutime, kun viroj.
|}

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Animeo]]
* [[Biŝonen]]
* [[Jaojo]]
* [[Jurio]]
* [[Ŝoĝo-aj]]

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Hentajo| ]]
[[Kategorio:Animaciaj filmoj]]
[[Kategorio:Lingvoj de Japanio]]
[[Kategorio:Filmĝenroj]]
[[Kategorio:Animeo]]</text>
      <sha1>92shhdfb5nscti1kujsrwufbaklhyru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lentate sul Seveso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72645</id>
    <revision>
      <id>9413042</id>
      <parentid>9058300</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:55:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2482" sha1="ky3btid5qrco54r42l9ezwyhuifgun0" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Lentate sul Seveso
| dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
| regiono = {{Italio LOM}}
| provinco = {{Italio MB}}
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 41
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 7
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 65
| koord_Y_en_mapo = 50
| alto = 
| areo = 13
| kvanto_de_loĝantoj = {{WikidataLoĝantaro}} ({{WikidataLoĝantaroDato}})
| denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 13 round 0}} }}
| subdividaĵoj = Birago, Camnago, Cimnago, Copreno )
| najbaraj_komunumoj = [[Mariano Comense]] (CO), [[Carimate]] (CO), [[Cermenate]] (CO), [[Novedrate]] (CO), [[Cabiate]] (CO), [[Meda]], [[Lazzate]], [[Misinto]], [[Barlassina]] kaj [[Cogliate]]
| poŝtkodo = 20030
| telefona_kodo = 0362
| ISTAT_kodo = 015119
| imposta_kodo = E530
| nomo_de_loĝantoj = ''lentatesi''
| patrono = Sankta Vito
| festo = [[14-a de oktobro]]
| retpaĝo = [http://www.comune.lentatesulseveso.mi.it oficiala retejo]
| mapo = LOM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Lentate sul Seveso''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi estas parto de la laŭ decido de 2004 kreita kaj en 2009 plene ekfunkciinta [[provinco Monza kaj Brianza]] en la regiono [[Lombardio]] - antaŭe ĝi apartenis al la [[provinco Milano]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km².

Najbaras la komunumoj [[Mariano Comense]] (CO), [[Carimate]] (CO), [[Cermenate]] (CO), [[Novedrate]] (CO), [[Cabiate]] (CO), [[Meda]], [[Lazzate]], [[Misinto]], [[Barlassina]] kaj [[Cogliate]].

== Konataj lokuloj ==
* [[Ottavio Bugatti]] (1928-2016), itala futbalisto

== Vidu ankaŭ ==
* [[Camnago-Lentate (stacidomo)]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{it}})

&lt;br/&gt;
[[Dosiero:Lentate sul Seveso, Oratorio di Santo Stefano 003.JPG|eta|maldekstra|300px|{{center|la preĝejo Sankta Stefano}}]]

{{Projektoj}}

{{Provinco Monza kaj Brianza}}
{{Ĝermo|Italio}}

[[Kategorio:Lentate sul Seveso| ]]
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]]
[[Kategorio:Komunumoj de la provinco Monza kaj Brianza]]</text>
      <sha1>ky3btid5qrco54r42l9ezwyhuifgun0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>San Pellegrino Terme</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73132</id>
    <revision>
      <id>9413043</id>
      <parentid>8845990</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:56:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9413043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2351" sha1="pzjtc7bx8shzpnhx08ozkll4xi6oobq" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = San Pellegrino Terme
| dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| regiono = {{Italio LOM}}
| provinco = {{Italio BG}}
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 50
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 40
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 78
| koord_Y_en_mapo = 45
| alto = 358
| areo = 22
| kvanto_de_loĝantoj = {{nombro|{{WikidataLoĝantaro}}}} ({{WikidataLoĝantaroDato}})
| denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 22 round 0}} }}
| subdividaĵoj = Santa Croce, Spettino, Antea, Frasnadello, Sussia (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Algua]], [[Bracca]], [[Brembilla]], [[Dossena]], [[Gerosa]], [[San Giovanni Bianco]], [[Serina]] kaj [[Zogno]]
| poŝtkodo = 24016
| telefona_kodo = 0345
| ISTAT_kodo = 016190
| imposta_kodo = I079
| nomo_de_loĝantoj = ''sampellegrinesi''
| patrono = ''San Pellegrino''
| festo = [[26-a de majo]]
| retpaĝo = {{Oficiala retejo}}
| mapo = LOM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''San Pellegrino Terme''' {{prononco|sanpele'''gri'''no '''ter'''me}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas en la [[provinco Bergamo]] de la regiono [[Lombardio]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Najbaras la komunumoj [[Algua]], [[Bracca]], [[Brembilla]], [[Dossena]], [[Gerosa]], [[San Giovanni Bianco]], [[Serina]] kaj [[Zogno]].
[[Dosiero:San Pelligrino - 1L bottle (cropped).JPG|eta|maldekstra|120ra|&lt;center&gt;la samnoma minerala akvo]]
Kristanisma [[patrono]] de la komunumo estas la sanktulo ''San Pellegrino'' (&quot;sankta pilgrimanto&quot;), kies religia memortago (la [[26-a de majo]]) sekve estas la komunuma festotago. El la kuracloko venas la samnoma minerala akvo, aprezata en tuta Eŭropo.

== Konataj lokuloj ==
* [[Ottavio Bugatti]] (1928-2016), itala futbalisto

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{it}})
* [http://www.clinicaquarenghi.it retejo de la kuraca centro Quarenghi]
&lt;!--

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
--&gt;
[[Dosiero:Casinò di San Pellegrino.jpg|eta|centra|240ra|&lt;center&gt;la kuracloka [[kazino]]]]

{{Projektoj}}
{{Provinco Bergamo}}
{{Ĝermo|Italio}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Bergamo]]</text>
      <sha1>pzjtc7bx8shzpnhx08ozkll4xi6oobq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413044</id>
      <parentid>9413043</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9413044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2357" sha1="20dw05ghz98bs6ygr7lkfsp65dgnjj7" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = San Pellegrino Terme
| dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| regiono = {{Italio LOM}}
| provinco = {{Italio BG}}
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 50
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 40
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 78
| koord_Y_en_mapo = 45
| alto = 358
| areo = 22
| kvanto_de_loĝantoj = {{nombro|{{WikidataLoĝantaro}}}} ({{WikidataLoĝantaroDato}})
| denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 22 round 0}} }}
| subdividaĵoj = Santa Croce, Spettino, Antea, Frasnadello, Sussia (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Algua]], [[Bracca]], [[Brembilla]], [[Dossena]], [[Gerosa]], [[San Giovanni Bianco]], [[Serina]] kaj [[Zogno]]
| poŝtkodo = 24016
| telefona_kodo = 0345
| ISTAT_kodo = 016190
| imposta_kodo = I079
| nomo_de_loĝantoj = ''sampellegrinesi''
| patrono = ''San Pellegrino''
| festo = [[26-a de majo]]
| retpaĝo = {{Oficiala retejo}}
| mapo = LOM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''San Pellegrino Terme''' {{prononco|sanpele'''gri'''no '''ter'''me}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas en la [[provinco Bergamo]] de la regiono [[Lombardio]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Najbaras la komunumoj [[Algua]], [[Bracca]], [[Brembilla]], [[Dossena]], [[Gerosa]], [[San Giovanni Bianco]], [[Serina]] kaj [[Zogno]].
[[Dosiero:San Pelligrino - 1L bottle (cropped).JPG|eta|maldekstra|120ra|&lt;center&gt;la samnoma minerala akvo]]
Kristanisma [[patrono]] de la komunumo estas la sanktulo ''San Pellegrino'' (&quot;sankta pilgrimanto&quot;), kies religia memortago (la [[26-a de majo]]) sekve estas la komunuma festotago. El la kuracloko venas la samnoma minerala akvo, aprezata en tuta Eŭropo.

== Konataj lokuloj ==
* [[Ottavio Bugatti]] (1928-2016), itala futbalisto

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{it}})
* [http://www.clinicaquarenghi.it retejo de la kuraca centro Quarenghi]
&lt;!--

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
--&gt;
&lt;br/&gt;
[[Dosiero:Casinò di San Pellegrino.jpg|eta|centra|240ra|&lt;center&gt;la kuracloka [[kazino]]]]

{{Projektoj}}
{{Provinco Bergamo}}
{{Ĝermo|Italio}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Bergamo]]</text>
      <sha1>20dw05ghz98bs6ygr7lkfsp65dgnjj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Varese</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73348</id>
    <revision>
      <id>9413188</id>
      <parentid>9058657</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Famuloj */</comment>
      <origin>9413188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2254" sha1="59arxv2lko0qu0438vz2798yoqs7pab" xml:space="preserve">{{Aliaj signifoj|Varese (stacidomo)}}
{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = {{paĝonomo}}
| dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
| regiono = {{Italio LOM}} 
| provinco = {{Italio VA}}
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 49
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 50
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 58
| koord_Y_en_mapo = 46
| alto = 382
| areo = 54 
| subdividaĵoj =
| najbaraj_komunumoj = [[Arcisate]], [[Azzate]], [[Biandronno]], [[Bodio Lomnago]], [[Brinzio]], [[Buguggiate]], [[Cantello]], [[Casciago]], [[Castello Cabiaglio]], [[Cazzago Brabbia]], [[Galliate Lombardo]], [[Gavirate]], [[Gazzada Schianno]], [[Induno Olona]], [[Lozza]], [[Luvinate]], [[Malnate]], [[Morazzone]] kaj [[Vedano Olona]] 
| nomo_de_loĝantoj = ''varesini''
| patrono = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]]
| festo = [[8-a de majo]]
| mapo = LOM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
| situo sur mapo=Varese
| situo de=Situa mapo de Varese
}}
'''Varese''' estas [[komunumo]] de norda [[Italio]]. Ĝi situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Lombardio]] kaj estas la administra centro de la samnoma [[provinco Varese]] (Varezo). Komence de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

La rivero [[Olona]] fontas en la urbo Varese.

== Konataj lokuloj ==
* [[Antonio Vojak]] (1904-1975), itala futbalisto kaj futbala trejnisto 
* [[Lia Quartapelle]] (n. [[1982]]), politikistino.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Varese (stacidomo)]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{it}})

{{Projektoj}}
{{provinco Varese}}
{{Ĝermo|Italio}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Varese| ]]
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Varese]]</text>
      <sha1>59arxv2lko0qu0438vz2798yoqs7pab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verĉelo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74949</id>
    <revision>
      <id>9413178</id>
      <parentid>9176255</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:19:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Famuloj */</comment>
      <origin>9413178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4783" sha1="mpcxg2ztlfrshnb5kbfwklk2uckn5qk" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Verĉelo • Vercelli • Vërsèj
| dosiero = PiazzaCavour-Vercelli.jpg
| blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
| regiono = {{Italio PMN}}
| provinco = {{Italio VC}}
| regiono-ISO= IT
| tipo1 = reliefo
| alto = {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}}
| areo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}
| subdividaĵoj =
| najbaraj_komunumoj = [[Asigliano Vercellese]], [[Borgo Vercelli]], [[Caresanablot]], [[Desana]], [[Lignana]], [[Olcenengo]], [[Palestro]] (PV), [[Prarolo]], [[Salasco]], [[Sali Vercellese]], [[San Germano Vercellese]], [[Villata]], [[Vinzaglio]] (NO)
| nomo_de_loĝantoj = ''vercellesi''
| patrono = Sankta [[Eŭzebio de Verĉelo]]
| festo = [[1-a de aŭgusto]]
| retpaĝo = {{oficiala retejo}}
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Vercelli''' - en la [[antikva tempo]] ''Vercellae'', en la [[piemonta]] Vërsèj, esperantigebla ''Verĉelo'' - estas [[komunumo]] de [[Italio]], en orienta [[Piemonto]], kie loĝas ĉirkaŭ 45.000 homoj.

La urbo estis fondita de [[Keltoj|Keltaj]] kaj [[Liguroj|Liguraj]] popoloj. En [[-102|102 a.K.]] la antikva etno de [[Cimbroj (antikva popolo)|cimbroj]] en granda batalo apud la urbo kontraŭ la armeo de la [[Romia Respubliko]] estis ekstermita.

Ĝi havas barbaran originon, sed ĝi pligrandiĝis kaj pligraviĝis dum la [[Romia epoko]] kaj ĉefe dum la [[mezepoko]], post ĝia kristaniĝo. Verĉelo estis kristanigita de [[Eŭzebio de Verĉelo|episkopo Sankta Eŭzebio]], unua episkopo de Piemonto, kaj dum mezepoka periodo ĝi estis fakte la plej grava urbo de la regiono laŭ religia vidpunkto. Dum malfrua mezepoko multaj sieĝoj kaj bataloj atakis nordan Italion kaj Verĉelon mem, kiu multfoje ŝanĝi posedanton, ĝis 1713 kiam per la [[Traktato de Utrecht]] ĝi fine iĝis posedaĵo de [[Savoja dinastio]], kaj ekde tiam estis konstruitaj multaj mirindaj kaj artaj palacoj, preĝejoj kaj stratoj. Post la [[franca revolucio]] kaj la invado de [[Napoleono]], Verĉelo iĝis franca ĝis fino de [[Napoleona Imperio]]. Dum la [[unuiĝo de Italio]], dum 1800, Verĉelo havis gravan rolon en la batalo kontraŭ la [[Aŭstrio-Hungario|aŭstro-hungara armeo]], barante ĝin per la kreado de akva barilo tra la verĉelaj [[rizkampo|rizkampoj]]. Ekde la italia unuiĝo Verĉelo estas eta provinco, kaj sufiĉe riĉa urbeto, kie videblas interesaj artaĵoj ĉefe mezepokaj kaj postmezepokaj; ĝia ĉefa ekonomia forto estas la kultivado kaj komercado de [[rizo]], kaj ĝia riza merkato estas inter la unuaj de tuta [[Eŭropo]].

[[Dosiero:Vercelli vercelli.jpg|eta|maldekstra|Preĝejo de Sankta Andreo]]

== Monumentoj de Verĉelo ==
=== Preĝejo de Sankta Andreo ===
La preĝejo de [[Sankta Andreo]] estas la simbolo de Verĉelo, ĝi estis konstruata inter 1219 kaj 1227, laŭ la volo de kardinalo [[Guala Bicchieri]] (Gŭala Bikjeri). Ĝi estas unika ekzemplo de miksita stilo inter la lombard-emilia [[Romanika arkitekturo|romanikstilo]] kaj la franca [[Gotika arĥitekturo|gotikstilo]]. La preĝejo enhavas tri [[navo|navojn]] kun ege alta [[transepto]], kaj ene estas riĉa kaj valorplena ligna [[ĥorejo]]. En la enaj ĉambroj estas konservata ligna [[krucifikso]], el la [[14-a jarcento]]. Kaj apud la preĝejo estas ankaŭ belega [[klostro]] rektangula.

[[Dosiero:3963 - Vercelli - San Cristoforo - Foto Giovanni Dall'Orto, 20 May 2011.jpg|eta|centra|300ra|Preĝejo de Sankta Kristoforo]]

=== Preĝejo de Sankta Kristoforo ===
La preĝejo de [[Sankta Kristoforo]] estis konstruata en 1515, kaj ene admireblas multaj pentraĵoj de ''Gaudenzio Ferrari'' (Gaŭdencjo Ferrari), kaj plie la tuta plafono estas pentrita per 1700-aj desegnoj. La arkitekturo mem de la preĝejo vere vidindas pro la [[balustrado]] de [[Filippo Juvarra]] kaj la belaj lignaj dekoraĵoj.

[[Dosiero:Piazza Cavour.jpg|eta|maldekstra|300ra|Placo Cavour]]

=== Placo Cavour ===
La nuntempa placo Cavour (Kavur') antaŭe estis nomata ''Piazza Maggiore'' (nome &quot;Plej Granda Placo&quot;), pro ĝia graveco kaj grandeco, kaj nun havas tiun nomon pro la monumento dediĉita al la piemonta politikisto: [[Camillo Benso di Cavour]] (Kamillo Benso di Kavur'), kiu staras meze de la placo. Verŝajne la placo estas en la loko kie estis la [[Imperiestraj Forumoj (Romo)|romia forumo]], kaj nuntempe beligas ĝin mezepokaj palacoj kaj restaĵoj.

{{Projektoj}}

== Famuloj ==
* En Verĉelo estis [[trejnisto]] [[Győző Kulcsár]] 5 jarojn, pri kio memortabulo memorigas.
* [[Giuseppe Cavanna]] (1905-1976), itala futbalisto, naskiĝis kaj mortis en la urbo

== Vidu ankaŭ ==
* [[Vercelli (stacidomo)]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{it}})

{{Provinco Verĉelo}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Vercelli]]
[[Kategorio:Vercelli| ]]</text>
      <sha1>mpcxg2ztlfrshnb5kbfwklk2uckn5qk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lionel Messi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82386</id>
    <revision>
      <id>9412795</id>
      <parentid>9050959</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5185" sha1="c0scqvs3x93qwmjp9qrmv20kx2hskz3" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalisto
|nomo de ludanto = Lionel Messi
|dosiero = Lionel Messi 2018.png
|plena nomo = Lionel Andrés Messi
|dato de naskiĝo = {{daton|24|6|1987}}
|urbo de naskiĝo = [[Rosario]]
|ŝtato de naskiĝo = [[Argentino]]
|alto = 170
|kromnomo = Leo, La Pulga ''(La Pulo)'' 
|nuntempa klubo = [[Inter Miami]]
|numero de sporta trikoto = 10
|pozicio = avanulo
|junularaj jaroj = 1995-2000 &lt;br /&gt; 2000-2003 
|junularaj kluboj = [[Newell's Old Boys]] &lt;br /&gt; [[FC Barcelona|Barcelona]]
|jaroj = 2003-2004 &lt;br /&gt; 2004-2005 &lt;br /&gt; 2005-2021 &lt;br /&gt;  2021-2023 &lt;br /&gt;  2023-
|kluboj = Barcelona C &lt;br /&gt; Barcelona B &lt;br /&gt; [[FC Barcelona|Barcelona]] &lt;br /&gt; [[Paris SG]]&lt;br /&gt; [[Inter Miami]]
|matĉoj (goloj) = 10 (5) &lt;br /&gt; 22 (6) &lt;br /&gt; 778 (672) &lt;br /&gt; 75 (32) &lt;br /&gt; 38 (34)
|reprezentado jaroj = 2004-2005 &lt;br /&gt; 2008 &lt;br /&gt; 2005-
|reprezentado nomo = Argentino U-20 &lt;br /&gt; Argentino U-23 &lt;br /&gt; [[Argentina nacia teamo de futbalo|Argentino]]
|reprezentado matĉoj (goloj) = 16 (12) &lt;br /&gt; 22 (6) &lt;br /&gt; 190 (111)
|klubaktual = 5-a de februaro 2025
|repaktual = 5-a de februaro 2025
}}

'''Lionel Andrés &quot;Leo&quot; MESSI CUCCITTINI''' (naskiĝis la [[24-an de junio]] [[1987]] en [[Rosario]]) estas [[Argentino|argentina]] [[futbalo|futbalisto]]. Nuntempe, li ludas en la [[Usono|usona]] klubo ''[[Inter Miami]]'', kiu estas membro de la [[Granda Ligo Futbala]]. Internacie li ludas en la [[Argentina nacia teamo de futbalo|argentina nacia futbalteamo]].

Larĝe rekonita kiel la plej bona futbalisto en la mondo, li estas la unua kaj sola futbalisto, kiu gajnis ok [[Ora Pilko|Orajn Pilkojn]]; premio donata ĉiujare de la franca revuo [[France Football]].

Kvankam li startis sian ludadon en la teamo ''[[Newell's Old Boys]]'' de lia denaskurbo [[Rosario]], li transloĝiĝis al Hispanio en 2000. Tie, la klubo [[Futbala Klubo de Barcelono|Barcelono]], en kiu li famiĝis kaj plej multe ludis, akceptis pagi medikamenton por manko de [[kreskohormono]]. En tiu teamo li atingis 35 ĉampionecojn: 10 de [[La Liga|la hispana ligo]], 7 [[Copa del Rey|Pokalojn de la Reĝo]], 8 Superpokalojn de Hispanio, 4 pokalojn de la [[Ligo de Ĉampionoj de UEFA]], 3 [[UEFA-superpokalo|UEFA-superpokalojn]] kaj 3 [[Kluba Mondpokalo de FIFA|Klubajn Mondpokalojn de FIFA]].

Dum la [[Somera Olimpiko 2008|Somera Olimpiko 2008 en Pekino]], li, kun la argentina olimpika futbalteamo, gajnis la oran medalon.

Messi atingis la finalon de la [[Amerika Pokalo]] kvinfoje sed malgajnis la unuajn tri (la du lastajn sinsekve kontraŭ [[Ĉilia nacia teamo de futbalo|Ĉilio]]). En 2021 Messi finfine atingis ĉampionecon kun Argentino, venkante [[Brazila nacia teamo de futbalo|Brazilon]] dum la [[Pandemio de KOVIM-19|monda pandemio de KOVIM-19]]. 

La argentina nacia futbalteamo estis gajninta nenian oficialan ĉampionecon ekde 1993, kiam ili laste gajnis la Amerikan Pokalon kontraŭ [[Meksika nacia teamo de futbalo|Meksiko]]. Messi denove gajnis ĝin en 2024, venkante [[Kolombia nacia teamo de futbalo|Kolombion]].

Li ankaŭ partoprenis ĉiun mondpokalon ekde [[Futbala Mondpokalo 2006|2006]], kaj atingis la finalan matĉon dufoje; unue en [[Futbala Mondpokalo 2014|2014]], en kiu Argentino malgajnis kontraŭ [[Germana nacia teamo de futbalo|Germanio]], kaj poste en [[Futbala Mondpokalo 2022|2022]], en kiu ili venkis kontraŭ [[Francia nacia teamo de futbalo|Francio]]. Same li partoprenas kadre de la argentina teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]].


== Eksteraj ligiloj ==
* [http://messimessi.blogspot.com/ reta taglibro (&quot;blogo&quot;) de Lionel Messi]
* [https://www.facebook.com/LeoMessi Messi en Facebook]
* [http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&amp;cc=5739 ĉe ESPN] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100323003328/http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&amp;cc=5739 |date=2010-03-23 }}
* [http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/staff/players/messi/biography biografio en la retejo de la klubo FC Barcelona]
* {{citaĵo el la reto
| url = https://eo.globalvoices.org/2023/06/13944/
| titolo = Ĉu Messi parolas la hispanan aŭ la argentinan?
| titolo-aldono = Lionel Messi parolas ne la hispanan, laŭ itala ĵurnalisto
| alirdato = 2023-10-28
| alirmonatotago = 
| alirjaro = 
| aŭtoro = Prensa Comunitaria
| familia nomo = 
| persona nomo = 
| aŭtoroligilo = 
| kunaŭtoroj = 
| redaktinto = 
| dato = 2023-06-27
| jaro = 
| monato = 
| formato = 
| verko = 
| eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]]
| paĝoj = 
| lingvo = eo
| lingvo2 = 
| lingvo3 = 
| arkivurl = https://web.archive.org/web/20230703062305/https://eo.globalvoices.org/2023/06/13944/
| arkivdato = 2023-07-03
| citaĵo = 
}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2006}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2010}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}
{{projektoj|n=Kategorio:Lionel Messi}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Messi, Lionel}}

[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj|Messi, Lionel]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino]]</text>
      <sha1>c0scqvs3x93qwmjp9qrmv20kx2hskz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412821</id>
      <parentid>9412795</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:08:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5290" sha1="myu3k3rcs73qvswpdhcyqeqm7edvzbz" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalisto
|nomo de ludanto = Lionel Messi
|dosiero = Lionel Messi 2018.png
|plena nomo = Lionel Andrés Messi
|dato de naskiĝo = {{daton|24|6|1987}}
|urbo de naskiĝo = [[Rosario]]
|ŝtato de naskiĝo = [[Argentino]]
|alto = 170
|kromnomo = Leo, La Pulga ''(La Pulo)'' 
|nuntempa klubo ={{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}
|numero de sporta trikoto = 10
|pozicio = avanulo
|junularaj jaroj = 1995-2000 &lt;br /&gt; 2000-2003 
|junularaj kluboj = [[Newell's Old Boys]] &lt;br /&gt; [[FC Barcelona|Barcelona]]
|jaroj = 2003-2004 &lt;br /&gt; 2004-2005 &lt;br /&gt; 2005-2021 &lt;br /&gt;  2021-2023 &lt;br /&gt;  2023-
|kluboj = Barcelona C &lt;br /&gt; Barcelona B &lt;br /&gt; [[FC Barcelona|Barcelona]] &lt;br /&gt; [[Paris SG]]&lt;br /&gt; [[Inter Miami]]
|matĉoj (goloj) = 10 (5) &lt;br /&gt; 22 (6) &lt;br /&gt; 778 (672) &lt;br /&gt; 75 (32) &lt;br /&gt; 38 (34)
|reprezentado jaroj = 2004-2005 &lt;br /&gt; 2008 &lt;br /&gt; 2005-
|reprezentado nomo = Argentino U-20 &lt;br /&gt; Argentino U-23 &lt;br /&gt; [[Argentina nacia teamo de futbalo|Argentino]]
|reprezentado matĉoj (goloj) = 16 (12) &lt;br /&gt; 22 (6) &lt;br /&gt; 190 (111)
|klubaktual = 5-a de februaro 2025
|repaktual = 5-a de februaro 2025
}}

'''Lionel Andrés &quot;Leo&quot; MESSI CUCCITTINI''' (naskiĝis la [[24-an de junio]] [[1987]] en [[Rosario]]) estas [[Argentino|argentina]] [[futbalo|futbalisto]]. Ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} li ludas en la [[Usono|usona]] klubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'', kiu estas membro de la [[Granda Ligo Futbala]]. Internacie li ludas en la [[Argentina nacia teamo de futbalo|argentina nacia futbalteamo]].

Larĝe rekonita kiel la plej bona futbalisto en la mondo, li estas la unua kaj sola futbalisto, kiu gajnis ok [[Ora Pilko|Orajn Pilkojn]]; premio donata ĉiujare de la franca revuo [[France Football]].

Kvankam li startis sian ludadon en la teamo ''[[Newell's Old Boys]]'' de lia denaska urbo [[Rosario]], li transloĝiĝis al Hispanio en 2000. Tie, la klubo [[Futbala Klubo de Barcelono|Barcelono]], en kiu li famiĝis kaj plej multe ludis, akceptis pagi medikamenton por manko de [[kreskohormono]]. En tiu teamo li atingis 35 ĉampionecojn: 10 de [[La Liga|la hispana ligo]], 7 [[Copa del Rey|Pokalojn de la Reĝo]], 8 Superpokalojn de Hispanio, 4 pokalojn de la [[Ligo de Ĉampionoj de UEFA]], 3 [[UEFA-superpokalo|UEFA-superpokalojn]] kaj 3 [[Kluba Mondpokalo de FIFA|Klubajn Mondpokalojn de FIFA]].

Dum la [[Somera Olimpiko 2008|Somera Olimpiko 2008 en Pekino]], li, kun la argentina olimpika futbalteamo, gajnis la oran medalon.

Messi atingis la finalon de la [[Amerika Pokalo]] kvinfoje sed malgajnis la unuajn tri (la du lastajn sinsekve kontraŭ [[Ĉilia nacia teamo de futbalo|Ĉilio]]). En 2021 Messi finfine atingis ĉampionecon kun Argentino, venkante [[Brazila nacia teamo de futbalo|Brazilon]] dum la [[Pandemio de KOVIM-19|monda pandemio de KOVIM-19]]. 

La argentina nacia futbalteamo estis gajninta nenian oficialan ĉampionecon ekde 1993, kiam ili laste gajnis la Amerikan Pokalon kontraŭ [[Meksika nacia teamo de futbalo|Meksiko]]. Messi denove gajnis ĝin en 2024, venkante [[Kolombia nacia teamo de futbalo|Kolombion]].

Li ankaŭ partoprenis ĉiun mondpokalon ekde [[Futbala Mondpokalo 2006|2006]], kaj atingis la finalan matĉon dufoje; unue en [[Futbala Mondpokalo 2014|2014]], en kiu Argentino malgajnis kontraŭ [[Germana nacia teamo de futbalo|Germanio]], kaj poste en [[Futbala Mondpokalo 2022|2022]], en kiu ili venkis kontraŭ [[Francia nacia teamo de futbalo|Francio]]. Same li partoprenas kadre de la argentina teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]].


== Eksteraj ligiloj ==
* [http://messimessi.blogspot.com/ reta taglibro (&quot;blogo&quot;) de Lionel Messi]
* [https://www.facebook.com/LeoMessi Messi en Facebook]
* [http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&amp;cc=5739 ĉe ESPN] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100323003328/http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&amp;cc=5739 |date=2010-03-23 }}
* [http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/staff/players/messi/biography biografio en la retejo de la klubo FC Barcelona]
* {{citaĵo el la reto
| url = https://eo.globalvoices.org/2023/06/13944/
| titolo = Ĉu Messi parolas la hispanan aŭ la argentinan?
| titolo-aldono = Lionel Messi parolas ne la hispanan, laŭ itala ĵurnalisto
| alirdato = 2023-10-28
| alirmonatotago = 
| alirjaro = 
| aŭtoro = Prensa Comunitaria
| familia nomo = 
| persona nomo = 
| aŭtoroligilo = 
| kunaŭtoroj = 
| redaktinto = 
| dato = 2023-06-27
| jaro = 
| monato = 
| formato = 
| verko = 
| eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]]
| paĝoj = 
| lingvo = eo
| lingvo2 = 
| lingvo3 = 
| arkivurl = https://web.archive.org/web/20230703062305/https://eo.globalvoices.org/2023/06/13944/
| arkivdato = 2023-07-03
| citaĵo = 
}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2006}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2010}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}
{{projektoj|n=Kategorio:Lionel Messi}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Messi, Lionel}}

[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj|Messi, Lionel]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino]]</text>
      <sha1>myu3k3rcs73qvswpdhcyqeqm7edvzbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Provinco Ĝirono</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85522</id>
    <revision>
      <id>9412492</id>
      <parentid>8533013</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Mi persone ne estas konvinkita ke la informksto {{ŝ|Geokesto}} estas plej bona pri provinco de Hispanio, ĉar ĝi en si mem enprenas tute nenion de vikidatumoj, sed se uzi ĝi, ĝi almenaŭ montru bildon, blazonon kaj flagon.</comment>
      <origin>9412492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4198" sha1="0jy7jaygd6pjkdy9mazdcf4c94jml1q" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Ĝirono
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Provincia de Gerona''}}
| alia_nomo1               = {{LingvoKunNomo|ca|katalun|''província de Girona''}}
| kategorio                = provinco
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = Provincia de Gerona / província de Girona
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 9
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 221
| municipo_tipo             = Municipoj
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    = 
| montaro                   = Pirineoj
| ĉefurbo                  = Ĝirono
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Ĝirono
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]]
| limo1                     = [[Provinco Barcelono|Barcelono]]
| limo2                     = [[Francio]]
| ĉefurbo_situo            = Ĝirono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 76
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 59
| ĉefurbo_lat_s             = 00
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 02
| ĉefurbo_long_m            = 49
| ĉefurbo_long_s            = 00
| ĉefurbo_long_EW           = E
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 5910
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 756810
| loĝantaro_dato          = 2011
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita              = 
| establita_tipo         = 
| dato                     = 
| ĉefulo                    = 
| ĉefulo_tipo               = 
| ĉefulo_partio             = 
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 17
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = ES-GI
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
| kodo2                    = 
| kodo2_tipo               = 
&lt;!-- *** UNESCO ktp. *** --&gt;
| unesko_nomo               = 
&lt;!-- *** Liberaj kampoj *** --&gt;
| libera                    = 
| libera_tipo               = 
| libera1                   = 
| libera1_tipo              = 
| libera2                   = 
| libera2_tipo              = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo de Ĝirono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                   = 
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Ĝirono enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.ddgi.cat/web/ www.ddgi.cat]
| commons                   = Province of Girona
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = 
}}
La '''provinco Ĝirono''' ({{lang-ca|província de Girona}}, {{lang-es|provincia de Gerona}}) estas la plej nordorienta de [[Hispanio]], kaj havas 565 000 loĝantojn. Ĝi entenas la faman ''[[Costa Brava]]'', gravan turisman altiraĵon.

Ĉefaj urboj estas [[Ĝirono]], [[Figueres]], [[Puigcerdà]], [[Olot]], [[Banyoles]], [[Blanes]], [[Ripoll]], [[Cadaqués]], [[Camprodon]], [[Santa Coloma de Farners]], [[Bisbal d'Empordà]], [[Sant Feliu de Guíxols]], [[Tossa de Mar]].

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Provinco Ĝirono| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio]]</text>
      <sha1>0jy7jaygd6pjkdy9mazdcf4c94jml1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412499</id>
      <parentid>9412492</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Mi persone ne estas konvinkita ke la informksto {{Geokesto}} estas plej bona elekto por provinco de Hispanio, ĉar ĝi en si mem enprenas tute nenion de vikidatumoj, sed se uzi ĝi, ĝi almenaŭ montru bildon, blazonon kaj flagon.</comment>
      <origin>9412499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3639" sha1="qx5fz4ekpnplcbhf6getm6n0cufa5mn" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Ĝirono
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Provincia de Gerona''}}
| alia_nomo1               = {{LingvoKunNomo|ca|katalun|''província de Girona''}}
| kategorio                = provinco
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = Provincia de Gerona / província de Girona
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 9
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 221
| municipo_tipo             = Municipoj
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    = 
| montaro                   = Pirineoj
| ĉefurbo                  = Ĝirono
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Ĝirono
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]]
| limo1                     = [[Provinco Barcelono|Barcelono]]
| limo2                     = [[Francio]]
| ĉefurbo_situo            = Ĝirono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 76
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 59
| ĉefurbo_lat_s             = 00
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 02
| ĉefurbo_long_m            = 49
| ĉefurbo_long_s            = 00
| ĉefurbo_long_EW           = E
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 5910
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 756810
| loĝantaro_dato          = 2011
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 17
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = ES-GI
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo de Ĝirono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                   = 
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Ĝirono enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.ddgi.cat/web/ www.ddgi.cat]
| commons                   = Province of Girona
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = 
}}
La '''provinco Ĝirono''' ({{lang-ca|província de Girona}}, {{lang-es|provincia de Gerona}}) estas la plej nordorienta de [[Hispanio]], kaj havas 565 000 loĝantojn. Ĝi entenas la faman ''[[Costa Brava]]'', gravan turisman altiraĵon.

Ĉefaj urboj estas [[Ĝirono]], [[Figueres]], [[Puigcerdà]], [[Olot]], [[Banyoles]], [[Blanes]], [[Ripoll]], [[Cadaqués]], [[Camprodon]], [[Santa Coloma de Farners]], [[Bisbal d'Empordà]], [[Sant Feliu de Guíxols]], [[Tossa de Mar]].

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Provinco Ĝirono| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio]]</text>
      <sha1>qx5fz4ekpnplcbhf6getm6n0cufa5mn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412523</id>
      <parentid>9412499</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9412523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3719" sha1="mvuh96kfp44ybuofqo7lbtkdatv9z9f" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Ĝirono
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Provincia de Gerona''}}
| alia_nomo1               = {{LingvoKunNomo|ca|katalun|''província de Girona''}}
| kategorio                = provinco
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = Provincia de Gerona / província de Girona
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 9
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 221
| municipo_tipo             = Municipoj
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    = 
| montaro                   = Pirineoj
| ĉefurbo                  = Ĝirono
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Ĝirono
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]]
| limo1                     = [[Provinco Barcelono|Barcelono]]
| limo2                     = [[Francio]]
| ĉefurbo_situo            = Ĝirono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 76
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 59
| ĉefurbo_lat_s             = 00
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 02
| ĉefurbo_long_m            = 49
| ĉefurbo_long_s            = 00
| ĉefurbo_long_EW           = E
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 5910
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 756810
| loĝantaro_dato          = 2011
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 17
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = ES-GI
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo de Ĝirono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                   = 
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Ĝirono enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.ddgi.cat/web/ www.ddgi.cat]
| commons                   = Province of Girona
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = 
}}
La '''provinco Ĝirono''' ({{lang-ca|província de Girona}}, {{lang-es|provincia de Gerona}}) estas la plej nordorienta de [[Hispanio]], kaj havas 565 000 loĝantojn. Ĝi entenas la faman ''[[Costa Brava]]'', gravan turisman altiraĵon.

Ĉefaj urboj estas [[Ĝirono]], [[Figueres]], [[Puigcerdà]], [[Olot]], [[Banyoles]], [[Blanes]], [[Ripoll]], [[Cadaqués]], [[Camprodon]], [[Santa Coloma de Farners]], [[Bisbal d'Empordà]], [[Sant Feliu de Guíxols]], [[Tossa de Mar]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}} kaj {{es}})

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Provinco Ĝirono| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio]]</text>
      <sha1>mvuh96kfp44ybuofqo7lbtkdatv9z9f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412526</id>
      <parentid>9412523</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9412526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3733" sha1="dhq9sys1expas1ucncuzcfna4kznj21" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Ĝirono
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Provincia de Gerona''}}
| alia_nomo1               = {{LingvoKunNomo|ca|katalun|''província de Girona''}}
| kategorio                = provinco
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = Provincia de Gerona / província de Girona
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 9
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 221
| municipo_tipo             = Municipoj
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    = 
| montaro                   = Pirineoj
| ĉefurbo                  = Ĝirono
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Ĝirono
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]]
| limo1                     = [[Provinco Barcelono|Barcelono]]
| limo2                     = [[Francio]]
| ĉefurbo_situo            = Ĝirono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 76
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 59
| ĉefurbo_lat_s             = 00
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 02
| ĉefurbo_long_m            = 49
| ĉefurbo_long_s            = 00
| ĉefurbo_long_EW           = E
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 5910
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 756810
| loĝantaro_dato          = 2011
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 17
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = ES-GI
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo de Ĝirono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                   = 
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Ĝirono enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.ddgi.cat/web/ www.ddgi.cat]
| commons                   = Province of Girona
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = 
}}
La '''provinco Ĝirono''' ({{lang-ca|província de Girona}}, {{lang-es|provincia de Gerona}}) estas la plej nordorienta de [[Hispanio]], kaj havas 565 000 loĝantojn. Ĝi entenas la faman ''[[Costa Brava]]'', gravan turisman altiraĵon.

Ĉefaj urboj estas [[Ĝirono]], [[Figueres]], [[Puigcerdà]], [[Olot]], [[Banyoles]], [[Blanes]], [[Ripoll]], [[Cadaqués]], [[Camprodon]], [[Santa Coloma de Farners]], [[Bisbal d'Empordà]], [[Sant Feliu de Guíxols]], [[Tossa de Mar]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo|https://www.ddgi.cat/web}} ({{ca}})

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Provinco Ĝirono| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio]]</text>
      <sha1>dhq9sys1expas1ucncuzcfna4kznj21</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412631</id>
      <parentid>9412526</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3736" sha1="ghsyeuw2qnkagkm4vc6ngoay7tuwoyb" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Ĝirono
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Provincia de Gerona''}}
| alia_nomo1               = {{LingvoKunNomo|ca|katalun|''província de Girona''}}
| kategorio                = provinco
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = Provincia de Gerona / província de Girona
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 9
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 221
| municipo_tipo             = Municipoj
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    = 
| montaro                   = Pirineoj
| ĉefurbo                  = Ĝirono
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Ĝirono
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]]
| limo1                     = [[Provinco Barcelono|Barcelono]]
| limo2                     = [[Francio]]
| ĉefurbo_situo            = Ĝirono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 76
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 59
| ĉefurbo_lat_s             = 00
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 02
| ĉefurbo_long_m            = 49
| ĉefurbo_long_s            = 00
| ĉefurbo_long_EW           = E
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 5910
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 756810
| loĝantaro_dato          = 2011
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 17
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = ES-GI
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo de Ĝirono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                   = 
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Ĝirono enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.ddgi.cat/web/ www.ddgi.cat]
| commons                   = Province of Girona
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = 
}}
La '''provinco Ĝirono''' ({{lang-ca|província de Girona}}, {{lang-es|provincia de Gerona}}) estas la plej nordorienta de [[Hispanio]], kaj havas 565 000 loĝantojn. Ĝi entenas la faman ''[[Costa Brava]]'', gravan turisman altiraĵon.

Ĉefaj urboj estas [[Ĝirono]], [[Figueres]], [[Puigcerdà]], [[Olot]], [[Banyoles]], [[Blanes]], [[Ripoll]], [[Cadaqués]], [[Camprodon]], [[Santa Coloma de Farners]], [[La Bisbal d'Empordà]], [[Sant Feliu de Guíxols]], [[Tossa de Mar]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo|https://www.ddgi.cat/web}} ({{ca}})

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Provinco Ĝirono| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio]]</text>
      <sha1>ghsyeuw2qnkagkm4vc6ngoay7tuwoyb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412632</id>
      <parentid>9412631</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>{{ĝermo|Katalunio}}</comment>
      <origin>9412632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3758" sha1="mdfhxop5fmne191k8ao77hcbjm41ckv" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Ĝirono
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Provincia de Gerona''}}
| alia_nomo1               = {{LingvoKunNomo|ca|katalun|''província de Girona''}}
| kategorio                = provinco
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = Provincia de Gerona / província de Girona
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 9
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 221
| municipo_tipo             = Municipoj
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    = 
| montaro                   = Pirineoj
| ĉefurbo                  = Ĝirono
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Ĝirono
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]]
| limo1                     = [[Provinco Barcelono|Barcelono]]
| limo2                     = [[Francio]]
| ĉefurbo_situo            = Ĝirono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 76
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 59
| ĉefurbo_lat_s             = 00
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 02
| ĉefurbo_long_m            = 49
| ĉefurbo_long_s            = 00
| ĉefurbo_long_EW           = E
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 5910
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 756810
| loĝantaro_dato          = 2011
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 17
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = ES-GI
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo de Ĝirono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                   = 
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Ĝirono enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.ddgi.cat/web/ www.ddgi.cat]
| commons                   = Province of Girona
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = 
}}
La '''provinco Ĝirono''' ({{lang-ca|província de Girona}}, {{lang-es|provincia de Gerona}}) estas la plej nordorienta de [[Hispanio]], kaj havas 565 000 loĝantojn. Ĝi entenas la faman ''[[Costa Brava]]'', gravan turisman altiraĵon.

Ĉefaj urboj estas [[Ĝirono]], [[Figueres]], [[Puigcerdà]], [[Olot]], [[Banyoles]], [[Blanes]], [[Ripoll]], [[Cadaqués]], [[Camprodon]], [[Santa Coloma de Farners]], [[La Bisbal d'Empordà]], [[Sant Feliu de Guíxols]], [[Tossa de Mar]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo|https://www.ddgi.cat/web}} ({{ca}})

{{Bibliotekoj}}

{{ĝermo|Katalunio}}

[[Kategorio:Provinco Ĝirono| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio]]</text>
      <sha1>mdfhxop5fmne191k8ao77hcbjm41ckv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzanto-Diskuto:ThomasPusch</title>
    <ns>3</ns>
    <id>97530</id>
    <revision>
      <id>9412450</id>
      <parentid>9412338</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Artikolo de la Monato */</comment>
      <origin>9412450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179945" sha1="ssmzxmwu1d241j4skzuishnnobhzlv6" xml:space="preserve">&lt;!--
{{ArtikolaMesaĝokesto
|speco  = stilo
|bildo = 
|teksto  = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas
}}

&lt;hr&gt;
{{ArtikolaMesaĝokesto
|speco  = stilo
|bildo = &lt;!- nur por kazoj de ekstrema drameco: [[dosiero:Attention Sign Red White.svg|40ra]] -&gt;
|teksto  =  Ekde la 20-a ĝis 22-a de junio mi ne aŭ nur tre malmulte povas kontribui. Ekde la 23-a mi ree partoprenos. Th. Pusch
}}
{{-}}
{{Klariga noto
|titolo = &lt;small&gt;&lt;small&gt;Noto&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|enhavo = En la [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Rezulto|vikipedia teknikejo]] estis diskuto pri konservo aŭ forigo de tradicia aspekto de la eksteraj ligiloj en vikipediaj artikoloj, kiu laŭ mi finiĝis per malbona baloto, ne per trovo de teknika solvo, kiu ebligus liberan decidon inter du samvaloraj variaĵoj. Mi tial komence de marto 2017 ekprenis vikipedio-ferion de eble monato, eble duonjaro, eble pli longe, dum tiu tempo observos kaj minimume agetos kiel administranto, kaj post mia ebla reaktiviĝo vidos ĉu tamen eblos havi elekton inter du bonaj eblecoj pri tiu temo. Dum la intertempo mi ne povos labori pri plua bonigo de tekstoj pri komunumoj de eŭropaj ŝtatoj, ne elektos artikolon de la semajno kaj ne plenumos alian kontinue faratan taskon.
:Thomas Pusch 
|larĝeco = 100%
|pozicio =
|enhav-grandeco =
}}
--&gt;
== Arkive ==
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/uzo_aŭ_neuzo_de_la_vorto_&quot;oblasto&quot;|Uzo aŭ neuzo de la vorto &quot;oblasto&quot;]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Transskribo_de nomoj_ne-latin-literaj_sen_esperantigo_al_esperanta prononco|Transskribo de nomoj ne-latin-literaj sen esperantigo al esperanta prononco]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Pludirektigoj_de_paĝoj_pri_&quot;popolo&quot;_al_&quot;popola lingvo&quot;|Pludirektigoj de paĝoj pri &quot;popolo&quot; al &quot;popola lingvo&quot;]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Geografiaj_nomoj_en_Esperanto,_el_regionoj,_kies_lingva_kaj_politika situacio ŝanĝiĝis_post_1887|Geografiaj nomoj en Esperanto, el regionoj, kies lingva kaj politika situacio ŝanĝiĝis post 1887]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Historie:_&quot;Litovio&quot;_aŭ_Litvo&quot;|Historie: &quot;Litovio&quot; aŭ Litvo&quot;]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Korekto_de_la_ŝablono_&quot;Urbo_de_Germanio&quot;|Korekto de la ŝablono &quot;Urbo de Germanio&quot; (urbo de) kaj de ties uzo]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorionomoj &quot;geografiaĵo DE aŭ EN lando&quot;|Kategorionomoj &quot;geografiaĵo DE aŭ EN lando&quot; (do ekz. &quot;Lagoj de Svislando&quot; aŭ &quot;Lagoj en Svislando&quot;)]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Ŝablono:Informkesto administra unuo|Ŝablono:Informkesto administra unuo]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Centrigo de bildosubskriboj|Centrigo de bildosubskriboj]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Diferenco inter &quot;dum&quot; kaj &quot;en&quot;|Diferenco inter &quot;dum&quot; kaj &quot;en&quot;]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorio &quot;sindromoj&quot;|Kategorio &quot;sindromoj&quot;]]

=== Pliaj, unuopaj temoj laŭ jaroj: ===
{{Div col|cols = 4}}
&lt;small&gt;
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2007|'''arkivo 2007''']] kun temoj
** Kategoriaj alidirektiloj
** Landaj ŝablonoj
** Ŝablono:KategorioGeografioLaŭLando
** Azova maro kaj Nigra maro
** Ĉu du apudaj adjektivoj en nomo?
** Mapo de Eŭropo
** Administranto
** Helpalvoko por germana vikipedio
** Informkesto por artikoloj


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2008|'''arkivo 2008''']] kun temoj
** Ŝablono:KategorioMontaroEnLando
** forviŝo de malplena kategorio
** &quot;Ŝablono:Ligo el bildo&quot;
** Naskiĝjaro kaj aĝo
** flagoj svg
** Binet
** Valdorfa pedagogio
** ebla nova portalo (pri psikologio)
** Ŝablono:Plurtone
** Vlaggen
** Informoj sur bildaj paĝoj
** diskutejo...
** Nekonscia tajpado
** Wikipedija:Hornjoserbšćina
** Plibeligo de informkestoj
** Skandinavistiko kaj Nederlandistiko
** Granda Nordia Milito
** Situo sur mapo Moldavio
** Les Halles (Parizo)
*** Marko sur bildo
** Neris
** Ĉu vi ne volas/pretas kandidati kiel administranto?
** Pariza Regiono


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2009|'''arkivo 2009''']] kun temoj
** Resonkorpo
** Zoo de Londono
** Valo Owens
** Helpo bezonata
** Kato sur varmega ladotegmento
** Korono
** Okulvitra strigo
** Metropoliteno
** Kolonaj ordoj
** Homaj respondecoj
** Ĉapulteko
** Bertha Benz Memorial Route
** Vikifontaro


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2010|'''arkivo 2010''']] kun temoj
** Timo Boll
** Dosiero:Navaro-dum-1037.png
** Avatar: The Last Airbender
** Na'via lingvo
** Kriaj koloroj
** Laura Chinchilla
** Ĝermoj
** olimpika tabelo
** Ĉu vi ne volas fariĝi administranto?
** Administraj rajtoj
** Tarator
** Bonan resaniĝon!
** Peto
** Kotdivuara Esperanto-Asocio
** Vulkanologio
** Informkesto pro blazonoj?
** Helpopeto
** Translation request
** Navigilo2
** Forigitaj kategorioj
** Saluton, sorry to bother you
** Heiner Keupp
** Ĝemelaj urboj
** Futbala mondĉampionado
** Internacia Junulara Kongreso
** Aldono de kodo
** Puĉo
** Provlegado
** Uzantobloko kaj lingva demando
** Ŝablono:Informkesto televida kanalo
** Monunuoj
** Defio
** &quot;Rekuperi&quot;
** &quot;Por deletigi?&quot;
** Alinomado de artikoloj pri gubernioj de Japanio
** &quot;Anekti&quot;


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2011|'''arkivo 2011''']] kun temoj
** Stivardoj 
** mw:Template:Languages 
** SVG-Flagoj 
**  Leysin 
** Ŭ kaj v 
** Rufa kaj Ruĝa haro 
** 2011 Board Elections 
** artikolo &quot;Tutmondiĝo&quot; 
**  VIAF 47453644 
*** Nurembergo, la 10-an de septembro 2011
** Anstataŭo de la ŝablono projekto per la ŝablono projektoj 
** Statuto de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj kaj de la Eŭropa Centra Banko 
** Distrikta reformo en Meklenburgio-Antaŭpomerio 
** Tonalta lingvo 
** Helle Thorning-Schmidt 
** Oŭrenso 
** Ŝablono:Informkesto sciencisto 
** Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj 
** Grandurbo


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2012|'''arkivo 2012''']] kun temoj
** Kuujjuaq (Kebekio)
** Schwarzbach (Majno)
** Litovaj personaj nomoj
** Robert
** Esperanto-Asocio de Rumanio
** Cite web
** Ŝablono:Informkesto kanada provinco-teritorio
** Kanada konfederacio
** Kiel alinomigi ĝin?
** Listo de Meksikaj ŝtatoj
** Ŝablono:Flageto
** Ŝablono:Priskribo
** Gemeinsame Normdatei (GND)
** Berlin-Lichtenberg kaj rilataj artikoloj
** Ekzekut(iv)o?
** Forigita dosiero
** Usona problemo
** Sebastian Giovinco
** Forbaro
** Malgranda problemo
** Provincnomoj
** Petr Tomasovsky kontraŭregule forigis tutan sekcion
*** refaktorigita
*** Forbaro
** Afiksoj en Esperanto
** Signifoplena kaj ne ekspresiva
** Cleopatra Stratan
** Article translation/collaboration request
** Pavel Stratan
** en la aŭ dum?
** Ŝablono &quot;el&quot;
** Ŝablono:El
** Subpaĝoj
** Foto
** Birdoj
** Tradukpeto
** Hans Georg Link
** Sinagogo
** Ŝablono:Informkesto germania komunumo
** A380
** Bildoj pri Tibor
** Fuŝado de artikoloj en la germana vikipedio
** &quot;Vadmaro (ĝenerale)&quot; estis alidirektita al &quot;Flusejo&quot;


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2013|'''arkivo 2013''']] kun temoj
** Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo
** Top Gear
** Flago de Ĝibutio
** Ruĝaj ligiloj
** Mondoñedo
** Esperanto-movado en Vigo
** Inkludigado de balotpaĝo pri elstarigo
** Citŝablonoj
*** Misfunkcio
*** Parametroj en citŝablonoj
** Diskuto:Alpakao
** Diskuto pri neliberaj dosieroj
** licenco pri foto
** Hungaroj
** Kukuhorloĝo
** Artikolo Sudorienta Kvartalo de Essen
** Ŝablono:Informkesto nuklea centralo
** Trepanado
** Artikolotitoloj pri provincoj de Italio
** Pri diskuto:Titoloj de artikoloj
** Ŝablono:Informkesto lingva familio
** Scorpions
** 2012-W37
** Forigitaj bildoj
** Star Trek oficistoj
** Justa uzo
** Aleksandro Galkin
** Gaviedoj
** Skalo de Mercalli
** Forigitaj dosieroj en Komunejo
** Alinomigado kaj forigado de alidirektiloj
** Uzanto:毛澤東的智障孫子毛新宇‎
** Ŝablono:Bildo de la Tago2/208
** Hispana literaturo de la Klerismo
** Germana Muzika Arkivo
** Plena informo pri justa uzo
** Unue belan kristnaskon
** diskuto pri pedofilio
** Voĉdono pri forigo de la Portalo Pedofilio


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2014|'''arkivo 2014''']] kun temoj
** Kalumnio kontraŭ la administranto DidiWeidmann fare de uzanto Pangea – ĉu forbari?
** Paroleraro
** Nomoj de meksikaj komunumoj
** Pangea plu misatentas la admonojn kaj atakas 
** Landnoma interkonsento ĉe la Aŭstruja Popola Partio
** Ŝablono:Distrikto Cuxhaven
** Kion vi pretus fari por portalo pedofilio?
** Realŝuto de viaj bildoj al Komunejo
** Averto
** Georg Sauerwein‎‎
** Amasa alinomigado
** Re:Rebonvenon
** Ĉefkatedralo
** Ektopia gravedeco
** Esperantaj prefiksoj en la germana vikipedio
** San Pedro
** Svisa instituto de esplorado pri eksterlando
** Neliberaj dosieroj
** Jenő Kuncz
** Santo Domingo Petapa
** Absurda batalo kun KuboF
** Ŝablono:El
** Amt Schenkenländchen‎‎
** Ŝablono:Citaĵo el la reto
** Por ADLS
** Dankon pro la novaj kategorioj pri sportoj
** Kirko
** Katedralo de Brno
** Modulo:Portalo/bildoj/alternativaj nomoj‎‎
** Kontakto
** Tekstaj librokovriloj
** po
** Eraro/ĝisdatigo Amri Wandel
** Pri resumo
** Weyhusen
** Tahirih
** Kemia ŝablono
** Liv and Maddie
** Kirko
** Big Hero 6 (film)
** Preĝejo Sankta Marteno (Laives)


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2015|'''arkivo 2015''']] kun temoj
** Paulo Casaca
** Tradukpeto por meta-vikio
** Subpaĝo de uzanto
** Eraro &quot;zoologia ĝardeno&quot;&gt;&quot;bestoscienco&quot;
** Tonlingvo
** Malŝalto de la x-sistemo
** Graflando/duklando
** Frank Christoph Schnitzler
** Vestfalia Paco
** Termina problemo
** Deletion request
** Jonas Marx
** Lingvoj de okcidenta Afriko
** Kotafonua lingvo
** Nudbrankuloj
** Du kategorioj pri unu tempo / redirektiloj al kategorioj
** Ŝablono &lt;nowiki&gt;{{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|081260020}}}}&lt;/nowiki&gt;
** Fotoj pri teatraĵoj de Anton Ĉeĥov kaj Pavel Ŝumilov
** Artikolo de la semajno
** &lt;nowiki&gt;{{Lang-en}}&lt;/nowiki&gt; en Encyclopedia of Judaism‎‎
** Ĉu kunigi?
** Mario Puzo
** Fermo de proponoj por elstaraj artikoloj
** Helpaj ŝablonoj
** Investitura kontroverso
** Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj ...
** Chantal Gacond
** Reinfeld en Latvio
** Francaj arondismentoj kaj kantonoj
** Turingio
** Ans (Belgio)‎
** Artikoloj pri la provincoj de Belgio kaj pri ties municipoj
** Henegovio


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2016|'''arkivo 2016''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2017|'''arkivo 2017''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2018|'''arkivo 2018''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2019|'''arkivo 2019''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2020|'''arkivo 2020''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2021|'''arkivo 2021''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2022|'''arkivo 2022''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2023|'''arkivo 2023''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2024|'''arkivo 2024''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2025|'''arkivo 2025''']]
&lt;/small&gt;
{{Div col end}}

&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;background-color: #f0f8ff; border: 1px solid #808000; padding: 5px; {{kesta ombro}}&quot;&gt;'''{{centre|[[2026]]}}'''&lt;/div&gt;

== [[Rayan Hamda Barhoumi]] ==

Dear colleague, as far as I could understand, after discussion at [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Rayan_Hamda_Barhoumi]] you kept this article in Vikipedio arguing that the articles about this person also exist on several other languages. However, since then all other articles about this guy have been deleted as self-promotion. At present the article in esperanto is the only one that prevents me, as administrator of Commons, from deleting the photographs of Barhoumi. That's why I would like to ask if you are willing to reconsider your August decision. [[Uzanto:Андрей Романенко|Андрей Романенко]] ([[Uzanto-Diskuto:Андрей Романенко|diskuto]]) 20:22, 2 jan. 2026 (UTC)

:{{re|Андрей Романенко}} Priviet and Sveiks, Andrej. The fact that in august 2025 there were texts about him in catalan and portuguese was not the only argument for keeping the text (far from being an important argument, because his work seems not at all related to the catalan and portuguese culture). Of course we can reconsider our decision of August and can reopen the case, though I fear that my colleagues won't be very amused that the soup will be heatened again. But I don't understand why the photographs in Commons would have to be deleted anyway: if there is any licence problem, files anyway are deleted very straightforward, and here I can't see any licence problem - just that the description of being &quot;an outstanding professional photo&quot; can be seen as bragging. I just saw that you or anyone has anyway deleted the three files. If so, the [[:commons:Category:Rayan Hamda Barhoumi|category]] should also be removed. Is there a documented discussion about the deletion? I doubt so, because I looked up the three files when you wrote some houres ago and didn't see anything. Well, the headshot in the infobox is of no big importance in the Esperanto wikipedia. No need to upload a local file. I'm just astonished about the urge of (speedy) deleting all three file from commons. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:34, 3 jan. 2026 (UTC)

== [[Rayan Hamda Barhoumi]] ==

Saluton ThomasPusch,

Dankon pro konservi la artikolon en Esperanto pri Rayan Hamda Barhoumi. La artikolo jam enhavas bazajn informojn pri lia agado kiel aktoro, muzikisto kaj kreinto de Jackrabbit. Tamen, kelkaj informoj povas esti aldonitaj aŭ plibonigitaj, ekzemple: detaloj pri liaj interpretaj influoj (Vee Boonyasak, Jon Bernthal, Charlie Cox), kaj aliaj faktoj rilataj al lia verko kaj artistnomo.

Por faciligi la aktualigon, jen ĉiuj fidindaj fontoj disponeblaj por uzado:

https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/

https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/

https://www.issuewire.com/rayan-hamda-barhoumi-the-french-actor-and-musician-behind-the-indie-series-jackrabbit-1835820131084785

https://lytcheess.fr/

https://www.imdb.com/name/nm15961728/

Uzante ĉi tiujn fontojn, la artikolo en Esperanto povus esti ĝisdatigita laŭ faktoj kaj referencoj.
Krome, eblas konsideri la kreon de artikolo en la franca. Ĉu vi povus helpi rekte aŭ konsili pri la plej taŭga maniero por fari tion?

Dankon pro via tempo kaj helpo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-40212|&amp;#126;2026-40212]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-40212|diskuto]]) 23:58, 2 jan. 2026 (UTC)

== Artikolo de la monato ==
Saluton. Strange aperis kiel Artikolo de la monato [[Pingvenoj]] kaj tuj poste [[Nazia Germanio]]. Mi ne bone komprenas kiel funkcias tiuj elektoj, sed mi gapas pri kelkaj detaloj: Unue dum unu monato ĉiu kiu venos al Vikipedio vidos unue la svastikon, kiu por multaj estas tikla bildo, se ne eĉ kontraŭleĝa. Mi ne kontraŭas la elekton de la artikolo, sed la bildo povus esti mapo aŭ io alia. Ĉiuokaze mi scivolas kiel kaj kiu ŝanĝis la unuan elekton post monatoj sen klara elekto. Due mi gapas ke jam estas elektitaj la artikoloj por la tuta jaro, en kiuj aperas ankaŭ Hitlero kaj grava batalo de Nazia Germanio, plus pluraj politikaj entoj elirintaj el iama Sovetunio. Estas suspektinda tiu elektado. Ĝenerale ne estas tre gravaj artikoloj inter la dekduo, escepte [[Nazia Germanio]] kaj [[Adolfo Hitlero]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:32, 3 jan. 2026 (UTC)

:Dankon pri la atentigo. Mi ĵus rigardis, kaj respondis tuj en [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]], ĉar necesas rapide ekhavi vastan bazon de interkonsento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:52, 3 jan. 2026 (UTC)

== Finnlando ==
Mi provis skribi pri [[sveda lingvo en Finnlando]] pli neŭtrale ol en 2022. Mi ankaŭ riparis unu eraron, kiun faris Moldur.

La deviga sveda estas diversa afero en diversaj partoj de Finnlando. La loĝantoj parolas normale la anglan kun la svedaj vizitantoj, se ili estas. Ekzemple en [[Ostrobotnio]] la svedan oni instruas por reala neceso. En lernejoj de la kamparaj malriĉaj arbaraj komunumoj en orienta Finnlando la instruo de la sveda estas tute simbola - ĝi ne produktas lingvoscion tiel multe kiel en mia hejmurbo Jyväskylä. La instruistoj scias, ke verŝajne la lernantoj en la labora nek pensia aĝo neniam necesos la svedan lingvon. Estas malfacile lerni svedan en loko, kie la svedan oni parolas nur en lekcioj lerneje. Tial la instruistoj ne postulas altan nivelon. Estas klare, ke tia estas diversa afero ol instruo de la sveda ekzemple en Vaasa kaj Jakobstad.

-- aldonis, sen subskribo, uzanto de konto [[uzanto:Urpola|Urpola]] je 19:11, 3 jan. 2026 (UTC)

:Mi provos ene de la venonta semajno rigardi tien... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 3 jan. 2026 (UTC)

Ekzistas du tipoj de la deviga sveda, kaj por la tipoj estas apartaj instruistoj, kvankam ili kaj la Sveda Popola Partio de Finnlando ne asertas tion. La funkcia deviga sveda estas en tiaj dulingvaj lokoj kiel [[Jakobstad]], [[Vasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] farata deviga instruo de la sveda. Gxia celo estas sama kiel estas celo de la deviga finna por svedlingvaj finnlandanoj: la celo estas instrui la alian enlandan lingvon al lernantoj, kiuj necesas tiun lingvoscion. Alia tipo de la deviga sveda estas ekzemple en [[Pirkanmaa]], [[Meza Finnlando]], [[Savonio]], [[Kainuu]] kaj [[Finna Laponio]] instruata simbola deviga sveda, kies cxefcelo estas alia. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:33, 5 jan. 2026 (UTC)

Ŝajnas, ke el la plej multaj altlernejoj la deviga sveda lingvo malaperos ene de 20 jaroj, kaj parte ĝi jam nun estas for, ĉar al enmigrintoj oni donas esceptojn. Tiuj esceptoj starigas la demandon, ke se enmigrinto povas funkcii en Finnlando sen la sveda, kial do finnlandano ne povus. En la baza lernejo kaj en la gimnazio la devigo verŝajne restos dum 30–40 jaroj, sed en la plej granda parto de la lando ĝi fariĝos ĉiam pli simbola. Ĝi produktas ĉiam malpli kaj malpli da reala lingvokapablo, sed ĝi ne malaperos baldaŭ. Por la Sveda Popola Partio ĝi estas memvaloro, kaj la partio kapablas konservi ĝin kiel formalan lernobjekton, eĉ se ĝi ne kapablas haltigi la malkreskon de ĝia efikeco. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 11:11, 5 jan. 2026 (UTC)

[[:fi:Peter Albäck]]: La viro klarigis, ke la svedaj parolantoj de Uusimaa kaj Ostrobotnio estas malsamaj grupoj - la svedaj parolantoj de Ostrobotnio, male al Uusimaa, estas sufiĉe klare grupo, kiu diferencas de la finnaj parolantoj laŭ kulturo kaj nacia karaktero. Li diris, ke tio estas sufiĉe klara, sed ĝi estas tabuo. Mi demandis, kiel ĝi malkaŝiĝas. Li respondis, ke ĝi devenas de la konduto de la loĝantaro. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 7 jan. 2026

Mi trovis en rubujo la libron ''[[Antero Vipunen]]''. El tiu libro mi unuafoje eksciis pri la volapuko kaj lernis la esperanton. Longe mi konis [[Yrjö Karilas]] nur kiel skribanto de Pikkujättiläinen kaj Antero Vipunen. Kiam mi eksciis pri lia aliaj meritoj, mi komencis miri pri tio, kial li estas do malmulte konata. Iam mi interrete legis, kial estas do.  -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 9 jan. 2026

== Kiu estas kristano? ==
Mi aldonis al la paĝo [[bapto]] mencion, ke iuj ne-kristanaj grupoj havas ankaŭ bapton. Ekzemple astestantoj de Jehovo kaj mormonoj. Vi asertis, ke malbone skribita tiel, ĉar ili estas kristanaj grupoj. Laŭ mia scio ili ne estas tiaj, ĉar ili ne apogas la sankta triecon. Vi asertis, ke tamen ili estas kristanaj. Laŭ la finna Vikipedio estas postulo por tio, ke iu grupo estas kristana, tio, ke ĝi apogas la sanktan triecan kondicion. Ĉu temas laŭ vi pri tio, ke Finnlando ne estas do sekulara ol ekzemple Litovio, Svedio kaj Germanio kaj tial en Finnlando ankoraŭ oni taksas, ke grupo, kiu ne apogas la triecon, ne estas kristana? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 17:57, 6 jan. 2026 (UTC)

:Eblas fortege pridubi la hipotezon ke ''ĉiu kredanto aŭ religia grupo kiu ne apogas la sanktan triecon (=triunuon) ne estus kristana''. Mi nun ne havas multan tempon por profunde enplonĝi meditadon pri tio, kaj supozeble ankaŭ ne konvinkas subtenanton de la hipotezo ke ekzemple [[PIV]] havas tute simplan difinon de [[kristanismo]], nome &quot;[https://vortaro.net/#kristano_kdc religio, bazita sur la evangelioj]&quot;. Sed pri la teologia koncepto de [[triunuo]] aŭ trieco almenaŭ konatas ke historie estis la fortega movado [[arianismo]], nome &quot;parto de la [[unitariismo|unitariisma]] aŭ '''kontraŭtrinitarisma branĉo de [[kristanismo]]''' (do parto de tiu branĉo de kristanismo kiu forte kontraŭbatalis ĉiun kredon je [[triunuo]]) kiu floris ekde la [[4-a jarcento]] ĝis pli-malpli la [[8-a jarcento]].&quot;  Bone, oni povus blufe kredi ke ekde la 2-a jarmilo, do ekde la jaro 1000, validus la dogmo &quot;kristanoj ĉiuj apogas la sanktan triunuon&quot;, sed simpla rigardo al la teksto kaj kristanisma movado [[unitariismo]], nome &quot;'''tiu branĉo de la kristanismo''' kiu, male al la trinitatismo, '''ne akceptas la dogmon pri triunuo''' kaj kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio&quot; montas ke subtenantoj la kristanaj eklezioj de [[unitariismo]] daŭre fortas en la 21-a jarcento, do en la 3-a jarmilo. Alia historia branĉo de kristanismo cetere estis la [[adoptismo]], kiu ankaŭ forte kontraŭis koncepton de triunuo. Sume: NE, kredo de triunuo ne necesas por esti nomata &quot;kristano&quot;. Tio entute ne konsiderante pruvon laŭ kiu &quot;astestantoj de Jehovo kaj mormonoj&quot; estus kristanaj grupiĝoj. Sed jam la vasta kristanisma movado [[unitariismo]] sufiĉas por malvalidigi la hipotezon. La esperantistaj farintoj de PIV efektive saĝe elektis sian tre koncizan kaj tre simplan difinon!! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:29, 6 jan. 2026 (UTC)

==Forigo de dosiero==
Bonvolu forigi la artikolon kiun mi alŝutis dufoje: [[:Dosiero:Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo, 356 p.K..png]].
Mi anticipe dankas vin.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:12, 8 jan. 2026 (UTC)

{{re|Claudio Pistilli}} Principe eblas senprobleme forigi duoblan dosieron, kiun mi en unua paŝo faris, notinte &quot;duobla kopio de Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo.png - forigo laŭ peto de l'alŝutanto&quot;.

Sed tiam mi konstatis ke la restinta dosiero estas anglalingva, dum la forigita estis esperantlingva. En kazo de tiu elekto, teno de la esperantlingva versio prefereblas, ĉar kiun utilon havus la angla lingvo, kiu ne estas oficiala en tiu ĉi vikipedio kaj ankaŭ ne estis en la Romia Imperio de jaro 356? Do mi ŝanĝis la du dosierojn, forigis la anglan kaj tenis la esperantigitan. Ĉiukaze nun ne plu estas duoblaj bildoj.

Tamen kiel lasta demando restas al mi la dubo: kie en la paĝo de retejo &quot;X&quot; vi vidis ke la dosiero estas liberigita laŭ krea komunaĵo 1.0 ???? Povas esti ke estas indiko sed mi ne trovis ĝin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:37, 8 jan. 2026 (UTC)

== persona nomo Adolf ==
Adolf estis tre ofta vira nomo en Germanio, sed post kiam Germanio perdis 2-a Mondmiliton sub la influo de Adolf Hitler, la populareco de la nomo en Germanio malpliiĝis signife. Ekzemple, [[Kustaa Vilkuna]], post pasigado de tempo en Germanio dum kelkaj jaroj post la milito, skribis ke unu el la ŝanĝoj en germanaj personaj nomoj estas ke ekzistas neniuj knabetoj nomitaj Adolf.
:Estas multaj pliaj nomoj kiuj en [[Germanlingvio]] iĝis malmodaj dum la 20-a jarcento. Sed Adolf, eĉ en knabeta formo &quot;Adi&quot;, certe ekde 1944-45 estas la nomo kiu vekus plej da plendoj ĉe aliaj samlingvanoj ke estas krimo nomi knabon laŭ tiu persona nomo, pri kiu ĉiu ekde almenaŭ 1933 aŭtomate pensas pri Hitler: kiel povus esti signo de bonaj sentoj por sia ido nomi sian infanon laŭ freneziĝanta radikalega amasmurdisto?? Mi ne scias pri nomaj statistikoj de antaŭ 1945 aŭ antaŭ 1915, sed mi supozas ke la nomo Adolf ankaŭ antaŭe ne estis ofta, nur ke ĝi almenaŭ ĝis 1915 ne havis ofendan kromsignifon. La lasta &quot;normala&quot; nomportanto, pri kiu mi scias estis Adolf Dassler (1900-1978, &quot;Adi Dasler&quot;), fondinto de ŝufabrikejo el kiu fontos la firmao [[Adidas]], Adi-das(ler). Kompare la knabaj nomoj Heinrich aŭ Henrik, Hendrik, Henry kiel en [[Heinrich Himmler]] aŭ Josef, Jo, Sepp aŭ malnovece Joseph kiel en [[Joseph Goebbels]] estis tiom oftaj ĉe knaboj tiam laŭ mia supozo, ke la ligiĝo aŭdinte la personan nomon aŭtomate pensi pri la krima amasmurdinto ne tiom funkcias. Sincere dirite mi eĉ ne parkeras la personajn nomojn de la lastaj du militkrimuloj - laŭ mia memoro ili nur estas krimuloj &quot;Himmler&quot; kaj &quot;Goebbels&quot; (same ankaŭ &quot;Göring&quot;, &quot;Mengele&quot; ktp). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:52, 12 jan. 2026 (UTC)

Mi ridas por mi mem. Lerneje ni havis instruiston Yrjö Varjanne. Unu el miaj samklasanoj diris, ke li kunligis manojn kun Yrjö Varjanne (se vi volas vidi bildon pri li, vidu: https://www.sjl.fi/paikalliset/7809780) kaj post tio lia mano odoris kiel vomajxo do, ke li devis iri necesejen kaj lavi siajn manojn. Poste mia samklasano ridis pri tio, ke mi kredis tiun rakonton.

== Re:Naskis v naskiĝis ==

Saluton kaj bonan kaj sukcesan novan jaron. Tiu kontrolo de &quot;n.&quot; ne devus esti tro malfacila. Kvankam mi komprenas vian zorgon pri la encicklopedio, en ĉi tiu kazo mi taksas vin tro pesimisma. Mi povos elŝuti kopion de la encicklopedio el https://dumps.wikimedia.org/eowiki/ kaj trovi ĉiujn paĝojn kun la erara antataŭigo.
Simple donu al mi tempon, ĉar eĉ en la ceteraj Vikimediaj projektoj mi ne tro aktivas lastatempe pro manko da tempo pro mia laboro.
Mi lastatempe pli aktivas en Vikidatumoj kiam mi eĉ aldonas etikedojn en Esperanto, precipe pri Sud-Aziaj temoj, kiel kutime. Ĝis baldaŭ.—&lt;span style=&quot;font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em&quot;&gt;[[user:super nabla|super n∇bl∇]]&lt;/span&gt;([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:17, 16 jan. 2026 (UTC)

:Mi tute konsentas kun la frazo «&lt;span style=&quot;color:darkgreen;&quot;&gt;la misoj nun estis dum plenaj preskaŭ 3 jaroj, unu aŭ du monatoj pli aŭ malpli apenaŭ faros diferencon&lt;/span&gt;». Mi ĉiokaze klopodu solvi kiel eble plej baldaŭ.—&lt;span style=&quot;font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em&quot;&gt;[[user:super nabla|super n∇bl∇]]&lt;/span&gt;([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:20, 16 jan. 2026 (UTC)

::{{re|super nabla}} Vi havos tempon. Dankon ke vi tiom fulmrapide reagis! Mi tro pigris kontroli vian aktivecon en '''ĉiuj''' projektoj, ĉar ĉiukaze gravas ke vi entute vidas mian peton (kiun vi ankaŭ povus vidi se vi tute pasive ensalutinte legas Vikipedion - kio jes estas tute nobla uzo de la projekto, neniu postulas ke oni kontinue devus redakti paĝojn). Ĉaŭ kaj ankaŭ al vi sukcesan novan jaron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:27, 16 jan. 2026 (UTC)
:::Mi kontrolis ĉiujn uzojn de [[Ŝablono:Diskreta mallongigo]] kaj mi nur trovis ĉi tiun ununuran eraron: [[speciala:diff/9306934]].
:::Ankaŭ kontrolinte mian agadon dum la tago kiam mi modifis la paĝon &quot;[[16-a de marto]]&quot; (vi trovis la eraron tie), mi nur povas vidi tiun ununuran misan kontribuon, kium vi jam korektis. Jen la ligilo: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/Super_nabla&amp;target=Super+nabla&amp;dir=prev&amp;offset=20230319112527 ligilo]. Do mi kredas, ke ĉio bonas nun.—&lt;span style=&quot;font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em&quot;&gt;[[user:super nabla|super n∇bl∇]]&lt;/span&gt;([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 19:51, 8 feb. 2026 (UTC)
::::Dankon al vi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:04, 8 feb. 2026 (UTC)

== Pentti Hirvonen ==
Kiam mi estis blokita, mi skribis pri Pentti Hirvonen tie: [[Rääkkylä]]. Cxu lau vi oni devas preni la tekston for?

:Mi dirus ke la ĝisnunaj tri frazoj pri la lokulo P. Hirvonen estis jam multo (neniu alia pasinta aŭ nuna lokulo menciiĝas), kaj la obsedeta fokusiĝo pri kontraŭknaloj povus facile kaŭzi ke oni entute forstrekus la pli grandan malseriozan ĉapitron (ĉiukaze la aldonoj kaj forigoj antaŭe iris tien-reen). Sed plaĉis al mi la interna ligilo al vikidatumoj, kiun pensis eniri Taylor, kaj mi el tie ankoraŭ vidigis la vivdatojn: [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] (1826-1878). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 17 jan. 2026 (UTC)

Mi demandis, cxu la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], speciale ostrobotnia, igxis pli kolera en kazoj, kie oni malapogas la devigan svedan. Spertulo pri la finna politiko jesis - gxi kolerigxas pri tiaj asertoj pli facile kiel antauxe kaj la ostrobotnia  grupo estas pli radikala ol la suda grupo. La parlamentanoj ne plu povas malapogi la devon sen malamo de la tiu partio, speciale la ostrobotnianoj. Sed mi ne aldonas mencion pri tio. Mi ne havas fontojn. por tio Mi aldonis fontojn pri aliaj aferoj en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]]. -- [[User:Urpola]] 2026-01-17T20:34:22

== Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki ==

[[dosiero:Fnf as 2023 logo.jpg|dekstra|50px]] En februaro kaj marto: kampanjo [[:m:Feminism_and_Folklore_2026|&lt;big&gt;inismo kaj folkloro 2026&lt;/big&gt;]]

== Forigendaĵo 2026-01 ==
Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:31, 19 jan. 2026 (UTC)

:{{farite|parte farite}} 31 malplenaj, do neuzataj kategorioj forigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:14, 20 jan. 2026 (UTC)

== Recenzo ==

@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bonvolu revizii ĉi tiun paĝon [[Susovan Sonu Roy]], ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove. Ĉi tiu temo havas iom da rimarkindaĵo, antaŭ kelkaj tagoj ĝi estis konservita en la germana Vikipedio. Ankaŭ mi iom plibonigis ĉi tiun artikolon. [[Uzanto:Traniala|Traniala]] ([[Uzanto-Diskuto:Traniala|diskuto]]) 10:29, 20 jan. 2026 (UTC)

: Malbona konduto:
:* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&amp;page=Susovan+Sonu+Roy protokolo] [fakte...]
:* [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q117305113&amp;action=history Q117305113] [vidu supre: &quot;ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove&quot;]
:* [[:m:Special:CentralAuth/সামীৰা]] (unuaga konto)
:* [[:m:Special:CentralAuth/Jujucio]] (kreinto kaj globale forbarita gantopupumulo)
:* [[:en:Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Blogs19/Archive]] (tre agresema gantopupumulo, ĉefe pri &quot;Susovan Sonu Roy&quot;)
:* [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy&amp;diff=prev&amp;oldid=1268941185 Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy] sabota fermo de forigpropono kiel &quot;ne forigita&quot;
:* [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Marto#Susovan_Sonu_Roy]] (jam unufoje forigita)
:* veras ke unu forigpropono estis forĵetita: [[:de:Wikipedia:L%C3%B6schkandidaten/4._Januar_2026#Susovan_Sonu_Roy_(bleibt)]]
:* -&gt; {{por}} forigo de la artikolo [[Susovan Sonu Roy]] de ĉi tiu vikio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 21 jan. 2026 (UTC)
::En la germanlingva diskuto la menciindeco de la temo estis diskutita, sed ne la neŭtraleco de la artikolo, kiu ŝajnas pli suspektinda al mi. Laŭ mia impreso ĝi estas forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:52, 21 jan. 2026 (UTC)
:::Mi komprenas viajn argumentojn kaj ankaŭ origine dividis ilin en la unua voĉdono pri forigo de la tiam nematura teksto. Sed kvankam estas tute en ordo diskuti ĉu unufoja forigo validas por ĉiam, aŭ ĉu bonas forigi tekston pro tio ke unu uzanto pasintece agis malbone, mi nun vidas ke la esperanta teksto nun lingve estas en tute bona kvalito, mi ankaŭ ne plu dubas pro la ekstervikipediaj referencoj, ke la homo vere ekzistas, kaj se uzanto daŭre malbonkondutas, la reago estus forbari tiun uzantn, ne pro tiu agado venĝe buĉi la tekston pri kiu la malbonulo interesiĝis. Mi pro la teksto atentiĝis pri tekstoj kiel [[Haora]], [[Guvahati]] kaj [[Kolkato]], pri kanaloj [[Star Jalsha]] kaj [[Zee Bangla]] ktp, mi ĝojas ke estas iom da okazo povi kaj devi plibonigi iujn tekston pri orienta Barato, kaj mi scius ke se mi voĉdonas por venĝa forigo de la esperanta teksto pri la eble duaranga aktoro, teksto kiu nun restos en la germanlingva vikipedio, ke tiam aliaj esperantaj tekstoj pri orienta Barato jam iĝos orfoj aŭ preskaŭ-orfoj, simple ĉar pri tiu regiono estas tre malmultaj esperantaj tekstoj. Mi sinceras: mi ne volas ankoraŭ investi horojn en tiun temaron kaj volas laŭeble malmultan adagon, por ne malfermi novajn teknikajn problemojn. Sed samkiel la germanoj nun juĝis por teno de sia teksto, kun eksplicita noto ke transvikia forigoj de aliaj tekstoj sekve de spamado de unu aŭ iuj uzantoj ne estas valida kialo por buĉado de artikolo, mi same ankaŭ pledus lasi tiun temon, kiu en la nuna formo ne estas danĝera por la esperantlingva vikipedio... Do mi voĉdonas {{kontraŭ|kontraŭ}} refoja forigo, sed kiel mi skribis ne volas ankoraŭ investi multajn horojn en la temon kaj ne protestos se mi havos la malplimultan opinion ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:41, 21 jan. 2026 (UTC)

== Pro-drop -lingvo ==
Cxu estus bone krei artikolon [[pro-drop -lingvo]]? Mi lernis tiun termon en Chat GPT. En tiuj lingvoj oni normale ne devas uzi la personpronominojn de la unua kaj la dua persono kiel subjektoj, cxar la verbomorfo sole rakontas la subjekton. ''Lauri Hakulinen'' skribis en la 1950-aj aux en la 1960-aj jaroj pri la afero, ke oni kvazau dufoje diras saman. Kiel ''minä kaivan'' (mi fosas), kvankam ankaux jam nur ''kaivan'' signifas la saman. Oni povus diri ''minä kaivaa'' (''kaivaa'' estas la neuxtrala formo, formo de la triapersono singulare). Hakulinen skribis, ke kompreneble ekzistus eventuale agi kiel ekzemple nuntempe en la sveda: la verbmorfo estus sama kun la cxiuj subjektoj. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:38, 22 jan. 2026 (UTC)
:Chat GPT ĉiukaze ne estas serioza referenco. Se vi volas ekverki, havu bonajn ekstervikipediajn referencojn, kaj plej bone alilingvajn vikipediajn artikolojn, kiuj jam kelkajn semajnojn aŭ monatojn ekzistas kaj ne estas forigitaj intertempe en tiuj vikipedioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 22 jan. 2026 (UTC)

:Mia antaŭa artikolo pri deviga sveda instruado estis kritikita pri la temo. Nun kiam la mensa sanproblemo iom malpliiĝis, mi skribis pri ĝi pli neŭtrale. Esperantistoj estas iagrade grupo, kiu pripensas la statuson de lingvoj, do eble estus bone, ke la Esperanta Vikipedio havu informojn pri tiu stranga politika afero. Sed eble indus dividi la artikolon pri la sveda lingvo en Finnlando en du artikolojn, unu el kiuj diskutus la formon de la sveda en Finnlando ĝenerale, lingve, kaj la alia pri deviga sveda instruado. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:49, 22 jan. 2026 (UTC)

Laux Chat GPT mi pravas en tiu takso, ke [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]] apogas la trudsvedan je diversaj motivoj: Anna-Maja Henriksson estas forta finn-sveda naciisto kaj Nylander svedlingva finnino, kiu asertas, ke por svedlingvanoj estus malfacile vivi en Finnlando sen la deviga sveda por finnlingvuloj. Henriksson estas ostrobotnia kaj Nylander uusimaaana. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC)

Ĉu estas bone, ke en la artikolo [[Markus-setä]] estas ligilo pri tiu anglanlingva video? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC)

Laŭ Chat GPT, mi pravas, ke la instruado de la sveda al finnaj parolantoj konsistas el du malsamaj lernejaj fakoj, sed la instruistoj de RKP kaj la sveda ne mencias tion: Ekzistas ia deviga sveda instruado, kies celo estas doni al finnlingvaj parolantoj, kiuj bezonas la svedan (ekz. [[Jakobstad]], [[Vaasa]], [[Loviisa]], [[Raseborg]]) svedan kapablon kaj kiu korespondas al la deviga finna instruado en svedlingvaj lernejoj. Kaj aliflanke ekzistas deviga sveda instruado aliloke en Finnlando, kies celo estas nur efektivigi la mem-servantan lingvopolitikan programon de RKP, kaj la lingvokapabloj, kiujn tiu instruado produktas (kaj kiuj kutime ne estas bonaj), estas nur flanka afero. Sed nun mi devos sindeteni de skribi pri la temo en la Esperanta Vikipedio estonte. Mi skribas pamfleton pri la temo, sed la pamfleto ne apartenas al Vikipedio.

== Pikku Kakkonen ==
Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti ekstera ligilo al tio: https://www.youtube.com/watch?v=0O8OvJ73s2M. Vidu la tri unuajn minutojn. Se vi vidis, rakontu. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 18:01, 23 jan. 2026 (UTC)

== Sveda lingvo en Finnlando ==
Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko:

&quot;La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj.&quot;

Respondo al mi:

&quot;Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed nur asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj.&quot; [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC)

:La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC)

Cxu vi taksas, ke mi ne estas vandalo sed tio ne sxangxigas tion, ke mi estas problema uzanto? Kaj nun mi havas la lastan eblon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:35, 27 jan. 2026 (UTC)

:Nu, vi pasintece tre ĝene vandalis, kaj sendube estas iuj (ekzemple uzanto Surfo), kiuj ne facile forgesas la pasinton. Tiun neforgesemon pri pasintaj misfaroj vi nur povas renkonti per aparte singarda, modela kaj konstruema agado nun, kaj esperi ke iam ankaŭ la skeptikuloj komprenos ke pasinteco ne egalas al nuntempo. Sed se homo (Taylor 49) klare esprimas ke tiu ne volas ricevi mesaĝojn de vi, ĉar tiu ne opinias la lingvopolitikon de najbara lando Finnlando sia fokusa temo, tiam &quot;singarda kaj konstruema agado&quot; de vi estas centprocente respekti tiun klaran esprimon kaj vere '''tute''' ne meti notojn al ties diskutpaĝo. Mi ne esprimus min tiom draste kiel Taylor: por mi la kultura politiko de Finnlando same interesas kiel tiu de la 192 aliaj membraj ŝtatoj de UN. Mi havas finnlingvajn kaj svedlingvajn finnlandajn amikojn kaj la temo ne estas tute fremda al mi. Sed ankaŭ mi havas ankaŭ aliajn temajn fokusojn en vikipedio kaj sentas mankon de tempo por iuj vikipediaj konstruejoj - do ankaŭ mi ne detale reagos al ĉiu temeto, kvankam mi iam legos ĉiujn notojn. Do por mi estas bone, se vi sen vandalismo kaj sen troigita obsedo pri iuj malseriozaj temoj konstrueme redaktos vikipedion kaj evitos estontajn forbarojn de iu nova konto, ke vi faros viajn redaktojn laŭeble laŭ ĉiuj vikipediaj normoj, do kun intervikia ligiĝo (por tio necesas ke vi ne estas forbarita en vikidatumoj), kun normalaj esperantaj supersignoj, ne iuj x-kodoj, kaj normalaj teknikaj skribaĵoj, normalaj eksteraj ligiloj, normalaj uzoj de informkestoj kaj navigiloj, kaj senca uzo de ekstervikip4ediaj referencoj - simple ĉio kion mi deziras ankaŭ de ĉiu alia uzanto kiu jam pli ol du semajnojn umas en Vikipedio kaj jam ne plu estas tute nematura ekkomencanto. Ĉar daŭre ripari tion kion vi ekredaktus malmature estus tro por ĉiu alia uzanto. Jes, vi nun havas eblecon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio, kaj facile povas esti ke tio estas la lasta ŝanco. Saĝe uzu tiun ŝancon, ĉar klaras ke estas multaj homoj en Vikipedio kiuj ekstreme bone memoras la agojn de antaŭaj monatoj kaj jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:54, 27 jan. 2026 (UTC)
::Cxu vi taksas, ke en la artikolo [[Yrjö]] ne estas bone pli prezice rakonti fono de la mencio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:52, 27 jan. 2026 (UTC)
:::La &quot;fono de la mencio&quot; estas, ke Yrjö estas nacilingva, pli ekzakte finnlingva variaĵo de la nomo &quot;Georgo&quot;. Punkto. Kun referenco, laŭ mia persona juĝo estas tolereble aldoni viajn du frazojn ''&quot;Slange ĝi fine de la 20-a jarcento ekhavis negativan [[konotacio]]n: la vorto yrjö signifas [[vomaĵo]]n. Tiun signifon supozeble peris la onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco de la vorto&quot;'' kun referenco, kiel estas nun. Sed oni povus same ankaŭ formeti la slangan kromsignifon - kiu ŝajne inter la esperantistoj pli forte interesas kaj amuzas vin ol iun alian. Sed bone, du frazoj ne tute komence de la teksto kun referenco estas en ordo. Laŭ mi ne necesas ankoraŭ multon maĉi en tiu teksto: principe oni lasu ĝin trankvile, ne plu redaktu ĝin. Se vi volas, faru tekston pri [[Georg Zacharias Forsman]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:09, 27 jan. 2026 (UTC)
:# ''Pyhä Georgios kääntyisi haudassaan, jos tietäisi, mihin tarkoitukseen nimeänsä on jo vuosikymmeniä käytetty. Kun suomalainen yrjöää, hän oksentaa'' (https://yle.fi/a/3-8413804).
::Sankta Georgo turnus sin en sia tombo, se li scius, en kiu celo lian nomon oni jam jardekojn uzis lian nomon. Kiam finno georgas, li vomas.

::::Libro de [[Kaisa Häkkinen]] mencias, ke nomi vomajxon &quot;yrjö&quot; verŝajne devenas de la priskriba prononco de la vorto.
::::[[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:14, 27 jan. 2026 (UTC)
::::: Jes, fakte: Georg Zacharias Forsman identas al [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]]. Tiam alidirektilo estas bona helpo, ĉar ruĝa ligilo donus falsan impreson ke teksto pri la temo ankoraŭ mankus. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 1 feb. 2026 (UTC)
::::::Laŭ Kimmo Kiljunen, la flagkonflikto inter Indonezio kaj Monako povus esti solvita tre elegante per lasado de Monako cedi: ĝi povus revenigi sian malnovan diamant-ornamitan flagon. Tio estus vere originala kaj memorinda. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:03, 6 feb. 2026 (UTC)

:::https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä

:En la finna Vikipedio mi demandis, cxu estas bone difini Sibelius kiel finn-svedo - li heredigxis el finnlingvanoj, kiuj sxangxigis la lingvon. Iu respondis, ke supozeble oni povas difini do - multaj svedlingvanoj en Finnlando heredigxas el finnlingvanoj, speciale en [[Uusimaa]] kaj cxar oni ne nuntempe oficiale difinas tiun pozicion aliel ol laux la lingvo, oni povus uzi la vorton finn-svedo pri Sibelius. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:13, 27 jan. 2026 (UTC)

&quot;Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando.&quot; Tio estas kerna mencio en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] en la sekcio &quot;Deviga instruo de la sveda&quot;. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:32, 1 feb. 2026 (UTC)

Eble estas pli bone por homoj kiel mi rezigni esperon. Forigi la devigan svedan lingvon estas kiel revenigi Karelion - ekzistis unu ŝanco por tio komence de la 1990-aj jaroj, sed tiu sola ŝanco estis malŝparita. Tamen, vidu ankaŭ [[sveda lingvo en Finnlando]]

== MediaWiki:Linkshere ==
La paĝo [[MediaWiki:Linkshere]] bezonas redakton. Rompita ligilo al ekstera servo estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:43, 1 feb. 2026 (UTC)

{{re|Taylor 49|Tlustulimu|LiMr}} Ŝajnas ke tiu temo ankoraŭ ne traktiĝis. Mi vidis pri antaŭa adapto en decembro 2017, diskutita [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2017/12#Ripari_ligilon|ĉi tie]]. Kaj evidente, la ligilo al ekstera servo estas nun rompita. Sed simple forigi ĝin, ne anstataŭigi ĝin per pli bona ligilo, havas grandan riskon esti fuŝa ago. Ĉu iu havas bonan ideon, kion eblus rekomendi en la situacio? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 7 feb. 2026 (UTC)

: Risko de &quot;fuŝa ago&quot; forestas. Mi rekomendas simple formeti ĝin:

&lt;pre&gt;
La jenaj paĝoj ligas al '''[[:$1]]''':

Eksteraj iloj: [https://linkcount.toolforge.org/?project=eo.wikipedia.org&amp;page={{urlencode:{{{1|$1}}}}} kvanto da ligiloj], [https://templatecount.toolforge.org/index.php?lang=eo&amp;namespace={{NAMESPACENUMBER:{{{1|$1}}}}}&amp;name={{PAGENAMEE:{{{1|$1}}}}} kvanto da transkluzivigoj]
&lt;/pre&gt;

: [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:32, 8 feb. 2026 (UTC)

La paĝo/servo evidente misfunkcias. Mi devas simple viŝi la enhavon, ne konante la sekvojn, sed faras tion laŭ la rekomendo de Taylor, ĉar ne fari ion ankaŭ estus malbone. Raportu kiam vi rimarkos nedeziratajn flankefikojn. Eblas ĉiam ĉion malfari... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:15, 8 feb. 2026 (UTC)

Nenio fuŝiĝis ĝismorte, tamen la servo [[MediaWiki:Linkshere]] povus esti iomete pli utila kun la enhavo proponita supre. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:34, 10 feb. 2026 (UTC)

Do tiel ĉi? Bv. rekontroli kaj konfirmeti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 10 feb. 2026 (UTC)

: Estis ERARO, lingvokodo estu &quot;eo&quot;, ne &quot;en&quot;. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:49, 10 feb. 2026 (UTC)

Do nun, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:55, 10 feb. 2026 (UTC)

: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 10 feb. 2026 (UTC)

== [[Rita Süssmuth]] ==
Hazarde mi vidis, mi eĉ ne scias ĉu vi jam rimarkis, ke hodiaŭ mortis la germana politikistino [[Rita Süssmuth]]. Mi nur volis enigi la mortoinformon en ŝian artikolon kaj rimarkis ke teksto pri ŝi ankoraŭ tute ne estis. Do, kvankam nur restis al mi malmultaj momentoj da Vikipedio umado, mi sekve komencis artikolan ĝermeton. Sed ĝi vere estas tro malplena. Ĉu mi povas peti vin almenaŭ duobligi la frazojn de 2 al 4 kaj ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo?? Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 22:01, 1 feb. 2026 (UTC)
:Mi nur nun venas al tiu temo, kaj konstatas ke intertempe jam vi sukcesis &quot;ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo&quot;. Do mi nur iomete aldonetas pri la infanaĝo, aldonas ligilon pri la ministerio 1985-1988, kaj krome lasas la biografion tiom nepreciza kiel vi faris, ĉar evidente aldoni detale, kiam ekzakte ŝi translokiĝis de kiu urbeto en Vestfalio al sekva, kaj kiam sekvis kiu docenta posteno al alia, ne aldonus signifan plusvaloron al ne-eŭropa aŭ ne-vestfalia esperantlingva leganto. Do mi pardonpetas mian malfruan aliĝon al tiu paĝo, kaj dankas pro la kreo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:40, 8 feb. 2026 (UTC)

== [[muzeo Henryk Jan Dominiak pri miniatura profesia arto en Tychy]] ==

Hallo Thomas, ich habe gesehen, dass Du den Schnelllöschantrag von Johannnes89 entfernt hast. Ist Dir bewusst, dass es sich dabei um ein LTA-Projekt handelt? [[:wikidata:Q48851673]] existierte bis mitte Dezember in 106 Sprachversionen + plwikivoyage. Die Konten, die den Artikel hier im wesentlichen erstellt und bearbeitet haben, sind global geschlossen. Der Artikel wird vermutlich den Benutzer wieder anlocken. Möchtest Du diesen Artikel wirklich im Projekt behalten? Viele Grüße [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 00:25, 5 feb. 2026 (UTC)

:Darüber hinaus möchte ich Dich auch informieren, dass in Kürze der Großteil der Fotos auf Commons gelöscht wird. Es beginnt mit Uploads der Sockenpuppen, die bereits gesperrt sind. Gemäß der policy zu WMF-Bans sollte dieser Artikel hier eigentlich auch verschwinden, die Konten [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] sind als LTA-Socken bereits seit Dezember global geschlossen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 14:25, 5 feb. 2026 (UTC)

::{{re|NDG}} Der Artikel ist auf Esperanto sauber geschrieben, enthält keine Sprachfehler oder Murks gemäß der Wikipedia-Syntax, und ist stilistisch insgesamt untadelig. Wenn er automatisch übersetzt wurde, war das eine außergewöhnlich gute Computer-Übersetzung, die meisten Artikel, die hier auf den Index der möglicherweise zu löschenden Artikel gelangen, haben ein unvergleichlich schlechteres Niveau. Es kann ja sein, dass die Menschen, die diese Ex-Konten benutzt haben, keine Computer-Übersetzung herangezogen haben, sondern z.B. einen Esperanto-Autor in Tychy um die qualifizierte manuelle Übersetzung gebeten haben. Es gibt relativ viele Esperanto-Sprecher in Polen, diejenigen davon die in Wikipedia mitarbeiten, haben in der Regel Spezialinteressen und haben keine Lust, die grundlegenden Artikel über Städte auf ein gutes Niveau zu heben oder zu halten, es ist etwas nervig, wenn dann nationalistische Polen feststellen dass deutsche, litauische oder ukrainische Wikipedianer die Arbeit über polnische Städte auf Esperanto übernehmen und in Diskussionen ein Tenor rüberkommt wie &quot;diese Leute haben uns gerade eben 1939 genügend Leid angetan, da ist es ganz gut dass sie 2026 Wiedergutmachung leisten&quot; (so etwas killt natürlich den letzten Funken Mitarbeitsbereitschaft). Aber es gibt keinen Anlass, einen sauber geschriebenen Artikel zu löschen, nur weil dieselben Konten noch 105 andere Sprachversionen geschrieben haben, die vielleicht sprachlich minderwertig waren oder zumindest allein die Zahl an Sprachversionen &quot;hochverdächtig&quot; ist. Ich habe keine Ahnung, wer hinter [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] stecken könnte, und ich kann nicht genügend Walisisch, Kroatisch oder Polnisch, um die Qualität dieser Sprachversionen zu beurteilen (ich spreche fließend Litauisch und kann daher die lettische Version verstehen, aber ob dort Grammatikfehler versteckt sind oder wie der Sprachstil ist, kann ich ebenso nicht beurteilen). Aber in der Esperanto-Version gibt es höchstens kleinere Verbesserungsmöglichkeiten, einzelne lateinische Wörter durch normale Esperanto-Wörter zu ersetzen, und ich persönlich würde auf das Hugo Boss-Emblem als &quot;Kunst&quot; verzichten und auf den Luftwaffenoffiziersdolch unten. Aber das sind Kleinigkeiten. Es ist möglich, einen Antrag auf Löschung eines an sich guten Artikels allein aus Solidarität zu &quot;WMF-Bans&quot; zu stellen, aber ich habe den Grund für mich nicht als hinreichend schwerwiegend empfunden, das jetzt selbst anzuleiern. Ich weiß natürlich nicht, ob ein Verbleib des Themas auf Esperanto, Walisisch, Kroatisch, Lettisch und Polnisch &quot;den Benutzer wieder anlocken&quot; wird - aber ich denke, wenn der Artikel in den Sprachen sauber geschrieben ist (ich hätte den Verdacht, dass die Autoren muttersprachlich Polen sind, daher hätte ich Zweifel an der Qualität des walisischen Artikels, aber das müssen die Walisen entscheiden), stört er eigentlich keinen. Er preist wohl nichts großmäulig an, was gar nicht wirklich existiert, und ist für mich nicht als Fake-News zu erkennen... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:57, 6 feb. 2026 (UTC)
:::Es gibt nicht &quot;die Autoren&quot;, es gibt eine einzige [[:en:User:Wikinger|Person]], die das über Jahre hinweg gemacht hat. Magst Du aktuelle Beispiele des Wirkens? [https://sw.wikipedia.org/wiki/Maalum:Michango/Siegen_Heilen] [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Knergy/Tansania-Troll] [https://muddyb255.wordpress.com/2025/06/22/a-cry-for-help-and-a-timely-rescue-on-swahili-wikipedia/] Diese Person lässt nichts übersetzen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:08, 6 feb. 2026 (UTC)

== Ceditaj areoj ==
Cxu vi taksas, ke neniom da sameco havis movigo de la germanoj kaj finnoj de ceditaj areoj? Mi legis en [[Otavan iso tietosanakirja]], ke en aro de la milionaj rifuĝintoj ktp. en la mondo la movopopolo de Finnlando (finne ''siirtoväki'') estas tiel en speciala pozicio, ke gxi ne perdis ecx parte siajn civitanajn rajtojn kaj por gxi oni faris aktiva pormovopopolan politikon. Mi skribis en tio en la artikolo [[fi:siirtoväki]] kaj demandis en la finnvikipedia babilejo, cxu la movigo de la germanoj el la ceditaj areoj de Germanio havis samajn trajtojn kiel la movigo de la germanoj el la orientaj areoj. Unu uzanto skribis, ke al lia menso ekstaris jxus tiu demando, kiam li legis mian redakton en la artikolo kaj la komparoj inter de tiuj aferoj oni ne multe faris sed radie iu, laux lia memoro ''Pirkko Sallinen-Gimpl'' komparis ilin kaj diris, ke la aferoj estis samtipaj kaj tiaj, ke la logxantaro de la ceditaj areoj konservis siajn tutajn civitanajn rajtojn. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 14:16, 6 feb. 2026 (UTC)

Vidu [[Grandlago de interna Finnlando]]. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:18, 7 feb. 2026 (UTC)

== Yrjö ==

Vidu denove [[Yrjö]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:45, 17 feb. 2026 (UTC)

Finna spertulo pri la trans-homoj diris, ke tio estas vere, ke en Usono oni uzas la longecon de etendita peniso unu colo kiel kritero, cxu oni povas difini infanon kiel knabo. Kaj aliel kirurgo fortrancxas la penison, metas gxin al rubujo kaj igxas la infanon al knabino. Mi pensis: cxu tio estas vere se nur urbana legendo? Sed tiu spertulino diris, ke estas vere. https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli

Oni diras, ke Finnlando estas lando malriĉa je naturaj rimedoj. Ĉu tio estas vera?

Akvo estas multe pli valora natura rimedo ol oro, arĝento kaj nafto

== [[:Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] ==
Saluton. Mi vidis ke vi hieraŭ komencis adapti kaj ampleksigi la tiam grandparte senesperajn tekstojn en la kategorio &quot;Komunumoj de Provinco Mantova&quot; al espereble finaj kontentigaj artikolaj ĝermoj. La laboro ĝis nun nur trione aŭ kvarone estas farita. Mi enkroĉiĝis kaj ĉe iuj tekstoj, komencinte komence de la alfabeto, kompletigis la informkestojn, ĉar en tiuj paĝoj vikidatumaro estas manka. Tio konsiderindas subteno al via laboro: nur atentu ke vi ne akcidente viŝas iujn el miaj ĵusaj redaktoj, kiam vi plulaboros! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:03, 21 feb. 2026 (UTC)

==Uzado de artikolaj diskutpaĝoj pri ruĝaj ligiloj==
Propono sur diskutpaĝo ĉiam estas demando al la komunumo, &quot;Ĉu estas interkonsento pri ĉi tio?&quot;

Lastatempe vi faras multajn proponojn nigrigi unuopajn ruĝajn ligilojn laŭ argumento, ke dum x jaroj neniu volis fari artikolon, aŭ simile. Sed la demando, ĉu estas interkonsento ke la manko de intereso por fari artikolon estas kialo por nigrigi ligilon, jam estas respondita nee ĉe [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]]. Mi taksas ke la ripeta farado de jam respondita demando estas malhelpa por la funkciado de la vikipedia komunumo kaj impresas, kvazaŭ vi volas trudi neinterkonsentitan regulon al Vikipedio. Mi esperas ke vi ĉesos ĝin.

Eble konfuzis vin tio, ke estas interkonsento por nigrigi certajn ligilojn - precipe tiujn, pri kies temoj oni ne povus verki vikipedian artikolon eĉ se oni volus. Eble vi supozis ke tio pravigas amasan nigrigadon kian vi antaŭe faradis. Sed simple ne estas multaj ligiloj en Vikipedio, pri kiuj interesato ne povus verki artikolon.

Kaj eble vi demandas, &quot;Kion do mi estus devinta fari, laŭ vi?&quot;. Jen. Vi ĉiam estus povinta, kaj teorie ankoraŭ povas, bonorde proponi vian principon. Ion tian: 
:::::&lt;small&gt;&quot;Mi komprenas ke aliaj vikipedioj kaj pluraj anoj de la Esperanta vikipedio uzas ruĝajn ligilojn por indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolon. Mi ankaŭ komprenas ke iuj ruĝaj ligiloj aŭtomate fariĝas bluaj ligiloj kiam la koncerna artikolo kreiĝas. Tamen mi pensas ke estus pli bone uzi ruĝecon kiel kontrolilon, por scii ke oni mistajpis la celon de la ligilo. 
:::::Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolojn: _______. Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas havi aŭtomatajn ligilojn al novaj artikoloj: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke mistajp-kontrolilo por ligiloj utilas pli: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke la ekzisto de tro multaj ruĝaj ligiloj malpliigas ilian utilon kiel mistajp-kontrolilo: _______. Kaj jen estas kialoj por pensi, ke simila plibonigo de la kontrolado de mistajpoj ne eblas alimaniere: _______. Ĉu do estas interkonsento ne plu uzi ligilojn por aliaj temoj, ol tiuj kiuj jam havas artikolon aŭ antaŭvideble baldaŭ havos?&quot;&lt;/small&gt;

Se vi estus farinta tian proponon en ĝenerala diskutejo, kaj multaj vikipediistoj estus respondintaj, kaj preskaŭ ĉiuj respondoj estus favoraj, esperinde ĉiuj respektus tion kiel interkonsenton de la Esperanta vikipedio. Vi povus fari la provon se vi volus. Aŭ vi povus ŝpari al vi ĝenon kaj akcepti ke ligiloj estas kontribuoj al Vikipedio, kiuj al vi persone ne utilas, sed kiujn vi ne tial rajtas detrui. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:19, 23 feb. 2026 (UTC)
::Por malhelpi la kontribuadon de enhavo al vikipedio, oni devas havi interkonsenton, ke la enhavo estas problema. Ĉu io en tiu principo estas malklara aŭ malprava laŭ vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:57, 6 mar. 2026 (UTC)

== Lestadianismo / kontraukoncipo ==
Ĉu la artikolo pri lestadianismo kaj kontraukoncipo nun estas neuxtrala? -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:11, 23 feb. 2026 (UTC)

En 2007, kuracisto prezentis deklaron pri mi al la oficejo de deviga militservo, kiu legis ion similan al: La persono havas severan epilepsion, pro kiu li estas traktata en la Centra Hospitalo de Centra Finnlando. Li ankaŭ ricevis diagnozon de la sindromo de Asperger. Do ne estas tute realisme, ke li povus plenumi militservon. Pro ĉi tiu kialo, mi kredas, ke li devus esti sendevigita de militservo. -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]]

== &quot;Ŝablono:Tradukita&quot; -&gt; &quot;Ŝablono:Trad&quot; ==
Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:09, 28 feb. 2026 (UTC)

:La nova {{ŝ|trad}} je supraĵa rigardo aspektas bona. Mi nur ŝatus ĝenerale havi unu plian artikolon en la frazero «...teksto el la artikolo &quot;ekzemplo&quot; en '''la''' angla vikipedio», sed tio estas certe kosmetikaĵo. Mi vere esperas ke fine de la testado elvenos stabila solvo - dankon pro la penoj! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:36, 28 feb. 2026 (UTC)

:: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:43, 28 feb. 2026 (UTC)

::: Ĝuste tiel, dankon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 28 feb. 2026 (UTC)

== Genetikaĵoj ==
Tion diris ankaux sveda historispertulo, ke estis en Finnlando kaj la svedparolanta normala popolo, kies plejo estis ankaux genetike sveda kaj la svedparolanta nobelaro, el kies plejo estis posteuloj de lingvosxangitaj finnoj. Sed alia klarigis, ke grandparte de la svedlingva normala popolo en [[Origina Finnlando]] kaj [[Uusimaa]] estas genetikeb finna.[[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 09:23, 1 mar. 2026 (UTC)

== Forigendaĵo 2026-03 ==
Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:15, 4 mar. 2026 (UTC)

== Uusimaa ==
Cxu estu ankaux en esperanto diversaj du artikoloj pri tiuj temoj:

* https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa_Province
* https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa

Mi provas finigi la pensadon pri la deviga sveda. Mi faros tamen plu unu redakton en [[Sveda lingvo en Finnlando]]

Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale en la sveda la vortoj axel (ŝultro) kaj aksel (akŝo) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco.

Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de Närpes ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple Ida Asplund en iuj el siaj kantoj.

La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda.

En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton muminspråk (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri mumintroloj, kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco.

En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel Haaparanta kaj Komunumo Övertorneå havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. --urpola je 2026-03-08

== Elkorajn dankojn ==
Mi volas esprimi mian feliĉon scii ke ekzistas homoj kiuj vere kontribuas kun Esperanto kaj Esperanta Vikipedio. Mi verdire sentas mian koron eksplodi pro la amo kiun mi verkas artikolojn ĉi tie kaj pri la apogo de veraj sinceraj batalantoj tiel kiel vi. Ricevu fortan ĉirkaŭbrakon pro ĉiuj viaj klopodoj. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 23:27, 4 mar. 2026 (UTC)
: {{s}}. Estas pena laboro detektive spuri bonan argumentadon por ĉiuj fotoj pri kiuj povas ekesti duboj, sed jes estas la ideo ne simple tujforĵeti ĉion se oni ne jam kontentas pri la kvanto kaj kvalito de la argumentado, sed sencas alvoki laŭeble en tiuj kazoj plibonigi la kvanton kaj kvaliton de la argumentado - se tio eblas, kompreneble, alikaze forigo ankaŭ estas akceptebla. Vi vidis, ke mi hodiaŭ traktis la dosierojn 1 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], 2 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], 3 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], 4 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] kaj 5 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] - pri tiuj la argumentado devus esti sufiĉa. Sed mi ne scias ĉu mi morgaŭ ankaŭ sukcesos pri savo de 2 aŭ 3 dosieroj, kaj ne scias ankaŭ kiom da tempo restas, ĝis iu alia administranto eble pli draste forigas ĉiujn ceterajn. Sed forigoj, aparte de dosieroj, ne apartenas al la ŝatataj administraj taskoj. Tial povas esti ke ankoraŭ estas bona ŝanco savi ĉiujn pri kiuj kunskrapeblas sekveblaj informoj pri eldono antaŭ 100 jaroj aŭ morto de konata kreinto plej bone antaŭ 100 jaroj, kaj en EU fakte sufiĉas 70 jaroj post morto... Se vi havas aŭ povas kunskrapi bonan argumentadon pri plia dosiero, nepre faru tion kaj indiku ĝin al mi, tiam mi povas rigardi vian argumentadon kaj povas pli facile forpreni la ŝablonon pri tujforigo ol kiam mi mem devas elfosi ĉiujn detektivajn detalojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:50, 4 mar. 2026 (UTC)

==Kontraŭrajtaj dosieroj==
[[Dosiero-Diskuto:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Ĉi tie]] vi menciis, ke &quot;malmultaj administrantoj trovas tempon por vere forigi ilin, aŭ pli bone por mem enketi ĉu la argumento pri neceso de forigo konvinkas lin aŭ ŝin, kaj nur forigi kiam li aŭ ŝi estas konvinkita pri la forigo&quot;. Pri kio, laŭ vi, vi devas konvinkiĝi? Ĉu manko de pruvo de laŭleĝeco ne estas memevidenta? Aŭ ĉu vi ne komprenas, ke pruvo de laŭleĝeco estas respondeco de la alŝutanto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:06, 6 mar. 2026 (UTC)

{{re|Arbarulo}} Vi pravas el formala vidpunkto, ke dosiero kun nesufiĉaj informoj povas tuj forpreniĝi. Sed ĉi tie temas parte pri dosieroj, kiuj estas tute utilaj kaj bonordaj en Vikipedio, ĉar signife pli aĝaj ol 100 jaroj, nur ke la alŝutinto ne sukcesis sufiĉe konvinke pruvi tion. Ekzemple la [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]], presita reproduktaĵo de [https://www.posterazzi.com/philip-ii-of-macedon-n-382-336-b-c-king-of-macedon-359-336-b-c-stipple-engraving-english-1807-poster-print-by-granger-collection-item-vargrc0007044/ de nekonata presisto publikigita en 1807] - pluraj kopioj cirkulas en la interreto, ĉiuj estas [[publika havaĵo]] pro la aĝo de la origina reproduktaĵo. Viaj protestoj aspektas kvazaŭ la tujforigo anstataŭ iom-post-ioma revizio kaj tiam forigo punus kaj dolorigus la alŝutinton, sed fakte ĝi domaĝas la projekton kaj ĝenas la forprenantan administranton, se tiu ne investas ĉiam ankoraŭ privatan tempon por serĉi laŭeble bonan anstataŭaĵon. Pri [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] tutsimila bildo ne ekzistus en la komunejo, oni povus anstataŭe meti iun tute alian bildon kiun la forprenanta administranto devas mem elserĉi, sed pri iuj sen bona argumentado forigendaj, sed kun dokumentita pruvo facile teneblaj bildoj ne estas bonaj anstataŭaĵoj, kaj vere la forpreno tute ne sencas SE iu pretas esplori la fonton kaj pretas pruvi ke bildo vere senkonteste estas pli ol 100-jara. Pri bildo de 1807 tio estas nekontestebla. ĈU iu iam havos la tempon fari tion estas la demando, mi nun povis sukcese esplori pri 5 bildoj, eble antaŭe jam pri 1-2, mi eĉ ne havas nottaglibron pri tiuj agoj, kaj ne garantias ĉu mi entute ankoraŭ povos savi 1, 5 aŭ 10 pliajn - tial mi urĝe alvokas al la alŝutinto laŭeble multajn kazojn de malnovaj bildoj mem trovi kaj dokumentigi, ĉar certe la forigo de la aliaj iam okazos. Nur mi konscias se mi nur sukcesas pri kvin sondadoj en unu tago, la alŝutinto eble povas sukcesi pri 10, ne pri ĉiuj en du horoj, tial mi pensas ke laŭvorte &quot;tuj&quot; forigi estus tro hektike. Nur pro tio mi nun ne hektikas. Sed mi tute konsentas kun vi, ke la aliaj dosieroj kiujn vi proponas por tujforigo, estas altgrade dubindaj, kaj garantiite ne ĉiuj estos pruveble pli ol 100-jaraĝaj. Tial mi lasis ilin en la ujo pri ebla &quot;tujforigo&quot;, kaj fidas pri tio ke kvankam ĝi estas rubujo ni kutime nur malplenigas la rubujon ĉiun monaton aŭ ĉiujn du. Do vi pravas el formala vidpunkto, sed tiu vidpunkto estas pli detrua ol estas saĝe, kaj vi pravas ankaŭ en parto de la dosieroj tute konkrete - sed sencas tion detale esplori kaj revizii antaŭ forigo, ĉar kvankam oni ankaŭ povas fari tion post forigo, tiam estos multe pli malpraktike fari. Mi certas ke ne estas danĝero pri jura verdikto kontraŭ la esperanta vikipedio se tiuj bildoj ankoraŭ atendas celatan revizion tri aŭ ses tagojn, tri aŭ ses semajnojn - nur gravas ne entute forgesi ilin. Tial fakte vi pravas pri tio marki ilin kiel altgrade dubindaj, pro tio ke vere la dokumentado ĝis nun estas manka, kaj eble eĉ estas pli sobra via propono simple tuj forĵeti ilin kaj ne atenti pri vakuoj kiuj restos en tekstoj - tio kompreneble estas multe pli tempoŝpara ol longe esplori. Sed baze mi estas konvinkita ke nia tasko de vikipediistoj estas peni laŭeble ne tro facile forĵeti materialon de kontribuantoj, se klaras ke la materialo estis bonintence alŝutita/aldonita, kaj la kritiko nur celas formalaĵon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 8 mar. 2026 (UTC)
::Via revizio estas tre bonvena, se vi faros ĝin. Ankaŭ eventuala revizio de la alŝutinto estas bonvena. Sed vi havas multajn eble pli valorajn aferojn por fari, kaj ĝis nun la alŝutinto montris nenian indikon de kunlaboremo, sed rekte mensogis al la vikipedia komunumo aldonante ŝablonojn, pri kies vereco li evidente faris nenian kontrolon. Prenu en konsideron, ke temas pri centoj da dosieroj, kaj eĉ marki ilin por tujforigo estas signifa tempinvesto. Prenu en konsideron ankaŭ, ke la plejparto de la bildoj, eĉ se ili montriĝos laŭleĝaj, ne estas tre utilaj. Ekzemple, ne havas multe da utilo pene savi tiun bildon de Filipo faritan en 1807, kiam oni povus uzi aŭtentike antikvan bildon kiel [[:commons:File:Philip II of Macedon CdM.jpg]].
::Ĉu vi povas promesi, ke se post racie atendebla tempo (ni diru ekzemple ses semajnoj) se nek vi trovos tempon nek Claudio trovos intereson revizii la dosierojn, vi forigos ankaŭ la nereviziitajn? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 8 mar. 2026 (UTC)
:::Absolute jes. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 8 mar. 2026 (UTC)
::::Mi hodiaŭ antaŭtagmeze metis 3 bildojn por forigo je la 10-a horo vespere je grenviĉa tempo, do dum la sekva horo ([[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Anastazio la 1-a (430-518) 1.png|1]], [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Antikva Romio.png|2]] kaj [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Batalo de Abrito (251).png|3]]), kaj samtempe dokumentigis [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Zenono kaj Bazilisko.png|unu]] ankoraŭ ne markitan, kiu do povos resti. Supozeble vi jam vidis tion. Se ne: La limhoro jam preskaŭ pasis, tute klaras ke ili estos for post 45 minutoj, se vi volas vi povas ankoraŭ rerigardeti ilin antaŭ ili estos for. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:17, 8 mar. 2026 (UTC)

== Finnlanda kaj svedia sveda ==
[[Uzanto:Moldur]] pravis en tio, ke mi troigis la diferencon inter la finnlanda kaj svedia sveda. Plejparte ili estas preskaŭ kiel la britia kaj usona angla. Sed estas esceptoj en kamparo de svedparolanta Ostrobotnio. Tiun kanton mi ne povas kompreni kvankam mi lernis la devigan svedan: https://www.youtube.com/watch?v=uhNHQe1_r9g. Mia amikino, kies edzo, kiu estis el kamparo de svedparolanta Ostrobotnio, diris, ke en popollernejo (https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola  / https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu) la unua malfacileco por li estis tio, ke estis malfacile kompreni la instruiston, kiu parolis kiel svedparolanta helsinkano aux turkuano. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-15115-85|&amp;#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:15, 9 mar. 2026 (UTC)

:En hejmdialekto de edzo de mia amikino estas ekzemple tri gramatikaj kazoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-15115-85|&amp;#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:20, 9 mar. 2026 (UTC)

La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. 

En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj.

En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis.

Kvankam Kuusamo apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio, ĝiaj pejzaĝoj kaj la naturo estas verege diversaj ol tipe en Ostrobotnio, kiu estas konata pri ebenaj kampaj pejzaĝoj, malgranda nombro de lagoj kaj en la finnlanda vidpunkto grandaj riveroj, kiu malrapide fluas al Botnia Golfo – tia pejzaĝoj estas en la nunaj oficialaj provincoj Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio, Meza Ostrobotnio kaj plejparto el Norda Ostrobotnio.

== Vidu ==

https://eo.wiktionary.org/wiki/saksalainen_y [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:11, 11 mar. 2026 (UTC)

Mi diskutis kun finna spertulo pri la lingvoinstruo. Ri diris, ke mi apartenas al la lasta generacio, al kiu la svedan oni parte instruis la svedan pedagogike - la instruado estas nun ecx pli malforta ol en miaj lernejaj tagoj. Krome ri klarigis, ke kvankam la svedinstruo ne ankaux en Jyväskylä ne estas kiel en Vaasa, ne en Jyväskylä la instruo ecx nun estas la malpli bona - en multaj maricxaj komunumoj oriente la sveda estas tute simbola lernfako speciale nun, kiam ne ecx la cxiuj instruistoj de la sveda ne multe konas la svedan kaj ili komprenas la realon kaj la testoj estas facilaj

== Yrjö Karilas ==

Yrjö Karilas/Karlsberg estis ekstreme talenta, multe pli talenta ol liaj pli maljunaj samlernejanoj kaj tiel soifa je scio, ke la scioj instruitaj en la lernejo, kiel ekzemple la finna, la sveda kaj la germana, matematiko, historio, geografio, ktp., ne sufiĉis por li, sed li devis akiri pliajn informojn pri lernejaj fakoj ekster la lernejo. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 12:20, 15 mar. 2026 (UTC)

Saluton. Mi parolis kun Jorma Nieminen. Li diris, ke estas vere stranga signifo, ke Jorma estas peniso. Fakte, Jorma estas Jeremia, eminenta israela profeto.

En [[Itse valtiaat]] en 2002, kiam  Sauli Niinistö anoncis, ke li forigxos  el la pozicio de la ministro pri eksteraj aferoj, Lipponen ploris. Erkki  Tuomioja ridis. Ben Zyskowicz demandis: &quot;Cxu vin amuzas la  doloro de Lipponen?&quot; Tuomioja respondis:  &quot;Ho, jes. Doloro de Lipponen produktas por  mi multe pli sadisma gxuo.&quot; Zyskowicz diris: &quot;Ho Erkki. Vi estas tute malsana.&quot;  Tuomioja diris: &quot;Eble. Sed do nirvane malsana.&quot; --aldonis, sen subskribo, IP-adreso ~2026-16720-35 je 10:48, 17 mar. 2026 &lt;small&gt;- la konto {{uzanto2|Urpola}}, ankoraŭ uzita ĉi-matene en vikivortaro jam estas ŝlosita ĝenerale: 08:19, 17 mar. 2026 uzanto ''Count Count'' ŝanĝis la staton por tutprojekta konto &quot;Uzanto:Urpola@global&quot;: ŝlosita kaj malaktivigita (kun noto: Transvikia misuzo - sekve de la plej nova raporto ĉe [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_sysops%2FRequests&amp;diff=30269368&amp;oldid=30268941])&lt;/small&gt;

== Suĝoŭo (Anhujo) ==
Estas pluraj veroj, ja via skribo veras, samtempe mia kontraŭa vero jen estas:
* Suĝoŭo ne meritas la o-finaĵon, ĉar nek estas provinca sidejo, nek kongresejo de Esperanto, ktp.
Nuntempe Ĉinio havas ĉirkaŭ 20 provincajn ĉefurbojn, tiom da estas normala nombro, ili meritas o-finaĵon. Suĝoŭo apartenas al la tria urboklaso kun 300 similaj urboj. Ili ne ricevu o-, ĉar tio estus absurda. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:28, 17 mar. 2026 (UTC)
:Vi pravas: Ili '''ne ricevas novajn esperantigojn''' kun o-finaĵoj. Sed se ili jam havas tiun nomon en PIV, Reta Vortaro, la poŝatlaso de 1971, en la verkaro de Ludoviko Zamenhof aŭ de Esperanto-literatura verko milope disvendita el Pekino, tiam jam estas, kaj tiam ne necesas &quot;el vikipedio&quot; korekti vortarojn, atlason kaj nian literaturon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:52, 17 mar. 2026 (UTC)

Kial mia uzantonomo Urpola estas blokita?

Mi june diris al [[Aarni Virtanen]], kiulogxis en sama [[Kypärämäki|loĝareo]] kaj estis en sama lernejo, ke mi volus esti ''uomo universale''. Li diris, ke interese sed ke tio ne eble plu estas realisme. Ekzistas do multe da scio kaj sciencaj kampoj ktp.. Mi versxajne troigis en la artikolo [[Yrjö Karilas]]. Mia patro diris, ke Aarni supozeble pravas, sed estas ankoraux eble estas mulflanke scianta homo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-17456-00|&amp;#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-17456-00|diskuto]]) 21:10, 20 mar. 2026 (UTC)

:Nun la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] inkludas proksimume bonajn sciojn pri la afero. Cxu lau vi gxi estas bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-17456-00|&amp;#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-17456-00|diskuto]]) 23:08, 20 mar. 2026 (UTC)

== Lestadianismo en Finnlando ==
En la najbareco de mia infana hejmo [[Kypärämäki|ĉi tie]] antaŭe loĝis lestadiisma familio kun 16 infanoj. Mi ne scias, kiun branĉon de la lestadiismo ili apartenis, sed verŝajne konservativajn lestadiistojn, ĉar en Ĵyväskylä estas tiel malmulte da aliaj lestadiistoj. Iu en tiu domo dormis en vestkonservocxambro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-18014-78|&amp;#126;2026-18014-78]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-18014-78|diskuto]]) 16:06, 22 mar. 2026 (UTC)

==Artikolo de la monato==
Saluton. Mi reagis en [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]], sed la debato tie ĉesis sen rezulto. Mi ne favoras la ripeton per Aŭstrio (kio ĉiuokaze povus reveni junie), kaj proponas anstataŭe [[Graz]], sed ankaŭ estas la aliaj kandidatoj [[Futbalo]], [[Lajsana albatroso]] ktp. en la koncerna paĝo de propono ja aperas Aŭstrio por du monatoj, ĉu tiu estis la fina decido?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 22 mar. 2026 (UTC)
:Saluton. En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas, inter aliaj, propono por legindigi [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj#Graz|Graz]], kio estas nepra kondiĉo por elekti ĝin kiel sekva Artikolo de la monato post [[Aŭstrio]], ĉio rilate al venonta UK. Ĉar tion oni planis tro urĝe oni ne povos atendi sufiĉan tempon kaj ĉion oni devos fari antaŭ la monatfino. Se vi bonvolas voĉdoni, tio ege helpos. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:43, 26 mar. 2026 (UTC)
::Mi ĵus konstatis, ke en [[Graz]] oni diris nenion pri la UKo. Do, mi aldonis &quot;En Graz okazos la [[UK 2026|111-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] (UK) ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026.&quot; Ĉu ne indus aldoni tion ankaŭ al la resumo en Artikolo de la Monato? Mi ne scias fari tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:29, 1 apr. 2026 (UTC)
:::{{re|Kani}} La resumo de la ADLM jam ekde frumatene la 1-an de aprilo tekstas &quot;Graz [grac], gastiganta urbo de la ĉi-jara UK 2026, estas la ĉefurbo de ...&quot;. Pri tio pensis Sj1mor. Do la UK estas en plej elstara loko de la resumo, tuj en la unua frazo. Tio elstareco estas bona. La resumon redakti ne estas miraklo: Eblas iri al [[Vikipedio:Artikolo de la monato]], tiam premi la ligilon &quot;04. Aprilo&quot; tie kaj redakti. Sed vi pravas: Sj1mor ne pensis pri tio ankaŭ enplekti la informon en la artikolo &quot;Graz&quot; mem kaj ankaŭ mi kaj ĉiuj aliaj ne jam pensis pri tio. Nun jam ĉio laŭ mi bonas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:10, 2 apr. 2026 (UTC)
::::Stulte mi ne rigardis la komencon. Nu, ĉio en ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 2 apr. 2026 (UTC)

== Help ==

Hello, I need help to improving [[Gazaa genocido|this]] article I recently created. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto-Diskuto:جودت|diskuto]]) 18:54, 26 mar. 2026 (UTC)

Maljunulo el [[Muurame]] skribis, ke li sugestis, ke bibliotekoj marku, kiuj DVD-oj havas finnajn subtekstojn - li klarigis, ke li pruntis DVD-ojn de la biblioteko kaj havis problemon: &quot;Mi ne komprenas la lingvon de Berlino, Londono kaj Parizo. Mi komprenas nur la finnan kaj iom da sveda. Mi nur iris al bazlernejo kaj faklernejo, ĉi-lasta instruis iom da sveda sed nenian anglan, germanan aŭ francan. Mi pensis, ke la DVD-oj havas finnajn subtekstojn, sed ili ne havis.&quot; Iu tiam diris, ke tiuj DVD-oj havas subtekstojn, kiujn oni povus elekti, kaj mi scivolas, ĉu ĉiuj DVD-oj en la biblioteko de Muurame havas finnajn subtekstojn.

==Du notetoj pri stilo==
Du atentigetoj, sen rilato unu al la alia:

- La unua litero de scienca nomo ĉiam estas majuskla.

- Laŭ la nuna stato de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], &quot;Esperantigoj de nomoj el kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn ankaŭ estas permesataj (eĉ se temas pri nova Esperantigo). Tiaj kategorioj estas ekzemple nomoj de . . . renesancaj humanistoj, kiuj latinigis siajn nomojn&quot; kaj supozeble ankaŭ mezepokaj eŭropaj intelektuloj, kiuj latinigis siajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:42, 27 mar. 2026 (UTC)

===Kaj tria===
- Denove laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], &quot;Majusklaj estu ĉiuj unuaj literoj de propra nomo, escepte de enaj konjunkcioj, prepozicioj kaj artikoloj&quot;. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:42, 29 mar. 2026 (UTC)


{{re|Arbarulo}} Pri kio vi ekzakte aludas? En la interna ligilo mi legas multon pri [[personaj nomoj]], de realaj kaj ankaŭ fikciaj personoj. Ke &quot;''Hary poter&quot;'' aŭ ''&quot;Pipi ŝtrumpolonga&quot;'' estus stranga minuskligo de dua vorto de &quot;persona nomo&quot;, ne grave ke inventita nomo de fikcia persono, estas ekster diskuto.

Krome mi en la ligita paĝo precipe vidas la jenan rekomendon pri plurvortaj verko-titoloj:

{{citaĵo|Ĉe plurvortaj verko-titoloj kelkaj kulturoj kutime majuskligas la komencajn literojn de ĉiuj vortoj krom la plej malgrandaj (artikoloj, konjunkcioj ktp.) En Esperanto pli konvenas majuskligi nur la unuan komencliteron: 
::'''[[Kredu min, sinjorino!]]''' (kaj ne ''Kredu Min, Sinjorino!'')

* Esceptas se la verkotitolo estas fremdlingva, aŭ se esperantlingva verko jam havas plurmajusklan nomon: [...], '''[[Plena Vortaro]]'''}}

-- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:55, 29 mar. 2026 (UTC)
:Mi aludas al [[Diskuto:Universitata Malsanulejo de Gento]], kie vi &quot;toleris&quot; la majusklan titolon nur pro specialaj kialoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:13, 29 mar. 2026 (UTC)

Hm, vi scias ke mi lernis Esperanton 13- kaj 14-jara, kaj mi denaske devenas el kulturo germanlingva, kie oni amase majuskligas ĉiun subjekton, simple ĉar en la germana la komenca majusklo estas tio kio en Esperanto estas la o-finaĵo. Mi samtempe lernis Esperanto, la anglan kaj francan, iom pli poste ankaŭ la hispanan kaj italan, kaj komprenis ke ne ĉiuj lingvoj majuskligas ĉiujn subjekton, kaj ankaŭ ne majuskligas ĉiun vorton en titolo. Ankaŭ 13-jarulo tuj komprenas ke estas diferencoj inter la lingvoj: ke anglalingvanoj majuskligas multe pli da vortoj en titoloj ol franc- kaj itallingvanoj, kaj oni konsilis al mi en Esperanto pli kopii la franc- aŭ itallingvan modon ol la angla- aŭ germanlingvan, do aŭtomate majuskligi nur tiujn vortojn kiuj estas komence de frazo aŭ estas personaj nomoj, kaj krome pripensi ĉu estas aparta kialo majuskligi titolon aŭ vorton. Aparta kialo povas esti ke utilas majuskligi unuan vorton de titolo entute, kiel en ''Kredu min, sinjorino!'', aŭ ke oni videble vidas presitan titolon, kie klare estas majusklaj vortoj, kaj ĉiuj konas tiun titolon, kiel ''Plena Ilustrita Vortaro'' aŭ ''Akademio de Esperanto''. Ĉe simplaj vortoj same kiel en titoloj. Do la lingvosento, kiun mi internigis kiel 13-jarulo, diras ke la vorto [[Insula hospitalo]] ĝustas en tiu formo, kaj ke la universitata hospitalo en la flandra urbo Gent fakte havus titolon [[Universitata hospitalo de Gento]] esperante, hôpital universitaire de Gand france kaj Ospedale universitario di Gand itale ... ĝi estus nur unu specifa hospitalo de Gento, kiel la urbocentra hospitalo, la havenokvartala aŭ la pediatria. Mi scias ke angloj, germanoj, kaj influite de ili ankaŭ iuj aliaj ĝermanlingvanoj kiel svedoj kaj nederlandanoj foje iom pli da vortoj majuskligas. Mi scias ke la Balta Maro, Nigra Maro kaj Azova Maro aperas en PIV en tiu formo kaj tial rajtas konsideriĝi &quot;kvazaŭ propra nomo&quot;, sed same certas ke mia blanka aŭto aŭ mia nigra pantalono ne aperas en PIV kaj garantiite ne estas personaj nomoj Blanka Aŭto de Thomas kaj Nigra Pantalono de Thomas, sed simple estas iuj objektoj, kaj la diversaj hospitaloj de Gento ankaŭ estus baze nur objektoj (kaj ankaŭ klare ne estas en PIV, aŭ havus longan artikolon en Monato, aŭ estus tutmajuskla libro Universitata Hospitalo de Gento en la UEA-libroservo), ankaŭ se pliaj el ili ricevas esperantan vikipedian titolon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:01, 29 mar. 2026 (UTC)
:Laŭ mia kompreno de &quot;propra nomo&quot;, kaj ankaŭ mia kompreno de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], &quot;Balta Maro&quot;, &quot;Universitata Hospitalo de Gento&quot; ktp. estas propraj nomoj ne &quot;kvazaŭ propraj nomoj&quot;. Ĉu vi volas diri, ke vi pensas, ke &quot;propra nomo&quot; estas io alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:13, 29 mar. 2026 (UTC)
:Se laŭ vi ili ne estas propraj nomoj, kial vi majuskligas la unuan vorton? Kaj mi petas vin kontroli skribajn esperantajn fontojn. Laŭ mia memoro mi neniam vidis tian majuskligon (unua vorto jes, sekvaj ne) krom en verktitoloj, nek trovis ĝin en kelkaj fontoj kiujn mi ĵus kontrolis. Mi suspektas ke ĉe via lingvosento aŭ tiu de viaj instruintoj efikis [[:de:Hyperkorrektur|trokorekto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:25, 30 mar. 2026 (UTC)

== Forigpeto 3 paĝoj ==
* [[MediaWiki:Watchdetails]]
* [[MediaWiki:Wlhideshowbots]]
* [[MediaWiki:Wlhideshowown]]
Centra peto forigi ne-plu-aktualan-aĵon: [[phab:T234776]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:02, 30 mar. 2026 (UTC)

{{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:55, 30 mar. 2026 (UTC)

== Pliaj finnaj temoj ==
Ĉar vi estas kuracisto, mi petas, ke vi legu: https://eo.wiktionary.org/wiki/valel%C3%A4%C3%A4k%C3%A4ri [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 15:42, 1 apr. 2026 (UTC)
: Mi ne vidas problemon en tio, nur ĝustigis unu gx al ĝ. TP

''' Pikku Kakkonen/ Buu klubben '''
Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti rubriko &quot;vidu ankaŭ&quot; kaj sub ĝi &quot;[[BUU-klubben]], samtipa svedlingva finnlanda programo?&quot;

Ĉu en la artikolo [[BUU-klubben]] povu esti rubriko &quot;vidu ankaŭ&quot; kaj sub ĝi &quot;[[Pikku Kakkonen]], samtipa finnlingva finnlanda programo&quot;? [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:08, 1 apr. 2026 (UTC)

:Jes, farite. TP (17:29, 1 apr. 2026)

[[tago de svedeco (Finnlando)]] [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:15, 1 apr. 2026 (UTC)
: La teksto estis artikola &quot;orfo&quot;, ĉar malpli ol 4 paĝoj montris tien. Nun estas en ordo. Mi kreis novan mikro-ĝermon [[Peter Nyman]], kiu tamen ankoraŭ estas artikola &quot;orfo&quot;. Eble vi havas ideon kiel eblus ankoraŭ 3 paĝojn ligi teien (diskutpaĝoj kiel tiu ĉi ne kalkuliĝas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:29, 1 apr. 2026 (UTC)

[[Kyösti Karjula]] mencias kiel religio evangeli-luteranismon. Pli realisme: konservativa lestadianismo (gxi apartenas oficiale al [[Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando]], sed gxiaj konditoj pri ekzemple [[bapto]], [[eŭkaristio]] kaj [[absolvo]] ne estas praktike luteranaj. Krome ili havas proprajn diservojn, praktike propran eklezion kaj proprajn ekleziojn. La rilato de la movado kun la Evangelia Lutera Eklezio estas nuntempe pure formala. Tial, estus pli logike listigi la konservativan Laestadianismon kiel la religion de Karjula.

Speciale en la 1960–1980-aj jaroj, kiam la instuo kontraŭ la kontraŭkoncipo estis pli forta ol antaŭe kaj poste, multaj konservativaj lestadianoj kredis, ke virino, kiu uzis kontraŭkoncipon kaj tial ricevis pli malmulte da infanojn, aŭtomate iras al infero kaj tie unue aŭdas koleregan krion de Dio &quot;kie estas tiuj infanoj, kiujn mi donis al vi?&quot; kaj ploron de tiuj infanoj, kiuj ne naskiĝis kaj poste ŝi devas naski tiujn infanojn infere. Ekzemple la konservativa lestadiana predikanto Pauli Korteniemi en sia prediko en suviseurat en 1982 diris[[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:53, 1 apr. 2026 (UTC)

:Multaj luteranaj teologoj taksas kiel tute for-fermita la penson, laŭ kiu en infere naskiĝus infanoj. [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:58, 1 apr. 2026 (UTC)

Mi petas, ke vi plu unufoje legu [[sveda lingvo en Finnlando]].

Laux pri tio konanta mi pravas en tio, ke la deviga sveda ekzemple en [[Vaasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] estas praktike tute alia lernfako ol ekzemple en [[Taivalkoski]], [[Suomussalmi]] ktp. kaj cxar la deviga sveda ekzemple en la kamparo de [[Kainuu]] kaj [[Koillismaa]] estas tute simbola, formala 
fako (en tiulokaj vilagxaj bazlernejoj ecx la instruistoj ne praktike povas diskuti svede), el tiuj lokoj tiuj junuloj, kiuj iras universitaten, devas komenci la lernadon de la sveda praktike tute komencante.

https://eo.wiktionary.org/wiki/Ura#finne

Mi petas, ke vi vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/Atlantti

:Tiuj notoj alvenis, kiam mi estis for en vojaĝo, kaj nun ili jam ne plu ŝajnas al mi esti traktendaj. Kaj ne, kiam mi havas malmultan tempon, mi koncentriĝas pri vikipedio kaj ne ankoraŭ dividas mian tempon por rigardi paĝojn en vikivortaro aŭ en aliaj projektoj de la vikia projektofamilio. Se iu havas la impreson, ke iu projekto de la vikia projektofamilio havas draste tro malmultajn laborantojn, tiam oni povas diskutigi tion en la ĝenerala diskutejo de vikipedio kaj provi varbi pliajn agantojn por tiu projekto, sed ĝis tiam mi nur rigardos aliajn branĉojn se foje mi vere havas tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 26 apr. 2026 (UTC)

==Universala Kodo de Konduto==
Nu, finfine mi faris peton al la komitato pri la Universala Kodo de Konduto pri la aferoj de la ruĝaj ligiloj. Mi ne volus, sed mi sentas min devigita al tio pro daŭraj forigoj de ligiloj kaj prezentoj de via interpreto de ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus intencata de la personoj, kiuj kreis ilin. Sube estas la oficiala anglalingva sciigo por plenumi la postulojn de la komitato. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:46, 6 apr. 2026 (UTC)

Hello {{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;PAGENAME}},&lt;br&gt;
You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Redlinkphobia imposed without consensus on Esperanto Wikipedia]].

You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended.

Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information).
:Mi vidas ke vi ankoraŭ intencas insisti pri la afero. Tamen via argumento ŝajnas ankoraŭ esti, ke tolero de longdaŭraj ruĝaj ligiloj estas logike malebla. Tio estas malpruvebla, mi dirus eĉ jam malpruvita, kaj solvos nenion.
:Via konkluda aserto &quot;«Red links» are linked to «the desire to turn them blue», they are not meant to be collected as such, the more the better&quot; ne estas tute eksplica, sed mi komprenas la rezonadon jene: (unu) funkcio de ruĝa ligilo estas bluiĝi, sekve ruĝa ligilo, kiu ne bluiĝas, faras damaĝon. Tio estas mallogika. Estas kvazaŭ iu dirus, &quot;funkcio de monumentoj estas memorigi la publikon pri famaj homoj; sekve, se la publiko forgesas pri iu homo, ĉiuj monumentoj de tiu homo estas damaĝaj kaj detruendaj&quot;.
:Mi plurfoje atentigis ke aliaj vikipedioj fakte toleras longdaŭrajn ruĝajn ligilojn. Tio pruvas ke tolero estas ebla. Laŭ mia kompreno vi malakceptas tion pro du kredoj - vi pensas ke tolero nur okazas ĉe grandaj vikipedioj kaj vi pensas ke ĝi ne daŭras longe ĉar la ligiloj ĉiam bluiĝas ene de malmultaj semajnoj. Sed tion eblas empirie kontroli. Memoru nian &quot;eksperimenton&quot; pri metado de ligiloj al aliaj vikipedioj. Tio okazis antaŭ monatoj, kaj la ligiloj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Vi povas kontroli ankaŭ mian normalan verkadon ĉe aliaj vikipedioj, kiu estas plena de ligiloj, kiuj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Tio inkludas la latinan vikipedion, kiu estas signife malpli granda ol nia. Kaj vi povas kontroli mian specimenaron de ligiloj en kelkaj grandaj vikipedioj ĉe [[Uzanto:Arbarulo/Ruĝaj ligiloj]], kie ligiloj bluigitaj ene de kelkaj semajnoj estas malmultaj en la angla vikipedio, praktike neekzistaj ĉe aliaj grandaj vikipedioj. Vi povas kontroli en la sama specimenaro ke la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas multe pli granda ol nia en ĉiuj vikipedioj, kaj ke la proporcio de ruĝaj ligiloj al totala teksto estas simila al nia en la hispana, franca kaj germana. Ŝajne vi jam akceptis surbaze de la empiriaj pruvoj ke aliaj vikipedioj ne nigrigas siajn ligilojn; bonvolu kontroli pli, kaj vi konstatos ke ili toleras ilin.
:Se vi fakte volas ke ligiloj en nia vikipedio havu ian funkcion kiun ili ne havas en aliaj (ekzemple kiel lingvokorektilon), kaj volas meti limojn al ilia kvanto por optimumigi tiun funkcion, mi ja argumentos kontraŭe, sed ni povos diskuti tion. Aŭ se vi konstatis ke la tolero de ruĝaj ligiloj iel malutilas al la vikipedioj, kiuj praktikas ĝin, ankaŭ tio estas legitima argumento. Sed se vi nur volas insisti, ke ne eblas trakti ilin kiel aliaj vikipedioj konstateble jes traktas, tio povas nur krei pli da malpaco. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:48, 9 apr. 2026 (UTC)

:Al la konkreta plendo - ke vi premadas forigi enhavon sen interkonsento - vi respondis ke vi ne &quot;premadas forigi&quot; la ligilojn, sed &quot;substrekas dubon&quot; pri ili. Mi ne komprenas la celatan distingon. Laŭ mia kompreno de la vorto &quot;dubo&quot;, esprimi dubon pri ligilo estas diri, ke ĝi eble estas forigenda. Kaj ne estas interkonsento, ke iu ajn menciinda ligilo povas esti forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:59, 9 apr. 2026 (UTC)

==(sen titolo)==

Nomi vomajxon kiel &quot;yrjö&quot; supozeble perigxas el la malafabla, deskriptiva fonetika prononco de la vorto.

Cxu pri li oni povus fari esperantan vikipedian artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Sakari_Kiuru_(valokuvaaja)

Li prezentis ankaux en dokumenta filmo pri konservativa lestadianismo. Li kreskis en konservativa lestadiana familio. Li rakontis pri sia familia fono: Ni estas 16. Mi estas la dua plej aĝa. Kelkaj naskiĝis post kiam mi forlasis la hejmon. Mi memoras, ke mia patrino estis terure laca dum tiaj oftaj gravedecoj.

Iam oni uzas la vortojn pakkosuomi kaj tvångsfinska pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en Uusimaa, ekzemple Helsinko kaj kontinenta parto de Origina Finnlando, ekzemple Turku, eĉ pli ol 80 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la &quot;alia enlanda lingvo&quot; en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en Uusimaa, estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna modersmålsinriktad finska (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo mofi, kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. --forgesis subskribi la posedinto de tiutempa uzantokonto Penttihirv je 4 redaktoj de frumatene ĝis 17:45 horo je 8 apr. 2026

== Saltvik ==

Mi provis aldoni al la artikolo [[Saltvik]] mencion pri [[Orrdalsklint]]. Kial mi ne sukcesis? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-22334-13|&amp;#126;2026-22334-13]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-22334-13|diskuto]]) 10:43, 11 apr. 2026 (UTC)
:Ah: estas tre simple: Vi aldonis
&lt;pre&gt;&lt;!--
En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]].
== Referencoj ==
..
--&gt;&lt;/pre&gt;
:Kion vi aldonas inter la signoj &quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;!--&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; kaj &quot;&lt;code&gt;--&gt;&lt;/code&gt;&quot;, ne estos videbla en la fina paĝa aspekto. Estas bone ke la ĉapitrotitolo &quot;Referencoj&quot; estas inter tiuj signoj, ĉar momente ne estas referencoj, sed estas bone ke jam estas la ĉapitrotitolo  por la kazo ke iam ekestos referenco, sed por via roko estas grave ke oni jam nun povas vidi la frazon, do metu ĝin ANTAŬ la signoj &quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;!--&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot;. Kompreneble, krome estas bone meti al la paĝofino la ŝablonon {{ŝ|ĝermo|Finnlando}} aŭ {{ŝ|ĝermo|geografio}}, SE temas nur pri 3-5 frazoj. Kaj krome mi nur nun vidis ke vere se oni redaktas anonime estas pli malfacile tajpi esperantajn literojn, sed por aliaj uzantoj estas tre tede ripari viajn x-kodajn straangajn esperanto-vortojn: tial konsideru ĉu vi povas supre en la redaktofenestro uzi la elekton &quot;&gt; Specialaj signoj&quot;. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:42, 12 apr. 2026 (UTC)
:Cetere: Ankoraŭ unu konsilon pri la ŝablono {{ŝ|Informkesto monto}} en paĝo [[Orrdalsklint]]: Pri tiu ŝablono oni nur bezonas unu solan parametron &quot;|regiono-ISO = FI&quot; - estas bone kaj bele uzi almenaŭ tri indikojn &quot;|regiono-ISO = FI&quot; &quot;|tipo1 = reliefo&quot; &quot;|zomo = 9&quot;, sed vi vidos, se vi ne metas la duan indikon nur la supra mapo aspektos iom malpli bela kaj sen la tria indiko la suba mapo ne estas ideale fokusita, ambaŭ statoj ne estas katastrofaj, sed se mankas la unua indiko &quot;|regiono-ISO = FI&quot; estas nur iu tre malhela mondmapo en kiu tute nenion eblas vidi. Do la unuan indikon necesas nepre ne forgesi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 12 apr. 2026 (UTC)

== Enhavo ==
Eble mi faris ion malbone, sed en artikolo [[Miskolc]] ne aperas nun la Enhavo, ĉu vi povas helpi?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:51, 12 apr. 2026 (UTC)
:{{re|Crosstor}} Bonvolu rekontroli ĉe vi: ĉe mi en artikolo [[Miskolc]] ĉio aspektas normale. Estus tre strange se vi vidus ion alian en sama horo ol mi... Alikaze bonvolu precizigi kion ekzakte vi vidas... sed mi supozas ke estis iu nur momenta misfunkcio, kiu iritis vin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:36, 12 apr. 2026 (UTC)
::Supozeble mi vidas miraklon. En iu ajn artikolo (iom longa) mi vidas la Enhavon, tamen en Miskolc mi ne vidas. Ĝuste nun mi kontrolis. En [[Eger]] mi vidas Enhavon el 12 punktoj. Se vi ne scias la solvon, lasu la aferon. Trovi eron la Enhavo tre helpas, sed en Miskolc mi devas uzi la lifton. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:50, 12 apr. 2026 (UTC)
::{{re|Crosstor}} Nun mi komprenas vian problemon. Dankon pro la komparo al paĝo [[Eger]]. Jes, tio ĉe mi estas same. Estas iu signaro &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOTOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (la angla mallongigo signifas &quot;'''no T'''able '''O'''f '''C'''ontent&quot;, &quot;sen listo de enhavo&quot;), se tiu signaro estas ie tiam la enhavo vere ne videblas, sed ĉi tie nenie en artikolo [[Miskolc]] estas kaŝitaj tiuj anglaj signoj. Do mi vere ĝis nun ne sukcesas malkovri la problemon, sed almenaŭ mi nun komprenas kio estis via miro. Cetere, tute flanke mi ĵus videtis en la paĝo la adjektivon &quot;diplomacia&quot;, tiu vorto ne estas esperanta, en Esperanto ĉiam estas &quot;diplomatia&quot; aŭ &quot;diplomata&quot;. Eta tajperaro, kiun mi ĵus hazarde vidis. Ĉu vi volas mem ĝustigi ĝin? Pri la neapero de la enhavolisto mi nur povas '''''supozi''''' ke estas iu interfero kun la ŝablono &quot;{{ŝ|granda dosiero}} tute supre. Mi teste forprenis ĝin, enhavo estas, remetis ĝin, enhavo ne estas, kaj nun mi metis la ŝablonon tute malsupren kaj tiam ankaŭ estas la enhavo. Al mi la vasta panoramo tute sube same bonas kiom tute supre. Tial mi proponas simple lasi ĝin tute malsupre...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:29, 12 apr. 2026 (UTC)
:::Dankon! Diplomatia {{farita}}

== Dulingveco... ==
Ĉu oni povu fari artikolon pri dulingveco, tia, ke homo havas du hejmlingvoj? Oni povu mencii kiel ekzemploj ekzemple tion, ke en [[Paragvajo]] la plejo estas dulingvaj kaj en [[Finnlando]] nuntempe multaj svedparolantoj, speciale en Uusimaa, parolas ankaŭ la finnan kiel hejmlingvo. Kaj ekzistas familioj, kie estas du hejmlingvoj, el kiuj unu estas Esperanto. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-21899-04|&amp;#126;2026-21899-04]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-21899-04|diskuto]]) 16:23, 12 apr. 2026 (UTC)

Teksto [[dulingveco]] en la e-lingva vikio ekzistas; mi nun havas malmultan tempon, ĉar mi estas nur posttagmezon hejme kaj morgaŭ matene por dua semajno forveturos, tial mi eĉ ne povas legeti kiu nun estas skribita en tiu teksto. Sed vi vidu ankoraŭ la noton en [[Diskuto:Komunumdomo de Säynätsalo]], tie mi aldonis informkeston kaj ligion al vikidatumoj, sed ankoraŭ iuj elementoj mankas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 apr. 2026 (UTC)

== Atentu == 
{{ArtikolaMesaĝokesto
|speco  = stilo
|bildo = 
|teksto  = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas
}}

&lt;hr&gt;

Vidu: [[Marja-Sisko Aalto]]

Unu Jorma diris al mi, ke reale Jorma estas formo el la hebrea Jeremia kaj tio, ke oni donis al la nomo la signifon peniso, estas tute stranga afero kaj li ne volas, ke mi daŭre diras tiun afero por li. Poste mi demandis lin, pri kiel li pensas pri tio, ke jorma signifas kacon. Li diris, ke estas vane demandi pri tio - mi jam scias, kiel li pensas pri la afero.

Li neniom sxatas pri tiu signifo, kiun oni donis al gxi post tio - ke li naskiĝis en 1956 - tiutempe la nomon oni en nia lando multe donis al knaboj kaj nur poste iuj malbonigis la signifon. Li ne ŝatas pri tio, ke iu sxercas al li pri la afero. Jorma estas formo el la nomo Jeremia, kiu signifas &quot;Jahve levas.&quot; [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-22675-77|&amp;#126;2026-22675-77]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-22675-77|diskuto]]) 19:25, 15 apr. 2026 (UTC)

:Nu, estas iuj malmaturaj homoj, kiuj multe ŝercas pri vortoj por peniso, kaj laŭ diversaj lingvoj ligas iujn knabajn kaj virajn antaŭnomojn al tiu ŝercado, sed almenaŭ oni ne misuzu diskutpaĝojn de kultura kaj scienca enciklodedio por tio. Ĉu vi en via elekto jam havas la ŝajne mezepokan germanlingvan frazon &quot;Wie die Nase eines Mannes, allso groß ist sein Johannes&quot;? kie oni anstataŭigas la viran generilon per la nomo de [[sankta Johano]]? En iom simpligita formo la parolturno eĉ eniris la [https://de.wiktionary.org/wiki/wie_die_Nase_des_Mannes,_so_sein_Johannes germanlingvan vikivortaron], sed tamen estas malserioza informo... Mi ne interesiĝas pri tiaj temoj kaj alvokas vin ne (mis)uzi mian diskutpaĝon por tiaj pripensoj. Ĉu komprenite? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:57, 24 apr. 2026 (UTC)

== Forbaro nepras ==
Bv forbaru du kontojn:
* {{uzanto2|Oksettava örvelö}} vulgara uzantonomo (= &quot;vomiga ulaĉo&quot;), forbarita en unu vikio
* {{uzanto2|Penttihirv}} neakceptebla uzantonomo pro [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] - pro obsedo pri (vulgaraj aŭ almenaŭ stultaj) vortaj ŝercoj pri Pentti Hirvonen
La ulo intertempe kreis almenaŭ unu plian konton, kaj aldone ofte kontribuas kiel IP-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:15, 18 apr. 2026 (UTC)

{{farite}} Taylor 49 pravas pri la kritiko de la neakcepteblaj uzantonomoj. Tutegale ke mi tri semajnojn nur tre malmulte povis esti en Vikipedio kaj ne rimarkis la neakcepteblon antaŭe, kaj ke ankaŭ aliaj administrantoj ne sufiĉe rapide postĉasis la provokaĵojn. La fakte ankoraŭ valida forbaro nur iom malpli strikte aplikiĝis dum lastaj semajnoj kaj monatoj, se vere ĉiuj redaktoj kaj uzantonomoj estas sen provokoj, detruemaj fuŝoj kaj senescepte estas konstruemaj. Lasta averto. Se ankoraŭ unu malregulaĵo re-aperas, la stato denove estos tia kia ĝi jam estis antaŭ jaroj, refleksa forbaro de ĉiuj iusence suspektaj novaj IP-kanaloj kaj prefere malfaro de ĉiuj redaktoj, ĉar individue revizii kiuj agoj estos tamen valoraj ankaŭ mi ne havos la tempon dum venontaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:45, 18 apr. 2026 (UTC)

== Maintenance script ==
Bv forigu kaj porĉiam ŝlosu la paĝon [[Uzanto-Diskuto:Maintenance script]]. La konto estas globala roboto, neniu legas mesaĝojn sur la diskpaĝo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:57, 22 apr. 2026 (UTC)

:{{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:45, 24 apr. 2026 (UTC)

== Asplund ==

Cxu estas bone mencii en la artikolojn [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]] DU kantojn? Unu estas en suda finnlanda sveda, kiu malsimilas el la regna sveda nur proksimume kiel la amerika kaj brita angla el si aliaj, sed &quot;röst nej&quot; estas en ostrobotnia sveddialekto, kiu estas malfacile kompreni por la svedoj kaj eĉ ekzemple helsinkaj finn-svedoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:00, 22 apr. 2026 (UTC)
: Meto de plia jutuba muzika filmeto en la &quot;eksterajn ligilojn&quot; estas laŭ mi en ordo. Mi adaptis la lastajn ŝanĝojn kaj aprobis la meton de aldona ekstera ligilo en la artikoloj [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]]. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)

Cxu estas eventuale, ke punon oni fortigas, cxar la krimo estis farita laux kristnaska paco? En [[Keskisuomalainen]] iu demandis tion, kaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)laux la respondo la kristnaska paco ne plu estas oficiala, sed iam praktike tia estas eventuale laux la ideo de la kristnaska  paco, ke la puno estas pli forta ol normale kaj la pli altaj jugxregantoj akceptas tion - almenau puno de [[Pentti Linkola]] estis fortigita, cxar li faris la krimon dum la kristnaska paco.

Mi konas Jorman, kiu tute ne ŝatas la slangan signifon de sia nomo. Li demandis sin, de kie tiu signifo maĉiĝis. Li rakontis, ke kiam li naskiĝis (1956), estis tute kutime doni al knabo la nomon Jorma; ĝi neniel estis malkonvena, kaj la uzo de la vorto por signifi penison estas posta misuzo.

Pejzaĝe, la vasta plimulto de Ostrobotnio estas iom unuforma. Ostrobotnio estas ankau unu el la difinitaj per La pejzaĝoprovincoj de sia lando. Pejzaĝoj de Ostrobotnio estas karakterizitaj per larĝaj, plataj malfermaj kampoj kaj inter ili la grandaj riveroj malrapide fluantaj en la Botnia golfo, sed ekzistas malpli da lagoj ol en la plej granda parto de la resto de Finnlando. Tamen, la nordorienta parto de historia Ostrobotnio estas pli monteta.
: Tamen el la rezonoj de la lastaj tri alineoj ne sekvas ago. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:32, 28 apr. 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471751 --&gt;

== Linkola ==
https://eo.wikipedia.org/wiki/eläkeläinen

Mi demandis al [[Pentti Linkola]] proksimume jare 2002 (kiu fiŝkaptis) ĉu li ne jam estas emerito. Laŭ li, li estas, sed lia pensio ne sufiĉas por vivi kaj pagi la ago en [[Luonnonperintösäätiö]]. Tial li ankoraŭ fiŝkaptis vintre. Lia lasta fiŝkapta aŭtuno estis 1994. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-26205-68|&amp;#126;2026-26205-68]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-26205-68|diskuto]]) 12:47, 29 apr. 2026 (UTC)

== Suviseurat ==

Cxu estas bone skribita: [[Suviseurat]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:05, 30 apr. 2026 (UTC)

== Files nominated for deletion ==

Hi! I just noticed that some files I nominated for deletion long ago are still waiting in [[:Kategorio:Forigendaj dosieroj]]. Should the files be listed at a page somewhere to make sure someone actually notice the suggestion? I hope you can point me in the right direction. [[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 05:19, 1 maj. 2026 (UTC)

:{{re|MGA73}} {{farite}} Mi ĵus sukcesis forigi ĉiujn post kontrolo. Sincere, [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 16:08, 1 maj. 2026 (UTC)Thomas

== Navigiloj pri municipoj de Brazilo ==
Mi certas ke vi tuj komprenas kiun avantaĝon havus havi navigilojn kiel {{ŝ|Municipoj de San-Paŭlio}} - ĉefe, per tio ĉiuj zorgoj pri eblaj artikolaj orfoj estus pasi to, ĉar ĉiu ero ligiĝus kun ĉiu alia en la grupo. Se vi emas, mi petus vin krei tiun ĉi navigilon kaj ekuziĝis ĝin... mi vidis ke vi ĵus ampleksigis unuajn dek paĝojn pri la municipoj de San-Paŭlio, kaj supozas ke la aliaj paĝoj rapide sekvos ĉe vi... Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 2 maj. 2026 (UTC)
:Tute prave. Mi instalos kaj ankaŭ disvastigos... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:06, 2 maj. 2026 (UTC)

== Melalahti ==
Ĉu estas bone mencii [[Keijo Korhonen]]-on en la paĝo [[Melalahti]]? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-26792-55|&amp;#126;2026-26792-55]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-26792-55|diskuto]]) 16:44, 3 maj. 2026 (UTC)

:Mencii tiun sinjoron Korhonen estas tute en ordo. Sed '''ne en ordo''' estas stulte ripeti la informon pri mikroklimato, kiu jam estis du frazojn pli frue. &quot;La vilaĝo havas mikroklimaton. Tie estas multe pli varma ol en Kainuu alie. ... En Melalahti ekzistas mikroklimato: multe pli varma klimato ol en la alia Kainuu.&quot; Kiu idiotaĵo estus tio??? ThomasPusch 17:08, 3 maj. 2026 (UTC)

== Fritzchen ==

Ĉu ekzistas esperanto nomo por tio: https://de.wikipedia.org/wiki/Klein_Fritzchen.

Pri tiu knabo estas en  multaj lando sxercxo: &quot;Fritzchen/Little Johnny/Pikku-Kalle/Juku ktp. diris al sia panjo: &quot;Mi devas urini.&quot; Panjo diris: &quot;Malbele diri urini. Diru ekzemple, ke vi devas kanti. Poste li diris al sia avino tiel, kaj la avino diris &quot;kantu mallaŭte al mia orelo&quot;. Ne estas nur finna specialeco. Homoj el Svedio kaj Kosovo diris, ke malnova ŝerco. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:52, 3 maj. 2026 (UTC)

:Mi entute ne konas esperantajn ŝercojn, en kiuj oni ridindigas infanojn - entute ŝercoj ofte estas buŝa kulturo, en la literaturo nur alvenas malmultaj anekdotoj, kiel [[Kruko kaj Baniko el Bervalo]], sed Kruko kaj Baniko videble estas junaj plenkreksaj viroj, ne infanoj aŭ adoleskantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 maj. 2026 (UTC)

==Artikolo de la monato==
Saluton. Mi faris proponon por Julio. Se tio ne indas aŭ estas pli taŭga kandidato, oni povas forigi ĝin.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC)
:Tre bone, [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|mi subtenas la proponon]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 5 maj. 2026 (UTC)

== Alidirektiloj ==
Mi vidas ke vi forigis kelkajn alidirektilojn (Nurembergo, Nurembergaj procesoj, Manĉestero, Durero) tial, ke la titoloj estis eraraj Esperantigoj. Tamen [[Helpo:Alidirekto]] eksplice diras, ke &quot;oni povas uzi alidirektigojn&quot; por &quot;oftaj misliterumoj&quot;. Evidente la strategio estas akcepti ke Vikipedio havos lingvajn erarojn, kaj klopodi ke tiuj eraroj ne rompu ligilojn. Mi (ankoraŭ) ne havas opinion ĉu ŝanĝo de tiu politiko estas dezirinda, sed certe diskuto estus necesa antaŭ ol ŝanĝi ĝin. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:27, 10 maj. 2026 (UTC)
:En [[Diskuto:Nurenbergo]] oni povas vidi ke mi origine mem pledis por alidirektilo ''Nurembergo'' al [[Nurenbergo]]. Tamen mi hieraŭ vidis ke en nia propra vikipedio tiu misliterumo nur vaste disvastiĝis inter 2014 kaj 2026, kaj inter la 58 misaj uzoj kiujn mi trovis hieraŭ en niaj tekstoj mi ie ankaŭ vidis unu pri kiu mi, mi pensas, mem kulpis antaŭ kelkaj jaroj: kvankam mi bone scias kiel skrivi la nomon Nurenbergo ankaŭ mi foje misgvidiĝis per tio ke mi vidis kaj kopiis la nomon mise el alia teksto. Mi ne plu scias kiu el la 58 tekstoj hieraŭ estis kaj ankaŭ ne certas ĉu mi ververe estis la kulpulo, aŭ ĉu mi nur poste redaktis la paĝon kaj simple ne vidis la antaŭan eraron de aliulo. Sed la sento ke eble estis mi mem kiu kontribuis pludisvastigi misan vorton tamen ŝokis min - se mi vidintus ruĝan ligilon Nurembergo post la redakto, mi kompreneble tuj vidintus la eraron, sed la blua ligilo &quot;Nurembergo&quot; luligis min en falsan sencon de sekureco. Kompreneble, eble nur forigo de ĉiuj 58 misaj uzoj de la vorto sufiĉus por ke homoj ne plu kopiu la eraron de paĝo al paĝo, sed tamen - al mi tiam ruĝa ligilo estintus alarmigo kaj la blua ligilo helpis misgvidiĝi. Mi dum la pasintaj jaroj vidis ke ofte aliaj uzantoj forigis alidirektilojn (simple por &quot;sveltigi&quot; nian projekton), kiujn mi fakte opiniis tute helpemaj kaj ne konsideris malicaj... do mi pensas ke la [[Helpo:Alidirekto]] bonvoleme permesi &quot;uzi alidirektigojn&quot; por &quot;oftaj misliterumoj&quot; estas pli senca ol strikta malpermeso de tiaj helpaj alidirektiloj. Sed aliflanke la helpopaĝo ankaŭ ne postulas ke ĈIUJ eblaj alidirektigoj por &quot;oftaj misliterumoj&quot; DEVAS esti provizitaj (kompreneble, neniu povus eĉ imagi kiujn tajperarojn homoj povas fabriki). Kaj ĉi-tie la formo &quot;Nurembergo&quot; estas tiom drasta eraro, se oni tiom pli forte pensas en la intaneŝenl angla lingvo ol pensi en zamenhofa Esperanto aŭ en origina lingvo, skribante en Esperanto, ke pri tiu konkreta misgvidiga alidirektilo estas pli bone rezigni. Tiam estas tute klara alarmigo ke io misas en la redakto, samkiel pri ĉiu alia tajperaro en interna ligilo - kaj tiu alarmo povas signife helpi ne akcidente disvastigi fuŝan vorton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:04, 10 maj. 2026 (UTC)
:::PS: Mi nun preskaŭ finis forigi la fuŝajn uzojn de la vortoj Nurembergo/nuremberga, sed mi ne ĉasis la uzojn de Manĉestero kaj Durero, kaj ĝis nun ankaŭ ne nombris la uzojn. Tion mi postokaze faris nun ĵus: Manĉestero aperas 39-foje kaj Durero (aparte pene kalkulebla ĉar ŝajne la serĉado de vikipedio tute miksas Durero, Dürer [kvankam estas du malsamaj karaktroj kaj mi eksplicite serĉis nur pri seslitera vorto &quot;Durero&quot; kun o-finaĵo] kaj ankaŭ kunkalkulas la francan verbon durer kaj rumanan durera) rezultigas uzojn de &quot;Durero&quot; en 54 paĝoj. Do iom pli malmulte ol la 58 uzojn de &quot;Nurembergo&quot;. Sed mi ĵus rigardis: mi nun forigis uzojn de &quot;Nurembergo&quot; el 40 paĝoj, do ankoraŭ restas 18, ankoraŭ triono. Mi sentas min pova finforigi la misajn uzojn el tiuj 18 paĝoj, sed purigi ankaŭ la uzojn de Manĉestero el 39 paĝoj kaj tiujn pri Durero el 54 mi definitive ne povos. Kaj tie estas ekzakte la sama fenomeno, do kopiado el unu paĝo al alia, do niaj misaj vortumoj kvazaŭ aŭtomate plu disvastigas sin mem, kiel fiherboj en ĝardeno... Do ne elsarki la misajn vortojn kaj atendi nur malbonigos la nedeziratan pluan disvastigon kaj ne estas saĝa strategio... Se mi rigardas mian sukcesan serĉadon pri Manĉestero kaj la malsukcesan pri Durero, mi supozas ke la ŝanĝojn de Manĉestero al Manĉestro povos ankaŭ fari roboto (kvankam por roboto 39 uzoj estas ridinde malgranda kvanto, apenaŭ sufiĉe por pravigi ekigon de la proceso, sed por homo redaktado de 39 paĝoj povos simple esti tro), tamen purigi la misajn uzojn pri vorto Durero supozeble ne sukcesos robota aŭtomatigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:00, 10 maj. 2026 (UTC)

Kara {{u|ThomasPusch}}, notu ankaŭ alian, similan misskribon: [[Hanovero]]. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:05, 11 maj. 2026 (UTC)
:Mi nun korektis plurajn okazojn de Hanovero al Hanovro, sed mi ankaŭ trovis fonton por Hanovero: Zamenhof en Fundamenta Krestomatio. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 15:01, 11 maj. 2026 (UTC)

== Telefonlibroj ==
Ĉu en la artikolo [[telefonlibro]] oni povu rakonti pri la historioj de telefonlibroj en diversaj landoj? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:30, 10 maj. 2026 (UTC)
:Tio estus granda projekto. Kompreneble oni povas komenci ĉiun grandan projekton. Sed mi nepre ne bezonas aldonan projekton, por mi la eta paĝo estas tute bona kia ĝi estas nun. Kaj eĉ en naciaj eŭropaj lingvoj ne estas superrigardoj pri telefonlibroj en diversaj landoj - do estus tute pionira ago kunmeti tian superrigardon. Laŭ mi tio ne estas prioritato... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 10 maj. 2026 (UTC)

::En Finnlando la lastajn oni publikigis en 2017. En 2017, grandega nombro da telefonlibroj estis senpage haveblaj en finnlandaj vendejoj por nostalgiaj celoj. Mi prenis multaj ili en vendejo en [[Keltinmäki]], Jyväskylä. Sur kovriloj de ĉi tiuj librolibroj legis, ke la leganto tenas en siaj manoj la lastan telefonlibron de Meza Finnlando, kaj la etoso estis iom melankolia sed samtempe antaŭenrigardanta. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 12:45, 12 maj. 2026 (UTC)

Mi pensas pri tio, kiom la nacia vidpunkto difinas, kion oni menciu. Ekzemple en la finna Vikipedio en la artikolo ''puhelinluettelo'' (telefonlibro) estas scioj pri finnlandaj telefonlibroj. En la artikolo ''[[:fi:taivasten valtakunnan avaimet|taivasten valtakunnan avaimet]]'' (ŝlosiloj de la regno de la ĉielo) oni mencias, ke el la spiritaj grupoj de Finnlando ŝlosiloj de la regno de la ĉielo estas speciale esenca koncepto en lestadianismo – [[konservativa lestadianismo|konservativa]] kaj [[okcidenta lestadianismo]] instruas, ke ilin povas uzi la ĉiuj veraj kredantoj, ne nur pastroj kaj predikantoj kaj alimaniere neniam ricevas kredon ne-kredanta homo. Sed se oni kreu en la esperanta Vikipedio artikolon pri ŝlosiloj de la regno de la ĉielo, ĉu estus mallogike skribi do? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 06:15, 16 maj. 2026 (UTC)

:Vi denove miksas du tute sendependajn temojn. Pri la temo [[telefonlibro]], vi pravas, ke en iuj naciaj lingvoj estas iuj indikoj pri la tiulandaj naciaj telefonlibroj, ne nur pri finnaj en la finna teksto, ankaŭ ekz. pri Francio, Svislando kaj tre malmulte pri Belgio (tute nenio pri Kanado kaj pri la franclingvaj afrikaj landoj) en la franca teksto. Sed tiuj informoj estas tre malabundaj, kaj en neniu vikipedia teksto estas superrigardo pri multaj diverslingvaj landoj samtempe. Tion kunmeti eble estus bona projekto por la esperantistoj, ĉar ili estas el pli vasta gamo da diversaj landoj ol ekzemple la plej aktivaj redaktantoj de la finna vikipdio, kiuj statistike aparte estas el unu lando - sed aliflanke mi &lt;big&gt;'''''dubas'''''&lt;/big&gt; ĉu estas tiom da ekscitaj informoj en komparo de diverslandaj telefonlibroj. La koloro de la kovrilpaĝoj malsamos, la formatoj, sed baze ĉiam estos listoj de nomoj kaj poste telefonnumeroj. Dua temaro: Pri la aparta koncepto de la luterana branĉo de lestadianismo mi persone pensas, ke en la esperanta vikipedio jam estas sufiĉe da informo, por ke esperanta ŝintoano el Japanio aŭ hinduo el Barato povas ekhavi surfacan imagon pri tiu specifa formo de luteranismo. Laŭ mi pri iuj religioj nun subpremataj de islamaj registaroj, notinde la [[jezidismo]] en Irako, Sirio kaj Turkio, aŭ la [[zaratuŝtrismo]] en orienta Irano estas maltro la esperantaj tekstoj. Sed pri lestadianismo la esperanta vikipedio jam estas bone kovrata - krom se eble ekzistas iu centra lestadiana katedralo, pri kiu indus fari iun arkitekturan tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 16 maj. 2026 (UTC)

== Personaj nomoj ==
Rakontu al mi, kion mi skribu en la artikolo [[finnlandaj personaj nomoj]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:38, 13 maj. 2026 (UTC)~

:Se skribi tekston, tiam ĝi nomiĝu [[finnaj personaj nomoj]], ne &quot;finnlandaj&quot;. Sed al mi persone kategorio [[:kategorio:finnaj personaj nomoj|finnaj personaj nomoj]] tute sufiĉas. En ĝi oni povas ankoraŭ planti iujn pliajn tekstojn, kaj estos bone. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 13 maj. 2026 (UTC)

::Cetere: Se teksto aperas en apartigila listo, ekzemple la listo [[Antti]], supre en tiu teksto devas aperi ankoraŭ ŝablono &lt;nowiki&gt;{{apartigila paĝo|Antti}}&lt;/nowiki&gt;. Vidu, mi jam faris tion en la paĝo [[Antti Hackzell]]. Sed ĉar estas baze viaj tekstoj, baze estus via tasko meti tiujn ŝablonojn. Se vi iras al paĝo [[Antti]] kaj maldekstre de la fenestro klkas al la ligilo &quot;Ligiloj ĉi tien&quot;, vi povas mem vidi kiom da tekstoj jam ligas al tiu paĝo. Devus almenaŭ esti 4 aŭ 5, alikaze teksto ricevas kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}, sed se estas listoj kiel [[Antti]], baze ĉiuj tekstoj en tiu listo devus ricevi la ŝablonon &quot;apartigila paĝo&quot;. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:34, 13 maj. 2026 (UTC)

:::&lt;small&gt;Mi nun foriros kun amikoj por du horoj, kaj probable nur morgaŭ denove estos ĉe la komputilo, eble ankoraŭ mallonge ĉi-nokte... TP&lt;/small&gt;

En multaj nomoj, sona asocio funkcias kiel instigo al tio, ke la nomo en la popola parolo komencas signifi ion alian ol la vera nomo. Ekzemple, la signifo de “vomado” ligita al la nomo Yrjö estiĝis pure pro tio, ke ĝi sonas simile al tiu okazaĵo. Porti nomon kun duobla signifo ne ĉiam estas facile. Yrjö Kokkonen aŭdis komentojn pri sia antaŭnomo ekde sia juneco: – Ĉiufoje kiam mi aŭdas mian nomon, mi pensas pri tio, per kia tono ĝi estis dirita. Ĉu mokante aŭ normale. Tiu kutimo verŝajne restos ĉe mi ĝis la tombo. Vidu: [[Eila Roine]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 02:36, 15 maj. 2026 (UTC)

:Male al vi, mi pri tiu imagita simileco pri sono de vomado kaj sono de nomo tute ne fasciniĝas. Bedaŭrinde vi supozeble inter la esperantistoj trovos tute neniun kiu pretos longe skribi pri tiu bizara kaj tute flanka penseto. '''&lt;big&gt;Ne forgesu&lt;/big&gt;''' al viaj paĝokreoj pri finnoj aldoni la ŝablonon {{ŝ|apartigila paĝo|Antti}} aŭ koncerna persona nomo. Nur tiam la paĝokreoj estos vere finitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:12, 15 maj. 2026 (UTC)

Virgazeto. Finne miestenlehti. En la finna wikipedio estas defaultordigo miestenlehti - &gt; pornolehti (pornografia gazeto). Mi demandis en la diskutpaĝo de la ordigo: ĉu oni ne povas uzi la vorton miestenlehti (virgazeto) ankaŭ pri aferecaj revuoj, kiuj estas precipe por viroj, ekzemple la gazetoj ''Metsästys ja kalastus'' (ĉasado kaj fiŝkaptado) kaj ''Tekniikan maailma'' (mondo de tekniko).

Iu respondis, ke ne, la vorto ''miestenlehti'' (virgazeto) havas la signifon &quot;pornografia gazeto&quot;.

Ĉu esperante virrevuo/gazeto estas nepre pornografia? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:31, 15 maj. 2026 (UTC)

:Nu, tekniko, ĉasado kaj fiŝkaptado ne nepre estas viraj interesoj... Sude de Finnlando oni multe agadas por superi la kliŝajn stereotipojn kio estas &quot;tipe vira kaj kio tipe virina&quot;. En medicina senco nur eblas konstati ke starpisadi kontraŭ arbo pli facilas se vi estas viro kaj naski idojn pli facilas se vi estas virino. Pri &quot;pornografiaj gazetoj&quot; ne demandu min, pri tiu fako de ĵurnalismo aŭ komerco mi tute ne kompetentas, kaj fakte ne interesiĝas.  '''&lt;big&gt;Ĉu&lt;/big&gt;''' vi jam progresas en aldono de la ŝablono {{ŝ|apartigila paĝo}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 15 maj. 2026 (UTC)

Mi demandis mian amikinon, kiu konas multajn Yrjöjn, cxu estas eventuale lernigi hundon trovi laŭ odoro de vomaĵo Yrjöjn. Sxi neis forte kaj asertis, ke al la nomo Yrjö apartenas vomajxa odoro nur en MIA FANTASIO. Hundoj sentas odorojn multe pli bone ol homoj (vidu [[Yrjö Kokko]]), sed ankaux hundo ne sentas tian odoron, kiu neniom ekzistas.

Ĉu tio estas vera:

Plej multaj Yrjöj estas biologie normalaj homoj. Yrjöj ne estas aparta biologia kategorio. Tio ne ŝanĝas la fakton, ke la vorto havas alian signifon. Ĝi ne igas Yrjöjn disvastigantoj de vomaĵmalsano, ĝi ne kaŭzas la odoron de vomaĵo. Ekzistas biologie nenormalaj Yrjöj, sed tio ne rilatas al la nomo. Yrjöj suferas de la samaj malsanoj kaj vundoj kiel homoj nomitaj Kalle, Juha, Timo kaj Matti, ekzemple. Feliĉe, la plimulto de homoj kun ĉiuj tiuj nomoj estas normalaj.

La nomo Yrjö ne produktas iujn ajn specialajn biologiajn karakterizaĵojn. Ĝi kutime indikas sekson (vira), sed ĝi ankaŭ ne produktis tion, sed la afero estas, ke post kiam la sekso estas determinita, nomo estas elektita por la infano, kiu fariĝis establita kiel la nomo de la sekso, al kiu la infano apartenas. Vi ankaŭ povas preskaŭ ĝuste diveni el la nomo Yrjö pri nacieco (finna) kaj gepatra lingvo (finna), sed nek nacieco nek lingvo estas influitaj de la nomo Yrjö. La fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finnaparolanto, estas kaŭzita de la fakto, ke Yrjö estas finnalingva formo de la nomo, kaj la fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finno, estas kaŭzita de la fakto, ke estas tre malmultaj finnaparolantoj, kiuj ne estas finnoj, preskaŭ nur membroj de la malgranda finnaparolanta malplimulto en norda Svedio ekzemple en [[Haparanda]], svedia [[Övertorneå]] kaj Gällivare.

:Mi certas ke la diasporo estas pli granda ol oni en Finnlando kutime supozas. Jam mi mem konas finnojn kun finnaj personaj nomoj kiuj naskiĝis en Frankfurto kaj Darmstadt kaj estas perfekte dulingvaj (de-fi), kaj mi plene certas ke en Strasburgo, Bruselo kaj Parizo estas same finnaj familioj. En mia privata statistiko pri finnaj infanoj de familioj en diasporo cetere la nomo Risto estas kaj plej ofta (3), sekvas Mika (2). Pri Georgoj jam ĉio estas dirita: pri tio mi ne plu volus vidi frazon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 17 maj. 2026 (UTC)

: Hodiaŭ mi revenis kaj devis forĵeti sur mia diskpaĝo nur 20 mesaĝojn kun totala grandeco pli ol 7 KiO far iu LTA-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:14, 21 maj. 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;You may be eligible to vote in the U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:20, 20 maj. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30569831 --&gt;

== Kalendaro ==
https://eo.wikipedia.org/wiki/Reformaj_proponoj_de_la_gregoria_kalendaro ??

== Forbaro ==
Bv forbaru nian amikon [[User:Näin on näreet]]. Post hieraŭa [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3AN%C3%A4in_on_n%C3%A4reet&amp;diff=9379558&amp;oldid=9356513 lasta averto] ri decidis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?oldid=prev&amp;diff=9379966 denove mencii min en du resumoj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:04, 22 maj. 2026 (UTC)

== Pastreco de virinoj ==

Mi dankas vin pri la artikolo [[pastreco de virinoj]]. Ĉu en la artikolo estu bildo(j)? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 08:59, 23 maj. 2026 (UTC)

:Mi preferas lasi la tekston sen bildoj, ĉar mi volas teni ekvilibron inter diversaj kristanaj movadoj. Kaj aparte en la katolika kaj ortodoksaj eklezioj, en kiuj la temo nun estas pli ardanta, ĉar tie ankoraŭ estas malpermeso pri virinaj pastroj, estas maleble montri fotojn de virinaj pastroj, kompreneble, ĉar ili ankoraŭ ne estas. Do engluo de bildoj fokusigus la atenton pri la reformaj eklezioj, en kiuj la temo jam estas tute memkomprenebla kaj ne granda disputo plu. Kion oni ankoraŭ povas fari, estas atenti ke ĉie internaj ligiloj estsa metataj. Ekzemple &quot;Unuan Epistolon al Timoteo&quot; kompreneble estu [[1-a epistolo al Timoteo|Unuan Epistolon al Timoteo]], ktp. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 23 maj. 2026 (UTC)

:Ĉiukaze de la hieraŭ [[Uzanto-Diskuto:Näin_on_näreet#Seriozega averto de mi|esprimita rekomendo pri nova vikipaŭzo]] kaj tiam «post tiu paŭzo rekomenci per temoj kiuj neniel rilatas al norda Eŭropo, neniel pri religio kaj ankaŭ neniel pri seksaj kaj genraj temoj (kompreneble ke obscenajn redaktojn ĉiukaze ne estas permesate fari - tio ne nur validas por vi sed por ĉiu)» [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet ankoraŭ nenio alvenis en via konduto]. Via koncentriĝo pri malmultaj esperantlingvaj tekstoj pri iel bizaraj temoj el la finna socio, kaj remaĉado de ili, vere nervas aliulojn kaj ankaŭ streĉas mian paciencon - eblas fini iun tekston kaj lasi ĝin, irante al novaj temoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:51, 23 maj. 2026 (UTC)

::Kial mi ne rajtus skribi pri tiuj aferoj aferece? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:20, 24 maj. 2026 (UTC)

:La kritero estas tio, cxu la redaktoj estas suficxe kvalitaj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:08, 24 maj. 2026 (UTC)

:::Mi nur atentigas, ke vi estas harfende proksima al forbaro, pro via nerespekto de la limoj de aliaj. Tial baze gravas ne perforti alies limojn, tio estas la plej baza regulo. Sed rekoncentriĝi al temoj, kiuj de-ekstere ne ŝajnas tiom obsedaj ĉe vi (de-flanke vi aspektas obsedita se vi preskaŭ ĉiun tekston kiun vi antaŭe faris, en postaj malmultaj tagoj 10-, 20-, 30-foje reredaktas - tio en komparo al aliaj uzantoj aspektas multe, kaj la impreso ankaŭ estas laŭ tio kiel vi redaktas, ne estas nur la nombro de redaktoj) krome povas malfortigi la impreson de obsedo kiujn aliaj vidas ĉe vi. Kaj sciu ke tre multaj el viaj redaktoj laborigas aliajn uzantojn, ĉar vi neniam atentas pri ĉio, eĉ foje ne sukcesas skribi &quot;ĉ&quot; sed nur &quot;cx&quot;, tial se estas tre multaj redaktoj pri ununura temo, kiuj ŝajnas al aliuloj neutilaj remaĉadoj, tio estas problemo se per tio ankaŭ forbruliĝas la tempo de alia uzanto. Ĉu vi komprenas? Mi esperas ke jes, ĉar se ne, estus vi kiu frontus denovan kompletan forbaron - kio povas ĉiam ajn reveni, ĉar via forbaro neniam malvalidiĝis. Ĉiuj klare konscias ke la finna vikipedio ne faras kompromisojn, klare sekvas la argumenton ke unufoje forbarita estas porĉiam forbarita. Simple ĉar estas tempomalŝparo investi unu sekundon pli ol necesas por reflekse forbari ĉiujn novajn kontojn de vi. Se vi volas eviti ke ni tiom senkompatas kiom la finnaj administrantoj, vi devas ekstre peni apliki ĉiujn regulojn. Sufiĉas, mi hodiaŭ nur havas ankoraŭ duonhoron kaj volas ankoraŭ labori tiun duonhoron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:18, 24 maj. 2026 (UTC)

Mi aldonis bildojn, forigu se vi volas do. Pri la virina pozicio en [[lestadianismo]] oni memoragas, ke en la origina lestadiana reviviĝo estis ankaŭ virino kiel predikanto. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:46, 27 maj. 2026 (UTC)

:Nuntempe oni ne povus ecx konsideri tian eblon, ke [[Suviseurat|tie]] iu virino predikus

== Abitura ekzameno en Finnlando ==

Mi tute ne komprenas, kial estis forigita la artikolo [[Abitura ekzameno en Finnlando]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 05:09, 27 maj. 2026 (Vidu: [[Pentti Arajärvi]], [[Yrjö Kokko]]])

:{{re|Näin on näreet}} Se vi klakas la artikolan ligilon, vi bone ankoraŭ vidas la noton &quot;pro manko de fidindaj ekstervikipediaj referencoj kaj eksteraj ligiloj, ekestas la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva kreaĵo - se tio ne pliboniĝos ene de semajno, forigo estos konsentebla&quot;. Kaj konsento pri la forigo estis post atendado de semajno: simple tro multo mankis - referencoj aŭ/kaj eksteraj ligiloj, kategorioj, ankaŭ intervikiaj ligiloj, la teksto krome tute ne estis ligita de aliaj tekstoj, do estis &quot;orfa&quot;. Kaj vere estis &quot;la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva&quot; opinio. Mi bedaŭras ke vi ne sufiĉe frue konsciis ke la teksto estas sub minaco forpreniĝi: Tiam vi ankoraŭ havintus ŝancon mem plibonigi la mankojn, kaj ankaŭ ĉiuj aliaj havis la ŝancon helpi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC)

::PS: Cetere, pri la teksto [[Pentti Arajärvi]]: Se vi vidas tute supre, tie estas linio [[d:Q2502942|Vikidatumoj: Pentti Arajärvi (Q2502942)]], '''''sen priskribo'''''. Tiu &quot;sen priskibo&quot; estas manko kiu estas ĉe ĉiuj de viaj tekstoj. Ĉu vi entute rajtas redakti en vikidatumoj, se ĉiuj viaj kontoj estas sen prokrasto forbaritaj en la finna vikipedio? Se vi rajtas redakti en vikidatumoj: ĉu vi scias kiel vi povas tre rapide meti tiun priskribon tie? Kutime la priskibo rajtas esti tio, kio estas post la vorto &quot;estas&quot; en la unua frazo, do ĉi tie &quot;finna politikisto, advokato, rofesoro, verkisto de nefikcio kaj lerneja spertulo&quot; - rajtas ankaŭ esti koncizigo, ekz. &quot;finna politikisto kaj verkisto&quot;. Mi nun ne metas la priskibon al vikidatumoj - mi faris tion jam ĉe centoj de viaj novaj tekstoj - por ke vi vidu pri kiu mi skribas kaj povas provi ĉu vi sukcesas mem fari. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC)

:Mi dankas vin, kvankam vi faris eraron pri lia propra lernejo https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pentti_Araj%C3%A4rvi&amp;diff=prev&amp;oldid=9385196 --[[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] sen subskribo

::Ne mi faris eraron, sed '''eble''' tion faris vikidatumoj: en [[d:Q1306700]] oni asertas pri ekzisto de la liceo Ressu de Helsinko, mezlernejo en Helsinko, finne Ressun lukio. Se li estis mezlernejano tie, tiam antaŭ 1968, antaŭ la 20-a vivjaro, li finis la mezlernejon tie. Do se ĝustas via aserto ke nur post la bazlerneja reformo ekestis la lernejo Ressun lukio, kaj antaŭ 1968 ĝi ankoraŭ ne estis (tion konfirmas vikidatumoj asertante ke Ressun lukio ekhavis tiun nomon en 1977), tiam efektive vikdatumoj ĉi tie estas misgvida. 

::Restas tri demandoj: Kiam ekzakte estis tiu bazlerneja reformo? Ĉu la ekfunkcio de Ressun lukio en 1977 estas realisma? Kaj ĉu la antaŭulo antaŭ 1977, kiun vi simple nomas &quot;oppikoulu  Helsinko&quot;, estis [[d:Q105930182]], do ''entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977''?? - Se ĉiuj demandoj estas solvitaj, ni povas pripensi kiel pli elegante vortumi la frazon, ĉar nun aspektas malelegante. Sed ankaŭ eblas entute forstreki la mezlernejon el la teksto. Ĝi ne estas nepre esenca informo.

::Sed mi havas ankoraŭ mian antaŭan demandon: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon &quot;finna politikisto kaj verkisto&quot; tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 27 maj. 2026 (UTC)

:::Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. Oppikoulu konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al oppikoulu/läroverk. La moderna bazlerneja sistemo estis kreita do, ke la ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj civitana lernejo estis unuigita unu nauxjara lernejo. ''Lukio'', kiu antaŭe estis trijara finparto de ''oppikoulu'', iĝis trijara lernejo, al kiu oni povas provi iri el la nauxa (lasta) jaro de la moderna bazlernejo ''peruskoulu''. Tiu ''peruskoulu'' inkludis sesjaran parton ''ala-aste'' (kiu anstatauxigis la antauxan lernejon ''kansakoulu'') kaj trijaran parton ''yläaste''. Al la nova sistemo oni movis en 1972 - 1977. La unua tia lernjaro, kiam la nova sistemo estis en la tuta lando tuta preta, estis 1981–1982.

 [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 23:26, 27 maj. 2026 (UTC)

La movo al la moderna finnlanda lerneja sistemo laux jaroj kaj komunumoj:

* 1972: [[Alatornio]], [[Askainen]], [[Dragsfjärd]], [[Enontekiö]], [[Hankasalmi]], [[Haukipudas]], [[Inari]], [[Jämsä]], [[Kaarina]], [[Karunki (Suomi)|Karunki]], [[Kemi]], [[Kemijärven maalaiskunta]], [[Kemijärvi]], [[Kemin maalaiskunta]], [[Kemiö]], [[Kittilä]], [[Kolari]], [[Kuivaniemi]], [[Kuru]], [[Kuusamo]], [[Köyliö]], [[Leivonmäki]], [[Lemu]], [[Lieto]], [[Masku]], [[Multia]], [[Muonio]], [[Nousiainen]], [[Pelkosenniemi]], [[Pello]], [[Pirkkala]], [[Posio]], [[Pudasjärvi]], [[Raisio]], [[Rantsila]], [[Ranua]], [[Rovaniemen maalaiskunta]], [[Rovaniemi]], [[Ruokolahti]], [[Salla]], [[Savukoski]], [[Simo]], [[Sodankylä]], [[Taivalkoski]], [[Tarvasjoki]], [[Temmes]], [[Tervola]], [[Toivakka]], [[Tornio]], [[Töysä]], [[Utsjoki]], [[Vahto]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Varpaisjärvi]], [[Velkua]], [[Västanfjärd]], [[Ylitornio]]
* 1973: [[Alahärmä]], [[Alavus]], [[Houtskari]], [[Huittinen]], [[Iniö]], [[Juuka]], [[Jyväskylä]], [[Jyväskylän maalaiskunta]], [[Kaavi]], [[Kajaani]], [[Kajaanin maalaiskunta]], [[Kangasala]], [[Kannonkoski]], [[Karijoki]], [[Keikyä]], [[Kestilä]], [[Kesälahti]], [[Kiikka]], [[Kinnula]], [[Kitee]], [[Kivijärvi]], [[Konginkangas]], [[Konnevesi]], [[Korppoo]], [[Kristiinankaupunki]], [[Kuhmalahti]], [[Kuhmo]], [[Kuortane]], [[Kyyjärvi]], [[Kärsämäki]], [[Lemi]], [[Lestijärvi]], [[Lieksa]], [[Luopioinen]], [[Luoto]], [[Metsämaa]], [[Muurame]], [[Nauvo]], [[Nilsiä]], [[Nurmes]], [[Oravainen]], [[Paltamo]], [[Parainen#Parainen|Parainen]], [[Pietarsaaren maalaiskunta]], [[Pietarsaari]], [[Pihtipudas]], [[Piippola]], [[Pornainen]], [[Pulkkila]], [[Puolanka]], [[Puumala]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Pälkäne]], [[Rautavaara]], [[Ristijärvi]],, [[Rääkkylä]], [[Saarijärvi]], [[Sahalahti]], [[Savitaipale]], [[Sipoo]], [[Soini]], [[Sotkamo]], [[Sumiainen]], [[Suolahti]], [[Suomenniemi]], [[Suomussalmi]], [[Säynätsalo]], [[Tohmajärvi]], [[Tuusniemi]], [[Uudenkaarlepyyn maalaiskunta]], [[Uukuniemi]], [[Uurainen]], [[Uusikaarlepyy]], [[Vaala]], [[Valtimo]], [[Vammala]], [[Vampula]], [[Vehmersalmi]], [[Viitasaari]], [[Vuolijoki]], [[Vähäkyrö]], [[Värtsilä (kunta)|Värtsilä]], [[Vöyri]], [[Ylihärmä]], [[Ylikiiminki]], [[Äänekoski]]
* 1974: [[Alajärvi]], [[Alavieska]], [[Anttola]], [[Asikkala]], [[Eno]], [[Evijärvi]], [[Haapajärvi]], [[Halsua]], [[Hauho]], [[Haukivuori]], [[Hausjärvi]], [[Himanka]], [[Hirvensalmi]], [[Honkajoki]], [[Hämeenkyrö]], [[Ii]], [[Iisalmi]], [[Ikaalinen]], [[Ilomantsi]], [[Joensuu]], [[Joutsa]]&lt;ref&gt;http://lukiovanha.joutsa.fi/0708/vihkiaiset08/historiikki.htm&lt;/ref&gt;, [[Juva]], [[Jäppilä]], [[Kalajoki]], [[Kangasniemi]], [[Kankaanpää]], [[Kannus (kaupunki)|Kannus]], [[Karhula]], [[Kauhava]], [[Kaustinen]], [[Keitele]], [[Kempele]], [[Keuruu]], [[Kihniö]], [[Kiihtelysvaara]], [[Kiikoinen]], [[Kiiminki]], [[Kiuruvesi]], [[Kokkola]], [[Kontiolahti]], [[Korpilahti]], [[Kortesjärvi]], [[Kotka (kaupunki)|Kotka]], [[Kustavi]], [[Kymi]], [[Kälviä]], [[Lapinlahti]], [[Maksamaa]], [[Lappajärvi]], [[Lappeenranta]], [[Lapua]], [[Laukaa]], [[Lavia]], [[Lehtimäki]], [[Lieto]], [[Liminka]], [[Liperi (kunta)|Liperi]], [[Lohtaja]], [[Luhanka]], [[Merijärvi]], [[Mikkeli]], [[Mikkelin maalaiskunta]], [[Mouhijärvi]], [[Muhos]], [[Mustasaari]], [[Mäntyharju]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Oulunsalo]], [[Outokumpu]], [[Parkano]], [[Pattijoki]], [[Perho (kunta)|Perho]], [[Pertunmaa]], [[Petäjävesi]], [[Pieksämäen maalaiskunta]], [[Pieksämäki]], [[Pielavesi]], [[Polvijärvi]], [[Pori]], [[Pyhtää]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäselkä]], [[Pylkönmäki]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Ristiina]], [[Ruukki]], [[Sievi]], [[Sonkajärvi]], [[Suodenniemi]], [[Teuva]], [[Toholampi]], [[Tuupovaara]], [[Ullava]], [[Utajärvi]], [[Valkeala]], [[Valtimo]], [[Vehkalahti]], [[Vehmaa]], [[Veteli]], [[Vieremä]], [[Vihanti]], [[Viljakkala]], [[Vimpeli]], [[Virtasalmi]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]], [[Ylistaro]], [[Ylivieska]], [[Ähtäri]]
* 1975: [[Anjalankoski]], [[Artjärvi]], [[Asikkala]], [[Askola]], [[Elimäki]], [[Enonkoski]],[[Hamina]], [[Hartola]], [[Heinola]], [[Heinävesi]], [[Hollola]], [[Ii]], [[Iitti]], [[Ilmajoki]], [[Imatra]], [[Isojoki]], [[Isokyrö]], [[Jaala]], [[Jalasjärvi]], [[Joroinen]], [[Joutseno]], [[Jurva]], [[Juupajoki]], [[Kangaslampi]], [[Karttula]], [[Kaskinen]], [[Kauhajoki]], [[Kemi]], [[Kerimäki]], [[Korsnäs]], [[Koski Hl]], [[Kouvola]], [[Kuhmoinen]], [[Kuopio]], [[Kuorevesi]], [[Kurikka]], [[Kuusankoski]], [[Kärkölä]], [[Lahti]], [[Laihia]], [[Lapinjärvi]], [[Lappeenranta]], [[Leppävirta]], [[Liljendal]], [[Loviisa]], [[Längelmäki]], [[Maalahti]], [[Maaninka]], [[Miehikkälä]], [[Mustasaari]], [[Myrskylä]], [[Mänttä]], [[Nastola]], [[Nuijamaa]], [[Närpiö]], [[Orimattila]], [[Orivesi]], [[Padasjoki]], [[Parikkala]], [[Pernaja]], [[Peräseinäjoki]], [[Porvoo]], [[Porvoon maalaiskunta]], [[Pukkila]], [[Punkaharju]], [[Rantasalmi]], [[Rautalampi]], [[Rautjärvi]], [[Ruovesi]], [[Ruotsinpyhtää]], [[Ruovesi]], [[Saari (kunta)|Saari]], [[Savonlinna]], [[Savonranta]], [[Seinäjoki]], [[Sulkava]], [[Sysmä]], [[Taipalsaari]], [[Tervo]], [[Teuva]], [[Tyrnävä]], [[Uusikaupunki]], [[Vaasa]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Vehkalahti]], [[Vesanto]], [[Vieremä]], [[Vilppula]], [[Virolahti]], [[Virrat]], [[Vähäkyrö]], [[Ylistaro]], [[Ylämaa]]
* 1976: [[Alastaro]], [[Aura (kunta)|Aura]], [[Eura]], [[Eurajoki]], [[Forssa]], [[Halikko]], [[Hanko]], [[Harjavalta]], [[Hattula]], [[Humppila]], [[Hyvinkää]], [[Hämeenlinna]], [[Inkoo]], [[Janakkala]], [[Jokioinen]], [[Järvenpää]], [[Kalanti]], [[Kalvola]], [[Karinainen]], [[Karjaa]], [[Karjalohja]], [[Karkkila]], [[Kerava]], [[Kiikala]], [[Kirkkonummi]], [[Kisko]], [[Kiukainen]], [[Kodisjoki]], [[Kokemäki]], [[Koski Tl]], [[Kullaa]], [[Kuusjoki]], [[Kylmäkoski]], [[Laitila]], [[Lammi]], [[Lappi Tl]], [[Lempäälä]], [[Lohja]], [[Lohjan kunta|Lohjan maalaiskunta]], [[Loimaa]], [[Loimaan maalaiskunta]], [[Lokalahti]], [[Loppi]], [[Marttila]], [[Mellilä]], [[Merikarvia]], [[Merimasku]], [[Mietoinen]], [[Muurla]], [[Mynämäki]], [[Mäntsälä]], [[Naantali]], [[Nakkila]], [[Nokia (kaupunki)|Nokia]], [[Noormarkku]], [[Nummi (Lohja)|Nummi]], [[Nurmijärvi]], [[Oripää]], [[Paimio]], [[Perniö]], [[Pertteli]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Puolanka]], [[Pusula]], [[Valkeakoski]], [[Piikkiö]], [[Pohja]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Pöytyä]], [[Rauma]], [[Rauman maalaiskunta]], [[Renko]], [[Riihimäki]], [[Rusko]], [[Rymättylä]], [[Salo]], [[Sauvo]], [[Siikainen]], [[Siikajoki]], [[Siuntio]], [[Snappertuna]], [[Somero]], [[Suomusjärvi]], [[Säkylä]], [[Särkisalo]], [[Taivassalo]], [[Tammela]], [[Tammisaaren maalaiskunta]], [[Tammisaari]], [[Tampere]], sv. [[Tenala]]= fi. [[Tenhola]], [[Toijala]], [[Turku]], [[Tuulos]], [[Tuusula]], [[Ulvila]], [[Urjala]], [[Valkeakoski]], [[Vesilahti]], [[Vihti]], [[Viiala]], [[Yläne]], [[Ylöjärvi]], [[Ypäjä]]&lt;ref&gt;https://www.vihti.fi/wp-content/uploads/Vuosikertomus_valmis_nettiin.pdf&lt;/ref&gt;
* 1977: [[Espoo]], [[Helsinki]], [[Kauniainen]], [[Vantaa]]
&lt;ref&gt;Kuntatieto (1977)&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://www.yksityiskoulut.fi/yksityiskoulujenmatrikkeli/index3.htm&lt;/ref&gt;

En tiu listo maalaiskunta signifas kamparan komunumon, vidu [[Kampara komunumo (Finnlando)]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:12, 28 maj. 2026 (UTC)

La moderna finna baza lernejo, ''peruskoulu'', naskiĝis dum la lerneja reformo de la 1970-aj jaroj, kiam oni transiris de paralela lerneja sistemo al unueca lerneja sistemo, tiel ke la antauxa bazlernejo, popollernejo (''kansakoulu''), la civitana lernejo (''kansalaiskoulu'') kiu sekvis ĝin, kaj la ''keskikoulu'' (kiu konsistis el la kvin aŭ ses unuaj klasoj de la ''oppikoulu'') kunfandiĝis en la bazan lernejon, kaj ''lukio'' tri lastaj klasoj de la ''oppikoulu'' fariĝis sendependa lernejo.

Kiam mi ekiris al lernejo, mia patro klarigis, ke kiam li iris al lernejo, la situacio estis alia. En la lando ekzistis paralela lerneja sistemo. Komuna lernejo por ĉiuj daŭris nur kvar jarojn. Kelkaj transiris el la ''kansakoulu''/''folkskola'' post la kvara aŭ kvina klaso al ''oppikoulu/läroverk'', en kiu iuj frekventis ne nur kvin- aŭ sesjaran ''keskikoulu''/''mellanskola'' sed ankaŭ trijaran ''lukio''/''gymnasium''. La aliaj finis la sesjaran ''kansakoulu''/''folkskola'' kaj poste frekventis dujaran ''kansalaiskoulu''.

Mi demandis, kial oni ŝanĝis la sistemon. Li diris, ke la populareco de la ''oppikoulu''/''läroverk'' kreskis tiom multe, ke ŝajnis, ke iom post iom la ''kansalaiskoulut''/''medborgarskolorna'' restos sen lernantoj. Tial oni ne plu opiniis sencohava teni la du branĉojn apartaj. La ''kansakoulu''/''folkskola'', la ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj la ''kansalaiskoulu''/''medborgarsskola'' estis kunfanditaj en naŭjaran bazlernejon, post kies naŭa klaso oni povas kandidatiĝi al trijara ''lukio''/''gymnasium''.

Mi demandis ChatGPT-on pri la germana lerneja sistemo. Kiam ĝi klarigis ĝin, mi demandis, ĉu la klarigo praktike signifas, ke Germanio ankoraŭ uzas tian lernejan sistemon, el kiu ekzemple Svedio kaj Finnlando transiris al komuna naŭklasa baza lernejo. Ĝi respondis, ke tio grandparte signifas ĝuste tion. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:29, 28 maj. 2026 (UTC)

{{referencoj}}


&lt;big&gt;'''D'''&lt;/big&gt;o, koncize: en Helsinko la lerneja reformo ekvalidis en 1977, tial la ekfunkcio de la lernejo &quot;[[d:Q1306700|Ressun lukio]]&quot; en 1977, kaj tiu [[Pentti Arajärvi]], kiu en 1967, 19-jara, jam ekstudis, garantiite estis lernejano en la antaŭa lernejo, kiun vi simple nomas &quot;oppikoulu Helsinko&quot;. Vi ne respondis la demandon, ĉu tiu &quot;oppikoulu Helsinko&quot; estis [[d:Q105930182]], do ''&quot;entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977&quot;''. Kaj daŭre mankas via respondo al la demando: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon &quot;finna politikisto kaj verkisto&quot; tie. Pri tio ono tute ne bezonas ChatGPT-on, vi simple devas elprovi kaj tiam respondi mian demandon. Se vi '''ne''' rajtas redakti ion en vikidatumoj, tiam ĉiam iuj aliaj uzantoj devas aldoni priskribojn, kiel estis ĝis nun. Se la mezlernejo de P. Arajärvi estis d:Q105930182, tiam mi en vikidatumoj povas ŝanĝi la indikon kaj malaperos la misa mencio de la lernejo &quot;Ressun lukio&quot; en la e-lingva informkesto. En [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Contributions/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet vikidatumoj nun notiĝas 7 redaktoj de vi], la lasta antaŭ 5 tagoj, kaj al mi ŝajnas ke vi ne estas forbarita tie, krom ke eble forbaro en alia branĉo, ĉi tie la finna kaj rusa, aŭtomate signifas ne povi rekte skribi ion en vikidatumeron, sed maksimume el esperantaj tekstoj intervikie ligi paĝon. Simple elprovu, kaj respondu al mi kio okazis en via provado. Kaj se vi ne scias kion vi devas fari, ne demandu ChatGPT-on sed prefere min aŭ alian eo-administranton (kvankam, se hazarde ChatGPT scias kiel esperantlingve kontribui al vikidatumoj, ankaŭ bone). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 14:17, 28 maj. 2026 (UTC)

Bedaŭrinde mi ne povas skribi en vikidatumoj. En la 1970-aj jaroj en la plej multaj kazoj ''keskikoulu'' estis anstataŭigita per ''yläaste'' (lernejaj jaroj 7 - 9), kian ĉiuj devis frekventi. ''Helsingin Reaalilyseo'' ricevis antauxe la kromnomon ''Ressu''. En 1977, kiam Helsinko movis al la moderna lerneja sistemo, la nomo ''Ressu'' estis donita oficiala nomo al du lernejoj: ''Ressun yläaste'' kaj ''Ressun lukio'', kiu agis en sama loko kiel antauxe la okjara oppikoulu (läroverk) Helsingin Reaalilyseo. Ressun yläaste ne ankoraux ekzistas, sed Ressun lukio ekzistas kaj estas konata elita lernejo. Iam en iu jaro la mezuma sojlo de la lernejo estis 9,75.

''Lukio'': El la verbo lukea (legi). La vorton kreis [[Elias Lönnrot]]]. Unue la vorto signifis dujaran lernejon, al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''yläalkeiskoulu'', al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''ala-alkeiskoulu''. Tiuj tri termoj malaperis en la aktuala uzo en 1872, kiam ''ala-alkeiskoulu'', ''yläalkeiskoulu'' kaj ''lukio'' estis unuigita kiel ''oppikoulu'', sed la vorto ''lukio'' estis pruntita al nov uzo en 1914, kiam ''oppikoulu'' iĝis duparta, konstitanta el kvinjara ''keskikoulu'' kaj trijara ''lukio''. En la granda lerneja reformo (1972 - 1981) ''lukio'' iĝis trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj movas el la naŭjara bazlernejo ''peruskoulu'' kiu estis kreita unuiginte la lernejojn ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj ''kansalaiskoulu''. --skribis, sen subskribo, Näin on näreet 28 maj. 2026

Ambaŭfoje domage, ke vi ne povas skribi en vikidatumoj, ĉar tio kutime estas parto de la redakta kreado, kaj ke efektive mi pravis, kiam mi sen grandaj scioj en vikidatumoj pri [[d:Q1306700]] skribis je 09:56 h, 16 okt. 2024: ''ThomasPusch aldonis kromnomojn [eo]: gimnazio Ressu, Ressun lukio, Helsingin lyseo kaj priskribon por [eo]: mezlernejo en Helsinko, Finnlando''. La kromnomo &quot;Helsingin lyseo&quot; pli koncizas ol &quot;H. Reaalilyseo&quot;
kaj probable malpli ekzaktas, sed ĉiukaze ŝajnas ke pri la antaŭa lernejo ne estas iuj informoj en la ĉiulingva vikipedio kaj vikidatumoj aparte de la ero pri la nova lernejo &quot;[[d:Q1306700]] / Ressun lukio&quot;, kaj tiam eblas nur malfacile ĝustigi la e-lingvan informkeston. Mi tamen provetos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:03, 28 maj. 2026 (UTC)

Ĉu estas bone mencii pri Hausjärvi en la artikolo [[Nurmijärvi (lago)]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 21:42, 28 maj. 2026 (UTC)

:Jes, kial ne? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:47, 28 maj. 2026 (UTC)

== Bavaraj riveroj ==

Saluton Thomas, antaŭ malmultaj tagoj mi plantis du mikroĝermojn [[Aisch]] kaj [[Brenz]]. Mi volus peti vin ampleksigi la informkestojn - iel mi per poŝtelefono kaj dumvojaĝe ne tiom komforte povas... Ĉu? Dankon, [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:09, 30 maj. 2026 (UTC)

:Tio per normala komputilo estas nenia problemo, la bloko kopieblas ene de sekundo. Vi celis la paĝon [[Brenz (rivero)]], ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:48, 30 maj. 2026 (UTC)

::Mi rekomendas ĉe tiaj mikroĝermoj ankoraŭ antaŭvidi du ankoraŭ nevideblajn (per &lt; !-- -- &gt; nevidebligitaj) malplenajn kadrojn por estontaj bildoj,  kaj krome pensas, ke iu plia frazeto &quot;La fonto estas en ...&quot; estas ne lukso: tiam estas 4 magraj frazoj, iom pliu ol la nepre necesaj minimumaj 3. Mi nun plenigis la paĝetojn [[Aisch]] kaj [[Brenz (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:12, 30 maj. 2026 (UTC)
:::.. kaj povis ankoraŭ plenigi paĝojn pri la similregionaj riveroj [[Fränkische Rezat]], [[Wiesent (Regnitz)]] kaj [[Wiesent (Danubo)]]. Se oni ankoraŭ aldonas tekston kaj en tio profundiĝas en temojn ekzemple pri fiŝoj, kiel mi faris pri la artikolo [[Fränkische Rezat]], tamen la fino de laboro ne estas tiom rapida - mi scias ke la ideo estas nur meti plejminimumon kaj lasi al eventuale postaj alvenantoj aldoni pli detalajn teksterojn, sed tio estas nur la teorio; praktike tamen ofte malfacilas rezisti la tenton mem tuj pliampleksigi tiom magrana paĝon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 31 maj. 2026 (UTC)

== Jyväskylä ==
Eble vi ne sxatas pri tio, ke mi petas vin vidu iun artikolon. Tamen mi unu fojon ankoraŭ faras do: vidu [[Kampara komunumo de Jyväskylä]]. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 

: Mi ne havas fortajn emociojn pri tiu teksto. La nereviziitaj adaptoj estas tiuj de 9:11 h 4 maj. 2026 kaj 14:31, 31 maj. 2026: en tio ŝanĝiĝas (krom la jaro 1914 aldonita poste) nur la ĉapitro de &quot;En la lastaj jardekoj...&quot; ĝis &quot;...la paroĥo de tiu urbo&quot;. Tiu ĉapitro laŭ mi estas en ordo. Reviziebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC)

Cxu laux vi vi komprenis mian klarigon? En la granda finnlanda lerneja reformo 1972 - 1981 ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj  ''keskikoulu'' estis unuigita kiel 9-jara ''peruskoulu''. En la reformo ''lukio'', kiu antauxe kun ''keskikoulu'' estis ''oppikoulu'' estis sxangxita al lernejo, al kiu oni povas provi iri el la 9-a klaso de la ''peruskoulu''. Tiuj, kiuj ne iras al ''lukio'', iras normale al ''ammattikoulu''.

Kvankam ''kansakoulu'' (la bazlernejo de la malnova sistemo) estis normale 6- jara, en iuj kazoj 7-jara, tiuj, kiuj iris al ''oppikoulu'' estis en ''kansakoulu'' normale nur 4 aux 5 klasoj. Por ''oppikoulu'' estis irekzameno. ''Kansalaiskoulu'' estis 1 - 3 jara lernejo, kiu ekzistis nur ekde 1958 gxis la granda lerneja reformo de la jaroj 1972 - 1981. Gxi estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''.

La nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977, kaj 1981 - 1982 estis la unua lerneja jaro en kiu la moderna bazlerneja instruplano estis uzata en ĉiuj klasoj 1 ĝis 9 en tuta Finnlando. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 

:Mi jam antaŭe komprenis ke la &quot;nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977&quot;, kaj antaŭe demandis pri konkreta lernejo kaj konkreta urbo (Helsinko), kaj ankaŭ volis konfirmon kiel la antaŭa nomo de konkrete tiu lernejo estis. Tiun informon vi donis. Dankon. Por mi tiu temo jam estas finita. Mi devas fini tekstojn pri Aŭstrio, volas komenci tekstojn pri Israelo, kaj momente tute ne pense estas en norda Eŭropo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC)

Ekzistis en nia urbo du viroj Jorma Kuusinen, profesoro (forte ateisto) kaj eklezia reganto de la [[Libera eklezio de Finnlando]] (Vapaakirkko). Mia patro rakontis, ke unufoje en laboreja manĝejo li vidis kaj aŭdis, ke iu iris al la profesoro Jorma Kuusinen kaj diris: vi ja apartenas al la viroj de Vapaakirkko...  -- [[:fi:Jorma_Kuusinen_(professori)]] + [[:fi:Jorma_Kuusinen]].

== Nacia vidpunkto ==

Kiom la nacia vicpunkto difinas, kiu estas notebla? Vi diris, ke esperante [[:fi:Pentti Hirvonen]] ne estas notebla.

Nun estas uzataj auxtomataj retaj tradukantoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:50, 2 jun. 2026 (UTC)Cxu estus notebla esperante mia amiko Keijo: [[:fi:Keijo Varis]].

:Mi scias ke Keijo Varis estas kodo [[d:Q85984878]]. Kutime en vikidatumoj skribatas priskribo de homo, ekz. &quot;finna politikisto, advokato kaj verkisto&quot;, ĉi tie estas '''neniu ajn''', eĉ ne en la finna. Kaj klaras ke teksto pri li estas ekskluzive en la finna, en neniu el la [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|20 plej &quot;grandaj lingvoj&quot;]]. Tio estas milda indiko pri tio, ke en vikipedio la komunumoj en la grandaj lingvoj ne konsideras lin aparte elstara. Sed ĉar per guglo-serĉo almenaŭ iuj ne-finnaj paĝoj troveblas, ekz. en retejoj [https://www.researchgate.net/profile/Keijo-Varis researchgate] kaj [https://www.linkedin.com/in/keijo-varis-670241199/ linkedin], oni jes povas defendi la vidpunkton ke li kiel universitata docento mencieblas. Kaj estas pluso ke vikidatuma ero almenaŭ ekzistas, precipe ĉar vi, farantew novajn pagcojn, ne povas krei vikidatumajn erojn. Mi dirus ke e-lingvaj tekstoj pri la grandaj universitatoj de la mondo pli gravas ol tekstoj pri unuopaj docentoj, ĉar la institucioj estos pli longe ol la homoj, kiuj baldaŭ estos pensiuloj kaj tiam maksuimume gravas kiel verkistoj de iuj aparte elstaraj libroj. Sed, jes, mi dirus ke li povas havi esperantan, anglan, hispanan, italan ktp tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:34, 2 jun. 2026 (UTC)

Post la morto de [[Johano Paŭlo la 2-a]], estis programo en finna radio, kiu rakontis, kion turkaj bazlernejanoj skribis pri finnaj turistoj. Unu laŭtlegita teksto finiĝis jene: &quot;Ilia religio estas kristanismo. Tial estas kruco de Jesuo sur ilia flago. Mi dividas ilian malĝojon, kiun la morto de la Papo nun kaŭzas al ili.&quot; La finna radio-prezentisto diris amuzite, ke la teksto de la knabino estis bona, sed enhavis kelkajn malprecizaĵojn. -- sen subskribo Näin on näreet, 3 jun. 2026
:Nu ja, anekdoto. Estas bone esti sentema estante infano, kaj probable tiu knabino pli kunsentis pri la morto de fremda maljunulo ol plej multaj finnoj. Sed ĝenerale la morto de maljunaj homoj estas natura fenomeno, tial ankaŭ multaj katolikoj nur notis la novaĵon, ankoraŭ mallonge rememoris la vivon de la papo, kaj fino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 08:22, 3 jun. 2026 (UTC)

:Certe sxi volus bonan, sed sxi faris eraron. Luteranoj, lestadianoj, vapaakirkko-anoj, pentekostuloj, metodistoj kaj baptistoj ne difinas la papon kiel auktoritato

:: Ŝi ne miskondutis. Li estis maljuna homo kaj mortis. Estas noble bedaŭre kunsenti kun ĉiu maljuna mortanto, kun turka islama aŭ kurda jezida aŭ ortodoksa greka maljunulo same kiel kun samea aŭ nordfinna aŭ sudpola oldulo, kia estis Karol Wojtyła ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 4 jun. 2026 (UTC)

==Proponoj==
Saluton. Mi proponis por Artikolo de la monato por julio kaj du proponojn por [[vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj|legindaj artikoloj]]. Ĉu vi povas opinii? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:17, 3 jun. 2026 (UTC)
:Jes kompreneble. Dankon al vi! Mi opinios post horo aŭ du... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:22, 3 jun. 2026 (UTC)

{{re|Kani}} Iom stulta demando: Kie vi antaŭvidas voĉdonon por AdlS 7 2026? Mi ĵus vidis ke en [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026]] mi jam antaŭ monato voĉdonis por la teksto [[hispana enlanda milito]] por 7 2026, Moldur cetere ankaŭ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:40, 3 jun. 2026 (UTC)

:Mi estas mallerta. Mi ne vidas la voĉdonon pri ADLM. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:09, 3 jun. 2026 (UTC)

{{re|Kani}} La mallerto estas miaflanka. Mi legis viajn du mallongajn frazojn, kaj legis &quot;ne vidis&quot;, ne &quot;ne vidas&quot;. La voĉdonesprimo estas en la koncerna diskutpaĝo, tute sube [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026#Dua duono de 2026]]. Tie supozeble neniu hazarde venanta uzanto malkovros ĝin, do necesos atentigi iujn pri tio. Sed mi eĉ ne scias, kie estus pli bona norma loko por tia diskuto pri elekto, se ne en la koncerna diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:11, 4 jun. 2026 (UTC)

== Bv forbaru la vomsakon ==
[[:m:Special:CentralAuth/Yrjöpussi]] -- neniam redaktis, sed tamen neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 6 jun. 2026 (UTC)
:Prave, dankon. {{Farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:02, 6 jun. 2026 (UTC)

== Nova paĝo Kansa taisteli ==
Iam, kiam mi estis eble dekjara, mi legis la revuon [[Kansa taisteli]]. Iu en ĝi diris, ke li estis prenita militkaptito en loko, kie ankaŭ laboris Yrjö Kokko, finna perfidulo. Mi demandis mian patron, ĉu tio estis la verkisto [[Yrjö Kokko]], kaj li diris, ke ĝi certe ne estis la sama Yrjö Kokko - lia literatura verkaro tre klare montras, ke la verkisto Yrjö Kokko partoprenis en tiuj militoj ĉe la finna flanko.
:Ĉu vi rimarkis ke vi hieraŭ tute ne ligis la novan paĝon [[Kansa taisteli]] al vikidatumoj??? Tiel ankaŭ ne eblis meti ŝablonojn {{ŝ|Informkesto gazeto}} kaj {{ŝ|oficiala retejo}} al la teksto - tio estas aparte maltaŭge se en la teksto estas frazo &quot;Nuntempe ĝi estas legeble interrete&quot;. Se vi ne povas adapti vikidatumeron, vi ne povas elporti la retejon kaj kopii ĝin '''al''' vikidatumoj, sed ligi novan paĝon al vikidatumoj vi jes povas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:20, 7 jun. 2026 (UTC)

::Mi ne scias, kio estas Wikidata! [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 04:59, 8 jun. 2026 (UTC)
 

Se mi vidas la paĝon [[Kansa taisteli]], mi vidas tute supre de la paĝo

&lt;big&gt;&lt;big&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Times&quot;&gt;Kansa taisteli&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;small&gt;[[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]], ''finna prisoldata gazeto (1957-1986)''&lt;br/&gt;
Alternativaj nomoj: neniu&lt;/small&gt;

{{re|Näin on näreet}} Kion vi vidas tie? Kaj ĉu vi povas klaki sur la vortojn [[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:47, 8 jun. 2026 (UTC)

== Kacxo de Yrjölä ==

Kiu povas esti bona kategorio por tiu artikolo: [[kaĉo de Yrjölä]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:14, 8 jun. 2026 (UTC)

La kategorioj ne estas la problemo, sed la enhavo mem. Ĝi estas multege tro specifa por vikipedia artikolo, kaj tio estas la kialo kial ĝi ekzistas en neniu alia lingvo. Oni povus fari ampleksan artikolon pri nutraĵo aŭ nutrado por hundoj (do io kiel ''[[:fi:Koiranruoka|Koiranruoka]]''), kaj en tiu teksto povus kaŝi etan ĉapitron pri tiu &quot;kaĉo de Yrjölä&quot;, sed tiu ĉi teksto ne konvinkos iun solan esperantlingvan vikipediiston krom vi. Mi pardonpetas, sed tiu temo kiel memstara artikolo ne havas ŝancon pretervivi en Vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:03, 8 jun. 2026 (UTC)

:En finnaj retaj diskutoj pri hundoj estas multe tekstoj pri tiu kacxo. Estas ankaux en almenaux unu sveda hundtema pagxo. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:08, 9 jun. 2026 (UTC)

::Finnaj retejoj aŭ retaj diskutoj pri hundoj estas kompreneble multe pli specifaj, sed enciklopedio estas informejo por ĉiuj homoj, ne nur por bestoposedantoj kiuj speciale zorgemas pri la nutrado de siaj hundoj, aŭ kobajoj, kunikloj, ĉevaloj, azenoj, papagoj ktp. Baza konsilo: estu aparte konvinkita pri temo, se en neniu aŭ nur unu alilingva branĉo de vikipedio estas teksto, kaj estu preparita ke vi eble ne konvinkos la aliajn uzantojn ke tiu temo estas nepra... Se jam en kvin aŭ dek aliaj lingvoj estas vikipediaj tekstoj, malpli facile eblas opinii ke iu temo ne estas menciinda en memstara enciklopedia artikolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:07, 9 jun. 2026 (UTC)

:::Iu virino el islamlando estis multe en nordaj Finnlando kaj Svedio. Sxi diris, ke estas komunaj trajtoj, kaj la intervjuo menciis unu el la komunecoj: estas malfacile kredi, kiel la lestadianaj ekstremkristanoj estas tute similaj ol la ekstremislamanoj en sxia lando. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 10:11, 9 jun. 2026 (UTC)

Mi malplilongigis la tekston sveda lingvo en Finnlando en la artikolo sveda lingvo. La teksto estis tro longa kaj eble malneuxtrala, cxar gxi tro multe esencis pri tiu unu afero en la artikelo. En la aparta artikolo sveda lingvo en Finnlando estas bone rakonti pli longe.

Teksto pri &quot;pakkoruotsi&quot; estis en la artikolo tro longe, mi estis kulpo, mi pardonpetas. Tiu unu afero estis tro emfazita en la artikolo antaŭ ol mi mallongigis la parton de la artikolo kiu parolas pri ĝi. Mi supozas, ke vi konsentas. Mi devus seniĝi de la obsedo pri la temo.

Konservativalestadiano pri la aĝo de la universo kaj de la vivo: La Tero estis kreita antaŭ 6000 jaroj tiel, ke ĝi aspektas kvazaŭ miliardojn da jaroj maljuna. La rokoj ŝajnas havi aĝon de miliardoj da jaroj, por ke kredo je la vero de la Biblio estu malfacila. Dinosaŭroj neniam ekzistis. Iliaj ostoj estis kreitaj kaj kaŝitaj en la tero kiel provo de fido. Same oni ne scias, kie troviĝis la tombo, en kiu Jesuo estis entombigita, por ke kredi ne estu tro facila.

Mi legis artikolon peruskoulu (moderna nauxjara bazlernejo) en iu finnlanda enciklopedio, kiu estas skribita dum la sxangxo de la lerneja sistemo. Tiu diris, ke sentu, ke estas unu diferenco kun la origina plano: por la finnlingva peruskoulu igxos du devigaj fremdaj lingvoj, la sveda kaj la angla, ne nur la angla.

==Propraj nomoj==
Vi ŝajne pensas ke en Esperanto ekzistas iu kategorio de nomoj, en kiu nur la unua litero de la unua vorto de la nomo estas majuskla, kaj la ceteraj estas minusklaj. Mi certas ke ne ekzistas tia kategorio (krom la tre escepta kategorio verktitoloj), kaj kiel mi jam provis rimarkigi al vi, ĝi ne estas antaŭvidata en nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]]. Se fakte mi malpravas pri tio, bonvolu pruvi ĝin antaŭ ol redakti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:42, 18 jun. 2026 (UTC)

==Supersignoj==
Saluton. Hieraux nokte malaperis la rimedo konstrui supersignojn per aldono de x. Cxu vi scias ion pri tio? Cxu oni riparos gxin?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:18, 19 jun. 2026 (UTC)
:Mi scias tute nenion, sed ĉe mi ankoraŭ funkcias kiel ĉiam - mi sur la klavaro tajpas unue c post x, kaj tuj aperas ĉ. Do devus esti io rilate al la tielnomata [[Helpo:Universala LingvoElektilo|Universala LingvoElektilo]] - kie en la menuo dekstre de la vortoj «En aliaj lingvoj» aŭ «Lingvoj» klakeblas la bildeto Lingvaj agordoj, la dentorado, poste eblas elekti «Enigo» kaj agordi... Sed mi havas neniun ideon, ankaŭ ne scias kie mi povus rigardi, ĉar ĉe mi jes ĉio aspektas kiel ĉiam... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 jun. 2026 (UTC)
::Dankon, cxio estas solvita (sekvinte viajn rekomendojn) por la redakto de artikoloj, sed sxajne ne cxi tie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:19, 19 jun. 2026 (UTC)
:::Strange ke estas diferenco pri redaktado de artikoloj kaj de diskutpaĝoj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:21, 19 jun. 2026 (UTC)

== Karilas ==
Ŝoke, ke pri Karilas estas artikolo nun kvinlingve. Mi esperas, ke vi germane faru artikolon [[Yrjö Karilas]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:31, 20 jun. 2026 (UTC)

:Nu en la [[azera]] estas nur mizera frazo, sed en la [[finna]], [[sveda]], [[angla]] kaj [[Esperanto]] estas decaj artikoloj. Mi nur ĵus vidis ke en la esperanta teksto estas fuŝa ruĝa ligilo [[pentekontismo]] - klare: estas eraro, la vorto estas [[pentekostismo]], la kristana festo estas [[pentekosto]] kun &quot;s&quot;. La germana nur estas unu el tre multaj eŭropaj lingvoj, mi ne ekstre faras tekstojn en la germana, nederlanda, franca, litova ktp., ĉar ankaŭ mi devas ŝpari miajn vivhorojn por la al mi plej esenca. Sed estas multaj aliaj eŭropanoj kiuj parolas kaj skribas en la germana, nederlanda, franca, litova ktp. ... Tamen pri la esperanta teksto, mi pensas ke jam eblus havi deziron ekhavi tekston pri la eldonisto [[Werner Söderström]] ([[d:Q6202412]]) kaj sia eldonejo nomita siatempe [[WSOY]] ([[d:Q3564797]]), el kio intertempe evoluis la finna amaskomunikila konzerno ''[[Sanoma]]'' ([[d:Q1540297]]), la plej larĝa libroeldonejo de Finnlando ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 21 jun. 2026 (UTC)

::Karilas skribis, ke la finna estas longvorta lingvo, sed longaj vortoj estas ankaux en aliaj lingvoj. La plej longa vorto de la germana estas antialkohol.... Mi ne memoras la finon. Cxu vi scias, kio estas taksita kiel la plej longa germana vorto? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 17:03, 21 jun. 2026 (UTC)

:::Ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:21, 21 jun. 2026 (UTC)

Membro de la [[Luther-fondaĵo]] prezentis al mi la pravigojn por bebobapto kaj kontraŭstaris pentekostismon, ekzemple. Mi demandis pri [[konservativa lestadianismo]]. Li diris, ke konservativa lestadianismo havas la saman eraron en pli milda formo - oni komprenas, ke beboj estu baptitaj, sed ili ne komprenas, kial tio estas la kazo.

Cxu la artikolo [[bapto]] nun estas bona? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:19, 21 jun. 2026 (UTC)

Iam estis artikolo en [[Keskisuomalainen]] pri tio, ĉu oni devus malebligi al la retkomputiloj de lernejoj aliron al malkonvenaj retpaĝoj, kiuj estas identigitaj laŭ certaj vortoj. Sed tie leviĝis la demando: kio okazus, se iu lernanto volus per Interreto legi la verkojn de la franca poeto Saint-John Perse (en la finna perse signifas &quot;pugo&quot;)? Kio malbona estus en tio?

https://eo.wiktionary.org/wiki/mummonmarkka

https://eo.wikipedia.org/wiki/Den_blomstertid_nu_kommer [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:55, 22 jun. 2026 (UTC)

Mi demandis unu finnan virinon, ĉu ŝi kredas, ke Johannes Virolainen aŭdis la vortludon vihannes jorolainen. Ŝi respondis, ke certe li aŭdis ĝin kaj eĉ do multajn fojojn, ke la ludo komencis enuigi lin. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:05, 23 jun. 2026 (UTC)

== Oittinen ==

Lian politikan karieron finigis liaj opinioj pri la sveda kaj la religio en la moderna bazlernejo. Li volis, ke la sveda ne estu deviga. Li iris al disputoj kontraŭ la lingvonaciisma Sveda Popola Partio kaj Johannes Virolainen, kiuj absolute ne akceptis tian, ke ekzistus naŭjara bazlernejo, kie la sveda ne estus deviga (Virolainen havis diversaj argumentoj ol la menciita partio). En la plano de Oittinen estis tia problemo, ke iri al la trijara mezlernejo, lukio, oni devus scii la svedan kaj tial la bazlernejanoj devus jarojn pre la fino de bazlernejo decidi, cxu ili provos iri mezlernejen. Oittinen, ateisto, ne volis al la moderna naŭjara bazlernejo konfesireligian instruon. Li iris do al disputoj krome kontraŭ iuj konservativaj-kristanaj (ekzemple lestadianaj) politikistoj kiel Armas Leinonen, kaj ankaŭ tio estis parta kialo de tio, ke Oittinen perdis siajn eblojn pintopolitike bone sukcesi. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:46, 24 jun. 2026 (UTC)

:Laux mia patro mi pravas en tio, ke ankaux opinioj pri la bazlerneja religio efikis al pozicio de Oittinen. Laŭ li tempo el tiu tempo pasis jam do longe, ke en mia generacio normale oni ne scias pri Oittinen, se ne studis edukadon sed mi scias kaj mi neoficiale studis la edukadon.

Mia patro rakontis, ke li estis ĉe la ''[[Suviseurat]]'', Someraj Kunvenoj en 1968, kaj la necesejaj kondiĉoj estis tiel teruraj, ke li ne estis nefekanta dum tri tagoj. Mi diris, ke verŝajne ne multaj kuracistoj rekomendus ion tian. Nu, certe neniu. Mi rakontis, ke mi aŭdis, ke ĝuste dum la Someraj Kunvenoj de 1968 oni faris decidon absolute malpermesantan televidon. Li diris, ke interese, ĝuste en 1968 la televidilo estis translokita al la supra etaĝo de la memstara domo (kiel kompromiso pro tio, ke parto de la familianoj estis lestadianoj kaj parto ne).

== Artikolo de la Monato ==
Saluton. Ĉu oni elektis mian proponon pri [[Hispana Enlanda Milito]] por Artikolo de la Monato por tuja julio? Ĉu mi devas fari iun demarŝon? En Hispanio okazos tiun monaton 90a datreveno de la okazintaĵo kaj tiurilate pluraj eventoj. Aparte mi dankas pri unu el viaj artikoloj pri futbalistoj, nome [[Pedro Porro]], ĉar li estas mia samlokano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:52, 24 jun. 2026 (UTC)
:{{re|Kani}} Nedankinde pri [[Pedro Porro]]. Mi nun faris tekstojn pri ĉiuj aktualaj naciteamanoj, kiel videblas en la navigilo sube. Sed dume mi ankaŭ pasetis la paĝon ''[[Copa del Rey]]'', kiu sincere videbligas ĉiujn hispanajn klubojn kiuj ĝis nun ankoraŭ ne havas tekstojn. Sincere dirite mi en mia ĵusa laborado pri futbalo ankaŭ pasis multajn tre konatajn britajn, nederlandajn kaj kelkajn francajn kaj belgajn klubojn, kiuj same ne havas tekstojn, sed se hazarde vi havas iun liberan horon inter pli serioza vikipedimado aŭ inter futbalaj matĉoj, eble vi povus elekti iu(j)n el la ruĝaj ligiloj de la paĝo ''[[Copa del Rey]]'' kaj adopti ĝin/ilin por paĝokreo. Cetere dankon al vi, ke vi trovis miajn preskaŭ forgesitajn tri tekstojn pri litovaj gazetoj kaj levis ilin de ĝermeto al ĝermo... Pri la artikolo de julio: mi ĵus invitis ankoraŭ 1-3 kolegojn eble voĉdoni, kaj fermos la temon antaŭ ĉi-vespere. Ĉu vi tiam povus fari la ankoraŭ mankantan resumon por la titolpaĝo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ssmzxmwu1d241j4skzuishnnobhzlv6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412452</id>
      <parentid>9412450</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Artikolo de la Monato */</comment>
      <origin>9412452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179994" sha1="7ibv600jojrvy13axo8x7d8nln1rw0v" xml:space="preserve">&lt;!--
{{ArtikolaMesaĝokesto
|speco  = stilo
|bildo = 
|teksto  = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas
}}

&lt;hr&gt;
{{ArtikolaMesaĝokesto
|speco  = stilo
|bildo = &lt;!- nur por kazoj de ekstrema drameco: [[dosiero:Attention Sign Red White.svg|40ra]] -&gt;
|teksto  =  Ekde la 20-a ĝis 22-a de junio mi ne aŭ nur tre malmulte povas kontribui. Ekde la 23-a mi ree partoprenos. Th. Pusch
}}
{{-}}
{{Klariga noto
|titolo = &lt;small&gt;&lt;small&gt;Noto&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|enhavo = En la [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Rezulto|vikipedia teknikejo]] estis diskuto pri konservo aŭ forigo de tradicia aspekto de la eksteraj ligiloj en vikipediaj artikoloj, kiu laŭ mi finiĝis per malbona baloto, ne per trovo de teknika solvo, kiu ebligus liberan decidon inter du samvaloraj variaĵoj. Mi tial komence de marto 2017 ekprenis vikipedio-ferion de eble monato, eble duonjaro, eble pli longe, dum tiu tempo observos kaj minimume agetos kiel administranto, kaj post mia ebla reaktiviĝo vidos ĉu tamen eblos havi elekton inter du bonaj eblecoj pri tiu temo. Dum la intertempo mi ne povos labori pri plua bonigo de tekstoj pri komunumoj de eŭropaj ŝtatoj, ne elektos artikolon de la semajno kaj ne plenumos alian kontinue faratan taskon.
:Thomas Pusch 
|larĝeco = 100%
|pozicio =
|enhav-grandeco =
}}
--&gt;
== Arkive ==
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/uzo_aŭ_neuzo_de_la_vorto_&quot;oblasto&quot;|Uzo aŭ neuzo de la vorto &quot;oblasto&quot;]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Transskribo_de nomoj_ne-latin-literaj_sen_esperantigo_al_esperanta prononco|Transskribo de nomoj ne-latin-literaj sen esperantigo al esperanta prononco]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Pludirektigoj_de_paĝoj_pri_&quot;popolo&quot;_al_&quot;popola lingvo&quot;|Pludirektigoj de paĝoj pri &quot;popolo&quot; al &quot;popola lingvo&quot;]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Geografiaj_nomoj_en_Esperanto,_el_regionoj,_kies_lingva_kaj_politika situacio ŝanĝiĝis_post_1887|Geografiaj nomoj en Esperanto, el regionoj, kies lingva kaj politika situacio ŝanĝiĝis post 1887]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Historie:_&quot;Litovio&quot;_aŭ_Litvo&quot;|Historie: &quot;Litovio&quot; aŭ Litvo&quot;]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Korekto_de_la_ŝablono_&quot;Urbo_de_Germanio&quot;|Korekto de la ŝablono &quot;Urbo de Germanio&quot; (urbo de) kaj de ties uzo]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorionomoj &quot;geografiaĵo DE aŭ EN lando&quot;|Kategorionomoj &quot;geografiaĵo DE aŭ EN lando&quot; (do ekz. &quot;Lagoj de Svislando&quot; aŭ &quot;Lagoj en Svislando&quot;)]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Ŝablono:Informkesto administra unuo|Ŝablono:Informkesto administra unuo]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Centrigo de bildosubskriboj|Centrigo de bildosubskriboj]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Diferenco inter &quot;dum&quot; kaj &quot;en&quot;|Diferenco inter &quot;dum&quot; kaj &quot;en&quot;]]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorio &quot;sindromoj&quot;|Kategorio &quot;sindromoj&quot;]]

=== Pliaj, unuopaj temoj laŭ jaroj: ===
{{Div col|cols = 4}}
&lt;small&gt;
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2007|'''arkivo 2007''']] kun temoj
** Kategoriaj alidirektiloj
** Landaj ŝablonoj
** Ŝablono:KategorioGeografioLaŭLando
** Azova maro kaj Nigra maro
** Ĉu du apudaj adjektivoj en nomo?
** Mapo de Eŭropo
** Administranto
** Helpalvoko por germana vikipedio
** Informkesto por artikoloj


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2008|'''arkivo 2008''']] kun temoj
** Ŝablono:KategorioMontaroEnLando
** forviŝo de malplena kategorio
** &quot;Ŝablono:Ligo el bildo&quot;
** Naskiĝjaro kaj aĝo
** flagoj svg
** Binet
** Valdorfa pedagogio
** ebla nova portalo (pri psikologio)
** Ŝablono:Plurtone
** Vlaggen
** Informoj sur bildaj paĝoj
** diskutejo...
** Nekonscia tajpado
** Wikipedija:Hornjoserbšćina
** Plibeligo de informkestoj
** Skandinavistiko kaj Nederlandistiko
** Granda Nordia Milito
** Situo sur mapo Moldavio
** Les Halles (Parizo)
*** Marko sur bildo
** Neris
** Ĉu vi ne volas/pretas kandidati kiel administranto?
** Pariza Regiono


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2009|'''arkivo 2009''']] kun temoj
** Resonkorpo
** Zoo de Londono
** Valo Owens
** Helpo bezonata
** Kato sur varmega ladotegmento
** Korono
** Okulvitra strigo
** Metropoliteno
** Kolonaj ordoj
** Homaj respondecoj
** Ĉapulteko
** Bertha Benz Memorial Route
** Vikifontaro


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2010|'''arkivo 2010''']] kun temoj
** Timo Boll
** Dosiero:Navaro-dum-1037.png
** Avatar: The Last Airbender
** Na'via lingvo
** Kriaj koloroj
** Laura Chinchilla
** Ĝermoj
** olimpika tabelo
** Ĉu vi ne volas fariĝi administranto?
** Administraj rajtoj
** Tarator
** Bonan resaniĝon!
** Peto
** Kotdivuara Esperanto-Asocio
** Vulkanologio
** Informkesto pro blazonoj?
** Helpopeto
** Translation request
** Navigilo2
** Forigitaj kategorioj
** Saluton, sorry to bother you
** Heiner Keupp
** Ĝemelaj urboj
** Futbala mondĉampionado
** Internacia Junulara Kongreso
** Aldono de kodo
** Puĉo
** Provlegado
** Uzantobloko kaj lingva demando
** Ŝablono:Informkesto televida kanalo
** Monunuoj
** Defio
** &quot;Rekuperi&quot;
** &quot;Por deletigi?&quot;
** Alinomado de artikoloj pri gubernioj de Japanio
** &quot;Anekti&quot;


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2011|'''arkivo 2011''']] kun temoj
** Stivardoj 
** mw:Template:Languages 
** SVG-Flagoj 
**  Leysin 
** Ŭ kaj v 
** Rufa kaj Ruĝa haro 
** 2011 Board Elections 
** artikolo &quot;Tutmondiĝo&quot; 
**  VIAF 47453644 
*** Nurembergo, la 10-an de septembro 2011
** Anstataŭo de la ŝablono projekto per la ŝablono projektoj 
** Statuto de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj kaj de la Eŭropa Centra Banko 
** Distrikta reformo en Meklenburgio-Antaŭpomerio 
** Tonalta lingvo 
** Helle Thorning-Schmidt 
** Oŭrenso 
** Ŝablono:Informkesto sciencisto 
** Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj 
** Grandurbo


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2012|'''arkivo 2012''']] kun temoj
** Kuujjuaq (Kebekio)
** Schwarzbach (Majno)
** Litovaj personaj nomoj
** Robert
** Esperanto-Asocio de Rumanio
** Cite web
** Ŝablono:Informkesto kanada provinco-teritorio
** Kanada konfederacio
** Kiel alinomigi ĝin?
** Listo de Meksikaj ŝtatoj
** Ŝablono:Flageto
** Ŝablono:Priskribo
** Gemeinsame Normdatei (GND)
** Berlin-Lichtenberg kaj rilataj artikoloj
** Ekzekut(iv)o?
** Forigita dosiero
** Usona problemo
** Sebastian Giovinco
** Forbaro
** Malgranda problemo
** Provincnomoj
** Petr Tomasovsky kontraŭregule forigis tutan sekcion
*** refaktorigita
*** Forbaro
** Afiksoj en Esperanto
** Signifoplena kaj ne ekspresiva
** Cleopatra Stratan
** Article translation/collaboration request
** Pavel Stratan
** en la aŭ dum?
** Ŝablono &quot;el&quot;
** Ŝablono:El
** Subpaĝoj
** Foto
** Birdoj
** Tradukpeto
** Hans Georg Link
** Sinagogo
** Ŝablono:Informkesto germania komunumo
** A380
** Bildoj pri Tibor
** Fuŝado de artikoloj en la germana vikipedio
** &quot;Vadmaro (ĝenerale)&quot; estis alidirektita al &quot;Flusejo&quot;


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2013|'''arkivo 2013''']] kun temoj
** Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo
** Top Gear
** Flago de Ĝibutio
** Ruĝaj ligiloj
** Mondoñedo
** Esperanto-movado en Vigo
** Inkludigado de balotpaĝo pri elstarigo
** Citŝablonoj
*** Misfunkcio
*** Parametroj en citŝablonoj
** Diskuto:Alpakao
** Diskuto pri neliberaj dosieroj
** licenco pri foto
** Hungaroj
** Kukuhorloĝo
** Artikolo Sudorienta Kvartalo de Essen
** Ŝablono:Informkesto nuklea centralo
** Trepanado
** Artikolotitoloj pri provincoj de Italio
** Pri diskuto:Titoloj de artikoloj
** Ŝablono:Informkesto lingva familio
** Scorpions
** 2012-W37
** Forigitaj bildoj
** Star Trek oficistoj
** Justa uzo
** Aleksandro Galkin
** Gaviedoj
** Skalo de Mercalli
** Forigitaj dosieroj en Komunejo
** Alinomigado kaj forigado de alidirektiloj
** Uzanto:毛澤東的智障孫子毛新宇‎
** Ŝablono:Bildo de la Tago2/208
** Hispana literaturo de la Klerismo
** Germana Muzika Arkivo
** Plena informo pri justa uzo
** Unue belan kristnaskon
** diskuto pri pedofilio
** Voĉdono pri forigo de la Portalo Pedofilio


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2014|'''arkivo 2014''']] kun temoj
** Kalumnio kontraŭ la administranto DidiWeidmann fare de uzanto Pangea – ĉu forbari?
** Paroleraro
** Nomoj de meksikaj komunumoj
** Pangea plu misatentas la admonojn kaj atakas 
** Landnoma interkonsento ĉe la Aŭstruja Popola Partio
** Ŝablono:Distrikto Cuxhaven
** Kion vi pretus fari por portalo pedofilio?
** Realŝuto de viaj bildoj al Komunejo
** Averto
** Georg Sauerwein‎‎
** Amasa alinomigado
** Re:Rebonvenon
** Ĉefkatedralo
** Ektopia gravedeco
** Esperantaj prefiksoj en la germana vikipedio
** San Pedro
** Svisa instituto de esplorado pri eksterlando
** Neliberaj dosieroj
** Jenő Kuncz
** Santo Domingo Petapa
** Absurda batalo kun KuboF
** Ŝablono:El
** Amt Schenkenländchen‎‎
** Ŝablono:Citaĵo el la reto
** Por ADLS
** Dankon pro la novaj kategorioj pri sportoj
** Kirko
** Katedralo de Brno
** Modulo:Portalo/bildoj/alternativaj nomoj‎‎
** Kontakto
** Tekstaj librokovriloj
** po
** Eraro/ĝisdatigo Amri Wandel
** Pri resumo
** Weyhusen
** Tahirih
** Kemia ŝablono
** Liv and Maddie
** Kirko
** Big Hero 6 (film)
** Preĝejo Sankta Marteno (Laives)


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2015|'''arkivo 2015''']] kun temoj
** Paulo Casaca
** Tradukpeto por meta-vikio
** Subpaĝo de uzanto
** Eraro &quot;zoologia ĝardeno&quot;&gt;&quot;bestoscienco&quot;
** Tonlingvo
** Malŝalto de la x-sistemo
** Graflando/duklando
** Frank Christoph Schnitzler
** Vestfalia Paco
** Termina problemo
** Deletion request
** Jonas Marx
** Lingvoj de okcidenta Afriko
** Kotafonua lingvo
** Nudbrankuloj
** Du kategorioj pri unu tempo / redirektiloj al kategorioj
** Ŝablono &lt;nowiki&gt;{{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|081260020}}}}&lt;/nowiki&gt;
** Fotoj pri teatraĵoj de Anton Ĉeĥov kaj Pavel Ŝumilov
** Artikolo de la semajno
** &lt;nowiki&gt;{{Lang-en}}&lt;/nowiki&gt; en Encyclopedia of Judaism‎‎
** Ĉu kunigi?
** Mario Puzo
** Fermo de proponoj por elstaraj artikoloj
** Helpaj ŝablonoj
** Investitura kontroverso
** Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj ...
** Chantal Gacond
** Reinfeld en Latvio
** Francaj arondismentoj kaj kantonoj
** Turingio
** Ans (Belgio)‎
** Artikoloj pri la provincoj de Belgio kaj pri ties municipoj
** Henegovio


* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2016|'''arkivo 2016''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2017|'''arkivo 2017''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2018|'''arkivo 2018''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2019|'''arkivo 2019''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2020|'''arkivo 2020''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2021|'''arkivo 2021''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2022|'''arkivo 2022''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2023|'''arkivo 2023''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2024|'''arkivo 2024''']]
* [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2025|'''arkivo 2025''']]
&lt;/small&gt;
{{Div col end}}

&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;background-color: #f0f8ff; border: 1px solid #808000; padding: 5px; {{kesta ombro}}&quot;&gt;'''{{centre|[[2026]]}}'''&lt;/div&gt;

== [[Rayan Hamda Barhoumi]] ==

Dear colleague, as far as I could understand, after discussion at [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Rayan_Hamda_Barhoumi]] you kept this article in Vikipedio arguing that the articles about this person also exist on several other languages. However, since then all other articles about this guy have been deleted as self-promotion. At present the article in esperanto is the only one that prevents me, as administrator of Commons, from deleting the photographs of Barhoumi. That's why I would like to ask if you are willing to reconsider your August decision. [[Uzanto:Андрей Романенко|Андрей Романенко]] ([[Uzanto-Diskuto:Андрей Романенко|diskuto]]) 20:22, 2 jan. 2026 (UTC)

:{{re|Андрей Романенко}} Priviet and Sveiks, Andrej. The fact that in august 2025 there were texts about him in catalan and portuguese was not the only argument for keeping the text (far from being an important argument, because his work seems not at all related to the catalan and portuguese culture). Of course we can reconsider our decision of August and can reopen the case, though I fear that my colleagues won't be very amused that the soup will be heatened again. But I don't understand why the photographs in Commons would have to be deleted anyway: if there is any licence problem, files anyway are deleted very straightforward, and here I can't see any licence problem - just that the description of being &quot;an outstanding professional photo&quot; can be seen as bragging. I just saw that you or anyone has anyway deleted the three files. If so, the [[:commons:Category:Rayan Hamda Barhoumi|category]] should also be removed. Is there a documented discussion about the deletion? I doubt so, because I looked up the three files when you wrote some houres ago and didn't see anything. Well, the headshot in the infobox is of no big importance in the Esperanto wikipedia. No need to upload a local file. I'm just astonished about the urge of (speedy) deleting all three file from commons. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:34, 3 jan. 2026 (UTC)

== [[Rayan Hamda Barhoumi]] ==

Saluton ThomasPusch,

Dankon pro konservi la artikolon en Esperanto pri Rayan Hamda Barhoumi. La artikolo jam enhavas bazajn informojn pri lia agado kiel aktoro, muzikisto kaj kreinto de Jackrabbit. Tamen, kelkaj informoj povas esti aldonitaj aŭ plibonigitaj, ekzemple: detaloj pri liaj interpretaj influoj (Vee Boonyasak, Jon Bernthal, Charlie Cox), kaj aliaj faktoj rilataj al lia verko kaj artistnomo.

Por faciligi la aktualigon, jen ĉiuj fidindaj fontoj disponeblaj por uzado:

https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/

https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/

https://www.issuewire.com/rayan-hamda-barhoumi-the-french-actor-and-musician-behind-the-indie-series-jackrabbit-1835820131084785

https://lytcheess.fr/

https://www.imdb.com/name/nm15961728/

Uzante ĉi tiujn fontojn, la artikolo en Esperanto povus esti ĝisdatigita laŭ faktoj kaj referencoj.
Krome, eblas konsideri la kreon de artikolo en la franca. Ĉu vi povus helpi rekte aŭ konsili pri la plej taŭga maniero por fari tion?

Dankon pro via tempo kaj helpo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-40212|&amp;#126;2026-40212]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-40212|diskuto]]) 23:58, 2 jan. 2026 (UTC)

== Artikolo de la monato ==
Saluton. Strange aperis kiel Artikolo de la monato [[Pingvenoj]] kaj tuj poste [[Nazia Germanio]]. Mi ne bone komprenas kiel funkcias tiuj elektoj, sed mi gapas pri kelkaj detaloj: Unue dum unu monato ĉiu kiu venos al Vikipedio vidos unue la svastikon, kiu por multaj estas tikla bildo, se ne eĉ kontraŭleĝa. Mi ne kontraŭas la elekton de la artikolo, sed la bildo povus esti mapo aŭ io alia. Ĉiuokaze mi scivolas kiel kaj kiu ŝanĝis la unuan elekton post monatoj sen klara elekto. Due mi gapas ke jam estas elektitaj la artikoloj por la tuta jaro, en kiuj aperas ankaŭ Hitlero kaj grava batalo de Nazia Germanio, plus pluraj politikaj entoj elirintaj el iama Sovetunio. Estas suspektinda tiu elektado. Ĝenerale ne estas tre gravaj artikoloj inter la dekduo, escepte [[Nazia Germanio]] kaj [[Adolfo Hitlero]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:32, 3 jan. 2026 (UTC)

:Dankon pri la atentigo. Mi ĵus rigardis, kaj respondis tuj en [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]], ĉar necesas rapide ekhavi vastan bazon de interkonsento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:52, 3 jan. 2026 (UTC)

== Finnlando ==
Mi provis skribi pri [[sveda lingvo en Finnlando]] pli neŭtrale ol en 2022. Mi ankaŭ riparis unu eraron, kiun faris Moldur.

La deviga sveda estas diversa afero en diversaj partoj de Finnlando. La loĝantoj parolas normale la anglan kun la svedaj vizitantoj, se ili estas. Ekzemple en [[Ostrobotnio]] la svedan oni instruas por reala neceso. En lernejoj de la kamparaj malriĉaj arbaraj komunumoj en orienta Finnlando la instruo de la sveda estas tute simbola - ĝi ne produktas lingvoscion tiel multe kiel en mia hejmurbo Jyväskylä. La instruistoj scias, ke verŝajne la lernantoj en la labora nek pensia aĝo neniam necesos la svedan lingvon. Estas malfacile lerni svedan en loko, kie la svedan oni parolas nur en lekcioj lerneje. Tial la instruistoj ne postulas altan nivelon. Estas klare, ke tia estas diversa afero ol instruo de la sveda ekzemple en Vaasa kaj Jakobstad.

-- aldonis, sen subskribo, uzanto de konto [[uzanto:Urpola|Urpola]] je 19:11, 3 jan. 2026 (UTC)

:Mi provos ene de la venonta semajno rigardi tien... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 3 jan. 2026 (UTC)

Ekzistas du tipoj de la deviga sveda, kaj por la tipoj estas apartaj instruistoj, kvankam ili kaj la Sveda Popola Partio de Finnlando ne asertas tion. La funkcia deviga sveda estas en tiaj dulingvaj lokoj kiel [[Jakobstad]], [[Vasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] farata deviga instruo de la sveda. Gxia celo estas sama kiel estas celo de la deviga finna por svedlingvaj finnlandanoj: la celo estas instrui la alian enlandan lingvon al lernantoj, kiuj necesas tiun lingvoscion. Alia tipo de la deviga sveda estas ekzemple en [[Pirkanmaa]], [[Meza Finnlando]], [[Savonio]], [[Kainuu]] kaj [[Finna Laponio]] instruata simbola deviga sveda, kies cxefcelo estas alia. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:33, 5 jan. 2026 (UTC)

Ŝajnas, ke el la plej multaj altlernejoj la deviga sveda lingvo malaperos ene de 20 jaroj, kaj parte ĝi jam nun estas for, ĉar al enmigrintoj oni donas esceptojn. Tiuj esceptoj starigas la demandon, ke se enmigrinto povas funkcii en Finnlando sen la sveda, kial do finnlandano ne povus. En la baza lernejo kaj en la gimnazio la devigo verŝajne restos dum 30–40 jaroj, sed en la plej granda parto de la lando ĝi fariĝos ĉiam pli simbola. Ĝi produktas ĉiam malpli kaj malpli da reala lingvokapablo, sed ĝi ne malaperos baldaŭ. Por la Sveda Popola Partio ĝi estas memvaloro, kaj la partio kapablas konservi ĝin kiel formalan lernobjekton, eĉ se ĝi ne kapablas haltigi la malkreskon de ĝia efikeco. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 11:11, 5 jan. 2026 (UTC)

[[:fi:Peter Albäck]]: La viro klarigis, ke la svedaj parolantoj de Uusimaa kaj Ostrobotnio estas malsamaj grupoj - la svedaj parolantoj de Ostrobotnio, male al Uusimaa, estas sufiĉe klare grupo, kiu diferencas de la finnaj parolantoj laŭ kulturo kaj nacia karaktero. Li diris, ke tio estas sufiĉe klara, sed ĝi estas tabuo. Mi demandis, kiel ĝi malkaŝiĝas. Li respondis, ke ĝi devenas de la konduto de la loĝantaro. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 7 jan. 2026

Mi trovis en rubujo la libron ''[[Antero Vipunen]]''. El tiu libro mi unuafoje eksciis pri la volapuko kaj lernis la esperanton. Longe mi konis [[Yrjö Karilas]] nur kiel skribanto de Pikkujättiläinen kaj Antero Vipunen. Kiam mi eksciis pri lia aliaj meritoj, mi komencis miri pri tio, kial li estas do malmulte konata. Iam mi interrete legis, kial estas do.  -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 9 jan. 2026

== Kiu estas kristano? ==
Mi aldonis al la paĝo [[bapto]] mencion, ke iuj ne-kristanaj grupoj havas ankaŭ bapton. Ekzemple astestantoj de Jehovo kaj mormonoj. Vi asertis, ke malbone skribita tiel, ĉar ili estas kristanaj grupoj. Laŭ mia scio ili ne estas tiaj, ĉar ili ne apogas la sankta triecon. Vi asertis, ke tamen ili estas kristanaj. Laŭ la finna Vikipedio estas postulo por tio, ke iu grupo estas kristana, tio, ke ĝi apogas la sanktan triecan kondicion. Ĉu temas laŭ vi pri tio, ke Finnlando ne estas do sekulara ol ekzemple Litovio, Svedio kaj Germanio kaj tial en Finnlando ankoraŭ oni taksas, ke grupo, kiu ne apogas la triecon, ne estas kristana? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 17:57, 6 jan. 2026 (UTC)

:Eblas fortege pridubi la hipotezon ke ''ĉiu kredanto aŭ religia grupo kiu ne apogas la sanktan triecon (=triunuon) ne estus kristana''. Mi nun ne havas multan tempon por profunde enplonĝi meditadon pri tio, kaj supozeble ankaŭ ne konvinkas subtenanton de la hipotezo ke ekzemple [[PIV]] havas tute simplan difinon de [[kristanismo]], nome &quot;[https://vortaro.net/#kristano_kdc religio, bazita sur la evangelioj]&quot;. Sed pri la teologia koncepto de [[triunuo]] aŭ trieco almenaŭ konatas ke historie estis la fortega movado [[arianismo]], nome &quot;parto de la [[unitariismo|unitariisma]] aŭ '''kontraŭtrinitarisma branĉo de [[kristanismo]]''' (do parto de tiu branĉo de kristanismo kiu forte kontraŭbatalis ĉiun kredon je [[triunuo]]) kiu floris ekde la [[4-a jarcento]] ĝis pli-malpli la [[8-a jarcento]].&quot;  Bone, oni povus blufe kredi ke ekde la 2-a jarmilo, do ekde la jaro 1000, validus la dogmo &quot;kristanoj ĉiuj apogas la sanktan triunuon&quot;, sed simpla rigardo al la teksto kaj kristanisma movado [[unitariismo]], nome &quot;'''tiu branĉo de la kristanismo''' kiu, male al la trinitatismo, '''ne akceptas la dogmon pri triunuo''' kaj kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio&quot; montas ke subtenantoj la kristanaj eklezioj de [[unitariismo]] daŭre fortas en la 21-a jarcento, do en la 3-a jarmilo. Alia historia branĉo de kristanismo cetere estis la [[adoptismo]], kiu ankaŭ forte kontraŭis koncepton de triunuo. Sume: NE, kredo de triunuo ne necesas por esti nomata &quot;kristano&quot;. Tio entute ne konsiderante pruvon laŭ kiu &quot;astestantoj de Jehovo kaj mormonoj&quot; estus kristanaj grupiĝoj. Sed jam la vasta kristanisma movado [[unitariismo]] sufiĉas por malvalidigi la hipotezon. La esperantistaj farintoj de PIV efektive saĝe elektis sian tre koncizan kaj tre simplan difinon!! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:29, 6 jan. 2026 (UTC)

==Forigo de dosiero==
Bonvolu forigi la artikolon kiun mi alŝutis dufoje: [[:Dosiero:Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo, 356 p.K..png]].
Mi anticipe dankas vin.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:12, 8 jan. 2026 (UTC)

{{re|Claudio Pistilli}} Principe eblas senprobleme forigi duoblan dosieron, kiun mi en unua paŝo faris, notinte &quot;duobla kopio de Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo.png - forigo laŭ peto de l'alŝutanto&quot;.

Sed tiam mi konstatis ke la restinta dosiero estas anglalingva, dum la forigita estis esperantlingva. En kazo de tiu elekto, teno de la esperantlingva versio prefereblas, ĉar kiun utilon havus la angla lingvo, kiu ne estas oficiala en tiu ĉi vikipedio kaj ankaŭ ne estis en la Romia Imperio de jaro 356? Do mi ŝanĝis la du dosierojn, forigis la anglan kaj tenis la esperantigitan. Ĉiukaze nun ne plu estas duoblaj bildoj.

Tamen kiel lasta demando restas al mi la dubo: kie en la paĝo de retejo &quot;X&quot; vi vidis ke la dosiero estas liberigita laŭ krea komunaĵo 1.0 ???? Povas esti ke estas indiko sed mi ne trovis ĝin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:37, 8 jan. 2026 (UTC)

== persona nomo Adolf ==
Adolf estis tre ofta vira nomo en Germanio, sed post kiam Germanio perdis 2-a Mondmiliton sub la influo de Adolf Hitler, la populareco de la nomo en Germanio malpliiĝis signife. Ekzemple, [[Kustaa Vilkuna]], post pasigado de tempo en Germanio dum kelkaj jaroj post la milito, skribis ke unu el la ŝanĝoj en germanaj personaj nomoj estas ke ekzistas neniuj knabetoj nomitaj Adolf.
:Estas multaj pliaj nomoj kiuj en [[Germanlingvio]] iĝis malmodaj dum la 20-a jarcento. Sed Adolf, eĉ en knabeta formo &quot;Adi&quot;, certe ekde 1944-45 estas la nomo kiu vekus plej da plendoj ĉe aliaj samlingvanoj ke estas krimo nomi knabon laŭ tiu persona nomo, pri kiu ĉiu ekde almenaŭ 1933 aŭtomate pensas pri Hitler: kiel povus esti signo de bonaj sentoj por sia ido nomi sian infanon laŭ freneziĝanta radikalega amasmurdisto?? Mi ne scias pri nomaj statistikoj de antaŭ 1945 aŭ antaŭ 1915, sed mi supozas ke la nomo Adolf ankaŭ antaŭe ne estis ofta, nur ke ĝi almenaŭ ĝis 1915 ne havis ofendan kromsignifon. La lasta &quot;normala&quot; nomportanto, pri kiu mi scias estis Adolf Dassler (1900-1978, &quot;Adi Dasler&quot;), fondinto de ŝufabrikejo el kiu fontos la firmao [[Adidas]], Adi-das(ler). Kompare la knabaj nomoj Heinrich aŭ Henrik, Hendrik, Henry kiel en [[Heinrich Himmler]] aŭ Josef, Jo, Sepp aŭ malnovece Joseph kiel en [[Joseph Goebbels]] estis tiom oftaj ĉe knaboj tiam laŭ mia supozo, ke la ligiĝo aŭdinte la personan nomon aŭtomate pensi pri la krima amasmurdinto ne tiom funkcias. Sincere dirite mi eĉ ne parkeras la personajn nomojn de la lastaj du militkrimuloj - laŭ mia memoro ili nur estas krimuloj &quot;Himmler&quot; kaj &quot;Goebbels&quot; (same ankaŭ &quot;Göring&quot;, &quot;Mengele&quot; ktp). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:52, 12 jan. 2026 (UTC)

Mi ridas por mi mem. Lerneje ni havis instruiston Yrjö Varjanne. Unu el miaj samklasanoj diris, ke li kunligis manojn kun Yrjö Varjanne (se vi volas vidi bildon pri li, vidu: https://www.sjl.fi/paikalliset/7809780) kaj post tio lia mano odoris kiel vomajxo do, ke li devis iri necesejen kaj lavi siajn manojn. Poste mia samklasano ridis pri tio, ke mi kredis tiun rakonton.

== Re:Naskis v naskiĝis ==

Saluton kaj bonan kaj sukcesan novan jaron. Tiu kontrolo de &quot;n.&quot; ne devus esti tro malfacila. Kvankam mi komprenas vian zorgon pri la encicklopedio, en ĉi tiu kazo mi taksas vin tro pesimisma. Mi povos elŝuti kopion de la encicklopedio el https://dumps.wikimedia.org/eowiki/ kaj trovi ĉiujn paĝojn kun la erara antataŭigo.
Simple donu al mi tempon, ĉar eĉ en la ceteraj Vikimediaj projektoj mi ne tro aktivas lastatempe pro manko da tempo pro mia laboro.
Mi lastatempe pli aktivas en Vikidatumoj kiam mi eĉ aldonas etikedojn en Esperanto, precipe pri Sud-Aziaj temoj, kiel kutime. Ĝis baldaŭ.—&lt;span style=&quot;font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em&quot;&gt;[[user:super nabla|super n∇bl∇]]&lt;/span&gt;([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:17, 16 jan. 2026 (UTC)

:Mi tute konsentas kun la frazo «&lt;span style=&quot;color:darkgreen;&quot;&gt;la misoj nun estis dum plenaj preskaŭ 3 jaroj, unu aŭ du monatoj pli aŭ malpli apenaŭ faros diferencon&lt;/span&gt;». Mi ĉiokaze klopodu solvi kiel eble plej baldaŭ.—&lt;span style=&quot;font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em&quot;&gt;[[user:super nabla|super n∇bl∇]]&lt;/span&gt;([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:20, 16 jan. 2026 (UTC)

::{{re|super nabla}} Vi havos tempon. Dankon ke vi tiom fulmrapide reagis! Mi tro pigris kontroli vian aktivecon en '''ĉiuj''' projektoj, ĉar ĉiukaze gravas ke vi entute vidas mian peton (kiun vi ankaŭ povus vidi se vi tute pasive ensalutinte legas Vikipedion - kio jes estas tute nobla uzo de la projekto, neniu postulas ke oni kontinue devus redakti paĝojn). Ĉaŭ kaj ankaŭ al vi sukcesan novan jaron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:27, 16 jan. 2026 (UTC)
:::Mi kontrolis ĉiujn uzojn de [[Ŝablono:Diskreta mallongigo]] kaj mi nur trovis ĉi tiun ununuran eraron: [[speciala:diff/9306934]].
:::Ankaŭ kontrolinte mian agadon dum la tago kiam mi modifis la paĝon &quot;[[16-a de marto]]&quot; (vi trovis la eraron tie), mi nur povas vidi tiun ununuran misan kontribuon, kium vi jam korektis. Jen la ligilo: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/Super_nabla&amp;target=Super+nabla&amp;dir=prev&amp;offset=20230319112527 ligilo]. Do mi kredas, ke ĉio bonas nun.—&lt;span style=&quot;font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em&quot;&gt;[[user:super nabla|super n∇bl∇]]&lt;/span&gt;([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 19:51, 8 feb. 2026 (UTC)
::::Dankon al vi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:04, 8 feb. 2026 (UTC)

== Pentti Hirvonen ==
Kiam mi estis blokita, mi skribis pri Pentti Hirvonen tie: [[Rääkkylä]]. Cxu lau vi oni devas preni la tekston for?

:Mi dirus ke la ĝisnunaj tri frazoj pri la lokulo P. Hirvonen estis jam multo (neniu alia pasinta aŭ nuna lokulo menciiĝas), kaj la obsedeta fokusiĝo pri kontraŭknaloj povus facile kaŭzi ke oni entute forstrekus la pli grandan malseriozan ĉapitron (ĉiukaze la aldonoj kaj forigoj antaŭe iris tien-reen). Sed plaĉis al mi la interna ligilo al vikidatumoj, kiun pensis eniri Taylor, kaj mi el tie ankoraŭ vidigis la vivdatojn: [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] (1826-1878). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 17 jan. 2026 (UTC)

Mi demandis, cxu la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], speciale ostrobotnia, igxis pli kolera en kazoj, kie oni malapogas la devigan svedan. Spertulo pri la finna politiko jesis - gxi kolerigxas pri tiaj asertoj pli facile kiel antauxe kaj la ostrobotnia  grupo estas pli radikala ol la suda grupo. La parlamentanoj ne plu povas malapogi la devon sen malamo de la tiu partio, speciale la ostrobotnianoj. Sed mi ne aldonas mencion pri tio. Mi ne havas fontojn. por tio Mi aldonis fontojn pri aliaj aferoj en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]]. -- [[User:Urpola]] 2026-01-17T20:34:22

== Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki ==

[[dosiero:Fnf as 2023 logo.jpg|dekstra|50px]] En februaro kaj marto: kampanjo [[:m:Feminism_and_Folklore_2026|&lt;big&gt;inismo kaj folkloro 2026&lt;/big&gt;]]

== Forigendaĵo 2026-01 ==
Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:31, 19 jan. 2026 (UTC)

:{{farite|parte farite}} 31 malplenaj, do neuzataj kategorioj forigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:14, 20 jan. 2026 (UTC)

== Recenzo ==

@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bonvolu revizii ĉi tiun paĝon [[Susovan Sonu Roy]], ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove. Ĉi tiu temo havas iom da rimarkindaĵo, antaŭ kelkaj tagoj ĝi estis konservita en la germana Vikipedio. Ankaŭ mi iom plibonigis ĉi tiun artikolon. [[Uzanto:Traniala|Traniala]] ([[Uzanto-Diskuto:Traniala|diskuto]]) 10:29, 20 jan. 2026 (UTC)

: Malbona konduto:
:* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&amp;page=Susovan+Sonu+Roy protokolo] [fakte...]
:* [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q117305113&amp;action=history Q117305113] [vidu supre: &quot;ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove&quot;]
:* [[:m:Special:CentralAuth/সামীৰা]] (unuaga konto)
:* [[:m:Special:CentralAuth/Jujucio]] (kreinto kaj globale forbarita gantopupumulo)
:* [[:en:Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Blogs19/Archive]] (tre agresema gantopupumulo, ĉefe pri &quot;Susovan Sonu Roy&quot;)
:* [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy&amp;diff=prev&amp;oldid=1268941185 Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy] sabota fermo de forigpropono kiel &quot;ne forigita&quot;
:* [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Marto#Susovan_Sonu_Roy]] (jam unufoje forigita)
:* veras ke unu forigpropono estis forĵetita: [[:de:Wikipedia:L%C3%B6schkandidaten/4._Januar_2026#Susovan_Sonu_Roy_(bleibt)]]
:* -&gt; {{por}} forigo de la artikolo [[Susovan Sonu Roy]] de ĉi tiu vikio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 21 jan. 2026 (UTC)
::En la germanlingva diskuto la menciindeco de la temo estis diskutita, sed ne la neŭtraleco de la artikolo, kiu ŝajnas pli suspektinda al mi. Laŭ mia impreso ĝi estas forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:52, 21 jan. 2026 (UTC)
:::Mi komprenas viajn argumentojn kaj ankaŭ origine dividis ilin en la unua voĉdono pri forigo de la tiam nematura teksto. Sed kvankam estas tute en ordo diskuti ĉu unufoja forigo validas por ĉiam, aŭ ĉu bonas forigi tekston pro tio ke unu uzanto pasintece agis malbone, mi nun vidas ke la esperanta teksto nun lingve estas en tute bona kvalito, mi ankaŭ ne plu dubas pro la ekstervikipediaj referencoj, ke la homo vere ekzistas, kaj se uzanto daŭre malbonkondutas, la reago estus forbari tiun uzantn, ne pro tiu agado venĝe buĉi la tekston pri kiu la malbonulo interesiĝis. Mi pro la teksto atentiĝis pri tekstoj kiel [[Haora]], [[Guvahati]] kaj [[Kolkato]], pri kanaloj [[Star Jalsha]] kaj [[Zee Bangla]] ktp, mi ĝojas ke estas iom da okazo povi kaj devi plibonigi iujn tekston pri orienta Barato, kaj mi scius ke se mi voĉdonas por venĝa forigo de la esperanta teksto pri la eble duaranga aktoro, teksto kiu nun restos en la germanlingva vikipedio, ke tiam aliaj esperantaj tekstoj pri orienta Barato jam iĝos orfoj aŭ preskaŭ-orfoj, simple ĉar pri tiu regiono estas tre malmultaj esperantaj tekstoj. Mi sinceras: mi ne volas ankoraŭ investi horojn en tiun temaron kaj volas laŭeble malmultan adagon, por ne malfermi novajn teknikajn problemojn. Sed samkiel la germanoj nun juĝis por teno de sia teksto, kun eksplicita noto ke transvikia forigoj de aliaj tekstoj sekve de spamado de unu aŭ iuj uzantoj ne estas valida kialo por buĉado de artikolo, mi same ankaŭ pledus lasi tiun temon, kiu en la nuna formo ne estas danĝera por la esperantlingva vikipedio... Do mi voĉdonas {{kontraŭ|kontraŭ}} refoja forigo, sed kiel mi skribis ne volas ankoraŭ investi multajn horojn en la temon kaj ne protestos se mi havos la malplimultan opinion ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:41, 21 jan. 2026 (UTC)

== Pro-drop -lingvo ==
Cxu estus bone krei artikolon [[pro-drop -lingvo]]? Mi lernis tiun termon en Chat GPT. En tiuj lingvoj oni normale ne devas uzi la personpronominojn de la unua kaj la dua persono kiel subjektoj, cxar la verbomorfo sole rakontas la subjekton. ''Lauri Hakulinen'' skribis en la 1950-aj aux en la 1960-aj jaroj pri la afero, ke oni kvazau dufoje diras saman. Kiel ''minä kaivan'' (mi fosas), kvankam ankaux jam nur ''kaivan'' signifas la saman. Oni povus diri ''minä kaivaa'' (''kaivaa'' estas la neuxtrala formo, formo de la triapersono singulare). Hakulinen skribis, ke kompreneble ekzistus eventuale agi kiel ekzemple nuntempe en la sveda: la verbmorfo estus sama kun la cxiuj subjektoj. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:38, 22 jan. 2026 (UTC)
:Chat GPT ĉiukaze ne estas serioza referenco. Se vi volas ekverki, havu bonajn ekstervikipediajn referencojn, kaj plej bone alilingvajn vikipediajn artikolojn, kiuj jam kelkajn semajnojn aŭ monatojn ekzistas kaj ne estas forigitaj intertempe en tiuj vikipedioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 22 jan. 2026 (UTC)

:Mia antaŭa artikolo pri deviga sveda instruado estis kritikita pri la temo. Nun kiam la mensa sanproblemo iom malpliiĝis, mi skribis pri ĝi pli neŭtrale. Esperantistoj estas iagrade grupo, kiu pripensas la statuson de lingvoj, do eble estus bone, ke la Esperanta Vikipedio havu informojn pri tiu stranga politika afero. Sed eble indus dividi la artikolon pri la sveda lingvo en Finnlando en du artikolojn, unu el kiuj diskutus la formon de la sveda en Finnlando ĝenerale, lingve, kaj la alia pri deviga sveda instruado. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:49, 22 jan. 2026 (UTC)

Laux Chat GPT mi pravas en tiu takso, ke [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]] apogas la trudsvedan je diversaj motivoj: Anna-Maja Henriksson estas forta finn-sveda naciisto kaj Nylander svedlingva finnino, kiu asertas, ke por svedlingvanoj estus malfacile vivi en Finnlando sen la deviga sveda por finnlingvuloj. Henriksson estas ostrobotnia kaj Nylander uusimaaana. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC)

Ĉu estas bone, ke en la artikolo [[Markus-setä]] estas ligilo pri tiu anglanlingva video? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC)

Laŭ Chat GPT, mi pravas, ke la instruado de la sveda al finnaj parolantoj konsistas el du malsamaj lernejaj fakoj, sed la instruistoj de RKP kaj la sveda ne mencias tion: Ekzistas ia deviga sveda instruado, kies celo estas doni al finnlingvaj parolantoj, kiuj bezonas la svedan (ekz. [[Jakobstad]], [[Vaasa]], [[Loviisa]], [[Raseborg]]) svedan kapablon kaj kiu korespondas al la deviga finna instruado en svedlingvaj lernejoj. Kaj aliflanke ekzistas deviga sveda instruado aliloke en Finnlando, kies celo estas nur efektivigi la mem-servantan lingvopolitikan programon de RKP, kaj la lingvokapabloj, kiujn tiu instruado produktas (kaj kiuj kutime ne estas bonaj), estas nur flanka afero. Sed nun mi devos sindeteni de skribi pri la temo en la Esperanta Vikipedio estonte. Mi skribas pamfleton pri la temo, sed la pamfleto ne apartenas al Vikipedio.

== Pikku Kakkonen ==
Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti ekstera ligilo al tio: https://www.youtube.com/watch?v=0O8OvJ73s2M. Vidu la tri unuajn minutojn. Se vi vidis, rakontu. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 18:01, 23 jan. 2026 (UTC)

== Sveda lingvo en Finnlando ==
Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko:

&quot;La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj.&quot;

Respondo al mi:

&quot;Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed nur asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj.&quot; [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC)

:La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC)

Cxu vi taksas, ke mi ne estas vandalo sed tio ne sxangxigas tion, ke mi estas problema uzanto? Kaj nun mi havas la lastan eblon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:35, 27 jan. 2026 (UTC)

:Nu, vi pasintece tre ĝene vandalis, kaj sendube estas iuj (ekzemple uzanto Surfo), kiuj ne facile forgesas la pasinton. Tiun neforgesemon pri pasintaj misfaroj vi nur povas renkonti per aparte singarda, modela kaj konstruema agado nun, kaj esperi ke iam ankaŭ la skeptikuloj komprenos ke pasinteco ne egalas al nuntempo. Sed se homo (Taylor 49) klare esprimas ke tiu ne volas ricevi mesaĝojn de vi, ĉar tiu ne opinias la lingvopolitikon de najbara lando Finnlando sia fokusa temo, tiam &quot;singarda kaj konstruema agado&quot; de vi estas centprocente respekti tiun klaran esprimon kaj vere '''tute''' ne meti notojn al ties diskutpaĝo. Mi ne esprimus min tiom draste kiel Taylor: por mi la kultura politiko de Finnlando same interesas kiel tiu de la 192 aliaj membraj ŝtatoj de UN. Mi havas finnlingvajn kaj svedlingvajn finnlandajn amikojn kaj la temo ne estas tute fremda al mi. Sed ankaŭ mi havas ankaŭ aliajn temajn fokusojn en vikipedio kaj sentas mankon de tempo por iuj vikipediaj konstruejoj - do ankaŭ mi ne detale reagos al ĉiu temeto, kvankam mi iam legos ĉiujn notojn. Do por mi estas bone, se vi sen vandalismo kaj sen troigita obsedo pri iuj malseriozaj temoj konstrueme redaktos vikipedion kaj evitos estontajn forbarojn de iu nova konto, ke vi faros viajn redaktojn laŭeble laŭ ĉiuj vikipediaj normoj, do kun intervikia ligiĝo (por tio necesas ke vi ne estas forbarita en vikidatumoj), kun normalaj esperantaj supersignoj, ne iuj x-kodoj, kaj normalaj teknikaj skribaĵoj, normalaj eksteraj ligiloj, normalaj uzoj de informkestoj kaj navigiloj, kaj senca uzo de ekstervikip4ediaj referencoj - simple ĉio kion mi deziras ankaŭ de ĉiu alia uzanto kiu jam pli ol du semajnojn umas en Vikipedio kaj jam ne plu estas tute nematura ekkomencanto. Ĉar daŭre ripari tion kion vi ekredaktus malmature estus tro por ĉiu alia uzanto. Jes, vi nun havas eblecon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio, kaj facile povas esti ke tio estas la lasta ŝanco. Saĝe uzu tiun ŝancon, ĉar klaras ke estas multaj homoj en Vikipedio kiuj ekstreme bone memoras la agojn de antaŭaj monatoj kaj jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:54, 27 jan. 2026 (UTC)
::Cxu vi taksas, ke en la artikolo [[Yrjö]] ne estas bone pli prezice rakonti fono de la mencio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:52, 27 jan. 2026 (UTC)
:::La &quot;fono de la mencio&quot; estas, ke Yrjö estas nacilingva, pli ekzakte finnlingva variaĵo de la nomo &quot;Georgo&quot;. Punkto. Kun referenco, laŭ mia persona juĝo estas tolereble aldoni viajn du frazojn ''&quot;Slange ĝi fine de la 20-a jarcento ekhavis negativan [[konotacio]]n: la vorto yrjö signifas [[vomaĵo]]n. Tiun signifon supozeble peris la onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco de la vorto&quot;'' kun referenco, kiel estas nun. Sed oni povus same ankaŭ formeti la slangan kromsignifon - kiu ŝajne inter la esperantistoj pli forte interesas kaj amuzas vin ol iun alian. Sed bone, du frazoj ne tute komence de la teksto kun referenco estas en ordo. Laŭ mi ne necesas ankoraŭ multon maĉi en tiu teksto: principe oni lasu ĝin trankvile, ne plu redaktu ĝin. Se vi volas, faru tekston pri [[Georg Zacharias Forsman]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:09, 27 jan. 2026 (UTC)
:# ''Pyhä Georgios kääntyisi haudassaan, jos tietäisi, mihin tarkoitukseen nimeänsä on jo vuosikymmeniä käytetty. Kun suomalainen yrjöää, hän oksentaa'' (https://yle.fi/a/3-8413804).
::Sankta Georgo turnus sin en sia tombo, se li scius, en kiu celo lian nomon oni jam jardekojn uzis lian nomon. Kiam finno georgas, li vomas.

::::Libro de [[Kaisa Häkkinen]] mencias, ke nomi vomajxon &quot;yrjö&quot; verŝajne devenas de la priskriba prononco de la vorto.
::::[[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:14, 27 jan. 2026 (UTC)
::::: Jes, fakte: Georg Zacharias Forsman identas al [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]]. Tiam alidirektilo estas bona helpo, ĉar ruĝa ligilo donus falsan impreson ke teksto pri la temo ankoraŭ mankus. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 1 feb. 2026 (UTC)
::::::Laŭ Kimmo Kiljunen, la flagkonflikto inter Indonezio kaj Monako povus esti solvita tre elegante per lasado de Monako cedi: ĝi povus revenigi sian malnovan diamant-ornamitan flagon. Tio estus vere originala kaj memorinda. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:03, 6 feb. 2026 (UTC)

:::https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä

:En la finna Vikipedio mi demandis, cxu estas bone difini Sibelius kiel finn-svedo - li heredigxis el finnlingvanoj, kiuj sxangxigis la lingvon. Iu respondis, ke supozeble oni povas difini do - multaj svedlingvanoj en Finnlando heredigxas el finnlingvanoj, speciale en [[Uusimaa]] kaj cxar oni ne nuntempe oficiale difinas tiun pozicion aliel ol laux la lingvo, oni povus uzi la vorton finn-svedo pri Sibelius. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:13, 27 jan. 2026 (UTC)

&quot;Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando.&quot; Tio estas kerna mencio en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] en la sekcio &quot;Deviga instruo de la sveda&quot;. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:32, 1 feb. 2026 (UTC)

Eble estas pli bone por homoj kiel mi rezigni esperon. Forigi la devigan svedan lingvon estas kiel revenigi Karelion - ekzistis unu ŝanco por tio komence de la 1990-aj jaroj, sed tiu sola ŝanco estis malŝparita. Tamen, vidu ankaŭ [[sveda lingvo en Finnlando]]

== MediaWiki:Linkshere ==
La paĝo [[MediaWiki:Linkshere]] bezonas redakton. Rompita ligilo al ekstera servo estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:43, 1 feb. 2026 (UTC)

{{re|Taylor 49|Tlustulimu|LiMr}} Ŝajnas ke tiu temo ankoraŭ ne traktiĝis. Mi vidis pri antaŭa adapto en decembro 2017, diskutita [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2017/12#Ripari_ligilon|ĉi tie]]. Kaj evidente, la ligilo al ekstera servo estas nun rompita. Sed simple forigi ĝin, ne anstataŭigi ĝin per pli bona ligilo, havas grandan riskon esti fuŝa ago. Ĉu iu havas bonan ideon, kion eblus rekomendi en la situacio? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 7 feb. 2026 (UTC)

: Risko de &quot;fuŝa ago&quot; forestas. Mi rekomendas simple formeti ĝin:

&lt;pre&gt;
La jenaj paĝoj ligas al '''[[:$1]]''':

Eksteraj iloj: [https://linkcount.toolforge.org/?project=eo.wikipedia.org&amp;page={{urlencode:{{{1|$1}}}}} kvanto da ligiloj], [https://templatecount.toolforge.org/index.php?lang=eo&amp;namespace={{NAMESPACENUMBER:{{{1|$1}}}}}&amp;name={{PAGENAMEE:{{{1|$1}}}}} kvanto da transkluzivigoj]
&lt;/pre&gt;

: [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:32, 8 feb. 2026 (UTC)

La paĝo/servo evidente misfunkcias. Mi devas simple viŝi la enhavon, ne konante la sekvojn, sed faras tion laŭ la rekomendo de Taylor, ĉar ne fari ion ankaŭ estus malbone. Raportu kiam vi rimarkos nedeziratajn flankefikojn. Eblas ĉiam ĉion malfari... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:15, 8 feb. 2026 (UTC)

Nenio fuŝiĝis ĝismorte, tamen la servo [[MediaWiki:Linkshere]] povus esti iomete pli utila kun la enhavo proponita supre. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:34, 10 feb. 2026 (UTC)

Do tiel ĉi? Bv. rekontroli kaj konfirmeti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 10 feb. 2026 (UTC)

: Estis ERARO, lingvokodo estu &quot;eo&quot;, ne &quot;en&quot;. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:49, 10 feb. 2026 (UTC)

Do nun, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:55, 10 feb. 2026 (UTC)

: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 10 feb. 2026 (UTC)

== [[Rita Süssmuth]] ==
Hazarde mi vidis, mi eĉ ne scias ĉu vi jam rimarkis, ke hodiaŭ mortis la germana politikistino [[Rita Süssmuth]]. Mi nur volis enigi la mortoinformon en ŝian artikolon kaj rimarkis ke teksto pri ŝi ankoraŭ tute ne estis. Do, kvankam nur restis al mi malmultaj momentoj da Vikipedio umado, mi sekve komencis artikolan ĝermeton. Sed ĝi vere estas tro malplena. Ĉu mi povas peti vin almenaŭ duobligi la frazojn de 2 al 4 kaj ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo?? Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 22:01, 1 feb. 2026 (UTC)
:Mi nur nun venas al tiu temo, kaj konstatas ke intertempe jam vi sukcesis &quot;ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo&quot;. Do mi nur iomete aldonetas pri la infanaĝo, aldonas ligilon pri la ministerio 1985-1988, kaj krome lasas la biografion tiom nepreciza kiel vi faris, ĉar evidente aldoni detale, kiam ekzakte ŝi translokiĝis de kiu urbeto en Vestfalio al sekva, kaj kiam sekvis kiu docenta posteno al alia, ne aldonus signifan plusvaloron al ne-eŭropa aŭ ne-vestfalia esperantlingva leganto. Do mi pardonpetas mian malfruan aliĝon al tiu paĝo, kaj dankas pro la kreo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:40, 8 feb. 2026 (UTC)

== [[muzeo Henryk Jan Dominiak pri miniatura profesia arto en Tychy]] ==

Hallo Thomas, ich habe gesehen, dass Du den Schnelllöschantrag von Johannnes89 entfernt hast. Ist Dir bewusst, dass es sich dabei um ein LTA-Projekt handelt? [[:wikidata:Q48851673]] existierte bis mitte Dezember in 106 Sprachversionen + plwikivoyage. Die Konten, die den Artikel hier im wesentlichen erstellt und bearbeitet haben, sind global geschlossen. Der Artikel wird vermutlich den Benutzer wieder anlocken. Möchtest Du diesen Artikel wirklich im Projekt behalten? Viele Grüße [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 00:25, 5 feb. 2026 (UTC)

:Darüber hinaus möchte ich Dich auch informieren, dass in Kürze der Großteil der Fotos auf Commons gelöscht wird. Es beginnt mit Uploads der Sockenpuppen, die bereits gesperrt sind. Gemäß der policy zu WMF-Bans sollte dieser Artikel hier eigentlich auch verschwinden, die Konten [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] sind als LTA-Socken bereits seit Dezember global geschlossen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 14:25, 5 feb. 2026 (UTC)

::{{re|NDG}} Der Artikel ist auf Esperanto sauber geschrieben, enthält keine Sprachfehler oder Murks gemäß der Wikipedia-Syntax, und ist stilistisch insgesamt untadelig. Wenn er automatisch übersetzt wurde, war das eine außergewöhnlich gute Computer-Übersetzung, die meisten Artikel, die hier auf den Index der möglicherweise zu löschenden Artikel gelangen, haben ein unvergleichlich schlechteres Niveau. Es kann ja sein, dass die Menschen, die diese Ex-Konten benutzt haben, keine Computer-Übersetzung herangezogen haben, sondern z.B. einen Esperanto-Autor in Tychy um die qualifizierte manuelle Übersetzung gebeten haben. Es gibt relativ viele Esperanto-Sprecher in Polen, diejenigen davon die in Wikipedia mitarbeiten, haben in der Regel Spezialinteressen und haben keine Lust, die grundlegenden Artikel über Städte auf ein gutes Niveau zu heben oder zu halten, es ist etwas nervig, wenn dann nationalistische Polen feststellen dass deutsche, litauische oder ukrainische Wikipedianer die Arbeit über polnische Städte auf Esperanto übernehmen und in Diskussionen ein Tenor rüberkommt wie &quot;diese Leute haben uns gerade eben 1939 genügend Leid angetan, da ist es ganz gut dass sie 2026 Wiedergutmachung leisten&quot; (so etwas killt natürlich den letzten Funken Mitarbeitsbereitschaft). Aber es gibt keinen Anlass, einen sauber geschriebenen Artikel zu löschen, nur weil dieselben Konten noch 105 andere Sprachversionen geschrieben haben, die vielleicht sprachlich minderwertig waren oder zumindest allein die Zahl an Sprachversionen &quot;hochverdächtig&quot; ist. Ich habe keine Ahnung, wer hinter [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] stecken könnte, und ich kann nicht genügend Walisisch, Kroatisch oder Polnisch, um die Qualität dieser Sprachversionen zu beurteilen (ich spreche fließend Litauisch und kann daher die lettische Version verstehen, aber ob dort Grammatikfehler versteckt sind oder wie der Sprachstil ist, kann ich ebenso nicht beurteilen). Aber in der Esperanto-Version gibt es höchstens kleinere Verbesserungsmöglichkeiten, einzelne lateinische Wörter durch normale Esperanto-Wörter zu ersetzen, und ich persönlich würde auf das Hugo Boss-Emblem als &quot;Kunst&quot; verzichten und auf den Luftwaffenoffiziersdolch unten. Aber das sind Kleinigkeiten. Es ist möglich, einen Antrag auf Löschung eines an sich guten Artikels allein aus Solidarität zu &quot;WMF-Bans&quot; zu stellen, aber ich habe den Grund für mich nicht als hinreichend schwerwiegend empfunden, das jetzt selbst anzuleiern. Ich weiß natürlich nicht, ob ein Verbleib des Themas auf Esperanto, Walisisch, Kroatisch, Lettisch und Polnisch &quot;den Benutzer wieder anlocken&quot; wird - aber ich denke, wenn der Artikel in den Sprachen sauber geschrieben ist (ich hätte den Verdacht, dass die Autoren muttersprachlich Polen sind, daher hätte ich Zweifel an der Qualität des walisischen Artikels, aber das müssen die Walisen entscheiden), stört er eigentlich keinen. Er preist wohl nichts großmäulig an, was gar nicht wirklich existiert, und ist für mich nicht als Fake-News zu erkennen... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:57, 6 feb. 2026 (UTC)
:::Es gibt nicht &quot;die Autoren&quot;, es gibt eine einzige [[:en:User:Wikinger|Person]], die das über Jahre hinweg gemacht hat. Magst Du aktuelle Beispiele des Wirkens? [https://sw.wikipedia.org/wiki/Maalum:Michango/Siegen_Heilen] [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Knergy/Tansania-Troll] [https://muddyb255.wordpress.com/2025/06/22/a-cry-for-help-and-a-timely-rescue-on-swahili-wikipedia/] Diese Person lässt nichts übersetzen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:08, 6 feb. 2026 (UTC)

== Ceditaj areoj ==
Cxu vi taksas, ke neniom da sameco havis movigo de la germanoj kaj finnoj de ceditaj areoj? Mi legis en [[Otavan iso tietosanakirja]], ke en aro de la milionaj rifuĝintoj ktp. en la mondo la movopopolo de Finnlando (finne ''siirtoväki'') estas tiel en speciala pozicio, ke gxi ne perdis ecx parte siajn civitanajn rajtojn kaj por gxi oni faris aktiva pormovopopolan politikon. Mi skribis en tio en la artikolo [[fi:siirtoväki]] kaj demandis en la finnvikipedia babilejo, cxu la movigo de la germanoj el la ceditaj areoj de Germanio havis samajn trajtojn kiel la movigo de la germanoj el la orientaj areoj. Unu uzanto skribis, ke al lia menso ekstaris jxus tiu demando, kiam li legis mian redakton en la artikolo kaj la komparoj inter de tiuj aferoj oni ne multe faris sed radie iu, laux lia memoro ''Pirkko Sallinen-Gimpl'' komparis ilin kaj diris, ke la aferoj estis samtipaj kaj tiaj, ke la logxantaro de la ceditaj areoj konservis siajn tutajn civitanajn rajtojn. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 14:16, 6 feb. 2026 (UTC)

Vidu [[Grandlago de interna Finnlando]]. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:18, 7 feb. 2026 (UTC)

== Yrjö ==

Vidu denove [[Yrjö]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:45, 17 feb. 2026 (UTC)

Finna spertulo pri la trans-homoj diris, ke tio estas vere, ke en Usono oni uzas la longecon de etendita peniso unu colo kiel kritero, cxu oni povas difini infanon kiel knabo. Kaj aliel kirurgo fortrancxas la penison, metas gxin al rubujo kaj igxas la infanon al knabino. Mi pensis: cxu tio estas vere se nur urbana legendo? Sed tiu spertulino diris, ke estas vere. https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli

Oni diras, ke Finnlando estas lando malriĉa je naturaj rimedoj. Ĉu tio estas vera?

Akvo estas multe pli valora natura rimedo ol oro, arĝento kaj nafto

== [[:Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] ==
Saluton. Mi vidis ke vi hieraŭ komencis adapti kaj ampleksigi la tiam grandparte senesperajn tekstojn en la kategorio &quot;Komunumoj de Provinco Mantova&quot; al espereble finaj kontentigaj artikolaj ĝermoj. La laboro ĝis nun nur trione aŭ kvarone estas farita. Mi enkroĉiĝis kaj ĉe iuj tekstoj, komencinte komence de la alfabeto, kompletigis la informkestojn, ĉar en tiuj paĝoj vikidatumaro estas manka. Tio konsiderindas subteno al via laboro: nur atentu ke vi ne akcidente viŝas iujn el miaj ĵusaj redaktoj, kiam vi plulaboros! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:03, 21 feb. 2026 (UTC)

==Uzado de artikolaj diskutpaĝoj pri ruĝaj ligiloj==
Propono sur diskutpaĝo ĉiam estas demando al la komunumo, &quot;Ĉu estas interkonsento pri ĉi tio?&quot;

Lastatempe vi faras multajn proponojn nigrigi unuopajn ruĝajn ligilojn laŭ argumento, ke dum x jaroj neniu volis fari artikolon, aŭ simile. Sed la demando, ĉu estas interkonsento ke la manko de intereso por fari artikolon estas kialo por nigrigi ligilon, jam estas respondita nee ĉe [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]]. Mi taksas ke la ripeta farado de jam respondita demando estas malhelpa por la funkciado de la vikipedia komunumo kaj impresas, kvazaŭ vi volas trudi neinterkonsentitan regulon al Vikipedio. Mi esperas ke vi ĉesos ĝin.

Eble konfuzis vin tio, ke estas interkonsento por nigrigi certajn ligilojn - precipe tiujn, pri kies temoj oni ne povus verki vikipedian artikolon eĉ se oni volus. Eble vi supozis ke tio pravigas amasan nigrigadon kian vi antaŭe faradis. Sed simple ne estas multaj ligiloj en Vikipedio, pri kiuj interesato ne povus verki artikolon.

Kaj eble vi demandas, &quot;Kion do mi estus devinta fari, laŭ vi?&quot;. Jen. Vi ĉiam estus povinta, kaj teorie ankoraŭ povas, bonorde proponi vian principon. Ion tian: 
:::::&lt;small&gt;&quot;Mi komprenas ke aliaj vikipedioj kaj pluraj anoj de la Esperanta vikipedio uzas ruĝajn ligilojn por indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolon. Mi ankaŭ komprenas ke iuj ruĝaj ligiloj aŭtomate fariĝas bluaj ligiloj kiam la koncerna artikolo kreiĝas. Tamen mi pensas ke estus pli bone uzi ruĝecon kiel kontrolilon, por scii ke oni mistajpis la celon de la ligilo. 
:::::Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolojn: _______. Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas havi aŭtomatajn ligilojn al novaj artikoloj: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke mistajp-kontrolilo por ligiloj utilas pli: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke la ekzisto de tro multaj ruĝaj ligiloj malpliigas ilian utilon kiel mistajp-kontrolilo: _______. Kaj jen estas kialoj por pensi, ke simila plibonigo de la kontrolado de mistajpoj ne eblas alimaniere: _______. Ĉu do estas interkonsento ne plu uzi ligilojn por aliaj temoj, ol tiuj kiuj jam havas artikolon aŭ antaŭvideble baldaŭ havos?&quot;&lt;/small&gt;

Se vi estus farinta tian proponon en ĝenerala diskutejo, kaj multaj vikipediistoj estus respondintaj, kaj preskaŭ ĉiuj respondoj estus favoraj, esperinde ĉiuj respektus tion kiel interkonsenton de la Esperanta vikipedio. Vi povus fari la provon se vi volus. Aŭ vi povus ŝpari al vi ĝenon kaj akcepti ke ligiloj estas kontribuoj al Vikipedio, kiuj al vi persone ne utilas, sed kiujn vi ne tial rajtas detrui. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:19, 23 feb. 2026 (UTC)
::Por malhelpi la kontribuadon de enhavo al vikipedio, oni devas havi interkonsenton, ke la enhavo estas problema. Ĉu io en tiu principo estas malklara aŭ malprava laŭ vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:57, 6 mar. 2026 (UTC)

== Lestadianismo / kontraukoncipo ==
Ĉu la artikolo pri lestadianismo kaj kontraukoncipo nun estas neuxtrala? -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:11, 23 feb. 2026 (UTC)

En 2007, kuracisto prezentis deklaron pri mi al la oficejo de deviga militservo, kiu legis ion similan al: La persono havas severan epilepsion, pro kiu li estas traktata en la Centra Hospitalo de Centra Finnlando. Li ankaŭ ricevis diagnozon de la sindromo de Asperger. Do ne estas tute realisme, ke li povus plenumi militservon. Pro ĉi tiu kialo, mi kredas, ke li devus esti sendevigita de militservo. -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]]

== &quot;Ŝablono:Tradukita&quot; -&gt; &quot;Ŝablono:Trad&quot; ==
Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:09, 28 feb. 2026 (UTC)

:La nova {{ŝ|trad}} je supraĵa rigardo aspektas bona. Mi nur ŝatus ĝenerale havi unu plian artikolon en la frazero «...teksto el la artikolo &quot;ekzemplo&quot; en '''la''' angla vikipedio», sed tio estas certe kosmetikaĵo. Mi vere esperas ke fine de la testado elvenos stabila solvo - dankon pro la penoj! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:36, 28 feb. 2026 (UTC)

:: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:43, 28 feb. 2026 (UTC)

::: Ĝuste tiel, dankon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 28 feb. 2026 (UTC)

== Genetikaĵoj ==
Tion diris ankaux sveda historispertulo, ke estis en Finnlando kaj la svedparolanta normala popolo, kies plejo estis ankaux genetike sveda kaj la svedparolanta nobelaro, el kies plejo estis posteuloj de lingvosxangitaj finnoj. Sed alia klarigis, ke grandparte de la svedlingva normala popolo en [[Origina Finnlando]] kaj [[Uusimaa]] estas genetikeb finna.[[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 09:23, 1 mar. 2026 (UTC)

== Forigendaĵo 2026-03 ==
Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:15, 4 mar. 2026 (UTC)

== Uusimaa ==
Cxu estu ankaux en esperanto diversaj du artikoloj pri tiuj temoj:

* https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa_Province
* https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa

Mi provas finigi la pensadon pri la deviga sveda. Mi faros tamen plu unu redakton en [[Sveda lingvo en Finnlando]]

Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale en la sveda la vortoj axel (ŝultro) kaj aksel (akŝo) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco.

Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de Närpes ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple Ida Asplund en iuj el siaj kantoj.

La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda.

En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton muminspråk (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri mumintroloj, kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco.

En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel Haaparanta kaj Komunumo Övertorneå havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. --urpola je 2026-03-08

== Elkorajn dankojn ==
Mi volas esprimi mian feliĉon scii ke ekzistas homoj kiuj vere kontribuas kun Esperanto kaj Esperanta Vikipedio. Mi verdire sentas mian koron eksplodi pro la amo kiun mi verkas artikolojn ĉi tie kaj pri la apogo de veraj sinceraj batalantoj tiel kiel vi. Ricevu fortan ĉirkaŭbrakon pro ĉiuj viaj klopodoj. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 23:27, 4 mar. 2026 (UTC)
: {{s}}. Estas pena laboro detektive spuri bonan argumentadon por ĉiuj fotoj pri kiuj povas ekesti duboj, sed jes estas la ideo ne simple tujforĵeti ĉion se oni ne jam kontentas pri la kvanto kaj kvalito de la argumentado, sed sencas alvoki laŭeble en tiuj kazoj plibonigi la kvanton kaj kvaliton de la argumentado - se tio eblas, kompreneble, alikaze forigo ankaŭ estas akceptebla. Vi vidis, ke mi hodiaŭ traktis la dosierojn 1 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], 2 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], 3 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], 4 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] kaj 5 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] - pri tiuj la argumentado devus esti sufiĉa. Sed mi ne scias ĉu mi morgaŭ ankaŭ sukcesos pri savo de 2 aŭ 3 dosieroj, kaj ne scias ankaŭ kiom da tempo restas, ĝis iu alia administranto eble pli draste forigas ĉiujn ceterajn. Sed forigoj, aparte de dosieroj, ne apartenas al la ŝatataj administraj taskoj. Tial povas esti ke ankoraŭ estas bona ŝanco savi ĉiujn pri kiuj kunskrapeblas sekveblaj informoj pri eldono antaŭ 100 jaroj aŭ morto de konata kreinto plej bone antaŭ 100 jaroj, kaj en EU fakte sufiĉas 70 jaroj post morto... Se vi havas aŭ povas kunskrapi bonan argumentadon pri plia dosiero, nepre faru tion kaj indiku ĝin al mi, tiam mi povas rigardi vian argumentadon kaj povas pli facile forpreni la ŝablonon pri tujforigo ol kiam mi mem devas elfosi ĉiujn detektivajn detalojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:50, 4 mar. 2026 (UTC)

==Kontraŭrajtaj dosieroj==
[[Dosiero-Diskuto:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Ĉi tie]] vi menciis, ke &quot;malmultaj administrantoj trovas tempon por vere forigi ilin, aŭ pli bone por mem enketi ĉu la argumento pri neceso de forigo konvinkas lin aŭ ŝin, kaj nur forigi kiam li aŭ ŝi estas konvinkita pri la forigo&quot;. Pri kio, laŭ vi, vi devas konvinkiĝi? Ĉu manko de pruvo de laŭleĝeco ne estas memevidenta? Aŭ ĉu vi ne komprenas, ke pruvo de laŭleĝeco estas respondeco de la alŝutanto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:06, 6 mar. 2026 (UTC)

{{re|Arbarulo}} Vi pravas el formala vidpunkto, ke dosiero kun nesufiĉaj informoj povas tuj forpreniĝi. Sed ĉi tie temas parte pri dosieroj, kiuj estas tute utilaj kaj bonordaj en Vikipedio, ĉar signife pli aĝaj ol 100 jaroj, nur ke la alŝutinto ne sukcesis sufiĉe konvinke pruvi tion. Ekzemple la [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]], presita reproduktaĵo de [https://www.posterazzi.com/philip-ii-of-macedon-n-382-336-b-c-king-of-macedon-359-336-b-c-stipple-engraving-english-1807-poster-print-by-granger-collection-item-vargrc0007044/ de nekonata presisto publikigita en 1807] - pluraj kopioj cirkulas en la interreto, ĉiuj estas [[publika havaĵo]] pro la aĝo de la origina reproduktaĵo. Viaj protestoj aspektas kvazaŭ la tujforigo anstataŭ iom-post-ioma revizio kaj tiam forigo punus kaj dolorigus la alŝutinton, sed fakte ĝi domaĝas la projekton kaj ĝenas la forprenantan administranton, se tiu ne investas ĉiam ankoraŭ privatan tempon por serĉi laŭeble bonan anstataŭaĵon. Pri [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] tutsimila bildo ne ekzistus en la komunejo, oni povus anstataŭe meti iun tute alian bildon kiun la forprenanta administranto devas mem elserĉi, sed pri iuj sen bona argumentado forigendaj, sed kun dokumentita pruvo facile teneblaj bildoj ne estas bonaj anstataŭaĵoj, kaj vere la forpreno tute ne sencas SE iu pretas esplori la fonton kaj pretas pruvi ke bildo vere senkonteste estas pli ol 100-jara. Pri bildo de 1807 tio estas nekontestebla. ĈU iu iam havos la tempon fari tion estas la demando, mi nun povis sukcese esplori pri 5 bildoj, eble antaŭe jam pri 1-2, mi eĉ ne havas nottaglibron pri tiuj agoj, kaj ne garantias ĉu mi entute ankoraŭ povos savi 1, 5 aŭ 10 pliajn - tial mi urĝe alvokas al la alŝutinto laŭeble multajn kazojn de malnovaj bildoj mem trovi kaj dokumentigi, ĉar certe la forigo de la aliaj iam okazos. Nur mi konscias se mi nur sukcesas pri kvin sondadoj en unu tago, la alŝutinto eble povas sukcesi pri 10, ne pri ĉiuj en du horoj, tial mi pensas ke laŭvorte &quot;tuj&quot; forigi estus tro hektike. Nur pro tio mi nun ne hektikas. Sed mi tute konsentas kun vi, ke la aliaj dosieroj kiujn vi proponas por tujforigo, estas altgrade dubindaj, kaj garantiite ne ĉiuj estos pruveble pli ol 100-jaraĝaj. Tial mi lasis ilin en la ujo pri ebla &quot;tujforigo&quot;, kaj fidas pri tio ke kvankam ĝi estas rubujo ni kutime nur malplenigas la rubujon ĉiun monaton aŭ ĉiujn du. Do vi pravas el formala vidpunkto, sed tiu vidpunkto estas pli detrua ol estas saĝe, kaj vi pravas ankaŭ en parto de la dosieroj tute konkrete - sed sencas tion detale esplori kaj revizii antaŭ forigo, ĉar kvankam oni ankaŭ povas fari tion post forigo, tiam estos multe pli malpraktike fari. Mi certas ke ne estas danĝero pri jura verdikto kontraŭ la esperanta vikipedio se tiuj bildoj ankoraŭ atendas celatan revizion tri aŭ ses tagojn, tri aŭ ses semajnojn - nur gravas ne entute forgesi ilin. Tial fakte vi pravas pri tio marki ilin kiel altgrade dubindaj, pro tio ke vere la dokumentado ĝis nun estas manka, kaj eble eĉ estas pli sobra via propono simple tuj forĵeti ilin kaj ne atenti pri vakuoj kiuj restos en tekstoj - tio kompreneble estas multe pli tempoŝpara ol longe esplori. Sed baze mi estas konvinkita ke nia tasko de vikipediistoj estas peni laŭeble ne tro facile forĵeti materialon de kontribuantoj, se klaras ke la materialo estis bonintence alŝutita/aldonita, kaj la kritiko nur celas formalaĵon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 8 mar. 2026 (UTC)
::Via revizio estas tre bonvena, se vi faros ĝin. Ankaŭ eventuala revizio de la alŝutinto estas bonvena. Sed vi havas multajn eble pli valorajn aferojn por fari, kaj ĝis nun la alŝutinto montris nenian indikon de kunlaboremo, sed rekte mensogis al la vikipedia komunumo aldonante ŝablonojn, pri kies vereco li evidente faris nenian kontrolon. Prenu en konsideron, ke temas pri centoj da dosieroj, kaj eĉ marki ilin por tujforigo estas signifa tempinvesto. Prenu en konsideron ankaŭ, ke la plejparto de la bildoj, eĉ se ili montriĝos laŭleĝaj, ne estas tre utilaj. Ekzemple, ne havas multe da utilo pene savi tiun bildon de Filipo faritan en 1807, kiam oni povus uzi aŭtentike antikvan bildon kiel [[:commons:File:Philip II of Macedon CdM.jpg]].
::Ĉu vi povas promesi, ke se post racie atendebla tempo (ni diru ekzemple ses semajnoj) se nek vi trovos tempon nek Claudio trovos intereson revizii la dosierojn, vi forigos ankaŭ la nereviziitajn? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 8 mar. 2026 (UTC)
:::Absolute jes. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 8 mar. 2026 (UTC)
::::Mi hodiaŭ antaŭtagmeze metis 3 bildojn por forigo je la 10-a horo vespere je grenviĉa tempo, do dum la sekva horo ([[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Anastazio la 1-a (430-518) 1.png|1]], [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Antikva Romio.png|2]] kaj [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Batalo de Abrito (251).png|3]]), kaj samtempe dokumentigis [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Zenono kaj Bazilisko.png|unu]] ankoraŭ ne markitan, kiu do povos resti. Supozeble vi jam vidis tion. Se ne: La limhoro jam preskaŭ pasis, tute klaras ke ili estos for post 45 minutoj, se vi volas vi povas ankoraŭ rerigardeti ilin antaŭ ili estos for. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:17, 8 mar. 2026 (UTC)

== Finnlanda kaj svedia sveda ==
[[Uzanto:Moldur]] pravis en tio, ke mi troigis la diferencon inter la finnlanda kaj svedia sveda. Plejparte ili estas preskaŭ kiel la britia kaj usona angla. Sed estas esceptoj en kamparo de svedparolanta Ostrobotnio. Tiun kanton mi ne povas kompreni kvankam mi lernis la devigan svedan: https://www.youtube.com/watch?v=uhNHQe1_r9g. Mia amikino, kies edzo, kiu estis el kamparo de svedparolanta Ostrobotnio, diris, ke en popollernejo (https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola  / https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu) la unua malfacileco por li estis tio, ke estis malfacile kompreni la instruiston, kiu parolis kiel svedparolanta helsinkano aux turkuano. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-15115-85|&amp;#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:15, 9 mar. 2026 (UTC)

:En hejmdialekto de edzo de mia amikino estas ekzemple tri gramatikaj kazoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-15115-85|&amp;#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:20, 9 mar. 2026 (UTC)

La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. 

En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj.

En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis.

Kvankam Kuusamo apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio, ĝiaj pejzaĝoj kaj la naturo estas verege diversaj ol tipe en Ostrobotnio, kiu estas konata pri ebenaj kampaj pejzaĝoj, malgranda nombro de lagoj kaj en la finnlanda vidpunkto grandaj riveroj, kiu malrapide fluas al Botnia Golfo – tia pejzaĝoj estas en la nunaj oficialaj provincoj Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio, Meza Ostrobotnio kaj plejparto el Norda Ostrobotnio.

== Vidu ==

https://eo.wiktionary.org/wiki/saksalainen_y [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:11, 11 mar. 2026 (UTC)

Mi diskutis kun finna spertulo pri la lingvoinstruo. Ri diris, ke mi apartenas al la lasta generacio, al kiu la svedan oni parte instruis la svedan pedagogike - la instruado estas nun ecx pli malforta ol en miaj lernejaj tagoj. Krome ri klarigis, ke kvankam la svedinstruo ne ankaux en Jyväskylä ne estas kiel en Vaasa, ne en Jyväskylä la instruo ecx nun estas la malpli bona - en multaj maricxaj komunumoj oriente la sveda estas tute simbola lernfako speciale nun, kiam ne ecx la cxiuj instruistoj de la sveda ne multe konas la svedan kaj ili komprenas la realon kaj la testoj estas facilaj

== Yrjö Karilas ==

Yrjö Karilas/Karlsberg estis ekstreme talenta, multe pli talenta ol liaj pli maljunaj samlernejanoj kaj tiel soifa je scio, ke la scioj instruitaj en la lernejo, kiel ekzemple la finna, la sveda kaj la germana, matematiko, historio, geografio, ktp., ne sufiĉis por li, sed li devis akiri pliajn informojn pri lernejaj fakoj ekster la lernejo. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 12:20, 15 mar. 2026 (UTC)

Saluton. Mi parolis kun Jorma Nieminen. Li diris, ke estas vere stranga signifo, ke Jorma estas peniso. Fakte, Jorma estas Jeremia, eminenta israela profeto.

En [[Itse valtiaat]] en 2002, kiam  Sauli Niinistö anoncis, ke li forigxos  el la pozicio de la ministro pri eksteraj aferoj, Lipponen ploris. Erkki  Tuomioja ridis. Ben Zyskowicz demandis: &quot;Cxu vin amuzas la  doloro de Lipponen?&quot; Tuomioja respondis:  &quot;Ho, jes. Doloro de Lipponen produktas por  mi multe pli sadisma gxuo.&quot; Zyskowicz diris: &quot;Ho Erkki. Vi estas tute malsana.&quot;  Tuomioja diris: &quot;Eble. Sed do nirvane malsana.&quot; --aldonis, sen subskribo, IP-adreso ~2026-16720-35 je 10:48, 17 mar. 2026 &lt;small&gt;- la konto {{uzanto2|Urpola}}, ankoraŭ uzita ĉi-matene en vikivortaro jam estas ŝlosita ĝenerale: 08:19, 17 mar. 2026 uzanto ''Count Count'' ŝanĝis la staton por tutprojekta konto &quot;Uzanto:Urpola@global&quot;: ŝlosita kaj malaktivigita (kun noto: Transvikia misuzo - sekve de la plej nova raporto ĉe [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_sysops%2FRequests&amp;diff=30269368&amp;oldid=30268941])&lt;/small&gt;

== Suĝoŭo (Anhujo) ==
Estas pluraj veroj, ja via skribo veras, samtempe mia kontraŭa vero jen estas:
* Suĝoŭo ne meritas la o-finaĵon, ĉar nek estas provinca sidejo, nek kongresejo de Esperanto, ktp.
Nuntempe Ĉinio havas ĉirkaŭ 20 provincajn ĉefurbojn, tiom da estas normala nombro, ili meritas o-finaĵon. Suĝoŭo apartenas al la tria urboklaso kun 300 similaj urboj. Ili ne ricevu o-, ĉar tio estus absurda. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:28, 17 mar. 2026 (UTC)
:Vi pravas: Ili '''ne ricevas novajn esperantigojn''' kun o-finaĵoj. Sed se ili jam havas tiun nomon en PIV, Reta Vortaro, la poŝatlaso de 1971, en la verkaro de Ludoviko Zamenhof aŭ de Esperanto-literatura verko milope disvendita el Pekino, tiam jam estas, kaj tiam ne necesas &quot;el vikipedio&quot; korekti vortarojn, atlason kaj nian literaturon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:52, 17 mar. 2026 (UTC)

Kial mia uzantonomo Urpola estas blokita?

Mi june diris al [[Aarni Virtanen]], kiulogxis en sama [[Kypärämäki|loĝareo]] kaj estis en sama lernejo, ke mi volus esti ''uomo universale''. Li diris, ke interese sed ke tio ne eble plu estas realisme. Ekzistas do multe da scio kaj sciencaj kampoj ktp.. Mi versxajne troigis en la artikolo [[Yrjö Karilas]]. Mia patro diris, ke Aarni supozeble pravas, sed estas ankoraux eble estas mulflanke scianta homo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-17456-00|&amp;#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-17456-00|diskuto]]) 21:10, 20 mar. 2026 (UTC)

:Nun la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] inkludas proksimume bonajn sciojn pri la afero. Cxu lau vi gxi estas bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-17456-00|&amp;#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-17456-00|diskuto]]) 23:08, 20 mar. 2026 (UTC)

== Lestadianismo en Finnlando ==
En la najbareco de mia infana hejmo [[Kypärämäki|ĉi tie]] antaŭe loĝis lestadiisma familio kun 16 infanoj. Mi ne scias, kiun branĉon de la lestadiismo ili apartenis, sed verŝajne konservativajn lestadiistojn, ĉar en Ĵyväskylä estas tiel malmulte da aliaj lestadiistoj. Iu en tiu domo dormis en vestkonservocxambro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-18014-78|&amp;#126;2026-18014-78]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-18014-78|diskuto]]) 16:06, 22 mar. 2026 (UTC)

==Artikolo de la monato==
Saluton. Mi reagis en [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]], sed la debato tie ĉesis sen rezulto. Mi ne favoras la ripeton per Aŭstrio (kio ĉiuokaze povus reveni junie), kaj proponas anstataŭe [[Graz]], sed ankaŭ estas la aliaj kandidatoj [[Futbalo]], [[Lajsana albatroso]] ktp. en la koncerna paĝo de propono ja aperas Aŭstrio por du monatoj, ĉu tiu estis la fina decido?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 22 mar. 2026 (UTC)
:Saluton. En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas, inter aliaj, propono por legindigi [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj#Graz|Graz]], kio estas nepra kondiĉo por elekti ĝin kiel sekva Artikolo de la monato post [[Aŭstrio]], ĉio rilate al venonta UK. Ĉar tion oni planis tro urĝe oni ne povos atendi sufiĉan tempon kaj ĉion oni devos fari antaŭ la monatfino. Se vi bonvolas voĉdoni, tio ege helpos. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:43, 26 mar. 2026 (UTC)
::Mi ĵus konstatis, ke en [[Graz]] oni diris nenion pri la UKo. Do, mi aldonis &quot;En Graz okazos la [[UK 2026|111-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] (UK) ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026.&quot; Ĉu ne indus aldoni tion ankaŭ al la resumo en Artikolo de la Monato? Mi ne scias fari tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:29, 1 apr. 2026 (UTC)
:::{{re|Kani}} La resumo de la ADLM jam ekde frumatene la 1-an de aprilo tekstas &quot;Graz [grac], gastiganta urbo de la ĉi-jara UK 2026, estas la ĉefurbo de ...&quot;. Pri tio pensis Sj1mor. Do la UK estas en plej elstara loko de la resumo, tuj en la unua frazo. Tio elstareco estas bona. La resumon redakti ne estas miraklo: Eblas iri al [[Vikipedio:Artikolo de la monato]], tiam premi la ligilon &quot;04. Aprilo&quot; tie kaj redakti. Sed vi pravas: Sj1mor ne pensis pri tio ankaŭ enplekti la informon en la artikolo &quot;Graz&quot; mem kaj ankaŭ mi kaj ĉiuj aliaj ne jam pensis pri tio. Nun jam ĉio laŭ mi bonas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:10, 2 apr. 2026 (UTC)
::::Stulte mi ne rigardis la komencon. Nu, ĉio en ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 2 apr. 2026 (UTC)

== Help ==

Hello, I need help to improving [[Gazaa genocido|this]] article I recently created. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto-Diskuto:جودت|diskuto]]) 18:54, 26 mar. 2026 (UTC)

Maljunulo el [[Muurame]] skribis, ke li sugestis, ke bibliotekoj marku, kiuj DVD-oj havas finnajn subtekstojn - li klarigis, ke li pruntis DVD-ojn de la biblioteko kaj havis problemon: &quot;Mi ne komprenas la lingvon de Berlino, Londono kaj Parizo. Mi komprenas nur la finnan kaj iom da sveda. Mi nur iris al bazlernejo kaj faklernejo, ĉi-lasta instruis iom da sveda sed nenian anglan, germanan aŭ francan. Mi pensis, ke la DVD-oj havas finnajn subtekstojn, sed ili ne havis.&quot; Iu tiam diris, ke tiuj DVD-oj havas subtekstojn, kiujn oni povus elekti, kaj mi scivolas, ĉu ĉiuj DVD-oj en la biblioteko de Muurame havas finnajn subtekstojn.

==Du notetoj pri stilo==
Du atentigetoj, sen rilato unu al la alia:

- La unua litero de scienca nomo ĉiam estas majuskla.

- Laŭ la nuna stato de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], &quot;Esperantigoj de nomoj el kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn ankaŭ estas permesataj (eĉ se temas pri nova Esperantigo). Tiaj kategorioj estas ekzemple nomoj de . . . renesancaj humanistoj, kiuj latinigis siajn nomojn&quot; kaj supozeble ankaŭ mezepokaj eŭropaj intelektuloj, kiuj latinigis siajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:42, 27 mar. 2026 (UTC)

===Kaj tria===
- Denove laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], &quot;Majusklaj estu ĉiuj unuaj literoj de propra nomo, escepte de enaj konjunkcioj, prepozicioj kaj artikoloj&quot;. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:42, 29 mar. 2026 (UTC)


{{re|Arbarulo}} Pri kio vi ekzakte aludas? En la interna ligilo mi legas multon pri [[personaj nomoj]], de realaj kaj ankaŭ fikciaj personoj. Ke &quot;''Hary poter&quot;'' aŭ ''&quot;Pipi ŝtrumpolonga&quot;'' estus stranga minuskligo de dua vorto de &quot;persona nomo&quot;, ne grave ke inventita nomo de fikcia persono, estas ekster diskuto.

Krome mi en la ligita paĝo precipe vidas la jenan rekomendon pri plurvortaj verko-titoloj:

{{citaĵo|Ĉe plurvortaj verko-titoloj kelkaj kulturoj kutime majuskligas la komencajn literojn de ĉiuj vortoj krom la plej malgrandaj (artikoloj, konjunkcioj ktp.) En Esperanto pli konvenas majuskligi nur la unuan komencliteron: 
::'''[[Kredu min, sinjorino!]]''' (kaj ne ''Kredu Min, Sinjorino!'')

* Esceptas se la verkotitolo estas fremdlingva, aŭ se esperantlingva verko jam havas plurmajusklan nomon: [...], '''[[Plena Vortaro]]'''}}

-- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:55, 29 mar. 2026 (UTC)
:Mi aludas al [[Diskuto:Universitata Malsanulejo de Gento]], kie vi &quot;toleris&quot; la majusklan titolon nur pro specialaj kialoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:13, 29 mar. 2026 (UTC)

Hm, vi scias ke mi lernis Esperanton 13- kaj 14-jara, kaj mi denaske devenas el kulturo germanlingva, kie oni amase majuskligas ĉiun subjekton, simple ĉar en la germana la komenca majusklo estas tio kio en Esperanto estas la o-finaĵo. Mi samtempe lernis Esperanto, la anglan kaj francan, iom pli poste ankaŭ la hispanan kaj italan, kaj komprenis ke ne ĉiuj lingvoj majuskligas ĉiujn subjekton, kaj ankaŭ ne majuskligas ĉiun vorton en titolo. Ankaŭ 13-jarulo tuj komprenas ke estas diferencoj inter la lingvoj: ke anglalingvanoj majuskligas multe pli da vortoj en titoloj ol franc- kaj itallingvanoj, kaj oni konsilis al mi en Esperanto pli kopii la franc- aŭ itallingvan modon ol la angla- aŭ germanlingvan, do aŭtomate majuskligi nur tiujn vortojn kiuj estas komence de frazo aŭ estas personaj nomoj, kaj krome pripensi ĉu estas aparta kialo majuskligi titolon aŭ vorton. Aparta kialo povas esti ke utilas majuskligi unuan vorton de titolo entute, kiel en ''Kredu min, sinjorino!'', aŭ ke oni videble vidas presitan titolon, kie klare estas majusklaj vortoj, kaj ĉiuj konas tiun titolon, kiel ''Plena Ilustrita Vortaro'' aŭ ''Akademio de Esperanto''. Ĉe simplaj vortoj same kiel en titoloj. Do la lingvosento, kiun mi internigis kiel 13-jarulo, diras ke la vorto [[Insula hospitalo]] ĝustas en tiu formo, kaj ke la universitata hospitalo en la flandra urbo Gent fakte havus titolon [[Universitata hospitalo de Gento]] esperante, hôpital universitaire de Gand france kaj Ospedale universitario di Gand itale ... ĝi estus nur unu specifa hospitalo de Gento, kiel la urbocentra hospitalo, la havenokvartala aŭ la pediatria. Mi scias ke angloj, germanoj, kaj influite de ili ankaŭ iuj aliaj ĝermanlingvanoj kiel svedoj kaj nederlandanoj foje iom pli da vortoj majuskligas. Mi scias ke la Balta Maro, Nigra Maro kaj Azova Maro aperas en PIV en tiu formo kaj tial rajtas konsideriĝi &quot;kvazaŭ propra nomo&quot;, sed same certas ke mia blanka aŭto aŭ mia nigra pantalono ne aperas en PIV kaj garantiite ne estas personaj nomoj Blanka Aŭto de Thomas kaj Nigra Pantalono de Thomas, sed simple estas iuj objektoj, kaj la diversaj hospitaloj de Gento ankaŭ estus baze nur objektoj (kaj ankaŭ klare ne estas en PIV, aŭ havus longan artikolon en Monato, aŭ estus tutmajuskla libro Universitata Hospitalo de Gento en la UEA-libroservo), ankaŭ se pliaj el ili ricevas esperantan vikipedian titolon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:01, 29 mar. 2026 (UTC)
:Laŭ mia kompreno de &quot;propra nomo&quot;, kaj ankaŭ mia kompreno de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], &quot;Balta Maro&quot;, &quot;Universitata Hospitalo de Gento&quot; ktp. estas propraj nomoj ne &quot;kvazaŭ propraj nomoj&quot;. Ĉu vi volas diri, ke vi pensas, ke &quot;propra nomo&quot; estas io alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:13, 29 mar. 2026 (UTC)
:Se laŭ vi ili ne estas propraj nomoj, kial vi majuskligas la unuan vorton? Kaj mi petas vin kontroli skribajn esperantajn fontojn. Laŭ mia memoro mi neniam vidis tian majuskligon (unua vorto jes, sekvaj ne) krom en verktitoloj, nek trovis ĝin en kelkaj fontoj kiujn mi ĵus kontrolis. Mi suspektas ke ĉe via lingvosento aŭ tiu de viaj instruintoj efikis [[:de:Hyperkorrektur|trokorekto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:25, 30 mar. 2026 (UTC)

== Forigpeto 3 paĝoj ==
* [[MediaWiki:Watchdetails]]
* [[MediaWiki:Wlhideshowbots]]
* [[MediaWiki:Wlhideshowown]]
Centra peto forigi ne-plu-aktualan-aĵon: [[phab:T234776]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:02, 30 mar. 2026 (UTC)

{{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:55, 30 mar. 2026 (UTC)

== Pliaj finnaj temoj ==
Ĉar vi estas kuracisto, mi petas, ke vi legu: https://eo.wiktionary.org/wiki/valel%C3%A4%C3%A4k%C3%A4ri [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 15:42, 1 apr. 2026 (UTC)
: Mi ne vidas problemon en tio, nur ĝustigis unu gx al ĝ. TP

''' Pikku Kakkonen/ Buu klubben '''
Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti rubriko &quot;vidu ankaŭ&quot; kaj sub ĝi &quot;[[BUU-klubben]], samtipa svedlingva finnlanda programo?&quot;

Ĉu en la artikolo [[BUU-klubben]] povu esti rubriko &quot;vidu ankaŭ&quot; kaj sub ĝi &quot;[[Pikku Kakkonen]], samtipa finnlingva finnlanda programo&quot;? [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:08, 1 apr. 2026 (UTC)

:Jes, farite. TP (17:29, 1 apr. 2026)

[[tago de svedeco (Finnlando)]] [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:15, 1 apr. 2026 (UTC)
: La teksto estis artikola &quot;orfo&quot;, ĉar malpli ol 4 paĝoj montris tien. Nun estas en ordo. Mi kreis novan mikro-ĝermon [[Peter Nyman]], kiu tamen ankoraŭ estas artikola &quot;orfo&quot;. Eble vi havas ideon kiel eblus ankoraŭ 3 paĝojn ligi teien (diskutpaĝoj kiel tiu ĉi ne kalkuliĝas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:29, 1 apr. 2026 (UTC)

[[Kyösti Karjula]] mencias kiel religio evangeli-luteranismon. Pli realisme: konservativa lestadianismo (gxi apartenas oficiale al [[Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando]], sed gxiaj konditoj pri ekzemple [[bapto]], [[eŭkaristio]] kaj [[absolvo]] ne estas praktike luteranaj. Krome ili havas proprajn diservojn, praktike propran eklezion kaj proprajn ekleziojn. La rilato de la movado kun la Evangelia Lutera Eklezio estas nuntempe pure formala. Tial, estus pli logike listigi la konservativan Laestadianismon kiel la religion de Karjula.

Speciale en la 1960–1980-aj jaroj, kiam la instuo kontraŭ la kontraŭkoncipo estis pli forta ol antaŭe kaj poste, multaj konservativaj lestadianoj kredis, ke virino, kiu uzis kontraŭkoncipon kaj tial ricevis pli malmulte da infanojn, aŭtomate iras al infero kaj tie unue aŭdas koleregan krion de Dio &quot;kie estas tiuj infanoj, kiujn mi donis al vi?&quot; kaj ploron de tiuj infanoj, kiuj ne naskiĝis kaj poste ŝi devas naski tiujn infanojn infere. Ekzemple la konservativa lestadiana predikanto Pauli Korteniemi en sia prediko en suviseurat en 1982 diris[[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:53, 1 apr. 2026 (UTC)

:Multaj luteranaj teologoj taksas kiel tute for-fermita la penson, laŭ kiu en infere naskiĝus infanoj. [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:58, 1 apr. 2026 (UTC)

Mi petas, ke vi plu unufoje legu [[sveda lingvo en Finnlando]].

Laux pri tio konanta mi pravas en tio, ke la deviga sveda ekzemple en [[Vaasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] estas praktike tute alia lernfako ol ekzemple en [[Taivalkoski]], [[Suomussalmi]] ktp. kaj cxar la deviga sveda ekzemple en la kamparo de [[Kainuu]] kaj [[Koillismaa]] estas tute simbola, formala 
fako (en tiulokaj vilagxaj bazlernejoj ecx la instruistoj ne praktike povas diskuti svede), el tiuj lokoj tiuj junuloj, kiuj iras universitaten, devas komenci la lernadon de la sveda praktike tute komencante.

https://eo.wiktionary.org/wiki/Ura#finne

Mi petas, ke vi vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/Atlantti

:Tiuj notoj alvenis, kiam mi estis for en vojaĝo, kaj nun ili jam ne plu ŝajnas al mi esti traktendaj. Kaj ne, kiam mi havas malmultan tempon, mi koncentriĝas pri vikipedio kaj ne ankoraŭ dividas mian tempon por rigardi paĝojn en vikivortaro aŭ en aliaj projektoj de la vikia projektofamilio. Se iu havas la impreson, ke iu projekto de la vikia projektofamilio havas draste tro malmultajn laborantojn, tiam oni povas diskutigi tion en la ĝenerala diskutejo de vikipedio kaj provi varbi pliajn agantojn por tiu projekto, sed ĝis tiam mi nur rigardos aliajn branĉojn se foje mi vere havas tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 26 apr. 2026 (UTC)

==Universala Kodo de Konduto==
Nu, finfine mi faris peton al la komitato pri la Universala Kodo de Konduto pri la aferoj de la ruĝaj ligiloj. Mi ne volus, sed mi sentas min devigita al tio pro daŭraj forigoj de ligiloj kaj prezentoj de via interpreto de ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus intencata de la personoj, kiuj kreis ilin. Sube estas la oficiala anglalingva sciigo por plenumi la postulojn de la komitato. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:46, 6 apr. 2026 (UTC)

Hello {{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;PAGENAME}},&lt;br&gt;
You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Redlinkphobia imposed without consensus on Esperanto Wikipedia]].

You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended.

Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information).
:Mi vidas ke vi ankoraŭ intencas insisti pri la afero. Tamen via argumento ŝajnas ankoraŭ esti, ke tolero de longdaŭraj ruĝaj ligiloj estas logike malebla. Tio estas malpruvebla, mi dirus eĉ jam malpruvita, kaj solvos nenion.
:Via konkluda aserto &quot;«Red links» are linked to «the desire to turn them blue», they are not meant to be collected as such, the more the better&quot; ne estas tute eksplica, sed mi komprenas la rezonadon jene: (unu) funkcio de ruĝa ligilo estas bluiĝi, sekve ruĝa ligilo, kiu ne bluiĝas, faras damaĝon. Tio estas mallogika. Estas kvazaŭ iu dirus, &quot;funkcio de monumentoj estas memorigi la publikon pri famaj homoj; sekve, se la publiko forgesas pri iu homo, ĉiuj monumentoj de tiu homo estas damaĝaj kaj detruendaj&quot;.
:Mi plurfoje atentigis ke aliaj vikipedioj fakte toleras longdaŭrajn ruĝajn ligilojn. Tio pruvas ke tolero estas ebla. Laŭ mia kompreno vi malakceptas tion pro du kredoj - vi pensas ke tolero nur okazas ĉe grandaj vikipedioj kaj vi pensas ke ĝi ne daŭras longe ĉar la ligiloj ĉiam bluiĝas ene de malmultaj semajnoj. Sed tion eblas empirie kontroli. Memoru nian &quot;eksperimenton&quot; pri metado de ligiloj al aliaj vikipedioj. Tio okazis antaŭ monatoj, kaj la ligiloj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Vi povas kontroli ankaŭ mian normalan verkadon ĉe aliaj vikipedioj, kiu estas plena de ligiloj, kiuj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Tio inkludas la latinan vikipedion, kiu estas signife malpli granda ol nia. Kaj vi povas kontroli mian specimenaron de ligiloj en kelkaj grandaj vikipedioj ĉe [[Uzanto:Arbarulo/Ruĝaj ligiloj]], kie ligiloj bluigitaj ene de kelkaj semajnoj estas malmultaj en la angla vikipedio, praktike neekzistaj ĉe aliaj grandaj vikipedioj. Vi povas kontroli en la sama specimenaro ke la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas multe pli granda ol nia en ĉiuj vikipedioj, kaj ke la proporcio de ruĝaj ligiloj al totala teksto estas simila al nia en la hispana, franca kaj germana. Ŝajne vi jam akceptis surbaze de la empiriaj pruvoj ke aliaj vikipedioj ne nigrigas siajn ligilojn; bonvolu kontroli pli, kaj vi konstatos ke ili toleras ilin.
:Se vi fakte volas ke ligiloj en nia vikipedio havu ian funkcion kiun ili ne havas en aliaj (ekzemple kiel lingvokorektilon), kaj volas meti limojn al ilia kvanto por optimumigi tiun funkcion, mi ja argumentos kontraŭe, sed ni povos diskuti tion. Aŭ se vi konstatis ke la tolero de ruĝaj ligiloj iel malutilas al la vikipedioj, kiuj praktikas ĝin, ankaŭ tio estas legitima argumento. Sed se vi nur volas insisti, ke ne eblas trakti ilin kiel aliaj vikipedioj konstateble jes traktas, tio povas nur krei pli da malpaco. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:48, 9 apr. 2026 (UTC)

:Al la konkreta plendo - ke vi premadas forigi enhavon sen interkonsento - vi respondis ke vi ne &quot;premadas forigi&quot; la ligilojn, sed &quot;substrekas dubon&quot; pri ili. Mi ne komprenas la celatan distingon. Laŭ mia kompreno de la vorto &quot;dubo&quot;, esprimi dubon pri ligilo estas diri, ke ĝi eble estas forigenda. Kaj ne estas interkonsento, ke iu ajn menciinda ligilo povas esti forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:59, 9 apr. 2026 (UTC)

==(sen titolo)==

Nomi vomajxon kiel &quot;yrjö&quot; supozeble perigxas el la malafabla, deskriptiva fonetika prononco de la vorto.

Cxu pri li oni povus fari esperantan vikipedian artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Sakari_Kiuru_(valokuvaaja)

Li prezentis ankaux en dokumenta filmo pri konservativa lestadianismo. Li kreskis en konservativa lestadiana familio. Li rakontis pri sia familia fono: Ni estas 16. Mi estas la dua plej aĝa. Kelkaj naskiĝis post kiam mi forlasis la hejmon. Mi memoras, ke mia patrino estis terure laca dum tiaj oftaj gravedecoj.

Iam oni uzas la vortojn pakkosuomi kaj tvångsfinska pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en Uusimaa, ekzemple Helsinko kaj kontinenta parto de Origina Finnlando, ekzemple Turku, eĉ pli ol 80 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la &quot;alia enlanda lingvo&quot; en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en Uusimaa, estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna modersmålsinriktad finska (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo mofi, kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. --forgesis subskribi la posedinto de tiutempa uzantokonto Penttihirv je 4 redaktoj de frumatene ĝis 17:45 horo je 8 apr. 2026

== Saltvik ==

Mi provis aldoni al la artikolo [[Saltvik]] mencion pri [[Orrdalsklint]]. Kial mi ne sukcesis? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-22334-13|&amp;#126;2026-22334-13]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-22334-13|diskuto]]) 10:43, 11 apr. 2026 (UTC)
:Ah: estas tre simple: Vi aldonis
&lt;pre&gt;&lt;!--
En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]].
== Referencoj ==
..
--&gt;&lt;/pre&gt;
:Kion vi aldonas inter la signoj &quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;!--&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; kaj &quot;&lt;code&gt;--&gt;&lt;/code&gt;&quot;, ne estos videbla en la fina paĝa aspekto. Estas bone ke la ĉapitrotitolo &quot;Referencoj&quot; estas inter tiuj signoj, ĉar momente ne estas referencoj, sed estas bone ke jam estas la ĉapitrotitolo  por la kazo ke iam ekestos referenco, sed por via roko estas grave ke oni jam nun povas vidi la frazon, do metu ĝin ANTAŬ la signoj &quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;!--&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot;. Kompreneble, krome estas bone meti al la paĝofino la ŝablonon {{ŝ|ĝermo|Finnlando}} aŭ {{ŝ|ĝermo|geografio}}, SE temas nur pri 3-5 frazoj. Kaj krome mi nur nun vidis ke vere se oni redaktas anonime estas pli malfacile tajpi esperantajn literojn, sed por aliaj uzantoj estas tre tede ripari viajn x-kodajn straangajn esperanto-vortojn: tial konsideru ĉu vi povas supre en la redaktofenestro uzi la elekton &quot;&gt; Specialaj signoj&quot;. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:42, 12 apr. 2026 (UTC)
:Cetere: Ankoraŭ unu konsilon pri la ŝablono {{ŝ|Informkesto monto}} en paĝo [[Orrdalsklint]]: Pri tiu ŝablono oni nur bezonas unu solan parametron &quot;|regiono-ISO = FI&quot; - estas bone kaj bele uzi almenaŭ tri indikojn &quot;|regiono-ISO = FI&quot; &quot;|tipo1 = reliefo&quot; &quot;|zomo = 9&quot;, sed vi vidos, se vi ne metas la duan indikon nur la supra mapo aspektos iom malpli bela kaj sen la tria indiko la suba mapo ne estas ideale fokusita, ambaŭ statoj ne estas katastrofaj, sed se mankas la unua indiko &quot;|regiono-ISO = FI&quot; estas nur iu tre malhela mondmapo en kiu tute nenion eblas vidi. Do la unuan indikon necesas nepre ne forgesi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 12 apr. 2026 (UTC)

== Enhavo ==
Eble mi faris ion malbone, sed en artikolo [[Miskolc]] ne aperas nun la Enhavo, ĉu vi povas helpi?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:51, 12 apr. 2026 (UTC)
:{{re|Crosstor}} Bonvolu rekontroli ĉe vi: ĉe mi en artikolo [[Miskolc]] ĉio aspektas normale. Estus tre strange se vi vidus ion alian en sama horo ol mi... Alikaze bonvolu precizigi kion ekzakte vi vidas... sed mi supozas ke estis iu nur momenta misfunkcio, kiu iritis vin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:36, 12 apr. 2026 (UTC)
::Supozeble mi vidas miraklon. En iu ajn artikolo (iom longa) mi vidas la Enhavon, tamen en Miskolc mi ne vidas. Ĝuste nun mi kontrolis. En [[Eger]] mi vidas Enhavon el 12 punktoj. Se vi ne scias la solvon, lasu la aferon. Trovi eron la Enhavo tre helpas, sed en Miskolc mi devas uzi la lifton. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:50, 12 apr. 2026 (UTC)
::{{re|Crosstor}} Nun mi komprenas vian problemon. Dankon pro la komparo al paĝo [[Eger]]. Jes, tio ĉe mi estas same. Estas iu signaro &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOTOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (la angla mallongigo signifas &quot;'''no T'''able '''O'''f '''C'''ontent&quot;, &quot;sen listo de enhavo&quot;), se tiu signaro estas ie tiam la enhavo vere ne videblas, sed ĉi tie nenie en artikolo [[Miskolc]] estas kaŝitaj tiuj anglaj signoj. Do mi vere ĝis nun ne sukcesas malkovri la problemon, sed almenaŭ mi nun komprenas kio estis via miro. Cetere, tute flanke mi ĵus videtis en la paĝo la adjektivon &quot;diplomacia&quot;, tiu vorto ne estas esperanta, en Esperanto ĉiam estas &quot;diplomatia&quot; aŭ &quot;diplomata&quot;. Eta tajperaro, kiun mi ĵus hazarde vidis. Ĉu vi volas mem ĝustigi ĝin? Pri la neapero de la enhavolisto mi nur povas '''''supozi''''' ke estas iu interfero kun la ŝablono &quot;{{ŝ|granda dosiero}} tute supre. Mi teste forprenis ĝin, enhavo estas, remetis ĝin, enhavo ne estas, kaj nun mi metis la ŝablonon tute malsupren kaj tiam ankaŭ estas la enhavo. Al mi la vasta panoramo tute sube same bonas kiom tute supre. Tial mi proponas simple lasi ĝin tute malsupre...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:29, 12 apr. 2026 (UTC)
:::Dankon! Diplomatia {{farita}}

== Dulingveco... ==
Ĉu oni povu fari artikolon pri dulingveco, tia, ke homo havas du hejmlingvoj? Oni povu mencii kiel ekzemploj ekzemple tion, ke en [[Paragvajo]] la plejo estas dulingvaj kaj en [[Finnlando]] nuntempe multaj svedparolantoj, speciale en Uusimaa, parolas ankaŭ la finnan kiel hejmlingvo. Kaj ekzistas familioj, kie estas du hejmlingvoj, el kiuj unu estas Esperanto. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-21899-04|&amp;#126;2026-21899-04]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-21899-04|diskuto]]) 16:23, 12 apr. 2026 (UTC)

Teksto [[dulingveco]] en la e-lingva vikio ekzistas; mi nun havas malmultan tempon, ĉar mi estas nur posttagmezon hejme kaj morgaŭ matene por dua semajno forveturos, tial mi eĉ ne povas legeti kiu nun estas skribita en tiu teksto. Sed vi vidu ankoraŭ la noton en [[Diskuto:Komunumdomo de Säynätsalo]], tie mi aldonis informkeston kaj ligion al vikidatumoj, sed ankoraŭ iuj elementoj mankas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 apr. 2026 (UTC)

== Atentu == 
{{ArtikolaMesaĝokesto
|speco  = stilo
|bildo = 
|teksto  = De la 7-a ĝis la 11-a de aprilo mi vojaĝas kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a frumatene ĝis 17-a malfruvespere ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur tagmeze la 12-an de aprilo havos iom da tempo por vikipedio kaj denove ekde la 18-a de aprilo. Thomas
}}

&lt;hr&gt;

Vidu: [[Marja-Sisko Aalto]]

Unu Jorma diris al mi, ke reale Jorma estas formo el la hebrea Jeremia kaj tio, ke oni donis al la nomo la signifon peniso, estas tute stranga afero kaj li ne volas, ke mi daŭre diras tiun afero por li. Poste mi demandis lin, pri kiel li pensas pri tio, ke jorma signifas kacon. Li diris, ke estas vane demandi pri tio - mi jam scias, kiel li pensas pri la afero.

Li neniom sxatas pri tiu signifo, kiun oni donis al gxi post tio - ke li naskiĝis en 1956 - tiutempe la nomon oni en nia lando multe donis al knaboj kaj nur poste iuj malbonigis la signifon. Li ne ŝatas pri tio, ke iu sxercas al li pri la afero. Jorma estas formo el la nomo Jeremia, kiu signifas &quot;Jahve levas.&quot; [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-22675-77|&amp;#126;2026-22675-77]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-22675-77|diskuto]]) 19:25, 15 apr. 2026 (UTC)

:Nu, estas iuj malmaturaj homoj, kiuj multe ŝercas pri vortoj por peniso, kaj laŭ diversaj lingvoj ligas iujn knabajn kaj virajn antaŭnomojn al tiu ŝercado, sed almenaŭ oni ne misuzu diskutpaĝojn de kultura kaj scienca enciklodedio por tio. Ĉu vi en via elekto jam havas la ŝajne mezepokan germanlingvan frazon &quot;Wie die Nase eines Mannes, allso groß ist sein Johannes&quot;? kie oni anstataŭigas la viran generilon per la nomo de [[sankta Johano]]? En iom simpligita formo la parolturno eĉ eniris la [https://de.wiktionary.org/wiki/wie_die_Nase_des_Mannes,_so_sein_Johannes germanlingvan vikivortaron], sed tamen estas malserioza informo... Mi ne interesiĝas pri tiaj temoj kaj alvokas vin ne (mis)uzi mian diskutpaĝon por tiaj pripensoj. Ĉu komprenite? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:57, 24 apr. 2026 (UTC)

== Forbaro nepras ==
Bv forbaru du kontojn:
* {{uzanto2|Oksettava örvelö}} vulgara uzantonomo (= &quot;vomiga ulaĉo&quot;), forbarita en unu vikio
* {{uzanto2|Penttihirv}} neakceptebla uzantonomo pro [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] - pro obsedo pri (vulgaraj aŭ almenaŭ stultaj) vortaj ŝercoj pri Pentti Hirvonen
La ulo intertempe kreis almenaŭ unu plian konton, kaj aldone ofte kontribuas kiel IP-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:15, 18 apr. 2026 (UTC)

{{farite}} Taylor 49 pravas pri la kritiko de la neakcepteblaj uzantonomoj. Tutegale ke mi tri semajnojn nur tre malmulte povis esti en Vikipedio kaj ne rimarkis la neakcepteblon antaŭe, kaj ke ankaŭ aliaj administrantoj ne sufiĉe rapide postĉasis la provokaĵojn. La fakte ankoraŭ valida forbaro nur iom malpli strikte aplikiĝis dum lastaj semajnoj kaj monatoj, se vere ĉiuj redaktoj kaj uzantonomoj estas sen provokoj, detruemaj fuŝoj kaj senescepte estas konstruemaj. Lasta averto. Se ankoraŭ unu malregulaĵo re-aperas, la stato denove estos tia kia ĝi jam estis antaŭ jaroj, refleksa forbaro de ĉiuj iusence suspektaj novaj IP-kanaloj kaj prefere malfaro de ĉiuj redaktoj, ĉar individue revizii kiuj agoj estos tamen valoraj ankaŭ mi ne havos la tempon dum venontaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:45, 18 apr. 2026 (UTC)

== Maintenance script ==
Bv forigu kaj porĉiam ŝlosu la paĝon [[Uzanto-Diskuto:Maintenance script]]. La konto estas globala roboto, neniu legas mesaĝojn sur la diskpaĝo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:57, 22 apr. 2026 (UTC)

:{{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:45, 24 apr. 2026 (UTC)

== Asplund ==

Cxu estas bone mencii en la artikolojn [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]] DU kantojn? Unu estas en suda finnlanda sveda, kiu malsimilas el la regna sveda nur proksimume kiel la amerika kaj brita angla el si aliaj, sed &quot;röst nej&quot; estas en ostrobotnia sveddialekto, kiu estas malfacile kompreni por la svedoj kaj eĉ ekzemple helsinkaj finn-svedoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:00, 22 apr. 2026 (UTC)
: Meto de plia jutuba muzika filmeto en la &quot;eksterajn ligilojn&quot; estas laŭ mi en ordo. Mi adaptis la lastajn ŝanĝojn kaj aprobis la meton de aldona ekstera ligilo en la artikoloj [[Ida Asplund]] kaj [[Korsholm]]. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)

Cxu estas eventuale, ke punon oni fortigas, cxar la krimo estis farita laux kristnaska paco? En [[Keskisuomalainen]] iu demandis tion, kaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)laux la respondo la kristnaska paco ne plu estas oficiala, sed iam praktike tia estas eventuale laux la ideo de la kristnaska  paco, ke la puno estas pli forta ol normale kaj la pli altaj jugxregantoj akceptas tion - almenau puno de [[Pentti Linkola]] estis fortigita, cxar li faris la krimon dum la kristnaska paco.

Mi konas Jorman, kiu tute ne ŝatas la slangan signifon de sia nomo. Li demandis sin, de kie tiu signifo maĉiĝis. Li rakontis, ke kiam li naskiĝis (1956), estis tute kutime doni al knabo la nomon Jorma; ĝi neniel estis malkonvena, kaj la uzo de la vorto por signifi penison estas posta misuzo.

Pejzaĝe, la vasta plimulto de Ostrobotnio estas iom unuforma. Ostrobotnio estas ankau unu el la difinitaj per La pejzaĝoprovincoj de sia lando. Pejzaĝoj de Ostrobotnio estas karakterizitaj per larĝaj, plataj malfermaj kampoj kaj inter ili la grandaj riveroj malrapide fluantaj en la Botnia golfo, sed ekzistas malpli da lagoj ol en la plej granda parto de la resto de Finnlando. Tamen, la nordorienta parto de historia Ostrobotnio estas pli monteta.
: Tamen el la rezonoj de la lastaj tri alineoj ne sekvas ago. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 26 apr. 2026 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:32, 28 apr. 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471751 --&gt;

== Linkola ==
https://eo.wikipedia.org/wiki/eläkeläinen

Mi demandis al [[Pentti Linkola]] proksimume jare 2002 (kiu fiŝkaptis) ĉu li ne jam estas emerito. Laŭ li, li estas, sed lia pensio ne sufiĉas por vivi kaj pagi la ago en [[Luonnonperintösäätiö]]. Tial li ankoraŭ fiŝkaptis vintre. Lia lasta fiŝkapta aŭtuno estis 1994. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-26205-68|&amp;#126;2026-26205-68]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-26205-68|diskuto]]) 12:47, 29 apr. 2026 (UTC)

== Suviseurat ==

Cxu estas bone skribita: [[Suviseurat]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:05, 30 apr. 2026 (UTC)

== Files nominated for deletion ==

Hi! I just noticed that some files I nominated for deletion long ago are still waiting in [[:Kategorio:Forigendaj dosieroj]]. Should the files be listed at a page somewhere to make sure someone actually notice the suggestion? I hope you can point me in the right direction. [[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 05:19, 1 maj. 2026 (UTC)

:{{re|MGA73}} {{farite}} Mi ĵus sukcesis forigi ĉiujn post kontrolo. Sincere, [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 16:08, 1 maj. 2026 (UTC)Thomas

== Navigiloj pri municipoj de Brazilo ==
Mi certas ke vi tuj komprenas kiun avantaĝon havus havi navigilojn kiel {{ŝ|Municipoj de San-Paŭlio}} - ĉefe, per tio ĉiuj zorgoj pri eblaj artikolaj orfoj estus pasi to, ĉar ĉiu ero ligiĝus kun ĉiu alia en la grupo. Se vi emas, mi petus vin krei tiun ĉi navigilon kaj ekuziĝis ĝin... mi vidis ke vi ĵus ampleksigis unuajn dek paĝojn pri la municipoj de San-Paŭlio, kaj supozas ke la aliaj paĝoj rapide sekvos ĉe vi... Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 2 maj. 2026 (UTC)
:Tute prave. Mi instalos kaj ankaŭ disvastigos... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:06, 2 maj. 2026 (UTC)

== Melalahti ==
Ĉu estas bone mencii [[Keijo Korhonen]]-on en la paĝo [[Melalahti]]? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&amp;#126;2026-26792-55|&amp;#126;2026-26792-55]] ([[Uzanto-Diskuto:&amp;#126;2026-26792-55|diskuto]]) 16:44, 3 maj. 2026 (UTC)

:Mencii tiun sinjoron Korhonen estas tute en ordo. Sed '''ne en ordo''' estas stulte ripeti la informon pri mikroklimato, kiu jam estis du frazojn pli frue. &quot;La vilaĝo havas mikroklimaton. Tie estas multe pli varma ol en Kainuu alie. ... En Melalahti ekzistas mikroklimato: multe pli varma klimato ol en la alia Kainuu.&quot; Kiu idiotaĵo estus tio??? ThomasPusch 17:08, 3 maj. 2026 (UTC)

== Fritzchen ==

Ĉu ekzistas esperanto nomo por tio: https://de.wikipedia.org/wiki/Klein_Fritzchen.

Pri tiu knabo estas en  multaj lando sxercxo: &quot;Fritzchen/Little Johnny/Pikku-Kalle/Juku ktp. diris al sia panjo: &quot;Mi devas urini.&quot; Panjo diris: &quot;Malbele diri urini. Diru ekzemple, ke vi devas kanti. Poste li diris al sia avino tiel, kaj la avino diris &quot;kantu mallaŭte al mia orelo&quot;. Ne estas nur finna specialeco. Homoj el Svedio kaj Kosovo diris, ke malnova ŝerco. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:52, 3 maj. 2026 (UTC)

:Mi entute ne konas esperantajn ŝercojn, en kiuj oni ridindigas infanojn - entute ŝercoj ofte estas buŝa kulturo, en la literaturo nur alvenas malmultaj anekdotoj, kiel [[Kruko kaj Baniko el Bervalo]], sed Kruko kaj Baniko videble estas junaj plenkreksaj viroj, ne infanoj aŭ adoleskantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:54, 12 maj. 2026 (UTC)

==Artikolo de la monato==
Saluton. Mi faris proponon por Julio. Se tio ne indas aŭ estas pli taŭga kandidato, oni povas forigi ĝin.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC)
:Tre bone, [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|mi subtenas la proponon]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 5 maj. 2026 (UTC)

== Alidirektiloj ==
Mi vidas ke vi forigis kelkajn alidirektilojn (Nurembergo, Nurembergaj procesoj, Manĉestero, Durero) tial, ke la titoloj estis eraraj Esperantigoj. Tamen [[Helpo:Alidirekto]] eksplice diras, ke &quot;oni povas uzi alidirektigojn&quot; por &quot;oftaj misliterumoj&quot;. Evidente la strategio estas akcepti ke Vikipedio havos lingvajn erarojn, kaj klopodi ke tiuj eraroj ne rompu ligilojn. Mi (ankoraŭ) ne havas opinion ĉu ŝanĝo de tiu politiko estas dezirinda, sed certe diskuto estus necesa antaŭ ol ŝanĝi ĝin. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:27, 10 maj. 2026 (UTC)
:En [[Diskuto:Nurenbergo]] oni povas vidi ke mi origine mem pledis por alidirektilo ''Nurembergo'' al [[Nurenbergo]]. Tamen mi hieraŭ vidis ke en nia propra vikipedio tiu misliterumo nur vaste disvastiĝis inter 2014 kaj 2026, kaj inter la 58 misaj uzoj kiujn mi trovis hieraŭ en niaj tekstoj mi ie ankaŭ vidis unu pri kiu mi, mi pensas, mem kulpis antaŭ kelkaj jaroj: kvankam mi bone scias kiel skrivi la nomon Nurenbergo ankaŭ mi foje misgvidiĝis per tio ke mi vidis kaj kopiis la nomon mise el alia teksto. Mi ne plu scias kiu el la 58 tekstoj hieraŭ estis kaj ankaŭ ne certas ĉu mi ververe estis la kulpulo, aŭ ĉu mi nur poste redaktis la paĝon kaj simple ne vidis la antaŭan eraron de aliulo. Sed la sento ke eble estis mi mem kiu kontribuis pludisvastigi misan vorton tamen ŝokis min - se mi vidintus ruĝan ligilon Nurembergo post la redakto, mi kompreneble tuj vidintus la eraron, sed la blua ligilo &quot;Nurembergo&quot; luligis min en falsan sencon de sekureco. Kompreneble, eble nur forigo de ĉiuj 58 misaj uzoj de la vorto sufiĉus por ke homoj ne plu kopiu la eraron de paĝo al paĝo, sed tamen - al mi tiam ruĝa ligilo estintus alarmigo kaj la blua ligilo helpis misgvidiĝi. Mi dum la pasintaj jaroj vidis ke ofte aliaj uzantoj forigis alidirektilojn (simple por &quot;sveltigi&quot; nian projekton), kiujn mi fakte opiniis tute helpemaj kaj ne konsideris malicaj... do mi pensas ke la [[Helpo:Alidirekto]] bonvoleme permesi &quot;uzi alidirektigojn&quot; por &quot;oftaj misliterumoj&quot; estas pli senca ol strikta malpermeso de tiaj helpaj alidirektiloj. Sed aliflanke la helpopaĝo ankaŭ ne postulas ke ĈIUJ eblaj alidirektigoj por &quot;oftaj misliterumoj&quot; DEVAS esti provizitaj (kompreneble, neniu povus eĉ imagi kiujn tajperarojn homoj povas fabriki). Kaj ĉi-tie la formo &quot;Nurembergo&quot; estas tiom drasta eraro, se oni tiom pli forte pensas en la intaneŝenl angla lingvo ol pensi en zamenhofa Esperanto aŭ en origina lingvo, skribante en Esperanto, ke pri tiu konkreta misgvidiga alidirektilo estas pli bone rezigni. Tiam estas tute klara alarmigo ke io misas en la redakto, samkiel pri ĉiu alia tajperaro en interna ligilo - kaj tiu alarmo povas signife helpi ne akcidente disvastigi fuŝan vorton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:04, 10 maj. 2026 (UTC)
:::PS: Mi nun preskaŭ finis forigi la fuŝajn uzojn de la vortoj Nurembergo/nuremberga, sed mi ne ĉasis la uzojn de Manĉestero kaj Durero, kaj ĝis nun ankaŭ ne nombris la uzojn. Tion mi postokaze faris nun ĵus: Manĉestero aperas 39-foje kaj Durero (aparte pene kalkulebla ĉar ŝajne la serĉado de vikipedio tute miksas Durero, Dürer [kvankam estas du malsamaj karaktroj kaj mi eksplicite serĉis nur pri seslitera vorto &quot;Durero&quot; kun o-finaĵo] kaj ankaŭ kunkalkulas la francan verbon durer kaj rumanan durera) rezultigas uzojn de &quot;Durero&quot; en 54 paĝoj. Do iom pli malmulte ol la 58 uzojn de &quot;Nurembergo&quot;. Sed mi ĵus rigardis: mi nun forigis uzojn de &quot;Nurembergo&quot; el 40 paĝoj, do ankoraŭ restas 18, ankoraŭ triono. Mi sentas min pova finforigi la misajn uzojn el tiuj 18 paĝoj, sed purigi ankaŭ la uzojn de Manĉestero el 39 paĝoj kaj tiujn pri Durero el 54 mi definitive ne povos. Kaj tie estas ekzakte la sama fenomeno, do kopiado el unu paĝo al alia, do niaj misaj vortumoj kvazaŭ aŭtomate plu disvastigas sin mem, kiel fiherboj en ĝardeno... Do ne elsarki la misajn vortojn kaj atendi nur malbonigos la nedeziratan pluan disvastigon kaj ne estas saĝa strategio... Se mi rigardas mian sukcesan serĉadon pri Manĉestero kaj la malsukcesan pri Durero, mi supozas ke la ŝanĝojn de Manĉestero al Manĉestro povos ankaŭ fari roboto (kvankam por roboto 39 uzoj estas ridinde malgranda kvanto, apenaŭ sufiĉe por pravigi ekigon de la proceso, sed por homo redaktado de 39 paĝoj povos simple esti tro), tamen purigi la misajn uzojn pri vorto Durero supozeble ne sukcesos robota aŭtomatigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:00, 10 maj. 2026 (UTC)

Kara {{u|ThomasPusch}}, notu ankaŭ alian, similan misskribon: [[Hanovero]]. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:05, 11 maj. 2026 (UTC)
:Mi nun korektis plurajn okazojn de Hanovero al Hanovro, sed mi ankaŭ trovis fonton por Hanovero: Zamenhof en Fundamenta Krestomatio. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 15:01, 11 maj. 2026 (UTC)

== Telefonlibroj ==
Ĉu en la artikolo [[telefonlibro]] oni povu rakonti pri la historioj de telefonlibroj en diversaj landoj? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:30, 10 maj. 2026 (UTC)
:Tio estus granda projekto. Kompreneble oni povas komenci ĉiun grandan projekton. Sed mi nepre ne bezonas aldonan projekton, por mi la eta paĝo estas tute bona kia ĝi estas nun. Kaj eĉ en naciaj eŭropaj lingvoj ne estas superrigardoj pri telefonlibroj en diversaj landoj - do estus tute pionira ago kunmeti tian superrigardon. Laŭ mi tio ne estas prioritato... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 10 maj. 2026 (UTC)

::En Finnlando la lastajn oni publikigis en 2017. En 2017, grandega nombro da telefonlibroj estis senpage haveblaj en finnlandaj vendejoj por nostalgiaj celoj. Mi prenis multaj ili en vendejo en [[Keltinmäki]], Jyväskylä. Sur kovriloj de ĉi tiuj librolibroj legis, ke la leganto tenas en siaj manoj la lastan telefonlibron de Meza Finnlando, kaj la etoso estis iom melankolia sed samtempe antaŭenrigardanta. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 12:45, 12 maj. 2026 (UTC)

Mi pensas pri tio, kiom la nacia vidpunkto difinas, kion oni menciu. Ekzemple en la finna Vikipedio en la artikolo ''puhelinluettelo'' (telefonlibro) estas scioj pri finnlandaj telefonlibroj. En la artikolo ''[[:fi:taivasten valtakunnan avaimet|taivasten valtakunnan avaimet]]'' (ŝlosiloj de la regno de la ĉielo) oni mencias, ke el la spiritaj grupoj de Finnlando ŝlosiloj de la regno de la ĉielo estas speciale esenca koncepto en lestadianismo – [[konservativa lestadianismo|konservativa]] kaj [[okcidenta lestadianismo]] instruas, ke ilin povas uzi la ĉiuj veraj kredantoj, ne nur pastroj kaj predikantoj kaj alimaniere neniam ricevas kredon ne-kredanta homo. Sed se oni kreu en la esperanta Vikipedio artikolon pri ŝlosiloj de la regno de la ĉielo, ĉu estus mallogike skribi do? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 06:15, 16 maj. 2026 (UTC)

:Vi denove miksas du tute sendependajn temojn. Pri la temo [[telefonlibro]], vi pravas, ke en iuj naciaj lingvoj estas iuj indikoj pri la tiulandaj naciaj telefonlibroj, ne nur pri finnaj en la finna teksto, ankaŭ ekz. pri Francio, Svislando kaj tre malmulte pri Belgio (tute nenio pri Kanado kaj pri la franclingvaj afrikaj landoj) en la franca teksto. Sed tiuj informoj estas tre malabundaj, kaj en neniu vikipedia teksto estas superrigardo pri multaj diverslingvaj landoj samtempe. Tion kunmeti eble estus bona projekto por la esperantistoj, ĉar ili estas el pli vasta gamo da diversaj landoj ol ekzemple la plej aktivaj redaktantoj de la finna vikipdio, kiuj statistike aparte estas el unu lando - sed aliflanke mi &lt;big&gt;'''''dubas'''''&lt;/big&gt; ĉu estas tiom da ekscitaj informoj en komparo de diverslandaj telefonlibroj. La koloro de la kovrilpaĝoj malsamos, la formatoj, sed baze ĉiam estos listoj de nomoj kaj poste telefonnumeroj. Dua temaro: Pri la aparta koncepto de la luterana branĉo de lestadianismo mi persone pensas, ke en la esperanta vikipedio jam estas sufiĉe da informo, por ke esperanta ŝintoano el Japanio aŭ hinduo el Barato povas ekhavi surfacan imagon pri tiu specifa formo de luteranismo. Laŭ mi pri iuj religioj nun subpremataj de islamaj registaroj, notinde la [[jezidismo]] en Irako, Sirio kaj Turkio, aŭ la [[zaratuŝtrismo]] en orienta Irano estas maltro la esperantaj tekstoj. Sed pri lestadianismo la esperanta vikipedio jam estas bone kovrata - krom se eble ekzistas iu centra lestadiana katedralo, pri kiu indus fari iun arkitekturan tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 16 maj. 2026 (UTC)

== Personaj nomoj ==
Rakontu al mi, kion mi skribu en la artikolo [[finnlandaj personaj nomoj]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:38, 13 maj. 2026 (UTC)~

:Se skribi tekston, tiam ĝi nomiĝu [[finnaj personaj nomoj]], ne &quot;finnlandaj&quot;. Sed al mi persone kategorio [[:kategorio:finnaj personaj nomoj|finnaj personaj nomoj]] tute sufiĉas. En ĝi oni povas ankoraŭ planti iujn pliajn tekstojn, kaj estos bone. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 13 maj. 2026 (UTC)

::Cetere: Se teksto aperas en apartigila listo, ekzemple la listo [[Antti]], supre en tiu teksto devas aperi ankoraŭ ŝablono &lt;nowiki&gt;{{apartigila paĝo|Antti}}&lt;/nowiki&gt;. Vidu, mi jam faris tion en la paĝo [[Antti Hackzell]]. Sed ĉar estas baze viaj tekstoj, baze estus via tasko meti tiujn ŝablonojn. Se vi iras al paĝo [[Antti]] kaj maldekstre de la fenestro klkas al la ligilo &quot;Ligiloj ĉi tien&quot;, vi povas mem vidi kiom da tekstoj jam ligas al tiu paĝo. Devus almenaŭ esti 4 aŭ 5, alikaze teksto ricevas kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}, sed se estas listoj kiel [[Antti]], baze ĉiuj tekstoj en tiu listo devus ricevi la ŝablonon &quot;apartigila paĝo&quot;. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:34, 13 maj. 2026 (UTC)

:::&lt;small&gt;Mi nun foriros kun amikoj por du horoj, kaj probable nur morgaŭ denove estos ĉe la komputilo, eble ankoraŭ mallonge ĉi-nokte... TP&lt;/small&gt;

En multaj nomoj, sona asocio funkcias kiel instigo al tio, ke la nomo en la popola parolo komencas signifi ion alian ol la vera nomo. Ekzemple, la signifo de “vomado” ligita al la nomo Yrjö estiĝis pure pro tio, ke ĝi sonas simile al tiu okazaĵo. Porti nomon kun duobla signifo ne ĉiam estas facile. Yrjö Kokkonen aŭdis komentojn pri sia antaŭnomo ekde sia juneco: – Ĉiufoje kiam mi aŭdas mian nomon, mi pensas pri tio, per kia tono ĝi estis dirita. Ĉu mokante aŭ normale. Tiu kutimo verŝajne restos ĉe mi ĝis la tombo. Vidu: [[Eila Roine]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 02:36, 15 maj. 2026 (UTC)

:Male al vi, mi pri tiu imagita simileco pri sono de vomado kaj sono de nomo tute ne fasciniĝas. Bedaŭrinde vi supozeble inter la esperantistoj trovos tute neniun kiu pretos longe skribi pri tiu bizara kaj tute flanka penseto. '''&lt;big&gt;Ne forgesu&lt;/big&gt;''' al viaj paĝokreoj pri finnoj aldoni la ŝablonon {{ŝ|apartigila paĝo|Antti}} aŭ koncerna persona nomo. Nur tiam la paĝokreoj estos vere finitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:12, 15 maj. 2026 (UTC)

Virgazeto. Finne miestenlehti. En la finna wikipedio estas defaultordigo miestenlehti - &gt; pornolehti (pornografia gazeto). Mi demandis en la diskutpaĝo de la ordigo: ĉu oni ne povas uzi la vorton miestenlehti (virgazeto) ankaŭ pri aferecaj revuoj, kiuj estas precipe por viroj, ekzemple la gazetoj ''Metsästys ja kalastus'' (ĉasado kaj fiŝkaptado) kaj ''Tekniikan maailma'' (mondo de tekniko).

Iu respondis, ke ne, la vorto ''miestenlehti'' (virgazeto) havas la signifon &quot;pornografia gazeto&quot;.

Ĉu esperante virrevuo/gazeto estas nepre pornografia? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:31, 15 maj. 2026 (UTC)

:Nu, tekniko, ĉasado kaj fiŝkaptado ne nepre estas viraj interesoj... Sude de Finnlando oni multe agadas por superi la kliŝajn stereotipojn kio estas &quot;tipe vira kaj kio tipe virina&quot;. En medicina senco nur eblas konstati ke starpisadi kontraŭ arbo pli facilas se vi estas viro kaj naski idojn pli facilas se vi estas virino. Pri &quot;pornografiaj gazetoj&quot; ne demandu min, pri tiu fako de ĵurnalismo aŭ komerco mi tute ne kompetentas, kaj fakte ne interesiĝas.  '''&lt;big&gt;Ĉu&lt;/big&gt;''' vi jam progresas en aldono de la ŝablono {{ŝ|apartigila paĝo}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 15 maj. 2026 (UTC)

Mi demandis mian amikinon, kiu konas multajn Yrjöjn, cxu estas eventuale lernigi hundon trovi laŭ odoro de vomaĵo Yrjöjn. Sxi neis forte kaj asertis, ke al la nomo Yrjö apartenas vomajxa odoro nur en MIA FANTASIO. Hundoj sentas odorojn multe pli bone ol homoj (vidu [[Yrjö Kokko]]), sed ankaux hundo ne sentas tian odoron, kiu neniom ekzistas.

Ĉu tio estas vera:

Plej multaj Yrjöj estas biologie normalaj homoj. Yrjöj ne estas aparta biologia kategorio. Tio ne ŝanĝas la fakton, ke la vorto havas alian signifon. Ĝi ne igas Yrjöjn disvastigantoj de vomaĵmalsano, ĝi ne kaŭzas la odoron de vomaĵo. Ekzistas biologie nenormalaj Yrjöj, sed tio ne rilatas al la nomo. Yrjöj suferas de la samaj malsanoj kaj vundoj kiel homoj nomitaj Kalle, Juha, Timo kaj Matti, ekzemple. Feliĉe, la plimulto de homoj kun ĉiuj tiuj nomoj estas normalaj.

La nomo Yrjö ne produktas iujn ajn specialajn biologiajn karakterizaĵojn. Ĝi kutime indikas sekson (vira), sed ĝi ankaŭ ne produktis tion, sed la afero estas, ke post kiam la sekso estas determinita, nomo estas elektita por la infano, kiu fariĝis establita kiel la nomo de la sekso, al kiu la infano apartenas. Vi ankaŭ povas preskaŭ ĝuste diveni el la nomo Yrjö pri nacieco (finna) kaj gepatra lingvo (finna), sed nek nacieco nek lingvo estas influitaj de la nomo Yrjö. La fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finnaparolanto, estas kaŭzita de la fakto, ke Yrjö estas finnalingva formo de la nomo, kaj la fakto, ke Yrjö preskaŭ certe estas finno, estas kaŭzita de la fakto, ke estas tre malmultaj finnaparolantoj, kiuj ne estas finnoj, preskaŭ nur membroj de la malgranda finnaparolanta malplimulto en norda Svedio ekzemple en [[Haparanda]], svedia [[Övertorneå]] kaj Gällivare.

:Mi certas ke la diasporo estas pli granda ol oni en Finnlando kutime supozas. Jam mi mem konas finnojn kun finnaj personaj nomoj kiuj naskiĝis en Frankfurto kaj Darmstadt kaj estas perfekte dulingvaj (de-fi), kaj mi plene certas ke en Strasburgo, Bruselo kaj Parizo estas same finnaj familioj. En mia privata statistiko pri finnaj infanoj de familioj en diasporo cetere la nomo Risto estas kaj plej ofta (3), sekvas Mika (2). Pri Georgoj jam ĉio estas dirita: pri tio mi ne plu volus vidi frazon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 17 maj. 2026 (UTC)

: Hodiaŭ mi revenis kaj devis forĵeti sur mia diskpaĝo nur 20 mesaĝojn kun totala grandeco pli ol 7 KiO far iu LTA-ulo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:14, 21 maj. 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;You may be eligible to vote in the U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:20, 20 maj. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30569831 --&gt;

== Kalendaro ==
https://eo.wikipedia.org/wiki/Reformaj_proponoj_de_la_gregoria_kalendaro ??

== Forbaro ==
Bv forbaru nian amikon [[User:Näin on näreet]]. Post hieraŭa [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3AN%C3%A4in_on_n%C3%A4reet&amp;diff=9379558&amp;oldid=9356513 lasta averto] ri decidis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?oldid=prev&amp;diff=9379966 denove mencii min en du resumoj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:04, 22 maj. 2026 (UTC)

== Pastreco de virinoj ==

Mi dankas vin pri la artikolo [[pastreco de virinoj]]. Ĉu en la artikolo estu bildo(j)? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 08:59, 23 maj. 2026 (UTC)

:Mi preferas lasi la tekston sen bildoj, ĉar mi volas teni ekvilibron inter diversaj kristanaj movadoj. Kaj aparte en la katolika kaj ortodoksaj eklezioj, en kiuj la temo nun estas pli ardanta, ĉar tie ankoraŭ estas malpermeso pri virinaj pastroj, estas maleble montri fotojn de virinaj pastroj, kompreneble, ĉar ili ankoraŭ ne estas. Do engluo de bildoj fokusigus la atenton pri la reformaj eklezioj, en kiuj la temo jam estas tute memkomprenebla kaj ne granda disputo plu. Kion oni ankoraŭ povas fari, estas atenti ke ĉie internaj ligiloj estsa metataj. Ekzemple &quot;Unuan Epistolon al Timoteo&quot; kompreneble estu [[1-a epistolo al Timoteo|Unuan Epistolon al Timoteo]], ktp. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 23 maj. 2026 (UTC)

:Ĉiukaze de la hieraŭ [[Uzanto-Diskuto:Näin_on_näreet#Seriozega averto de mi|esprimita rekomendo pri nova vikipaŭzo]] kaj tiam «post tiu paŭzo rekomenci per temoj kiuj neniel rilatas al norda Eŭropo, neniel pri religio kaj ankaŭ neniel pri seksaj kaj genraj temoj (kompreneble ke obscenajn redaktojn ĉiukaze ne estas permesate fari - tio ne nur validas por vi sed por ĉiu)» [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet ankoraŭ nenio alvenis en via konduto]. Via koncentriĝo pri malmultaj esperantlingvaj tekstoj pri iel bizaraj temoj el la finna socio, kaj remaĉado de ili, vere nervas aliulojn kaj ankaŭ streĉas mian paciencon - eblas fini iun tekston kaj lasi ĝin, irante al novaj temoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:51, 23 maj. 2026 (UTC)

::Kial mi ne rajtus skribi pri tiuj aferoj aferece? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:20, 24 maj. 2026 (UTC)

:La kritero estas tio, cxu la redaktoj estas suficxe kvalitaj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:08, 24 maj. 2026 (UTC)

:::Mi nur atentigas, ke vi estas harfende proksima al forbaro, pro via nerespekto de la limoj de aliaj. Tial baze gravas ne perforti alies limojn, tio estas la plej baza regulo. Sed rekoncentriĝi al temoj, kiuj de-ekstere ne ŝajnas tiom obsedaj ĉe vi (de-flanke vi aspektas obsedita se vi preskaŭ ĉiun tekston kiun vi antaŭe faris, en postaj malmultaj tagoj 10-, 20-, 30-foje reredaktas - tio en komparo al aliaj uzantoj aspektas multe, kaj la impreso ankaŭ estas laŭ tio kiel vi redaktas, ne estas nur la nombro de redaktoj) krome povas malfortigi la impreson de obsedo kiujn aliaj vidas ĉe vi. Kaj sciu ke tre multaj el viaj redaktoj laborigas aliajn uzantojn, ĉar vi neniam atentas pri ĉio, eĉ foje ne sukcesas skribi &quot;ĉ&quot; sed nur &quot;cx&quot;, tial se estas tre multaj redaktoj pri ununura temo, kiuj ŝajnas al aliuloj neutilaj remaĉadoj, tio estas problemo se per tio ankaŭ forbruliĝas la tempo de alia uzanto. Ĉu vi komprenas? Mi esperas ke jes, ĉar se ne, estus vi kiu frontus denovan kompletan forbaron - kio povas ĉiam ajn reveni, ĉar via forbaro neniam malvalidiĝis. Ĉiuj klare konscias ke la finna vikipedio ne faras kompromisojn, klare sekvas la argumenton ke unufoje forbarita estas porĉiam forbarita. Simple ĉar estas tempomalŝparo investi unu sekundon pli ol necesas por reflekse forbari ĉiujn novajn kontojn de vi. Se vi volas eviti ke ni tiom senkompatas kiom la finnaj administrantoj, vi devas ekstre peni apliki ĉiujn regulojn. Sufiĉas, mi hodiaŭ nur havas ankoraŭ duonhoron kaj volas ankoraŭ labori tiun duonhoron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:18, 24 maj. 2026 (UTC)

Mi aldonis bildojn, forigu se vi volas do. Pri la virina pozicio en [[lestadianismo]] oni memoragas, ke en la origina lestadiana reviviĝo estis ankaŭ virino kiel predikanto. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:46, 27 maj. 2026 (UTC)

:Nuntempe oni ne povus ecx konsideri tian eblon, ke [[Suviseurat|tie]] iu virino predikus

== Abitura ekzameno en Finnlando ==

Mi tute ne komprenas, kial estis forigita la artikolo [[Abitura ekzameno en Finnlando]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 05:09, 27 maj. 2026 (Vidu: [[Pentti Arajärvi]], [[Yrjö Kokko]]])

:{{re|Näin on näreet}} Se vi klakas la artikolan ligilon, vi bone ankoraŭ vidas la noton &quot;pro manko de fidindaj ekstervikipediaj referencoj kaj eksteraj ligiloj, ekestas la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva kreaĵo - se tio ne pliboniĝos ene de semajno, forigo estos konsentebla&quot;. Kaj konsento pri la forigo estis post atendado de semajno: simple tro multo mankis - referencoj aŭ/kaj eksteraj ligiloj, kategorioj, ankaŭ intervikiaj ligiloj, la teksto krome tute ne estis ligita de aliaj tekstoj, do estis &quot;orfa&quot;. Kaj vere estis &quot;la impreso ke la teksto estas persona, subjektiva&quot; opinio. Mi bedaŭras ke vi ne sufiĉe frue konsciis ke la teksto estas sub minaco forpreniĝi: Tiam vi ankoraŭ havintus ŝancon mem plibonigi la mankojn, kaj ankaŭ ĉiuj aliaj havis la ŝancon helpi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC)

::PS: Cetere, pri la teksto [[Pentti Arajärvi]]: Se vi vidas tute supre, tie estas linio [[d:Q2502942|Vikidatumoj: Pentti Arajärvi (Q2502942)]], '''''sen priskribo'''''. Tiu &quot;sen priskibo&quot; estas manko kiu estas ĉe ĉiuj de viaj tekstoj. Ĉu vi entute rajtas redakti en vikidatumoj, se ĉiuj viaj kontoj estas sen prokrasto forbaritaj en la finna vikipedio? Se vi rajtas redakti en vikidatumoj: ĉu vi scias kiel vi povas tre rapide meti tiun priskribon tie? Kutime la priskibo rajtas esti tio, kio estas post la vorto &quot;estas&quot; en la unua frazo, do ĉi tie &quot;finna politikisto, advokato, rofesoro, verkisto de nefikcio kaj lerneja spertulo&quot; - rajtas ankaŭ esti koncizigo, ekz. &quot;finna politikisto kaj verkisto&quot;. Mi nun ne metas la priskibon al vikidatumoj - mi faris tion jam ĉe centoj de viaj novaj tekstoj - por ke vi vidu pri kiu mi skribas kaj povas provi ĉu vi sukcesas mem fari. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 27 maj. 2026 (UTC)

:Mi dankas vin, kvankam vi faris eraron pri lia propra lernejo https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pentti_Araj%C3%A4rvi&amp;diff=prev&amp;oldid=9385196 --[[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] sen subskribo

::Ne mi faris eraron, sed '''eble''' tion faris vikidatumoj: en [[d:Q1306700]] oni asertas pri ekzisto de la liceo Ressu de Helsinko, mezlernejo en Helsinko, finne Ressun lukio. Se li estis mezlernejano tie, tiam antaŭ 1968, antaŭ la 20-a vivjaro, li finis la mezlernejon tie. Do se ĝustas via aserto ke nur post la bazlerneja reformo ekestis la lernejo Ressun lukio, kaj antaŭ 1968 ĝi ankoraŭ ne estis (tion konfirmas vikidatumoj asertante ke Ressun lukio ekhavis tiun nomon en 1977), tiam efektive vikdatumoj ĉi tie estas misgvida. 

::Restas tri demandoj: Kiam ekzakte estis tiu bazlerneja reformo? Ĉu la ekfunkcio de Ressun lukio en 1977 estas realisma? Kaj ĉu la antaŭulo antaŭ 1977, kiun vi simple nomas &quot;oppikoulu  Helsinko&quot;, estis [[d:Q105930182]], do ''entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977''?? - Se ĉiuj demandoj estas solvitaj, ni povas pripensi kiel pli elegante vortumi la frazon, ĉar nun aspektas malelegante. Sed ankaŭ eblas entute forstreki la mezlernejon el la teksto. Ĝi ne estas nepre esenca informo.

::Sed mi havas ankoraŭ mian antaŭan demandon: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon &quot;finna politikisto kaj verkisto&quot; tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 27 maj. 2026 (UTC)

:::Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. Oppikoulu konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al oppikoulu/läroverk. La moderna bazlerneja sistemo estis kreita do, ke la ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj civitana lernejo estis unuigita unu nauxjara lernejo. ''Lukio'', kiu antaŭe estis trijara finparto de ''oppikoulu'', iĝis trijara lernejo, al kiu oni povas provi iri el la nauxa (lasta) jaro de la moderna bazlernejo ''peruskoulu''. Tiu ''peruskoulu'' inkludis sesjaran parton ''ala-aste'' (kiu anstatauxigis la antauxan lernejon ''kansakoulu'') kaj trijaran parton ''yläaste''. Al la nova sistemo oni movis en 1972 - 1977. La unua tia lernjaro, kiam la nova sistemo estis en la tuta lando tuta preta, estis 1981–1982.

 [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 23:26, 27 maj. 2026 (UTC)

La movo al la moderna finnlanda lerneja sistemo laux jaroj kaj komunumoj:

* 1972: [[Alatornio]], [[Askainen]], [[Dragsfjärd]], [[Enontekiö]], [[Hankasalmi]], [[Haukipudas]], [[Inari]], [[Jämsä]], [[Kaarina]], [[Karunki (Suomi)|Karunki]], [[Kemi]], [[Kemijärven maalaiskunta]], [[Kemijärvi]], [[Kemin maalaiskunta]], [[Kemiö]], [[Kittilä]], [[Kolari]], [[Kuivaniemi]], [[Kuru]], [[Kuusamo]], [[Köyliö]], [[Leivonmäki]], [[Lemu]], [[Lieto]], [[Masku]], [[Multia]], [[Muonio]], [[Nousiainen]], [[Pelkosenniemi]], [[Pello]], [[Pirkkala]], [[Posio]], [[Pudasjärvi]], [[Raisio]], [[Rantsila]], [[Ranua]], [[Rovaniemen maalaiskunta]], [[Rovaniemi]], [[Ruokolahti]], [[Salla]], [[Savukoski]], [[Simo]], [[Sodankylä]], [[Taivalkoski]], [[Tarvasjoki]], [[Temmes]], [[Tervola]], [[Toivakka]], [[Tornio]], [[Töysä]], [[Utsjoki]], [[Vahto]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Varpaisjärvi]], [[Velkua]], [[Västanfjärd]], [[Ylitornio]]
* 1973: [[Alahärmä]], [[Alavus]], [[Houtskari]], [[Huittinen]], [[Iniö]], [[Juuka]], [[Jyväskylä]], [[Jyväskylän maalaiskunta]], [[Kaavi]], [[Kajaani]], [[Kajaanin maalaiskunta]], [[Kangasala]], [[Kannonkoski]], [[Karijoki]], [[Keikyä]], [[Kestilä]], [[Kesälahti]], [[Kiikka]], [[Kinnula]], [[Kitee]], [[Kivijärvi]], [[Konginkangas]], [[Konnevesi]], [[Korppoo]], [[Kristiinankaupunki]], [[Kuhmalahti]], [[Kuhmo]], [[Kuortane]], [[Kyyjärvi]], [[Kärsämäki]], [[Lemi]], [[Lestijärvi]], [[Lieksa]], [[Luopioinen]], [[Luoto]], [[Metsämaa]], [[Muurame]], [[Nauvo]], [[Nilsiä]], [[Nurmes]], [[Oravainen]], [[Paltamo]], [[Parainen#Parainen|Parainen]], [[Pietarsaaren maalaiskunta]], [[Pietarsaari]], [[Pihtipudas]], [[Piippola]], [[Pornainen]], [[Pulkkila]], [[Puolanka]], [[Puumala]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Pälkäne]], [[Rautavaara]], [[Ristijärvi]],, [[Rääkkylä]], [[Saarijärvi]], [[Sahalahti]], [[Savitaipale]], [[Sipoo]], [[Soini]], [[Sotkamo]], [[Sumiainen]], [[Suolahti]], [[Suomenniemi]], [[Suomussalmi]], [[Säynätsalo]], [[Tohmajärvi]], [[Tuusniemi]], [[Uudenkaarlepyyn maalaiskunta]], [[Uukuniemi]], [[Uurainen]], [[Uusikaarlepyy]], [[Vaala]], [[Valtimo]], [[Vammala]], [[Vampula]], [[Vehmersalmi]], [[Viitasaari]], [[Vuolijoki]], [[Vähäkyrö]], [[Värtsilä (kunta)|Värtsilä]], [[Vöyri]], [[Ylihärmä]], [[Ylikiiminki]], [[Äänekoski]]
* 1974: [[Alajärvi]], [[Alavieska]], [[Anttola]], [[Asikkala]], [[Eno]], [[Evijärvi]], [[Haapajärvi]], [[Halsua]], [[Hauho]], [[Haukivuori]], [[Hausjärvi]], [[Himanka]], [[Hirvensalmi]], [[Honkajoki]], [[Hämeenkyrö]], [[Ii]], [[Iisalmi]], [[Ikaalinen]], [[Ilomantsi]], [[Joensuu]], [[Joutsa]]&lt;ref&gt;http://lukiovanha.joutsa.fi/0708/vihkiaiset08/historiikki.htm&lt;/ref&gt;, [[Juva]], [[Jäppilä]], [[Kalajoki]], [[Kangasniemi]], [[Kankaanpää]], [[Kannus (kaupunki)|Kannus]], [[Karhula]], [[Kauhava]], [[Kaustinen]], [[Keitele]], [[Kempele]], [[Keuruu]], [[Kihniö]], [[Kiihtelysvaara]], [[Kiikoinen]], [[Kiiminki]], [[Kiuruvesi]], [[Kokkola]], [[Kontiolahti]], [[Korpilahti]], [[Kortesjärvi]], [[Kotka (kaupunki)|Kotka]], [[Kustavi]], [[Kymi]], [[Kälviä]], [[Lapinlahti]], [[Maksamaa]], [[Lappajärvi]], [[Lappeenranta]], [[Lapua]], [[Laukaa]], [[Lavia]], [[Lehtimäki]], [[Lieto]], [[Liminka]], [[Liperi (kunta)|Liperi]], [[Lohtaja]], [[Luhanka]], [[Merijärvi]], [[Mikkeli]], [[Mikkelin maalaiskunta]], [[Mouhijärvi]], [[Muhos]], [[Mustasaari]], [[Mäntyharju]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Oulunsalo]], [[Outokumpu]], [[Parkano]], [[Pattijoki]], [[Perho (kunta)|Perho]], [[Pertunmaa]], [[Petäjävesi]], [[Pieksämäen maalaiskunta]], [[Pieksämäki]], [[Pielavesi]], [[Polvijärvi]], [[Pori]], [[Pyhtää]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäselkä]], [[Pylkönmäki]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Ristiina]], [[Ruukki]], [[Sievi]], [[Sonkajärvi]], [[Suodenniemi]], [[Teuva]], [[Toholampi]], [[Tuupovaara]], [[Ullava]], [[Utajärvi]], [[Valkeala]], [[Valtimo]], [[Vehkalahti]], [[Vehmaa]], [[Veteli]], [[Vieremä]], [[Vihanti]], [[Viljakkala]], [[Vimpeli]], [[Virtasalmi]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]], [[Ylistaro]], [[Ylivieska]], [[Ähtäri]]
* 1975: [[Anjalankoski]], [[Artjärvi]], [[Asikkala]], [[Askola]], [[Elimäki]], [[Enonkoski]],[[Hamina]], [[Hartola]], [[Heinola]], [[Heinävesi]], [[Hollola]], [[Ii]], [[Iitti]], [[Ilmajoki]], [[Imatra]], [[Isojoki]], [[Isokyrö]], [[Jaala]], [[Jalasjärvi]], [[Joroinen]], [[Joutseno]], [[Jurva]], [[Juupajoki]], [[Kangaslampi]], [[Karttula]], [[Kaskinen]], [[Kauhajoki]], [[Kemi]], [[Kerimäki]], [[Korsnäs]], [[Koski Hl]], [[Kouvola]], [[Kuhmoinen]], [[Kuopio]], [[Kuorevesi]], [[Kurikka]], [[Kuusankoski]], [[Kärkölä]], [[Lahti]], [[Laihia]], [[Lapinjärvi]], [[Lappeenranta]], [[Leppävirta]], [[Liljendal]], [[Loviisa]], [[Längelmäki]], [[Maalahti]], [[Maaninka]], [[Miehikkälä]], [[Mustasaari]], [[Myrskylä]], [[Mänttä]], [[Nastola]], [[Nuijamaa]], [[Närpiö]], [[Orimattila]], [[Orivesi]], [[Padasjoki]], [[Parikkala]], [[Pernaja]], [[Peräseinäjoki]], [[Porvoo]], [[Porvoon maalaiskunta]], [[Pukkila]], [[Punkaharju]], [[Rantasalmi]], [[Rautalampi]], [[Rautjärvi]], [[Ruovesi]], [[Ruotsinpyhtää]], [[Ruovesi]], [[Saari (kunta)|Saari]], [[Savonlinna]], [[Savonranta]], [[Seinäjoki]], [[Sulkava]], [[Sysmä]], [[Taipalsaari]], [[Tervo]], [[Teuva]], [[Tyrnävä]], [[Uusikaupunki]], [[Vaasa]], [[Varkaus (kaupunki)|Varkaus]], [[Vehkalahti]], [[Vesanto]], [[Vieremä]], [[Vilppula]], [[Virolahti]], [[Virrat]], [[Vähäkyrö]], [[Ylistaro]], [[Ylämaa]]
* 1976: [[Alastaro]], [[Aura (kunta)|Aura]], [[Eura]], [[Eurajoki]], [[Forssa]], [[Halikko]], [[Hanko]], [[Harjavalta]], [[Hattula]], [[Humppila]], [[Hyvinkää]], [[Hämeenlinna]], [[Inkoo]], [[Janakkala]], [[Jokioinen]], [[Järvenpää]], [[Kalanti]], [[Kalvola]], [[Karinainen]], [[Karjaa]], [[Karjalohja]], [[Karkkila]], [[Kerava]], [[Kiikala]], [[Kirkkonummi]], [[Kisko]], [[Kiukainen]], [[Kodisjoki]], [[Kokemäki]], [[Koski Tl]], [[Kullaa]], [[Kuusjoki]], [[Kylmäkoski]], [[Laitila]], [[Lammi]], [[Lappi Tl]], [[Lempäälä]], [[Lohja]], [[Lohjan kunta|Lohjan maalaiskunta]], [[Loimaa]], [[Loimaan maalaiskunta]], [[Lokalahti]], [[Loppi]], [[Marttila]], [[Mellilä]], [[Merikarvia]], [[Merimasku]], [[Mietoinen]], [[Muurla]], [[Mynämäki]], [[Mäntsälä]], [[Naantali]], [[Nakkila]], [[Nokia (kaupunki)|Nokia]], [[Noormarkku]], [[Nummi (Lohja)|Nummi]], [[Nurmijärvi]], [[Oripää]], [[Paimio]], [[Perniö]], [[Pertteli]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Puolanka]], [[Pusula]], [[Valkeakoski]], [[Piikkiö]], [[Pohja]], [[Pomarkku]], [[Punkalaidun]], [[Pöytyä]], [[Rauma]], [[Rauman maalaiskunta]], [[Renko]], [[Riihimäki]], [[Rusko]], [[Rymättylä]], [[Salo]], [[Sauvo]], [[Siikainen]], [[Siikajoki]], [[Siuntio]], [[Snappertuna]], [[Somero]], [[Suomusjärvi]], [[Säkylä]], [[Särkisalo]], [[Taivassalo]], [[Tammela]], [[Tammisaaren maalaiskunta]], [[Tammisaari]], [[Tampere]], sv. [[Tenala]]= fi. [[Tenhola]], [[Toijala]], [[Turku]], [[Tuulos]], [[Tuusula]], [[Ulvila]], [[Urjala]], [[Valkeakoski]], [[Vesilahti]], [[Vihti]], [[Viiala]], [[Yläne]], [[Ylöjärvi]], [[Ypäjä]]&lt;ref&gt;https://www.vihti.fi/wp-content/uploads/Vuosikertomus_valmis_nettiin.pdf&lt;/ref&gt;
* 1977: [[Espoo]], [[Helsinki]], [[Kauniainen]], [[Vantaa]]
&lt;ref&gt;Kuntatieto (1977)&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://www.yksityiskoulut.fi/yksityiskoulujenmatrikkeli/index3.htm&lt;/ref&gt;

En tiu listo maalaiskunta signifas kamparan komunumon, vidu [[Kampara komunumo (Finnlando)]] [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 19:12, 28 maj. 2026 (UTC)

La moderna finna baza lernejo, ''peruskoulu'', naskiĝis dum la lerneja reformo de la 1970-aj jaroj, kiam oni transiris de paralela lerneja sistemo al unueca lerneja sistemo, tiel ke la antauxa bazlernejo, popollernejo (''kansakoulu''), la civitana lernejo (''kansalaiskoulu'') kiu sekvis ĝin, kaj la ''keskikoulu'' (kiu konsistis el la kvin aŭ ses unuaj klasoj de la ''oppikoulu'') kunfandiĝis en la bazan lernejon, kaj ''lukio'' tri lastaj klasoj de la ''oppikoulu'' fariĝis sendependa lernejo.

Kiam mi ekiris al lernejo, mia patro klarigis, ke kiam li iris al lernejo, la situacio estis alia. En la lando ekzistis paralela lerneja sistemo. Komuna lernejo por ĉiuj daŭris nur kvar jarojn. Kelkaj transiris el la ''kansakoulu''/''folkskola'' post la kvara aŭ kvina klaso al ''oppikoulu/läroverk'', en kiu iuj frekventis ne nur kvin- aŭ sesjaran ''keskikoulu''/''mellanskola'' sed ankaŭ trijaran ''lukio''/''gymnasium''. La aliaj finis la sesjaran ''kansakoulu''/''folkskola'' kaj poste frekventis dujaran ''kansalaiskoulu''.

Mi demandis, kial oni ŝanĝis la sistemon. Li diris, ke la populareco de la ''oppikoulu''/''läroverk'' kreskis tiom multe, ke ŝajnis, ke iom post iom la ''kansalaiskoulut''/''medborgarskolorna'' restos sen lernantoj. Tial oni ne plu opiniis sencohava teni la du branĉojn apartaj. La ''kansakoulu''/''folkskola'', la ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj la ''kansalaiskoulu''/''medborgarsskola'' estis kunfanditaj en naŭjaran bazlernejon, post kies naŭa klaso oni povas kandidatiĝi al trijara ''lukio''/''gymnasium''.

Mi demandis ChatGPT-on pri la germana lerneja sistemo. Kiam ĝi klarigis ĝin, mi demandis, ĉu la klarigo praktike signifas, ke Germanio ankoraŭ uzas tian lernejan sistemon, el kiu ekzemple Svedio kaj Finnlando transiris al komuna naŭklasa baza lernejo. Ĝi respondis, ke tio grandparte signifas ĝuste tion. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:29, 28 maj. 2026 (UTC)

{{referencoj}}


&lt;big&gt;'''D'''&lt;/big&gt;o, koncize: en Helsinko la lerneja reformo ekvalidis en 1977, tial la ekfunkcio de la lernejo &quot;[[d:Q1306700|Ressun lukio]]&quot; en 1977, kaj tiu [[Pentti Arajärvi]], kiu en 1967, 19-jara, jam ekstudis, garantiite estis lernejano en la antaŭa lernejo, kiun vi simple nomas &quot;oppikoulu Helsinko&quot;. Vi ne respondis la demandon, ĉu tiu &quot;oppikoulu Helsinko&quot; estis [[d:Q105930182]], do ''&quot;entinen ruotsinkielinen oppikoulu Helsingissä 1864–1977&quot;''. Kaj daŭre mankas via respondo al la demando: Ĉu vi povas/rajtas skribi ion en vikidatumoj? Se jes, provu enkopii la priskribon &quot;finna politikisto kaj verkisto&quot; tie. Pri tio ono tute ne bezonas ChatGPT-on, vi simple devas elprovi kaj tiam respondi mian demandon. Se vi '''ne''' rajtas redakti ion en vikidatumoj, tiam ĉiam iuj aliaj uzantoj devas aldoni priskribojn, kiel estis ĝis nun. Se la mezlernejo de P. Arajärvi estis d:Q105930182, tiam mi en vikidatumoj povas ŝanĝi la indikon kaj malaperos la misa mencio de la lernejo &quot;Ressun lukio&quot; en la e-lingva informkesto. En [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Contributions/N%C3%A4in_on_n%C3%A4reet vikidatumoj nun notiĝas 7 redaktoj de vi], la lasta antaŭ 5 tagoj, kaj al mi ŝajnas ke vi ne estas forbarita tie, krom ke eble forbaro en alia branĉo, ĉi tie la finna kaj rusa, aŭtomate signifas ne povi rekte skribi ion en vikidatumeron, sed maksimume el esperantaj tekstoj intervikie ligi paĝon. Simple elprovu, kaj respondu al mi kio okazis en via provado. Kaj se vi ne scias kion vi devas fari, ne demandu ChatGPT-on sed prefere min aŭ alian eo-administranton (kvankam, se hazarde ChatGPT scias kiel esperantlingve kontribui al vikidatumoj, ankaŭ bone). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 14:17, 28 maj. 2026 (UTC)

Bedaŭrinde mi ne povas skribi en vikidatumoj. En la 1970-aj jaroj en la plej multaj kazoj ''keskikoulu'' estis anstataŭigita per ''yläaste'' (lernejaj jaroj 7 - 9), kian ĉiuj devis frekventi. ''Helsingin Reaalilyseo'' ricevis antauxe la kromnomon ''Ressu''. En 1977, kiam Helsinko movis al la moderna lerneja sistemo, la nomo ''Ressu'' estis donita oficiala nomo al du lernejoj: ''Ressun yläaste'' kaj ''Ressun lukio'', kiu agis en sama loko kiel antauxe la okjara oppikoulu (läroverk) Helsingin Reaalilyseo. Ressun yläaste ne ankoraux ekzistas, sed Ressun lukio ekzistas kaj estas konata elita lernejo. Iam en iu jaro la mezuma sojlo de la lernejo estis 9,75.

''Lukio'': El la verbo lukea (legi). La vorton kreis [[Elias Lönnrot]]]. Unue la vorto signifis dujaran lernejon, al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''yläalkeiskoulu'', al kiu oni povis provi iri el la lernejo ''ala-alkeiskoulu''. Tiuj tri termoj malaperis en la aktuala uzo en 1872, kiam ''ala-alkeiskoulu'', ''yläalkeiskoulu'' kaj ''lukio'' estis unuigita kiel ''oppikoulu'', sed la vorto ''lukio'' estis pruntita al nov uzo en 1914, kiam ''oppikoulu'' iĝis duparta, konstitanta el kvinjara ''keskikoulu'' kaj trijara ''lukio''. En la granda lerneja reformo (1972 - 1981) ''lukio'' iĝis trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj movas el la naŭjara bazlernejo ''peruskoulu'' kiu estis kreita unuiginte la lernejojn ''kansakoulu'', ''keskikoulu'' kaj ''kansalaiskoulu''. --skribis, sen subskribo, Näin on näreet 28 maj. 2026

Ambaŭfoje domage, ke vi ne povas skribi en vikidatumoj, ĉar tio kutime estas parto de la redakta kreado, kaj ke efektive mi pravis, kiam mi sen grandaj scioj en vikidatumoj pri [[d:Q1306700]] skribis je 09:56 h, 16 okt. 2024: ''ThomasPusch aldonis kromnomojn [eo]: gimnazio Ressu, Ressun lukio, Helsingin lyseo kaj priskribon por [eo]: mezlernejo en Helsinko, Finnlando''. La kromnomo &quot;Helsingin lyseo&quot; pli koncizas ol &quot;H. Reaalilyseo&quot;
kaj probable malpli ekzaktas, sed ĉiukaze ŝajnas ke pri la antaŭa lernejo ne estas iuj informoj en la ĉiulingva vikipedio kaj vikidatumoj aparte de la ero pri la nova lernejo &quot;[[d:Q1306700]] / Ressun lukio&quot;, kaj tiam eblas nur malfacile ĝustigi la e-lingvan informkeston. Mi tamen provetos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:03, 28 maj. 2026 (UTC)

Ĉu estas bone mencii pri Hausjärvi en la artikolo [[Nurmijärvi (lago)]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 21:42, 28 maj. 2026 (UTC)

:Jes, kial ne? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:47, 28 maj. 2026 (UTC)

== Bavaraj riveroj ==

Saluton Thomas, antaŭ malmultaj tagoj mi plantis du mikroĝermojn [[Aisch]] kaj [[Brenz]]. Mi volus peti vin ampleksigi la informkestojn - iel mi per poŝtelefono kaj dumvojaĝe ne tiom komforte povas... Ĉu? Dankon, [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:09, 30 maj. 2026 (UTC)

:Tio per normala komputilo estas nenia problemo, la bloko kopieblas ene de sekundo. Vi celis la paĝon [[Brenz (rivero)]], ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:48, 30 maj. 2026 (UTC)

::Mi rekomendas ĉe tiaj mikroĝermoj ankoraŭ antaŭvidi du ankoraŭ nevideblajn (per &lt; !-- -- &gt; nevidebligitaj) malplenajn kadrojn por estontaj bildoj,  kaj krome pensas, ke iu plia frazeto &quot;La fonto estas en ...&quot; estas ne lukso: tiam estas 4 magraj frazoj, iom pliu ol la nepre necesaj minimumaj 3. Mi nun plenigis la paĝetojn [[Aisch]] kaj [[Brenz (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:12, 30 maj. 2026 (UTC)
:::.. kaj povis ankoraŭ plenigi paĝojn pri la similregionaj riveroj [[Fränkische Rezat]], [[Wiesent (Regnitz)]] kaj [[Wiesent (Danubo)]]. Se oni ankoraŭ aldonas tekston kaj en tio profundiĝas en temojn ekzemple pri fiŝoj, kiel mi faris pri la artikolo [[Fränkische Rezat]], tamen la fino de laboro ne estas tiom rapida - mi scias ke la ideo estas nur meti plejminimumon kaj lasi al eventuale postaj alvenantoj aldoni pli detalajn teksterojn, sed tio estas nur la teorio; praktike tamen ofte malfacilas rezisti la tenton mem tuj pliampleksigi tiom magrana paĝon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 31 maj. 2026 (UTC)

== Jyväskylä ==
Eble vi ne sxatas pri tio, ke mi petas vin vidu iun artikolon. Tamen mi unu fojon ankoraŭ faras do: vidu [[Kampara komunumo de Jyväskylä]]. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 

: Mi ne havas fortajn emociojn pri tiu teksto. La nereviziitaj adaptoj estas tiuj de 9:11 h 4 maj. 2026 kaj 14:31, 31 maj. 2026: en tio ŝanĝiĝas (krom la jaro 1914 aldonita poste) nur la ĉapitro de &quot;En la lastaj jardekoj...&quot; ĝis &quot;...la paroĥo de tiu urbo&quot;. Tiu ĉapitro laŭ mi estas en ordo. Reviziebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC)

Cxu laux vi vi komprenis mian klarigon? En la granda finnlanda lerneja reformo 1972 - 1981 ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj  ''keskikoulu'' estis unuigita kiel 9-jara ''peruskoulu''. En la reformo ''lukio'', kiu antauxe kun ''keskikoulu'' estis ''oppikoulu'' estis sxangxita al lernejo, al kiu oni povas provi iri el la 9-a klaso de la ''peruskoulu''. Tiuj, kiuj ne iras al ''lukio'', iras normale al ''ammattikoulu''.

Kvankam ''kansakoulu'' (la bazlernejo de la malnova sistemo) estis normale 6- jara, en iuj kazoj 7-jara, tiuj, kiuj iris al ''oppikoulu'' estis en ''kansakoulu'' normale nur 4 aux 5 klasoj. Por ''oppikoulu'' estis irekzameno. ''Kansalaiskoulu'' estis 1 - 3 jara lernejo, kiu ekzistis nur ekde 1958 gxis la granda lerneja reformo de la jaroj 1972 - 1981. Gxi estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''.

La nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977, kaj 1981 - 1982 estis la unua lerneja jaro en kiu la moderna bazlerneja instruplano estis uzata en ĉiuj klasoj 1 ĝis 9 en tuta Finnlando. -- sen subskribo uzanto Näin on näreet je 31 maj. 2026 

:Mi jam antaŭe komprenis ke la &quot;nuna lerneja sistemo estis iom post iom enkondukita en diversaj komunumoj inter 1972 kaj 1977&quot;, kaj antaŭe demandis pri konkreta lernejo kaj konkreta urbo (Helsinko), kaj ankaŭ volis konfirmon kiel la antaŭa nomo de konkrete tiu lernejo estis. Tiun informon vi donis. Dankon. Por mi tiu temo jam estas finita. Mi devas fini tekstojn pri Aŭstrio, volas komenci tekstojn pri Israelo, kaj momente tute ne pense estas en norda Eŭropo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 31 maj. 2026 (UTC)

Ekzistis en nia urbo du viroj Jorma Kuusinen, profesoro (forte ateisto) kaj eklezia reganto de la [[Libera eklezio de Finnlando]] (Vapaakirkko). Mia patro rakontis, ke unufoje en laboreja manĝejo li vidis kaj aŭdis, ke iu iris al la profesoro Jorma Kuusinen kaj diris: vi ja apartenas al la viroj de Vapaakirkko...  -- [[:fi:Jorma_Kuusinen_(professori)]] + [[:fi:Jorma_Kuusinen]].

== Nacia vidpunkto ==

Kiom la nacia vicpunkto difinas, kiu estas notebla? Vi diris, ke esperante [[:fi:Pentti Hirvonen]] ne estas notebla.

Nun estas uzataj auxtomataj retaj tradukantoj. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 14:50, 2 jun. 2026 (UTC)Cxu estus notebla esperante mia amiko Keijo: [[:fi:Keijo Varis]].

:Mi scias ke Keijo Varis estas kodo [[d:Q85984878]]. Kutime en vikidatumoj skribatas priskribo de homo, ekz. &quot;finna politikisto, advokato kaj verkisto&quot;, ĉi tie estas '''neniu ajn''', eĉ ne en la finna. Kaj klaras ke teksto pri li estas ekskluzive en la finna, en neniu el la [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|20 plej &quot;grandaj lingvoj&quot;]]. Tio estas milda indiko pri tio, ke en vikipedio la komunumoj en la grandaj lingvoj ne konsideras lin aparte elstara. Sed ĉar per guglo-serĉo almenaŭ iuj ne-finnaj paĝoj troveblas, ekz. en retejoj [https://www.researchgate.net/profile/Keijo-Varis researchgate] kaj [https://www.linkedin.com/in/keijo-varis-670241199/ linkedin], oni jes povas defendi la vidpunkton ke li kiel universitata docento mencieblas. Kaj estas pluso ke vikidatuma ero almenaŭ ekzistas, precipe ĉar vi, farantew novajn pagcojn, ne povas krei vikidatumajn erojn. Mi dirus ke e-lingvaj tekstoj pri la grandaj universitatoj de la mondo pli gravas ol tekstoj pri unuopaj docentoj, ĉar la institucioj estos pli longe ol la homoj, kiuj baldaŭ estos pensiuloj kaj tiam maksuimume gravas kiel verkistoj de iuj aparte elstaraj libroj. Sed, jes, mi dirus ke li povas havi esperantan, anglan, hispanan, italan ktp tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 16:34, 2 jun. 2026 (UTC)

Post la morto de [[Johano Paŭlo la 2-a]], estis programo en finna radio, kiu rakontis, kion turkaj bazlernejanoj skribis pri finnaj turistoj. Unu laŭtlegita teksto finiĝis jene: &quot;Ilia religio estas kristanismo. Tial estas kruco de Jesuo sur ilia flago. Mi dividas ilian malĝojon, kiun la morto de la Papo nun kaŭzas al ili.&quot; La finna radio-prezentisto diris amuzite, ke la teksto de la knabino estis bona, sed enhavis kelkajn malprecizaĵojn. -- sen subskribo Näin on näreet, 3 jun. 2026
:Nu ja, anekdoto. Estas bone esti sentema estante infano, kaj probable tiu knabino pli kunsentis pri la morto de fremda maljunulo ol plej multaj finnoj. Sed ĝenerale la morto de maljunaj homoj estas natura fenomeno, tial ankaŭ multaj katolikoj nur notis la novaĵon, ankoraŭ mallonge rememoris la vivon de la papo, kaj fino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 08:22, 3 jun. 2026 (UTC)

:Certe sxi volus bonan, sed sxi faris eraron. Luteranoj, lestadianoj, vapaakirkko-anoj, pentekostuloj, metodistoj kaj baptistoj ne difinas la papon kiel auktoritato

:: Ŝi ne miskondutis. Li estis maljuna homo kaj mortis. Estas noble bedaŭre kunsenti kun ĉiu maljuna mortanto, kun turka islama aŭ kurda jezida aŭ ortodoksa greka maljunulo same kiel kun samea aŭ nordfinna aŭ sudpola oldulo, kia estis Karol Wojtyła ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 4 jun. 2026 (UTC)

==Proponoj==
Saluton. Mi proponis por Artikolo de la monato por julio kaj du proponojn por [[vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj|legindaj artikoloj]]. Ĉu vi povas opinii? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:17, 3 jun. 2026 (UTC)
:Jes kompreneble. Dankon al vi! Mi opinios post horo aŭ du... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:22, 3 jun. 2026 (UTC)

{{re|Kani}} Iom stulta demando: Kie vi antaŭvidas voĉdonon por AdlS 7 2026? Mi ĵus vidis ke en [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026]] mi jam antaŭ monato voĉdonis por la teksto [[hispana enlanda milito]] por 7 2026, Moldur cetere ankaŭ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:40, 3 jun. 2026 (UTC)

:Mi estas mallerta. Mi ne vidas la voĉdonon pri ADLM. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:09, 3 jun. 2026 (UTC)

{{re|Kani}} La mallerto estas miaflanka. Mi legis viajn du mallongajn frazojn, kaj legis &quot;ne vidis&quot;, ne &quot;ne vidas&quot;. La voĉdonesprimo estas en la koncerna diskutpaĝo, tute sube [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026#Dua duono de 2026]]. Tie supozeble neniu hazarde venanta uzanto malkovros ĝin, do necesos atentigi iujn pri tio. Sed mi eĉ ne scias, kie estus pli bona norma loko por tia diskuto pri elekto, se ne en la koncerna diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:11, 4 jun. 2026 (UTC)

== Bv forbaru la vomsakon ==
[[:m:Special:CentralAuth/Yrjöpussi]] -- neniam redaktis, sed tamen neakceptebla uzantonomo plus gantopupumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 6 jun. 2026 (UTC)
:Prave, dankon. {{Farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:02, 6 jun. 2026 (UTC)

== Nova paĝo Kansa taisteli ==
Iam, kiam mi estis eble dekjara, mi legis la revuon [[Kansa taisteli]]. Iu en ĝi diris, ke li estis prenita militkaptito en loko, kie ankaŭ laboris Yrjö Kokko, finna perfidulo. Mi demandis mian patron, ĉu tio estis la verkisto [[Yrjö Kokko]], kaj li diris, ke ĝi certe ne estis la sama Yrjö Kokko - lia literatura verkaro tre klare montras, ke la verkisto Yrjö Kokko partoprenis en tiuj militoj ĉe la finna flanko.
:Ĉu vi rimarkis ke vi hieraŭ tute ne ligis la novan paĝon [[Kansa taisteli]] al vikidatumoj??? Tiel ankaŭ ne eblis meti ŝablonojn {{ŝ|Informkesto gazeto}} kaj {{ŝ|oficiala retejo}} al la teksto - tio estas aparte maltaŭge se en la teksto estas frazo &quot;Nuntempe ĝi estas legeble interrete&quot;. Se vi ne povas adapti vikidatumeron, vi ne povas elporti la retejon kaj kopii ĝin '''al''' vikidatumoj, sed ligi novan paĝon al vikidatumoj vi jes povas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:20, 7 jun. 2026 (UTC)

::Mi ne scias, kio estas Wikidata! [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 04:59, 8 jun. 2026 (UTC)
 

Se mi vidas la paĝon [[Kansa taisteli]], mi vidas tute supre de la paĝo

&lt;big&gt;&lt;big&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Times&quot;&gt;Kansa taisteli&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;small&gt;[[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]], ''finna prisoldata gazeto (1957-1986)''&lt;br/&gt;
Alternativaj nomoj: neniu&lt;/small&gt;

{{re|Näin on näreet}} Kion vi vidas tie? Kaj ĉu vi povas klaki sur la vortojn [[d:Q11869646|Vikidatumoj: Kansa Taisteli (Q11869646)]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:47, 8 jun. 2026 (UTC)

== Kacxo de Yrjölä ==

Kiu povas esti bona kategorio por tiu artikolo: [[kaĉo de Yrjölä]]? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:14, 8 jun. 2026 (UTC)

La kategorioj ne estas la problemo, sed la enhavo mem. Ĝi estas multege tro specifa por vikipedia artikolo, kaj tio estas la kialo kial ĝi ekzistas en neniu alia lingvo. Oni povus fari ampleksan artikolon pri nutraĵo aŭ nutrado por hundoj (do io kiel ''[[:fi:Koiranruoka|Koiranruoka]]''), kaj en tiu teksto povus kaŝi etan ĉapitron pri tiu &quot;kaĉo de Yrjölä&quot;, sed tiu ĉi teksto ne konvinkos iun solan esperantlingvan vikipediiston krom vi. Mi pardonpetas, sed tiu temo kiel memstara artikolo ne havas ŝancon pretervivi en Vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:03, 8 jun. 2026 (UTC)

:En finnaj retaj diskutoj pri hundoj estas multe tekstoj pri tiu kacxo. Estas ankaux en almenaux unu sveda hundtema pagxo. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 07:08, 9 jun. 2026 (UTC)

::Finnaj retejoj aŭ retaj diskutoj pri hundoj estas kompreneble multe pli specifaj, sed enciklopedio estas informejo por ĉiuj homoj, ne nur por bestoposedantoj kiuj speciale zorgemas pri la nutrado de siaj hundoj, aŭ kobajoj, kunikloj, ĉevaloj, azenoj, papagoj ktp. Baza konsilo: estu aparte konvinkita pri temo, se en neniu aŭ nur unu alilingva branĉo de vikipedio estas teksto, kaj estu preparita ke vi eble ne konvinkos la aliajn uzantojn ke tiu temo estas nepra... Se jam en kvin aŭ dek aliaj lingvoj estas vikipediaj tekstoj, malpli facile eblas opinii ke iu temo ne estas menciinda en memstara enciklopedia artikolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:07, 9 jun. 2026 (UTC)

:::Iu virino el islamlando estis multe en nordaj Finnlando kaj Svedio. Sxi diris, ke estas komunaj trajtoj, kaj la intervjuo menciis unu el la komunecoj: estas malfacile kredi, kiel la lestadianaj ekstremkristanoj estas tute similaj ol la ekstremislamanoj en sxia lando. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 10:11, 9 jun. 2026 (UTC)

Mi malplilongigis la tekston sveda lingvo en Finnlando en la artikolo sveda lingvo. La teksto estis tro longa kaj eble malneuxtrala, cxar gxi tro multe esencis pri tiu unu afero en la artikelo. En la aparta artikolo sveda lingvo en Finnlando estas bone rakonti pli longe.

Teksto pri &quot;pakkoruotsi&quot; estis en la artikolo tro longe, mi estis kulpo, mi pardonpetas. Tiu unu afero estis tro emfazita en la artikolo antaŭ ol mi mallongigis la parton de la artikolo kiu parolas pri ĝi. Mi supozas, ke vi konsentas. Mi devus seniĝi de la obsedo pri la temo.

Konservativalestadiano pri la aĝo de la universo kaj de la vivo: La Tero estis kreita antaŭ 6000 jaroj tiel, ke ĝi aspektas kvazaŭ miliardojn da jaroj maljuna. La rokoj ŝajnas havi aĝon de miliardoj da jaroj, por ke kredo je la vero de la Biblio estu malfacila. Dinosaŭroj neniam ekzistis. Iliaj ostoj estis kreitaj kaj kaŝitaj en la tero kiel provo de fido. Same oni ne scias, kie troviĝis la tombo, en kiu Jesuo estis entombigita, por ke kredi ne estu tro facila.

Mi legis artikolon peruskoulu (moderna nauxjara bazlernejo) en iu finnlanda enciklopedio, kiu estas skribita dum la sxangxo de la lerneja sistemo. Tiu diris, ke sentu, ke estas unu diferenco kun la origina plano: por la finnlingva peruskoulu igxos du devigaj fremdaj lingvoj, la sveda kaj la angla, ne nur la angla.

==Propraj nomoj==
Vi ŝajne pensas ke en Esperanto ekzistas iu kategorio de nomoj, en kiu nur la unua litero de la unua vorto de la nomo estas majuskla, kaj la ceteraj estas minusklaj. Mi certas ke ne ekzistas tia kategorio (krom la tre escepta kategorio verktitoloj), kaj kiel mi jam provis rimarkigi al vi, ĝi ne estas antaŭvidata en nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]]. Se fakte mi malpravas pri tio, bonvolu pruvi ĝin antaŭ ol redakti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:42, 18 jun. 2026 (UTC)

==Supersignoj==
Saluton. Hieraux nokte malaperis la rimedo konstrui supersignojn per aldono de x. Cxu vi scias ion pri tio? Cxu oni riparos gxin?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:18, 19 jun. 2026 (UTC)
:Mi scias tute nenion, sed ĉe mi ankoraŭ funkcias kiel ĉiam - mi sur la klavaro tajpas unue c post x, kaj tuj aperas ĉ. Do devus esti io rilate al la tielnomata [[Helpo:Universala LingvoElektilo|Universala LingvoElektilo]] - kie en la menuo dekstre de la vortoj «En aliaj lingvoj» aŭ «Lingvoj» klakeblas la bildeto Lingvaj agordoj, la dentorado, poste eblas elekti «Enigo» kaj agordi... Sed mi havas neniun ideon, ankaŭ ne scias kie mi povus rigardi, ĉar ĉe mi jes ĉio aspektas kiel ĉiam... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 jun. 2026 (UTC)
::Dankon, cxio estas solvita (sekvinte viajn rekomendojn) por la redakto de artikoloj, sed sxajne ne cxi tie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:19, 19 jun. 2026 (UTC)
:::Strange ke estas diferenco pri redaktado de artikoloj kaj de diskutpaĝoj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:21, 19 jun. 2026 (UTC)

== Karilas ==
Ŝoke, ke pri Karilas estas artikolo nun kvinlingve. Mi esperas, ke vi germane faru artikolon [[Yrjö Karilas]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 22:31, 20 jun. 2026 (UTC)

:Nu en la [[azera]] estas nur mizera frazo, sed en la [[finna]], [[sveda]], [[angla]] kaj [[Esperanto]] estas decaj artikoloj. Mi nur ĵus vidis ke en la esperanta teksto estas fuŝa ruĝa ligilo [[pentekontismo]] - klare: estas eraro, la vorto estas [[pentekostismo]], la kristana festo estas [[pentekosto]] kun &quot;s&quot;. La germana nur estas unu el tre multaj eŭropaj lingvoj, mi ne ekstre faras tekstojn en la germana, nederlanda, franca, litova ktp., ĉar ankaŭ mi devas ŝpari miajn vivhorojn por la al mi plej esenca. Sed estas multaj aliaj eŭropanoj kiuj parolas kaj skribas en la germana, nederlanda, franca, litova ktp. ... Tamen pri la esperanta teksto, mi pensas ke jam eblus havi deziron ekhavi tekston pri la eldonisto [[Werner Söderström]] ([[d:Q6202412]]) kaj sia eldonejo nomita siatempe [[WSOY]] ([[d:Q3564797]]), el kio intertempe evoluis la finna amaskomunikila konzerno ''[[Sanoma]]'' ([[d:Q1540297]]), la plej larĝa libroeldonejo de Finnlando ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:11, 21 jun. 2026 (UTC)

::Karilas skribis, ke la finna estas longvorta lingvo, sed longaj vortoj estas ankaux en aliaj lingvoj. La plej longa vorto de la germana estas antialkohol.... Mi ne memoras la finon. Cxu vi scias, kio estas taksita kiel la plej longa germana vorto? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 17:03, 21 jun. 2026 (UTC)

:::Ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:21, 21 jun. 2026 (UTC)

Membro de la [[Luther-fondaĵo]] prezentis al mi la pravigojn por bebobapto kaj kontraŭstaris pentekostismon, ekzemple. Mi demandis pri [[konservativa lestadianismo]]. Li diris, ke konservativa lestadianismo havas la saman eraron en pli milda formo - oni komprenas, ke beboj estu baptitaj, sed ili ne komprenas, kial tio estas la kazo.

Cxu la artikolo [[bapto]] nun estas bona? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 18:19, 21 jun. 2026 (UTC)

Iam estis artikolo en [[Keskisuomalainen]] pri tio, ĉu oni devus malebligi al la retkomputiloj de lernejoj aliron al malkonvenaj retpaĝoj, kiuj estas identigitaj laŭ certaj vortoj. Sed tie leviĝis la demando: kio okazus, se iu lernanto volus per Interreto legi la verkojn de la franca poeto Saint-John Perse (en la finna perse signifas &quot;pugo&quot;)? Kio malbona estus en tio?

https://eo.wiktionary.org/wiki/mummonmarkka

https://eo.wikipedia.org/wiki/Den_blomstertid_nu_kommer [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:55, 22 jun. 2026 (UTC)

Mi demandis unu finnan virinon, ĉu ŝi kredas, ke Johannes Virolainen aŭdis la vortludon vihannes jorolainen. Ŝi respondis, ke certe li aŭdis ĝin kaj eĉ do multajn fojojn, ke la ludo komencis enuigi lin. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 13:05, 23 jun. 2026 (UTC)

== Oittinen ==

Lian politikan karieron finigis liaj opinioj pri la sveda kaj la religio en la moderna bazlernejo. Li volis, ke la sveda ne estu deviga. Li iris al disputoj kontraŭ la lingvonaciisma Sveda Popola Partio kaj Johannes Virolainen, kiuj absolute ne akceptis tian, ke ekzistus naŭjara bazlernejo, kie la sveda ne estus deviga (Virolainen havis diversaj argumentoj ol la menciita partio). En la plano de Oittinen estis tia problemo, ke iri al la trijara mezlernejo, lukio, oni devus scii la svedan kaj tial la bazlernejanoj devus jarojn pre la fino de bazlernejo decidi, cxu ili provos iri mezlernejen. Oittinen, ateisto, ne volis al la moderna naŭjara bazlernejo konfesireligian instruon. Li iris do al disputoj krome kontraŭ iuj konservativaj-kristanaj (ekzemple lestadianaj) politikistoj kiel Armas Leinonen, kaj ankaŭ tio estis parta kialo de tio, ke Oittinen perdis siajn eblojn pintopolitike bone sukcesi. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 09:46, 24 jun. 2026 (UTC)

:Laux mia patro mi pravas en tio, ke ankaux opinioj pri la bazlerneja religio efikis al pozicio de Oittinen. Laŭ li tempo el tiu tempo pasis jam do longe, ke en mia generacio normale oni ne scias pri Oittinen, se ne studis edukadon sed mi scias kaj mi neoficiale studis la edukadon.

Mia patro rakontis, ke li estis ĉe la ''[[Suviseurat]]'', Someraj Kunvenoj en 1968, kaj la necesejaj kondiĉoj estis tiel teruraj, ke li ne estis nefekanta dum tri tagoj. Mi diris, ke verŝajne ne multaj kuracistoj rekomendus ion tian. Nu, certe neniu. Mi rakontis, ke mi aŭdis, ke ĝuste dum la Someraj Kunvenoj de 1968 oni faris decidon absolute malpermesantan televidon. Li diris, ke interese, ĝuste en 1968 la televidilo estis translokita al la supra etaĝo de la memstara domo (kiel kompromiso pro tio, ke parto de la familianoj estis lestadianoj kaj parto ne).

== Artikolo de la Monato ==
Saluton. Ĉu oni elektis mian proponon pri [[Hispana Enlanda Milito]] por Artikolo de la Monato por tuja julio? Ĉu mi devas fari iun demarŝon? En Hispanio okazos tiun monaton 90a datreveno de la okazintaĵo kaj tiurilate pluraj eventoj. Aparte mi dankas pri unu el viaj artikoloj pri futbalistoj, nome [[Pedro Porro]], ĉar li estas mia samlokano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:52, 24 jun. 2026 (UTC)
:{{re|Kani}} Nedankinde pri [[Pedro Porro]]. Mi nun faris tekstojn pri ĉiuj aktualaj naciteamanoj, kiel videblas en la navigilo sube. Sed dume mi ankaŭ pasetis la paĝon ''[[Copa del Rey]]'', kiu sincere videbligas ĉiujn hispanajn klubojn kiuj ĝis nun ankoraŭ ne havas tekstojn. Sincere dirite mi en mia ĵusa laborado pri futbalo ankaŭ pasis multajn tre konatajn britajn, nederlandajn kaj kelkajn francajn kaj belgajn klubojn, kiuj same ne havas tekstojn, sed se hazarde vi havas iun liberan horon inter pli serioza vikipedimado aŭ inter futbalaj matĉoj, eble vi povus elekti iu(j)n el la ruĝaj ligiloj de la paĝo ''[[Copa del Rey]]'' kaj adopti ĝin/ilin por paĝokreo. Cetere dankon al vi, ke vi trovis miajn preskaŭ forgesitajn tri tekstojn pri litovaj gazetoj kaj levis ilin de ĝermeto al ĝermo... Pri la artikolo de julio: mi [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026|ĵus invitis]] ankoraŭ 1-3 kolegojn eble voĉdoni, kaj fermos la temon antaŭ ĉi-vespere. Ĉu vi tiam povus fari la ankoraŭ mankantan resumon por la titolpaĝo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7ibv600jojrvy13axo8x7d8nln1rw0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hejma kato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106822</id>
    <revision>
      <id>9412608</id>
      <parentid>9306447</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80467" sha1="4ssh0ggdh7a49z05ddfm45mtz8mnqzl" xml:space="preserve">{{Prisupre|ali=Kato|pri=hejmbesto kaj subspecio &quot;Felis silvestris catus&quot;|specio &quot;Felis silvestris&quot;|Sovaĝa kato|apa=Kato (apartigilo)|apb=Katino (apartigilo)}}
{{Taksonomio
|nomo = Kato
|koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}}
|regno2=bestoj
|dosiero = Collage of Six Cats-01.jpg
|dosiero larĝo = 300px
|priskribo de dosiero = Bildoj de katoj
|regno = [[Bestoj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Mamuloj]] ''Mammalia''
|ordo = [[Karnovoroj]] ''Carnivora''
|familio = [[Felisedoj]] ''Felidae''
|genro = [[Feliso]]j ''Felis''
|specio = ''[[Sovaĝa kato|F. silvestris]]''
|subspecio = '''''F.s. catus'''''
|statuso = {{StatusDombesto}}
|trinomo = ''Felis silvestris catus''
|trinomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}
[[Dosiero:Kiel oni hejmigis katojn - Scivolemo.webm|eta|Kiel oni hejmigis katojn - video de la jutuba kanalo [[Scivolemo (projekto)|Scivolemo.]]]]
'''Hejma kato''' ([[latine]] ''Felis silvestris catus'', iam ankaŭ: ''Felis catus''&lt;ref&gt;[http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&amp;search_value=727487 ITIS Standard Report Page: Felis catus domestica]&lt;/ref&gt;) estas jam de inter 3.500 kaj 8.000 jaroj hejma [[bestoj|besto]]. Ĝi estas unu el la plej kutimaj hejmaj bestoj. De siaj antaŭuloj ĝi heredis eminentan aŭd- kaj vidkapablon, kaj [[korpo (biologio)|korpo]]n perfekte akomoditan por ĉasado. Ankoraŭ antaŭ nelonge la [[kato]] estis neforpripensebla parto de ĉiu provinca domo. Sed kun evoluo de [[civilizo]] la provinca medio senĉese malplimultiĝas kaj la kato perdas sian postenon de utila hejma besto. En urboj ĝi fariĝas nebonvenigata problemo pro siaj reprodukta kapablo kaj pro ebla danĝero de kontaĝo de [[toksoplasmozo]] kaj diversaj [[parazito]]j&lt;ref name=&quot;Rochlitz&quot;&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=The Welfare of Cats|familia nomo=Rochlitz|persona nomo=Irene|jaro=2007|serio=&quot;Animal Welfare&quot; series|loko=Berlino|eldoninto=Springer|ISBN=1-4020-6143-9|paĝoj=141–175}}&lt;/ref&gt;. Aliflanke, dank' al relativa nepretendema zorgeco kaj kapablo aldoni al loĝejo emocian varmon de hejmo ĝi estas senĉese tre multe ŝatata hejma besto&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://laptop.deh.gov.au/biodiversity/invasive/publications/pubs/impacts-feral-cats.pdf |titolo=Impact of Feral Cats in Australia |alirdato=2017-08-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150720183723/http://laptop.deh.gov.au/biodiversity/invasive/publications/pubs/impacts-feral-cats.pdf |arkivdato=2015-07-20 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Winters, L, Walter GE [http://www.abcbirds.org/newsandreports/NFWF.pdf IMPACTS of FERAL and FREE-RANGING CATS on Bird Species of Conservation Concern] American Bird Conservancy, 31a de majo 2005. {{wayback|url=http://www.abcbirds.org/newsandreports/NFWF.pdf |date=20150413052640 |df=y }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYT&quot;&gt;{{Cite news
 |url= http://www.nytimes.com/2007/06/29/science/29cat.html
 |title=Study Traces Cat's Ancestry to Middle East
 |last=Wade
 |first=Nicholas
 |date=29a de junio 2007
 |work=New York Times
 |publisher= New York Times Company, NYTC
 |location=New York
 |accessdate=2a de aprilo 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Science Magazine&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Vigne JD, Guilaine J, Debue K, Haye L, Gérard P |title=Early taming of the cat in Cyprus |journal=Science |volume=304 |issue=5668 |page=259 |date=Aprilo 2004  |pmid=15073370 |doi=10.1126/science.1095335|issn = 0036-8075}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;9500 years&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2004/04/0408_040408_oldestpetcat.html|titolo=Oldest Known Pet Cat? 9,500-year-old Burial Found on Cyprus|alirdato=2007-03-06|dato=2004-04-08|verko=National Geographic News|eldoninto=National Geographic Society}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|title = Earliest &quot;Domestic&quot; Cats in China Identified as Leopard Cat (Prionailurus bengalensis)|url = http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0147295|journal = PLoS ONE|date = |pages = e0147295|volume = 11|issue = 1|doi = 10.1371/journal.pone.0147295|first = J.-D.|last = Vigne|first2 = A.|last2 = Evin|first3 = T.|last3 = Cucchi|first4 = L.|last4 = Dai|first5 = C.|last5 = Yu|first6 = S.|last6 = Hu|first7 = N.|last7 = Soulages|first8 = W.|last8 = Wang|first9 = Z.|last9 = Sun|year = 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Were cats domesticated more than once?|url = http://www.sciencemag.org/news/2016/01/were-cats-domesticated-more-once|website = sciencemag.org|access-date = 27 January 2016|last = Grimm|first = David|date = 27a de januaro 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last1=Thompson|first1=Andrea|title=What's the Most Popular Pet?|url=http://www.livescience.com/32415-whats-the-most-popular-pet.html|website=LiveScience|accessdate=15a de decembro 2015}}&lt;/ref&gt;.

== Aldomigado de kato ==
[[Dosiero:Wild-domestic-hybrid cat skulls.png|eta|Kranioj de arbara kato (supre maldekstre), hejmkato (supre dekstre), kaj hibrido inter ambaŭ (supre centre).]]
[[Dosiero:Wildkatze 002.jpg|eta|Arbara kato.]]
[[Dosiero:AfricanWildCat.jpg|eta|Helkolora kato.]]
[[Dosiero:Bastet-E 2533-IMG 0630-gradient.jpg|eta|Diino [[Bastet]].]]
[[Dosiero:Mao I 001.jpg|eta|Katino kun katidoj en ĝardeno ([[Ĉinio]], el la [[12-a jarcento]]).]]

=== Antaŭuloj de katoj ===
La [[Familio (Biologio)|familio]] de [[felisedoj]] apartenas al [[mamuloj]]. La unuaj mamuloj evoluis el [[reptilioj]] antaŭ proksimume 200 milionoj da jaroj. Kiam [[dinosaŭroj]] estis [[formortinta]]j antaŭ proksimume 65 milionoj da jaroj, la mamuloj komencis akiri dominan postenon, kiun ili konservis ĝis hodiaŭ. Evoluis kelke da [[karnomanĝuloj]], al kiu apartenas ankaŭ [[genro (Biologio)|genro]] de ''Miacis''. Tio estis rabobestoj, kies grandeco estis proksimuma de [[mustelo]] al [[lupo]]. En periodo de [[terciaro]], do antaŭ 60 – 35 milionoj da jaroj unuopuloj el la genro ''Miacis'' disvastiĝis el [[Norda Ameriko]] tra [[Beringa Markolo]] ĝis la tuta [[Eŭropo]] kaj [[Azio]]. Iom post iom evoluis el ili antaŭuloj de hodiaŭaj [[karnomanĝuloj|karnovoraj genroj]], inkluzive de katoj. La unuaj felisedoj aperis en [[eoceno]] antaŭ proksimume 40 milionoj da jaroj. Diference de aliaj specioj la felisedoj evoluis rapide kaj jam en plua periodo, en [[oligoceno]], ili estis similaj al hodiaŭaj katoj.

Hodiaŭ ni distingas tri speciojn de katoj: ''Panthera'', ''Felis'' kaj ''Acinonyx''. ''Panthera'' estas katoj grandaj kaj ili havas sur la suba parto de lango malgrandan ansan cervikon, kiu libere moviĝas kaj ebligas al la kato dank’ al ĝi elbuŝigi fortajn sonojn. ''Felis'' estas katoj malgrandaj, ili havas firman ansan cervikon, ili do ne povas elbuŝigi fortajn sonojn. En genron de ''Acinonyx'' apartenas sole [[gepardo]], ĉar ĝi havas ungegojn, kiujn ĝi ne povas tute entirigi.

=== Kunvivo de kato kun homo ===
==== Kiel el sovaĝa rabobesto fariĝis hejma kato ====
La plej malnovaj konataj pruvoj pri interrilato inter [[homo]] kaj kato devenas el periodo antaŭ 4500 jaroj. La [[aldomigo]] okazis en la valo de [[Nilo]] en [[Egipta civilizo|Egiptio]]. Temas pri [[bildo]]j de katoj pentritaj sur muroj de [[kripto]]j, [[statuo|statuetoj]] de katoj kaj [[mumiigo|mumiigitaj]] katoj. Diference de plimulto de ceteraj hejmaj bestoj la kato verŝajne elektis homon kaj ne male. [[Homo]]j nome allogis [[muso]]jn kaj [[rato]]jn pro sia deponado de nutraĵoj kaj la katoj vivtenas sin ĝuste per tiuj ĉi [[ronĝuloj]].

Tiuj ĉi katoj apartenis al la specio de [[afrika sovaĝa kato|afrika kato]] (latine ''Felis silvestris lybica'') kaj ili fariĝis antaŭuloj de hodiaŭaj hejmaj rasoj. Tio estas kato vivanta en [[stepo]]j de [[Afriko]] kaj [[Arabio]]. Ĝi havas grandajn [[orelo]]jn, ĝi estas svelta kaj longkrura. Estas verŝajne, ke sovaĝa kato ne estis unusola antaŭulo de hodiaŭaj katoj.

[[Aldomigo|Aldomigitaj]] estis ankaŭ evidente [[sovaĝa eŭropa kato|arbaraj katoj]] (''Felis silvestris silvestris'') kaj [[sovaĝa stepa kato|stepaj katoj]] (''Felis silvestris ornata''). Hejmlando de la kato arbara estas [[Eŭropo]], [[Malgrand-Azio]] kaj [[Irano]]. Tio estas relative grandega kato kun mallongaj oreloj kaj dika, bone hararhava [[vosto]]. La stepa kato denove devenas el [[Malgrand-Azio|antaŭa]] kaj [[Mez-Azio]] kaj ĝi estas pli dika ol la afrika kato.

==== Antikvo ====
La [[Egipta civilizo|antikvaj egiptanoj]] adoris kaj estimis ilin kiel [[dio|diaron]]. Ili kredis, ke ili havas influon ŝirmi homon antaŭ ĉio malbona. Ĉeesto de la kato en hejmo signifis en la antikva Egiptio benon, bonan sanon por ĉiuj kaj longan vivon. Kiam en ilia domo mortis kato, domloĝantoj razis sian brovon malĝojante post ĝi. La plej sanktaj egiptaj katoj estis [[nigra]]j, ili gardis [[templo]]jn al [[pastro]]j kaj al [[dio]]j. Ties mortigon oni punis per [[morto]]. Trovejoj de balzamitaj kataj korpoj kaj kataj amuletoj en [[kripto]]j de regintoj (ekz. ĉe [[faraono]] [[Tutanĥamono]] aŭ [[Ramseso la 2-a]]) estas pruvo de preskaŭ kulta adorado de katoj en Egiptio. La katoj havis propran [[diino]]n – [[Bastet]], kiu estis krom alia ankaŭ diino de la eliranta suno, Luno, fekundeco, malavareco, [[sekso|sekseco]], [[danco]] ktp. Egiptoj bildigis ĝin kiel malgrandan katon kun maldekstra kapo aŭ kiel virinan korpon kun kata kapo priskribante al ĝi kelkajn katajn ecojn – sed tio venis nur kun evoluo, ties devena funkcio estis ŝirmo de menenfera sepultejo. Egiptoj adoris ĝin jam ekde la plej malnovaj epokoj. En la jaro 500 antaŭ Kristo la kata kulto atingis sian zeniton.

Tiutempe [[Antikva Grekio|grekoj]] kaj [[Romio|romanoj]] konsideris katon kiel aparta hejma besto kaj por kaptado de musoj ili preferis [[mustelo]]jn (latine ''[[Furo|Mustela putorius furo]]''). Pli malfrue la greka [[diino]] [[Artemisa]], romia diino [[Diana]] kaj [[Skandinavio|skandinava]] diino [[Freja]] ricevis certan similecon kun la kato. Ili estis patroninoj de fekundeco kaj nasko, kiam la katoj tiel zorgeme zorgas pri siaj idoj. Por kapableco de la kato ŝanĝi la formon de [[pupilo]]j oni alskribis al la diinoj ankaŭ patronecon super lunaj fazoj.

Validis severa malpermeso eksporti la katojn el Egiptio. [[Fenicio|Feniciaj]] maristoj tial [[kontrabando|kontrabandis]] la katojn en [[Italio]]n, [[Gaŭlio]]n kaj [[Britio]]n. Sed en Eŭropon, precipe en [[Grekio]]n la aldomigitaj katoj pli signife venis tra komercvojoj el [[Okcidenta Azio]]. La unuaj pruvoj pri disvastigo de la katoj en Eŭropo oni trovas sur vazoj el la 5-a kaj 4-a jarcentoj antaŭ Kristo. Pri pli ampleksa disvastigo de la katoj tra Eŭropo ekzorgis denove fenicianoj dum granda transloĝiĝo de la nacioj, kiam la katoj venis sur romiaj batalŝipoj ĝis Mez-Eŭropo. Surprizon inter felinologia publiko faris arkeologiaj trovaĵoj el ĉirkaŭaĵo de [[Amsterdamo]], kie oni trovis korprestaĵojn el proksimume el la jaro 2000 a. K.

[[Ĉinio]]n kaj de tie pli malfrue ankaŭ [[Japanio]]n la katoj venis el [[Barato]]. La katoj estis en tiuj ĉi regionoj gravaj partoj de religiaj ceremonioj kaj en Ĉinio ilia tasko estis ŝirmi valorajn [[kokono]]jn de [[silkoraŭpo]] kaj en temploj denove malnovajn manuskriptojn antaŭ [[rato]]j kaj [[muso]]j. Ĉinoj kredis, ke nur homo kaj kato havas animon. La kato alportis al ĉinoj longan vivon kaj feliĉon, ĝi estis simbolo de feliĉaj, riĉaj homoj. Sed kun pereo de la malnova ĉina kulturo perdis sian postenon kaj ili fariĝis bestoj destinitaj sur paton.

==== Mezepoko ====
La katoj venis en Eŭropon ĉirkaŭ la jaro 500 a.K. Unue ili navigaciis sur feniciaj komercŝipoj el Egiptio ĝis Grekio kaj pli malfrue ĝis Italio. Dum regado de romia imperiestro [[Aŭgusto Cezaro|Aŭgusto]] [[Sirio|siriaj]] [[monaĥo]]j alportis kelke da katoj ankaŭ en [[Romio|Romon]], kie ili fariĝis ornamo de salonoj de riĉaj homoj. Sed baldaŭ romianoj malkovris kapablecon de la katoj ĉasi musojn kaj romiaj legianoj do kunprenis ilin en militiroj norden. Kaj tiel ankaŭ katoj konkeris komune kun romianoj [[Anglio]]n. La katoj akiris grandan ŝatatecon ĉe [[Skotlando|skotoj]]. En la [[10-a jarcento]] la katoj estis indaj je posedaĵo kaj ili estis tiom valoraj, ke en la jaro [[936]] estis eldonita malpermeso mortigi ilin (puno pro mortigo de kato dependis de ties aĝo kaj prezo). Ili vivis en [[burgo]]j kaj ŝirmis grenejojn kontraŭ ronĝuloj. En [[Anglio]], [[Skotlando]], [[Irlando]] kaj [[Kimrio]] la kato ĝis hodiaŭ alportas feliĉon. Similan pripensadon havis ankaŭ [[ĝermanoj]], kies diino Freya, edzino de dio de suno Balduro, havis veturilon tirita per katoj. Sed akceptinte [[kristanismo]]n en la [[4-a jarcento]] la dioj devis rezigni kaj kun ili ankaŭ la katoj. Pri Freya oni forgesis rapide, sed la katoj dank‘ al siaj ĉasistaj kapablecoj trovis ankoraŭ por kelke da jarcentoj sian validigon. Sed ĉiuj iliaj bonaj faroj fine en periodo de malhela [[mezepoko]] venĝis al ili.

===== La kato kaj sorĉado =====
[[Dosiero:Black Cat (7983739954).jpg|eta|En kelkaj kulturoj la nigraj katoj estas ligitaj al malbona sorto; plej malbone en [[mezepoka Eŭropo]] al sorĉistinoj kaj eĉ al diablo mem.]]
Ĉio, kion oni admiris en la katoj (elastaj movoj, individualeco, sopiron pri libereco) fariĝis al ili en la malfrua [[mezepoko]] fatala. La mezepoka [[inkvizicio]] proklamis la katojn kiel obseditaj per malbonaj spiritoj, ĉar ili havas en la okuloj [[infero|gehenan]] fajron, per kiu ĝi estas kunigita kun [[diablo]]. La kato estis oficiale proklamita kiel aliancano de [[sorĉistino]]j kaj rekta partoprenanto de [[nigra magio]]. Oni komencis timi la katojn kaj oni brulmortigis ilin komune kun iliaj posedantinoj. Oni nome kredis, ke la dudekjara kato ŝanĝiĝos en sorĉistinon kaj la centjara sorĉistino denove en la katon. Dum sorĉistina sabato onidire sorĉistinoj rajdis sur grandegaj katoj. En la tago de festotago de sankta Johano la inkvizicio aranĝis grandiozajn spektaklojn, kie ili dumvive brulmortigadis la katojn, precipe la nigrajn antaŭ pordegoj de [[preĝejo]]j. [[Papo]] [[Gregorio la 9-a]] proklamis, ke nur ekleziaj apostatoj bredas la nigrajn katojn kaj li markis ilin kiel &quot;kreituloj de diablo&quot;.

Malgraŭ tio precipe en malriĉaj tavoloj, sed ankaŭ ĉe nobelaro kaj pastraro estis troveblaj ŝatantoj de katoj. Popolmedicino alskribis al la kato kuracigajn efikojn kaj preskaŭ ĉian kataĵon oni uzis por kuracado de diversaj malsanoj.

===== La kato en la Novaj Mondoj =====
Spite al la persekutado de katoj en la kulmina mezepoko maristoj uzis la katojn por ĉasado de musoj en siaj [[ŝipo]]j, por ke ili tiel ŝirmu siajn rezervojn de [[nutraĵo]] kontraŭ ronĝuloj. Tiel la katoj iom post iom aldomiĝis ankaŭ en [[Nordameriko]], [[Aŭstralio]] kaj sur [[Nov-Zelando]]. En [[Ameriko]]n onidire alveturis ĝin [[Kristoforo Kolumbo]] mem. La skribdokumento pri trovo de la katoj en Ameriko devenas el la jaro [[1626]]. En malgrandaj insuloj ĉefe de [[Hinda Oceano]] kaj de [[Oceanio]], katoj iĝis [[plago]] nenecese alportitaj de maristoj. Pro sia ĉaskapabloj ili formortis multajn speciojn kiuj antaŭe ne havis predantojn. Fakte la sinsekvo okazis tiel: ratoj estis alportitaj nevolonte, kaj poste maristoj alportis volonte katojn por finigi ratojn, sed ambaŭ mamuloj okazigis katastrofan rezulton al la [[ekologio]] kaj al [[formorto]] de endanĝerigitaj specioj.

==== Novepoko ====
[[Dosiero:Kata vizaĝo.jpg|eta|maldekstre|Kata vizaĝo.]]
Kun veno de la novepoko la situacio turniĝis. En periodo de baroko la katoj fariĝis ornamoj de salonoj. Sed iom post iom ĝi fariĝis tro &quot;ordinara&quot; kaj oni komencis kun ties kultivado. En la [[17-a jarcento]] en Eŭropon venis informo pri la kultivitaj katoj bredataj en nordorienta persa provinco [[Ĥorasano]]. De komence ĉiuj longharaj katoj estis nomataj [[ankara]]j laŭ ĉefurbo de [[Turkio]].

En la [[20-a jarcento]] la kato fariĝis interesa por [[medicino]] kaj sciencistoj esploris ĝin el diversaj aspektoj ([[fiziologio]], [[psikologio]], [[genetiko]]). En la [[1960-aj jaroj]] okazis [[etologio|etologia]] esplorado kiel pri sovaĝaj tiel pri hejmaj katoj. Ekde la [[1990-aj jaroj]] la kato apartenas inter la plej disvastigitaj hejmbestoj en la mondo. Sed subinflue de la historia evoluo homoj en multaj landoj havas disunuiĝintan rilaton al la katoj. Multe da homoj estas ekzemple konvinkitaj, ke se nigra kato transkuros antaŭ ili la vojon, tio alportos al ili malfeliĉon.

Sistema bredado de katoj ekzistas en Eŭropo de proksimume 150 jaroj. La unua ekspozicio de katoj en la mondo okazis en [[Londono]] en la jaro [[1871]]. Estis en ĝi videblaj ankaŭ kelkaj siamaj katoj, kiuj estis tiutempe alveturigitaj en Eŭropon. Bredantoj kaj ŝatantoj de katoj komencis unuiĝi en diversajn societojn, por ke ili interŝanĝu spertojn, aranĝu ekspoziciojn, eldonu genealogiojn, registru raslibrojn kaj destinu signojn de la [[raso]]j. Hodiaŭ ekzistas la tuta vico de organizaĵoj de bredantoj de katoj. En Eŭropo estas la plej konata [[Internacia felinologia federacio|FIFe]] (''Fédération Internationale Féline'').

== Anatomio de kato ==
La hejma kato apartenas per sia [[zoologio|zoologia]] envicigo inter malgrandajn [[felisedo]]jn. Ĝi havas plilongigitan korpon, sur proporcie malaltaj [[kruro]]j, kun mallonga [[kolo]] kaj larĝa, proporcie mallonga [[kapo]], mezlonga [[vosto]] kaj mallonga, rekta kaj aliga [[haro|hararo]]. Ĉe la kultivitaj rasoj de la katoj estas poste intence kultivitaj kelkaj diferencaj korpformoj kaj signoj.

La kato estas predanto. Ties korpo estas akomodiĝinta por ĉasado. La perfekte evoluiĝintaj [[senso|sensaj]] [[organo]]j ebligas al ĝi registri ĉasaĵon je pli granda distanco kaj lerte kapti ĝin. La korpo de la kato estas plena de forto, eleganta kaj ĝi kapablas evoluigi grandan rapidecon kaj alte salti. Ĝi havas akrajn [[dento]]jn kaj [[ungo|ungegojn]], la kaptitan ĉasakiraĵon ĝi kapablas rapide mortigi.

=== Skeleto kaj dentaro ===
[[Dosiero:Skeleto de kato.jpg|eta|250ra|Skeleto de kato.]]
Pri la fleksebleco, rapideco kaj moviĝemo de la kato zorgas 244 [[osto]]j kaj 512 [[muskolo]]j. La [[spino]]n kreas 7 [[kolo|kolaj]], 13 [[torako|torakaj]], 7 [[lumbo|lumbaj]] [[vertebro]]j, la sakra osto (3 vertebroj kunkreskitaj) kaj 20 ĝis 26 vertebroj de la [[vosto]]. Ĉe la senvostaj katoj la vertebroj de la vosto mankas aŭ estas evoluintaj sole la unuaj kvar. La vertebroj de la spino estas kunigitaj tiel, ke la kato fakte kapablas fleksiĝi preskaŭ je 180 gradoj.

Sur la torak-kruroj la kato havas po kvin kaj sur la [[Kokcigo|pelvaj]] po kvar entiriĝeblajn ungegojn. La kato surtretas sur la subajn areojn de la [[fingro]]j, kiuj havas elastajn kusenetojn. Tiuj ebligas al la kato elegantan kaj ĉefe silentan iradon. La katoj akrigas la ungegojn sur la antaŭaj piedoj per regula gratado, ĉefe je lignaj objektoj, en la naturo tio estas [[arbo]]j. La ungegojn sur la malantaŭaj piedoj la kato mallongigas per mordado.

La [[skeleto]] de la kato konsistas el ostoj de la [[kranio]], la spino, la [[ripo]]j kun la [[sternumo]] kaj el la ostoj de la ekstremaĵoj. Ĝi fakte indikas la formon de la korpo de la besto ŝirmante la internajn, por la vivo gravajn organojn kontraŭ eksteraj influoj. Ties konsisto ebligas al la [[muskolo]]j kaj al la ligamentoj ekonomie eluzi la forton je la movo. La levilsimila konsisto de la pelvaj ekstremaĵoj kaj la fortaj dorsaj muskoloj donas al la kato eblecon tuj evoluigi rapidecon aŭ salton. Sed tiu ĉi rapideco estas mallongtempa, pli longe daŭranta alta faro ne estas por la kato fiziologie ebla.

La kranio de la kato estas mezlonga, kun bone evoluinta cerbejo kaj forta [[mandiblo]]. En la [[makzelo]] la kato havas 16 kaj en la mandiblo 14 daŭrajn [[dento]]jn. Regula kunmordo estas tenajla, tio signifas, ke tranĉareoj de incizivoj de la mandiblo tuŝas sin je tranĉareoj de [[incizivo]]j de la makzelo, samkiel pecoj de [[tenajlo]]. Dum ŝovado de reguleco de kunmordo ĉe kultivitaj rasoj de la katoj la tolero estas permesita en la kunmordo de la incizivoj ĝis 2&amp;nbsp;mm. Se distanco de la tranĉareoj de la incizivoj estas pli granda ol 2&amp;nbsp;mm kaj la incizivoj de la mandiblo estas antaŭ la incizivoj de la makzelo, oni markas tion kiel antaŭmordo kaj male tio estas submordo. Ambaŭ tiuj statoj estas difekto, kiu povas esti herede kondiĉa kaj en la bredado ĝi estas nepostulata.

La dentaro el la [[laktodento]]j de la kato havas 26 dentojn. La katidoj naskiĝas sendentaj kaj iliaj laktodentoj tratranĉas sin en la aĝo de 10 ĝis 30 tagoj. Interŝanĝo de la laktodentoj por la dentoj daŭraj komenciĝas post la tria monato kaj finiĝas proksimume en la sesa monato. La daŭra dentaro de la kato havas 30 dentojn.

=== Sensorganoj ===
[[Dosiero:Whiskers on cat paw.jpg|eta|200ra|Palpaj akceptiloj sur la piedoj.]]
[[Dosiero:Kot Leni.jpg|eta|200ra|La kata flarsento estas pli evoluiĝinta ol la flarsento de homo.]]
La [[sensorgano]]j estas komplika aparataro, kiu servas al reguliga sistemo de la [[organismo]]. La sensorganoj akceptas iniciatojn el la ekstera medio kaj en formo de nervaj iniciatoj ili transdonas ilin en la [[cerbo]]n kaj la [[mjelo]]n, kiuj prilaboras ilin. Laŭ speco kaj intenseco de la iniciato la organismo reagas. La plej bone evoluiĝinta senso de la hejma kato estas sendube [[vidkapablo]], kiel la plejmalmulte evoluiĝinta sensorgano oni konsideras ĝian [[gusto|gustkapablon]].

==== Vidkapablo ====
[[Dosiero:Ojo de gata trim.jpg|eta|maldekstre|La [[iriso]] karaktera de katoj durante la ekspono al la taga [[lumo]]. En la malsupra maldekstro videblas parto de la [[niktito]].]]
La [[okulo]] de kato havas tre similan konsiston kiel la homa okulo. Sed diference de la homo la kata okulo havas kelke da gravaj modifaĵoj, kiuj ebligas al la kato percepti objektojn alie ol al homoj. Ĝi ekzemple ne povas movi per la okuloj tiel kiel la homo (vidkampo de la kato estas proksimume 205 gradoj, dume ĉe homo tio estas preskaŭ 220 gradoj). Sed diference de tio ĝi havas pli konkavan korneon ol homo, kio rebrilas de kvalito de vidado kaj ĝi ankaŭ pli kapablas turni la kapon. Oni tradicias, ke la kato vidas same bone dumtage samkiel dumnokte. Sed tio ne estas vero. En absoluta mallumo ĝi vidas neniel pli bone ol homo, sed ĝi kapablas tre bone vidi ankaŭ dum duonlumo. Ĝi estas dankema por tio al specialaj ĉeloj troviĝantaj sur la angia tavolo malantaŭ la [[retino]] (la t.n. ''tapetum lucidum''), kiuj estas kapablaj rebrili eĉ minimuman kvanton de lumo. Tiu ĉi eco de la kata okulo montriĝas per ties karakteriza [[ora]] aŭ [[verda]] brilado en mallumo. Plua kaŭzo, kial la kato vidas eminente, estas kapablo de la [[pupilo]] karakterize ŝanĝi sian grandecon. Dum intensiva lumo la pupilo havas kravaĵsimilan formon kaj dum duonlumo la pupilo kovras preskaŭ la tutan areon de la [[iriso]]. Tio ebligas maksimuman eniron de lumradioj en la okulon. La kato havas diference de la homo ankaŭ la t.n. trian [[palpebro]]n, kiu humidigas la okulon kaj la kato ne devas senĉese palpebrumi.

==== Aŭdkapablo ====
La aŭdkapablo estas post la vidkapablo plua bone evoluiĝinta kata senso. La [[orelo]] konsistas el la ekstera orelo, la ekstera sondukto, la meza orelo kun aŭdaj ostetoj kaj el la interna orelo, en kiu estas metita ankaŭ statokinetika akceptilo (vidu Senson por ekvilibro). La movon de la ekstera orelo sekurigas 27 diversaj muskoloj kaj la kato tiel povas turni la orelon direkte al fonto de la [[sono]] sen tio, por ke ĝi devu turni la kapon. La kato aŭdas sonojn ekde 30 ĝis 45 [[herco|kHz]], kelkaj fontoj indikas eĉ 65&amp;nbsp;kHz. La diferenco inter la kata kaj la homa oreloj estas rimarkebla precipe dum pli altaj [[tono]]j: la homo ekaŭdos maksimume tonon kun frekvenco 20&amp;nbsp;kHz. Sed la blankaj katoj kun bluaj okuloj estadas ofte surdaj. Kulpaj estas genaj antaŭdisponoj, kiuj aperas en kombino de la blanka hararo kun bluaj okuloj.

==== Palpkapablo ====
[[Dosiero:Kittyply edit1.jpg|eta|La [[lipharo]]j de kato estas tre sensivaj al tuŝsento.]]
La palpkapablo estas ĉe la kato alte evoluiĝinta senso. Perigas ĝin akceptiloj metitaj en profunda tavolo de [[haŭto]]. Plej multe da akceptiloj troviĝas en la [[piedo]]j, kiujn la kato uzas por pripalpi nekonatajn objektojn. La kataj akceptiloj por varmo eltenos pli altan temperaturon ol akceptiloj de la homo. Gravaj palporganoj de la kato estas palpviloj, populare nomataj [[lipharo]]j. Ili troviĝas ne nur sur la vizaĝo de la kato, sed ankaŭ sur la antaŭaj piedoj. Tiuj ĉi viloj estas ekipitaj per sentemaj nervoj. Ili estas sentemaj ne nur je tuŝo, sed ankaŭ je vibradoj aŭ eĉ je ŝanĝoj en [[atmosfera premo|premo de aero]] kaj ŝanĝoj de temperaturo. La kato estas dankema al ili ankaŭ por ĝis nun neklarigita kapablo prognozi [[tertremo]]n, eksplodon de [[vulkano]] aŭ [[tornado]]n.

==== Flarsento ====
Ĉasante la kato ne fidas al la flarsento en tia mezuro kiel [[hundo]], sed per siaj 200 milionoj da flarsentaj akceptiloj troviĝantaj sur flarsenta mukozo ĝi havas multe pli bone evoluiĝintan flarsenton ol la averaĝa homo. Tiu ĉi senso havas ankaŭ gravan signifon en socia sfero de la kata konduto. La unua proksima kontakto inter du katoj estas reciproka priflarado. Sur flankoj de la [[kapo]], sur la [[mentono]], la [[lipo]]j kaj la [[vosto]] la kato havas odorglandojn. Per frotiĝado je objektoj, kreskaĵoj, arboj ĝi markas sian teritorion. La homo ne sentas tiujn ĉi odorspurojn, diference de la odorspuroj, kiujn postlasas virkato helpe de siaj anusglandoj. Krom la flarado la kato kapablas snufi. La snufado estas percepto rilatanta al la flarsento kaj gustosenso. Ĝi havas signifon por nutraĵaj kaj seksaj perceptoj. Tiun ĉi percepton la kato povas uzi dank‘ al la t.n. [[organo de Jacobson]]. La snufanta kato aspektas strange – ĝi havas la malfermitan buŝegon kaj la lipojn kuntiriĝintaj malantaŭen. Plej ofte eblas la snufantan katon observi dum [[oestro]]. La plej agrablan bonodoron por la katoj eldonas kreskaĵo nomata [[katario]] (''Nepeta cataria''). Ĝi enhavas [[oleo]]n, kiu estas perkemie parenca kun materio, enhavita en maskla [[urino]] kaj tial ĝi allogas virkatojn, kiuj ĝojkuŝas en la kreskaĵo entiriĝante kvazaŭ en [[ekstazo]]. Por virkatoj havas similan efikon [[valeriano]].

==== Senso por ekvilibro ====
[[Dosiero:Petunia cat.jpg|eta|250ra|Kato sur arbo.]]
La katoj havas pli grandan senson por ekvilibro ol la homoj, ĉar ili estas kapablaj pli rapide prilabori venantajn impulsojn kaj ekreagi. Por konservi la ekvilibron la kato uzas '''voston''', kiu servas al ĝi simile kiel al la homo iranta sur ŝnurego ties bastono. La kato havas en la orelo la t.n. '''statokinetikan akceptilon''', kiu donas al la cerbo informojn pri la pozicio de la korpo de la kato. Tial la kato kapablas falante el alteco en plimulto da okazoj ĝisfali sur ĉiujn kvar piedojn. Tiun ĉi senson havas evoluiĝinta jam novnaskitaj katidoj. Sed ĉar por plena eluzo de la organo la kato bezonas la vidkapablon, la bezonataj refleksoj plene evoluos nur post la malfermo de la okuloj.

==== Gustosenso ====
Gustosenso estas onidire plej malforte evoluiĝinta senso de la kato. Sed plimulto da bredantoj de katoj argumentus per tiu ĉi opinio, ĉar la kato havas ofte tre elekteman [[lango|langeton]] kaj ĝi distingas sian ŝatatan manĝaĵon. Oni diras, ke la kato ne havas akceptilojn por dolĉa gusto kaj tial ĝi ne kapablas percepti ĝin.

=== Internaj organoj ===
[[Dosiero:Scheme cat anatomy.svg|eta|maldekstra|300ra|lang=eo|Internaj organoj de kato.]]

==== Spirorganoj ====
La spirorganoj de la kato servas ne nur por [[spirado]], sed ankaŭ kiel grava '''termoreguliga aparato'''. Spirante la kato, la [[sango]] fluanta en [[angio]]j de la spirorganoj malvarmiĝas. La kato en ĉambro havas frekvencon de spirado de 30 ĝis 50 enspiroj dum minuto. Dum peno, varmo kaj [[malsano]] la frekvenco plialtiĝas.

==== Sangocirkula sistemo ====
La [[koro]] de la kato estas kvarkamera kaj ties frekvenco de la pulso moviĝas inter 100 kaj 140 pulsoj dum minuto. La sango de la kato havas kompare kun la homa pli altan koagulecon. Ĝi enhavas pli da ruĝaj korpuskloj kaj blankaj korpuskloj. La [[oksigeno|oksigenigita]] sango fluas tra [[arterio]]j en diversajn partojn de la korpo. La deoksigenigitan sangon kondukas vejnoj reen al la [[koro]]. La sango oksigeniĝas en la [[pulmo]]j. Ĉirkaŭ 15 ĝis 20 % de sanga kapacito la kato bezonas por la oksigenigo de la [[cerbo]]. Okaze, ke la kato devas forkuri, preskaŭ 90 % de sango oksigenigas la internajn organojn kaj la sango destinita por la oksigenigo de la cerbo estas uzita por la oksigenigo de la muskoloj.

==== Digestaj organoj ====
Komence de la '''[[digesta sistemo]]''' estas [[buŝo|buŝego]]. Krom la dentoj en la buŝego troviĝas la muskola [[lango]]. Ties surfaco estas kruda, ĉar troviĝas sur ĝi kvanto da krudaj papiloj, per kiuj nutraĵo estas ŝovata direkte en [[faringo]]n. La lango servas al la kato ankaŭ al purigado de la hararo. Rilate al ties kruda surfaco ĝi funkcias kvazaŭ [[broso]]. La [[digesta sistemo]] de la kato estas akomodiĝinta por digestado de [[viando]] kaj tial [[intesto]] ĉe la kato estas pli mallonga ol ĉe [[ĉiomanĝanto|ĉiovoraj]] animaloj. La [[stomako]] de kato havas formon de litero U kaj en plena stato ĝi estas granda proksimume kiel homa pugno. En la stomako kreiĝas stomakacidoj, kiuj tuj koagulos [[lakto]]n. Tio estas poste por la kato malfacile digestebla, tial estas bone doni al la kato trinkakvon. Digestitaj nutraĵoj ensorbiĝas en la [[maldika intesto]], longa ĉirkaŭ 1 ĝis 1,5 m. En la [[dika intesto]] el restaĵoj de la nutraĵo ensorbiĝas akvo kaj tra [[rektumo]] unufoje ĝis dufoje potage eliminas duonmola [[ekskremento]].

==== Urinaj organoj ====
La [[Urina sistemo|urinajn organojn]] kreas du [[reno]]j, [[urindukto]]j, [[urinveziko]] kaj [[uretro]]. La renoj havas funkcion de filtrila ekipaĵo, tra kiu el la organismo eliĝas malpuraĵoj el [[metabolo]]. La sana kato urinas kutime 2 ĝis 3 foje dum la tago. Kutima kvanto de [[urino]] estas 100 ĝis 200 mililitroj tage. Virkato havas longan kaj mallarĝan uretron, kio iam kaŭzas problemojn dum [[urinado]].

==== Seksaj organoj ====
'''[[Reprodukta sistemo|Seksajn organojn]]''' ĉe virkato kreas [[testiko]]j kaŝitaj en [[skroto]]. Iam aperas difekto, dum kiu unu aŭ ambaŭ testikoj ne malsupreniros dum evoluado el abdomena kavaĵo. Tiu ĉi difekto nomiĝas [[kriptorĥideco]]. Ĝi ne kondukas al sterileco de la virkato, sed temas pri hereda malsano kaj tia virkato devas esti eliminita el bredado.

'''Seksajn organojn''' de katino kreas [[ovario]]j kaŝitaj en abdomena kavaĵo. La kata [[utero]] havas formon de litero Y. Evoluo de [[feto]]j okazas en relative longaj anguloj de la utero.

==== Glandoj kun la interna sekreciado ====
Tiuj ĉi glandoj estas parto de reguliga mekanismo de metabolo, kresko, seksaj funkcioj kaj aliaj korpaj funkcioj de la kato. Ili sekrecias [[hormono]]jn en la sangon. Inter glandojn kun la interna sekreciado estas [[hipofizo]], [[tiroido]], [[surrenaj glandoj]], [[pankreato]], [[ovario]]j kaj [[testiko]]j.

==== Cerbo ====
[[Dosiero:Cat skull.jpg|eta|Katkranio.]]
La kata [[cerbo]] pezas ĉirkaŭ 26 ĝis 32 [[gramo|g]] kaj ĝi kreas proksimume 1% de la pezo de la kato. La '''frunta lobo''' direktas movaparaton, la '''parieta lobo''' kaj la '''okcipita lobo''' direktas sensorganojn taksante la akceptitajn informojn el tiuj ĉi organoj. Pri la konduto kaj la memoro respondecas la '''temporalaj loboj'''. La '''cerebelo''' direktas motormoviĝon.

=== Hararo ===
[[Dosiero:Cat November 2010-1a.jpg|eta|maldekstre|Kato de tigreca hararo.]]
La [[haro|hararo]] ŝirmas la katon antaŭ malfavoro de la ekstera medio – ne nur antaŭ malvarmo kaj [[varmo]], sed ankaŭ kontraŭ humideco. La hararo de libere vivantaj katoj estas perfekte akomodiĝinta al la eksteraj kondiĉoj. Somere estas la hararo pli maldensa, vintre tre densa, do ĝi ŝirmas la katon ankaŭ antaŭ [[frosto]]. Tial la katoj en nordiaj landoj kapablas vivi tutjare ekstere. Sufiĉas, se ili havas je dispozicio sekan, postventan trankvilejon.

La hararo de kato konsistas el du specoj de hararo, nome subhararo kaj kovrigaj viloj. La densecon de la hararo destinas medio, en kiu la kato vivas. La katoj vivantaj en loĝejo havas malpli densan hararon ol la katoj vivantaj libere. La funkcieco (ŝirmo kontraŭ la ekstera medio) kaj fajneco de la hararo sekurigas grasaj glandoj, kiuj grasigas ĝin.

Oni distingas 15 bazajn kolorojn de la hararo de katoj. Ekde [[nigra]], tra [[ĉokolado|ĉokolada]], [[blua]], [[lila]], krema, [[ruĝa]], nigra[[Testudkolora kato|testuda]], bluatestuda, [[cinamo|cinama]] ĝis [[blanka]]. La hararo diferencas sin ne nur per [[koloro]]j, sed ankaŭ per desegnaĵoj – marmora, tigra, punkthava. La [[Felo|vilo]] ne bezonas esti unukolora. Ĝi povas esti cirkligita aŭ havi alian koloron sur finaĵo, la koloro povas esti kombinita kun [[arĝento|arĝenta]] aŭ [[ora]].

La hejmaj katoj troviĝas fakte en kiaj ajn koloraj kombinoj. En [[Eŭropo]] oni trovas surstrate plimulte [[griza|grize]] makulajn, unukolorajn aŭ diverse makulajn. En [[Azio]] kaj [[Afriko]] oni trovas pli prefere hejmajn katojn kun siamaj signoj (la blankaj katoj kun signoj sur la ekstremaĵoj, la vizaĝo, la oreloj kaj la vosto en diversaj koloroj).

== Fiziologiaj signoj ==
[[Dosiero:Cat skull maximum gape 80 degrees.jpg|eta|Kranio de hejma kato montrante la dentaron kaj la maksimuman malferman angulon de mandibloj (80 gradoj).]]
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;1&quot; style=&quot;empty-cells:show; margin-bottom:0.5em; background:green;&quot;
|---- bgcolor=&quot;green&quot;
|-
!colspan=2|'''Fiziologiaj signoj'''
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|'''Nomo'''
|'''Valoroj'''
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|Korpa temperaturo || 38-39 celsiusaj gradoj
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|Pulso || 100-120 batoj/minuto
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|Spirfrekvenco || 20-40 enspiroj/minuto
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|Korpa pezo || 2–10&amp;nbsp;kg depende laŭ raso kaj sekso
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|Seksa ciklo || hipooestra preskaŭ hiperoestra, provokita ovulado
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|Longeco de oestro || 3-7 tagoj
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|Maturiĝado || en la 6-a – la 10-a monato de la vivo
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|Longeco de gravedeco || 58-70 tagoj
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|Nombro de idoj || 3-8 katidoj
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|Naska pezo || 80-120 g
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|Nombro de dentoj || laktodentoj 26, permanentaj dentoj 30
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|Volumeno de sango || 60-70 ml/kg de la pezo
|}

La interna korpa temperaturo de la hejma kato estas 38,0 – {{GdC|39,5}} kaj oni mezuras ĝin en la [[rektumo]] per kuracista aŭ veterinara termometro. Katidoj kaj junaj bestoj havas temperaturon prefere pli altan, plenkreskaj kastritoj prefere pli malaltan.

Spirfrekvenco de la sana nelaca kato en trankvilo dum kutima ĉambra temperaturo moviĝas inter 20 kaj 30 spiroj dum minuto.

Nombro de korbatoj estas de la samaj kondiĉoj same kiel ĉe la spirado 110 ĝis 130 batoj dum minuto. Plimulto de katoj sekse plenmaturiĝas en la 7-a ĝis la 9-a monato, sed ĉe kelkaj unuopuloj povas veni seksa plenmaturiĝo jam post la sesa monato, do estas necese de tiu ĉi aĝo bredi la katinojn aparte de virkatoj, por ke okazu nedezirata kopulado. Korpe la katoj plenmaturiĝas multe pli malfrue kaj ĝenerale oni konsideras konvenan tempon por kopulado post la 18-a monato de la aĝo.

=== Multiĝado ===
[[Dosiero:Radiography of a pregnant cat.jpg|maldekstra|eta|[[Radiografio]] de graveda katino de monato kaj duono.]]
[[Dosiero:White Cat Nursing Four Kittens.jpg|eta|270ra|Kato nutranta siajn kvar katidojn.]]
[[Dosiero:macicky.jpg|eta|270ra|5-tagaj katidoj.]]
[[Oestro]] daŭras ĉe la katinoj kutime 7 tagoj, sed ties longeco ĉe unuopaj bestoj estas tre varia kaj ĝi povas moviĝi de 3 ĝis 15 tagoj. Regula oestro de la hejmaj katoj okazas printempe kaj aŭtune, sed ĉe la kultivitaj rasoj de katoj ĝi povas montriĝi en kia ajn jarsezono kaj ripeti post tri semajnoj. La oestro estas akompanata per karakteriza konduto de bestoj. La katino fariĝas maltrankvila, ŝi plilongiĝas, fleksigas la dorson, priviŝas sin je la [[kruro]]j de bredanto, neregule kaj malmulte ŝi voras kaj ŝi klopodas eliri el loĝejo en proksimecon de virkato. Post pli forta kareso sur la dorso plimulto da oestrantaj katoj ekokupos [[kopulacio|kopulacian]] starigon tiel, ke ĝi havas la antaŭajn ekstremaĵojn streĉitaj antaŭen, per la [[torako]] ĝi tuŝas sin je la tero, la fleksigitajn malantaŭajn ekstremaĵojn ĝi havas ŝovitaj sub la ventron kaj la voston kunvolvita supren aŭ flanken. Ankaŭ virkatoj montras en la periodo de la oestro de katinoj plialtigitan maltrankvilon, ili pli fiodoras, ili pli ofte urinas kaj plimulte ili postlasas urinvizitsignojn ankaŭ sur muroj aŭ meblaro en la loĝejo, ĉar ili klopodas marki sian teritorion.

La libere vivataj katoj signalas la oestron per la urino kaj insistema vokado, per kiu ili alvokos plurajn amindumantojn. Simile kiel kato vivanta interne, ankaŭ ekstere vivanta kato viŝas sin je objektoj ruliĝante sur la tero. Kiam la virkato alproksimiĝos al la katino en tiu ĉi fazo, la katino lin per spitado kaj tipa movo de la antaŭaj piedoj forpelos lin. La virkataj amindumantoj ĵetas unu al la alia minacigajn rigardojn elbuŝigante laŭtan kriadon. Ili ĉirkaŭiradas unu la alian per rampemaj movoj kaj ofte ili interbatalas. Tial estas mortofteco de la nekastritaj virkatoj neproporcie pli granda ol ĉe la kastritaj.

Kiam la katino estas preparita por kopulado, ŝi donos signon al la virkato per tio, ke ŝi ekokupos la kopuladstarigon (vidu pli supre), La tuta kopuladagado daŭras nur kelke da sekundoj kaj ĝi finas per perforta forŝovo de la virkato far la katino. La oestranta katino povas kopulacii kun pluraj virkatoj. La oestro finiĝas per gravedeco.

La gravedeco de la katino daŭras proksimume 9 semajnoj kaj laŭ lastaj esploroj ĝi estas indikata kiel normala en intervalo ekde 56 ĝis 68 tagoj, dum kio la eŭropaj hejmaj katinoj havas kutime la gravedecon sur pli malalta limo, la katinoj de la kultivitaj rasoj ĉe valoro ĉirkaŭ 63 ĝis 65 tagoj. La gravedaj katinoj estadas pli trankvilaj kaj ili pli voras. En la dua triono de la gravedeco estas ĉe plimulto de katinoj videbla la pligrandiĝinta ventro kaj plenigado de flankoj. Same laktoglandoj estadas pligrandiĝintaj kaj sangiĝintaj. En la lasta triono de la gravedeco estas, ĉefe ĉe pli granda nombro de idoj, okulfrape pligrandiĝinta la ventra volumeno, la katino pli voras, ŝi estas pli trankvila kaj ŝi pli ripozas. En la abdomena kavaĵo eblas palptrovi utero kun fetoj. En lastaj tagoj antaŭ la nasko poste okazas pli karaktera pligrandiĝo de laktoglandoj, liberiĝo de la pelvo kaj ŝveliĝo de vulvo. Ĉe siamaj katinoj kaj iam ankaŭ ĉe aliaj kultivitaj rasoj, se la graveda katino portas sole unu aŭ du katidojn, eĉ ne en la lasta triono de la gravedeco povas esti la eksteraj ŝanĝoj rimarkeblaj kaj destini de la gravedeco sen rentgena esploro estas iam tre malfacila. La nasko ĉe la libere bredataj hejmaj katinoj okazas proporcie rapide, ĝi estas finita dum 15 ĝis 20 minutoj kaj ne estas bezonata dum ĝi la homa mano. Kutime naskiĝas 4 ĝis 6, sed iam ankaŭ 10 idoj. Ĉe la katinoj de kultivitaj rasoj estas kutime nombro de la idoj pli malalta, la nasko okazas pli longe kaj estas plimulte postulema dum ĝi asistado de bredanto.

=== Evoluo de katidoj post la naskiĝo ===
La katidoj naskiĝas kun hararo, sed blindaj kaj surdaj. Ili pezas proksimume 100 gramojn. Helpe de la palpkapablo kaj flarsenso ili trovos cicon de sia patrino. La unua lakto, kiun la katidoj ektrinkos, estas maldensa, sed plena de antimaterioj kaj imunaj materioj, kiujn enhavas ŝia organismo. La katidoj subtenas produktadon de la [[lakto]] per masaĝado de ĉirkaŭaĵo de la [[cico]]j kaj per ŝpinado. La katidoj kutimas ekŝati unu cicon, al kiu ili revenas. La katidoj trinkas plurfoje dumtage ĝis kiam ili ne ekdormos. La katino masaĝas per la [[lango]] iliajn [[rektumo|rektuman]] kaj generilan aperturojn, per kio ŝi subtenas eliminado de [[urino]] kaj [[ekskremento]], ĉar la katidoj mem ankoraŭ ne kapablas elimini. Dum la unuaj tagoj post la naskiĝo la katino preskaŭ ne malproksimiĝas de la katidoj. Nutraĵo, akvo kaj kata [[necesejo]] tial estus troviĝantaj en ŝia senpera proksimeco.
[[Dosiero:6weeks old kittens.jpg|eta|270ra|6-semajna katido.]]
Dusemajnaj katidoj malfermas la okulojn, ili atenteme aŭskultas disvolvante siajn sensojn. Ili pezas ĉirkaŭ 200 gramoj. En tiu ĉi periodo ili komencas percepti siajn gefratojn kaj la proksiman ĉirkaŭaĵon, en kiu ili troviĝas. Ili lernas moviĝi kaj ekde la tria semajno eblas rimarki la unuajn katajn ludojn, dum kiuj ili lernas kuri, salti, rampi, ĉasi kaj ili ekkonas pli vastan ĉirkaŭaĵon. Fine de monato de la vivo ili pezas ĉirkaŭ 300 gramoj kaj ili komenciĝas purigi sin mem. En tiu ĉi periodo eblas komenci alnutri ilin per firma nutraĵo (se la nasko estas tro granda aŭ ili perdis la patrinon kaj bredanto mem nutras la katidojn). La katidoj estas puremaj bestoj kaj jam en tiu ĉi periodo eblas lernigi ilin iri sur katan necesejon. Periodo inter la kvina ĝis la sepa semajno estas grava por socialigo de la katidoj. La katidoj kreas por si interrilaton al propra specio kaj ankaŭ al specioj, kun kiuj ili interkontaktiĝos en tiu ĉi periodo. La katidoj, kiuj ne havis eblecon interrilati kun homo, evitos al homoj dum la tuta vivo kaj neniam plu estos el ili tiaj karesalpremiĝantaj katoj ol katoj, kiuj havis eblecon de socialigo je homo. En la aĝo de 10 semajnoj la katidoj jam estas pli gardemaj rilate al novaj objektoj kaj ili havas pli evoluiĝintajn karakterojn.

Ekde la dua, en la libera naturo nur ekde la kvara monato, komenciĝas por la katidoj lernojaroj. Ili sekvas la patrinon en ŝia ĉiutaga agado lernante memstare purigi sin, ĉasi ks. En tiu ĉi periodo la katidoj estas tre ludemaj kaj ili surrampos sur ĉio, ili ĉasas moviĝantajn objektojn kaj gefratojn, ili akrigas siajn ungegojn je objektoj (en okazo, ke ili ne havas eblon akrigi la ungegojn sur konvena akrigilo, ili uzos rezervan solvon – meblojn). Ili lernas ankaŭ socian konduton enkadre de la specio. La trimonataj katidoj manĝas jam ekskluzive firman nutraĵon kaj ili ne trinkas patrinan lakton. Ĉirkaŭ la kvina monato permanentaj [[dento]]j anstataŭigas la [[laktodento]]jn. En la sesa monato la katidoj estas sendependaj de la patrino.

=== Seksa maturiĝado ===
[[Dosiero:Katineto 2.jpg|maldekstre|eta|Sesmonata katino.]]
La kato sekse maturiĝas inter la 6-a kaj la 8-a monato de sia vivo. Sed la tutan korpan evoluon finas pli malfrue (ĉirkaŭ unu jaro). Dank‘ al la seksa maturiĝado montriĝos seksaj diferencoj inter virkato kaj katino. La virkato estadas pli granda ol la katino, li havas pli larĝan kolon kaj dank‘ al pli grandaj glandoj ankaŭ pli grandan kapon. La katinoj estadas malpli grandaj kaj pli sveltaj kun kapo en formo de triangulo (sed dependas de raso).

Sed diferencoj inter la virkato kaj la katino estas videblaj en la konduto. La virkato estas teritorie orientita markante sian teritorion per urino kaj frotado je objektoj (arboj, ŝtonoj, arbustoj…). Ili elpelas entrudulojn el la teritorio. Diference de la katinoj ili kutimas vagabondi kaj iam ili pasigas ĉasante kaj serĉante oestrantan katinon kelke da tagoj ekster la hejmo. Reveninte ili serĉas nutraĵon kaj trankvilan lokon por dormi.

El ludoj je batalo ĉe virkatoj fariĝas vera batalo, en kiu [[masklo]] pruvas, ke li estas kapabla mezuri la fortojn kontraŭ alia masklo. Inter la 10-a kaj la 14-a monato la virkato forlasas grupon. Restas sole kastritaj virkatoj, kiuj enviciĝas en funkciantan grupon.

Teritorio de virkato estas proksimume trioble pli granda ol teritorio de katino. La grandeco de la teritorio de la kato dependas de kvanto de nutraĵo, kiu troviĝas en la teritorio. El tiu ĉi vidpunkto katino estas pli konvena hejma dorlotanto ol virkato. Sed katino pli malbone toleras ŝanĝon de medio ol virkato kaj plimulte ŝi ne ŝatas vojaĝi. Sed ludante ŝi ne kutimas esti tiel agresema kiel virkato.

Kun kreskanta aĝo la kato trankviliĝas, ne eldonas tiom da energio, ĝi ludas malpli multe. Katinoj vivantaj en hejmo estas pli karesemaj. La virkato kutimas esti pli nefidema rilate al fremdaj homoj kaj oni tradicias, ke li estas pli karesema.

== Aĝo de kato ==
Oni tradicias, ke rekalkuli la aĝon de la kato je homaj jaroj estas simpla. Sufiĉas onidire obligi jarojn de ĝia restado sur tero per cifero 7. Sed la fakto estas alia. Ritmo de la maturiĝado de kato pasas alie ol ĉe homo. En suba tabelo estas indikita rekalkulo de la proksimuma aĝo de kato je aĝo homa.

{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;1&quot; style=&quot;empty-cells:show; margin-bottom:0.5em; background:green;&quot;
|---- bgcolor=&quot;green&quot;
|-
!colspan=8|'''Rekalkuliga tabelo de jaroj de la kato je jaroj de la homo'''
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot; !width=&quot;100&quot;|'''Kato'''
|bgcolor=&quot;white&quot; !width=&quot;100&quot; |'''Homo'''
|bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot; !width=&quot;100&quot;|'''Kato'''
|bgcolor=&quot;white&quot; !width=&quot;100&quot; |'''Homo'''
|bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot; !width=&quot;100&quot;|'''Kato'''
|bgcolor=&quot;white&quot; !width=&quot;100&quot; |'''Homo'''
|bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot; !width=&quot;100&quot;|'''Kato'''
|bgcolor=&quot;white&quot; !width=&quot;100&quot; |'''Homo'''
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|1 monato || 6 monatoj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|8 monatoj || 16 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|7 jaroj || 45 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|14 jaroj || 72 jaroj
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|2 monatoj || 10 monatoj ||bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|1 jaro || 18 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|8 jaroj || 50 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|15 jaroj || 74 jaroj
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|3 monatoj || 2 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|2 jaroj || 25 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|9 jaroj || 55 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|16 jaroj || 76 jaroj
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|4 monatoj || 5 jaroj ||bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;| 3 jaroj || 30 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|10 jaroj || 60 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|17 jaroj || 78 jaroj
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|5 monatoj || 8 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|4 jaroj || 35 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|11 jaroj || 62 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|18 jaroj || 80 jaroj
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|6 monatoj || 14 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|5 jaroj || 40 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|12 jaroj || 65 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|19 jaroj || 82 jaroj
|-
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|7 monatoj || 15 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|6 jaroj || 43 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|13 jaroj || 68 jaroj || bgcolor=&quot;#F0FFF0&quot;|20 jaroj || 84 jaroj
|}

La katoj vivantaj ekstere mezproksime ĝisvivas 7 ĝis 8 jaroj. Ĉe la katoj bredataj hejme estas mezproksima longeco de la vivo 15 ĝis 20 jaroj. Al la aĝo influas kelke da faktoroj – la sekso de la kato, viva reĝimo, kutimoj ks. Laŭ statistikoj la kastritaj bestoj ĝisvivas pli altan aĝon ol la nekastritaj. Bestoj vivantaj en loĝejoj povas ĝisvivi tre altan aĝon. Inter bredantoj estas konataj okazoj de ekstreme maljunaj katoj.

=== Junaĝo ===
[[Dosiero:Kitten-kasimir-in-hand.jpg|eta|250ra|Tritaga katido.]]
Malgrandaj katidoj evoluas tre rapide. Vere maturiĝinta por la tuta memstariĝo kaj transdono al nova posedanto ili estas en aĝo de 10 ĝis 12 semajnoj. Ekde la naskiĝo ĝis tiu ĉi aĝo fariĝos el la sendefenda novnaskita katido besteto kapabla memstare akcepti ĉiujn specojn de nutraĵo kaj ĝi havas enfiksitajn higienajn kutimojn. Ankaŭ ĝi estas alkutimiĝinta al homo kreinte rilaton al aliaj katoj, eventuale al aliaj bestoj. Ĉirkaŭ la 3-a monato de la aĝo de katido la antaŭe zorgema katino ĉesas zorgi pri la katidoj devigante ilin al memstareco. Sekvas periodo de rapida kresko. La malgranda katido estas scivolema, ĝi rapide lernas. Finkreas kolorigo de la hararo kaj en tiu ĉi periodo povas okazi dumtempa perdo de harmonio de la korpa konstruo de la katido. Ĉirkaŭ la 5-a monato la katido ŝanĝas la dentojn, plimulte neokulfrape kaj sen pli grandaj malfacilaĵoj. La infaneco finas per finigo de la seksa maturiĝo. Ĉe la katino ĝi montros per la unua oestro kaj la virkato komencas marki sian teritorion. Post la ŝtorma periodo de la junaĝo karakterizanta sin per rapida evoluo sekvas produktiva aĝo de la kato, kiu estas el la homa vidpunkto karakteriza per pli malrapida maljuniĝado.

=== Maljunaĝo ===
La katoj komencas malrapide maljuniĝi post la 10-a jaro de la vivo. Se la kato ne suferas pro ia malsano, la maljuneco ekstreme ne montriĝas ĉe ĝi. Pli malfrue komenciĝas aperi problemoj ĉe la dentaro. En pli granda frekvenco aperas [[tartro]], malfortiĝas la vidkapablo, aŭdkapablo kaj flarsenso. La katoj malrapide perdas forton kaj ili pli multe dormetas. La maljunaj katoj estadas sentemaj je ŝanĝo de medio kaj aliaj stresoj.

== Karaktero ==
Priskribi la [[karaktero]]n de kato ne estas facile. Ekzistas la katoj temperamentaj, flegmaj, koleremaj, kuraĝaj kaj ankaŭ timemaj, kapricaj kaj amikemaj. Sed la kato ne estas solula besto kaj ĝi bezonas ligi sociajn interrilatojn kun sia ĉirkaŭaĵo. Ankaŭ inter la katoj ekzistas solulaj unuopuloj, sed la kato estas socia besto, kio estas jam antaŭ longe pruvita. Ĉe la libere vivantaj katoj ekzistas komplika socia strukturo kaj okazas diversspecaj sociaj interagadoj.

=== Socia konduto ===
[[Dosiero:Orangetabbysleeping.jpg|eta|250ra|Katoj pasigas per dormo plimulton de tago.]]
La kato estas individuisto. Ĝi mem decidiĝas, en kies societo ĝi pasigos tempon. Estas malfacile destini ĝiajn limojn aŭ limigi ĝin en io. Diference de la aliaj felisedoj la hejma kato lernis krei socian ligojn kun sia ĉirkaŭaĵo, danke al kelke da jarcentoj de kunvivado kun la homo. La katoj vivantaj duonlibere kreas pli malgrandajn grupojn konsistantajn el parencaj femaloj, iliaj idoj kaj el unu, eventuale du, solaj virkatoj – temas do pri matriarkeco.

La virkatoj, kiam ili atingos la seksan plenmaturiĝon, kutimas malaperi el la socio, sed la katinoj restas en teritorio de sia patrino kaj ili disvastigas la grupon. Ili edukas komune la idojn kaj elpelas entrudulojn, sed ili estas pli toleremaj al plenkreskaj virkatoj, malgraŭ tio ke tiuj estas pli agresemaj kaj pli grandaj. Krom tio ili ne prezentas por la katinoj konkurencon kaj ili estas konvenaj kunuloj por kopulado. La katoj de unu socio dividiĝas je nutraĵo, kiun donos al ili homo, sed ili ĉasas simple solaj. Ili algrimpos sur herbejo, kampo aŭ en arbaro al sia predo kaj saltinte ili ĉasos kaj mortigos ĝin. La plenkreskantaj katoj kutimas ludi kun sia predo (se ili havas alian fonton de nutraĵo).

La katoj estas trankvilaj bestoj, kiuj pasigos per dormo plimulton de tago. Ili moviĝas silente kaj oni multfoje ne scias pri ili. Memkompreneble, ke katidoj estas sovaĝaj kaj ludemaj. Sed superinte la tempon de plenkreskado ili trankviliĝos. La libere vivantaj katoj koncentras sian energion por ĉasado kaj eventualajn batalojn. Sed la kato vivanta en kaptiteco ne havas eblon por ĉasado kaj tiel ĝi devas sian amasigitan energion malŝargi alie – per ludado kun sia posedanto kaj per grimpado sur grimpilo aŭ sur alia konvena loko. Hejma dorlotanto kutime kreos firman kaj teneran interrilaton al sia posedanto.

=== Komunikado ===
[[Dosiero:Satisfied cat.jpg|eta|250ra|Kontenta kato.]]
[[Dosiero:Mougie-1024.jpg|eta|250ra|Miaŭanta kato.]]
[[Dosiero:Black cat yawning.jpg|eta|250ra|Oscedanta kato.]]
La katoj simile kiel la homoj ne komunikas sole helpe de sonoj, sed ankaŭ per starigo de la korpo kaj la vosto aŭ per mimiko aŭ gestoj. Stariĝo de la oreloj aŭ larĝiĝo aŭ mallarĝiĝo de la pupiloj ankaŭ signas la animan humoron de la kato. Neanstataŭigebla komunika rimedo estas ankaŭ odoroj produktitaj de [[glando]]j, kiujn la katoj postlasas sur homoj, kreskaĵoj kaj objektoj per frotado, gratado kaj disŝprucigado de [[urino]].

==== Gestoj kaj mimiko ====
Per la parolo de korpo la katoj esprimas precipe sentojn kiel estas timo, ĝojo kaj agresemo. Ĝenerale la kato klopodas [[optiko|optike]] pligrandigi sin, se ĝi estas agresanto aŭ se ĝi ĝojas. Por tio servas al ĝi la hararo, kiun ĝi estas kapabla hirtigi kaj per tio atingi la deziratan efekton. Plua fidinda montrilo de la humoro de kato estas ĝia vosto. La kato, kiu ĝojas pro io, havas la kapon levita kaj ankaŭ la voston. La dorso estadas ĉiokaze ĝibigita kaj la kato priviŝas sin je la kruroj de sia mastro. Se la kato havas ludeman humoron, la vosto havas formon de demandsigno, ĝi saltetas ĉasante objektojn konvenaj por ĉasado. La kato, kiu timas, klopodas optike malgrandigi sin tiel, ke ĝi kaŭriĝos la krurojn kaj la orelojn ĝi mallevos direkte flanken. Se la kato volas timigi alian katon, ĝi levos la malantaŭan parton de la korpo, starigos la voston kaj per ties pinto ĝi movas tien kaj reen ambaŭflanken. Kulmine ekscitita kato, do la kato en preteco kaj decidiĝanta al faro, havas streĉitajn ĉiujn ekstremaĵojn, hirtitan hararon, ĝi havas starigitan voston kaj ĝi estas ĝibiĝinta.

Kun starigo de la korpo koneksas ankaŭ starigo de la [[orelo]]j, palpviloj, la [[okulo]]j kaj ankaŭ la [[frunto]]. Kontenta kato havas rektigitajn orelojn, liberigitajn palpvilojn kaj la grandeco de pupiloj respondecas al ĉimomenta lumigo. Kolerigita kato havas la orelojn detiritaj malantaŭen, la [[lipharo]]jn male rektigitaj antaŭen, mallarĝigitajn pupilojn kaj malserenigitan [[nazo]]n. La timigita kato havas la orelojn mallevitaj flanken kaj plilarĝigitajn pupilojn.

La katoj ĝenerale klopodas eviti [[konflikto|konfliktajn]] situaciojn kaj se la situacio permesas tion, prefere ili nerimarkeble forrampas. En plimulto da okazoj la katoj klarigos la situacion perrigarde kaj per la parolo de korpo. La katoj ankaŭ specife montras sian rilaton al homo. Ĝojon, fidon, amikecon, inklinon ili montras tiel, ke ili dormas kiel eble plej proksime al homo, ili priviŝas je li, ili serĉas ties proksimecon, prilekas lin, ŝpinas ks.

==== Voĉaj esprimoj ====
Fakuloj indikas ĉirkaŭ 16 diversajn [[sono]]jn, kiujn la kato elbuŝigas. Kelkaj sonsignaloj mallarĝe koneksas kun ĉimomenta situacio, en kiu la kato troviĝas (ekz. kraĉospirado, katoblekado, miaŭado, ŝpinado, vokado de kato en oestro).

Ĉiujn sonojn eblas dividi en tri grupojn laŭ maniero, per kiu la kato elbuŝigas ilin. Oni markas ilin kiel katoblekado, vokaloj kaj akutaj sonoj. La kato katoblekas kun la fermita buŝego. Al la katoblekado ni vicigas sonojn kiel estas ŝpinado kaj sonoj, kiujn la kato elbuŝigas por bonvenigado. Al la vokaloj apartenas sonoj, kiujn la kato elbuŝigas per iom post ioma fermigado de la buŝego. Tiuj ĉi sonoj estas tre individuaj kaj ili estas ĉe ĉiu kato diferencaj. La akutajn sonojn la kato elbuŝigas per larĝe malfermita buŝego kaj unuopajn sonsignalojn ĝi modulas per ŝanĝo de formo de buŝa kavo. Tiel ĉi estiĝas diversaj sonoj – ekde katoblekado, tra siblado kaj kraĉospirado ĝis akutaj sonoj. Temas pri sonoj, kiujn la katoj uzas precipe dum komunikado kun aliaj katoj.

===== Ronronado, Ŝpinado =====
La ronronado estas tipa sono de la kato, kiu estas mallarĝe kunigita kun [[imago]] de la kato. Tio estas sono, kiun ĉiu posedanto de kato tre ĝoje aŭdas, ĉar ronronado estas ĝenerale konsiderata kiel montro de kontenteco plaĉe efikanta ĉe homoj. Sed, fakte, la katoj ne ronronas nur kiam ili estas kontentaj, sed ankaŭ kiam ili estas vunditaj aŭ suferas pro [[doloro]]j aŭ eĉ se ili estas malfortiĝintaj aŭ mortantaj.

Ekzistas pluraj teorioj klopodantaj klarigi tiun ĉi aperaĵon. La ronronado aperas jam ĉe etaj katidoj, kio verŝajne montras al la katino, ke la katidoj bonfartas. La patrino ree ronronas verŝajne por plialtigi la senton de sekureco de siaj katidoj. La katoj kapablas ronroni tre longe, sen ŝanĝo en laŭteco aŭ [[ritmo]], kaj estas interese, ke ĝi kapablas senĉese ronroni dum la en- kaj elspirado. Tiu ĉi kapablo montriĝas ekskluzive ĉe la hejmaj katoj, la aliaj felisedoj, kiel ekzemple [[tigro]], kapablas ŝpini ekskluzive dum sia elspirado.

Fakuloj plej ofte klarigas tiun ĉi aferon tiel, ke ĝi estiĝas per vibrado de falsaj voĉkordoj, kio estas [[membrano]]j troviĝantaj malantaŭ ĝustaj voĉkordoj en [[laringo]]. Alia teorio denove asertas, ke la ronronado estiĝas per faze ŝovitaj kunpremoj de la laringo kaj la diafragmo. La ronronadon oni klarigas ankaŭ per turbulenco en sangcirkulado de ĉefa kava vejno, tra kiu la [[sango]] revenas al la [[koro]].

== La bredado de katoj ==
Sub nocio de la bredado de katoj oni ne komprenas nur ilian kultivadon, sed ankaŭ ilian kunvivon kun homo en hejmo, nome aŭ sen ebleco de kurado, kun kurado (do duonlibere) aŭ libere. La katoj, simile kiel homo, estas &quot;personecoj&quot; kun propraj bezonoj, kiuj estas respektendaj. Se oni decidiĝos bredi la katon, oni morale devigos onin zorgi pri la besto por proksimume 15 ĝis 20 jaroj, por kio ĝi donos al oni sian akompanon, amon kaj sindonecon. La zorgado pri la kato ne estas nur nutrado kaj interŝanĝado de substernaĵo, sed ankaŭ veterinara zorgo kaj tempo, kiu estas dediĉenda al ĝi, ĉar la kato estas estulo socia.

=== La bredado de katoj sen ebleco de kurado ===
[[Dosiero:Abessinierkater1.jpg|eta|250 px|[[Abisena kato|Abisenaj katoj]]. Precipe pursangaj katoj estas bredataj sen ebleco de kurado.]]
La kato bredata sen ebleco de kurado ĝisvivas kutime pli longan aĝon ol katoj bredataj duonlibere aŭ libere, ĉar estas minimuma ebleco de kontaĝo per danĝeraj malsanoj kaj ankaŭ traŭmata vundo. Sed tiu ĉi kato ne havas eblon zorgi pri la nutraĵo per ĉasado kaj pasigi la vivon kun aliaj katoj. Estas bezone sekurigi al ĝi rezervan agadon en formo de ludoj (kaptado de [[ludilo]], grimpado en altaĵojn, akrigado de ungegoj – akrigilo/ripozilo). Plej konvene kaj por bredanto ankaŭ parte plej komforte estas bredi almenaŭ du katojn samtempe. Tiuj kapablas komune ludi kaj pasigi la tempon, en kiu la soliĝinta kato enuus. La kato estas aktiva ĉefe nokte kaj tial tiutempe ĝi instinkte serĉas predon, kiun ĝi povus kapti. Se tio ne estas alia kato aŭ amiko por ludado, ĝi ĉasos tion, kio montros al ĝi – tio povas esti viaj piedoj aŭ forgesita kovrilo.

Plua problemo dum la bredado de katoj sen ebleco de kurado estas nutraĵo. Tiu ĉi kato ne havas eblon de kurado kaj pli grandan movaktivecon kaj tial povas aperi ĉe ĝi [[trodikiĝo]], precipe kiam ĝi estas pli aĝa aŭ ĉe kastritoj. La kato apartenas ĉefe inter [[karnomanĝuloj]], tial ĝuste [[viando]] devus krei ĉefan parton de ĝia menuo. Sed kiel aldonmanĝo oni donas al la kato ankaŭ diversajn specojn de legomoj kaj fruktoj. La kato devas havi aliron al freŝa akvo kaj ankaŭ al herbo, kiu helpas ĝin vomi la t.n bezoarojn, kiuj estiĝas en la stomako pro engluto de viloj dum la purigado.

Bredante plurajn katojn en hejmo estas ankaŭ bezonate sekurigi plurajn katajn necesejojn (por ĉiu kato po unu). En necesejon oni metas la t.n. substernaĵo. Iam oni uzis [[sablo]]n, hodiaŭ ekzistas diversaj specoj de substernaĵoj.

La katoj bredataj en kaptiteco povas supervivi ankaŭ sen ebleco de kurado plenvaloran katan vivon. La katoj ŝatas altecojn kaj elrigardon el [[fenestro]], kio estas bone eluzebla dum lokigado de kata arbo (akrigilo/ripozilo). Amuziga estas observi katojn dum grimpado sur tia ĉi arbo kaj kataj ludoj sur ĝi. La kato alkutimiĝinta sian arbon ne havas tendencojn grati meblojn, grimpi sur kurtenoj aŭ neniigi divanojn. Sur la arbo ĝi ankaŭ tre bone ekzercos sian ĉasistan instinkton, se estas sur ĝi pendigitaj diversaj specoj de ludiloj.

=== La duonlibera kaj la libera bredadoj de katoj ===
[[Dosiero:Koscat3.jpg|eta|250 px|La libere bredataj katoj.]]
[[Dosiero:Cat eating mouse.jpg|eta|250ra|La libere bredataj katoj ĉasas musojn.]]
Precipe en vilaĝoj estis kaj en pli granda mezuro ankoraŭ ankaŭ hodiaŭ estas kutimo bredi la katojn duonlibere aŭ libere. Temas pri bredado, kiam la kato povas libere iradi eksteren, sed ĝi revenas al bredanto kutime por manĝaĵo kaj ĉe la duonlibera bredado ankaŭ por kareso aŭ loko por dormado. Tiel ĉi bredataj katoj ne kutimas ĝidvivi altan aĝon. En hodiaŭa tempo ili mortas plej ofte sub radoj de aŭtoj, sed ankaŭ pro venenigo aŭ pro sekvoj de diversaj specoj de torturado.

La kato kun ebleco de la libera bredado vivas plenvaloran katan vivon. Ĝi vivtenas sin per tio, kion ĝi ĉasos – plejparte temas pri ronĝuloj kaj insektoj. La urbaj katoj ankaŭ vivtenas sin per forfalaĵoj kaj restaĵoj el tablo, per kiuj kelkaj homoj nutrigas ilin. Ne temas pri ekvilibrigita nutrado. Ankaŭ tial estas kelkaj libere vivantaj katoj maldikaj, kun nekvalita hararo. Plua kaŭzo estas diversaj parazitoj, internaj kaj eksteraj, per kiuj estas tiaj ĉi katoj atakitaj. La seksa vivo de katoj ankaŭ kontribuas al elĉerpiĝo de organismo kaj do al pli frua morto.

La libera bredado de katoj estas ligata ankaŭ kun kelkaj problemoj. Temas ĉefe pri ilia, kompare kun aliaj mamuloj, rapida tromultiĝado. La katino kapablas naski tri ĝis kvarfoje jare mezproksime po kvar idojn. Tiuj sekse maturiĝos jam en la aĝo ĉirkaŭ ses monatoj. Tiel ĉi povas havi teorie unu geopon post kvin jaroj kelke da miloj da idoj en okazo, ke ĉiuj idoj supervivos havante siajn idojn. Sed ne ĉiuj katidoj ĝisvivos sekse maturan vivon. Plua problemo estas ankaŭ ebla transsalto de malsanoj je homo ([[toksoplasmozo]], [[rabio]]).

=== Edukado ===
[[Dosiero:Toilet Trained Cat 22 Aug 2005.jpg|eta|250ra|Kato lernigita uzi necesejon.]]
La kato estas estulo individua kaj memstara. Dum la edukado de kato ne eblas trakti kiel ekzemple dum edukado de hundo. Malgraŭ tio estas bezone ekde la unua tago vidigi al la kato, kio estas permesita kaj ĉefe per severeco. Diference de la hundo, la kato libere ne vivas en aro kaj ĝi ne konas nociojn aŭtoritato aŭ gvideco, ĝi neniam respektos ordonojn nur tial, ke donis ilin gvidanto. La katoj estas sentemaj je akutaj sonoj, do se la kato faras nedeziratan agadon, kutime sufiĉas eksibli, simile kiel faras tion plenkreska kato, kiam ĝi volas timigi malamikon. Se tiu ĉi metodo ne helpos, oni uzas ankaŭ io da akvo el disŝprucigilo por katoj. Vulgara traktado kaj batado povas ne sukcese rezulti – la kato perdos fidon kaj ĝi povas eĉ iĝi timema. Krom tio povas okazi grava vundo kaj iam preskaŭ morto de la besto.

=== Kastrado ===
==== Ovariektomio ====
Ovariektomio estas [[kastrado]] de katinoj. Temas pri [[kirurgio|kirurgia]] forigo de [[ovario]]j, [[ovodukto]]j kaj [[utero]]. La operacion oni faras per [[anestezo]] kaj la katino resaniĝas post ĝi kelke da tagoj. La kastrado estas neredonema interveno, post kiu la katino jam neniam plu havos katidojn. Estas konvene fari la operacion ĉe nebredataj katinoj. Per la operacio foriĝos malagrablaj akompanaj signoj de la katina oestro, la katino fariĝos pli trankvila, ĝi ne havas problemon kun akceptado de nutraĵo (dum la oestro la kato povas ne akcepti nutraĵon kaj okaze, ke la katino ne gravediĝos, la oestro povas ripetiĝi ĉiujn tri semajnojn, eĉ pli ofte). Ĉe duonlibere kaj libere bredataj katinoj la kastrado estas unusola ebla maniero, kiel malebligi nekontrolatan reproduktadon de la kata populacio. Kastrinte forfalas ebleco de malsaniĝo de la [[sekso|seksaj organoj]] ([[uterito]]) kaj la esploroj montras, ke karakterize reduktiĝas ebleco de estiĝo de kancero de [[laktoglando]].

Ekzistas alternativa solvo al kastrado kaj tiu estas [[steriligo]]. Ĝi konsistas en subligado de la [[ovario]] de katino, per kio oni malebligos al [[ovolo]]j, por ke ili venu kaj eksidu en la utero. Sed la steriligo ne forigos akompanajn montrojn de oestro.

==== Orkidektomio ====
Orkidektomio estas kastrado de virkatoj. Temas pri kirurgia interveno, dum kiu oni forigos [[testiko]]jn, paratestikojn kaj parton de [[spermodukto]]j. Tiu ĉi interveno devus fari nur tiam, kiam la virkato estas plenkreska, do plej baldaŭ en la aĝo de unu jaro. Pli frua kastrado povas konduki al kreado de urinŝtonoj, kiam la uretro ne havis tempon por sufiĉe evolui kaj plilarĝiĝi. Ankaŭ povas okazi halto de estiĝo de sekundaraj signoj, kiuj pervide diferencigas katinon de virkato (pli granda kresko, la t.n. virkata kapo). En intertempa periodo, kiam la virkato komencas marki sian teritorion ne estante sufiĉe maljuna por la interveno, eblas uzi medikamenton, kiu dampas seksinstinkton kaj do ankaŭ la markadon de teritorio. La kastrado forigas nedeziratajn montrojn de [[masklo]]j kiel estas vagabondado, elserĉado de oestrantaj [[femalo]]j, markado de teritorio kaj ankaŭ ĝi reguligas intensan fiodoron de maskla urino. Kastritoj ne perdas specifajn ecojn de virkatoj, sed ili estas pli trankvilaj kaj pli prefere ili reteniĝas hejme ne havante bezonon batali je teritorio aŭ je katino.

Rilate al relativa simpleco de la interveno ĉe virkatoj ne kutimas aperi komplikaĵoj kaj la virkato estas ĝis 24 horoj en la devena korpostato. Ĝis du monatoj post la interveno la masklo estas ankoraŭ kapabla fekundigi idaron, ĉar kastrante ne estas forigitaj ĉiuj [[spermo]]j el la organismo.

Ekzistas kelke da superstiĉoj rilatantaj al la kastrado de katrinoj kaj virkatoj. Oni diras, ke la kato maldiligentiĝos kaj dikiĝos kaj ke ĝi ĉesos kapti musojn. Ambaŭ superstiĉoj ne baziĝas je vero. Okaze, ke la kato komencos dikiĝi, sufiĉas ŝanĝi manieron de nutrado, eventuale malaltigi ties porciojn.

=== Kultivado de katoj ===
[[Dosiero:Ikarus.jpg|eta|250 px|[[Persa kato]].]]
Danke al kultivado (rasigado, bredado) estiĝis granda nombro de diversaj specoj de katoj, kiuj diferenciĝas unu de la alia ne nur per la koloro de hararo, ties kvalito, sed ankaŭ ties konstruo de la korpo, karakteraj trajtoj aŭ per la grandeco kaj la koloro de okuloj. Per kultivado estiĝas ankaŭ nun novaj rasoj.

La celata bredado postulas konojn pri donita raso, t.e. agnoskita bazo far organizaĵo [[Internacia felinologia organizaĵo|FIFe]], eventuale far aliaj organizaĵoj, en kiuj estas donita raso agnoskita, sed ankaŭ konoj el [[genetiko]] kaj en nelasta vico estas bezonate esti membro de ia klubo aŭ asocio de bredantoj, kiu ankaŭ reguligas per siaj direktivoj regulojn de la bredado de katoj kun dokumento pri la deveno.

En la bredadon hodiaŭ estas allasitaj sole unuopuloj respondencaj al valida modeloj. Tion, ĉu unuopulo respondecas al la modelo aŭ ne, destinos en ekskurso de katoj arbitranto. Ĉiu baza organizaĵo en sia bredistaj direktivoj donas al bredanto certajn rajtojn kaj devojn, ĝi specifas principojn de rasigo de donita raso, kiujn bredanto devas konservi kaj ankaŭ ĝi destinas kondiĉojn, dum kiuj eblas unuopulon bredigi (kiom da kiaj ekspozicioj kun kiaj markoj devas unuopulo partopreni, kia devas esti ties sanstato, aĝo ks.). Pri konservado de validaj preskriboj inspektas konsilanto de bredado (spertulo, kiu donas bezonatajn dokumentojn, okaze de bezono elektas konvenajn unuopulojn por bredado, helpas bredantojn kaj kontrolas ilian bredistan agadon).

Kiel eble plej ofte oni parolas pri la t.n. torturado far bredado, kiam oni trokultivas ĉe bestoj kelkajn fiziologiajn signojn tiamezure, ke tiuj malebligas al bestoj normalan vivon. Temas ekzemple pri [[persa kato|persaj]] kaj [[ekzota kato|ekzotaj katoj]], kiuj havas pro misformitaj nazo kaj buŝego spirproblemojn, ofte aperas ĉe ili [[haŭto|haŭtmalsanoj]] kaj ili estas inklinaj je danĝera malsaniĝo de renoj, la t.n. PKD (''Polycystic Kidney Disease'', plurkista renmalsano).

=== Genetiko de katoj ===
[[Dosiero:Two eyes cat.jpg|eta|250ra|Blanka katido kun diverskoloraj okuloj.]]
Bredantoj de katoj bezonas havi por sia agado almenaŭ bazan konon de leĝoj de heredeco. Tiujn ĉi konojn li eluzos dum destinado de „rezultoj“ de sia bredo, do li scias anticipe destini, kiaj unuopuloj povas el kuniĝo de donitaj unuopuloj povas estiĝi. Bredantojn plej multe interesiĝas kolorigo de la hararo de katoj, sed la [[genetiko]] estas grava ankaŭ pro anticipado de diversaj konataj heredaj malsanoj.

La [[koloro|kolorigo]] de hararo de katoj estiĝas pro refrakto de lumo de malgrandaj pigmentaj eroj, kiuj troviĝas en viloj. Tiuj ĉi pigmentaj eroj nomiĝas [[melanino]]j. Ili povas havi diversan grandecon kaj formon, esti grupiĝintaj aŭ libere sterniĝintaj sur la tuta longeco de vilo. Oni distingas ĉe katoj du bazajn melaninojn – kolorigantajn la hararon en ruĝan koloron kaj kolorigantajn la hararon en nigran koloron.

Per kultivado estiĝis granda kvanto de [[mutacio]]j, dum kiuj melaninoj ŝanĝas ne nur sian formon, sed ankaŭ lokigon aŭ kreadon de miksitaj koloroj. La [[nigra|nigra koloro]] poste aspektas kiel [[ĉokolado|ĉokolada]] aŭ [[cinamo|cinama]] koloroj. Pro efiko de direktanta geno el la nigra estiĝas [[blua|blua koloro]] (ekz. ĉe [[kartuzia kato|kartuziaj katoj]], el la ĉokolada koloro [[lila|lila koloro]], el la cinama koloro hela koloro kaj el la [[ruĝa|ruĝa koloro]] krema koloro. En la jaro [[1974]] sciencistoj malkovris plian direktantan genon, genan modifigilon. Tiu ĉi ŝanĝas la bluan, la lilan kaj la helan kolorojn al [[karamelo|karamela koloro]] kaj la kreman koloron al [[persiko|persika koloro]].

Problemaron de koloroj komplikas ankaŭ la [[blanka|blanka koloro]], kiun direktas kelke da genoj. La hararo de blankaj katoj enhavas nenian pigmenton. Ĉe la blankaj katoj precipe kun bluaj okuloj aperas surdeco kaj seriozaj bredantoj lasas siajn bestojn testi per aŭdiometra testo ĉe veterinaro.

La koloro de hararo ligiĝas ankaŭ al sekso, ekzemple ruĝa koloro aŭ [[Testudkolora kato|testuda kolorigo]]. Tial trikoloraj katoj kutime estas inaj, ĉar por tio necesas malsamaj aleloj de la 0-geno sur la X-kromosomoj. Trikoloraj virkatoj maloftas kaj havas neregulajn seksajn kromosomojn, nome XXY kaj plej ofte estas sterilaj.

== Malsanoj ==
[[Dosiero:Catfeiradesantana.jpg|eta|Abandonita kato suferanta malsanon en [[Feira de Santana]], [[Brazilo]].]]

=== Neinfektaj malsanoj ===
Neinfektaj [[malsano]]j estas tiaj malsanoj, kiuj estiĝas pro agado de ekstera medio aŭ [[nutraĵo]] je la [[organismo]], eventuale kaŭzas ilin invado de mikroorganismoj. Inter neinfektajn malsanojn ni envicigas ankaŭ naskaj difektoj kaj perturboj. Ili ne estas kontaĝaj.

Inter la plej oftaj neinfektaj malsanoj de la katoj estas:
* [[tokso|toksiĝo]]
* [[konstipo]]
* [[rakito]]
* [[otito]]
* [[hepatito]]
* [[urinŝtonoj]]
* [[renito]]
* [[pulmito]]
* diversaj perturboj de la hararo de la besto.

El genetikaj malsanoj de la katoj plej ofte aperas la jenaj:

* [[aĥondroplazio]] – mallongiĝo de ekstremaĵoj ([[melo|melaj]] kruroj)
* [[ataksio]] – perturbo de kunordigo de movo
* [[atrofio de retino]]
* senharareco (krom senhararaj rasoj)
* [[ektrodaktilio]] – kunkresko de fingroj, eventuale pluaj ostoj de ekstremaĵoj
* [[hemofilio]] – perturbo de koaguliĝo de sango
* [[surdeco]] – ĝi troviĝas ofte ĉe blankaj katoj kun bluaj okuloj
* [[hidrocefalo]] – afekcio, karakterizata de pligrandigo, pro drenblokado, de la kvanto de cerbospina likvo en la cerbaj ventrikloj aŭ inter la meningoj
* [[kriptorĥismo]] – reteno de unu aŭ ambaŭ testikoj en abdomena kavo
* stumpa aŭ mankanta vosto
* [[polidaktilio]] kaj [[oligodaktilio]] – supernombra aŭ malaltigita nombro de fingroj
* [[Porfirio (malsano)|porfirio]] – perturbo de metabolo
* [[nanismo|nana kresko]]
* leporlipo
* rompaĵo sur la vosto

=== Infektaj malsanoj ===
Infektajn malsanojn kaŭzas mikroorganismoj aŭ virusoj kaj ili venas en la organismon de la besto per transsalto el unu besto sur la alia. Kelkokaze povas temi pri zoonozo, do malsaniĝo, per kiu estas kontaĝebla homo.

Inter la plej oftaj infektaj malsanoj ĉe la katoj estas la jenaj:

* [[Virusa imunodeficito de katoj|virusa imunodeficito de katoj – FIV]]
* infekta peritonitido de katoj – FIP
* komplekso de virusa leŭkemio de katoj – FeLV
* Panleŭkopenio
* Rinotrakeito de katoj – FVR
* Kalciviruso de katoj
* [[Klamidio]]

=== Parazitozoj ===
* [[Boreliozo]] – perceptemaj estas ĉiuj [[mamulo]]j. Transportas ĝin [[iksodo]]j kaj [[kulo]]j. La malsano montriĝas per [[febro]], malvigleco kaj per malfacila movado, doloreco de artikoj. Per adekvata kuracado venos resaniĝo. [[Vakcino]] kontraŭ boreliozo por katoj dumene ekzistas. Prevento estas aplikado per ŝirma ŝpruco por katoj, kiuj malebligos alsuĉon de iksodoj.
* [[Dermatofitozo]] – haŭta tinio – perceptemaj estas ĉiuj mamuloj, kontaĝo okazas per rekta kontakto en kontaĝita medio. Ĉe homo kaj ankaŭ ĉe bestoj ĝi montriĝas per haŭtaj ŝanĝoj. Prevento estas [[higieno]].
* [[Ekinokokozo]] – definitiva gastiganto de parazito estas kato kaj [[hundo]]. Dum nesufiĉa higieno povas kontaĝiĝi ankaŭ homo (el [[ekskremento]]). Prevento estas [[vermo|forvermigo]] de kato.
* [[Furiozmalsano]] aŭ [[rabio]] – perceptemaj estas ĉiuj [[mamuloj]]. Kontaĝo okazas pro mordo de besto kontaĝita de furiozmalsano finante per pereo de la besto. Prevento estas ĉiujara vakcinado.
* [[Giardiozo]] – perceptemaj estas ĉiuj mamuloj kaj multe da [[birdo]]j. Kontaĝo okazas el infekta ekskremento, ĉe homo tio montriĝas per [[diareo]]. Prevento estas higieno. Ĉe katoj tio montriĝas malofte.
* Kampilobakteriozo – perceptemaj estas ĉiuj mamuloj kaj birdoj. Homo kontaĝiĝos el infekta ekskremento kaj tio montriĝas ĉe homo per stomak- kaj intest-problemoj. Prevento estas higieno. Katoj kontaĝas malofte.
* Migranta larvo – homo ne estas definitiva gastiganto de kataj askaredoj, kontaĝo estas pli prefere malofta per uzo de ovoj de askaridoj de sur la tero. Ĝi montriĝas laŭ lokiĝo kaj ujiĝo de migranta larvo en [[homa korpo]]. Prevento estas higieno kaj forvermigado de katoj.
* [[Pulo]]j – perceptemaj estas ĉiuj mamuloj. Ĉe homo tio montriĝas per jukado, erupcio. Prevento estas konservado de pureco kaj forpuligado de katoj.
* [[Salmonelozo]] – perceptemaj estas ĉiuj mamuloj, birdoj kaj [[reptilio]]j. Kontaĝo okazas el infekta ekskremento kaj ĉe homo ĝi montriĝas per digestaj problemoj, prevento estas higieno.
* [[Skabio]] – kata [[skabio]] ne estas tipa por aliaj mamuloj, sed ĉe homo ĝi povas evoluigi lokan haŭtan reagon. Kontaĝo okazas en malpura medio, escepte per rekta kontakto kun trafita kato. Prevento estas higieno kaj kuracado de malsana kato.
* [[Toksoplasmozo]] – perceptemaj estas fakte ĉiuj unuopuloj. Kontakto okazas per uzo de varme neprilaborita [[viando]], eventuale povas transporti ĝin katoj per ekskremento. Ĉe homo ĝi montriĝas per malvigleco, febro, inflamo de muskoloj, [[pulmito]], gangliito kaj ĉe gravedaj virinoj ĝi kaŭzas [[aborto]]n eventuale denaskajn difektojn. Ĉe katoj ĝi ne kutimas aperi. Prevento estas higieno.
* [[Tuberkulozo]] – kato kontaĝiĝos de malsana homo estante poste indikatoro de infekto.

== Katoj kaj famaj personoj ==
La usona verkisto [[Ernest Hemingway]] bredis ok katojn, [[Mark Twain]] onidire havis dek naŭ da ili kaj la franca [[kardinalo Richelieu]] dek kvar. Dum la [[dua mondmilito]], kiam [[Germanio|germanoj]] bombardis [[Londono]]n, ĉefministro [[Winston Churchill|Churchill]] lasis krom informoj el batalfronto kaj armeaj depeŝoj mesaĝi al si ankaŭ informojn pri tio, ĉu lia rustkolora virkato Jock estas en ordo.

Fizikisto [[Isaac Newton]] meritis pri invento de la t.n. &quot;kataj pordetoj&quot;, kiam li kiel bredanto de katoj rimarkis, ke fermita pordo limigas la katojn en moviĝado.

[[Persa kato|Persaj katoj]] fariĝis tre ŝatataj en [[Granda Britio]] ankaŭ dank‘ al [[reĝino Viktoria]], kiu bredis kaj adoris ilin.

La angla reĝo [[Henriko la 3-a (Anglio)|Henriko la 3-a]] ekvidinte la katojn svenis. La romia imperiestro [[Julius Caesar]] kaj franco [[Voltaire]] ne toleris la katojn kaj la muzika komponisto [[Johannes Brahms]] ĉasis ilin el sia fenestro.

Kelkaj franclingvaj verkistoj multe skribis pri katoj: nome [[Colette]], [[Charles Baudelaire]], [[Georges Brassens]].

== Katoj en Esperanto ==
[[Marjorie Boulton]], en sia mikspota libro [[Faktoj kaj fantazioj]], dediĉas ties 31an ĉapitron &quot;Fabelo el Birmo&quot; al komentoj pri la lando; poste ŝi rakontas fabelon pri &quot;''La Kato, kiu Kondutis kiel Universitata Profesoro''&quot;.&lt;ref&gt;[[Marjorie Boulton]], [[Faktoj kaj fantazioj, progresiga libro]], [[Universala Esperanto-Asocio]], [[Roterdamo]], 1984, dua eldono 1993. Paĝoj 253-257.&lt;/ref&gt;

== Vidu ankaŭ ==
[[Hiro Arikawa#Satoru kaj la sekreto de feliĉo: Kroniko de vojaĝanta kato|Hiro Arikawa]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* Michael Pollard: Enciklopedio de kato (slovake ''Encyklopédia mačiek''). Eldonejo Slovart 2004, ISBN 80-7145-851-1
* Esther Verhoef-Verhallen: Granda enciklopedio de katoj (ĉeĥe: ''Velká encyklopedie koček''). Eldonejo Rebo, ISBN 80-7234-158-8.
* {{Citlibro
 |Aŭtoro=Anna und Michael Sproule
 |Titolo=Das Große Katzenbuch
 |Eldonejo=Neuer Kaiser Verlag - Gesellschaft m. b. H
 |Loko=Klagenfurt
 |Jaro=1988
 |ISBN=3-7042-5014-7
}} {{ref-de}}

== Vidu ankaŭ ==
{{Div col|cols = 3}}
* [[Felinologio]]
* [[Afrika sovaĝa kato]]
* [[Angora kato]]
* [[Azia ora kato]]
* [[Ĉina dezerta kato]]
* [[Fiŝa kato]]
* [[Ĝangala kato]]
* [[Kano-kato]]
* [[Mallongahara kato]]
* [[Manksa kato]]
* [[Palasa kato]]
* [[Pampo-kato]]
* [[Platkapa kato]]
* [[Persa kato]]
* [[Savannah-kato]]
* [[Siama kato]]
* [[Siberia kato]]
* [[Sovaĝiĝinta kato]]
* Brita longharara kato
* Brita mallongharara kato
* [[Tom kaj Jerry]]
* [[Kataĵo]]
* [[Internacia Kato-Tago]]
* [[Kato de Schrödinger]]
{{Div col end}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|ReVo=kat|ReVo titolo=Kato}}{{Portalo|Biologio|Zoologio}}
* [http://www.citizenlunchbox.com/famous/cats.html Famaj katoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090302174218/http://www.citizenlunchbox.com/famous/cats.html |date=2009-03-02 }}

=== Kat-amantoj en Esperanto ===
* [https://uea.org/agadoj/fakoj/kat_amantoj.html Rondo Kato / Esperantista Kat-amikaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120412031533/http://uea.org/agadoj/fakoj/kat_amantoj.html |date=2012-04-12 }}
* [http://www.liberafolio.org/2005/Agado/litovio6a/ Libera Folio: Boulton plu estros kat-amantojn] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929092351/http://www.liberafolio.org/2005/Agado/litovio6a/ |date=2007-09-29 }}

=== Organizaĵoj pri katoj ===
* [http://www.aaceinc.org/ The American Association of Cat Enthusiasts – AACE]
* [http://www.acf.asn.au/ The Australian Cat Federation Inc. – ACF]
* [http://www.acfacat.com/ American Cat Fanciers Association – ACFA]
* [http://www.alphalink.com.au/~rivett/cav.htm The Cat Authority of Victoria Inc. – CAV]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.cca-afc.com/ The Canadian Cat Association/Association Feline Canadienne – CCA/AFC]
* [http://www.cfainc.org/ The Cat Fanciers' Association – CFA]
* [http://www.cffinc.org/ Cat Fanciers Federation – CFF]
* [http://www.cfsa.co.za/ Cat Federation of Southern Africa – CFSA]
* [http://www.hotkey.net.au/~fccvic/ The Feline Control Council of Victoria Australia – FCC]
* [http://www.fifeweb.org/intro.html Fédération Internationale Féline – FIFe] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070314020144/http://www.fifeweb.org/intro.html |date=2007-03-14 }}
* [http://www.gccfcats.org The Governing Council of the Cat Fancy – GCCF]
* [http://www.cats.org.au/ The Governing Council of the Cat Fancy Australia and Victoria Inc. – GCCFV] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060707213242/http://www.cats.org.au/ |date=2006-07-07 }}
* [http://www.nzcatfancy.gen.nz/ The New Zealand Cat Fancy – NCF] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060613072553/http://nzcatfancy.gen.nz/ |date=2006-06-13 }}
* [http://www.hotkey.net.au/~nswcfa/ New South Wales Cat Fanciers' Association – NSWCFA]
* [http://sacc.ad.co.za/ The Southern Africa Cat Council – SACC]
* [http://www.tica.org/ The International Cat Association – TICA]
* [http://www.worldcatcongress.org/ The World Cat Congress – WCC]
* [http://www.wcf-online.de/ The World Cat Federation – WCF]
* [http://www.ffh.ch/ Fédération Féline Helvétique (Suisse)]

{{Karnomanĝuloj|Fe.}}

{{Havenda artikolo|Hejma kato}}
{{Elstara|2006|06|08}}

{{ADLS|2006|23}}
{{ADLS|2013|32}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Katoj]]
[[Kategorio:Dorlotbestoj]]</text>
      <sha1>4ssh0ggdh7a49z05ddfm45mtz8mnqzl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estonoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107945</id>
    <revision>
      <id>9412385</id>
      <parentid>9347223</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:35:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7360" sha1="5vcs39lhli3kuc4o3tvara08r5ij0x4" xml:space="preserve">{{Informkesto etna grupo|image=|priskribo=|grupo=Estonoj}}
[[Dosiero:Eesti_rahvarõivad-EE_1.jpg|eta|Kamparanoj en tradiciaj vestoj fine de la 19-a jarcento]]
La '''estonoj''' ({{lang-et|eestlased}}) estas nordeŭropa etno de memstara tipo kun anaro de pli-malpli miliono da homoj. Ili kiel aŭtoĥtona popolo konsistigas la ŝtatan popolon de [[Estonio]]. Malgraŭ ke la ŝtata teritorio de Estonio konsideratas parto de la interŝtata regiono [[Baltio]], la estonoj - kune kun la [[sameoj]] kaj [[finnoj]] - apartenas al la etnaro de nordeŭropa tipo ene de la [[finn-ugroj|finn-ugraj etnoj]].

== Historio ==
=== Prahistorio ===
Pri la prahistoria epoko de la estonoj ne estas multaj scioj, kiel ĉe ĉiuj etnoj sen fruaj skribaj dokumentoj. Laŭ genetikaj esploroj, biologia parenceco kun la [[volgo|volgaj]] finnoj (ekzemple la [[marioj]]) aŭ la permjakoj ([[komioj]] kaj [[udmurtoj]]) aspektas malverŝajna. La etnoj de la marbordoj de la [[Arkta Oceano]], de la [[nenecoj]] oriente ĝis la [[sameoj]] okcidente, havas similan kulturon, kiun tamen forte kuninfluas la klimataj cirkonstancoj.

La unua skriba dokumento pri la estonoj estas de la romia historiisto [[Tacito]] (Publius Cornelius Tacitus). Li en la jaro 98 en sia verkaĵo ''Germania'' raportis de etno nomata ''Aestii''. Tio estis la nomo, kiun la [[ĝermanoj]] donis al la loĝantoj de la teritorio nordoriente de la rivero [[Vistulo]]. Tacito priskribis la &quot;tribojn de la ''aestii'', kiuj havas la kutimojn kaj vestaron de la [[sueboj]]&quot;, sed &quot;kies lingvo&quot; tute malsamas kaj iom &quot;pli proksimas al la britaj [[keltaj lingvoj]]&quot; (precipe la [[bretona]], [[kornvala]] kaj [[kimra]]).&lt;ref&gt;[http://www.gottwein.de/Lat/tac/Germ38.php artikolo germanlingva: ''Die Aestier und der Bernstein'' (&quot;La ''aestii'' kaj la sukceno&quot;).]&lt;/ref&gt; La antikva [[rusa]] termino por la estonoj estis ''ĉudi''. La ĝis la 19-a jarcento uzata estona termino ''maarahvas'' tamen ne estas - kiel oni longe supozis - el la tempo antaŭ la konkeriĝo de la estonoj, sed estas estonlingvigo de la germana vorto ''Landvolk'' (laŭvorte &quot;kampara popolo&quot;), kiu en la mezepoko simple havis la signifon &quot;lokuloj&quot;.&lt;ref&gt;Jürgen Beyer: ''Ist &quot;maarahvas&quot; (‚Landvolk‘), die alte Selbstbezeichnung der Esten, eine Lehnübersetzung? Eine Studie zur Begriffsgeschichte de la Ostseeraums'' (&quot;Ĉu la vorto ''maarahvas'', la antikva memnomo de la estonoj, estas prunta traduko? Studo pri la termina historio de la baltmara regiono&quot;). En: ''Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung'' (&quot;ĵurnalo pri orientmezeŭropa esploro&quot;) volumo 56 (2007), paĝoj 566 ĝis 593.&lt;/ref&gt;

=== Epokoj de fremda regiĝo ===
En la 13-a jarcento la estonoj en la suda [[Livonio]] konkeriĝis pere de kavaliroj de la germanlingva [[Glavofrata Ordeno]] respektive la [[Germana Ordeno]], submetiĝis al regado de la nobelaro de la [[germanaj baltoj]] kaj perforte estis kristanigitaj. Ekestis du tute malsamaj sociaj tavoloj: la loka, estona kampara loĝantaro kaj tavolo de alvenintaj germanaj regantoj. Ankaŭ post disfalo de la kavaliraj ordenoj, privilegio de la litova grandduko kaj pola reĝo [[Sigismondo Aŭgusto]] de [[1561]] garantiis al la reganta socia tavolo rajton je plua oficiala uzo de la germana lingvo, de germana jura sistemo kaj de [[protestantismo|protestantisma kredo]]. La germana lingvo ĝis la 20-a jarcento restis la precipa trafiklingvo de la altaj sociaj tavoloj. Ĉiu estono kiu volis atingi pli altan socian pozicion, estis devigita plejparte adaptiĝi al tio. Ekzemple la [[Universitato de Tartu|Universitato de Dorpat (Tartu)]] de sia fondigĥo en 1802 ĝis la jaro 1880 estis germanlingva kaj ankaŭ laŭ la profesoraro kaj la esploraj projektoj estis germana universitato.

=== Epoko de &quot;nacia vekiĝo&quot; ===
Nur meze de la 19-a jarcento ekestis sento de solidareco kaj komuneco inter la estonoj kaj gvidis al vekiĝo de estona nacia konscio. Al tiu evoluo multaj estonemaj [[germanaj baltoj]] esence kontribuis - ekzemplo estu ''Garlieb Helwig Merkel''. La nacia movado protestis kaj kontraŭ la privilegiigo de la germanaj baltoj kaj kontraŭ la politiko de ruslingvigo de la [[Rusia Imperio]], kiu pli kaj pli fortiĝis en la dua duono de la 19-a jarcento kaj ĝenis kaj germanojn kaj estonojn. Inter tiuj du protestoj ekestis rapide kreskanta nacia konscio, sed nur post la [[Unua Mondmilito]] kaj en la perturboj post la [[Oktobra Revolucio]] de 1917, en [[1918]] sukcesis la kreo de suverena estona ŝtato.

=== Dua Mondmilito kaj reatingo de ŝtata sendependeco ===
La sovetunia konkero de la respubliko Estonio en junio 1940 kadre de la [[pakto Molotov-Ribbentrop]] en la [[Dua Mondmilito]] finis la nur 22-jaran ŝtatan suverenecon kaj mortigis 200 000 estonojn. En la beendete la soeben erlangte Unabhängigkeit kaj hatte zur Folge, dass sich la Bevölkerungszahl Estlands um 200.000 verringerte. En la 1940-aj jaroj mortis pliaj dekmiloj da estonoj pro militaj agoj kaj teroro de la okupantaj armeoj de [[Sovetunio]] en 1940-1941, [[Nazia Germanio]] en 1941-1944 kaj poste denove Sovetunio. Proksimume 30 000 estonoj armee mortis post perforta soldatigo, kaj pli-malpli 1000 judaj estonoj estis murditaj kadre de la [[Holokaŭsto]]. &lt;ref&gt;Burkhard Asmuss (eld.): ''Holocaust: Der nationalsozialistische Völkermord und die Motive seiner Erinnerung'' (germane, &quot;Holokaŭsto: La nazia genocido kaj la motivoj de ĝia memoro&quot;). Deutsches Historisches Museum. Berlino 2002, ISBN 3-932353-60-9.&lt;/ref&gt; Post la milito la nombro de estonoj en la lando ree malaltiĝis je 80 000 homoj, kiuj pro timo de nova terora ondo de la sovetuniaj okupantoj fuĝis al okcidenta Eŭropo kaj Ameriko. En la sekva dua okupo de [[Estona SSR|Estonio]] pere de Sovetunio, 70 000 estonoj estis malliberigitaj kaj perforte translokigitaj, kaj el tiuj 12 000 estis mortigitaj.&lt;ref&gt;Mart Laar: ''Estland im Zweiten Weltkrieg'' (germane: &quot;Estonio en la Dua Mondmilito&quot;), Talino 2005.&lt;/ref&gt; Kadre de politiko de ampleksa rusigo interalie perforte granda nombro da [[rusoj]] estis translokigita al Estonio, kaj sekve de tio la procentaĵo de estonoj en la [[Estona SSR]] de proksimume 90 fine de la Dua Mondmilito malkreskis al proksimume 60 fine de la 1980-aj jaroj.&lt;ref&gt;Mart Laar: ''Streifzug durch die estnische Geschichte'' (germane: &quot;vagado tra la estona historio&quot;), Talino 2005.&lt;/ref&gt;

=== Tendencoj ===
Ankaŭ post reatingo de la ŝtata suvereneco inter majo 1990 kaj aŭgusto 1991, proksimume kvaron de la loĝantaro de la nuna respubliko Estonio estas ruslingvaj. Ĝis la nuntempo la du lingvaj komunumoj apenaŭ intermiksiĝas. El inter la signifa nombro de eksterlandaj estonoj, 40 000 vivas en Rusio, multaj el ili en la lima regiono [[Setumaa]], pri kies teritoria aparteno daŭre disputas la du ŝtatoj.

== Lingvo ==
La [[estona lingvo]] estas inter la [[finn-ugraj lingvoj]] kaj estas la oficiala ŝtata lingvo de [[Estonio]]. La lingvon parolas pli.malpli miliono da estonoj en Estonio kaj pliaj pluraj dekmiloj eksterlande.

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.welt.de/politik/article848963/Warum_es_zwischen_Esten_und_Russen_kracht.html germanlingva artikolo ''Osteuropa: Warum es zwischen Esten kaj Russen kracht'' (&quot;Orienta Eŭropo: Kial estonoj kaj rusoj malharmonias&quot;) en la retejo de la gazeto ''Die Welt'' la 3-an de majo 2007]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Etnoj en Eŭropo]]
[[Kategorio:Etnoj en Estonio]]</text>
      <sha1>5vcs39lhli3kuc4o3tvara08r5ij0x4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jaworzno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113747</id>
    <revision>
      <id>9413162</id>
      <parentid>7874268</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2037" sha1="ic62uvnmqdzr3y2twac8myoevh7f1uh" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2005, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome unu frazeto simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo=Jaworzno
| genitivo=Jaworzna
| blazono=Coat of Jaworzno POL.gif
| flago=POL Jaworzno flag.svg
| mapo=POL Jaworzno map.svg
| slogano=Wszystkie drogi prowadzą do Jaworzna
| provinco=[[Silezia provinco]]
| distrikto=
| distrikto-rajta=Jes
| komunumo-speco=Urba
| komunumo=
| urba_komunumo=Jes
| estro-titolo=Prezidanto de urbo
| estro=Paweł Silbert
| retpoŝto=
| nomo-estraro=Urząd Miasta Jaworzno
| adreso-estraro=ul. Grunwaldzka 33
| poŝtkodo-estraro=43-600
| telefono-estraro=(+48 32) 618-15-00
| fakso-estraro=(+48 32) 618-15-01
| poŝto-estraro=jaworzno@um.jaworzno.pl
| areo=152.2
| latitudo=50/08
| longitudo=19/16
| zomo = 9
| alto=
| loĝantaro-dato=2005
| loĝantaro=96606
| denso=632
| aglomeraĵo=3487000 ([[Górnośląski Okręg Przemysłowy]] (GOP))
| tel_antaŭkodo= (+48) 32
| poŝtkodo=43-600 do 43-618
| aŭtokodo=SJ
| TERYT=
| SIMC=
| ĝemelaj_urboj=([[Ĉeĥio]]) [[Karvina]]&lt;br&gt;([[Hungario]]) [[Szigethalom]]
| retpaĝaro=http://www.jaworzno.pl/
| fondita=[[1229]]
| urborajtoj=[[1901]]
| vikinovaĵoj = Kategoria:Katowice
}}
'''Jaworzno''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]].

== Partneraj urboj ==
* [[Karviná]], Ĉeĥio
* [[Szigethalom]], Hungario

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.jaworzno.pl/ Oficiala paĝo de la urbo]
* [http://www.j-no.pl/ Panoramo de Jaworzno en objektivo 360]

[[Dosiero:POL_Jaworzno_districts.svg|eta|dekstra|400px|{{centre|la urbopartoj}}]]
[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|dekstra|300px|{{centre|mapo pri la [[Górnośląski Okręg Przemysłowy|metropola regiono GOP]]}}]]
[[Dosiero:Palais in Jaworzno POL.jpg|eta|200px|{{centre|loka palaco}}]]
[[Dosiero:ELJAW3.jpg|eta|200px|&lt;!-- [[Centrala Jaworzno|Centrala Jaworzno _III_]]. --&gt;]]

{{projektoj}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>ic62uvnmqdzr3y2twac8myoevh7f1uh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413169</id>
      <parentid>9413162</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2043" sha1="6k3p1dcvs7h76dd4cpveljvyb5nr5u7" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2005, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome unu frazeto simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo=Jaworzno
| genitivo=Jaworzna
| blazono=Coat of Jaworzno POL.gif
| flago=POL Jaworzno flag.svg
| mapo=POL Jaworzno map.svg
| slogano=Wszystkie drogi prowadzą do Jaworzna
| provinco=[[Silezia provinco]]
| distrikto=
| distrikto-rajta=Jes
| komunumo-speco=Urba
| komunumo=
| urba_komunumo=Jes
| estro-titolo=Prezidanto de urbo
| estro=Paweł Silbert
| retpoŝto=
| nomo-estraro=Urząd Miasta Jaworzno
| adreso-estraro=ul. Grunwaldzka 33
| poŝtkodo-estraro=43-600
| telefono-estraro=(+48 32) 618-15-00
| fakso-estraro=(+48 32) 618-15-01
| poŝto-estraro=jaworzno@um.jaworzno.pl
| areo=152.2
| latitudo=50/08
| longitudo=19/16
| zomo = 9
| alto=
| loĝantaro-dato=2005
| loĝantaro=96606
| denso=632
| aglomeraĵo=3487000 ([[Górnośląski Okręg Przemysłowy]] (GOP))
| tel_antaŭkodo= (+48) 32
| poŝtkodo=43-600 do 43-618
| aŭtokodo=SJ
| TERYT=
| SIMC=
| ĝemelaj_urboj=([[Ĉeĥio]]) [[Karvina]]&lt;br&gt;([[Hungario]]) [[Szigethalom]]
| retpaĝaro=http://www.jaworzno.pl/
| fondita=[[1229]]
| urborajtoj=[[1901]]
| vikinovaĵoj = Kategoria:Katowice
}}
'''Jaworzno''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]].

== Partneraj urboj ==
* [[Karviná]], Ĉeĥio
* [[Szigethalom]], Hungario


== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})
* [http://www.j-no.pl/ Panoramo de Jaworzno en objektivo 360]

[[Dosiero:POL_Jaworzno_districts.svg|eta|dekstra|400px|{{centre|la urbopartoj}}]]
[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|dekstra|300px|{{centre|mapo pri la [[Górnośląski Okręg Przemysłowy|metropola regiono GOP]]}}]]
[[Dosiero:Palais in Jaworzno POL.jpg|eta|200px|{{centre|loka palaco}}]]
[[Dosiero:ELJAW3.jpg|eta|200px|&lt;!-- [[Centrala Jaworzno|Centrala Jaworzno _III_]]. --&gt;]]

&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>6k3p1dcvs7h76dd4cpveljvyb5nr5u7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hindeŭropa pralingvo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128285</id>
    <revision>
      <id>9412871</id>
      <parentid>8607360</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:11:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10347" sha1="9f3tilcmruztwt4uq3nlo79bdslju0s" xml:space="preserve">[[Dosiero:IE5500BPeo.png|eta|350px|&lt;center&gt;Supozata naskoteritorio de la hindeŭropa pralingvo ĉirkaŭ la jaro 3500 a.K.]]
Oni supozas, ke la [[hindeŭropa lingvaro]] evoluis de unu lingvo, kiu nomiĝas la '''hindeŭropa pralingvo''' ('''HIP'''). Oni kredas ĝin parolata en la [[kvara jarmilo a.K.]] en [[Centra Azio]] (laŭ la [[Kurgana hipotezo]]), aŭ eble jam dum la [[sepa jarmilo a.K.]] en [[Anatolio]] (laŭ la [[Anatolia hipotezo]]). Lingvistoj ĝenerale akceptas la ekziston de tia lingvo, kvankam oni ne interkonsentas pri multaj detaloj. Laŭ kelkaj lingvistoj, la hindeŭropa pralingvo devenas el la lingvofamilio de la [[nostratika lingvo]].

== Substantivoj ==
{| rules=all style=&quot;text-align: center; border: 1px solid darkgray;&quot; cellpadding=3
!rowspan=&quot;4&quot; |
!rowspan=&quot;2&quot; colspan=&quot;6&quot; | '''(Beekes 1995)'''
!colspan=&quot;9&quot; | '''(Ramat 1998)'''
|-
!colspan=&quot;5&quot; | '''Atemata'''
!colspan=&quot;5&quot; | '''Temata'''
|-
! colspan=&quot;3&quot; | '''Vira kaj Ina'''
! colspan=&quot;3&quot; | '''Neŭtra'''
! colspan=&quot;3&quot; | '''Vira kaj Ina'''
! colspan=&quot;2&quot; | '''Neŭtra'''
! colspan=&quot;3&quot; | '''Vira'''
| '''Neŭtra'''
|-
| '''Sing.'''
| '''Pluralo'''
| '''Dualo'''
| '''Sing.'''
| '''Pluralo'''
| '''Dualo'''
| '''Sing.'''
| '''Pluralo'''
| '''Dualo'''
| '''Sing.'''
| '''Pluralo'''
| '''Sing.'''
| '''Pluralo'''
| '''Dualo'''
| '''Sing.'''
|-
| '''[[Nominativo]]'''
| {{unikodo|-s, 0}}
| {{unikodo|-es}}
| {{unikodo|-h₁(e)}}
| {{unikodo|-m, 0}}
| {{unikodo|-h₂, 0}}
| {{unikodo|-ih₁}}
| {{unikodo|-s}}
| {{unikodo|-es}}
| {{unikodo|-h₁e?}}
| {{unikodo|0}}
| (coll.) {{unikodo|-(e)h₂}}
| {{unikodo|-os}}
| {{unikodo|-ōs}}
| {{unikodo|-oh₁(u)?}}
| {{unikodo|-om}}
|-
| '''[[Akuzativo]]'''
| {{unikodo|-m}}
| {{unikodo|-ns}}
| {{unikodo|-ih₁}}
| {{unikodo|-m, 0}}
| {{unikodo|-h₂, 0}}
| {{unikodo|-ih₁}}
| {{unikodo|-m̥}}
| {{unikodo|-m̥s}}
| {{unikodo|-h₁e?}}
| {{unikodo|0}}
|
| {{unikodo|-om}}
| {{unikodo|-ons}}
| {{unikodo|-oh₁(u)?}}
| {{unikodo|-om}}
|-
| '''[[Genitivo]]'''
| {{unikodo|-(o)s}}
| {{unikodo|-om}}
| {{unikodo|-h₁e}}
| {{unikodo|-(o)s}}
| {{unikodo|-om}}
| {{unikodo|-h₁e}}
| {{unikodo|-es, -os, -s}}
| {{unikodo|-ōm}}
|
|
|
| {{unikodo|-os(y)o}}
| {{unikodo|-ōm}}
|
|
|-
| '''[[Dativo]]'''
| {{unikodo|-(e)i}}
| {{unikodo|-mus}}
| {{unikodo|-me}}
| {{unikodo|-(e)i}}
| {{unikodo|-mus}}
| {{unikodo|-me}}
| {{unikodo|-ei}}
|
|
|
|
| {{unikodo|-ōi}}
|
|
|
|-
| '''[[Instrumentalo]]'''
| {{unikodo|-(e)h₁}}
| {{unikodo|-bʰi}}
| {{unikodo|-bʰih₁}}
| {{unikodo|-(e)h₁}}
| {{unikodo|-bʰi}}
| {{unikodo|-bʰih₁}}
|
| {{unikodo|-bʰi}}
|
|
|
| {{unikodo|-ō}}
| {{unikodo|-ōjs}}
|
|
|-
| '''[[Ablativo]]'''
| {{unikodo|-(o)s}}
| {{unikodo|-ios}}
| {{unikodo|-ios}}
| {{unikodo|-(o)s}}
| {{unikodo|-ios}}
| {{unikodo|-ios}}
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| '''[[Lokativo]]'''
| {{unikodo|-i, 0}}
| {{unikodo|-su}}
| {{unikodo|-h₁ou}}
| {{unikodo|-i, 0}}
| {{unikodo|-su}}
| {{unikodo|-h₁ou}}
| {{unikodo|-i, 0}}
| {{unikodo|-su, -si}}
|
|
|
| {{unikodo|-oi}}
| {{unikodo|-oisu, -oisi}}
|
|
|-
| '''[[Vokativo]]'''
| {{unikodo|0}}
| {{unikodo|-es}}
| {{unikodo|-h₁(e)}}
| {{unikodo|-m, 0}}
| {{unikodo|-h₂, 0}}
| {{unikodo|-ih₁}}
|
| {{unikodo|-es}}
|
|
| (coll.) {{unikodo|-(e)h₂}}
|
|
|
|
|}

=== Pronomoj ===
{| rules=all style=&quot;text-align: center; border: 1px solid darkgray;&quot; cellpadding=3
|
! colspan=&quot;4&quot; | '''Personaj pronomoj (Beekes 1995)'''
|-
|
! colspan=&quot;2&quot; | '''Unua persono'''
! colspan=&quot;2&quot; | '''Dua persono'''
|-
|
| '''Singularo'''
| '''Pluralo'''
| '''Singularo'''
| '''Pluralo'''
|-
| '''[[Nominativo]]'''
| {{unikodo|h₁eǵ(oH/Hom)}}
| {{unikodo|wei}}
| {{unikodo|tuH}}
| {{unikodo|yuH}}
|-
| '''[[Akuzativo]]'''
| {{unikodo|h₁mé, h₁me}}
| {{unikodo|nsmé, nōs}}
| {{unikodo|twé}}
| {{unikodo|usmé, wōs}}
|-
| '''[[Genitivo]]'''
| {{unikodo|h₁méne, h₁moi}}
| {{unikodo|ns(er)o-, nos}}
| {{unikodo|tewe, toi}}
| {{unikodo|yus(er)o-, wos}}
|-
| '''[[Dativo]]'''
| {{unikodo|h₁méǵʰio, h₁moi}}
| {{unikodo|nsmei, ns}}
| {{unikodo|tébʰio, toi}}
| {{unikodo|usmei}}
|-
| '''[[Instrumentalo]]'''
| {{unikodo|h₁moí}}
| ?
| {{unikodo|toí}}
| ?
|-
| '''[[Ablativo]]'''
| {{unikodo|h₁med}}
| {{unikodo|nsmed}}
| {{unikodo|tued}}
| {{unikodo|usmed}}
|-
| '''[[Lokativo]]'''
| {{unikodo|h₁moí}}
| {{unikodo|nsmi}}
| {{unikodo|toí}}
| {{unikodo|usmi}}
|}

== Verboj ==
{| rules=all style=&quot;text-align: center; border: 1px solid darkgray;&quot; cellpadding=3
|
|
! colspan=&quot;2&quot; | '''Buck 1933'''
! colspan=&quot;2&quot; | '''Beekes 1995'''
|-
|
|
| '''Atemata'''
| '''Temata'''
| '''Atemata'''
| '''Temata'''
|-
| rowspan=3 | '''Singularo'''
| '''Unua'''
| {{unikodo|-mi}}
| {{unikodo|-ō}}
| {{unikodo|-mi}}
| {{unikodo|-oH}}
|-
| '''Dua'''
| {{unikodo|-si}}
| {{unikodo|-esi}}
| {{unikodo|-si}}
| {{unikodo|-eh₁i}}
|-
| '''Tria'''
| {{unikodo|-ti}}
| {{unikodo|-eti}}
| {{unikodo|-ti}}
| {{unikodo|-e}}
|-
| rowspan=3 | '''Pluralo'''
| '''Unua'''
| {{unikodo|-mos/mes}}
| {{unikodo|-omos/omes}}
| {{unikodo|-mes}}
| {{unikodo|-omom}}
|-
| '''Dua'''
| {{unikodo|-te}}
| {{unikodo|-ete}}
| {{unikodo|-th₁e}}
| {{unikodo|-eth₁e}}
|-
| '''Tria'''
| {{unikodo|-nti}}
| {{unikodo|-onti}}
| {{unikodo|-nti}}
| {{unikodo|-o}}
|}

== Numeraloj ==
Oni ĝenerale [[Lingva rekonstruo|rekonstruas]] la numeralojn kiel sekvas :
{|
|
|Sihler 1995, 402–24
|Beekes 1995, 212–16
|-
|unu
|*{{unikodo|Hoi-no-/*Hoi-wo-/*Hoi-k(ʷ)o-; *sem-}}
|*{{unikodo|Hoi(H)nos}}
|-
|du
|*{{unikodo|d(u)wo-}}
|*{{unikodo|duoh₁}}
|-
|tri
|*{{unikodo|trei-}} (plen-grada)/*{{unikodo|tri-}} (nul-grada)
|*{{unikodo|treies}}
|-
|kvar
|*{{unikodo|kʷetwor-}} (o-grada)/*{{unikodo|kʷetur-}} (nul-grada), &lt;br /&gt;vidu ankaŭ na la {{unikodo|[[regulo de kʷetwóres]]}}
|*{{unikodo|kʷetuōr}}
|-
|kvin
|*{{unikodo|penkʷe}}
|*{{unikodo|penkʷe}}
|-
|ses
|*{{unikodo|s(w)eḱs}}; origine eble *{{unikodo|weḱs}}
|*{{unikodo|(s)uéks}}
|-
|sep
|*{{unikodo|septm̥}}
|*{{unikodo|séptm}}
|-
|ok
|*{{unikodo|oḱtō}}, *{{unikodo|oḱtou}} aŭ *{{unikodo|h₃eḱtō}}, *{{unikodo|h₃eḱtou}}
|*{{unikodo|h₃eḱteh₃}}
|-
|naŭ
|*{{unikodo|(h₁)newn̥}}
|*{{unikodo|(h₁)néun}}
|-
|dek
|*{{unikodo|deḱm̥(t)}}
|*{{unikodo|déḱmt}}
|-
|dudek
|*{{unikodo|wīḱm̥t-}}; unue eble *{{unikodo|widḱomt-}}
| *{{unikodo|duidḱmti}}
|-
|tridek
|*{{unikodo|trīḱomt-}}; unue eble *{{unikodo|tridḱomt-}}
| *{{unikodo|trih₂dḱomth₂}}
|-
|kvardek
|*{{unikodo|kʷetwr̥̄ḱomt-}}; unue eble *{{unikodo|kʷetwr̥dḱomt-}}
|*{{unikodo|kʷeturdḱomth₂}}
|-
|kvindek
|*{{unikodo|penkʷēḱomt-}}; unue eble *{{unikodo|penkʷedḱomt-}}
|*{{unikodo|penkʷedḱomth₂}}
|-
|sesdek
|*{{unikodo|s(w)eḱsḱomt-}}; unue eble *{{unikodo|weḱsdḱomt-}}
|*{{unikodo|ueksdḱomth₂}}
|-
|sepdek
|*{{unikodo|septm̥̄ḱomt-}}; unue eble *{{unikodo|septm̥dḱomt-}}
|*{{unikodo|septmdḱomth₂}}
|-
|okdek
|*{{unikodo|oḱtō(u)ḱomt-}}; unue eble *{{unikodo|h₃eḱto(u)dḱomt-}}
|*{{unikodo|h₃eḱth₃dḱomth₂}}
|-
|naŭdek
|*{{unikodo|(h₁)newn̥̄ḱomt-}}; unue eble *{{unikodo|h₁newn̥dḱomt-}}
|*{{unikodo|h₁neundḱomth₂}}
|-
|cent
|*{{unikodo|ḱm̥tom}}; unue eble *{{unikodo|dḱm̥tom}}
|*{{unikodo|dḱmtóm}}
|-
|mil
|*{{unikodo|ǵheslo-}}, *{{unikodo|tusdḱomti}}
|*{{unikodo|ǵʰes-l-}}
|}
Lehmann (1993, 252-255) kredis ke la numeraloj pli grandaj ol dek estis konstruitaj aparte de la dialektgrupoj kaj ke *{{unikodo|ḱm̥tóm}} unue signifis &quot;granda nombro&quot; anstataŭ specife &quot;cent&quot;.

== Ekzemplaj tekstoj ==
Eldonitaj ekzemplotekstojn en HIP:
* ''Schleicher's fable'' (''{{unikodo|Avis akvasas ka}}'') de [[August Schleicher]] (1868), modernigita de [[Hermann Hirt]] (1939) kaj [[Winfred Lehmann]] kaj [[Ladislav Zgusta]] (1979)
* The king and the god (''{{unikodo|rēḱs deiwos-kʷe}}'') de S. K. Sen, E. P. Hamp et al. (1994)

== Planlingvoj ==
Almenaŭ unu planlingvo enradikigas sin en la hindeŭropa pralingvo, tamen kun aldono de pli modernaj terminoj: temas pri [[sambahsa-mundialect]].

== Referencoj ==
* Winfred Philipp Lehmann kaj Ladislav Zgusta, 1979: Schleicher's tale after a century. In ''Festschrift for Oswald Szemerényi on the Occasion of his 65th Birthday'', eld. B. Brogyanyi, 455–66. Amsterdamo.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Hindeŭropaj studoj]]
* [[Monda pralingvo]]
* [[Prahejmregiono]]
* [[Hindirana pralingvo]]
* [[Ignacy Ryszard Danka]]
* [[Lingva rekonstruo]]

=== Kaj imageblaj pliaj temoj estus ===
* Prahindeŭropanoj
* Ŝemida pralingvo
* Listo de hindeŭropaj radikoj

== Eksteraj ligiloj ==
* American Heritage Dictionary :
** [http://www.bartleby.com/61/8.html &quot;la hindeŭropa lingvo kaj la hindeŭropanoj&quot;], eseo pri la [[Lingva rekonstruo|rekonstruo]] de la hindeŭropa pralingvo
** [http://www.bartleby.com/61/IEroots.html &quot;hindeurxopaj vortoradikoj&quot;], indekso
* [http://www.ieed.nl/ Indo-European Etymological Dictionary ] (universitato de [[Leiden]], Nederlando )
* [http://www.utexas.edu/cola/depts/lrc/iedocctr/ie.html Hindeŭropa Dokumentada Centro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060614140617/http://www.utexas.edu/cola/depts/lrc/iedocctr/ie.html |date=2006-06-14 }} ĉe la Universitato de [[Teksaso]] en [[Austin]]
* [http://www.kortlandt.nl/publications/art203e.pdf &quot;The Indo-Uralic Verb&quot;] fare de ''Frederik Kortlandt''
* [http://www.grsampson.net/Q_PIE.html Say something in Proto-Indo-European] (fare de ''Geoffrey Sampson'')
* [https://web.archive.org/web/20020107154021/http://www.geocities.com/caraculiambro/Caraculiambro/Verbs.html An Overview of the Proto-Indo-European Verb System] (fare de ''Piotr Gąsiorowski'')
* [https://web.archive.org/web/20121024132857/http://verger1.narod.ru/lang1.htm pluraj ekzemplotekstoj en la hindeŭropa pralingvo]
* [http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?root=config&amp;morpho=0&amp;basename=\data\ie\piet&amp;first=1 PIE root etymology database], kompilita laŭ tekstoj de ''Walde-Pokorny'' fare de ''L. Nikolajev'' kaj de ''Friedrich, Tischler'' ([[Hitita]]) kaj ''Adams'' ([[Toĥara]]) fare de ''Sergeij Starostin''.
* [http://www.phil.muni.cz/linguistica/art/blazek/bla-003.pdf &quot;pri la interna klasifiko de la hindeŭropaj lingvoj&quot;] fare de ''Václav Blažek''. [http://www.phil.muni.cz/linguistica/ Linguistica ONLINE.] ISSN 1801-5336 ([[Brno]], [[Ĉeĥio]])

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Hindeŭropa lingvaro| {{paĝonomo}}]]
[[Kategorio:Pralingvoj]]
[[Kategorio:Bronzepoko]]</text>
      <sha1>9f3tilcmruztwt4uq3nlo79bdslju0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>AC Milan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138071</id>
    <revision>
      <id>9412975</id>
      <parentid>9332787</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[A.C. Milan]] al [[AC Milan]] anstataŭigante alidirektilon</comment>
      <origin>9332787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3952" sha1="haryqthvph0a5jgflw2kvcf56in74u7" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo
| emblemo            = 
| lando              = {{Italio}}
| estro1            = {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}
| estro1_tipo       = Trejnisto
}} &lt;!-- Fakte ankaŭ ekzistas {{Informkesto futbalteamo}}, sed ĝin uzi bezonas pli da preparo - vidu ekz. en [[AS Roma]] --&gt;
'''Associazione Calcio Milan''' estas profesia [[futbalo|futbalklubo]] en [[Milano]], [[Italio]]. Ĝi estis fondita la [[16-a de januaro]] [[1899]]. La posedanto kaj prezidanto estas Jason Wong. La klubo agadas kadre de la [[Federacio Italia de Futbalo]], {{lang-it|Federazione Italiana Giuoco Calcio}} (FIGC).

Ĝia hejm[[stadiono]] nomiĝas [[Stadio Giuseppe Meazza]], alternative '''San Siro''', kiu disponas je pli ol 85.700 sidlokoj.
La futbalistoj estas vestitaj en ruĝa-nigra ĉemizo kun nigra pantalono. La subtenantaro estas konata kiel ''rosso-neri'' (ruĝ-nigraj).

Kune kun [[Juventus FC|Juventus]] kaj [[Internazionale FC|Inter]], Milan apartenas jardekojn al la tri plej grandaj kluboj en Italio. Interalie ĝi trifoje gajnis la [[Interkontinenta Pokalo|Interkontinentan Pokalon]].

Aktuale, la trejnisto de la unua vira teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}. 

== Ĝeneralaj informoj ==
* Fondo: 16-a de januaro de 1899
* Adreso: Via Filippo Turati 3, 20121 Milano
* Telefono: (39) 0262281
* Retpaĝo: [http://www.acmilan.com/ http://www.acmilan.com/]

== Stadio ==
* Nomo: [[Stadio Giuseppe Meazza]]
* Adreso: Via Piccolomini, 5 20151 Milano
* Kapablo: 85.700 homoj

== Rezultoj de la klubo ==
* Europa pokalo: '''7'''
** 1962/63, 1968/69, 1988/89, 1989/90, 1993/94, 2002/03, 2006/07
* Italiana ĉampionado: '''18'''
** 1901, 1906, 1907, 1950/51, 1954/55, 1956/57, 1958/59, 1961/62, 1967/68, 1978/79, 1987/88, 1991/92, 1992/93, 1993/94, 1995/96, 1998/99, 2003/04, 2010/11
* Italiana pokalo: '''5'''
** 1966/67, 1971/72, 1972/73, 1976/77, 2002/03

== Nuntempaj teamanoj ==
{| class=&quot;sortable&quot;
|-
! #!! Nacio !! Pozicio !! Nomo
|-
| 1|| {{Italio}} || G || [[Marco Amelia]]
|-
| 2|| {{Niĝerio}} || D || [[Taye Taiwo]]
|-
| 4|| {{Nederlando}} || M || [[Mark van Bommel]]
|-
| 5|| {{Francio}} || D || [[Philippe Mexes]]
|-
| 7|| {{Brazilo}} || A || [[Alexandre Pato]]
|-
| 8|| {{Italio}} || M || [[Gennaro Ivan Gattuso]]
|-
| 9|| {{Italio}} || A || [[Filippo Inzaghi]]
|-
| 10|| {{Nederlando}} || M || [[Clarence Seedorf]]
|-
| 11|| {{Svedio}} || A || [[Zlatan Ibrahimović]]
|-
| 13|| {{Italio}} || D || [[Alessandro Nesta]]
|-
| 16|| {{Francio}} || M || [[Mathieu Flamini]]
|-
| 17|| {{Italio}} || D || [[Massimo Oddo]]
|-
| 19|| {{Italio}} || D || [[Gianluca Zambrotta]]
|-
| 20|| {{Italio}} || D || [[Ignazio Abate]]
|-
| 23|| {{Italio}} || M || [[Massimo Ambrosini]]
|-
| 25|| {{Italio}} || D || [[Daniele Bonera]]
|-
| 27|| {{Ganao}} || M || [[Kevin Prince Boateng]]
|-
| 28|| {{Nederlando}} || M || [[Urby Emanuelson]]
|-
| 30|| {{Italio}} || G || [[Flavio Roma]]
|-
| 32|| {{Italio}} || G || [[Christian Abbiati]]
|-
| 33|| {{Brazilo}} || D || [[Thiago Silva]]
|-
| 70|| {{Brazilo}} || A || [[Robinho]]
|-
| 76|| {{Kolombio}} || D || [[Mario Yepes]]
|-
| 77|| {{Italio}} || D || [[Luca Antonini]]
|-
| 92|| {{Italio}} || M || [[Stephan El Shaarawy]]
|-
| 99|| {{Italio}} || A || [[Antonio Cassano]]
|}

== Elstaraj teamanoj ==
* [[José Altafini]]
* [[Demetrio Albertini]]
* [[Franco Baresi]]
* [[Marco van Basten]]
* [[Alessandro Costacurta]]
* [[Ruud Gullit]]
* [[Nils Liedholm]]
* [[Paolo Maldini]]
* [[Gunnar Nordahl]]
* [[Frank Rijkaard]]
* [[Gianni Rivera]]
* [[Andrij Ŝevĉenko]]

== Galerio de bildoj ==
&lt;gallery&gt;
|&lt;center&gt;Ĉemizo kun pantalono de futbolistoj&lt;/center&gt;
Image:Milan players in Chicago 2006.jpg|&lt;center&gt;Futbolistoj de Milan&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|commonscat=A.C. Milan}}
* [http://www.acmilan.com/ Oficiala retejo]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Italaj futbalteamoj]]
[[Kategorio:Silvio Berlusconi]]
[[Kategorio:Sporto en Milano]]
[[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1899]]</text>
      <sha1>haryqthvph0a5jgflw2kvcf56in74u7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sárospatak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138798</id>
    <revision>
      <id>9412896</id>
      <parentid>9343855</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* Famuloj */</comment>
      <origin>9412896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5648" sha1="e2dpcew6l2z61gb1zkpi01hv29oxcwn" xml:space="preserve">{{informkesto geografiaĵo|urbo
| blazono = HUN Sárospatak COA.jpg
| areo = 139
| loĝantaro = 12256
| areo_kodo = 47
| poŝtkodo = 3950
|latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
| regiono-ISO=HU-BZ
| mapo lokumilo=iso
}}
'''Sárospatak''' [ŝAroŝpatak] ({{lang-sk|Blatný Potok|aŭ='''Šarišský Potok'''}}; {{lang-de|'''Patak am Bodrog'''}}) estas [[urbo]] kun rango [[vinvilaĝo]] en [[Hungario]], en la [[regiono]] [[Norda Hungario]], en la [[departemento]] [[Borsod-Abaúj-Zemplén]], en la [[Distrikto Sárospatak]], kies centro ĝi estas. La [[loknomo]] signifas laŭvorte: kota-[[rojo]].
[[Dosiero:Sarospatak main street.jpg|eta|maldekstra|Ĉefstrato de Sárospatak]]

== Situo ==
Sárospatak situas sur [[ebenaĵo]], sur ambaŭ [[bordo]]j de [[Bodrog]], laŭ la ĉef[[vojo]] kaj [[fervojo]] inter [[Miskolc]]-[[Sátoraljaújhely]], tiu lasta estas proksime.

Sárospatak estas grava hungara eduka urbo, grava komunumo de la vinregiono de [[Tokaj]]-hegyalja. La urbo estas ankaŭ kultura centro de la hungara [[kalvinismo|kalvinana]] [[eklezio]].
[[Dosiero:Sárospataki látkép3.jpg|eta|Panoramo de Sárospatak el la fortikaĵoturo]]
[[Dosiero:A sárospataki Rákóczi vár hátsó kijárata.jpg|eta|Fortikaĵo de Sárospatak]]

== Historio ==
Sárospatak estas loĝata jam ekde la hungara landokupo. Ĝia unua supozita posedanto estis la militbravulo Ketel, poste aĉetis ĝin reĝo [[Andreo la 1-a (Hungario)|Andreo la 1-a]]. Oni mencias ĝin unuafoje en [[1262]] kiel arbar-prefektan centron.

La urbo evoluis danke al sia bona geografia situo (grava trapasejo tra Bodrog al [[Pollando]]), italaj kaj valonaj setlintoj, kiuj kunportis teknikon de vinberkultivado kaj vinfarado.

La urban rangon ricevis la [[komunumo]] dum regado de [[Matiaso la 1-a (Hungario)|Matiaso la 1-a]], poste rajton je propra foiro. Dum tiu periodo, oni konstruis [[fortikaĵo]]n, fondis la faman Kalvinanan Kolegion (1531) kaj konstruis urbomuron (ĉ. 1540). En la Kolegio laboris ekde [[1650]] kelkajn jarojn la grava ĉeĥa pedagogo [[Comenius]].

En Sárospatak okazis plekto de Wesselényi-komploto (1666–71) kontraŭ la [[Habsburgoj]], sed post tio, la urbon kaj la fortikaĵon okupis [[aŭstroj]] kaj malpermesis agadon de la Kalvinana Eklezio kies lokon okupis jezuitoj.

[[Ferenc Rákóczi la 2-a]] tie kunvokis la lastan kurucan parlamenton (1708). Post la liberecbatalo de Rákóczi, aŭstraj kaj germanaj princaj familioj (Trautsohn, Bretzenheim, Windischgrätz) iĝis novaj posedantoj de la regiono (1711–1945).

En la fortikaĵo de Sárospatak (t.n. Rákóczi-fortikaĵo) estas la plej alloga vidindaĵo de la urbo. Ties renesanc-stila loĝeja [[turo]] venas el la [[15-a jarcento]], kaj la Perényi-[[loĝio]] en la fortikaĵa [[kastelo]] el la 15-17. jc., en kiu nun funkcias la lokhistoria muzeo.

Ankaŭ la historia urbokerno estas protektita kun la gotika romkatolika paroĥestrejo (14-15. jc.), la baroka kalvinana [[kirko]] (1771–81), la hodiaŭa klasicisma Kalvinana Kolegio (1806–45), kies [[biblioteko]] deponas la kolektaĵon de la regiona kalvinana eklezia asocio.

Gravaj instruejoj de la urbo estas la Kolegio kaj Gimnazio, Instruist-eduka Altlernejo Comenius (1976) kaj la Kalvinana Teologia Akademio.

La urbo perdis la urborangon en [[1870]], sed reakiris tion en [[1968]].

== Vidindaĵoj ==
[[Dosiero:Rathaus, SO, 2020 Sárospatak.jpg|eta|Urbodomo de Sárospatak]]
[[Dosiero:Sárospatak, Bodrog (7).jpg|eta|Rivero Bodrog kun ponto en Sárospatak]]
[[Dosiero:Sárospatak Vártemplom.jpg|eta|Baziliko de Senmakula koncipiĝo en Sárospatak]]
[[Dosiero:Sárospatak, Református Egyházközség temploma (2).jpg|eta|Kalvinana preĝejo en Sárospatak]]
* [[Baziliko de Sárospatak]]
* [[Grek-katolika preĝejo Naskiĝo de Maria (Sárospatak)]]
* [[Grek-katolika preĝejo sanktaj Petro kaj Paŭlo (Sárospatak)]]
* [[Kalvinana preĝejo (Sárospatak)]]
* [[Kalvinana preĝejo (Sárospatak-Bodroghalász)]]
* [[loĝejturo]] kun [[fortikaĵo]]

== Servoj ==
* [[Universitato Tokaj-Hegyalja]]

== Famuloj ==
* En Sárospatak naskiĝis kaj mortis:
** [[juristo]] [[Ferenc Finkey]]
* En Sárospatak naskiĝis:
** [[aktoro]] [[Éva Sebestyén]]
** [[dancisto]] [[Korinna Spala]]
** [[inĝeniero]] [[József Finkey]]
** [[Árpád Kiss (kemiisto, 1889)]]
** kulturhistoriisto [[Dezső Trócsányi]]
** [[Gábor Szabó (kuracisto)]]
** [[Zoltán Trócsányi (lingvisto)]]
** [[László Bánhidi (mininĝeniero)]]
** [[ministro]] [[István Stumpf]]
** [[pastro]]j-[[pedagogo]]j [[Előd Hodossy-Takács]], [[László Hegedűs]] kaj [[Ágoston Széchy]]
** [[pentristo]] [[Sára Osgyányi]]
** [[Ferenc Jánosi (politikisto)]]
** [[profesoro]] [[Gyula Mitrovics]]
** vitisto [[László Láczay Szabó]]
* En Bodroghalász (ekstera parto de Sárospatak) naskiĝis:
** [[ĵurnalisto]] [[László Ablonczy]]
* En Sárospatak mortis:
** [[historiisto]] [[Géza Ballagi]]
** [[József Árvay (inspektoro)]]
** [[János Buza (instruisto)]]
** [[jezuitoj]] [[Márton Cseles]] kaj [[György Tyukodi]]
** kalvinana pastro [[Sándor Koncz]]
** [[poeto]] [[János Erdélyi]]
** [[profesoro]] [[János Szombathy]]
** [[sciencisto]] [[István Nyiry]]
** [[statistikisto]] [[Pál Magda]]
** [[teologo]] [[János Somosi]]

== Ĝemelurboj ==
* {{Flago|Italio}} [[Collegno]], [[Italio]]
* {{Flago|Germanio}} [[Soest]], [[Germanio]]
* {{Flago|Turkio}} [[Tekirdag]], [[Turkio]]
* {{Flago|Finnlando}} [[Nokia (urbo)]] [[Finnlando]]

== Fontoj ==
* [https://sarospatak.hu/ oficiala paĝo]

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Sárospatak| ]]
[[Kategorio:Vinvilaĝoj]]</text>
      <sha1>e2dpcew6l2z61gb1zkpi01hv29oxcwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>CED</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157686</id>
    <redirect title="Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj" />
    <revision>
      <id>9412564</id>
      <parentid>5037030</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:17:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <comment>Mi opinias ke deksesumaj nombroj ne indas je apartigilo, sed povas fleksiĝi se tio montriĝos polemika</comment>
      <origin>9412564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="kbr34zj3ptb9peocdxrace5j648p1su" xml:space="preserve">#ALIDIREKTU[[Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj]]</text>
      <sha1>kbr34zj3ptb9peocdxrace5j648p1su</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ced</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158740</id>
    <redirect title="Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj" />
    <revision>
      <id>9413122</id>
      <parentid>2236484</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj]]</comment>
      <origin>9413122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="e6hvaaa97x6xcvjxuzk4o0ohom09n6k" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj]]</text>
      <sha1>e6hvaaa97x6xcvjxuzk4o0ohom09n6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Léon Poliakov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162362</id>
    <revision>
      <id>9412586</id>
      <parentid>8339130</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="762" sha1="n2vl5q2z6vi995k9cofucl1aipy0ppa" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Léon Poliakov''' (naskiĝis en [[1910]] en [[Sankt-Peterburgo]], [[Rusio]], mortis en [[1997]] [[Parizo]]) estis rusia [[historiisto]], fakulo pri [[antisemitismo]].

Poliakov naskiĝis en juda familio kaj poste loĝis en Italio, Germanio kaj Francio. Interalie li estis esplordirektoro en la Nacia Centro por Scienca Esploro.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Poliakov, }}

[[Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo]]
[[Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio]]
[[Kategorio:Francaj historiistoj]]
[[Kategorio:Historiistoj de la Holokaŭsto]]
[[Kategorio:Francaj rezistantoj]]
[[Kategorio:Holokaŭsto en Francio]]
[[Kategorio:Postvivintoj el la Holokaŭsto]]
[[Kategorio:Francaj judoj]]
[[Kategorio:Homoj de Essonne]]</text>
      <sha1>n2vl5q2z6vi995k9cofucl1aipy0ppa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lörrach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178856</id>
    <revision>
      <id>9412950</id>
      <parentid>8873375</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1904" sha1="k2cd6bp2suso5mr1smmwwrpctb1r27d" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono =DEU Loerrach COA.svg
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Lörrach in LÖ.svg
|federacia_lando = [[Baden-Virtembergo]]
|distriktaro = [[Distriktaro Freiburg]]
|distrikto = [[Distrikto Lörrach]]
|alto = 294
|areo = 39,42
|poŝtkodo = 79501–79541
|tel_antaŭkodo = 07621
|aŭtokodo = LÖ
|oficiala_kodo = 08336050
|subdivido = Urbocentro (''Kernstadt'') kaj 3 urbopartoj (''Stadtteil'') kaj 3 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Luisenstraße 16&lt;br /&gt;79539 Lörrach
|retpaĝaro = [https://www.loerrach.de/ www.loerrach.de]
|komunumestro = Joerg Lutz
|komunumestro-titolo = Oberbürgermeister
|komunumestro-partio = senpartia
}}
'''Lörrach''' estas urba komunumo en la sudokcidento de [[Germanio]], ĉe la limo al [[Svislando]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Lörrach]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Baden-Virtembergo]] kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|08336050}}}} loĝantojn.

Lörrach estas la hejmo de [[Ottmar Hitzfeld]], unu el la plej sukcesaj kaj popularaj {{J|futbala teamestro}} en Germanio.

Historie ankaŭ menciindas ke inter la jaroj [[1780]] kaj [[1791]] la germana verkisto [[Johann Peter Hebel]] kiel vikario laboris en la urbo.

[[Dosiero:Aerial View - Lörrach.jpg|eta|maldekstra|270px|&lt;center&gt;el birda perspektivo]]La blazono: ora (flava), suprenfluganta [[Alaŭdedoj|alaŭdo]] sur ruĝa fono. La koloroj estas kiel en la blazono de [[Badeno]]. La blazono de Lörrach estas tiel nomata parolanta blazono, kiu devenas de la urba nomo.{{Projektoj}}
{{Distrikto Lörrach}}
{{Ĝermo|Germanio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Distrikto Lörrach]]
[[Kategorio:Urboj de Baden-Virtembergo]]</text>
      <sha1>k2cd6bp2suso5mr1smmwwrpctb1r27d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bieruń</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195909</id>
    <revision>
      <id>9413147</id>
      <parentid>8804697</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1628" sha1="iyaoe5utjlr9q4ds8q5myfg7drv2t0k" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2006, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Bieruń
| germana_nomo = Berun
| genitivo = Bierunia
| blazono = POL Bieruń COA.svg
| flago =
| mapo = POL Bieruń location.svg
| provinco = [[Silezio (provinco de Pollando)]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[Distrikto Bieruń-Lędziny]]
| komunumo = Bieruń
| komunumo-speco = Urba
| urba_komunumo = Jes
| retpoŝto =
| adreso-estraro = ul.Rynek 14
| poŝtkodo-estraro = 43-150
| telefono-estraro = 032 324-24-00
| fakso-estraro = 032 216-47-77
| poŝto-estraro = urzad@um.bierun.pl
| areo = 40.31
| alto =
| latitudo = 50/08
| longitudo = 19/06
| loĝantaro-dato = 2006
| loĝantaro = 23640 ([[2007]])
| denso = 487.2
| tel_antaŭkodo = (+48) 032
| poŝtkodo = 43-150
| aglomeraĵo = 3487000 ([[Katowice]])
| aŭtokodo = SBL
| TERYT =
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj = ([[Ĉeĥio]]) [[Moravský Beroun]]&lt;br /&gt;([[Germanio]]) [[Gundelfingen (Breisgau)]]&lt;br /&gt;([[Ukrainio]]) [[Ostróg]]
| retpaĝaro = http://www.um.bierun.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Bieruń''' (jen pole, germane ''Berun'') estas urbo en [[Silezio (provinco de Pollando)]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo Bieruń kaj estas la administra centro de la [[distrikto Bieruń-Lędziny]].

{{Projektoj}}
[[Dosiero:Kopalnia Piast.JPG|eta|maldekstra|200ra|&lt;!-- _Kopalnia_ _Piast_ --&gt;]]

{{Ĝermo|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>iyaoe5utjlr9q4ds8q5myfg7drv2t0k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413149</id>
      <parentid>9413147</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1547" sha1="7qp4456h6zjgylv62ggmv7b6fqizv1o" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2006, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Bieruń
| germana_nomo = Berun
| genitivo = Bierunia
| blazono = POL Bieruń COA.svg
| flago =
| mapo = POL Bieruń location.svg
| provinco = [[Silezio (provinco de Pollando)]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[Distrikto Bieruń-Lędziny]]
| komunumo = Bieruń
| komunumo-speco = Urba
| urba_komunumo = Jes
| retpoŝto =
| adreso-estraro = ul.Rynek 14
| poŝtkodo-estraro = 43-150
| telefono-estraro = 032 324-24-00
| fakso-estraro = 032 216-47-77
| poŝto-estraro = urzad@um.bierun.pl
| areo = 40.31
| alto =
| latitudo = 50/08
| longitudo = 19/06
| loĝantaro-dato = 2006
| loĝantaro = 23640 ([[2007]])
| denso = 487.2
| tel_antaŭkodo = (+48) 032
| poŝtkodo = 43-150
| aglomeraĵo = 3487000 ([[Katowice]])
| aŭtokodo = SBL
| TERYT =
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj = ([[Ĉeĥio]]) [[Moravský Beroun]]&lt;br /&gt;([[Germanio]]) [[Gundelfingen (Breisgau)]]&lt;br /&gt;([[Ukrainio]]) [[Ostroh]]
| retpaĝaro = http://www.um.bierun.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Bieruń''' (jen pole, germane ''Berun'') estas urbo en [[Silezio (provinco de Pollando)]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo Bieruń kaj estas la administra centro de la [[distrikto Bieruń-Lędziny]].

{{Projektoj}}

{{Ĝermo|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>7qp4456h6zjgylv62ggmv7b6fqizv1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413150</id>
      <parentid>9413149</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1556" sha1="9uq296p3cu6y90cyk2nwpf3ozn2kp3y" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2006, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Bieruń
| germana_nomo = Berun
| genitivo = Bierunia
| blazono = POL Bieruń COA.svg
| flago =
| mapo = POL Bieruń location.svg
| provinco = [[Silezio (provinco de Pollando)]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[Distrikto Bieruń-Lędziny]]
| komunumo = Bieruń
| komunumo-speco = Urba
| urba_komunumo = Jes
| retpoŝto =
| adreso-estraro = ul.Rynek 14
| poŝtkodo-estraro = 43-150
| telefono-estraro = 032 324-24-00
| fakso-estraro = 032 216-47-77
| poŝto-estraro = urzad@um.bierun.pl
| areo = 40.31
| alto =
| latitudo = 50/08
| longitudo = 19/06
| loĝantaro-dato = 2006
| loĝantaro = 23640 ([[2007]])
| denso = 487.2
| tel_antaŭkodo = (+48) 032
| poŝtkodo = 43-150
| aglomeraĵo = 3487000 ([[Katowice]])
| aŭtokodo = SBL
| TERYT =
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj = ([[Ĉeĥio]]) [[Moravský Beroun]]&lt;br /&gt;([[Germanio]]) [[Gundelfingen (Breisgau)]]&lt;br /&gt;([[Ukrainio]]) [[Ostroh]]
| retpaĝaro = http://www.um.bierun.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Bieruń''' (jen pole, germane ''Berun'') estas urbo en [[Silezio (provinco de Pollando)]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo Bieruń kaj estas la administra centro de la [[distrikto Bieruń-Lędziny]].

{{Projektoj}}


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>9uq296p3cu6y90cyk2nwpf3ozn2kp3y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413163</id>
      <parentid>9413150</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1609" sha1="4z1cjjlqzsb8imla6xr9gqlbtq1j3m6" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2006, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Bieruń
| germana_nomo = Berun
| genitivo = Bierunia
| blazono = POL Bieruń COA.svg
| flago =
| mapo = POL Bieruń location.svg
| provinco = [[Silezio (provinco de Pollando)]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[Distrikto Bieruń-Lędziny]]
| komunumo = Bieruń
| komunumo-speco = Urba
| urba_komunumo = Jes
| retpoŝto =
| adreso-estraro = ul.Rynek 14
| poŝtkodo-estraro = 43-150
| telefono-estraro = 032 324-24-00
| fakso-estraro = 032 216-47-77
| poŝto-estraro = urzad@um.bierun.pl
| areo = 40.31
| alto =
| latitudo = 50/08
| longitudo = 19/06
| loĝantaro-dato = 2006
| loĝantaro = 23640 ([[2007]])
| denso = 487.2
| tel_antaŭkodo = (+48) 032
| poŝtkodo = 43-150
| aglomeraĵo = 3487000 ([[Katowice]])
| aŭtokodo = SBL
| TERYT =
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj = ([[Ĉeĥio]]) [[Moravský Beroun]]&lt;br /&gt;([[Germanio]]) [[Gundelfingen (Breisgau)]]&lt;br /&gt;([[Ukrainio]]) [[Ostroh]]
| retpaĝaro = http://www.um.bierun.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Bieruń''' (jen pole, germane ''Berun'') estas urbo en [[Silezio (provinco de Pollando)]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo Bieruń kaj estas la administra centro de la [[distrikto Bieruń-Lędziny]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})

&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>4z1cjjlqzsb8imla6xr9gqlbtq1j3m6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Będzin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195932</id>
    <revision>
      <id>9413064</id>
      <parentid>8811968</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3218" sha1="koyiojdtka0zelk9i20izii8ppdqqu2" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Będzin
| germana_nomo = Bendzin, Bendsburg
| genitivo = Będzina
| blazono = POL Będzin COA.svg
| flago = POL Będzin flag.svg
| mapo = POL Będzin map.svg
| slogano = Civitas Regi Bendzinensis
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Będzin]]
| komunumo = Będzin
| komunumo-speco = Urba
| estro-titolo = Prezidanto
| estro = Radosław Baran
| urba_komunumo = Jes
| retpoŝto = radoslaw.baran@um.bedzin.pl
| adreso-estraro = ul. 11 Listopada 20
| poŝtkodo-estraro = 42-500
| telefono-estraro =
| fakso-estraro =
| poŝto-estraro = um@um.bedzin.pl
| areo = 37.08
| alto = 260 ĝis 382
| latitudo = 50/20
| longitudo = 19/07
| zomo = 11
| loĝantaro-dato = {{WikidataLoĝantaroDato}}
| loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}}
| denso={{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}
| tel_antaŭkodo = (+48) 32
| poŝtkodo = 42-500
| aglomeraĵo = 3487000 ([[Katowice]])
| aŭtokodo = SBE
| TERYT = 2243301011
| SIMC =
| fondita = [[9-a jarcento]]
| urborajtoj = 1358
| ĝemelaj_urboj = ([[Hungario]]) [[Tatabánya]] &lt;br /&gt;([[Rusio]]) [[Iĵevsk]] &lt;br /&gt; ([[Litovio]]) [[Kaišiadorys]]
| retpaĝaro = http://www.bedzin.pl
| domajno =
}}
'''Będzin''' (jen pole, germane ''Bendzin'', malpli ofte ''Bendsburg'') estas urbo en la administra [[silezia provinco]] de [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj estas la administra centro de la ankaŭ samnoma [[distrikto Będzin]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. &lt;!-- por vikidatumoj: fine de 2019 estis 56 354. --&gt;

== Partneraj urboj ==
* [[Dosiero:flago-de-Hungario.svg|20ra]] [[Tatabánya]], Hungario
* [[Dosiero:flago-de-Rusio.svg|20ra]] [[Iĵevsk]], Rusio
* [[Dosiero:flago-de-Litovio.svg|20ra]] [[Kaišiadorys]], Litovio

== Esperanto ==
[[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|kadra|maldekstra|40ra]]

Fine de januaro [[2014]] venis de [[Czeladź]] dum sia turneo tra [[Pollando]] la [[Esperanto]]-ekspozicio, kiu unue estis oktobre [[2012]] en [[Varsovio]] en la Pola [[Senato]] kaj estis organizita okaze de la '''125-jara Jubileo de Esperanto''' fare de [[Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto]] ([[EDE]]'''-PL''') kun financa helpo de '''Mecenato de Esperanto''' [[Etsuo Miyoshi]]. Post la [[Senato]] la ekspozicio estis en [[Malborko]], [[Nowy Staw]], [[Tczew]], [[Gdynia]], [[Pelplin]], [[Wołów]], [[Złotoryja]], [[Vroclavo]], [[Sosnowiec]] kaj [[Czeladź]]. La prezidanto de [[EDE]]'''-PL''' [[Jerzy Antoni Walaszek]] kun [[EDE]]-klubanoj de [[Sosnowiec]] prizorgis en Będzin la E-ekspozicion en la loka distriktejo. La ekspozicio estis ĝis fino de februaro [[2014]], poste ĝi veturis al [[Lębork]] ([[Pomerio]]) kion prizorgis [[Eduardo Kozyra]] kaj la Lenborka distriktestro.

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}} ({{pl}})

[[Dosiero:Będzin - Kościół Św. Trójcy 02.JPG|eta|maldekstra|350ra|&lt;center&gt;la katolika kirko [[sankta triunuo]]]]
[[Dosiero:Zamek w Będzinie.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|ruino de la mezepoka kastelo}}]]

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>koyiojdtka0zelk9i20izii8ppdqqu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dąbrowa Górnicza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195964</id>
    <revision>
      <id>9413112</id>
      <parentid>9394685</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dua Mondmilito */</comment>
      <origin>9413112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5623" sha1="46fgo8afiiry3ky0g9w4u6u16hena5n" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo=Dąbrowa Górnicza
|genitivo=Dąbrowy Górniczej
|blazono = POL Dąbrowa Górnicza COA 1.svg
|flago = POL Dąbrowa Górnicza flag.svg
|mapo = POL Dąbrowa Górnicza map.svg
|slogano=
|provinco=[[Silezio (provinco de Pollando)]]
|distrikto=
|distrikto-rajta=Jes
|komunumo-speco=Urba
|komunumo=
|urba_komunumo=Jes
|estro-titolo=Prezidanto de urbo
|estro=Zbigniew Podraza
|retpoŝto=
|adreso-estraro=ul. Graniczna 21
|poŝtkodo-estraro=41-300
|telefono-estraro= (+48 32) 295 67 00
|fakso-estraro= (+48 32) 262 50 32
|poŝto-estraro=um@dabrowa-gornicza.pl
|areo=188
|latitudo = 50/19
|longitudo = 19/16
|zomo = 9
|alto=
|loĝantaro-dato=2005
|loĝantaro=131536
|denso=692
|aglomeraĵo=3487000 ([[Górnośląski Okręg Przemysłowy]] (GOP))
|tel_antaŭkodo= (+48) 32
|poŝtkodo=41-300 do 42-530
|aŭtokodo=SD
|TERYT=
|SIMC=
|ĝemelaj_urboj=([[Rumanio]]) [[Cămpulung Moldovenesc]]&lt;br /&gt;([[Ĉeĥio]]) [[Studénka]]&lt;br /&gt;([[Ukrainio]]) [[Alczewsk]]
|retpaĝaro=http://www.dabrowa-gornicza.pl/
|fondita=
|urborajtoj=1916
}}
'''Dąbrowa Górnicza''' estas [[distrikto|distrikta]] urbo en [[Silezio (provinco de Pollando)|Silezio]], kaj situas en la orienta parto de [[Górnośląski Okręg Przemysłowy]] en [[Pollando]].

== Dua Mondmilito ==
Dum la [[Dua Mondmilito]] oni uzis germanan nomon de la urbo Redenberg. La urbo antaŭe nur 12 jarojn de 1795 ĝis 1807 estis parto de la germanlingva [[reĝlando Prusio]], kaj kvankam ĝi estis proksima al la germana lingvoregiono kaj ankaŭ en la urbo ĉiam estis germanlingvanoj, ne estis kutima germana urbonomo eĉ inter la germanlingvaj urbanoj. La nomo Redenberg do nur estis inventaĵo de la naziaj okupantoj inter 1939 kaj 1945 kaj ne konsidereblas laŭleĝa historia urbonoma variaĵo.

[[1943]]
* 5.10. [[SS (organizo)|SS]] pafmortigis en [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] 20 polojn venĝe pro mortigo de germana policano el Dąbrowa Górnicza.
* 16.10. En la urbo [[Ordnungspolizei|germana polico]] pafmortigis 20 personojn, venĝe pro mortigo de ĝendarmo.
* 26.10. Germana polico publike [[pendumo|pendumis]] 11 polojn pro mortigo de policano.
* 19.11. [[Ordnungspolizei]] pendumis en Strzemieszyce, apud Dąbrowa Górnicza, 11 polajn komunistojn

== Personoj ligitaj kun la urbo ==
* [[Kazimierz Imieliński]], mondfama [[seksologio|seksologo]]
* [[Stanisław Staszic]] – pastro, filozofo, politikisto, [[geologio|geologo]], kaj poeto; malkovris [[karbo]]n kaj konstruis [[mino|Ministan Lernejon]] ''Sztygarka''
* [[Krzysztof Kieślowski]] – filmreĝisoro; en la jaroj 40-aj kaj 50-aj loĝis en la kvartalo Strzemieszyce
* [[Maria Konopnicka]] – verkistino; ofte gastigis ĉe sia filino tie ĉi loĝanta. Dediĉis al Dąbrowa kelke da verketoj
* [[Józef Piłsudski]] – marŝalo; plurfoje estis en la urbo kaj priskribis ĝin en siaj artikoloj
* [[Stefan Żeromski]] – verkisto; vizitadis Dąbrowa, kio influis lian kreadon:''Ludzie bezdomni'', ''Popioły'', ''Róża''.

== Esperanto ==
Sabate la [[28-a de januaro]] [[1933]] en la ĉambrego de nove organizita [[Świetlica]] en Dąbrowa Górnicza, str. Konopnickiej okazis unua organiza kunveno de la esperanta sekcio. Dum kunveno s-ro J. Smalec prelegis pri la temo „Deveno kaj nuna stato de la esperanta lingvo”. La prelegon partoprenis membroj kaj simpatiantoj de Świetlica, entute ĉirkaŭ 100 personoj, kiuj aplaŭde esprimis sian kontentecon ─ de l'okazinta prelego. Post la prelego estis organizita kurso de la lingvo [[Esperanto]]. Pro la malvasteco de l' ejo nombro de lernantoj estis limigita kaj oni akceptis nur 35 personojn. Unua leciono okazis la 3-an de februaro 1933. Gvidanto de novkreita sekcio kaj kurso estas s-ro J. Smalec.

La 4-an de marto 1933 en la salonoj de Popoldomo en Dąbrowa Górnicza sub protekto de urba prezidanto s-ro Z. Madejski estas solene malfermita „Monda Ekspozicio de l' Artpentrado” (E.M.A.). Dum malferma parolo sejmdeputito s-ro Z. Madejski substrekis la signifon de tia entrepreno por la mondo kaj precipe por ni. La ekspozicio enhavas kolorajn reproduktaĵojn de plej famaj pentristoj el 26 landoj. Laŭ la kultura vidpunkto ĝi havas tre gravan signifon por la publiko kaj speciale por vizitantaj ĝin lernejanoj de popol- kaj mezlernejoj. De Dąbrowa Górnicza la ekspozicio migros al aliaj pli grandaj urboj de Pollando kaj poste eksterlanden. Al E.M.A. kaj ĝiaj multaj kunkreantoj ni lokaj esperantistoj tiuloke esprimas dankon kaj deziras kiel eble plej bonan sukceson. Danke al E.M.A. ni havis okazon trafi al instruistaro kaj al diferenta por Esperanto publiko. Tre afablaj organizantoj de E.M.A. gesinjoroj Czechowski kaj same lokaj artistoj klarigis al lernantaro la historion de arto. same ankaŭ historion de E.M.A. kunkreita de tutmonda esperantistaro. Loka Esperanto-Grupo „[[Ĉielruĝo]]” en salonoj de l'ekspozicio aranĝis prelegon pri la progreso de Esperanto.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.dawnadabrowa.pl/ Historio de Dąbrowa Górnicza en malnovaj poŝtkartoj kaj fotoj]

[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|dekstra|300px|&lt;!-- _Położenie_ _Dąbrowy_ _Górniczej_ w _konurbacji_ _Górnośląskiej_. --&gt;]]
[[Dosiero:Palac Kultury Zaglebia Dabrowa Gornicza 2.jpg|eta|dekstra|250px|&lt;!-- Dąbrowa Górnicza, Palaco _Kultury_ _Zagłębia_ --&gt;]]
[[Dosiero:BIBLIO-GLOWNA.jpg|eta|&lt;!-- _Miejska_ Biblioteko _Publiczna_ w _Dąbrowie_ _Górniczej_ --&gt;]]
[[Dosiero:Zielona3.jpg|eta|dekstra|250px|&lt;!-- Dąbrowa Górnicza - ''Parko _Zielona_'' --&gt;]]

{{Ĝermo|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>46fgo8afiiry3ky0g9w4u6u16hena5n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413113</id>
      <parentid>9413112</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:19:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Esperanto */</comment>
      <origin>9413113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5634" sha1="tneg0x5032i5127g1uz8jmnzhekhx1o" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo=Dąbrowa Górnicza
|genitivo=Dąbrowy Górniczej
|blazono = POL Dąbrowa Górnicza COA 1.svg
|flago = POL Dąbrowa Górnicza flag.svg
|mapo = POL Dąbrowa Górnicza map.svg
|slogano=
|provinco=[[Silezio (provinco de Pollando)]]
|distrikto=
|distrikto-rajta=Jes
|komunumo-speco=Urba
|komunumo=
|urba_komunumo=Jes
|estro-titolo=Prezidanto de urbo
|estro=Zbigniew Podraza
|retpoŝto=
|adreso-estraro=ul. Graniczna 21
|poŝtkodo-estraro=41-300
|telefono-estraro= (+48 32) 295 67 00
|fakso-estraro= (+48 32) 262 50 32
|poŝto-estraro=um@dabrowa-gornicza.pl
|areo=188
|latitudo = 50/19
|longitudo = 19/16
|zomo = 9
|alto=
|loĝantaro-dato=2005
|loĝantaro=131536
|denso=692
|aglomeraĵo=3487000 ([[Górnośląski Okręg Przemysłowy]] (GOP))
|tel_antaŭkodo= (+48) 32
|poŝtkodo=41-300 do 42-530
|aŭtokodo=SD
|TERYT=
|SIMC=
|ĝemelaj_urboj=([[Rumanio]]) [[Cămpulung Moldovenesc]]&lt;br /&gt;([[Ĉeĥio]]) [[Studénka]]&lt;br /&gt;([[Ukrainio]]) [[Alczewsk]]
|retpaĝaro=http://www.dabrowa-gornicza.pl/
|fondita=
|urborajtoj=1916
}}
'''Dąbrowa Górnicza''' estas [[distrikto|distrikta]] urbo en [[Silezio (provinco de Pollando)|Silezio]], kaj situas en la orienta parto de [[Górnośląski Okręg Przemysłowy]] en [[Pollando]].

== Dua Mondmilito ==
Dum la [[Dua Mondmilito]] oni uzis germanan nomon de la urbo Redenberg. La urbo antaŭe nur 12 jarojn de 1795 ĝis 1807 estis parto de la germanlingva [[reĝlando Prusio]], kaj kvankam ĝi estis proksima al la germana lingvoregiono kaj ankaŭ en la urbo ĉiam estis germanlingvanoj, ne estis kutima germana urbonomo eĉ inter la germanlingvaj urbanoj. La nomo Redenberg do nur estis inventaĵo de la naziaj okupantoj inter 1939 kaj 1945 kaj ne konsidereblas laŭleĝa historia urbonoma variaĵo.

[[1943]]
* 5.10. [[SS (organizo)|SS]] pafmortigis en [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] 20 polojn venĝe pro mortigo de germana policano el Dąbrowa Górnicza.
* 16.10. En la urbo [[Ordnungspolizei|germana polico]] pafmortigis 20 personojn, venĝe pro mortigo de ĝendarmo.
* 26.10. Germana polico publike [[pendumo|pendumis]] 11 polojn pro mortigo de policano.
* 19.11. [[Ordnungspolizei]] pendumis en Strzemieszyce, apud Dąbrowa Górnicza, 11 polajn komunistojn

== Personoj ligitaj kun la urbo ==
* [[Kazimierz Imieliński]], mondfama [[seksologio|seksologo]]
* [[Stanisław Staszic]] – pastro, filozofo, politikisto, [[geologio|geologo]], kaj poeto; malkovris [[karbo]]n kaj konstruis [[mino|Ministan Lernejon]] ''Sztygarka''
* [[Krzysztof Kieślowski]] – filmreĝisoro; en la jaroj 40-aj kaj 50-aj loĝis en la kvartalo Strzemieszyce
* [[Maria Konopnicka]] – verkistino; ofte gastigis ĉe sia filino tie ĉi loĝanta. Dediĉis al Dąbrowa kelke da verketoj
* [[Józef Piłsudski]] – marŝalo; plurfoje estis en la urbo kaj priskribis ĝin en siaj artikoloj
* [[Stefan Żeromski]] – verkisto; vizitadis Dąbrowa, kio influis lian kreadon:''Ludzie bezdomni'', ''Popioły'', ''Róża''.

== Esperanto ==
Sabate la [[28-a de januaro]] [[1933]] en la ĉambrego de nove organizita [[Świetlica]]{{klarigu}} en Dąbrowa Górnicza, str. Konopnickiej okazis unua organiza kunveno de la esperanta sekcio. Dum kunveno s-ro J. Smalec prelegis pri la temo „Deveno kaj nuna stato de la esperanta lingvo”. La prelegon partoprenis membroj kaj simpatiantoj de Świetlica, entute ĉirkaŭ 100 personoj, kiuj aplaŭde esprimis sian kontentecon ─ de l'okazinta prelego. Post la prelego estis organizita kurso de la lingvo [[Esperanto]]. Pro la malvasteco de l' ejo nombro de lernantoj estis limigita kaj oni akceptis nur 35 personojn. Unua leciono okazis la 3-an de februaro 1933. Gvidanto de novkreita sekcio kaj kurso estas s-ro J. Smalec.

La 4-an de marto 1933 en la salonoj de Popoldomo en Dąbrowa Górnicza sub protekto de urba prezidanto s-ro Z. Madejski estas solene malfermita „Monda Ekspozicio de l' Artpentrado” (E.M.A.). Dum malferma parolo sejmdeputito s-ro Z. Madejski substrekis la signifon de tia entrepreno por la mondo kaj precipe por ni. La ekspozicio enhavas kolorajn reproduktaĵojn de plej famaj pentristoj el 26 landoj. Laŭ la kultura vidpunkto ĝi havas tre gravan signifon por la publiko kaj speciale por vizitantaj ĝin lernejanoj de popol- kaj mezlernejoj. De Dąbrowa Górnicza la ekspozicio migros al aliaj pli grandaj urboj de Pollando kaj poste eksterlanden. Al E.M.A. kaj ĝiaj multaj kunkreantoj ni lokaj esperantistoj tiuloke esprimas dankon kaj deziras kiel eble plej bonan sukceson. Danke al E.M.A. ni havis okazon trafi al instruistaro kaj al diferenta por Esperanto publiko. Tre afablaj organizantoj de E.M.A. gesinjoroj Czechowski kaj same lokaj artistoj klarigis al lernantaro la historion de arto. same ankaŭ historion de E.M.A. kunkreita de tutmonda esperantistaro. Loka Esperanto-Grupo „[[Ĉielruĝo]]” en salonoj de l'ekspozicio aranĝis prelegon pri la progreso de Esperanto.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.dawnadabrowa.pl/ Historio de Dąbrowa Górnicza en malnovaj poŝtkartoj kaj fotoj]

[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|dekstra|300px|&lt;!-- _Położenie_ _Dąbrowy_ _Górniczej_ w _konurbacji_ _Górnośląskiej_. --&gt;]]
[[Dosiero:Palac Kultury Zaglebia Dabrowa Gornicza 2.jpg|eta|dekstra|250px|&lt;!-- Dąbrowa Górnicza, Palaco _Kultury_ _Zagłębia_ --&gt;]]
[[Dosiero:BIBLIO-GLOWNA.jpg|eta|&lt;!-- _Miejska_ Biblioteko _Publiczna_ w _Dąbrowie_ _Górniczej_ --&gt;]]
[[Dosiero:Zielona3.jpg|eta|dekstra|250px|&lt;!-- Dąbrowa Górnicza - ''Parko _Zielona_'' --&gt;]]

{{Ĝermo|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>tneg0x5032i5127g1uz8jmnzhekhx1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413115</id>
      <parentid>9413113</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Esperanto */</comment>
      <origin>9413115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5757" sha1="m4ko8jyfs1qqy83pyv2orkm51cd0toz" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo=Dąbrowa Górnicza
|genitivo=Dąbrowy Górniczej
|blazono = POL Dąbrowa Górnicza COA 1.svg
|flago = POL Dąbrowa Górnicza flag.svg
|mapo = POL Dąbrowa Górnicza map.svg
|slogano=
|provinco=[[Silezio (provinco de Pollando)]]
|distrikto=
|distrikto-rajta=Jes
|komunumo-speco=Urba
|komunumo=
|urba_komunumo=Jes
|estro-titolo=Prezidanto de urbo
|estro=Zbigniew Podraza
|retpoŝto=
|adreso-estraro=ul. Graniczna 21
|poŝtkodo-estraro=41-300
|telefono-estraro= (+48 32) 295 67 00
|fakso-estraro= (+48 32) 262 50 32
|poŝto-estraro=um@dabrowa-gornicza.pl
|areo=188
|latitudo = 50/19
|longitudo = 19/16
|zomo = 9
|alto=
|loĝantaro-dato=2005
|loĝantaro=131536
|denso=692
|aglomeraĵo=3487000 ([[Górnośląski Okręg Przemysłowy]] (GOP))
|tel_antaŭkodo= (+48) 32
|poŝtkodo=41-300 do 42-530
|aŭtokodo=SD
|TERYT=
|SIMC=
|ĝemelaj_urboj=([[Rumanio]]) [[Cămpulung Moldovenesc]]&lt;br /&gt;([[Ĉeĥio]]) [[Studénka]]&lt;br /&gt;([[Ukrainio]]) [[Alczewsk]]
|retpaĝaro=http://www.dabrowa-gornicza.pl/
|fondita=
|urborajtoj=1916
}}
'''Dąbrowa Górnicza''' estas [[distrikto|distrikta]] urbo en [[Silezio (provinco de Pollando)|Silezio]], kaj situas en la orienta parto de [[Górnośląski Okręg Przemysłowy]] en [[Pollando]].

== Dua Mondmilito ==
Dum la [[Dua Mondmilito]] oni uzis germanan nomon de la urbo Redenberg. La urbo antaŭe nur 12 jarojn de 1795 ĝis 1807 estis parto de la germanlingva [[reĝlando Prusio]], kaj kvankam ĝi estis proksima al la germana lingvoregiono kaj ankaŭ en la urbo ĉiam estis germanlingvanoj, ne estis kutima germana urbonomo eĉ inter la germanlingvaj urbanoj. La nomo Redenberg do nur estis inventaĵo de la naziaj okupantoj inter 1939 kaj 1945 kaj ne konsidereblas laŭleĝa historia urbonoma variaĵo.

[[1943]]
* 5.10. [[SS (organizo)|SS]] pafmortigis en [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] 20 polojn venĝe pro mortigo de germana policano el Dąbrowa Górnicza.
* 16.10. En la urbo [[Ordnungspolizei|germana polico]] pafmortigis 20 personojn, venĝe pro mortigo de ĝendarmo.
* 26.10. Germana polico publike [[pendumo|pendumis]] 11 polojn pro mortigo de policano.
* 19.11. [[Ordnungspolizei]] pendumis en Strzemieszyce, apud Dąbrowa Górnicza, 11 polajn komunistojn

== Personoj ligitaj kun la urbo ==
* [[Kazimierz Imieliński]], mondfama [[seksologio|seksologo]]
* [[Stanisław Staszic]] – pastro, filozofo, politikisto, [[geologio|geologo]], kaj poeto; malkovris [[karbo]]n kaj konstruis [[mino|Ministan Lernejon]] ''Sztygarka''
* [[Krzysztof Kieślowski]] – filmreĝisoro; en la jaroj 40-aj kaj 50-aj loĝis en la kvartalo Strzemieszyce
* [[Maria Konopnicka]] – verkistino; ofte gastigis ĉe sia filino tie ĉi loĝanta. Dediĉis al Dąbrowa kelke da verketoj
* [[Józef Piłsudski]] – marŝalo; plurfoje estis en la urbo kaj priskribis ĝin en siaj artikoloj
* [[Stefan Żeromski]] – verkisto; vizitadis Dąbrowa, kio influis lian kreadon:''Ludzie bezdomni'', ''Popioły'', ''Róża''.

== Esperanto ==
Sabate la [[28-a de januaro]] [[1933]] en la ĉambrego de nove organizita [[Świetlica]]{{klarigu}} en Dąbrowa Górnicza, str. Konopnickiej okazis unua organiza kunveno de la esperanta sekcio. Dum kunveno s-ro J. Smalec prelegis pri la temo „Deveno kaj nuna stato de la esperanta lingvo”. La prelegon partoprenis membroj kaj simpatiantoj de Świetlica, entute ĉirkaŭ 100 personoj, kiuj aplaŭde esprimis sian kontentecon ─ de l'okazinta prelego. Post la prelego estis organizita kurso de la lingvo [[Esperanto]]. Pro la malvasteco de l' ejo nombro de lernantoj estis limigita kaj oni akceptis nur 35 personojn. Unua leciono okazis la 3-an de februaro 1933. Gvidanto de novkreita sekcio kaj kurso estas s-ro J. Smalec.

La 4-an de marto 1933 en la salonoj de Popoldomo en Dąbrowa Górnicza sub protekto de urba prezidanto s-ro Z. Madejski estas solene malfermita „Monda Ekspozicio de l' Artpentrado” (E.M.A.). Dum malferma parolo sejmdeputito s-ro Z. Madejski substrekis la signifon de tia entrepreno por la mondo kaj precipe por ni. La ekspozicio enhavas kolorajn reproduktaĵojn de plej famaj pentristoj el 26 landoj. Laŭ la kultura vidpunkto ĝi havas tre gravan signifon por la publiko kaj speciale por vizitantaj ĝin lernejanoj de popol- kaj mezlernejoj. De Dąbrowa Górnicza la ekspozicio migros al aliaj pli grandaj urboj de Pollando kaj poste eksterlanden. Al E.M.A. kaj ĝiaj multaj kunkreantoj ni lokaj esperantistoj tiuloke esprimas dankon kaj deziras kiel eble plej bonan sukceson. Danke al E.M.A. ni havis okazon trafi al instruistaro kaj al diferenta por Esperanto publiko. Tre afablaj organizantoj de E.M.A. gesinjoroj Czechowski&lt;ref&gt;Estis iu Bolesław Czechowski, kiu en proksimaj urboj en la 1930-aj jaroj faris Esperanto-kursojn. Ĉu temis pri li?&lt;/ref&gt; kaj same lokaj artistoj klarigis al lernantaro la historion de arto. same ankaŭ historion de E.M.A. kunkreita de tutmonda esperantistaro. Loka Esperanto-Grupo „Ĉielruĝo” en salonoj de l'ekspozicio aranĝis prelegon pri la progreso de Esperanto.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.dawnadabrowa.pl/ Historio de Dąbrowa Górnicza en malnovaj poŝtkartoj kaj fotoj]

[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|dekstra|300px|&lt;!-- _Położenie_ _Dąbrowy_ _Górniczej_ w _konurbacji_ _Górnośląskiej_. --&gt;]]
[[Dosiero:Palac Kultury Zaglebia Dabrowa Gornicza 2.jpg|eta|dekstra|250px|&lt;!-- Dąbrowa Górnicza, Palaco _Kultury_ _Zagłębia_ --&gt;]]
[[Dosiero:BIBLIO-GLOWNA.jpg|eta|&lt;!-- _Miejska_ Biblioteko _Publiczna_ w _Dąbrowie_ _Górniczej_ --&gt;]]
[[Dosiero:Zielona3.jpg|eta|dekstra|250px|&lt;!-- Dąbrowa Górnicza - ''Parko _Zielona_'' --&gt;]]

{{Ĝermo|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>m4ko8jyfs1qqy83pyv2orkm51cd0toz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413116</id>
      <parentid>9413115</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:26:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5736" sha1="hv7d40tl2m2lskfvrfbk6z4yghx1l7j" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo=Dąbrowa Górnicza
|genitivo=Dąbrowy Górniczej
|blazono = POL Dąbrowa Górnicza COA 1.svg
|flago = POL Dąbrowa Górnicza flag.svg
|mapo = POL Dąbrowa Górnicza map.svg
|slogano=
|provinco=[[Silezio (provinco de Pollando)]]
|distrikto=
|distrikto-rajta=Jes
|komunumo-speco=Urba
|komunumo=
|urba_komunumo=Jes
|estro-titolo=Prezidanto de urbo
|estro=Zbigniew Podraza
|retpoŝto=
|adreso-estraro=ul. Graniczna 21
|poŝtkodo-estraro=41-300
|telefono-estraro= (+48 32) 295 67 00
|fakso-estraro= (+48 32) 262 50 32
|poŝto-estraro=um@dabrowa-gornicza.pl
|areo=188
|latitudo = 50/19
|longitudo = 19/16
|zomo = 9
|alto=
|loĝantaro-dato=2005
|loĝantaro=131536
|denso=692
|aglomeraĵo=3487000 ([[Górnośląski Okręg Przemysłowy]] (GOP))
|tel_antaŭkodo= (+48) 32
|poŝtkodo=41-300 do 42-530
|aŭtokodo=SD
|TERYT=
|SIMC=
|ĝemelaj_urboj= vidu supre
|retpaĝaro=http://www.dabrowa-gornicza.pl/
|fondita=
|urborajtoj=1916
}}
'''Dąbrowa Górnicza''' estas [[distrikto|distrikta]] urbo en [[Silezio (provinco de Pollando)|Silezio]], kaj situas en la orienta parto de [[Górnośląski Okręg Przemysłowy]] en [[Pollando]].

== Dua Mondmilito ==
Dum la [[Dua Mondmilito]] oni uzis germanan nomon de la urbo Redenberg. La urbo antaŭe nur 12 jarojn de 1795 ĝis 1807 estis parto de la germanlingva [[reĝlando Prusio]], kaj kvankam ĝi estis proksima al la germana lingvoregiono kaj ankaŭ en la urbo ĉiam estis germanlingvanoj, ne estis kutima germana urbonomo eĉ inter la germanlingvaj urbanoj. La nomo Redenberg do nur estis inventaĵo de la naziaj okupantoj inter 1939 kaj 1945 kaj ne konsidereblas laŭleĝa historia urbonoma variaĵo.

[[1943]]
* 5.10. [[SS (organizo)|SS]] pafmortigis en [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] 20 polojn venĝe pro mortigo de germana policano el Dąbrowa Górnicza.
* 16.10. En la urbo [[Ordnungspolizei|germana polico]] pafmortigis 20 personojn, venĝe pro mortigo de ĝendarmo.
* 26.10. Germana polico publike [[pendumo|pendumis]] 11 polojn pro mortigo de policano.
* 19.11. [[Ordnungspolizei]] pendumis en Strzemieszyce, apud Dąbrowa Górnicza, 11 polajn komunistojn

== Personoj ligitaj kun la urbo ==
* [[Kazimierz Imieliński]], mondfama [[seksologio|seksologo]]
* [[Stanisław Staszic]] – pastro, filozofo, politikisto, [[geologio|geologo]], kaj poeto; malkovris [[karbo]]n kaj konstruis [[mino|Ministan Lernejon]] ''Sztygarka''
* [[Krzysztof Kieślowski]] – filmreĝisoro; en la jaroj 40-aj kaj 50-aj loĝis en la kvartalo Strzemieszyce
* [[Maria Konopnicka]] – verkistino; ofte gastigis ĉe sia filino tie ĉi loĝanta. Dediĉis al Dąbrowa kelke da verketoj
* [[Józef Piłsudski]] – marŝalo; plurfoje estis en la urbo kaj priskribis ĝin en siaj artikoloj
* [[Stefan Żeromski]] – verkisto; vizitadis Dąbrowa, kio influis lian kreadon:''Ludzie bezdomni'', ''Popioły'', ''Róża''.

== Esperanto ==
Sabate la [[28-a de januaro]] [[1933]] en la ĉambrego de nove organizita [[Świetlica]]{{klarigu}} en Dąbrowa Górnicza, str. Konopnickiej okazis unua organiza kunveno de la esperanta sekcio. Dum kunveno s-ro J. Smalec prelegis pri la temo „Deveno kaj nuna stato de la esperanta lingvo”. La prelegon partoprenis membroj kaj simpatiantoj de Świetlica, entute ĉirkaŭ 100 personoj, kiuj aplaŭde esprimis sian kontentecon ─ de l'okazinta prelego. Post la prelego estis organizita kurso de la lingvo [[Esperanto]]. Pro la malvasteco de l' ejo nombro de lernantoj estis limigita kaj oni akceptis nur 35 personojn. Unua leciono okazis la 3-an de februaro 1933. Gvidanto de novkreita sekcio kaj kurso estas s-ro J. Smalec.

La 4-an de marto 1933 en la salonoj de Popoldomo en Dąbrowa Górnicza sub protekto de urba prezidanto s-ro Z. Madejski estas solene malfermita „Monda Ekspozicio de l' Artpentrado” (E.M.A.). Dum malferma parolo sejmdeputito s-ro Z. Madejski substrekis la signifon de tia entrepreno por la mondo kaj precipe por ni. La ekspozicio enhavas kolorajn reproduktaĵojn de plej famaj pentristoj el 26 landoj. Laŭ la kultura vidpunkto ĝi havas tre gravan signifon por la publiko kaj speciale por vizitantaj ĝin lernejanoj de popol- kaj mezlernejoj. De Dąbrowa Górnicza la ekspozicio migros al aliaj pli grandaj urboj de Pollando kaj poste eksterlanden. Al E.M.A. kaj ĝiaj multaj kunkreantoj ni lokaj esperantistoj tiuloke esprimas dankon kaj deziras kiel eble plej bonan sukceson. Danke al E.M.A. ni havis okazon trafi al instruistaro kaj al diferenta por Esperanto publiko. Tre afablaj organizantoj de E.M.A. gesinjoroj Czechowski&lt;ref&gt;Estis iu Bolesław Czechowski, kiu en proksimaj urboj en la 1930-aj jaroj faris Esperanto-kursojn. Ĉu temis pri li?&lt;/ref&gt; kaj same lokaj artistoj klarigis al lernantaro la historion de arto. same ankaŭ historion de E.M.A. kunkreita de tutmonda esperantistaro. Loka Esperanto-Grupo „Ĉielruĝo” en salonoj de l'ekspozicio aranĝis prelegon pri la progreso de Esperanto.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})
* [http://www.dawnadabrowa.pl/ Historio de Dąbrowa Górnicza en malnovaj poŝtkartoj kaj fotoj]

[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|dekstra|300px|&lt;!-- _Położenie_ _Dąbrowy_ _Górniczej_ w _konurbacji_ _Górnośląskiej_. --&gt;]]
[[Dosiero:Palac Kultury Zaglebia Dabrowa Gornicza 2.jpg|eta|dekstra|250px|&lt;!-- Dąbrowa Górnicza, Palaco _Kultury_ _Zagłębia_ --&gt;]]
[[Dosiero:BIBLIO-GLOWNA.jpg|eta|&lt;!-- _Miejska_ Biblioteko _Publiczna_ w _Dąbrowie_ _Górniczej_ --&gt;]]
[[Dosiero:Zielona3.jpg|eta|dekstra|250px|&lt;!-- Dąbrowa Górnicza - ''Parko _Zielona_'' --&gt;]]

{{Ĝermo|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>hv7d40tl2m2lskfvrfbk6z4yghx1l7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413118</id>
      <parentid>9413116</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Personoj ligitaj kun la urbo */</comment>
      <origin>9413118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5752" sha1="0cfkiq6y86la7k3pjs2f8wbtzwe82vl" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo=Dąbrowa Górnicza
|genitivo=Dąbrowy Górniczej
|blazono = POL Dąbrowa Górnicza COA 1.svg
|flago = POL Dąbrowa Górnicza flag.svg
|mapo = POL Dąbrowa Górnicza map.svg
|slogano=
|provinco=[[Silezio (provinco de Pollando)]]
|distrikto=
|distrikto-rajta=Jes
|komunumo-speco=Urba
|komunumo=
|urba_komunumo=Jes
|estro-titolo=Prezidanto de urbo
|estro=Zbigniew Podraza
|retpoŝto=
|adreso-estraro=ul. Graniczna 21
|poŝtkodo-estraro=41-300
|telefono-estraro= (+48 32) 295 67 00
|fakso-estraro= (+48 32) 262 50 32
|poŝto-estraro=um@dabrowa-gornicza.pl
|areo=188
|latitudo = 50/19
|longitudo = 19/16
|zomo = 9
|alto=
|loĝantaro-dato=2005
|loĝantaro=131536
|denso=692
|aglomeraĵo=3487000 ([[Górnośląski Okręg Przemysłowy]] (GOP))
|tel_antaŭkodo= (+48) 32
|poŝtkodo=41-300 do 42-530
|aŭtokodo=SD
|TERYT=
|SIMC=
|ĝemelaj_urboj= vidu supre
|retpaĝaro=http://www.dabrowa-gornicza.pl/
|fondita=
|urborajtoj=1916
}}
'''Dąbrowa Górnicza''' estas [[distrikto|distrikta]] urbo en [[Silezio (provinco de Pollando)|Silezio]], kaj situas en la orienta parto de [[Górnośląski Okręg Przemysłowy]] en [[Pollando]].

== Dua Mondmilito ==
Dum la [[Dua Mondmilito]] oni uzis germanan nomon de la urbo Redenberg. La urbo antaŭe nur 12 jarojn de 1795 ĝis 1807 estis parto de la germanlingva [[reĝlando Prusio]], kaj kvankam ĝi estis proksima al la germana lingvoregiono kaj ankaŭ en la urbo ĉiam estis germanlingvanoj, ne estis kutima germana urbonomo eĉ inter la germanlingvaj urbanoj. La nomo Redenberg do nur estis inventaĵo de la naziaj okupantoj inter 1939 kaj 1945 kaj ne konsidereblas laŭleĝa historia urbonoma variaĵo.

[[1943]]
* 5.10. [[SS (organizo)|SS]] pafmortigis en [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] 20 polojn venĝe pro mortigo de germana policano el Dąbrowa Górnicza.
* 16.10. En la urbo [[Ordnungspolizei|germana polico]] pafmortigis 20 personojn, venĝe pro mortigo de ĝendarmo.
* 26.10. Germana polico publike [[pendumo|pendumis]] 11 polojn pro mortigo de policano.
* 19.11. [[Ordnungspolizei]] pendumis en Strzemieszyce, apud Dąbrowa Górnicza, 11 polajn komunistojn

== Personoj ligitaj kun la urbo ==
* [[Kazimierz Imieliński]] (1929-2010), kuracisto kaj [[seksologio|seksologo]]
* [[Stanisław Staszic]], pastro, filozofo, politikisto, [[geologio|geologo]] kaj poeto; malkovris [[karbo]]n kaj konstruis [[mino|Ministan Lernejon]] ''Sztygarka'' [ŝtiGARda]
* [[Krzysztof Kieślowski]], filmreĝisoro; en la jaroj 1940-aj kaj 1950-aj loĝis en la kvartalo Strzemieszyce
* [[Maria Konopnicka]], verkistino; ofte gastigis ĉe sia filino tie ĉi loĝanta. Dediĉis al Dąbrowa kelke da verketoj
* [[Józef Piłsudski]], marŝalo; plurfoje estis en la urbo kaj priskribis ĝin en siaj artikoloj
* [[Stefan Żeromski], verkisto; vizitadis Dąbrowa, kio influis lian kreadon:''Ludzie bezdomni'', ''Popioły'', ''Róża''.

== Esperanto ==
Sabate la [[28-a de januaro]] [[1933]] en la ĉambrego de nove organizita [[Świetlica]]{{klarigu}} en Dąbrowa Górnicza, str. Konopnickiej okazis unua organiza kunveno de la esperanta sekcio. Dum kunveno s-ro J. Smalec prelegis pri la temo „Deveno kaj nuna stato de la esperanta lingvo”. La prelegon partoprenis membroj kaj simpatiantoj de Świetlica, entute ĉirkaŭ 100 personoj, kiuj aplaŭde esprimis sian kontentecon ─ de l'okazinta prelego. Post la prelego estis organizita kurso de la lingvo [[Esperanto]]. Pro la malvasteco de l' ejo nombro de lernantoj estis limigita kaj oni akceptis nur 35 personojn. Unua leciono okazis la 3-an de februaro 1933. Gvidanto de novkreita sekcio kaj kurso estas s-ro J. Smalec.

La 4-an de marto 1933 en la salonoj de Popoldomo en Dąbrowa Górnicza sub protekto de urba prezidanto s-ro Z. Madejski estas solene malfermita „Monda Ekspozicio de l' Artpentrado” (E.M.A.). Dum malferma parolo sejmdeputito s-ro Z. Madejski substrekis la signifon de tia entrepreno por la mondo kaj precipe por ni. La ekspozicio enhavas kolorajn reproduktaĵojn de plej famaj pentristoj el 26 landoj. Laŭ la kultura vidpunkto ĝi havas tre gravan signifon por la publiko kaj speciale por vizitantaj ĝin lernejanoj de popol- kaj mezlernejoj. De Dąbrowa Górnicza la ekspozicio migros al aliaj pli grandaj urboj de Pollando kaj poste eksterlanden. Al E.M.A. kaj ĝiaj multaj kunkreantoj ni lokaj esperantistoj tiuloke esprimas dankon kaj deziras kiel eble plej bonan sukceson. Danke al E.M.A. ni havis okazon trafi al instruistaro kaj al diferenta por Esperanto publiko. Tre afablaj organizantoj de E.M.A. gesinjoroj Czechowski&lt;ref&gt;Estis iu Bolesław Czechowski, kiu en proksimaj urboj en la 1930-aj jaroj faris Esperanto-kursojn. Ĉu temis pri li?&lt;/ref&gt; kaj same lokaj artistoj klarigis al lernantaro la historion de arto. same ankaŭ historion de E.M.A. kunkreita de tutmonda esperantistaro. Loka Esperanto-Grupo „Ĉielruĝo” en salonoj de l'ekspozicio aranĝis prelegon pri la progreso de Esperanto.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})
* [http://www.dawnadabrowa.pl/ Historio de Dąbrowa Górnicza en malnovaj poŝtkartoj kaj fotoj]

[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|dekstra|300px|&lt;!-- _Położenie_ _Dąbrowy_ _Górniczej_ w _konurbacji_ _Górnośląskiej_. --&gt;]]
[[Dosiero:Palac Kultury Zaglebia Dabrowa Gornicza 2.jpg|eta|dekstra|250px|&lt;!-- Dąbrowa Górnicza, Palaco _Kultury_ _Zagłębia_ --&gt;]]
[[Dosiero:BIBLIO-GLOWNA.jpg|eta|&lt;!-- _Miejska_ Biblioteko _Publiczna_ w _Dąbrowie_ _Górniczej_ --&gt;]]
[[Dosiero:Zielona3.jpg|eta|dekstra|250px|&lt;!-- Dąbrowa Górnicza - ''Parko _Zielona_'' --&gt;]]

{{Ĝermo|Pollando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>0cfkiq6y86la7k3pjs2f8wbtzwe82vl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Górnośląski Okręg Przemysłowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195986</id>
    <revision>
      <id>9413114</id>
      <parentid>9203270</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1945" sha1="5iwhyma23wf3ffs36ftmrj3xnck75q1" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Górnośląski Okręg Przemysłowy (GOP)
| slogano =
| genitivo = GOP-u
| blazono =
| flago =
| mapo = 
| provinco = [[Silezio (provinco de Pollando)]]
| distrikto-rajta =
| distrikto =
| komunumo =
| komunumo-speco =
| estro-titolo =
| estro =
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro =
| poŝtkodo-estraro =
| telefono-estraro =
| fakso-estraro =
| poŝto-estraro =
| areo =
| alto =
| latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
| longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
| loĝantaro-dato =
| loĝantaro = Proksimume 2780000
| denso =
| tel_antaŭkodo = (+48) 032
| poŝtkodo =
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo =
| TERYT =
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro =
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Górnośląski Okręg Przemysłowy''' (mallonge '''GOP''', laŭvorte ''[[Supra Silezio|Suprasilezia]] Ĉirkaŭejo [[industrio|Industria]]'') estas regiono en [[Silezio (provinco de Pollando)]] en [[Pollando]]. Ĝi estas la plej granda industria regiono en Pollando.
[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|dekstra|290ra|&lt;!-- Katowice i _otaczające_ je _miasta_ --&gt;]]
[[Dosiero:Katowice_-_ul._3-go_maja_15_i_17.JPG|eta|250ra|&lt;!-- &lt;center&gt;[[Katowice]] --&gt;]]
[[Dosiero:Gliwice - Fontanna z trzema faunami 02.JPG|eta|250ra|&lt;!-- &lt;center&gt;[[Gliwice]] --&gt;]]
[[Dosiero:Bytom Rynek.jpg|eta|250ra|&lt;!-- &lt;center&gt;[[Bytom]] --&gt;]]
[[Dosiero:Planetarium chorzow.jpg|eta|250ra|&lt;!-- &lt;center&gt;[[Chorzów]] --&gt;]]
[[Dosiero:ELJAW3.jpg|eta|250ra|&lt;!-- [[Centrala Jaworzno|Centrala Jaworzno _III_]]. --&gt;]]
[[Dosiero:Front Teatr Slaski Katowice.jpg|eta|dekstra|250ra|&lt;!-- Katowice, [[Teatro _Śląski_]] im. [[Stanisław Wyspiański|_Stanisława_ _Wyspiańskiego_]] --&gt;]]
[[Dosiero:13-teatr-chorzow.jpg|eta|dekstra|250ra|&lt;!-- [[Teatro _Rozrywki_]] --&gt;]]

&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Silezio]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>5iwhyma23wf3ffs36ftmrj3xnck75q1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Imielin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195992</id>
    <revision>
      <id>9413167</id>
      <parentid>7576467</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9413167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1413" sha1="cq3mmgrfsu4e8bf4pgyn5pfkg3optz1" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2006, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Imielin
| slogano =
| genitivo = Imielina
| blazono = POL Imielin COA.svg
| flago =
| mapo =POL_Katowice_map.svg
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Bieruń-Lędziny]]
| komunumo = Imielin
| komunumo-speco = Urba
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Jan Chwiędacz
| urba_komunumo = Jes
| retpoŝto =
| adreso-estraro = ul. Imielińska 81
| poŝtkodo-estraro = 41-407
| telefono-estraro = 32 225-55-05 do 06
| fakso-estraro = 32 225-55-07
| poŝto-estraro = burmistrz@imielin.pl
| areo = 28.04
| alto =
| latitudo = 50/08/52
| longitudo = 19/10/53
| zomo = 11
| loĝantaro-dato = 2006
| loĝantaro = 7887
| denso = 281.28
| tel_antaŭkodo = 32
| poŝtkodo = 41-407
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SBL
| TERYT = 2243314021
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.imielin.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Imielin''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Bieruń-Lędziny]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>cq3mmgrfsu4e8bf4pgyn5pfkg3optz1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jastrzębie-Zdrój</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196004</id>
    <revision>
      <id>9413168</id>
      <parentid>8461980</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:05:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9413168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1878" sha1="06xmp4saqxa1dzm88kfbol14ingcrw7" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo=Jastrzębie-Zdrój
|germana_nomo = [[Bad Königsdorff-Jastrzemb]]
|genitivo=Jastrzębia-Zdroju
|blazono = POL Jastrzębie-Zdrój COA.svg
|flago = Jastrzębie Zdrój flaga.svg
|mapo=
|slogano=
|provinco=[[Silezio (provinco de Pollando)]]
|distrikto=
|distrikto-rajta=Jes
|komunumo-speco=Urba
|komunumo=
|urba_komunumo=Jes
|estro-titolo=Prezidanto de urbo
|estro=Marian Janecki
|retpoŝto=prezydent@um.jastrzebie.pl
|adreso-estraro=Al. Józefa Piłsudskiego 60
|poŝtkodo-estraro=44-335
|telefono-estraro=(+48/0) 32 478 51 00, 32 478 52 11
|fakso-estraro=(+48/0) 32 471 81 93
|poŝto-estraro=
|areo=85.44
|latitudo=49/57
|longitudo=18/35
|zomo = 10
|alto=
|loĝantaro-dato=2005
|loĝantaro=94072
|denso=1118
|aglomeraĵo=659000 ([[Rybnicki Okręg Węglowy]] (ROW))
|tel_antaŭkodo= (+48) 0 32
|poŝtkodo=44-330 ĝis 44-335 plus 44-268 (dzielnica Szeroka)
|aŭtokodo=SJZ
|TERYT=
|SIMC=
|retpaĝaro=http://www.jastrzebie.pl
|fondita=
|urborajtoj=[[1963]]
|ĝemelaj_urboj=([[Ĉeĥio]]) [[Karviná]]&lt;br /&gt;([[Ĉeĥio]]) [[Havířov]]&lt;br /&gt;([[Francio]]) [[Tourcoing]]&lt;br /&gt;([[Germanio]]) [[Ibbenbüren]]
}}
'''Jastrzębie-Zdrój''' (jen [[pole]], [[germane]] '''Bad Königsdorff-Jastrzemb''') estas urbo en la en 1999 kreita [[Silezio (provinco de Pollando)|provinco Silezio]] de la nuna ŝtato [[Pollando]].

==Dua Mondmilito==
Dum la [[Dua Mondmilito]] germanoj fondis en la [[kuracloko]] t.n. Urbon de Patrinoj. Fine de la milito la [[domo]]jn de [[patrino]]j kaj infanajn [[malsanulejo]]jn oni ŝanĝis al malsanulejoj por germanaj soldatoj.

11.11.1941: En Jastrzębie aperis konspira gazeto &quot;Zew&quot; (Alovoko)

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]
[[Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando]]</text>
      <sha1>06xmp4saqxa1dzm88kfbol14ingcrw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koniecpol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196025</id>
    <revision>
      <id>9413047</id>
      <parentid>7576500</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1185" sha1="a3z5vyylp2kfrbikyib3h2cqwdq749w" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Koniecpol
| slogano = brak
| genitivo = Koniecpola
| blazono = POL Koniecpol COA.svg
| flago =
| mapo = POL Koniecpol map.svg
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Ĉenstoĥovo]]
| komunumo = komunumo Koniecpol
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Józef Tomasz Kałuża
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro = ul. Chrząstowska 6a
| poŝtkodo-estraro = 42-230
| telefono-estraro = 34 355-17-58
| fakso-estraro = 34 355-17-56
| poŝto-estraro =
| areo = 36.52
| alto =
| latitudo = 50/47
| longitudo = 19/41
| zomo = 10
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 6366
| denso = 174.3
| tel_antaŭkodo = 34
| poŝtkodo = 42-230
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SCZ
| TERYT = 2243104064
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.koniecpol.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Koniecpol''' estas urbo en la [[Silezia provinco]] de [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj al la [[distrikto Ĉenstoĥovo]].

{{projektoj}}

{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>a3z5vyylp2kfrbikyib3h2cqwdq749w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413051</id>
      <parentid>9413047</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1246" sha1="pmyqi19mvv2m3e5lhfqhcthyoqyehwd" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Koniecpol
| slogano = brak
| genitivo = Koniecpola
| blazono = POL Koniecpol COA.svg
| flago =
| mapo = POL Koniecpol map.svg
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Ĉenstoĥovo]]
| komunumo = komunumo Koniecpol
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Józef Tomasz Kałuża
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro = ul. Chrząstowska 6a
| poŝtkodo-estraro = 42-230
| telefono-estraro = 34 355-17-58
| fakso-estraro = 34 355-17-56
| poŝto-estraro =
| areo = 36.52
| alto =
| latitudo = 50/47
| longitudo = 19/41
| zomo = 10
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 6366
| denso = 174.3
| tel_antaŭkodo = 34
| poŝtkodo = 42-230
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SCZ
| TERYT = 2243104064
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.koniecpol.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Koniecpol''' estas urbo en la [[Silezia provinco]] de [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj al la [[distrikto Ĉenstoĥovo]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>pmyqi19mvv2m3e5lhfqhcthyoqyehwd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413053</id>
      <parentid>9413051</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:07:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1258" sha1="6ga8j9w23er4l9fxahw60wiocpg0v0l" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Koniecpol
| slogano = brak {{klarigu}}
| genitivo = Koniecpola
| blazono = POL Koniecpol COA.svg
| flago =
| mapo = POL Koniecpol map.svg
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Ĉenstoĥovo]]
| komunumo = komunumo Koniecpol
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Józef Tomasz Kałuża
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro = ul. Chrząstowska 6a
| poŝtkodo-estraro = 42-230
| telefono-estraro = 34 355-17-58
| fakso-estraro = 34 355-17-56
| poŝto-estraro =
| areo = 36.52
| alto =
| latitudo = 50/47
| longitudo = 19/41
| zomo = 10
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 6366
| denso = 174.3
| tel_antaŭkodo = 34
| poŝtkodo = 42-230
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SCZ
| TERYT = 2243104064
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.koniecpol.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Koniecpol''' estas urbo en la [[Silezia provinco]] de [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj al la [[distrikto Ĉenstoĥovo]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>6ga8j9w23er4l9fxahw60wiocpg0v0l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413055</id>
      <parentid>9413053</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>polurinda</comment>
      <origin>9413055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1434" sha1="hlmzn27yua51tx6qj0km3rp9by99ed4" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2004, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Koniecpol
| slogano = brak {{klarigu}}
| genitivo = Koniecpola
| blazono = POL Koniecpol COA.svg
| flago =
| mapo = POL Koniecpol map.svg
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Ĉenstoĥovo]]
| komunumo = komunumo Koniecpol
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Józef Tomasz Kałuża
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro = ul. Chrząstowska 6a
| poŝtkodo-estraro = 42-230
| telefono-estraro = 34 355-17-58
| fakso-estraro = 34 355-17-56
| poŝto-estraro =
| areo = 36.52
| alto =
| latitudo = 50/47
| longitudo = 19/41
| zomo = 10
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 6366
| denso = 174.3
| tel_antaŭkodo = 34
| poŝtkodo = 42-230
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SCZ
| TERYT = 2243104064
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.koniecpol.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Koniecpol''' estas urbo en la [[Silezia provinco]] de [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj al la [[distrikto Ĉenstoĥovo]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>hlmzn27yua51tx6qj0km3rp9by99ed4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blachownia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196346</id>
    <revision>
      <id>9413148</id>
      <parentid>7576839</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1349" sha1="tkw0qlmf0ieh84ecbfsdgzam9o27tb3" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2004, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Blachownia
| slogano =
| genitivo = Blachowni
| blazono = POL Blachownia COA.svg
| flago = POL Blachownia flag.svg
| mapo =
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[Distrikto Częstochowa]]
| komunumo = komunumo Blachownia
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Zdzisław Nowak
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro = ul. Sienkiewicza 22
| poŝtkodo-estraro = 42-290
| telefono-estraro = 34 327-04-38
| fakso-estraro = 34 327-04-61
| poŝto-estraro =
| areo = 36.53
| alto =
| latitudo = 50/47
| longitudo = 18/58
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 9967
| denso = 272.8
| tel_antaŭkodo = 34
| poŝtkodo = 42-290
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SCZ
| TERYT = 2243104014
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj = 1967
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.blachownia.com.pl/
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Blachownia''' estas urbo en la [[Silezia provinco]] de [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj al la [[distrikto Częstochowa]].

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>tkw0qlmf0ieh84ecbfsdgzam9o27tb3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413164</id>
      <parentid>9413148</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1412" sha1="t6yrh138yg5b3y8dtd9489bh95q4n3d" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2004, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Blachownia
| slogano =
| genitivo = Blachowni
| blazono = POL Blachownia COA.svg
| flago = POL Blachownia flag.svg
| mapo =
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[Distrikto Częstochowa]]
| komunumo = komunumo Blachownia
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Zdzisław Nowak
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro = ul. Sienkiewicza 22
| poŝtkodo-estraro = 42-290
| telefono-estraro = 34 327-04-38
| fakso-estraro = 34 327-04-61
| poŝto-estraro =
| areo = 36.53
| alto =
| latitudo = 50/47
| longitudo = 18/58
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 9967
| denso = 272.8
| tel_antaŭkodo = 34
| poŝtkodo = 42-290
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SCZ
| TERYT = 2243104014
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj = 1967
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.blachownia.com.pl/
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Blachownia''' estas urbo en la [[Silezia provinco]] de [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj al la [[distrikto Częstochowa]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>t6yrh138yg5b3y8dtd9489bh95q4n3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Czeladź</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196375</id>
    <revision>
      <id>9413088</id>
      <parentid>8561432</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3356" sha1="6f526frlhxiikna1q64h5qyhlrxf91j" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Czeladź
| slogano =
| genitivo = Czeladzi
| blazono = POL Czeladź COA old.svg
| flago =
| mapo = POL Będzin map.svg
| provinco = [[Silezio (provinco de Pollando)]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[Distrikto Będzin]]
| komunumo = Czeladź
| komunumo-speco = Urba
| estro-titolo = Komisaro
| estro = Zbigniew Szaleniec
| urba_komunumo = Jes
| retpoŝto = czeladz@um.czeladz.pl
| adreso-estraro = ul. Katowicka 45
| poŝtkodo-estraro = 41-250
| telefono-estraro = 32 763-36-91, &lt;br /&gt; 76-37-910
| fakso-estraro = 32 763-36-94
| poŝto-estraro =
| areo = 16.57
| alto =
| latitudo = 50/20
| longitudo = 19/05
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 34402
| denso = 2076.2
| tel_antaŭkodo = 32
| poŝtkodo = 41-250
| aglomeraĵo = 3487000 ([[Katowice]])
| aŭtokodo = SBE
| TERYT = 2243301021
| SIMC =
| fondita = Proksimume [[1257]]
| urborajtoj = Ekde antaŭ [[1300]]
| ĝemelaj_urboj = ([[Francio]]) [[Auby]]&lt;br /&gt;([[Ukrainio]]) {{Q|Q997359}}, historie ankaŭ pole Żydaczów)&lt;br /&gt;([[Latvio]]) [[Viesīte]]
| retpaĝaro = http://www.czeladz.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Czeladź''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al komunumo Czeladź en [[distrikto Będzin]].

== Partneraj urboj ==
* [[Dosiero:flago-de-Hungario.svg|20px]] [[Várpalota]], Hungario

== Esperanto ==
[[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]]

En la urbo loĝas fama Esperanto-eldonisto, la posedanto de la '''E-eldonejo &quot;Hejme&quot;''' kaj la eks-redaktoro de la revuo [[Pola Esperantisto]] ''Kazimierz Leja''.

[[Dosiero:Czeladź-Rynek.JPG|eta|maldekstra|220ra|{{centre|La centra placo}}]]
Fine de decembro [[2013]] venis de [[Sosnowiec]] dum sia turneo tra [[Pollando]] la Senata [[Esperanto]]-ekspozicio (&lt;ref&gt;http://www.muzeum-saturn.czeladz.pl/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=603&amp;Itemid=1&lt;/ref&gt;), kiu unue estis oktobre [[2012]] en [[Varsovio]] en la Pola [[Senato]] kaj estis organizita okaze de la '''125-jara Jubileo de Esperanto''' fare de [[Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto]] ([[EDE]]-Pollando) kun financa helpo de '''Mecenato de Esperanto''' [[Etsuo Miyoshi]]. Post la [[Senato]] la ekspozicio estis en [[Malborko]], [[Nowy Staw]], [[Tczew]], [[Gdynia]], [[Pelplin]], [[Wołów]], [[Złotoryja]] kaj [[Vroclavo]]. Al Sosnowiec la ekspozicion invitis la loka Klubo de [[EDE]]-Pollando kun la prezidanto de [[EDE]]-Pollando [[Jerzy Antoni Walaszek]], li ankaŭ kun lokaj esperantistoj de Czeladź prizorgis la ekspozicion en la loka '''Minista Muzeo &quot;Saturno&quot;''' kiu estis ĝis fino de januaro [[2014]]. Poste ĝi veturos al alia urbo [[Będzin]] ankaŭ en [[Supra Silezio]].

[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|La situo de la urbo en la Silezia aglomeraĵo}}]]
[[Dosiero:Cemetery in Czeladz.JPG|eta|maldekstra|220ra|{{centre|La tombejo en Czeladź dum la Festotago de Ĉiuj Sanktuloj}}]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.czeladz.pl/ Oficiala paĝo de la komunuma aŭtonomio de Czeladź]
* [http://www.czeladz.pl/informator/mapa.php Plano de Urbo Czeladź] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130217021137/http://www.czeladz.pl/informator/mapa.php |date=2013-02-17 }}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>6f526frlhxiikna1q64h5qyhlrxf91j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413093</id>
      <parentid>9413088</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3395" sha1="58l62heoh5gw2bw3mueli4bwkef0xzj" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Czeladź
| slogano =
| genitivo = Czeladzi
| blazono = POL Czeladź COA old.svg
| flago =
| mapo = POL Będzin map.svg
| provinco = [[Silezio (provinco de Pollando)]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[Distrikto Będzin]]
| komunumo = Czeladź
| komunumo-speco = Urba
| estro-titolo = Komisaro
| estro = Zbigniew Szaleniec
| urba_komunumo = Jes
| retpoŝto = czeladz@um.czeladz.pl
| adreso-estraro = ul. Katowicka 45
| poŝtkodo-estraro = 41-250
| telefono-estraro = 32 763-36-91, &lt;br /&gt; 76-37-910
| fakso-estraro = 32 763-36-94
| poŝto-estraro =
| areo = 16.57
| alto =
| latitudo = 50/20
| longitudo = 19/05
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 34402
| denso = 2076.2
| tel_antaŭkodo = 32
| poŝtkodo = 41-250
| aglomeraĵo = 3487000 ([[Katowice]])
| aŭtokodo = SBE
| TERYT = 2243301021
| SIMC =
| fondita = Proksimume [[1257]]
| urborajtoj = Ekde antaŭ [[1300]]
| ĝemelaj_urboj = ([[Francio]]) [[Auby]]&lt;br /&gt;([[Ukrainio]]) {{Q|Q997359}}, historie ankaŭ pole Żydaczów)&lt;br /&gt;([[Latvio]]) [[Viesīte]]
| retpaĝaro = http://www.czeladz.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Czeladź''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al komunumo Czeladź en [[distrikto Będzin]].

== Partneraj urboj ==
* [[Dosiero:flago-de-Hungario.svg|20px]] [[Várpalota]], Hungario

== Esperanto ==
[[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]]

En la urbo loĝas fama Esperanto-eldonisto, la posedanto de la '''[[Hejme (pola esperantista eldonejo)|E-eldonejo &quot;Hejme]]&quot;''' kaj la eks-redaktoro de la revuo [[Pola Esperantisto]] ''Kazimierz Leja''.

[[Dosiero:Czeladź-Rynek.JPG|eta|maldekstra|220ra|{{centre|La centra placo}}]]
Fine de decembro [[2013]] venis de [[Sosnowiec]] dum sia turneo tra [[Pollando]] la Senata [[Esperanto]]-ekspozicio (&lt;ref&gt;http://www.muzeum-saturn.czeladz.pl/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=603&amp;Itemid=1&lt;/ref&gt;), kiu unue estis oktobre [[2012]] en [[Varsovio]] en la Pola [[Senato]] kaj estis organizita okaze de la '''125-jara Jubileo de Esperanto''' fare de [[Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto]] ([[EDE]]-Pollando) kun financa helpo de '''Mecenato de Esperanto''' [[Etsuo Miyoshi]]. Post la [[Senato]] la ekspozicio estis en [[Malborko]], [[Nowy Staw]], [[Tczew]], [[Gdynia]], [[Pelplin]], [[Wołów]], [[Złotoryja]] kaj [[Vroclavo]]. Al Sosnowiec la ekspozicion invitis la loka Klubo de [[EDE]]-Pollando kun la prezidanto de [[EDE]]-Pollando [[Jerzy Antoni Walaszek]], li ankaŭ kun lokaj esperantistoj de Czeladź prizorgis la ekspozicion en la loka '''Minista Muzeo &quot;Saturno&quot;''' kiu estis ĝis fino de januaro [[2014]]. Poste ĝi veturos al alia urbo [[Będzin]] ankaŭ en [[Supra Silezio]].

[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|La situo de la urbo en la Silezia aglomeraĵo}}]]
[[Dosiero:Cemetery in Czeladz.JPG|eta|maldekstra|220ra|{{centre|La tombejo en Czeladź dum la Festotago de Ĉiuj Sanktuloj}}]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.czeladz.pl/ Oficiala paĝo de la komunuma aŭtonomio de Czeladź]
* [http://www.czeladz.pl/informator/mapa.php Plano de Urbo Czeladź] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130217021137/http://www.czeladz.pl/informator/mapa.php |date=2013-02-17 }}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>58l62heoh5gw2bw3mueli4bwkef0xzj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413099</id>
      <parentid>9413093</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3425" sha1="glt3kzhp8ogr7o919gzmve2mr4l2cs2" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Czeladź
| slogano =
| genitivo = Czeladzi
| blazono = POL Czeladź COA old.svg
| flago =
| mapo = POL Będzin map.svg
| provinco = [[Silezio (provinco de Pollando)]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[Distrikto Będzin]]
| komunumo = Czeladź
| komunumo-speco = Urba
| estro-titolo = Komisaro
| estro = Zbigniew Szaleniec
| urba_komunumo = Jes
| retpoŝto = czeladz@um.czeladz.pl
| adreso-estraro = ul. Katowicka 45
| poŝtkodo-estraro = 41-250
| telefono-estraro = 32 763-36-91, &lt;br /&gt; 76-37-910
| fakso-estraro = 32 763-36-94
| poŝto-estraro =
| areo = 16.57
| alto =
| latitudo = 50/20
| longitudo = 19/05
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 34402
| denso = 2076.2
| tel_antaŭkodo = 32
| poŝtkodo = 41-250
| aglomeraĵo = 3487000 ([[Katowice]])
| aŭtokodo = SBE
| TERYT = 2243301021
| SIMC =
| fondita = Proksimume [[1257]]
| urborajtoj = Ekde antaŭ [[1300]]
| ĝemelaj_urboj = ([[Francio]]) [[Auby]]&lt;br /&gt;([[Ukrainio]]) {{Q|Q997359}}, &lt;small&gt;historie ankaŭ pole ''Żydaczów'' [ĵiDAĉuf]&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;([[Latvio]]) [[Viesīte]]
| retpaĝaro = http://www.czeladz.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Czeladź''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al komunumo Czeladź en [[distrikto Będzin]].

== Partneraj urboj ==
* [[Dosiero:flago-de-Hungario.svg|20px]] [[Várpalota]], Hungario

== Esperanto ==
[[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]]

En la urbo loĝas fama Esperanto-eldonisto, la posedanto de la '''[[Hejme (pola esperantista eldonejo)|E-eldonejo &quot;Hejme]]&quot;''' kaj la eks-redaktoro de la revuo [[Pola Esperantisto]] ''Kazimierz Leja''.

[[Dosiero:Czeladź-Rynek.JPG|eta|maldekstra|220ra|{{centre|La centra placo}}]]
Fine de decembro [[2013]] venis de [[Sosnowiec]] dum sia turneo tra [[Pollando]] la Senata [[Esperanto]]-ekspozicio (&lt;ref&gt;http://www.muzeum-saturn.czeladz.pl/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=603&amp;Itemid=1&lt;/ref&gt;), kiu unue estis oktobre [[2012]] en [[Varsovio]] en la Pola [[Senato]] kaj estis organizita okaze de la '''125-jara Jubileo de Esperanto''' fare de [[Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto]] ([[EDE]]-Pollando) kun financa helpo de '''Mecenato de Esperanto''' [[Etsuo Miyoshi]]. Post la [[Senato]] la ekspozicio estis en [[Malborko]], [[Nowy Staw]], [[Tczew]], [[Gdynia]], [[Pelplin]], [[Wołów]], [[Złotoryja]] kaj [[Vroclavo]]. Al Sosnowiec la ekspozicion invitis la loka Klubo de [[EDE]]-Pollando kun la prezidanto de [[EDE]]-Pollando [[Jerzy Antoni Walaszek]], li ankaŭ kun lokaj esperantistoj de Czeladź prizorgis la ekspozicion en la loka '''Minista Muzeo &quot;Saturno&quot;''' kiu estis ĝis fino de januaro [[2014]]. Poste ĝi veturos al alia urbo [[Będzin]] ankaŭ en [[Supra Silezio]].

[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|La situo de la urbo en la Silezia aglomeraĵo}}]]
[[Dosiero:Cemetery in Czeladz.JPG|eta|maldekstra|220ra|{{centre|La tombejo en Czeladź dum la Festotago de Ĉiuj Sanktuloj}}]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.czeladz.pl/ Oficiala paĝo de la komunuma aŭtonomio de Czeladź]
* [http://www.czeladz.pl/informator/mapa.php Plano de Urbo Czeladź] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130217021137/http://www.czeladz.pl/informator/mapa.php |date=2013-02-17 }}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>glt3kzhp8ogr7o919gzmve2mr4l2cs2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413100</id>
      <parentid>9413099</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>vidu la duan diskutpaĝan noton.</comment>
      <origin>9413100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3423" sha1="p7thmn837o28x7jzixj9kuausvrxqpm" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Czeladź
| slogano =
| genitivo = Czeladzi
| blazono = POL Czeladź COA old.svg
| flago =
| mapo = POL Będzin map.svg
| provinco = [[Silezio (provinco de Pollando)]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[Distrikto Będzin]]
| komunumo = Czeladź
| komunumo-speco = Urba
| estro-titolo = Komisaro
| estro = Zbigniew Szaleniec
| urba_komunumo = Jes
| retpoŝto = czeladz@um.czeladz.pl
| adreso-estraro = ul. Katowicka 45
| poŝtkodo-estraro = 41-250
| telefono-estraro = 32 763-36-91, &lt;br /&gt; 76-37-910
| fakso-estraro = 32 763-36-94
| poŝto-estraro =
| areo = 16.57
| alto =
| latitudo = 50/20
| longitudo = 19/05
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 34402
| denso = 2076.2
| tel_antaŭkodo = 32
| poŝtkodo = 41-250
| aglomeraĵo = 3487000 ([[Katowice]])
| aŭtokodo = SBE
| TERYT = 2243301021
| SIMC =
| fondita = Proksimume [[1257]]
| urborajtoj = Ekde antaŭ [[1300]]
| ĝemelaj_urboj = ([[Francio]]) [[Auby]]&lt;br /&gt;([[Ukrainio]]) {{Q|Q997359}}, &lt;small&gt;historie ankaŭ pole ''Żydaczów'' [ĵiDAĉuf]&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;([[Latvio]]) [[Viesīte]]
| retpaĝaro = http://www.czeladz.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Czeladź''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al komunumo Czeladź en [[distrikto Będzin]].

== Partneraj urboj ==
* [[Dosiero:flago-de-Hungario.svg|20px]] [[Várpalota]], Hungario

== Esperanto ==
[[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]]

En la urbo loĝas fama Esperanto-eldonisto, la posedanto de la '''[[Hejme (pola esperantista eldonejo)|E-eldonejo &quot;Hejme]]&quot;''' kaj la eks-redaktoro de la revuo [[Pola Esperantisto]] ''Kazimierz Leja''.

[[Dosiero:Czeladź-Rynek.JPG|eta|maldekstra|220ra|{{centre|La centra placo}}]]
Fine de decembro [[2013]] venis de [[Sosnowiec]] dum sia turneo tra [[Pollando]] la Senata [[Esperanto]]-ekspozicio (&lt;ref&gt;http://www.muzeum-saturn.czeladz.pl/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=603&amp;Itemid=1&lt;/ref&gt;), kiu unue estis oktobre [[2012]] en [[Varsovio]] en la Pola [[Senato]] kaj estis organizita okaze de la '''125-jara Jubileo de Esperanto''' fare de [[Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto]] ([[EDE]]-Pollando) kun financa helpo de '''Mecenato de Esperanto''' [[Etsuo Miyoshi]]. Post la [[Senato]] la ekspozicio estis en [[Malborko]], [[Nowy Staw]], [[Tczew]], [[Gdynia]], [[Pelplin]], [[Wołów]], [[Złotoryja]] kaj [[Vroclavo]]. Al Sosnowiec la ekspozicion invitis la loka Klubo de [[EDE]]-Pollando kun la prezidanto de [[EDE]]-Pollando [[Jerzy Antoni Walaszek]], li ankaŭ kun lokaj esperantistoj de Czeladź prizorgis la ekspozicion en la loka '''Minista Muzeo &quot;Saturno&quot;''' kiu estis ĝis fino de januaro [[2014]]. Poste ĝi veturos al alia urbo [[Będzin]] ankaŭ en [[Supra Silezio]].

[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|La situo de la urbo en la Silezia aglomeraĵo}}]]
[[Dosiero:Cemetery in Czeladz.JPG|eta|maldekstra|220ra|{{centre|La tombejo en Czeladź dum la Festotago de Ĉiuj Sanktuloj}}]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.czeladz.pl/ Oficiala paĝo de la komunuma aŭtonomio de Czeladź]
* [http://www.czeladz.pl/informator/mapa.php Plano de Urbo Czeladź] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130217021137/http://www.czeladz.pl/informator/mapa.php |date=2013-02-17 }}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>p7thmn837o28x7jzixj9kuausvrxqpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Czerwionka-Leszczyny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196381</id>
    <revision>
      <id>9413151</id>
      <parentid>8725890</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1633" sha1="ec6e9r94s1em52t49shu0zgsifbq69f" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2005, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Czerwionka-Leszczyny
| germana_nomo = Czerwionka''' kaj '''Leschczin
| genitivo = Czerwionki-Leszczyn
| blazono = POL Czerwionka-Leszczyny COA.svg
| flago =
| mapo =
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[Distrikto Rybnik]]
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Wiesław Janiszewski
| urba_komunumo = Jes
| retpoŝto =
| adreso-estraro = ul. Parkowa 9
| poŝtkodo-estraro = 44-230
| telefono-estraro = (+48 32) 429 59 11
| fakso-estraro = (+48 32) 431 17 60
| poŝto-estraro = ugim@czerwionka-leszczyny.com.pl
| areo = 38.52
| alto =
| latitudo = 50/11
| longitudo = 18/41
| loĝantaro-dato = marto [[2005]]
| loĝantaro = 28840
| denso = 745.1
| tel_antaŭkodo =
| poŝtkodo =
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SRB
| TERYT = 2244512014
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj = 1962
| ĝemelaj_urboj = [[Jēkabpils]] ([[Latvio]])
| retpaĝaro = http://www.czerwionka-leszczyny.com.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Czerwionka-Leszczyny''' - jen [[pole]], [[germane]] '''''Czerwionka''''' kaj '''''Leschczin''''', ekde 1922 en Pollando, nur ekde 1975 komuna urbo - estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en la [[distrikto Rybnik]].

== Partnera urbo ==
* {{flago|Latvio}} [[Jēkabpils]] en [[Latvio]]


{{projektoj}}

{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>ec6e9r94s1em52t49shu0zgsifbq69f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Czuchów (dzielnica Czerwionki-Leszczyn)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196382</id>
    <revision>
      <id>9413152</id>
      <parentid>9300873</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1928" sha1="5mgdxaas7keu4tww8w4ctsoyjwj2pa3" xml:space="preserve">{{Orfa|Pollando}}
{{polurinda|la teksto havas la staton de 2005, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Czuchów
| slogano =
| genitivo = Czuchowa
| blazono = POL Czuchow COA.svg
| flago =
| mapo = Map Knurow.png
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Rybnik]]
| komunumo = komunumo Czerwionka-Leszczyny
| komunumo-speco =
| estro-titolo = 
| estro =
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro =
| poŝtkodo-estraro = 44-230
| telefono-estraro =
| fakso-estraro =
| poŝto-estraro =
| areo =
| alto =
| latitudo = 50/10/04
| longitudo = 18/39/16
| loĝantaro-dato = Marto de [[2005]]
| loĝantaro = 3785
| denso =
| tel_antaŭkodo = 32
| poŝtkodo = 44-230
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SRB
| TERYT =
| SIMC =
| fondita = [[13-a jarcento]]
| urborajtoj = [[1955]] (dzielnica)
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro =
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Czuchów''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Rybnik]].
[[Dosiero:Czuchow dwor landsc.JPG|dekstra|eta|225px|&lt;!-- Kastelo w _Czuchowie_. 2006 --&gt;]]
[[Dosiero:Czuchow pocztowka 1.jpg|maldekstra|eta|225px|&lt;!-- _Pocztówka_ z _Czuchowa_ z _lat_ 30. --&gt;]]
[[Dosiero:Czuchow a 4.JPG|dekstra|225px|eta|&lt;!-- _Zabytkowa_ _kapliczka_ _dworska_. --&gt;]]

{{-}}
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Czuchow_dwor_landsc.JPG|
Dosiero:Czuchow a 2.JPG|
Dosiero:Czuchow a 4.JPG|
Dosiero:Czuchow a 5.JPG|
Dosiero:Czuchow a 6.JPG|
Dosiero:Czuchow a 7.JPG|
Dosiero:Czuchow a 8.JPG|
Dosiero:Czuchow a 9.JPG|
Dosiero:Czuchow a 10.JPG|
Dosiero:Czuchow a 11.JPG|
Dosiero:Czuchow a 12.JPG|
Dosiero:Czuchow a 13.JPG|
Dosiero:Czuchow a 14.JPG|
Dosiero:Czuchow a 15.JPG|
&lt;/gallery&gt;

&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>5mgdxaas7keu4tww8w4ctsoyjwj2pa3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413154</id>
      <parentid>9413152</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:57:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1957" sha1="gzztdtphv7y4avo8xkqe1ng64ta51sj" xml:space="preserve">{{Orfa|Pollando}}
{{polurinda|la teksto havas la staton de 2005, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Czuchów
| slogano =
| genitivo = Czuchowa
| blazono = POL Czuchow COA.svg
| flago =
| mapo = Map Knurow.png
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Rybnik]]
| komunumo = komunumo Czerwionka-Leszczyny
| komunumo-speco =
| estro-titolo = 
| estro =
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro =
| poŝtkodo-estraro = 44-230
| telefono-estraro =
| fakso-estraro =
| poŝto-estraro =
| areo =
| alto =
| latitudo = 50/10/04
| longitudo = 18/39/16
| loĝantaro-dato = marto [[2005]]
| loĝantaro = 3785
| denso =
| tel_antaŭkodo = 32
| poŝtkodo = 44-230
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SRB
| TERYT =
| SIMC =
| fondita = [[13-a jarcento]]
| urborajtoj = [[1955]] (dzielnica)
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro =
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Czuchów''' estas urboparto de [[Czerwionki-Leszczyn]] en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Rybnik]].
[[Dosiero:Czuchow dwor landsc.JPG|dekstra|eta|225px|&lt;!-- Kastelo w _Czuchowie_. 2006 --&gt;]]
[[Dosiero:Czuchow pocztowka 1.jpg|maldekstra|eta|225px|&lt;!-- _Pocztówka_ z _Czuchowa_ z _lat_ 30. --&gt;]]
[[Dosiero:Czuchow a 4.JPG|dekstra|225px|eta|&lt;!-- _Zabytkowa_ _kapliczka_ _dworska_. --&gt;]]

{{-}}
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Czuchow_dwor_landsc.JPG|
Dosiero:Czuchow a 2.JPG|
Dosiero:Czuchow a 4.JPG|
Dosiero:Czuchow a 5.JPG|
Dosiero:Czuchow a 6.JPG|
Dosiero:Czuchow a 7.JPG|
Dosiero:Czuchow a 8.JPG|
Dosiero:Czuchow a 9.JPG|
Dosiero:Czuchow a 10.JPG|
Dosiero:Czuchow a 11.JPG|
Dosiero:Czuchow a 12.JPG|
Dosiero:Czuchow a 13.JPG|
Dosiero:Czuchow a 14.JPG|
Dosiero:Czuchow a 15.JPG|
&lt;/gallery&gt;

&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>gzztdtphv7y4avo8xkqe1ng64ta51sj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413155</id>
      <parentid>9413154</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1966" sha1="rhuqtbmnd5h4n33bbxti4ls4eug14pz" xml:space="preserve">{{Orfa|Pollando}}
{{polurinda|la teksto havas la staton de 2005, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Czuchów
| slogano =
| genitivo = Czuchowa
| blazono = POL Czuchow COA.svg
| flago =
| mapo = Map Knurow.png
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Rybnik]]
| komunumo = komunumo Czerwionka-Leszczyny
| komunumo-speco =
| estro-titolo = 
| estro =
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro =
| poŝtkodo-estraro = 44-230
| telefono-estraro =
| fakso-estraro =
| poŝto-estraro =
| areo =
| alto =
| latitudo = 50/10/04
| longitudo = 18/39/16
| loĝantaro-dato = marto [[2005]]
| loĝantaro = 3785
| denso =
| tel_antaŭkodo = 32
| poŝtkodo = 44-230
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SRB
| TERYT =
| SIMC =
| fondita = [[13-a jarcento]]
| urborajtoj = [[1955]] (dzielnica)
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro =
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Czuchów''' estas urboparto de [[Czerwionka-Leszczyny]] en la [[Silezia provinco]] de nuna [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Rybnik]].
[[Dosiero:Czuchow dwor landsc.JPG|dekstra|eta|225px|&lt;!-- Kastelo w _Czuchowie_. 2006 --&gt;]]
[[Dosiero:Czuchow pocztowka 1.jpg|maldekstra|eta|225px|&lt;!-- _Pocztówka_ z _Czuchowa_ z _lat_ 30. --&gt;]]
[[Dosiero:Czuchow a 4.JPG|dekstra|225px|eta|&lt;!-- _Zabytkowa_ _kapliczka_ _dworska_. --&gt;]]

{{-}}
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Czuchow_dwor_landsc.JPG|
Dosiero:Czuchow a 2.JPG|
Dosiero:Czuchow a 4.JPG|
Dosiero:Czuchow a 5.JPG|
Dosiero:Czuchow a 6.JPG|
Dosiero:Czuchow a 7.JPG|
Dosiero:Czuchow a 8.JPG|
Dosiero:Czuchow a 9.JPG|
Dosiero:Czuchow a 10.JPG|
Dosiero:Czuchow a 11.JPG|
Dosiero:Czuchow a 12.JPG|
Dosiero:Czuchow a 13.JPG|
Dosiero:Czuchow a 14.JPG|
Dosiero:Czuchow a 15.JPG|
&lt;/gallery&gt;

&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>rhuqtbmnd5h4n33bbxti4ls4eug14pz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413165</id>
      <parentid>9413155</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="3ht7f9zjfbwvvk8hykt4wn8kgm9uga4" xml:space="preserve">{{Orfa|Pollando}}
{{polurinda|la teksto havas la staton de 2005, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Czuchów
| slogano =
| genitivo = Czuchowa
| blazono = POL Czuchow COA.svg
| flago =
| mapo = Map Knurow.png
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Rybnik]]
| komunumo = komunumo Czerwionka-Leszczyny
| komunumo-speco =
| estro-titolo = 
| estro =
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro =
| poŝtkodo-estraro = 44-230
| telefono-estraro =
| fakso-estraro =
| poŝto-estraro =
| areo =
| alto =
| latitudo = 50/10/04
| longitudo = 18/39/16
| loĝantaro-dato = marto [[2005]]
| loĝantaro = 3785
| denso =
| tel_antaŭkodo = 32
| poŝtkodo = 44-230
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SRB
| TERYT =
| SIMC =
| fondita = [[13-a jarcento]]
| urborajtoj = [[1955]] (dzielnica)
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro =
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Czuchów''' estas urboparto de [[Czerwionka-Leszczyny]] en la [[Silezia provinco]] de nuna [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Rybnik]].
[[Dosiero:Czuchow dwor landsc.JPG|dekstra|eta|225px|&lt;!-- Kastelo w _Czuchowie_. 2006 --&gt;]]
[[Dosiero:Czuchow pocztowka 1.jpg|maldekstra|eta|225px|&lt;!-- _Pocztówka_ z _Czuchowa_ z _lat_ 30. --&gt;]]
[[Dosiero:Czuchow a 4.JPG|dekstra|225px|eta|&lt;!-- _Zabytkowa_ _kapliczka_ _dworska_. --&gt;]]

{{-}}
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Czuchow_dwor_landsc.JPG|
Dosiero:Czuchow a 2.JPG|
Dosiero:Czuchow a 4.JPG|
Dosiero:Czuchow a 5.JPG|
Dosiero:Czuchow a 6.JPG|
Dosiero:Czuchow a 7.JPG|
Dosiero:Czuchow a 8.JPG|
Dosiero:Czuchow a 9.JPG|
Dosiero:Czuchow a 10.JPG|
Dosiero:Czuchow a 11.JPG|
Dosiero:Czuchow a 12.JPG|
Dosiero:Czuchow a 13.JPG|
Dosiero:Czuchow a 14.JPG|
Dosiero:Czuchow a 15.JPG|
&lt;/gallery&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>3ht7f9zjfbwvvk8hykt4wn8kgm9uga4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dębieńsko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196402</id>
    <revision>
      <id>9413153</id>
      <parentid>8821676</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1981" sha1="rvp50juazmy5wjhdw24r8y36y1iq7h9" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2005, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Dębieńsko
| slogano =
| genitivo = Dębieńska
| blazono =
| flago =
| mapo = Map Knurow.png
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Rybnik]]
| komunumo = komunumo [[Czerwionka-Leszczyny]]
| komunumo-speco =
| estro-titolo =
| estro =
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro =
| poŝtkodo-estraro = 44-230
| telefono-estraro =
| fakso-estraro =
| poŝto-estraro =
| areo = 15.01
| alto =
| latitudo = 50/10/05
| longitudo = 18/42/59
| loĝantaro-dato = marto [[2005]]
| loĝantaro = 3608
| denso =
| tel_antaŭkodo =
| poŝtkodo = 44-230
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SRB
| TERYT =
| SIMC =
| fondita = [[13-a jarcento]]
| urborajtoj = [[1977]] (dzielnica)
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.debiensko.republika.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Dębieńsko''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al komunumo [[Czerwionka-Leszczyny]] en [[distrikto Rybnik]].


[[Dosiero:Welczek herb alt.JPG|dekstra|150ra|eta|&lt;!-- _Herb_ _rodu_ [[_Welczek_]] _XVI_ w. --&gt;]]
[[Dosiero:Welczek johann podpis.jpg|maldekstra|250ra|eta|&lt;!-- _Podpita_ _wolnego_ _barona_ Jana (rivero) _Welczka_ _kanclerza_ _księstwa_ _opolsko_-_raciborskiego_. --&gt;]]
[[Dosiero:Dubensko pomnik powstancow.JPG|dekstra|200ra|eta|&lt;!-- Monumento _poświęcony_ _poległym_ w _powstaniach_ _śląskich_ _oraz_ II _wojnie_ _światowej_ _mieszkańcom_ _Dębieńska_. --&gt;]]
[[Dosiero:Debiensko stare herb.png|dekstra|100ra]]
[[Dosiero:Debiensko wielkie herb.png|dekstra|100ra]]
[[Dosiero:Kościół św. Jerzego w Dębieńsku.JPG|dekstra|250ra|eta|&lt;!-- (Eklezio, Kirko, Preĝejo) _parafialny_ pw. św. _Jerzego_ --&gt;]]

{{Ĝermo|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>rvp50juazmy5wjhdw24r8y36y1iq7h9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413166</id>
      <parentid>9413153</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2059" sha1="fi5vlzxpvkp7qjjzr51apzk5hgbrtix" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2005, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Dębieńsko
| slogano =
| genitivo = Dębieńska
| blazono =
| flago =
| mapo = Map Knurow.png
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Rybnik]]
| komunumo = komunumo [[Czerwionka-Leszczyny]]
| komunumo-speco =
| estro-titolo =
| estro =
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro =
| poŝtkodo-estraro = 44-230
| telefono-estraro =
| fakso-estraro =
| poŝto-estraro =
| areo = 15.01
| alto =
| latitudo = 50/10/05
| longitudo = 18/42/59
| loĝantaro-dato = marto [[2005]]
| loĝantaro = 3608
| denso =
| tel_antaŭkodo =
| poŝtkodo = 44-230
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SRB
| TERYT =
| SIMC =
| fondita = [[13-a jarcento]]
| urborajtoj = [[1977]] (dzielnica)
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.debiensko.republika.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Dębieńsko''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al komunumo [[Czerwionka-Leszczyny]] en [[distrikto Rybnik]].


[[Dosiero:Welczek herb alt.JPG|dekstra|150ra|eta|&lt;!-- _Herb_ _rodu_ [[_Welczek_]] _XVI_ w. --&gt;]]
[[Dosiero:Welczek johann podpis.jpg|maldekstra|250ra|eta|&lt;!-- _Podpita_ _wolnego_ _barona_ Jana (rivero) _Welczka_ _kanclerza_ _księstwa_ _opolsko_-_raciborskiego_. --&gt;]]
[[Dosiero:Dubensko pomnik powstancow.JPG|dekstra|200ra|eta|&lt;!-- Monumento _poświęcony_ _poległym_ w _powstaniach_ _śląskich_ _oraz_ II _wojnie_ _światowej_ _mieszkańcom_ _Dębieńska_. --&gt;]]
[[Dosiero:Debiensko stare herb.png|dekstra|100ra]]
[[Dosiero:Debiensko wielkie herb.png|dekstra|100ra]]
[[Dosiero:Kościół św. Jerzego w Dębieńsku.JPG|dekstra|250ra|eta|&lt;!-- (Eklezio, Kirko, Preĝejo) _parafialny_ pw. św. _Jerzego_ --&gt;]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>fi5vlzxpvkp7qjjzr51apzk5hgbrtix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalety</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196469</id>
    <revision>
      <id>9413170</id>
      <parentid>7575535</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1638" sha1="0jluj756c1g76r9gxqchlvfun7sjxaw" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2004, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Kalety
| slogano =
| genitivo = Kalet
| blazono = POL Kalety COA.svg
| flago =
| mapo =
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Tarnogórski]]
| komunumo = Kalety
| komunumo-speco = Urba
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Józef Kalinowski
| urba_komunumo = Jes
| retpoŝto = sekretariat@kalety.pl
| adreso-estraro = ul. Żwirki i Wigury 2
| poŝtkodo-estraro = 42-660
| telefono-estraro = 34 352-76-30
| fakso-estraro = 34 352-76-35
| poŝto-estraro =
| areo = 76.68
| alto =
| latitudo = 50/34
| longitudo = 18/54
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 8668
| denso = 113
| tel_antaŭkodo = 34
| poŝtkodo = 42-660
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = STA
| TERYT = 2243313011
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.kalety.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Kalety''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Tarnowskie Góry]].

[[Dosiero:Pomnik w Kaletach.jpg|eta|dekstra|&lt;!-- Monumento _poświęcony_ _Bojownikom_ o _Wolność_ i _Demokrację_ --&gt;]]
[[Dosiero:Kościół Miotek (kalety)971.jpg|eta|250px|dekstra|&lt;!-- (eklezio, kirko, preĝejo) św. _Franciszka_ z _Asyżu_ w _Kaletach_-_Miotku_ --&gt;]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>0jluj756c1g76r9gxqchlvfun7sjxaw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Knurów</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196481</id>
    <revision>
      <id>9413143</id>
      <parentid>7745679</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1655" sha1="0hncw5xupakn365viopw1jc172508pi" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo = Knurów
|blazono = Herb Knurów-2018.png
|genitivo = Knurowa
|flago = POL Knurów flag (1990-2018).svg
|provinco = [[Silezia provinco]]
|distrikto = [[Distrikto Gliwice]]
|distrikto-rajta =
|komunumo = Knurów
|komunumo-speco = Urba
|urba_komunumo = Jes
|fondita =
|urborajtoj = [[1951]]
|estro-titolo = Prezidanto
|estro = Adam Rams
|retpoŝto = adamrams@knurow.pl
|areo = 33.95
| latitudo = 50/13
|lat-g2 =
|lat-m2 =
|lat-s2 =
| longitudo = 18/41
|lon-g2 =
|lon-m2 =
|lon-s2 =
|alto =
|loĝantaro = 40023
|loĝantaro-dato = 2006
|denso = 1178.90
|aglomeraĵo = 3487000 ([[Górnośląskie Zagłębie Węglowe]] (GZW))
|tel_antaŭkodo = 032
|poŝtkodo = 44-190 do 44-196
|aŭtokodo = SGL
|TERYT = 2243305011
|SIMC =
|ĝemelaj_urboj = ([[Hungario]]) [[Kazincbarcika]]&lt;br&gt;([[Slovakio]]) [[Svit]]
|mapo = Map Knurow.png
|adreso-estraro = ul. Ogana 5
|poŝtkodo-estraro = 44-190
|telefono-estraro = 032 235 10 17
|fakso-estraro = 032 235 15 21
|poŝto-estraro = um@knurow.pl
|retpaĝaro = http://www.knurow.pl/
}}
'''Knurów''' estas urbo en [[Silezio (provinco de Pollando)]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Gliwice]].

== Esperanto ==
La 13-an de novembro [[1935]] fondiĝis en Knurów nova Esperanto-societo sub la nomo „La Espero”. Ĝi konsistas plejparte el novaj esperantistoj. La adreso de la societo: Waldemar Porwoll, ul. Marszałka Piłsudskiego 15.

{{projektoj}}
[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|maldekstra|200px|skema mao de la industria regiono]]
{{Ĝermo|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>0hncw5xupakn365viopw1jc172508pi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413144</id>
      <parentid>9413143</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Esperanto */</comment>
      <origin>9413144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1666" sha1="njvj7ofkhcht5tgsqut4g9djhat5eib" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo = Knurów
|blazono = Herb Knurów-2018.png
|genitivo = Knurowa
|flago = POL Knurów flag (1990-2018).svg
|provinco = [[Silezia provinco]]
|distrikto = [[Distrikto Gliwice]]
|distrikto-rajta =
|komunumo = Knurów
|komunumo-speco = Urba
|urba_komunumo = Jes
|fondita =
|urborajtoj = [[1951]]
|estro-titolo = Prezidanto
|estro = Adam Rams
|retpoŝto = adamrams@knurow.pl
|areo = 33.95
| latitudo = 50/13
|lat-g2 =
|lat-m2 =
|lat-s2 =
| longitudo = 18/41
|lon-g2 =
|lon-m2 =
|lon-s2 =
|alto =
|loĝantaro = 40023
|loĝantaro-dato = 2006
|denso = 1178.90
|aglomeraĵo = 3487000 ([[Górnośląskie Zagłębie Węglowe]] (GZW))
|tel_antaŭkodo = 032
|poŝtkodo = 44-190 do 44-196
|aŭtokodo = SGL
|TERYT = 2243305011
|SIMC =
|ĝemelaj_urboj = ([[Hungario]]) [[Kazincbarcika]]&lt;br&gt;([[Slovakio]]) [[Svit]]
|mapo = Map Knurow.png
|adreso-estraro = ul. Ogana 5
|poŝtkodo-estraro = 44-190
|telefono-estraro = 032 235 10 17
|fakso-estraro = 032 235 15 21
|poŝto-estraro = um@knurow.pl
|retpaĝaro = http://www.knurow.pl/
}}
'''Knurów''' estas urbo en [[Silezio (provinco de Pollando)]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Gliwice]].

== Esperanto ==
La 13-an de novembro [[1935]] fondiĝis en Knurów nova Esperanto-societo sub la nomo „La Espero”. Ĝi konsistis plejparte el tiam novaj esperantistoj. La adreso de la societo estis Waldemar Porwoll, ul. Marszałka Piłsudskiego 15.

{{projektoj}}
[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|maldekstra|200px|skema mao de la industria regiono]]

{{Ĝermo|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>njvj7ofkhcht5tgsqut4g9djhat5eib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413145</id>
      <parentid>9413144</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1769" sha1="k5xioz87l32yu7rpmccht18qbaadavj" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
|pola_nomo = Knurów
|germana_nomo = ''Knurow'', historie ''Knauersdorf''
|blazono = Herb Knurów-2018.png
|genitivo = Knurowa
|flago = POL Knurów flag (1990-2018).svg
|provinco = [[Silezia provinco]]
|distrikto = [[distrikto Gliwice]]
|distrikto-rajta =
|komunumo = Knurów
|komunumo-speco = Urba
|urba_komunumo = Jes
|fondita =
|urborajtoj = [[1951]]
|estro-titolo = Prezidanto
|estro = Adam Rams
|retpoŝto = adamrams@knurow.pl
|areo = 33.95
| latitudo = 50/13
|lat-g2 =
|lat-m2 =
|lat-s2 =
| longitudo = 18/41
|lon-g2 =
|lon-m2 =
|lon-s2 =
|alto =
|loĝantaro = 40023
|loĝantaro-dato = 2006
|denso = 1178.90
|aglomeraĵo = 3487000 ([[Górnośląskie Zagłębie Węglowe]] (GZW))
|tel_antaŭkodo = 032
|poŝtkodo = 44-190 do 44-196
|aŭtokodo = SGL
|TERYT = 2243305011
|SIMC =
|ĝemelaj_urboj = ([[Hungario]]) [[Kazincbarcika]]&lt;br&gt;([[Slovakio]]) [[Svit]]
|mapo = Map Knurow.png
|adreso-estraro = ul. Ogana 5
|poŝtkodo-estraro = 44-190
|telefono-estraro = 032 235 10 17
|fakso-estraro = 032 235 15 21
|poŝto-estraro = um@knurow.pl
|retpaĝaro = http://www.knurow.pl/
}}
'''Knurów''' - jen pole, germana nomo ''Knurow'', historie ''Knauersdorf'' - estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Gliwice]].

== Esperanto ==
La 13-an de novembro [[1935]] fondiĝis en Knurów nova Esperanto-societo sub la nomo „La Espero”. Ĝi konsistis plejparte el tiam novaj esperantistoj. La adreso de la societo estis Waldemar Porwoll, ul. Marszałka Piłsudskiego 15.

[[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|maldekstra|200px|skema mao de la industria regiono]]

{{projektoj}}
{{Ĝermo|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>k5xioz87l32yu7rpmccht18qbaadavj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koziegłowy (regiono Śląskie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196496</id>
    <revision>
      <id>9413157</id>
      <parentid>7575566</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1507" sha1="k5jgv4qug7yefy4sd7yx1n1izqxovkr" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2004, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Koziegłowy
| slogano =
| genitivo = Koziegłów
| blazono = POL Koziegłowy COA.svg
| flago =
| mapo =
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Myszków]]
| komunumo = komunumo Koziegłowy
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Jacek Ślęczka
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro = pl. Moniuszki 14
| poŝtkodo-estraro = 42-350
| telefono-estraro = 34 314-12-19
| fakso-estraro = 34 314-15-33
| poŝto-estraro = um@kozieglowy.pl
| areo = 26.72
| alto =
| latitudo = 50/36/03
| longitudo = 19/09/53
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 2493
| denso = 93.3
| tel_antaŭkodo = 34
| poŝtkodo = 42-350
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo =
| TERYT = 2243109024
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj = [[1472]]-[[1870]], kaj ekde [[1950]]
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.kozieglowy.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Koziegłowy''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Myszków]].

[[Dosiero:Poland Kozieglowy - church.jpg|eta|maldekstra|&lt;!-- (Eklezio, Kirko, Preĝejo) _parafialny_ _pod_ _wezwaniem_ Św. _Marii_ _Magdaleny_. --&gt;]]

{{projektoj}}
{{Ĝermo|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>k5jgv4qug7yefy4sd7yx1n1izqxovkr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413158</id>
      <parentid>9413157</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>bildo aldonata</comment>
      <origin>9413158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1472" sha1="k24vx9avgjry727xolwb559gh3o1b59" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2004, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Koziegłowy
| slogano =
| genitivo = Koziegłów
| blazono = POL Koziegłowy COA.svg
| flago =
| mapo =
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Myszków]]
| komunumo = komunumo Koziegłowy
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Jacek Ślęczka
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro = pl. Moniuszki 14
| poŝtkodo-estraro = 42-350
| telefono-estraro = 34 314-12-19
| fakso-estraro = 34 314-15-33
| poŝto-estraro = um@kozieglowy.pl
| areo = 26.72
| alto =
| latitudo = 50/36/03
| longitudo = 19/09/53
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 2493
| denso = 93.3
| tel_antaŭkodo = 34
| poŝtkodo = 42-350
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo =
| TERYT = 2243109024
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj = [[1472]]-[[1870]], kaj ekde [[1950]]
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.kozieglowy.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Koziegłowy''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Myszków]].

[[Dosiero:Koziegłowy kościół św. Magdaleny p.jpg|eta|maldekstra|{{la loka katolika kirko [[Maria Magdala]]}}]]

{{projektoj}}
{{Ĝermo|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>k24vx9avgjry727xolwb559gh3o1b59</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413159</id>
      <parentid>9413158</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1485" sha1="6hf4fda9dat1bgimwwe55rxrou4psy7" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2004, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Koziegłowy
| slogano =
| genitivo = Koziegłów
| blazono = POL Koziegłowy COA.svg
| flago =
| mapo =
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Myszków]]
| komunumo = komunumo Koziegłowy
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Jacek Ślęczka
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro = pl. Moniuszki 14
| poŝtkodo-estraro = 42-350
| telefono-estraro = 34 314-12-19
| fakso-estraro = 34 314-15-33
| poŝto-estraro = um@kozieglowy.pl
| areo = 26.72
| alto =
| latitudo = 50/36/03
| longitudo = 19/09/53
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 2493
| denso = 93.3
| tel_antaŭkodo = 34
| poŝtkodo = 42-350
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo =
| TERYT = 2243109024
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj = [[1472]]-[[1870]], kaj ekde [[1950]]
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.kozieglowy.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Koziegłowy''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Myszków]].

[[Dosiero:Koziegłowy kościół św. Magdaleny p.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|la loka katolika kirko [[Maria Magdala]]}}]]

{{projektoj}}
{{Ĝermo|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>6hf4fda9dat1bgimwwe55rxrou4psy7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413171</id>
      <parentid>9413159</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9413171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1549" sha1="iqrrgivj4t5oo9qs4vmlim5t4tk47h5" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2004, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Koziegłowy
| slogano =
| genitivo = Koziegłów
| blazono = POL Koziegłowy COA.svg
| flago =
| mapo =
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Myszków]]
| komunumo = komunumo Koziegłowy
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo = Urbestro
| estro = Jacek Ślęczka
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro = pl. Moniuszki 14
| poŝtkodo-estraro = 42-350
| telefono-estraro = 34 314-12-19
| fakso-estraro = 34 314-15-33
| poŝto-estraro = um@kozieglowy.pl
| areo = 26.72
| alto =
| latitudo = 50/36/03
| longitudo = 19/09/53
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 2493
| denso = 93.3
| tel_antaŭkodo = 34
| poŝtkodo = 42-350
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo =
| TERYT = 2243109024
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj = [[1472]]-[[1870]], kaj ekde [[1950]]
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro = http://www.kozieglowy.pl
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Koziegłowy''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en [[distrikto Myszków]].

[[Dosiero:Koziegłowy kościół św. Magdaleny p.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|la loka katolika kirko [[Maria Magdala]]}}]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>iqrrgivj4t5oo9qs4vmlim5t4tk47h5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krasowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196502</id>
    <revision>
      <id>9413161</id>
      <parentid>7575572</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="921" sha1="24btwnh506b5owtyza9m318wy33kta2" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2006, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando|
pola_nomo=Krasowy|
genitivo=Krasów|
blazono=|
flago=|
mapo=|
slogano=|
provinco=[[Silezia provinco]]|
distrikto=|
distrikto-rajta=|
komunumo-speco=|
komunumo=|
urba_komunumo=|
estro-titolo=|
estro=|
retpoŝto=|
adreso-estraro=|
poŝtkodo-estraro=|
telefono-estraro=|
fakso-estraro=|
poŝto-estraro=|
areo=|
latitudo = 50/15|
longitudo = 19/00|
alto=|
loĝantaro-dato=2006|
loĝantaro=|
denso=|
aglomeraĵo=3487000 ([[Katowice]])|
tel_antaŭkodo= (+48) 32|
poŝtkodo=41-409|
aŭtokodo=SM|
TERYT=|
SIMC=|
retpaĝaro=|
fondita=|
urborajtoj=|
}}
'''Krasowy''' estas urbodistrikto de la urbo [[Mysłowice]] en [[Pollando]].

{{Ĝermo|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>24btwnh506b5owtyza9m318wy33kta2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413172</id>
      <parentid>9413161</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:07:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9413172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="999" sha1="981jy2xyqk9kt2eusrulqxg5cgfnozr" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2006, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome unu frazeto simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando|
pola_nomo=Krasowy|
genitivo=Krasów|
blazono=|
flago=|
mapo=|
slogano=|
provinco=[[Silezia provinco]]|
distrikto=|
distrikto-rajta=|
komunumo-speco=|
komunumo=|
urba_komunumo=|
estro-titolo=|
estro=|
retpoŝto=|
adreso-estraro=|
poŝtkodo-estraro=|
telefono-estraro=|
fakso-estraro=|
poŝto-estraro=|
areo=|
latitudo = 50/15|
longitudo = 19/00|
alto=|
loĝantaro-dato=2006|
loĝantaro=|
denso=|
aglomeraĵo=3487000 ([[Katowice]])|
tel_antaŭkodo= (+48) 32|
poŝtkodo=41-409|
aŭtokodo=SM|
TERYT=|
SIMC=|
retpaĝaro=|
fondita=|
urborajtoj=|
}}
'''Krasowy''' estas urbodistrikto de la urbo [[Mysłowice]] en [[Pollando]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>981jy2xyqk9kt2eusrulqxg5cgfnozr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413174</id>
      <parentid>9413172</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1050" sha1="obsj06upxcw78qxqo1axdki6ijaezqs" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2006, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome unu frazeto simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando|
pola_nomo=Krasowy|
genitivo=Krasów|
blazono=|
flago=|
mapo=|
slogano=|
provinco=[[Silezia provinco]]|
distrikto=|
distrikto-rajta=|
komunumo-speco=|
komunumo=|
urba_komunumo=|
estro-titolo=|
estro=|
retpoŝto=|
adreso-estraro=|
poŝtkodo-estraro=|
telefono-estraro=|
fakso-estraro=|
poŝto-estraro=|
areo=|
latitudo = 50/15|
longitudo = 19/00|
alto=|
loĝantaro-dato=2006|
loĝantaro=|
denso=|
aglomeraĵo=3487000 ([[Katowice]])|
tel_antaŭkodo= (+48) 32|
poŝtkodo=41-409|
aŭtokodo=SM|
TERYT=|
SIMC=|
retpaĝaro=|
fondita=|
urborajtoj=|
}}
'''Krasowy''' estas urbodistrikto de la urbo [[Mysłowice]] en [[Pollando]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo|https://www.myslowice.pl}} de la urbo [[Mysłowice]] ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>obsj06upxcw78qxqo1axdki6ijaezqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krzanowice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196505</id>
    <revision>
      <id>9413160</id>
      <parentid>8888126</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:02:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1341" sha1="m4z2iohrn8jnleb1ym357c2fmvba43p" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2004, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Krzanowice
| slogano =
| genitivo = Krzanowic
| blazono = POL Krzanowice COA.svg
| flago =
| mapo =
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Raciborski]]
| komunumo = [[komunumo Krzanowice]]
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo =
| estro =
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro =
| poŝtkodo-estraro =
| telefono-estraro =
| fakso-estraro =
| poŝto-estraro =
| areo = 3.19
| alto =
| latitudo = 50/01/05
| longitudo = 18/07/31
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 2206
| denso = 691.5
| tel_antaŭkodo =
| poŝtkodo =
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SRC
| TERYT = 2244511034
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro =
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Krzanowice''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al [[komunumo Krzanowice]] en [[distrikto Raciborski]].

==Rilataj artikoloj==
* [[Fervojlinio Kravaře ve Slezsku – Chuchelná]]

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]
[[Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando]]</text>
      <sha1>m4z2iohrn8jnleb1ym357c2fmvba43p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413173</id>
      <parentid>9413160</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:07:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9413173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="7h8lv5jcws08d35nnlzf5b63ysb9s77" xml:space="preserve">{{polurinda|la teksto havas la staton de 2004, antaŭ pli ol du jardekoj - aparte dubindas ĉu la urbestro ankaŭ aktualas. Krome du frazetoj simple tro malmultas|listigi=ne}}
{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo = Krzanowice
| slogano =
| genitivo = Krzanowic
| blazono = POL Krzanowice COA.svg
| flago =
| mapo =
| provinco = [[Silezia provinco]]
| distrikto-rajta =
| distrikto = [[distrikto Raciborski]]
| komunumo = [[komunumo Krzanowice]]
| komunumo-speco = Urbo-kampa
| estro-titolo =
| estro =
| urba_komunumo =
| retpoŝto =
| adreso-estraro =
| poŝtkodo-estraro =
| telefono-estraro =
| fakso-estraro =
| poŝto-estraro =
| areo = 3.19
| alto =
| latitudo = 50/01/05
| longitudo = 18/07/31
| loĝantaro-dato = 2004
| loĝantaro = 2206
| denso = 691.5
| tel_antaŭkodo =
| poŝtkodo =
| aglomeraĵo =
| aŭtokodo = SRC
| TERYT = 2244511034
| SIMC =
| fondita =
| urborajtoj =
| ĝemelaj_urboj =
| retpaĝaro =
| domajno =
| vikinovaĵoj =
}}
'''Krzanowice''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al [[komunumo Krzanowice]] en [[distrikto Raciborski]].

==Rilataj artikoloj==
* [[Fervojlinio Kravaře ve Slezsku – Chuchelná]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{pl}})


&lt;br/&gt;
{{Ĝermeto|Pollando}}

[[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]
[[Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando]]</text>
      <sha1>7h8lv5jcws08d35nnlzf5b63ysb9s77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heermana mevo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>202990</id>
    <revision>
      <id>9412566</id>
      <parentid>9064585</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6209" sha1="q2oo229u1jl0h7xil0dr59mlg1qdkms" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Heermana mevo
|koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}}
|dosiero = Larus heermanni13.JPG
| priskribo de dosiero = Reproduktulo
| dosiero2 = Larus heermanni at Richardson Bay.jpg
| priskribo de dosiero2 = Nereprodukta plenkreskulo
| larĝo de dosiero = 250ra
| larĝo de dosiero2 = 250ra
|regno = [[Animalo]]j ''Animalia''
|filumo = [[Ĥordulo]]j ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Ĥaradrioformaj]] ''Charadriiformes''
|familio = [[Laredoj]] ''Laridae''
|genro = ''[[Larus]]'' 
|genro aŭtoritato = 
|specio = '''Heermana mevo''' ''L. heermanni''
|dunomo = ''Larus heermanni''
| statuso = NT
| statuso sistemo = IUCN3.1
| statuso ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 12 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Larus heermanni'' |volume=2020 |page=e.T22694296A178958787 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22694296A178958787.en |access-date=12a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|specio aŭtoritato = [[John Cassin|Cassin]], 1852
|mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}}
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 250px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Heermana mevo''' (''Larus heermanni'') estas mezgranda [[mevo]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Laredoj]] kaj ordo de [[Karadrioformaj]].
== Disvastiĝo ==
[[Dosiero:Heermann's Gull (Larus heermanni) RWD.jpg|maldekstre|thumb|Junulo, Kalifornio.]]
Ĝi vivas en [[Norda Ameriko]] kaj pli precize en [[Usono]] kaj ĉefe [[Meksiko]]. El la nuna loĝantaro de ĉirkaŭ 150 000 paroj, 90 % nestas en la insulo de [[Isla Rasa]] kaj ankaŭ en [[Pequeña Cardinosa]] en [[Baja California]] en la [[Kalifornia Golfo]], kun pli etaj kolonioj pli norde kiel en [[Kalifornio]] kaj pli sude ĝis [[Najarito]]. Post reproduktado, tiuj birdoj ĝenerale disiĝas norden al centra Kalifornio, kaj malpli ĝenerale pli norden ĝis [[Brita Kolumbio]] kaj pli suden ĝis [[Gvatemalo]]. Ili troviĝas plej ofte ĉe strandoj aŭ en maro, sed malofte en interno, ekzemple en la lago [[Salton]].

== Aspekto ==
[[Dosiero:Heermann's Gull (Larus heermanni) (53524184190).jpg|maldekstre|thumb|Playa Malecon, [[Puerto Vallarta]], [[Jalisco]], Meksiko.]]
[[Dosiero:Seaside Heermann's Gull family.jpg|maldekstre|thumb|Plenkreskulo kaj junulo en lago Roberts en Seaside, Kalifornio.]]
Temas pri granda birdo ĉirkaŭ 48&amp;nbsp;cm longa (el 46 ĝis 53) kun enverguro de 105 ĝis 130&amp;nbsp;cm kaj pezo de ĉirkaŭ 500 g (el 370 ĝis 640). Tiu specio montras maloftan aspekton rilate al la plej parto de la mevoj. Ĝi estas preskaŭ tute griza (hela en brusto kaj malhela en dorso) kaj apenaŭ estas kontrasto inter supraj kaj subaj partoj malkiel ĉe aliaj mevoj. La flugilpintoj estas pli malhelaj, preskaŭ nigraj, kaj la kapo estas blanka dum la [[reprodukta sezono]] -tiam estas sufiĉe kontrasto kun la nigraj okuloj kaj ruĝa beko kun nigra pinto-, sed poste griziĝas kaj malaperas tiu kontrasto. La kruroj estas malhelgrizaj. La vosto montras blankan pugon, nigran larĝan strion kaj mallarĝan blankan bordon. Ankaŭ flugiloj montras malantaŭan mallarĝan blankan bordon.

Nematuruloj aspektas kiel nereproduktantaj plenkreskuloj, sed ili estas pli malhelaj kaj brunaj kaj ties beko estas karnokolora aŭ rozkolora la duan vintron; ili estas plenkreskuloj post kvar jaroj. Kelkaj birdoj, ne plie ol 1 inter 200, havas blankajn kovrilplumojn, kio formas rimarkindan makulon en supraj flugiloj. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed la masklo iomete pli granda.

== Kutimoj ==
Tiu specio nestas kolonie surgrunde aŭ inter rokoj, kiel multaj mevoj. La nesto estas konstruita el bastonetoj, ŝtonetoj, plumoj, ktp. La ino demetas 2 aŭ 3 ovojn flavecajn kun grizaj aŭ brunaj markoj. Ambaŭ gepatroj kovas dum unu monato kaj manĝigas la idojn.

La Heermana mevo manĝas ĉefe [[fiŝo]]jn, krustulojn, moluskojn kaj aliajn etajn marbestojn kaj algojn kaj foje [[Kleptoparazitado|kleptoparazitas]] predojn el aliaj marbirdoj, ĉefe de [[Bruna pelikano]], kun kiu ĝi ofte kuniĝas.

Isla Rasa estis deklarita rifuĝejo en 1964 kaj oni malhelpas ovokolektadon kaj ĝenadon dum la reprodukta sezono.

== Bildaro ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
File:Adult Heermann's Gull with sand crab.jpg|Plenkreskulo kun sablokrabo en Del Monte Beach, Monterey, CA
File:Heermann's Gull fledgling.jpg|Junulo ĉe ''Seaside colony'' en Del Monte Beach, Monterey, CA
File:Heermann's Gull breeding adult.jpg|Plenkreskulo ĉe Monterey Bay Aquarium
File:Fledgling Heermann's Gull.jpg|Junulo el ''Seaside colony''
File:Seaside Heermann's Gull on McDonald's ruins.jpg|Plenkreskulo ce ''Seaside colony''
File:Heermann's Gull - 38978622930.jpg|Plenkreskulo kun junulo
&lt;/gallery&gt;&lt;br /&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Fontroj ==
* {{IUCN2006|assessors=BirdLife International|year=2006|id=11333|title=Larus heermanni|downloaded=11a de Majo 2006}} 
* {{Citaĵo el libro|titolo=A Guide to the Birds of Mexico and Northern Central America|aŭtoro=Steve N. G. Howell and Sophie Webb|jaro=1994|eldoninto=Oxford University Press|identigilo=ISBN 0-19-854012-4}}
* {{Citaĵo el libro|titolo=The Sibley Guide to Birds|aŭtoro=David Sibley|jaro=2000|eldoninto=Knopf|identigilo=ISBN 0-679-45122-6}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{commons|Larus heermanni}}
* ARKive - [http://www.arkive.org/species/GES/birds/Larus_heermanni/ Bildoj kaj filmoj de la Heermana mevo ''(Larus heermanni)'']{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080420181817/http://www.arkive.org/species/GES/birds/Larus_heermanni/ |date=2008-04-20 }}
* [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&amp;sid=3213&amp;m=0 BirdLife Species Factsheet]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.oceanoasis.org/fieldguide/laru-hee-sp.html Hispanlingva ejo pri Heermana mevo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070616223845/http://www.oceanoasis.org/fieldguide/laru-hee-sp.html |date=2007-06-16 }}
* [http://redalyc.uaemex.mx/redalyc/pdf/480/48028208.pdf Hispanlingva ejo pri Heermana mevo]
* [http://www.oiseaux.net/oiseaux/charadriiformes/goeland.de.heermann.html Franclingva ejo pri Heermana mevo]

{{Ĥaradrioformaj birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Mevoj]]
[[Kategorio:Ĥaradrioformaj]]</text>
      <sha1>q2oo229u1jl0h7xil0dr59mlg1qdkms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berdjansko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204421</id>
    <revision>
      <id>9413061</id>
      <parentid>9111302</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1750" sha1="h72x478092nb4p0z52n6gs0yd32ohyq" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo|regiono-ISO=UA-23|situo sur mapo2=Ukrainio}}
'''Berdjansko'''{{sfn|Pacjurko|2015|p=171}}{{sfn|Pacjurko|2015|p=1505}} ({{lang-uk|Бердянськ}}) estas la centro de samnoma  [[distrikto Berdjansko]] en [[Zaporiĵa provinco]] de [[Ukrainio]]. 

La urbo situas en la suda de la provinco ĉe [[Azova Maro]].

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo {{paĝonomo}} vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kompare, en 2006 ĝi havis proksimume 119&amp;nbsp;000 loĝantojn.

En la urbo estis Esperanto-klubo &quot;Verda mevo&quot;; [[Ukraina Ligo de Esperantista Junularo]] havis plurajn membrojn en tie. [[Pasporta Servo]] en 2007 listigas du gastigantojn en Berdjansko.

En Berdjansko naskiĝis [[Olga Kurilenko]].

== Monumentoj ==
* Bender kaj Balaganov
* tubisto
* horloĝo de suno
* Bufo - envio kaj parkas

== Vidu ankaŭ ==
* [[Berdjansk (stacidomo)]]
* [[Berda (stacidomo)]]

== Literaturo ==
* {{Libroj:Granda Esperanta-ukraina vortaro de Pacjurko|ĉapitro=Ґлосарій українських реалій, яких немає в PIV та NPIV}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ulej.org.ua/berdiansk.html Katerina Semjonova prezentas Berdjanskon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927012101/http://www.ulej.org.ua/berdiansk.html |date=2007-09-27 }} {{eo}}
* [https://berd.ua/3d/ Panorama foto de Berdjansko]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Berdjansko| ]]
[[Kategorio:Urboj en Zaporiĵa provinco]]
[[Kategorio:Havenurboj de Ukrainio]]</text>
      <sha1>h72x478092nb4p0z52n6gs0yd32ohyq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413062</id>
      <parentid>9413061</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1783" sha1="8cjsjg7c03wpgl5de2clqf91i92cx7y" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo|regiono-ISO=UA-23|situo sur mapo2=Ukrainio}}
'''Berdjansko'''{{sfn|Pacjurko|2015|p=171}}{{sfn|Pacjurko|2015|p=1505}} ({{lang-uk|Бердянськ}}) estas la centro de samnoma  [[distrikto Berdjansko]] en [[Zaporiĵa provinco]] de [[Ukrainio]]. 

La urbo situas en la suda de la provinco ĉe [[Azova Maro]].

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo {{paĝonomo}} vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kompare, en 2006 ĝi havis proksimume 119&amp;nbsp;000 loĝantojn.

En la urbo estis Esperanto-klubo &quot;Verda mevo&quot;; [[Ukraina Ligo de Esperantista Junularo]] havis plurajn membrojn en tie. [[Pasporta Servo]] en 2007 listigas du gastigantojn en Berdjansko.

En Berdjansko naskiĝis [[Olga Kurilenko]] (n. 1979), modelino kaj aktorino.

== Monumentoj ==
* Bender kaj Balaganov
* tubisto
* horloĝo de suno
* Bufo - envio kaj parkas

== Vidu ankaŭ ==
* [[Berdjansk (stacidomo)]]
* [[Berda (stacidomo)]]

== Literaturo ==
* {{Libroj:Granda Esperanta-ukraina vortaro de Pacjurko|ĉapitro=Ґлосарій українських реалій, яких немає в PIV та NPIV}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ulej.org.ua/berdiansk.html Katerina Semjonova prezentas Berdjanskon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927012101/http://www.ulej.org.ua/berdiansk.html |date=2007-09-27 }} {{eo}}
* [https://berd.ua/3d/ Panorama foto de Berdjansko]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Berdjansko| ]]
[[Kategorio:Urboj en Zaporiĵa provinco]]
[[Kategorio:Havenurboj de Ukrainio]]</text>
      <sha1>8cjsjg7c03wpgl5de2clqf91i92cx7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Histadrut</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206952</id>
    <revision>
      <id>9412939</id>
      <parentid>9239274</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20048" sha1="fk4lqq72vyg0djw0eqlompw1oo0kv18" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}&lt;!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--&gt;
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=IL|situo sur mapo=Centra Tel-Avivo|zomo=13}}
[[Dosiero:Labor_Israeli_Movment_in_Histadrut_hammer_old_symbol.png|eta|Reprezento de la Israela porlaboratorista Movado ene de la malnova martela simbolo de la Histadrut.]]
[[Dosiero:PikiWiki_Israel_12090_histadrut_house_in_tel_aviv.jpg|eta|La ĉefsidejo de la Histadrut en Tel Aviv]]
[[Dosiero:Histadrut_Building_Jerusalem_2011.png|eta|La centraoficejo de Histadrut, Jerusalemo.]]
[[Dosiero:Jubilee_stamp_for_the_General_Organization.jpg|eta|Stampo eldonita en 1970 por festi la juvelan datrevenon de la Histadrut]]
La '''Histadrut''' ({{lang-he|ההסתדרות}}, kiu signifante ''Aranĝiĝo'') estas la [[Israelo|Israela]] unio de [[sindikato]]j. Ĝia oficiala nomo estas &quot;HaHistadrut HaKlalit shel HaOvdim B'Eretz Yisrael (Hebree: Ĝenerala Federacio de laboristoj de la Lando de Israelo).

== Historio ==
En 1920 laŭ [[Socialismo|socialismaj]] ideoj tiutempe, la ideologoj de la laboristoj fondis la Histadrut en [[Haifa]], kiel [[sindikato]] kies celo estas unuigi, reprezenti kaj provizadi al la [[judoj|judaj]] laboristoj de la [[Jiŝuv]] en [[Palestino]]. En 1927, ĝi iam enkluzivis 75% de la judaj laboristoj. Laŭgrade la Histadrut fariĝis grava institucio ene de la [[Cionismo|Cionista movado]]. Ĝi rapide kreskiĝis en la tiama ekonomio, kaj tiel fariĝis kaj sindikato de laboristoj kaj dunganto kaj propristo-posedanto de fabrikoj kaj firmaoj, ŝajna konflikto de interesoj kiu trafos ĝin poste. Tiel ĝi establis kaj administrumis multajn entreprenoj kaj fabrikoj, inkluzive de propran bankon, nomita Bank HaPoalim (de la laboristoj), kiu ĝis nuntempe estas la plej granda en Israelo.

Ne preterlasante ĝian gravan rolon sociale per la provizado de instituciaj servoj al la publiko de sia anaro - ĝi establis la tiutempe plejvaste legitan novaĵgazeton - Davar (Parolo), [[Eldonejo|libroeldonejo]] nomita Am Oved (Laboranta Popolo), Universalan [[sansistemo]]n (Kupat Ĥolim Klalit), porvirina laborista movado (''Naamat''), unio de [[Sportoklubo|sportaj kluboj]] (''HaPoel'', la laboristo), [[junulara asocio]] ''[[Histadrut HaNoar HaOved VeHaLomed|Ahoved veHalomed]]'' (Laboranta kaj studanta), lernejoj, kaj multe helpis establi vilaĝoj, tiel nomataj [[kibuco]]j kaj [[moŝavo]]j.

[[David Ben-Gurion|David Ben Gurion]], estis la unua ĉefo de la Histadrut, antaŭ ol fariĝi la fondinto de israelo kaj la unua [[ĉefministro de Israelo]].

Memkompreneble, la Histadrut funkcias laŭ la [[Labora juro|labora jura sistemo]] de israelo, sed antaŭ la establo de la ŝtato tiu leĝaro fakte ne ekzistis kaj la Histadrut organizis la laboristaj lukto por plibonaj laborkondiĉojn. Ĝis Israelo ekmoviĝis de socialisma ekonomio, la Histadrut, kune kun la registaro, posedis la plej grandan parton de la ekonomio. Per sia ekonomia brako, Hevrat HaOvdim (&quot;Societo de Laboristoj&quot;), la Histadrut posedis kaj funkciigis kelkajn entreprenojn, inkluzive de la plej grandaj industriaj konglomeratoj de la lando, la plej granda banko de la lando, ''Bank Hapoalim'', kaj la plej granda surmara ekspeda [[ŝipkompanio]] de la lando, ''ZIM Integrated Shipping Services''.

La israela [[serva sektoro]] estis tute regata de la Histadrut kaj registaro, kaj la Histadrut ankaŭ plejparte regis la publikajn transportojn, agrikulturojn kaj asekurajn industriojn. Krome ĝi posedis la Klalit sanservon, la plej grandan fonduson pri sanasekuro kaj kuraca sansistemo, hebrea ''Kupat Holim''. Klalit estis la sola sanfonduso en la lando, kiu akceptis membrojn sen [[diskriminacio]] laŭ sia aĝo aŭ medicina situacio, sed kun la kondiĉo, ke ili ankaŭ devas esti membroj de la tegmentorganizo de la Histadrut. Kiel tia, multaj israelanoj dependis de Histadrut-membreco por sia sanasekuro.

Politike, en la unuaj jardekoj de Israelo la Histadrut estis proksime ligita al la ŝtata politiko kaj havis grandegan influon ĉe la reganta laborista partio. Fakte renverse, ĝi estis utiligata de la ŝtata registaro kaj de la reganta partio kiel ekonomia ilo por apliki [[Planita ekonomio|decentralan planitan ekonomio]]&lt;nowiki/&gt;n kaj disvastigi sociajn politikojn. Multaj el la [[vorko]]j en la unuaj jardekoj de Israelo estis administritaj de la Histadrut per ĝia konstruaj firmaoj. ĉefe la disvolviĝo de la lando, kaj [[infrastrukturo]] vastlande kaj establo de malcentraj urboj kaj urbetoj, kun ĝiaj fabrikejoj, kie privata kapitalo ne estus volinta provizi la iniciantan kapitalon kaj daŭre investi.

Senescepte, ĉiu ano de la Histadrut ĉiam havas [[Voĉdonrajto|voĉdonan rajton]] por demokratie elekti siajn reprezentantojn en la oficoj de la Histadrut.

== Esceptaj Karaktarizaĵoj ==
La Histadrut estas escepte tutmonda kazo, ĉar ĝi ne estas nur sindikato, en la senco de organizita starado de la laborema publiko rilate al la dunganto, sed organizo de egaleca laborista socio bazita sur kunlaboro (kie la entrepreno apartenas al laboristoj kaj ne al kapitalistoj), kun ĉiuj siaj funkcioj en multaj areoj, kiuj superas la kampon de dungado: edukado, kulturo, sano, interhelpo, kreado de setlejoj kaj loĝejoj por laboristoj. La estroj de la Histadrut post ĝia estiĝo, gvidataj de David Ben-Gurion, vidis la organizon kiel ilo por establi la establitajn instituciojn de la ŝtato.

Post la establado de la ŝtato, la Histadrut daŭre konservis la plej grandajn kaj plej centrajn ekonomiajn kaj sociajn instituciojn de Israelo dum ĉirkaŭ tridek jaroj. Sed neefika kaj maloportuna [[ekonomia administrado]], manko de konkurencivo en la [[libera merkato]], ideologia neagordigebleco ene de ŝanĝiĝanta mondo, kaj &quot;dukapa&quot; strukturo de dunganteco (kaj precipe dunganto kontrolita dum multaj jaroj de la reganta laborista partio) kiu ankaŭ servas kiel sindikato, alportis la Histadrut kaj ĝiajn fabrikojn al krizo en la 1980-aj jaroj, ĉefe ekonomia sed ankaŭ ideologia. La forigo de la laborista kompanio, la dungista organo de Histadrut, la vendo de multaj de ĝiaj aktivaĵoj kaj fabrikoj al privataj manoj kaj la koncentriĝo de penado en la sindikata kampo en 1994, ŝanĝis sian vizaĝon kaj igis ĝin la nova ĝenerala sindikato de laboristoj.

== En novliberalisma ekonomio ==
En 1983, ĝi inkluzivis 1 600 000 membroj, alivorte 85% de la laboristoj de Israelo, inter ili ankaŭ enkluzivis 170 000 [[araboj]]. Fakte, la Histadrut komencis enlasi arabojn en 1959.

Post la [[Novliberalismo|liberaligo de la Israela kaj monda ekonomio]] en la 80-a jaroj, la Histadrut malgrandiĝis kaj perdis iom de sia potenco en la Israela socio. Tamen, en la komenco de la 21-a jarcento, ĝi komencis regrandiĝi sed nur kiel sindikato de laboristoj. Novaj grupoj de laboristoj, el ekonomia branĉoj kiu ne estis historie uniitaj, ekzemple en la [[alta teknologio]] kaj [[telekomunikado]] entreprenoj, komencis unuiĝi kaj establi laboristan reprezentantarojn en iliaj laborejoj kaj fariĝi memberoj en la organizo.

En 2020, la histadrut havas proksimume 800 mil membrojn. Ĝi unuigas multajn subajn sindikatajn organizojn, en diversaj ekonomiaj branĉoj kaj de diversaj profesioj, ekzemple: la unio de la flegistoj, la unio de la konstruaj laboristoj, la unio de la ŝtata laboristoj, la unio de la trafika laboristoj, de kelneroj, kaj tiel plu.

== Kritiko ==
La Histadrut estis kritikita de eŭropaj sindikatoj kaj internaciaj homrajtaj grupoj pro sia malsukceso reprezenti migrantajn laboristojn, konsideritajn la plej malalta tavolo inter la laboristoj, kaj fakte la plej mistraktitaj dungitoj en la lando. Ekde 2009, la Histadrut komencis akcepti membrojn de gastlaboristoj. &lt;ref&gt;[http://www.haaretz.com/print-edition/news/histadrut-to-allow-migrant-workers-to-join-for-first-time-1.3474 Histadrut to allow migrant workers to join for first time] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150924222243/http://www.haaretz.com/print-edition/news/histadrut-to-allow-migrant-workers-to-join-for-first-time-1.3474 |date=2015-09-24 }}.&lt;/ref&gt; Alia kritiko de la Histadrut estas, ke ĝi ŝajnas protekti plejparte la plej potencajn interesajn grupojn, sindikatoj, en la labormerkato, t.e., ke ĝi ne egale protektas ĉiujn laboristojn. &lt;ref&gt;[http://www.themarker.com/markerweek/thisweek/1.3029574 The myth they sell you on Netanyahu and the media - and who truly invented, bred and nurtured the tycoons. Regev, Nissenkorn, Moses, Fishman and Netanyahu give a lesson in democracy], la 6-an de aŭgusto 2016, artikolo de Guy Rolnik en la ĉiutaga gazeto ''TheMarker''&lt;/ref&gt;

== Ekiĝo kaj principaro ==
La ĉefa principo, kiu gvidis siajn fondintojn, estis formulita post ĵus ĝia estiĝo:&lt;blockquote&gt;La Histadrut unuigas ĉiujn laboristojn vivtenantajn sole de ilia laboro sen profiti de la laboron de iu ajn alia. Ĝi establiĝis por aranĝi ĉiujn lokajn, ekonomiajn kaj kulturajn aferojn de la [[laborista klaso]] en Israelo kaj por la konstruado de la Hebrea Laborista Socio en [[Eretz Israel|Eretz Israelo]].&lt;/blockquote&gt;La Histadrut laboris por establi ampleksan laboristan kompanion bazitan sur la principoj de kooperativo apartenanta al laboristoj kaj ne al kapitalistoj, kiuj konsistigis la plimulton de la Jisuv. La starigo de la setlejo kaj la aspiro al juda ŝtato en la Israela Lando estis ekde la komenco la ĉefprioritata ordo kaj tiele la agado okazis kunlabore kun la [[Monda Cionisma Organizaĵo]] kaj ĝiaj plenumaj brakoj: la [[Juda Agentejo por Israelo|Juda Agentejo]]. Multaj el la novenmigrintoj estis fakte junuloj kun forta socialisma konscio. Ĉi tiuj enmigrintoj, kiuj eklaboris kiel laboristoj, baldaŭ rimarkis, ke temas pri senprecedenca situacio en la lando, en kiu la utopiaj institucioj de la laborista ŝtato povus esti establitaj en lando, kie preskaŭ ne estis [[Klaskonflikto|klasa disiĝo]]. Cionisma socialismo ne tute ekskludis nek neis privatan [[Kapitalo|kapitalon]] kaj ja trovis kiel kunvivi kun [[kapitalismo]], sed ja postulis [[Centralizismo|centralizitan planadon]] de la investo por ke la plej multaj enspezoj iru al la laboristoj kaj ne al investantoj. La Histadrut ankaŭ prenis ĉi tiun rolon, kunordigi kaj &quot;gvidi de supre&quot; la kapitalo.

Tial, la fondintoj de la Histadrut vidis sin engaĝitaj al tre larĝaj taskoj kaj celoj, multe pli ol ordinara sindikato ĉe laborejo.

La principoj de la Histadrut, kiel elmontritaj en ĝia fonda konferenco, estis:

* La Histadrut estas ĝenerala organizo de laboristoj, do kadro kiel eble plej vasta, kiu ampleksas laboristojn de ĉiuj sektoroj kaj profesioj ([[agrikulturlaboristo|agrikulturaj laboristoj]], industriaj laboristoj, klerikaj kaj komercaj laboristoj kaj liberaj (sendependaj) laboristoj &quot;sed kiuj vivtenas sin kaj ne vivas koste de la laboro de aliaj&quot;) kaj prenas sur sin naciajn taskojn.
* Membreco en la Histadrut estas individue, do ne per sindikato, politika grupo aŭ alia. Male al aliaj sindikataj sistemoj en la mondo, kie la dungito estas sindikatigita kaj nur kiel sindikatano li apartenas al nacia organizo, la Histadrut-membro unue kaj ĉefe apartenis al la &quot;laborista ŝtato&quot; kaj nur tiam al sindikato. Membro de la Histadrut povus ankaŭ esti eksterkorporacia (studento, sendependa aŭ senlabora).
* La ĉefa celo de la Histadrut estas konstrui setlejan infrastrukturon por la juda publiko en la Lando Israelo, per financado de laboristaj setlejoj kaj laboristaj kvartaloj en urboj kaj kolonioj, starigo de laborpostenoj, disvolviĝo de esencaj nemalhaveblaĵoj kiel akvo, transportado, manĝaĵo, elrompado kaj konstruado, kaj faciligo de enmigrado.
* Establado de socia ŝtofo sur egalaj fundamentoj per kreado de kunlabora ekonomia-socia kooperativa sistemo de la laborista publiko kaj reduktado de interspacoj inter la laborista publiko kaj la investantoj posedantaj kapitalon.
* Laborista sindikato por lukti kontraŭ la ekspluatado de laboristoj en [[salajro]]j, [[laborkondiĉoj]] kaj kiel konsumanta publiko kaj lukto kontraŭ tio, kion ili pretendas estas maljusta distribuado de enspezoj.
* Antaŭenigi la individuon per implikado de la dungito en procezoj en sia laborejo, antaŭenigi lian profesian kaj edukan ĝeneralan progreson, antaŭenigi la kulturon kaj libertempan kulturon de la dungito kaj lia familio, zorgi pri la sano de la laboristo kaj lia familio, promocii loĝadon, subtenan loĝejon kaj subteni [[Interhelpo (kooperativo)|sistemon de interhelpo]]&lt;nowiki/&gt;n.

== La organiza strukturo ==
Por efektivigi ĉi tiujn principojn, oni starigis du-brakan organizan strukturon (la administrada kaj konstrua brako de la ekonomio de Histadrut unuflanke, kaj la individua flega brako kaj la sindikato aliflanke). La organiza strukturo ŝanĝiĝis tra la jaroj, sed en ĉiuj jaroj de la Histadrut ĝi havis unuforman bazan strukturon.

Ĉiuj Histadrut-membroj havis la rajton voĉdoni ĉe la ĝenerala konferenco de Histadrut, kiu kunvenis fakte tre malofte kaj laŭ la decidoj de la Plenuma Komitato (Inter 1933 kaj 1942 ne okazis konferenco de Histadrut, nek inter 1949 kaj 1956 kaj inter 1960 kaj 1966). Delegitoj estis elektitaj al la konferenco laŭ partianeco. Je la pinto de ĝia potenco, en la 1970-aj jaroj, la konferenco nombris ĉirkaŭ 1,000 delegitojn. En la komenco, nur la socialismaj partioj estis reprezentitaj en la konferenco, sed kun la paso de la tempo preskaŭ ĉiuj partioj de la israela politika spektro aliĝis al ĝi.

La konferenco elektas la Histadrut-Konsilion, kiu estas la plej alta permanenta organo de la Histadrut en la tempo inter la konferencoj. La konsilio estas la leĝdona organo de la Histadrut, iom kiel [[parlamento]], diskutas principajn temojn kaj elektas membrojn de la [[Revizoro|revizoraj]] institucioj, la tribunalon de Histadrut kaj la Apelacia Kortumo. La konsilio ankaŭ elektas la membrojn de la plenuma komitato, laŭ la partia konsisto de la konferenco.

La '''Plenuma Komitato''' kunvenis regule kaj estis la ĉefa organo en la ĉiutaga funkciado de la Histadrut. De la Plenuma Komitato estis elektita plenuma organo - nomata La '''Ordigita Komitato''' (speco de &quot;registaro&quot;), kun 20 membroj. Ĉiu membro de la plenuma komitato respondecis pri difinita agadkampo (unu el la ŝanĝoj en la reformo de 1994 kaj la starigo de la nova Histadrut estis la transformo de la plenuma komitato en la &quot;Domon de Elektitoj de la Histadrut&quot; kaj la Ordigita komitato en la &quot;Histadrut-gvidado&quot;). La Plenuma Komitato kontrolis ĉiujn Histadrut-instituciojn krom la reviziaj institucioj kaj la tribunaloj. La estro de la Histadrut, kies oficiala titolo estis la [[ĝenerala sekretario]] de la Histadrut, estis elektita de la plenuma komitato; Fakte la ĝenerala sekretario estis la prezidanto de la plej granda politika frakcio ĉe la konferenco. La ĝenerala sekretario de la Histadrut estis la estro de la centra komitato kaj la estro de la plenuma komitato.

Samtempe kun la Plenuma Komitato, publikaj reprezentantoj estis elektitaj al lokaj laboristaj konsilioj, kiuj kondukis laboristajn aferojn ĉe la urba nivelo kaj laboris kun la lokaj aŭtoritatoj, interalie respondecis pri kulturaj kluboj, junularaj agadoj en la loka kadro, kaj tiel plu;

=== La ĝenerala konferenco kaj la membroj de la Histadrut ===
La ĝenerala konferenco estis elektita de la membroj de Histadrut. Ŝajne, la Histadrut-membroj estis la laboristoj en Eretz Israelo, kaj dungitoj kaj mem-dungitoj, ambaŭ sindikatigitaj en komitatoj kaj mem-dungitoj, kiuj aliĝis individue; sed fakte disvolviĝis je la komenco de la israela ŝtato ke ĉiu membro de la Histadrut-a sansistema fonduso (nomata Klalit, hebrea por Ĝenerala) fariĝis membro de la Histadrut. Ĉar Klalit-membreco estis laŭleĝe la defaŭlta opcio de sanservo por grandaj publikoj, kiuj la aliaj privataj kaj profitcelaj sanservoj ne konsentis asekuri (la malfortularoj en la socio kiel: dommastrinoj, novaj enmigrintoj, senlaboristoj, malsanuloj, pensiuloj kaj aliaj), tiele membroj de ĉi tiuj publikoj fariĝis membroj de la Histadrut aŭtomate kun sia sanserva-membreco, kondiĉe de unuforma ĉiumonata impostpago.

La konferencaj elektoj okazas kiel kutime ĉiun kvaran jaron. Ĉiu membro havis egalan rajton voĉdoni ĉe la konferenco (same kiel al la lokaj laboristaj konsilioj). Ĉiu partio havis Histadrut-membroliston, kaj la nombro da delegitoj ĉe la konferenco al ĉiu partio estis determinita per la nombro da voĉoj, kiujn ĉiu partio ricevis en la balotado. Post kiam la deputitoj estis elektitaj, ili kunvenis kaj elektis la funkciulojn de la diversaj institucioj (laŭ intertraktadoj de partia naturo) kaj diskutis principajn temojn.

=== La Plenuma Komitato ===
La Plenuma Komitato reprezentis la filion de Histadrut kiu respondecas je individua prizorgo kaj la sindikato. La Plenuma Komitato konsistis el pleno, kiu konsistigis la leĝdonan korpon de la Histadrut kaj filioj.

La plej centra filio estis la '''sindikata filio''', kiu fakte konsistigis la brakon de la Histadrut kiel la ĉefa sindikato. Sub la sindikata filio, la sindikatoj estis administrataj kaj la laboristaj komitatoj en la israela ekonomio estis nomumitaj. La filio funkciis en la kampoj de leĝaro, gvidlinioj pri laboraj rilatoj (ĉefe gvidlinioj pri aranĝoj por solvi [[labordisputo]]jn kaj [[striko]]jn), profesia progresado, sekureco kaj sano en la laborejoj, laboro de virinoj kaj junulara laboro, kaj simile.

Aliaj sekcioj de la Plenuma Komitato traktis la sportan asocion ''Hapoel''; En pensiaj fondusoj kaj provizoraj fondusoj; En la junulara movado &quot;[[Histadrut HaNoar HaOved VeHaLomed|Laboranta kaj Lernanta Junularo]]&quot;; En kulturo kaj edukado (inkluzive la publikigon de eldonejo Am ​​Oved kaj gazeto Davar); En protekto de konsumantoj (kontrolo de ĉiutagaĵaj prezoj); Internaciaj rilatoj kun aliaj socialismaj, sindikataj kaj kooperativaj organizoj; Provizo de leĝa konsilado al membroj de Histadrut; Enmigradsorbado; Esplorado kaj pli.

La financan agadon de la Plenuma Komitato efektivigis la '''Imposta Buroo''', kiu kolektis membrokotizojn de Histadrut-membroj (&quot;uniforma imposto&quot;), kaj organizan imposton de tiuj, kiuj ne estas membroj de L'''aborista Dunganta Organizo''' (''Hevrat HaOvdim'', la dunganto de ĉiuj dungitoj de la Histadrut kaj de sia entreprenoj), sed estas submetitaj al [[kolektiva interkonsento]] aŭ pligrandiga ordo kondiĉanta ĉi tiun deprenon. Flanka agado de la imposta buroo estis la elsendo de la membrokarto (la &quot;'''Ruĝa Libreto'''&quot;) al membroj, kiuj pagis siajn impostojn.

Krome, kadre de la Plenuma Komitato, la memadministraj fakoj de Histadrut funkciis kiel iu ajn organo riĉa je rimedoj kaj laborforto.

=== Laborista Dunganta Kompanio, ''Hevrat HaOvdim'' ===
Submetita al la Plenuma Komitato (kaj teorie samtempe, ĉar la ĝenerala sekretario de la Histadrut estis la estro de ambaŭ korpoj), la administrado de la dua branĉo de la Histadrut, la administracio kaj konstrua brako de la Histadrut-ekonomio, estis la administrado de la laborista dunganta kompanio.

La laborista dunganta kompanio estis la [[Ombrelorganizaĵo|ombrela organizaĵo]] por la administrado de la Histadrut-ekonomio kaj fakte reprezentis la principon de kunlaboro laŭ kiu la laboristoj, la membroj de la Histadrut, estas la posedantoj de la fabrikoj kaj la produktadrimedoj en kiuj ili estas dungita. Fakte la laborista kompanio estis potenca dunganto, kiu regis grandajn partojn de la israela ekonomio ĝis la 1980-aj jaroj. Krome, la laborista kompanio estas posedis la financajn rimedojn de Histadrut, estrata ĉefe la bankon, Hapoalim.

La organo, kiu administras la laboristan societon, estis la sekretariejo de la laborista socio, nomumita de la plenuma komitato. La sekretariejo nombris 61 membrojn kaj estis gvidita de la ĝenerala sekretario de la Histadrut mem.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Sindikatoj]]
[[Kategorio:Organizaĵoj en Israelo‎]]
[[Kategorio:Ekonomio de Israelo‎]]
[[Kategorio:Kooperativoj]]
[[Kategorio:Israelaj firmaoj]]</text>
      <sha1>fk4lqq72vyg0djw0eqlompw1oo0kv18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2023</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207746</id>
    <revision>
      <id>9412359</id>
      <parentid>9330432</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:00:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rei Momo</username>
        <id>26338</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mortoj */</comment>
      <origin>9412359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14106" sha1="3o4dpl06d0l0fuihy5frw722pm40pnz" xml:space="preserve">{{Jaroj}}
{{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=2023}}
[[Dosiero:2023_Events_Collage_early_version_1.jpg|eta|2023 Events Collage early version 1]]
'''2023''' estis [[normala jaro komenciĝanta je dimanĉo|normala jaro komenciĝanta je dimanĉo (vidu ĉi tie kalendaron)]].

Dum la jaro 2023 post Kristo okazis, interalie:

== Eventoj ==

* [[Slovenio]] laŭplane malfunkciigos sian ununuran [[nuklea centralo|nuklean centralon]] tiujare
* [[1-a de januaro]]: [[Kroatio]] ekuzis [[eŭro|eŭron]]
* [[3-a de januaro]]: Ekde ĉi tiu dato, multaj landoj trudas vojaĝlimigojn al vojaĝoj el [[Ĉinio]] pro la malstreĉiĝo de la politiko de nul-COVID de la lando
* [[5-a de januaro]]: entombigo de [[Benedikto la 16-a]]
* [[8-a de januaro]]: Subtenantoj de iama brazila prezidanto [[Jair Bolsonaro]] sturmas la Brazilan Nacian Kongreson, la Superan Federacian Kortumon kaj la Prezidentan Palacon de Planalto
* [[15-a de januaro]] - Yeti Airlines Flight 691 kraŝas dum fina alproksimiĝo en [[Pokhara]], [[Nepalo]], mortigante ĉiujn 72 homojn surŝipe 
* [[17-a de januaro]]: [[Nguyễn Xuân Phúc]] eksiĝas kiel Prezidanto de [[Vjetnamio]] meze de pluraj lastatempaj skandaloj en la registaro
* [[23-a de aŭgusto]] : En [[Tverja provinco]] ([[Rusio]]) [[Aviadila kraŝo en Tver (2023)|kraŝis aviadilo]] Embraer Legacy 600, en kiu interalie troviĝis [[Jevgenij Prigoĵin]] kaj [[Dmitrij Utkin]], fondintoj de la [[Grupo Wagner]] — ĉiuj 7 pasaĝeroj kaj 3 skipanoj pereis
* [[23-a de aŭgusto]] : La barata [[kosmosondilo]] [[:en:Chandrayaan-3|Ĉandrajaan-3]] surteriĝis sur la suda [[poluso]] de la [[Luno]]
* [[26-a de aŭgusto]] : En [[Gabono]] okazis prezidenta baloto, kies venkinto estis deklarita [[Ali Bongo Ondimba]], reginta la landon ekde 2009. Grupo da militistoj  organizis [[puĉo]]n
* La [[1-a de oktobro|1-an de oktobro]] la Popola Respubliko [[Ĉinio]], superis [[Sovetunio]]n kiel plej longe ekzistinta komunisma ŝtato (74 jaroj, se konsideri ke [[Sovetunio]] ekzistis inter la jaroj [[1917]] kaj [[1991]])
* [[7-a de oktobro]]: [[atako de Hamaso kontraŭ Israelo]] komencis [[Israel-hamasa milito de 2023|Israel-hamasan militon]]
* La [[29-a de oktobro|29-an de oktobro]] [[Turkio]] celebris la centjariĝon de sia ŝtata sendependeco

== Jara resumo de Esperanta Retradio &lt;ref&gt;[[Esperanta Retradio]] [https://esperantaretradio.blogspot.com/2024/01/bonvenon-en-la-nova-jaro.html?view=flipcard Bonvenon al la Nov Jaro], la 1an de januaro 2024&lt;/ref&gt; ==
La ĵus pasinta jaro 2023 estis laŭ multaj aspektoj malbona jaro: La agresa [[milito de Rusio kontraŭ Ukrainio]] daŭris, en [[Israelo]] kaj en la [[Gazaa Sektoro|palestina zono de Gaza]] eksplodis kruela [[Israel-hamasa milito de 2023|milito]], la monda temperaturo atingis sian ĝisnunan maksimumon. Sed almenaŭ la [[Kronvirusoj|kronviruso]] ne plu terurigis la mondon, kio mildigis la sociajn tensiojn en la trafitaj landoj kaj kio tiel reduktas la ŝancojn de diktatoremaj politikistoj transpreni potencon.

Do kion ni povas esperi pri la nova jaro?

Nu, kvankam la milito kontraŭ Ukrainio ankoraŭ daŭros ankaŭ dum ĉi tiu jaro, la monda ekonomio stabiliĝos. Oni jam vidas ke la prezoj por nafto kaj gaso revenis al la nivelo antaŭ la milito en Ukrainio. Oni sukcesis grandparte sendependiĝi de la rusa gaso kio estas bona ne nur por la financoj de landoj kiuj bezonas gason, sed ankaŭ por la [[klimato]], ĉar la fosiliaj energiportantoj nun estas pli kaj pli anstataŭigataj per [[renovigebla energio]] el suno kaj vento. 

La kostoj por [[Fotovoltaiko|fotovoltaj]] instalaĵoj draste reduktiĝis, ĉar en [[Ĉinio]] la produktokapacitoj de la industrio kreskegis kaj tiuj paneloj nun inundas la eŭropan merkaton. Tio kondukas al pozitiva efekto ke la transiro al renovigebla energiĉerpado funkcias nun signife pli rapide kaj kio tiel ankaŭ helpas atingi ankoraŭ la celon de limigo de la temperaturaltiĝo sur la tero al 2 [[Gradoj Celsius|gradoj C]].

[[Elektra aŭtomobilo|Elektraj aŭtomobiloj]] nun pli kaj pli konkeros la merkaton, ĉar nun oni ankaŭ komencis produkti sufiĉe malgrandajn aŭtomobilojn, kiuj amase anstataŭigos la ĝisnunajn [[Benzino|benzinajn]] kaj [[Dizelmotoro|dizelajn]] aŭtomobilojn. Novaj [[Baterio|baterioj]] jam ebligas atingi pli longajn distancojn, kio ankaŭ mildigas la problemon de la bezonata infrastrukturo por la reŝargado de baterioj. Ankaŭ la kostoj por la baterioj malaltiĝos pro utiligo de novaj materialoj kiuj estas unuflanke pli medikonvenaj kaj kiuj aliflanke kostas malpli en la produktado.

Ĉio tio estas malbonaj novaĵoj por la produktantoj de fosiliaj energiportantoj, ĉar iliaj enspezoj malkreskas. Kaj la militemaj [[Diktatoro|diktatoroj]] havos malpli da mono por daŭrigi multekostan militon.

Tiel la socia situacio en multaj landoj stabiliĝos. Tensioj mildiĝos kaj la kultura vivo pli kaj pli normaliĝos. Tio estas rimarkebla ankaŭ jam ĉe venontaj Esperanto-eventoj: En [[Kroatio]] okazos fine de junio kroata Esperanto-kongreso sur insuleto proksime al la dalmatia urbo [[Šibenik|Ŝibenik]]. Do esperantistoj povos multflanke ĝui esperantan vivon dum unu semajno en tre alloga loko. Tio estas bona signo por la plua kresko de nia lingvo.

== La jaro en fikcio ==
* La komputila ludo ''Perfect Dark'', produktita dum la jaro [[2000]], prezentas scenojn el la jaro 2023.

== Naskiĝoj ==
Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...

== Mortoj ==
* [[3-a de januaro]]: [[Walter Cunningham]], usona astronaŭto (n. [[1932]])
* [[4-a de januaro]]: [[Fay Weldon]], brita verkistino (n. [[1931]])
* [[9-a de januaro]]: [[Rahman Rahi]], barata poeto (n. [[1925]])
* [[9-a de januaro]]: [[Charles Simic]], usona poeto, eseisto kaj tradukisto (n. [[1938]])
* [[10-a de januaro]]: [[Konstantino la 2-a (Grekio)|Konstantino la 2-a]], reĝo de Grekio 1964-1973 (n. [[1940]])
* [[12-a de januaro]]: [[Lisa Marie Presley]], usona kantistino (n. [[1968]])
* [[15-a de januaro]]: [[Vaĥtang Kikabidze]], sovetia kinoaktoro kaj kantisto (n. [[1938]])
* [[16-a de januaro]]: [[Gina Lollobrigida]], itala aktorino (n. [[1927]])
* [[19-a de januaro]]: [[David Crosby]], usona gitaristo kaj kantisto, membro de [[The Byrds]] kaj [[Crosby, Stills, Nash &amp; Young]] (n. [[1941]])
* [[21-a de januaro]]: [[Ritt Bjerregaard]], dana politikistino, membro de [[Eŭropa Komisiono]] (n. [[1941]])
* [[24-a de januaro]]: [[Balkrishna Doshi]], barata arĥitekto, gajninto de [[Pritzker-premio]] (n. [[1927]])
* [[2-a de februaro]]: [[Solomon Perel]], german-israela verkisto (n. [[1925]])
* [[3-a de februaro]]: [[Paco Rabanne]], hispana mododesegnisto (n. [[1934]])
* [[4-a de februaro]]: [[Ŝerif Ismail]], ĉefministro de Egiptio 2015-2018 (n. [[1955]])
* [[5-a de februaro]]: [[Pervez Muŝaraf]], prezidento de Pakistano 2001-2008 (n. [[1943]])
* [[6-a de februaro]]: [[Lubomír Štrougal]], ĉefministro de Ĉeĥoslovakio 1970-1988 (n. [[1924]])
* [[8-a de februaro]]: [[Burt Bacharach]], usona komponisto (n. [[1928]])
* [[10-a de februaro]]: [[Carlos Saura]], hispana filmreĝisoro (n. [[1932]])
* [[11-a de februaro]]: [[Hans Modrow]], germana politikisto kaj ekonomikisto, lasta ĉefministro de [[GDR]] (n. [[1928]])
* [[15-a de februaro]]: [[Paul Berg (kemiisto)|Paul Berg]], usona biokemiisto Nobelpremiita (n. [[1926]])
* [[15-a de februaro]]: [[Raquel Welch]], usona aktorino (n. [[1940]])
* [[21-a de februaro]]: [[Ilse Tielsch]], aŭstra verkistino (n. [[1929]])
* [[2-a de marto]]: [[Wayne Shorter]], usona ĵaz-saksofonisto kaj -komponisto (n. [[1933]])
* [[3-a de marto]]: [[Oe Kenzaburo]], japana verkisto Nobelpremiita (n. [[1935]])
* [[8-a de marto]]: [[Ĥaim Topol]], israela aktoro (n. [[1935]])
* [[17-a de marto]]: [[Raoul Servais]], belga animaciisto (n. [[1928]])
* [[18-a de marto]]: [[Pedro Solbes]], hispana politikisto, membro de [[Eŭropa Komisiono]] (n. [[1942]])
* [[24-a de marto]]: [[Gordon Moore]], usona entreprenisto (n. [[1929]])
* [[26-a de marto]]: [[D. M. Thomas]], brita verkisto (n. [[1935]])
* [[27-a de marto]]: [[Wim de Bie]], nederlanda kabaredisto (n. [[1939]])
* [[28-a de marto]]: [[Ryuichi Sakamoto]], japana komponisto kaj aktoro (n. [[1952]])
* [[5-a de aprilo]]: [[Dusko Goykovich]], serba ĵaztrumpetisto kaj -flugilkornisto, aranĝisto kaj bandestro (n. [[1931]])
* [[7-a de aprilo]]: [[Benjamin B. Ferencz|Benjamin Ferencz]], usona juristo, akuzisto dum la nurenbergaj procesoj (n. [[1920]])
* [[11-a de aprilo]]: [[Meir Shalev]], israela verkisto (n. [[1948]])
* [[13-a de aprilo]]: [[Mary Quant]], brita modfasonistino (n. [[1934]])
* [[16-a de aprilo]]: [[Ahmad Jamal (pianisto)|Ahmad Jamal]], usona ĵazpianisto (n. [[1930]])
* [[25-a de aprilo]]: [[Harry Belafonte]], usona kantisto kaj aktoro (n. [[1927]])
* [[25-a de aprilo]]: [[Paul van Vliet]], nederlanda kabaredisto (n. [[1935]])
* [[27-a de aprilo]]: [[Jerry Springer]], usona televidgastiganto (n. [[1944]])
* [[5-a de majo]]: [[Philippe Sollers]], franca verkisto (n. [[1936]])
* [[18-a de majo]]: [[Helmut Berger]], aŭstra aktoro (n. [[1944]])
* [[19-a de majo]]: [[Martin Amis]], angla verkisto (n. [[1949]])
* [[24-a de majo]]: [[Tina Turner]], usona kantistino (n. [[1939]])
* [[27-a de majo]]: [[Ilja Kabakov]], rusa artisto (n. [[1933]])
* [[28-a de majo]]: [[Antonio Gala]], hispana verkisto (n. [[1936]])
* [[28-a de majo]]: [[Harald zur Hausen]], germana virusologo Nobelpremiita (n. [[1936]])
* [[29-a de majo]]: [[Peter Simonischek]], aŭstra aktoro (n. [[1946]])
* [[29-a de majo]]: [[Tove Skutnabb-Kangas]], finna lingvistino (n. [[1940]])
* [[2-a de junio]]: [[Kaija Saariaho]], finna komponistino (n. [[1952]])
* [[5-a de junio]]: [[Astrud Gilberto]], brazila kantistino (n. [[1940]])
* [[6-a de junio]]: [[Françoise Gilot]], franca pentristino (n. [[1921]])
* [[10-a de junio]]: [[Giuseppe Grattapaglia]], itala esperantisto (n. [[1931]])
* [[11-a de junio]]: [[Stanley Clinton Davis]], brita politikisto, membro de [[Eŭropa Komisiono]] (n. [[1928]])
* [[12-a de junio]]: [[Silvio Berlusconi]], ĉefministro de Italio (n. [[1936]])
* [[12-a de junio]]: [[Treat Williams]], usona aktoro (n. [[1951]])
* [[13-a de junio]]: [[Cormac McCarthy]], usona verkisto (n. [[1933]])
* [[15-a de junio]]: [[Glenda Jackson]], angla aktorino (n. [[1936]])
* [[25-a de junio]]: [[John B. Goodenough]], usona fizikisto Nobelpremiita (n. [[1922]])
* [[29-a de junio]]: [[Alan Arkin]], usona aktoro (n. [[1934]])
* [[6-a de julio]]: [[Arnaldo Forlani]], ĉefministro de Italio 1980-1981 (n. [[1925]])
* [[10-a de julio]]: [[Marga Minco]], nederlanda verkistino (n. [[1920]])
* [[11-a de julio]]: [[Milan Kundera]], ĉeĥa-franca verkisto (n. [[1929]])
* [[16-a de julio]]: [[Jane Birkin]], brita kantistino kaj aktorino (n. [[1946]])
* [[21-a de julio]]: [[Tony Bennett]], usona kantisto (n. [[1926]])
* [[26-a de julio]]: [[Sinéad O'Connor]], irlanda kantistino (n. [[1966]])
* [[28-a de julio]]: [[Martin Walser]], germana verkisto (n. [[1927]])
* [[3-a de aŭgusto]]: [[Carl Davis]], usona komponisto (n. [[1936]])
* [[7-a de aŭgusto]]: [[William Friedkin]], usona reĝisoro (n. [[1935]])
* [[8-a de aŭgusto]]: [[Federico Bahamontes]], hispana biciklisto (n. [[1928]])
* [[8-a de aŭgusto]]: [[Sixto Rodríguez]], usona kantaŭtoro (n. [[1942]])
* [[9-a de aŭgusto]]: [[Robbie Robertson]], kanada muzikisto (n. [[1943]])
* [[11-a de aŭgusto]]: [[Kenneth White]], skota verkisto (n. [[1936]])
* [[19-a de aŭgusto]]: [[John Warnock]], usona komputilisto, inventinto de [[Portebla dokumentformo|pdf]] (n. [[1940]])
* [[22-a de aŭgusto]]: [[Toto Cutugno]], itala kantisto (n. [[1943]])
* [[1-a de septembro]]: [[Imre Ferenczy]], hungara esperantisto (n. [[1932]])
* [[4-a de septembro]]: [[Guðbergur Bergsson]], islanda verkisto (n. [[1932]])
* [[13-a de septembro]]: [[Roger Whittaker]], angla muzikisto (n. [[1936]])
* [[15-a de septembro]]: [[Fernando Botero]], kolombia artisto (n. [[1932]])
* [[19-a de septembro]]: [[Augusto Casquero de la Cruz]], hispana esperantisto (n. [[1945]])
* [[22-a de septembro]]: [[Giorgio Napolitano]], prezidento de Italio 2006-2015 (n. [[1925]])
* [[28-a de septembro]]: [[Michael Gambon]], irlanda aktoro (n. [[1940]])
* [[30-a de septembro]]: [[Khaled Khalifa]], siria verkisto (n. [[1964]])
* [[13-a de oktobro]]: [[Louise Glück]], usona poetino nobelpremiita (n. [[1943]])
* [[14-a de oktobro]]: [[Piper Laurie]], usona aktorino (n. [[1932]])
* [[16-a de oktobro]]: [[Martti Ahtisaari]], prezidento de Finnlando 1994-2000 (n. [[1937]])
* [[18-a de oktobro]]: [[Erich-Dieter Krause]], germana esperantisto (n. [[1935]])
* [[21-a de oktobro]]: [[Bobby Charlton]], angla futbalisto (n. [[1937]])
* [[22-a de oktobro]]: [[Terttu Tyynelä]], finna esperantistino (n. [[1930]])
* [[24-a de oktobro]]: [[Richard Roundtree]], usona aktoro (n. [[1942]])
* [[27-a de oktobro]]: [[Li Keqiang]], ĉefministro de Popola Respubliko Ĉinio 2013-2023 (n. [[1955]])
* [[28-a de oktobro]]: [[Matthew Perry]], uson-kanada aktoro (n. [[1969]])
* [[1-a de novembro]]: [[Georgina Almanza]], kuba aktorino kaj esperantistino (n. [[1933]])
* [[2-a de novembro]]: [[Marie-France Conde Rey]], franca esperantistino (n. [[1946]])
* [[4-a de novembro]]: [[Amarílio Hévia de Carvalho]], brazila esperantisto (n. [[1933]])
* [[7-a de novembro]]: [[Frank Borman]], usona astronaŭto (n. [[1928]])
* [[22-a de novembro]]: [[Emmanuel Le Roy Ladurie]], franca historiisto (n. [[1929]])
* [[29-a de novembro]]: [[Henry Kissinger]], usona diplomato Nobelpremiita (n. [[1923]])
* [[1-a de decembro]]: [[Sandra Day O'Connor]], usona juĝistino (n. [[1930]])
* [[8-a de decembro]]: [[Gunnar Gällmo]], sveda esperantisto (n. [[1946]])
* [[8-a de decembro]]: [[Ryan O'Neal]], usona aktoro (n. [[1941]])
* [[8-a de decembro]]: [[Pino Pagani]], itala ĵurnalisto kaj radio anoncisto (n. [[1937]])
* [[16-a de decembro]]: [[Naŭaf al-Ahmad al-Ĝabir as-Sabah]], emiro de Kuvajto (n. [[1937]])
* [[26-a de decembro]]: [[Wolfgang Schäuble]], germana politikisto (n. [[1942]])
* [[27-a de decembro]]: [[Jacques Delors]], franca politikisto, prezidanto de la [[Eŭropa Komisiono]] 1985-1995 (n. [[1925]])

== Referencoj ==
{{referencoj}}

{{Projektoj}}</text>
      <sha1>3o4dpl06d0l0fuihy5frw722pm40pnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Distrikto Grenviĉo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208527</id>
    <revision>
      <id>9413030</id>
      <parentid>8854302</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1856" sha1="e2jutpu52kgfw9r03ss39spvuulsnl7" xml:space="preserve">{{Heredaĵo de UNESKO}}{{Ne konfuzu2|urbeto [[Grenviĉo]]}}{{Informkesto urbo
 | nomo = Greenwich
 | ŝtato = {{Britio}}
 | titolo de administra unuo1 =  [[Landoj de Britio|Lando]]
 | administra unuo1 = {{Anglio}}
 | titolo de administra unuo2 = Regiono
 | administra unuo2 = [[Granda Londono]]
 | situo sur mapo2=Britio
 | tipo2 = reliefo
 | situo de=Situo de Greenwich en [[Londono]]
 | regiono-ISO = GB-GRE
 | tipo1 = reliefo
 | situo de2=Situo de Greenwich en [[Britio]]
 | zomo = 10
 |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}}
}}
[[Dosiero:Prime meridian.jpg|eta|[[Grenviĉa Meridiano]]]]
'''Grenviĉo'''&lt;ref&gt;[https://vortaro.net/#Grenviĉo_kd laŭ PIV 2020], ankaŭ jam en [[PIV]] 1970, paĝo 357&lt;/ref&gt;, {{lang-en|Greenwich}}, prononco laŭ la [[Internacia Fonetika Alfabeto]] [{{IFA|ˈgrɪnɪdʒ}}], estas suburbo de [[Londono]], en Anglio, fama pro la [[Grenviĉa Meridiano]]. La '''distrikto Grenviĉo''', [[angle]] tutformale pli longe ''royal borough of Greenwich'' (do &quot;reĝa urbodistrikto de Grenviĉo&quot;), estas unu el la 32 urbodistriktoj de [[Granda Londono]].

En ĝi estas fama astronomia observejo, la [[Reĝa Observatorio de Greenwich]]. Parto de la urbodistrikto estas samnoma, pli malgranda, kvartalo ''Grenviĉo'', alia la tradicia kvartalo [[Woolwich]].

Grenviĉo estis deklarita [[Monda Kulturheredaĵo de UNESKO]].

== Partneraj rilatoj ==
Greenwich havas partnerajn rilatojn interalie kun
* [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra]] la urbodistrikto [[Reinickendorf]] de [[Berlino]] en [[Germanio]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Queen’s House]]
* [[Statuo de Juri Gagarin (Greenwich)]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{en}})

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|geografio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Anglio]]
[[Kategorio:Granda Londono]]
[[Kategorio:Distriktoj de Londono|Grenviĉo]]</text>
      <sha1>e2jutpu52kgfw9r03ss39spvuulsnl7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413032</id>
      <parentid>9413030</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1818" sha1="1eprlp6cwyeix8jb5y2krftvsdhxsad" xml:space="preserve">{{Heredaĵo de UNESKO}}{{Ne konfuzu2|urbeto [[Grenviĉo]]}}{{Informkesto urbo
 | nomo = Greenwich
 | ŝtato = {{Britio}}
 | titolo de administra unuo1 =  [[Landoj de Britio|Lando]]
 | administra unuo1 = {{Anglio}}
 | titolo de administra unuo2 = Regiono
 | administra unuo2 = [[Granda Londono]]
 | situo sur mapo2=
 | tipo2 = reliefo
 | situo de=Situo de Greenwich en [[Londono]]
 | regiono-ISO = GB-GRE
 | tipo1 = reliefo
 | situo de2=
 | zomo = 10
 |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}}
}}
[[Dosiero:Prime meridian.jpg|eta|[[Grenviĉa Meridiano]]]]
'''Grenviĉo'''&lt;ref&gt;[https://vortaro.net/#Grenviĉo_kd laŭ PIV 2020], ankaŭ jam en [[PIV]] 1970, paĝo 357&lt;/ref&gt;, {{lang-en|Greenwich}}, prononco laŭ la [[Internacia Fonetika Alfabeto]] [{{IFA|ˈgrɪnɪdʒ}}], estas suburbo de [[Londono]], en Anglio, fama pro la [[Grenviĉa Meridiano]]. La '''distrikto Grenviĉo''', [[angle]] tutformale pli longe ''royal borough of Greenwich'' (do &quot;reĝa urbodistrikto de Grenviĉo&quot;), estas unu el la 32 urbodistriktoj de [[Granda Londono]].

En ĝi estas fama astronomia observejo, la [[Reĝa Observatorio de Greenwich]]. Parto de la urbodistrikto estas samnoma, pli malgranda, kvartalo ''Grenviĉo'', alia la tradicia kvartalo [[Woolwich]].

Grenviĉo estis deklarita [[Monda Kulturheredaĵo de UNESKO]].

== Partneraj rilatoj ==
Greenwich havas partnerajn rilatojn interalie kun
* [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra]] la urbodistrikto [[Reinickendorf]] de [[Berlino]] en [[Germanio]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Queen’s House]]
* [[Statuo de Juri Gagarin (Greenwich)]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{en}})

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|geografio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Anglio]]
[[Kategorio:Granda Londono]]
[[Kategorio:Distriktoj de Londono|Grenviĉo]]</text>
      <sha1>1eprlp6cwyeix8jb5y2krftvsdhxsad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harvard University Press</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212536</id>
    <revision>
      <id>9412446</id>
      <parentid>9205620</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:53:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1529" sha1="e79k1megtzstp5bzzapdlnlm74bq0r9" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildo_priskribo =
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}&lt;!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--&gt;
|longitudo     ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=US-MA
|situo sur mapo=
|zomo=13
}}
'''''Harvard University Press''''' estas [[eldonejo]], departemento de la [[Universitato Harvard]] en [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Kembriĝo]], [[Masaĉuseco]]. Ĝi estis fondita la [[13-an de januaro]] [[1913]]. En [[2005]] ĝi eldonis 220 titolojn.

Interalie estas eldonitaj libroj de ''Eudora Welty'', [[Walter Benjamin]], [[E. O. Wilson]], [[John Rawls]], [[Emily Dickinson]], [[Stephen Jay Gould]], ''Helen Vendler'' kaj ''Carol Gilligan''.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.hup.harvard.edu Oficiala ttt-ejo de Harvard University Press]
* [http://harvardpress.typepad.com Reklama blogo de Harvard University Press]
* [http://aaupnet.org Oficiala ttt-ejo de la asocio de usonanaj universitataj eldonejoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110211222252/http://aaupnet.org/ |date=2011-02-11 }}
* [http://www.bookdepository.co.uk/WEBSITE/WWW/WEBPAGES/viewarticle.php?type=publisher&amp;id=33 Intervjuo kun bookdepository.co.uk] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071124062945/http://www.bookdepository.co.uk/WEBSITE/WWW/WEBPAGES/viewarticle.php?type=publisher&amp;id=33 |date=2007-11-24 }}

{{Ĝermo|Usono}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Usonaj eldonejoj]]</text>
      <sha1>e79k1megtzstp5bzzapdlnlm74bq0r9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antaŭalpoj (Svislando)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>213841</id>
    <revision>
      <id>9412360</id>
      <parentid>8343203</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2798" sha1="o09k568lu0asv40z4zhika2utjdn20x" xml:space="preserve">{{Tiu-ĉi artikolo|temas pri la geografia regiono Antaŭalpoj de [[Svislando]]. Pri la ĝenerala uzo de la vorto vidu la artikolon [[Antaŭalpoj]].}}
{{Informkesto geografiaĵo|regiono
|kategorio=Geografia regiono
|lando         = Svislando
|mapo          = {{#invoke:Wikidata|claim|P242}}
|mapo priskribo=
|mapo1         = 
|mapo1 priskribo =
|regiono-ISO   = CH
|loĝantaro denseco = auto
|latitudo      = 
|longitudo     = 
|ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|zomo=8
|mapo2 lokumilo = iso
|mapligilo      = jes
}}
La '''Antaŭalpoj''' ({{Lang-de|Voralpen}}) estas geografia regiono de Svislando kaj karakterizas tiujn teritoriojn, kiuj situas inter la nur milde monteta [[Svisa Mezlando]] (germane ''Mittelland'' kaj la roke montara areo de la [[Alpoj]]. La antaŭalpoj ampleksas proksimume 12 procentojn de la areo de la ŝtato Svislando. Krom [[Ĵuraso]], Meza Lando, [[Alpoj]] kaj &quot;Alpa Suda Flanko&quot; (germane ''Alpensüdseite'') temas pri unu el la kvin geografiaj zonoj de la ŝtato. Samkiel la Alpoj, ankaŭ la Antaŭalpoj situas kiel arko inter la sudokcidento kaj la nordoriento de Svislando, kaj troviĝas oriente kaj norde de la Alpoj. Ekzakta limo de la regiono al la najbaraj regionoj Alpoj kaj Mezlando malfacilas.

La svisaj Antaŭalpoj ampleksas partojn de la kantonoj [[kantono Vaŭdo|Vaŭdo]], [[kantono Friburgo|Friburgo]] (&quot;Friburgaj Antaŭalpoj&quot;), [[kantono Berno|Berno]], [[Kantono Lucerno|Lucerno]], [[Kantono Cugo|Cugo]], [[kantono Obvaldo|Ob-]] und [[kantono Nidvaldo|Nidvaldo]], [[Kantono Ŝvico|Ŝvico]], [[kantono Zuriko|Zuriko]] (&quot;Tössbergland&quot;), [[Kantono Sankt-Galo|Sankt-Galo]] kaj la [[Apencelo|Apencela lando]], kiu konsideriĝas aparte tipa antaŭalpa regiono.

[[Dosiero:Picswiss AI-04-01.jpg|eta|&lt;center&gt;antaŭalpa regiono [[Apencelo|Apencela lando]]: rigardo al la monto ''Ebenalp'' (alteco 1640 m)]]

La Antaŭalpoj estas grandparte agrikulture strukturita, forte monteta ĝis montara zono. Ankaŭ [[migrado|migra]] kaj [[vintra sporto|vintrosporta]] turismo havas gravan rolon. La plej grandaj montoj altas 1500 ĝis 2000 metrojn super [[marnivelo]]: konataj montopintoj estas ''Rigi, Rossberg'' kaj ''Napf''.

Gravaj urboj en la Antaŭalpoj estas [[Lucerno]], [[Sankt-Galo]] kaj [[Thun]]. La trajna linio ''Antaŭalpa Ekspreso'' ligas Lucernon kun Sankt-Galo.

La koresponda regiono de Svislando '''sude''' de la kerna parto de la Alpoj estas la &quot;Alpa Suda Flanko&quot; (germane ''Alpensüdseite'').

== Vidu ankaŭ ==
* [[Antaŭalpoj]]
* [[Alpoj]]
* [[Svisa Mezlando]]
* [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]]

[[Kategorio:Regionoj en Eŭropo]]
[[Kategorio:Regionoj en Svislando]]
[[Kategorio:Montaroj en Svislando]]
[[Kategorio:Alpoj]]
[[Kategorio:Antaŭalpoj|-]]</text>
      <sha1>o09k568lu0asv40z4zhika2utjdn20x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ordinariumo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>222107</id>
    <revision>
      <id>9412363</id>
      <parentid>9389989</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:01:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14990" sha1="l7pud3pnne6c779kxbyxh5rmvqaallq" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Missale Romanum.jpg|dekstra|eta|300px|Lasta eldono de la ''Missale Romanum'' ([[2004]])]]
'''Ordinariumo''' (signifas en la [[Latina lingvo|latina]]: &quot;la regule revenanta&quot;) enhavas la neniam ŝanĝiĝantajn erojn de [[diservo]]. Ĝi diferencas de la &quot;[[proprio]]&quot;, kiu rilatas al la pecoj ŝanĝiĝantaj laŭ la [[Liturgia jaro|eklezia jaro]].

== Ordinariumo en la romkatolika meso ==
=== Principoj ===
La celebrado de la [[eŭkaristio]] havas – konsidere ĉiun historie kondiĉitan evoluon kaj ŝanĝiĝan formon – same kiel ĉiuj ritoj, fiksan sinsekvon ([[Ordo missae]]). Ĝi estas fiksita en la t.n. ordinariumo, kiu ampleksas ĉiujn fiksajn partojn de la celebrado kun plena teksto, dum kiam propraj tekstoj specife adaptitaj por ĉiu tago de la jaro ([[proprio]]) estas notitaj aliloke kaj ĉiam devas esti aparte enmetataj.

De la ordinariumo la kvin fiksaj partoj [[Kyrie]], [[Gloria]], [[Credo]], [[Sanctus]] kaj [[Agnus Dei]] speciale graviĝis por la eklezimuzika praktiko. Jam frue ili estis muzikigitaj plurfoje. Per la evoluo de la [[plurvoĉeco]] en la mezepoko la fokuso de muzikaj novkreitaĵoj koncentriĝis ekde la „Messe de Nostre Dame“ de [[Guillaume de Machaut]] ([[1300]]-[[1377]]) pli kaj pli sur tiujn ĉi kvin partojn, por kiuj do same establiĝis la termino „ordinariumo“. Kvankam ankaŭ variaj aliaj partoj de la liturgio estas sama en ĉiu mescelebrado ([[Patro Nia]], [[aklamado]]j, benodiraĵoj, ...), oni ilin ne rigardas kiel ordinariumerojn.

La [[Kyrie]] (κύριε ἐλέησον, „Sinjoro, kompatu“) estas ovacio jam kutima en antaŭ-kristana dio- kaj imperiestrokulto. La Kyrios-titolo estis uzata je la greka traduko de la hebreaj bibliaj libroj por la Dia nomo Jahwe. La juna eklezio aplikas ekzakte ĉi tiun titolon por la artikigo de sia konfeso pri Jesuo resurektinta: „κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς – Kyrios estas Jesuo Kristo“ (Phi 2 / 11).

La [[Gloria]] enprenas la motivon de la Lk 2 / 14 priskribita laŭdo de la anĝeloj el la kristnaska historio: „Gloro estu al Dio en la alteco kaj paco surtere al la homoj bonvolaj.“ La laŭdo de la Gloria krome entenas aklamadojn („Ni laŭdas Vin, ni bondiras pri Vi, ni adoras Vin“) samkiel Kristo-alvokoj („Sinjoro de l‘ ununura Filo, Jesuo Kristo. Sinjor‘ Dio, Ŝafido Dia, Filo de l‘ Patro“). Ekde la [[6-a jarcento]] la Gloria estas elprenita el la liturgio de la tagfazoj en la celebradon de la eŭkaristio: komence nur, kiam la episkopo de Romo mem estris la meson, poste trans la episkopa meso en ĝenerale ĝis finfine en la dimanĉan kaj festotagan eŭkaristia celebrado ekster la pentotempoj.

La kredokonfesado vortigita per la [[Credo]] nur post la ŝanĝo de la unua al dua jarmilo eniris la celebradon de la eŭkaristio. Ĝia origina funkcio kiel baptokonfeso per tio restis nepretervideble. Inter la multnombraj konfesformuloj la teksto de la disvastigita niceo-konstantinopola kredokonfesado montras apartajn akcentojn laŭ la doktrinaj fokusoj de la samnomaj koncilioj antikvotempaj (Dio-homesto Jesuo Kristo, Sankta Spirito). La Credo estas kantata nur je dimanĉoj kaj altfestoj.

La [[altpreĝo]] de la [[komunio]] komencas per la [[prefacio]], laŭdo de Dio varianta laŭ la eklezia jaro, en kiu oni memoras pri Lia farego (Oikonomia) laŭ savhistoria perspektivo. La prefacio, kiun deklamas la episkopo aŭ sacerdoto, tuj enbuŝiĝas en la fakte de ĉiuj kuncelebrantoj kantendan aklamadon de la Sanctus: „Sankto, sankto, sankto“ (komparu [[Trisagion]]). La teksto de la Sanctus aludas la glorigadon de Dio laŭ Jes 6 / 3 samkiel Revelacio 4 / 8, krome alvokon de la Mesio (Ps 118 / 26; Mt 21 / 9: ''Benedictus''/benata …) kun la karakteriza Hosana-voko.

La [[Agnus Dei]] servas kiel akompana kanto por la panrompado. Tiu ĉi faro estis por la frukristana eŭkaristio tiel esenca, ke oni nomis la tutan celebradon laŭ ĝi (komparu Agoj 2 / 42; Lk 24 / 30). La akompankanto estas ripetata tiel longe, ĝis kiam la panrompado estas finita. Fakte tamen establiĝis trifoja kantado, je kiu la tria parto estas finata per „dona nobis pacem – Donu Vian pacon“. La nomado de Jesuo Kristo kiel Di-Ŝafido troviĝas en la biblia atesto ĉe Joh 1 / 29 kaj starigas eksplicitan rilaton al la juda Pesaĥ (Ex 12). La kristana eŭkaristio havas siajn radikojn en la juda [[Pesaĥ]] aŭ pasko-festo pliampleksigitajn per la elemento de la eŭkaristio malvastasenca. [[Jesuo Kristo]] estas la pesaxh-ŝafido en la aparta, absoluta senco.

=== La plej gravaj partoj de la Ordinarium missae ===
La sekvonta reproduktado de la ordinariumtekso kaj la esperantigo egalas tion, kion oni en la [[eklezia muziko]] kutime nomas &quot;[[Meso (muziko)|meso]]&quot;.

{| class=&quot;prettytable&quot;
! width=&quot;350&quot; class=&quot;hintergrundfarbe6&quot; | malnovgreke resp.. latine !! width=&quot;500&quot; class=&quot;hintergrundfarbe6&quot; | esperante
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; class=&quot;hintergrundfarbe8&quot; | [[Kyrie]]
|-
|
: Kyrie eleison.
: Christe eleison.
: Kyrie eleison.
|
: Sinjoro, kompatu nin.
: Kristo, kompatu nin.
: Sinjoro, kompatu nin.
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; class=&quot;hintergrundfarbe8&quot; | [[Gloria]]
|-
|
: Gloria in excelsis Deo
: et in terra pax hominibus bonae voluntatis.
: Laudamus te,
: benedicimus te,
: adoramus te,
: glorificamus te.
: Gratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam,
: Domine Deus, Rex caelestis,
: Deus pater omnipotens.
: Domine Fili unigenite, Iesu Christe,
: Domine Deus, Agnus Dei, Filius Patris;
: qui tollis peccata mundi,
: miserere nobis;
: qui tollis peccata mundi,
: suscipe deprecationem nostram;
: qui sedes ad dexteram Patris,
: miserere nobis.
: Quoniam Tu solus Sanctus,
: Tu solus Dominus,
: Tu solus Altissimus,
: Iesu Christe,
: cum Sancto Spiritu
: in gloria Dei Patris. Amen.
|
: Gloro al Dio en la altoj,
: kaj sur la tero paco al la homoj de Lia bonvolo.
: Ni laŭdas Vin,
: Ni benas Vin,
: Ni adoras Vin,
: Ni gloras Vin.
: Ni dankas al Vi pro Via granda gloro:
: Sinjoro Dio, ĉiela reĝo,
: Dio Patro ĉiopova.
: Sinjoro, Filo ununaskita, Jesuo Kristo. .
: Sinjoro Dio, Ŝafido de Dio, Filo de l‘ Patro,
: Kiu forigas la pekojn de l‘ mondo:
: kompatu nin;
: Kiu forigas la pekojn de l‘ mondo:
: akceptu nian petegon;
: Kiu sidas dekstre de l‘ Patro:
: kompatu nin.
: Ĉar Vi sola estas sankta,
: Vi sola Sinjoro,
: Vi sola Plejaltulo,
: Jesuo Kristo.
: Kun la Sankta Spirito
: en la gloro de Dio Patro. Amen.
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; class=&quot;hintergrundfarbe8&quot; | [[Credo]]
|-
|
: Credo in unum Deum,
: Patrem omnipotentem,
: factorem caeli et terrae,
: visibilium omnium et invisibilium.
: Et in unum Dominum Iesum Christum,
: Filium Dei unigenitum,
: et ex Patre natum ante omnia saecula.
: Deum de Deo, lumen de lumine,
: Deum verum de Deo vero,
: genitum, non factum,
: consubstantialem Patri:
: per quem omnia facta sunt.
: Qui propter nos homines
: et propter nostram salutem
: descendit de caelis.
: Et incarnatus est de Spiritu Sancto
: ex Maria Virgine:
: et homo factus est.
: Crucifixus etiam pro nobis
: sub Pontio Pilato;
: passus et sepultus est,
: et resurrexit tertia die
: secundum Scripturas,
: et ascendit in caelum,
: sedet ad dexteram Patris.
: Et iterum venturus est cum gloria,
: judicare vivos et mortuos,
: cuius regni non erit finis.
: Et in Spiritum Sanctum,
: Dominum et vivificantem:
: qui ex Patre Filioque procedit.
: Qui cum Patre et Filio,
: simul adoratur et conglorificatur:
: qui locutus est per prophetas.
: Et unam, sanctam, catholicam
: et apostolicam Ecclesiam.
: Confiteor unum baptisma
: in remissionem peccatorum.
: Et expecto resurrectionem mortuorum,
: et vitam venturi saeculi. Amen.
|
: Ni kredas je unu Dio,
: la Patro ĉiopova,
: Kreinto de la ĉielo kaj de la tero,
: de ĉiuj aĵoj videblaj kaj nevideblaj.
: Kaj je unu Sinjoro Jesuo Kristo,
: ununaskita Filo de Dio,
: kaj el la Patro generita antaŭ ĉiuj jarcentoj:
: Dio el Dio, Lumo el Luno,
: Dio vera el Dio vera,
: generita, ne kreita,
: samsubstanca kun la Patro:
: per kiu ĉio estas farita.
: Kiu por ni homoj kaj por nia savo
: descendis de la ĉieloj.
: Kaj per la Sankta Spirito
: Li enkarniĝis
: el Maria, la Virgulino,
: kaj fariĝis homo.
: Krucumita por ni
: sub Pontio Pilato,
: li mortis kaj estis entombigita.
: La trian tagon Li resurektis
: laŭ la Skriboj,
: ascendis al la ĉielo
: kaj sidas dekstre de la Patro.
: Kaj Li revenos en gloro,
: juĝi la vivantojn kaj mortintojn,
: kaj Lia regno estos senfina.
: Mi kredas je la Sankta Spirito,
: Sinjoro kaj Viviganto,
: kiu devenas de la Patro kaj de la Filo.
: Kiu kun la Patro kaj la Filo
: same estas adorata kaj glorata,
: kiu parolis per la profetoj.
: Kaj je unu eklezio:
: sankta, katolika kaj apostola.
: Mi konfesas unu bapton
: por la pardono de la pekoj.
: Kaj mi atendas la resurekton de la mortintoj
: kaj la vivon en la estonta mondo. Amen.
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; class=&quot;hintergrundfarbe8&quot; | [[Sanctus]]
|-
|
: Sanctus, sanctus, sanctus
: Dominus Deus Sabaoth.
: Pleni sunt caeli et terra
: gloria tua.
: Hosanna in excelsis.
: Benedictus
: qui venit in nomine Domini.
: Hosanna in excelsis.
|
: Sankta, sankta, sankta
: estas la Sinjoro, Dio de legiaroj.
: Plenas de Via gloro
: la ĉielo kaj la tero.
: Hosana en la altoj.
: Benata,
: kiu venas en la nomo de la Sinjoro.
: Hosana en la altoj.
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; class=&quot;hintergrundfarbe8&quot; | [[Agnus Dei]]
|-
|
: Agnus Dei qui tollis peccata mundi, miserere nobis.
: Agnus Dei qui tollis peccata mundi, miserere nobis.
: Agnus Dei qui tollis peccata mundi, dona nobis pacem.
|
: Ŝafido de Dio, kiu forigas la pekojn de l‘ mondo, kompatu nin.
: Ŝafido de Dio, kiu forigas la pekojn de l‘ mondo, kompatu nin.
: Ŝafido de Dio, kiu forigas la pekojn de l‘ mondo, donu al ni la pacon.
|}

== Ordinariumo en la evangelia luterana diservo ==
=== Principoj ===
La neŝanĝiĝantaj tekstoj de la evangelia luterana diservo estas la [[Patro Nia]], la Glor‘ al la Patro ([[Gloria patri]]), la [[Instalaj Vortoj]] en la liturgio de la [[Sankta Manĝo]] kaj la kvin liturgiaj kantoj: [[Kyrie]], [[Gloria]], [[Credo]], [[Sanctus]], [[Agnus Dei]].

Parte ankaŭ la ordinariumo akiras karakteron de proprio pro tio, ke unuopaj ordinariumeroj estas eklezijar-sezone ligitaj:
* En la [[Sankta Semajno]] forfalas la Glor‘ al la Patro ([[Gloria patri]])
* La [[Gloria]] forfalas ekde la 2-a ĝis 4-a [[advento]], dum la pasiona tempo (escepte de la Sankta Ĵaŭdo) samkiel je la „Buß- und Bettag“ (en Germanio) kaj je labortagoj
* La [[Haleluja]] kiel respondokanto post la [[legado]] de la [[epistolo]] forfalas je ambaŭaj dimanĉoj antaŭ la pasionotempo ([[Septuagesimae]] kaj [[Sexagesimae]]), en la pasionotempo samkiel je pentotagoj.

Kutime kiel [[Credo]] oni preĝas la [[Symbolum Apostolorum]] kaj nur je altaj festotagoj la [[La Kredo Nicea]]. Tio ĉi revenas je reformo de la prusa reĝo Frederiko Vilhelmo la 3-a.

=== La plej gravaj tekstoj de la ordinariumo ===
{| class=&quot;prettytable&quot;
! class=&quot;hintergrundfarbe6&quot; width=&quot;600&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Kyrie]]
|-
|width=&quot;300&quot; |
: Kyrie eleison.
: Christe eleison.
: Kyrie eleison.
|width=&quot;300&quot; |
: Ho, kompatu nin.
: Kristo, v.
: Ho Sinjor‘, kompatu nin.
|-
! class=&quot;hintergrundfarbe6&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Gloria]]
|-
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; |
: Gloro al Di‘ en la altoj
: sur la tero pac‘, al homoj la Difavoro.
|-
| align=&quot;center&quot; |
: Al Dio sola estu glor‘
: kaj dank‘ por lia graco,
: ĉar liberiĝis nia kor‘
: de ĉiu ajn minaco.
: Favore Li rigardas nin.
: Nu regas granda pac‘ sen fin‘,
: Konfliktoj devis ĉesi.
|
: Ni laŭdas Vin, ni benas Vin,
: ni gloras Vin, adoras Vin
: ni dankas vin pro via gloro,
: Sinjor‘ ĉiela Reĝo,
: Di‘, Patro ĉiopova.
: Ununaskita fil‘,
: Jesu‘ Kristo, Vi Plejaltulo.
: Ho Di-Ŝafido,
: ho Fil‘ de l‘ Patro,
: Vi niajn pekojn igas for:
: al ni kompatu.
: Vi niajn pekojn igas for:
: akceptu la preĝojn,
: Kiu sidas je la dekstro de l‘ Patro:
: al ni kompatu.
: Ĉar Vi sola la sankta,
: Vi sola Sinjoro,,
: Vi sola Plejaltul‘, Jesu‘ Kristo,
: kun la Sankta Spir‘
: en la glor‘ de Dio la Patro. Amen.
|-
! class=&quot;hintergrundfarbe6&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Credo]]
|-
|width=&quot;300&quot; class=&quot;hintergrundfarbe7&quot; align=&quot;center&quot; | Kredo Nicea || width=&quot;300&quot; class=&quot;hintergrundfarbe7&quot; align=&quot;center&quot; | Symbolum Apostolorum
|-
|-
: Ni kredas je unu Dio,
: la Patro ĉiopova,
: Kreinto de la ĉielo kaj de la tero,
: de ĉiuj aĵoj videblaj kaj nevideblaj.
: Kaj je unu Sinjoro Jesuo Kristo,
: ununaskita Filo de Dio,
: kaj el la Patro generita antaŭ ĉiuj jarcentoj:
: Dio el Dio, Lumo el Luno,
: Dio vera el Dio vera,
: generita, ne kreita,
: samsubstanca kun la Patro:
: per kiu ĉio estas farita.
: Kiu por ni homoj kaj por nia savo
: descendis de la ĉieloj.
: Kaj per la Sankta Spirito
: Li enkarniĝis
: el Maria, la Virgulino,
: kaj fariĝis homo.
: Krucumita por ni
: sub Pontio Pilato,
: li mortis kaj estis entombigita.
: La triantagon Li resurektis
: laŭ la Skriboj,
: ascendis al la ĉielo
: kaj sidas dekstre de la Patro.
: Kaj Li revenos en gloro,
: juĝi la vivantojn kaj mortintojn,
: kaj Lia regno estos senfina.
: Mi kredas je la Sankta Spirito,
: Sinjoro kaj Viviganto,
: kiu devenas de la Patro kaj de la Filo.
: Kiu kun la Patro kaj la Filo
: same estas adorata kaj glorata,
: kiu parolis per la profetoj.
: Kaj je unu eklezio:
: sankta, katolika kaj apostola.
: Mi konfesas unu bapton
: por la pardono de la pekoj.
: Kaj mi atendas la resurekton de la mortintoj
: kaj la vivon en la estonta mondo. Amen.
|-
: Mi kredas je Dio,
: la Patro ĉiopova,
: Kreinto de la ĉielo kaj de la tero.
: Mi kredas je Jesuo Kristo,
: Filo Lia sola, Sinjoro nia,,
: Kiu estis koncipita de la Sankta Spirito,
: Kaj naskita de la Maria Virgulino.
: Li suferis sub Pontio Pilato,
: Estis krucumita, mortis, kaj estis entombigita.
: Li malsupreniris en inferon.
: La trian tagon li releviĝis.
: Li supreniris en ĉielon,
: Kaj sidiĝis dekstre de la Patro.
: Li revenos por juĝi
: la vivantojn kaj la mortintojn.
: Mi kredas je la Sankta Spirito,
: La Sankta kristana eklezio,
: La komunio de la Sanktuloj,
: La pardono de pekoj,
: La releviĝo de la korpo,
: Kaj la vivo eterna. Amen.
|-
! class=&quot;hintergrundfarbe6&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Sanctus]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
: Sanka, sankta, sankta la Eternulo Cebaot.
: Plenas ĉieloj kaj la ter‘ de Lia glor‘.
: Hosiana en la altoj.
: Benata, kiu venas je l‘ nom‘ de l‘Sinjoro.
: Hosiana en la altoj.
|-
! class=&quot;hintergrundfarbe6&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Agnus Dei]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
: Kristo, Di-Ŝafido, portas Vi la pekojn for: Vi nin kompatu.
: Kristo, Di-Ŝafido, portas Vi la pekojn for: Vi nin kompatu.
: Kristo, Di-Ŝafido, portas Vi la pekojn for: donu Vian pacon. Amen.
|}

== Fonto ==
 La Sankta Biblio, [[British and Foreign Bible Society]], [[Hongkongo]] [[2003]]
 Adoru. Ekumena diserva libro. Eld. de IKUE kaj KELI, Eldonejo Ponto [[2001]]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Liturgio]]
[[Kategorio:Gregoria ĉanto]]</text>
      <sha1>l7pud3pnne6c779kxbyxh5rmvqaallq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kristina (Svedio)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>227342</id>
    <revision>
      <id>9412986</id>
      <parentid>9222786</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:04:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12858" sha1="744hsas9m559osb3oc3ps9mv1in4wab" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
| nomo = Kristina de Svedio
| koloro = orchid
| titolo = [[Reĝo de Svedio|Reĝino de Svedio]]

| kesteroj =
{{Informkestero sinsekvo
| titolo =[[Listo de svedaj reĝoj|Reĝino de Svedio]]
| dosiero = Coat of arms of Sweden.svg
| periodo =[[1632]]–[[1654]]
| antaŭ =[[Gustavo la 2-a Adolfo (Svedio)|Gustavo la 2-a Adolfo]]
| post =[[Karolo la 10-a Gustavo (Svedio)|Karolo la 10-a Gustavo]]
}}
{{Informkestero sinsekvo
| titolo =[[Duko de Bremen-Verden|Dukino de Bremen-Verden]]
| dosiero = Bremen-Verden.PNG
| periodo =[[1648]]–[[1654]]
| antaŭ = ''(nove kreita)''
| post =[[Karolo la 10-a Gustavo (Svedio)|Karolo la 10-a Gustavo]]
}}
{{Informkestero sinsekvo
| titolo = [[Sveda Pomerio|Dukino de Pomerio]]
| dosiero = Wappen Pommern.svg
| periodo =[[1648]]–[[1654]]
| antaŭ = [[Bogislavo la 14-a (Pomerio)|Bogislavo la 14-a]]
| post =[[Karolo la 10-a Gustavo (Svedio)|Karolo la 10-a Gustavo]]
}}
}}
'''Kristina de Svedio''' el la [[Vasa (dinastio)]] (post sia katolikiĝo / post la konvertiĝo al katolikismo '''Maria Alexandra''', fariĝinta Kristina Aleksandra Maria / en sveda lingvo, respektive Kristina av Sverige kaj Kristina Alexandra Maria) ([[18-a de decembro]] [[1626]] en [[Stokholmo]]; [[19-a de aprilo]] [[1689]] en [[Romo]]), dua filino de la sveda reĝo [[Gustavo la 2-a Adolfo (Svedio)|Gustavo la 2-a Adolfo]] (1594–1632) kaj lia edzino Maria Eleonora von Brandenburg (1599–1655), estis [[Listo de svedaj reĝoj|reĝino de Svedio]] de 1632 ĝis 1654. Krome ŝi estis: reĝino de [[Gotoj]] kaj [[Vendoj]], granda princino de [[Finnlando]], princino de [[Estonio]], [[Karelio]], [[Duko de Bremen-Verden|Dukino de Bremen-Verden]], [[Szczecin]], [[Pomerio]] kaj [[Kaŝubio]], regis ankaŭ en [[Ingrio]] kaj [[Wismar]] kaj aliaj...
[[Dosiero:Queen Christina of Sweden (1626, 1689) (David Beck) - Nationalmuseum - 17258.tif|eta|dekstra|Kristina de Svedio - la reĝino]]
[[Dosiero:René Descartes i samtal med Sveriges drottning, Kristina.jpg|eta|dekstra|[[René Descartes|Kartezio]] kaj Kristina de Svedio (Pierre Louis Dumesnil (1698–1781)).]]
[[Dosiero:Drottning Kristina (1661) av Abraham Wuchters.jpg|eta|dekstra|200px|La reĝino Kristina de Svedio – pentraĵo de Abraham Wuchters]]
[[Dosiero:Europe map 1648.PNG|eta|dekstra|Eŭropo en 1648]]
[[Dosiero:Map Thirty Years War-fr.svg|eta|dekstra|Eŭropo dum la Tridekjara Milito]]
[[Dosiero:HRR_1648.png|eta|250px|&lt;center&gt;La [[Sankta Romia Imperio]] en 1648 post la ratifiko de la [[Vestfalia Paco]]]]
Kristina estis 6-jara kiam ŝia patro mortis en la batalo ĉe [[Lützen]]. Kiel 18-jara ŝi ekhavis la efektivan reĝo-potencon. Surtroniĝinte en 1632, kiam ŝi estis 6-jara (pro tio ŝi estis nomita “Infana Reĝino”), pro la morto dum milito de la patro, la sveda reĝo [[Gustavo la 2-a Adolfo (Svedio)|Gustavo la 2-a Adolfo]] (Gustavo la 2-a Vasa), ŝi havis la plenpovon nur en 1650; en 1652 ŝi havis religian krizon, kaj konvertiĝis al katolikismo, vekante skandalon (ŝia patro estis unu el la plej elstaraj defendantoj de [[luteranismo]] dum la [[tridekjara milito]]). En 1654 Kristina abdikis avantaĝe al la kuzo Karlo Gustavo - kiu fariĝis la reĝo [[Karolo la 10-a Gustavo (Svedio)]], ricevante interŝanĝe bienajn rentojn kaj la konfidon kiel [[feŭdo]]n de la vilaĝo [[Norrköping]], de la insuloj [[Gotlando]] ([[Gotland]]), [[Öland]] (en Esperanto: Elando aŭ Oelando) kaj [[Saaremaa]] (Ösel), kaj de la reĝaj restadejoj en [[Meklenburgo]] kaj en [[Pomerio]]; krome, liaj rimarkindaj ŝuldoj (kaŭzitaj de elspeziga vivo) estis pagitaj de la Ŝtata Trezoro. Pro timo, ke oni revoku tiujn favoraĵojn, Kristina malfruigis la oficialan deklaron de katolika fido, kiu okazis nur la 3-an de novembro 1655 en la [[Insbruka Kortega Preĝejo]] en la aŭstra [[Tirolo]], survoje al Italio; tiu deklaro estas memorigita en la monumento al Kristina en la [[Baziliko Sankta Petro]] en [[Vatikano]]. La timoj ne estis senbazaj: post ŝia publika konvertiĝo la monsendoj el Svedio malpliiĝis, tiom, ke fine – ankaŭ pro la altega vivstilo – Kristina devis vivi el mondonacoj kaj pruntoj.

En 1654 ŝi abdikis de la sveda trono. Ŝi konvertiĝis al [[katolikismo]] kaj forlasis Svedion (inkognite, rajde, vestita kiel viro), pasigis la reston de sia vivo en pluraj eŭropaj landoj, kaj fine ekloĝis en [[Romo]], kien ŝi eniris triumfe, kun serkvantaro de 255 personoj, la 23-an de decembro 1655 tra la Pordego. En la supra parto de la Pordego (tamen, en la interna flanko), latinlingva skribaĵo memorigas la “feliĉan kaj ĝojigan eniron” de Kristina, kun la heraldika simbolo de la Papo [[Aleksandro la 7-a]] Chigi, ĉirkaŭita de la spikofaskoj de familio Vasa. Oni demandis de si, kial la bonveniga skribaĵo estis metita en la interna flanko de la Pordego, anstataŭ en tiu ekstera, videbla de la alvenantoj; oni supozas, ke la Papo volis distanciĝi de Kristina, kies trudiĝemo estis konata, en la momento mem en kiu, pro parada bezono, li estis devigita akcepti ŝin kun grandaj honoroj. Dum solena ceremonio en [[Baziliko Sankta Petro]] en [[Vatikano]], en kiu estis laŭdegata la malkonfeso de la Reĝino de luterana Lando (Kristina rezignis la titolon “Reĝino” nur kiam ŝi estis devigita al tio, post la morto de Karlo la 10-a en 1660 kaj la senfrukta provo reakiri la tronon de Svedio), Kristina aldonis al si la nomojn Aleksandra kaj Maria. En Romo, Kristina unue ekloĝis en Palaco Barberini; poste ŝi loĝis en Palaco Farnese (vidalvide al la preĝejeto de Sankta Brigita/ Brigitta de Svedio, alia svedino, kiu elektis vivi en Romo); poste en Palaco Rospigliosi; poste en Vilao Farnesina (hodiaŭ sidejo de la Akademio “dei Lincei”, posteulo de la “Itala Akademio”) fine en Palaco Riario (hodiaŭ Palaco Corsini, sidejo de la Nacia Galerio pri Antikva Arto), kies granda parko (nuntempe sidejo de la botanika Ĝardeno de Romo) supreniradis ĝis la supro de monteto Janikulo.

Tie Cristina starigis sian malgrandan kortegon, kaj en 1674 kreis la «Accademia Reale» (Reĝa Akademio, kiu poste fariĝis «Accademia dell’Arcadia» aŭ «Pontificia Accademia degli Arcadi», [[Akademio de Arkadio]] aŭ Pontifika Akademio de Arkadianoj) dediĉitan al muziko, al teatro, al literaturo kaj al lingvoj. Provizita per temperamento sendependa kaj ribelema, sed ankaŭ tre tolerema, Kristina malpacis kun Papo [[Inocento la 11-a]] (1611-1689), kiu, zorgema pri la efikoj de la teatraj spektakloj sur la publikan moralon, malpermesis ĉian spektaklon, igis grendeponejo la teatron “Tor di Nona” starigitan de Kristina, kaj malpermesis al la virinoj reciti, kanti kaj surhavi dekoltitajn vestojn. Kristina, kontraŭe, lasis, ke en sia persona teatro la aferoj daŭru kiel antaŭe. Ŝi pruvis mensan malfermitecon ankaŭ en aliaj okazoj:– kiam en 1685 la franca reĝo [[Ludoviko la 14-a (Francio)]] revokis la [[Edikto de Nanto|Nantan Edikton]] abrogaciante la rajton je libero de konscienco kaj de kulto de la francaj kalvinistoj (hugenotoj), Kristina, kvankam katolika, skribis akregan leteron al la franca [[ambasadoro]];– la 15-an de aŭgusto 1686, kiam Papo [[Inocento la 11-a]] malpermesis al la judoj eliri sur la vojojn dum karnavalo, ŝi eldonis dekreton (subskribitan kiel “Reĝino”), per kiu ŝi proponis sian specialan protekton al ĉiuj romaj judoj dezirantaj ĝin.
Kristina mortis en Romo la 19an de aprilo 1689. Kvankam ŝi deziris simplan tombon, ŝi estis sepultita en la Vatikanaj Grotoj, sub la [[Baziliko Sankta Petro]] (tre malmultaj aliaj virinoj havis ĉi tiun privilegion, kutime rezervitan al la Papoj: [[Agnes de Poitou|Agnesa de Sankta Roma Imperio]], [[Matilda de Toskanio]] (Matilda de Kanoso), Karlota de Kipro, [[Maria Klementina Sobieski]]), kaj en la supra Baziliko estis starigita marmora monumento.
La eksterordinara riĉaĵo da artverkoj de Palaco Riario estis disperdita je ridindaj prezoj ĉe la romaj nobeloj, dum la posta Papo, [[Aleksandro la 8-a]] (1610-1691), aĉetis je tre malalta prezo la mirindan bibliotekon.

Pri Kristina estis dirita kaj skribita ĉio kaj la malo de ĉio, ekde la fakto, ke restis ĉiam ambigua ŝia seksa situo: ĉe la naskiĝo, erare ŝi estis deklarita virseksa, ĉar ŝi havis multajn harojn kaj kriadis laŭtege (kaj ankaŭ pro misformiĝo de la generiloj; krome, ĉiuj estus preferintaj virseksan tronheredanton); ŝi estis edukita en vireca maniero; oni atribuis al ŝi virajn kaj virinajn amaĵojn. Kristina neniam volis edziniĝi, malgraŭ ĉiuflankaj premoj; probable, ŝi ne ŝatis la ideon, ke iu viro, edziĝante al ŝi kaj iĝante Reĝo, transigu ŝin al neĉefa ebeno. Ŝi estis kaj volis senti sin mastrino de si mem, ĉiam en la ĉefa loko (cetere, ŝi ankaŭ klopodis, sen sukceso, fariĝi Reĝino de Napolo aŭ de [[Pollando]]). Dum sia regnado, Kristina sin dediĉis precipe al la kulturo en ĝiaj diversaj formoj (literaturo, arto, muziko, teatro, filozofio), igante Stokholmon, kiu estis ĉefurbo de tiam malriĉa lando, la «Ateno de nordo», kaj sian kortegon unu el la plej rafinitaj en Eŭropo.
Ŝi flue parolis svede, germane, nederlande, france kaj itale. En 1649, sekve de la [[Vestfalia Paco]], ŝi transirigis al Stokholmo kiel militan kaptitaĵon, el la Kastelo de Prago, la kolekton de [[Rudolfo la 2-a (Sankta Romia Imperio)]], kiu entenis interalie 760 pentraĵojn, 170 skulptaĵojn el marmo kaj 100 el bronzo. Nekonformisma personeco (ekzemple, ŝi kutimis sidi kun krucitaj kruroj, kio ŝokis la tiaman societon), ŝi postlasis en Romo la memoron pri veraj aŭ supozitaj strangaĵoj; la plej konata estas jena: antaŭ Vilao Medici, hodiaŭ sidejo de la [[Franca Akademio]] en Romo, estas fontano, je kies mezo estas lokita marmora kanonkuglo; laŭ la tradicio, onidire temas pri la kuglo, kiun Kristina (29-jaraĝa kaj belaspekta) pafigis el la vidalvida fortikaĵo Kastelo Sankta Anĝelo, por “puni” sian amindumanton Kardinalon Decio Azzolino, kiu ne estis prezentinta sin je rendevuo en Vilao Medici.

== En kulturo ==
* Filmo [[La reĝino Kristina]] kies ĉefa aktorino estis [[Greta Garbo]].

== Literaturo ==
* Veronica Buckley ''Christina Königin von Schweden- das rastlose Leben einer Exzentrikerin'', Eichborn Verlag 2005
* Jörg-Peter Findeisen ''Christina von Schweden – Legende durch Jahrhunderte'', Frankfurt, Societäts-Verlag, 1992
* Hans Emil Friis: ''Königin Christine von Schweden 1626–1689: ein Lebensbild'', Leipzig : G.&amp;nbsp;H. Meyer, 1899. – 191 S. (Dt. Übers. des dän. Orig.: Dronning Christina af Sverrig)
* Ulrich Hermans (Hrsg.) ''Christina, Königin von Schweden'', Ausstellungskatalog Osnabrück 1997
* Verena von der Heyden-Rynsch: ''Christina von Schweden – die rätselhafte Monarchin''; Böhlaus; 2000; ISBN 3-7400-1135-1, Piper 2002
* Else Hocks: ''Christine Alexandra Königin von Schweden'', Leipzig 1936
* Gloria Kaiser: ''Die Amazone von Rom. Das abenteuerliche Leben der Christina von Schweden''. Verlag Seifert, Wien 2005.
* Sabine König / Anne-K. Jung: ''Christina von Schweden''; in: [http://www.lespress.de lespress], Januar 2003: S. 38f.; [http://www.lespress.de/012003/texte012003/zeitreise012003.html dieser Artikel ist hier online abrufbar.]
* Hanns-Peter Mederer: ''Deutsche Musiker an schwedischen Residenzen des 17. Jahrhunderts.'' In: CONCERTO 6. 2004. S. 32 f.
* Sven Stolpe ''Königin Christina von Schweden'', Frankfurt 1962

== Referencoj ==
http://www.bitoteko.it/esperanto-vivo/eo/2017/12/18/cristina-di-svezia/
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Christina of Sweden|Christina I. von Schweden}}
{{Vikicitaro|Christine von Schweden|Christina I.}}
* {{PND|118520652}}
&lt;!--* {{BBKL|http://www.bautz.de/bbkl/c/christine_v_s.shtml}}--&gt;
* [http://www.koni.onlinehome.de/kurzbiographien/christina-frames.htm Kurzbiographie mit Links zu weiteren Biographien von Koniarek und Schreiber] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071006102257/http://www.koni.onlinehome.de/kurzbiographien/christina-frames.htm |date=2007-10-06 }}
* [http://www.koenigin-christine-gesellschaft.de Königin-Christine-Gesellschaft e.V.]
* [http://www.artoftheprint.com/artistpages/nanteuil_robert_christinaqueenofsweden.htm Stich Christinas von Nanteuil]
* [http://www.fng.fi/fng/html4/en/siff/guide/painting/cont/chap2/sect1/page6.htm Portrait von Beck] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090619104243/http://www.fng.fi/fng/html4/en/siff/guide/painting/cont/chap2/sect1/page6.htm |date=2009-06-19 }}
* [http://www.windweaver.com/christina/christina.htm Englische Webseite zu ihr von Tracy Marks, auch zum Garbo-Film]

{{Reĝoj de la dinastio Vasa}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Kristina|1626|1689}}

[[Kategorio:Vasa]]
[[Kategorio:Svedaj reĝoj]]
[[Kategorio:Dukoj de Bremen-Verden]]
[[Kategorio:Dukoj de Pomerio]]
[[Kategorio:Entombigitoj en Baziliko Sankta Petro]]
[[Kategorio:Konvertitoj de luteranismo al romkatolikismo]]</text>
      <sha1>744hsas9m559osb3oc3ps9mv1in4wab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>László Buza (juristo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>227519</id>
    <revision>
      <id>9412891</id>
      <parentid>9171420</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9412891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1967" sha1="q49r67djuk9oxr6npcjlq8btli9d1ao" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''BUZA László''' estis [[juristo]], universitata profesoro en [[Sárospatak]] la [[8-an de februaro]] [[1885]] kaj mortinta la [[18-an de oktobro]] [[1969]] en [[Budapeŝto]]. Lia [[patro]] estis [[János Buza (instruisto)]], [[filo]] estis la samnoma [[László Buza (bestokuracisto)]].

== Biografio ==
László Buza studis en [[Sárospatak]], [[Budapeŝto]], [[Berlino]] kaj [[Koloĵvaro]], kie en [[1912]] li akiris kvalifikon de privatprofesoro. Komence en Sárospatak kaj [[Szeged]], poste ekde [[1940]] li iĝis profesoro en [[Kolozsvár]]. En [[1944]] li partoprenis en kontraŭfaŝisma lukto kaj post la milito li profesoris en [[Bolyai Tudományegyetem]] de [[Kluĵo]] ĝis [[1948]], kiam li translokiĝis en [[Hungarujo]]n kaj li iĝis katedrestro pri internacio juro en [[Scienca Universitato de Szeged]]. Li estis membro de [[Hungara Scienca Akademio]].

== Ĉefaj verkoj ==
* ''A miniszterek jogi felelőssége'' (Bp., 1911);
* ''A kisebbségek jogi helyzete a békeszerződések és más nemzetközi egyezmények értelmében'' (Bp., 1930);
* ''A nemzetközi jog tankönyve'' (Bp., 1935);
* ''A Szocialista Szovjet Köztársaságok Uniója mint összetett állam'' (Kolozsvár, 1945);
* ''Nemzetközi jog'' (Hajdu Gyulával és Flachbart Ernővel, Bp., 1950);
* ''Törvényesség és az igazságosság elve a nemzetközi jogban'' (Bp., 1957);
* ''Nemzetközi jog'' (Hajdu Gyulával és Vitányi Bélával, Bp., 1958);
* ''Nemzetközi jog'' (Hajdu Gyulával, Bp., 1961);
* ''A nemzetközi jog fő kérdései az új szellemű nemzetközi jogban (Bp., 1967).

== Fontoj ==
* [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html Magyar Életrajzi Lexikon]
* [http://dtt.ogyk.hu/hu/gyujtemenyismertetok/konyvek/szerzoi-eletrajzok/item/279-buza-laszlo hungara biografio kun foto]

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Hungaraj juristoj|Buza L]]
[[Kategorio:Hungaraj akademianoj|Buza]]
[[Kategorio:Rumanujaj hungaraj juristoj|Buza L]]</text>
      <sha1>q49r67djuk9oxr6npcjlq8btli9d1ao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šaľa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>233848</id>
    <revision>
      <id>9412393</id>
      <parentid>9326362</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:59:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* Famuloj */</comment>
      <origin>9412393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6608" sha1="5deulsspjsx4guqydwwvt4jhikqy85d" xml:space="preserve">{{Geokesto | urbo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo               = Šaľa
| devena_nomo        = 
| alia_nomo         = {{LingvoKunNomo|hu|hungar|''Vágsellye''}}
| alia_nomo1        = {{LingvoKunNomo|de|german|''Schelle''}}
| kategorio           = urbo
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero              = Sala kastiel 03.jpg
| dosiero_priskribo    = Kastelo en Šaľa
&lt;!-- *** Simboloj *** --&gt;
| flago               = 
| blazono             = Coat of arms of Šaľa.png
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio          = 
| oficiala_nomo      = Šaľa
| moto              = 
| kromnomo           = 
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando            = Slovakio
| lando_flago       = 1
| regiono           = Regiono Nitra
| distrikto         = Distrikto Šaľa
| histregiono         = Supra Hungarujo
| histregiono1        = 
| histregiono2        = 
&lt;!-- *** Familio *** --&gt;
| parenco             = 
| montaro              = 
| montaro1             = 
| ŝoseo               = 
| limo                 = 
| parto                = 
| urbo                 = 
| memorindaĵo         = 
| konstruaĵo           = 
| konstruaĵo_tipo      = 
| rivero              = Váh
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| plej_alta            = 
| plej_alta_leviĝo = 
| plej_malalta = 
| plej_malalta_leviĝo = 
| situo           = Šaľa
| leviĝo            = 118
| lat_d              = 48
| lat_m              = 09
| lat_s              = 01
| lat_NS             = N
| long_d             = 17
| long_m             = 52
| long_s             = 39
| long_EW            = E
| koordinatoj_tipo   = region:SK_type:city(36600)
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo               = 44.967
| areo_rondumo       = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro         = 23860
| loĝantaro_dato    = 31.12.2009
| loĝantaro_denseco = auto
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita        = 1002
| establita_tipo   = Unua skribmencio
| gvidantaro = 
| gvidantaro_tipo = 
| gvidantaro_noto = 
| ĉefulo              = 
| ĉefulo_partio        = 
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo         = 927 01
| areo_kodo          = +421-31
| areo_kodo_tipo     = 
| kodo               = SA
| kodo_tipo          = Aŭtokodoj
| kodo1              = 504025
| kodo1_tipo         = NUTS
&lt;!-- *** Liberaj kampoj *** --&gt;
| libera1              = 
| libera1_tipo = 
| libera2              = 
| libera2_tipo = 
| libera3              = 
| libera3_tipo = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo_priskribo      = Situo enkadre de Slovakio
| mapo_lokumilo       = Slovakio
| mapo1_priskribo       = Situo enkadre de Regiono Nitra
| mapo1_lokumilo       = Regiono Nitra
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| commons            = Šaľa
| retpaĝo            = [http://www.sala.sk www.sala.sk]
| portalo             = Slovakio
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj          = 
}}

'''Šaľa,''' [[hungare]] '''Vágsellye,''' [[germane]] '''Schelle''' estas [[urbo]] en [[Slovakio]].
[[Dosiero:Šaľa_-_pešia_zóna.jpg|eta|maldekstra|Piediranta zono en Šaľa]]

== Situo ==
Šaľa situas sur [[ebenaĵo]], laŭ dekstra bordo de [[Váh]] (kun [[ponto]]j), laŭ [[fervojo]] [[Budapeŝto]]-[[Vác]]-[[Bratislava]], laŭ flanko[[vojo]]j. La plej proksima urbo estas [[Galanta]], kiu troviĝas 10 km.

== Historio ==
Oni trovis restaĵon de [[Neandertala homo]], [[keltoj]], [[slavoj]], [[avaroj]], kiuj uzis la [[vadejo]]n tra la [[rivero]]. Antaŭ la [[hungaroj]] [[Grandmoravia regno]] formiĝis. La unua mencio pri la komunumo okazis en formo ''terra Wag'' el [[1005]]. Tiutempe la kampoj apartenis al episkopejoj [[Pannonhalma]] aŭ [[Eger]]. Tie estis komerca vojo ''Via Bohemica'' al [[Bohemio]]. En [[1522]] la komunumo ricevis privilegiojn kaj en [[1536]] [[reĝo]] [[Ferdinando la 1-a]] nomumis ĝin [[kampurbo]]. [[Episkopo]] [[Péter Pázmány]] ofte estis en la urbo. La [[turkoj]] havis la urbon inter [[1663]]-[[1686]]. En [[1692]] la urbeto akiris rajton pri foiro. Dum liberecbatalo de [[Francisko Rákóczi la 2-a]] suferis multe la loĝantaro. En [[1849]] laŭ la rivero okazis batalserio, kie fine la [[hungaroj]] retiriĝis. Pro la militado okazis [[ĥolero]]. La fervojo en [[1850]] ekfunkciis.

En [[1910]] loĝis en la urbo 3812 da [[homo]]j (3489 hungaroj kaj 286 slovakoj). Ĝis [[1919]] ĝi apartenis al [[Nyitra (reĝa departemento)]], kie estis distriktejo nur dum mallonga tempo. En la [[7-a de januaro]] [[1919]] la ĉeĥa armeo okupis la urbon, sekve ĝi apartenis al [[Ĉeĥoslovakio]]. Inter [[1938]]-[[1945]] la urbo rehungariĝis. La [[unua Viena Arbitracio|unua Arbitracio de Vieno]] deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al [[Hungario]]. Post la [[2-a mondmilito]] multe da hungaroj estis deportitaj al [[Sudetoj]]. La restaĵo iĝis senrajta laŭ [[Dekretoj de Beneš]].

En [[1958]] kemia kombinato pri Duslo konstruiĝis. Laŭ la plej freŝaj informoj loĝis en la urbo 24&amp;nbsp;564 da homoj, grandparte slovakoj. En [[1960]] la iama Vágvecse aliĝis al Šaľa.
[[Dosiero:Šaľa - Dom ľudového bývania.jpg|eta|Domo de popola loĝado - muzeo]]

== Vidindaĵoj ==
* trakonstruita [[burgo]] el la 16-a j.c.
* klasikisma katolika [[templo]] el [[1828]]
* novgotika [[kapelo]] el la 19-a j.c.
* skulptaĵo pri [[Sankta Georgo]] el la 19-a j.c.

== Famuloj ==
* ligiĝis al la urbo verkisto, estro de tiama katolikismo [[Péter Pázmány]]
* lernis militestro de [[Francisko Rákóczi la 2-a]] [[János Bottyán (generalo)]]
* en la iama Sélye naskiĝis hungara kalvinana [[episkopo]] [[István Balog (episkopo)|István Balog]]
* en Šaľa naskiĝis:
** hungaraj [[aktoro]]j [[Barnabás Bergendi]] kaj [[Attila Kaszás (aktoro)|Attila Kaszás]]
** hungaraj arkivistoj [[László Bukovszky]] kaj [[Veronika Novák]]
** hungaraj [[muzikisto]]j [[Gyula Szarka]], [[Róbert Lakatos (aldviolonisto)]] kaj [[Tamás Szarka]]
** [[poeto]] [[Anikó Polgár]]
* en la iama Vágsellye naskiĝis hungara [[inĝeniero]] [[János Feketeházy]] kaj mortis jam en Šaľa
* en la iama Vágvecse (nun urboparto de Šaľa) naskiĝis hungara [[oficiro]] [[Tivadar Galánthay Glock]]
* en la iama Sellye naskiĝis hungara [[jezuito]] [[István Csete]]

== Ĝemelurboj ==
* {{Flago|Pollando}} [[Końskie]], [[Pollando]]
* {{Flago|Finnlando}} [[Kuhmo]], [[Finnlando]]
* {{Flago|Hungario}} [[Oroszlány]], [[Hungario]]
* {{Flago|Ĉeĥio}} [[Telč]], [[Ĉeĥio]]

{{Municipoj de Regiono Nitra|Distrikto Šaľa}}

[[Kategorio:Urboj de Slovakio]]
[[Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio]]
[[Kategorio:Municipoj en distrikto Šaľa]]</text>
      <sha1>5deulsspjsx4guqydwwvt4jhikqy85d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historio de valdorfaj lernejoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>241463</id>
    <revision>
      <id>9413025</id>
      <parentid>9369939</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:43:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9413025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14475" sha1="dr7ma83runum8tdr7ny80f7knaikh3x" xml:space="preserve">[[Dosiero:Kresko de valdorfaj lernejoj.png|eta|300px|dekstra|Pligrandiĝo de la nombro de valdorfaj lernejoj en la tuta mondo]]
'''Historio de valdorfaj lernejoj''' priskribas ties evoluon ekde la fondo de la unua [[valdorfa lernejo]] far [[Rudolf Steiner]] en septembro [[1919]].

== Unuaj valdorfaj lernejoj ==
En la kaosa epoko post la [[Unua Mondmilito]] en [[Germanio]], [[Rudolf Steiner]] prelegis pri siaj ideoj de socia transformigo direkte al sendependecoj ekonomia, registara kaj kultura antaŭ laboristoj de diversaj fabrikoj. La [[23-an de aprilo]] [[1919]] li tiel prelegis por la laboristoj de la cigareda fabriko [[Waldorf-Astoria]] en [[Stutgarto]], [[Germanio]]. Li menciis la bezonon de nova speco de lernejo.

La sekvan tagon laboristoj demandis kolegon de Steiner, [[Herbert Hahn]],&lt;ref&gt;en vikidatumoj [[d:Q107003]]&lt;/ref&gt; ĉu iliaj infanoj povus havi tian lernejon. Sendepende de tiu peto, la fabrikestro, [[Emil Molt]], anoncis sian decidon starigi por siaj laboristaj tian lernejon kaj petis Steiner esti pedagogia konsilanto por la lernejo.

Tial la nomo ''Waldorf'' (valdorf) devenas de la loko, kie troviĝis la unua lernejo.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://folioj.de/valdorfa%20pedagogio |titolo=&quot;De kie venas la vorto Valdorfo?&quot; artikolo esperantlingva |alirdato=2012-11-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140714222759/http://folioj.de/valdorfa%20pedagogio/ |arkivdato=2014-07-14 }}&lt;/ref&gt;

La unua valdorfa lernejo estis kreita kiel sendependa institucio sub licenco de la loka registaro, kiel praktika modelo kun specialaj liberoj. Antaŭ la malfermo Steiner insistis pri jenaj kvar kondiĉoj:
# la lernejo estu malferma al ĉia infano;
# ĝi estu miksita ([[ge]]a);
# ĝi estu unuiĝinta dekdujara lernejo;
# ke la instruistoj, kiuj estas en rekta kontakto kun la infanoj, havu la ĉefan kontrolon pri la lerneja [[pedagogio]] kun nur minimuma interveno fare de la [[ŝtato]] aŭ de ekonomiaj fontoj.

La [[13-an de majo]] [[1919]] Molt, Steiner kaj [[E.A. Karl Stockmeyer]] partoprenis kunvenon kun la ministro pri edukado, celantan leĝan strukturon, kiu ebligos kreadon de sendependa lernejo.
Stockmeyer ricevis la taskon trovi instruistojn kiel fondaĵo de la onta lernejo. Fine de aŭgusto dek sep kandidatoj atendis la unuan el multaj ontaj pedagogiaj kursoj iniciataj de la lernejo. Dek du el tiuj kandidatoj estis elektitaj kiel unuaj valdorfaj instruistoj.

La lernejo malfermiĝis la [[7-an de septembro]] [[1919]] kun 256 lernejanoj en ok niveloj; 191 lernejanoj apartenis al fabrikfamilioj, la aliaj 65 devenis el interesataj familioj el [[Stutgarto]], multaj el kiuj jam engaĝiĝis en la [[antropozofio|antropozofia]] movado de la urbo. En la sekvaj jaroj oni atingis numeran balancon inter la fabriklaboristaj kaj eksteraj infanoj. Unu el la ĉefaj celoj estis la kreado de lernejo, kiu superpontas sociajn klasojn.

Dum la unua jaro, la lernejo estis entreprena lernejo, kaj ĉiuj instruistoj listiĝis kiel dungitoj de [[Waldorf-Astoria]]. Dum la dua jaro la lernejo jam estis sendependa. La lernejo rapide kreskis, aldonante ĉiujare novan nivelon, ĝis en la jaro [[1923]]/4 ĉiuj niveloj ekzistis. En la jaro [[1926]] pli ol 1.000 lernantoj studis en 28 klasoj.

=== La unuaj dek jaroj ===
Lernejoj fonditaj dum la unuaj dek jaroj post la stutgarta lernejo inkluzivas:
* [[Kolonjo]], [[Germanio]] ([[1921]]) (fermita en [[1925]])
* [[Dornach]], [[Svislando]] ([[1921]]) – altlernejo
* [[Kings Langley]], ''[[Hertfordshire]]'', [[Anglio]] ([[1922]]-[[2019]])&lt;ref&gt;loko ''Kings Langley'': [[d:Q19807]], lernejo [[d:Q7377334]]&lt;/ref&gt;
* [[Hamburgo]], [[Germanio]] ([[1922]])
* [[Essen]], [[Germanio]] ([[1922]]) (fermita de la nazioj en [[1936]])
* [[Hago]], [[Nederlando]] ([[1923]])
* [[Londono]], [[Anglio]] ([[1925]])
* [[Basel]], [[Svislando]] ([[1926]])
* [[Oslo]], [[Norvegio]] ([[1926]])
* [[Hannover]], [[Germanio]] ([[1926]])
* [[Budapeŝto]], [[Hungario]] ([[1926]])
* [[Zuriko]], [[Svislando]] ([[1927]])
* [[Gloucester]], [[Anglio]] ([[1927]])
* [[Berlino]], [[Germanio]] ([[1928]])
* [[Novjorko]], [[Usono]] ([[1928]])
* [[Vieno]], [[Aŭstrio]] ([[1929]])
* [[Bergen]], [[Norvegio]] ([[1929]])
* [[Dresden]], [[Germanio]] ([[1929]])

Provo fondi valdorfan lernejon en [[Nurenbergo]] en [[1928]] fiaskis pro kontraŭstaro de la [[bavario|bavaria]] [[ministro pri edukado]], kiu komentis, ke ''ne estas bezono en Bavario krei sendependajn lernejojn kiuj uzas novajn ideojn, aparte se ili ne ligas al religio''.

=== Dua Mondmilito ===
La stutgarta lernejo kreskis rapide kaj malfermis paralelajn klasojn. En [[1938]] lernejoj laŭ la sama koncepto kaj pedagogio jam malfermiĝis en [[Usono]], [[Britio]], [[Svislando]], [[Nederlando]], [[Norvegio]], [[Aŭstrio]], [[Hungario]] kaj en aliaj urboj de [[Germanio]]. Politikaj malfacilaĵoj pro la [[naziismo|nazia reĝimo]] limigis kaj fine fermigis la plej multajn valdorfajn lernejojn en [[Eŭropo]]. Tiuj lernejoj, kiel la unua lernejo, estis denove malfermitaj post la fino de la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref name=&quot;Unc&quot;&gt;P. Bruce Uhrmacher, &quot;Uncommon Schooling: A Historical Look at Rudolf Steiner, Anthroposophy and Waldorf Education&quot;, ''Curriculum Inquiry, Vol. 25, No. 4. Winter 1995. [http://links.jstor.org/sici?sici=0362-6784(199524)25%3A4%3C381%3AUSAHLA%3E2.0.CO%3B2-R Abstract]&lt;/ref&gt;.

=== Nuntempe ===
Tri kvaronoj el la nuntempas valdorfaj lernejoj situas en Eŭropo; nun eĉ en [[Orient-Eŭropo]], kie la [[komunismo|komunismaj reĝimoj]] antaŭ [[1989]] malpermesis la fondon de valdorfaj lernejoj. En anglalingvaj landoj ekzistas ĉirkaŭ 340 lernejoj, 170 el ili en [[Usono]], 100 en [[Aŭstralio]], 40 en [[Britio]] kaj 30 en [[Kanado]]. Ekzistas ankaŭ multaj en [[Novzelando]] kaj en [[Sudafriko]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://waldorfschule.info/upload/pdf/schulliste.pdf |titolo=Listo de valdorfaj lernejoj en la tuta mondo |alirdato=2008-04-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20040703115651/http://waldorfschule.info/upload/pdf/schulliste.pdf |arkivdato=2004-07-03 }}&lt;/ref&gt;.

== Tutmonda lerneja sistemo ==
[[Germanio]], [[Usono]] kaj [[Nederlando]] havas la plej multajn valdorfajn lernejojn, dum [[Norvegio]], [[Svislando]] kaj [[Nederlando]] havas la plej grandan koncentriĝon de lernejoj je popolo (marto [[2007]]).

=== Usono ===
Mejlŝtonoj en la unuaj jaroj de valdorfaj lernejoj inkluzivas:
* [[1928]] - La ''Rudolf Steiner School'' de [[Novjorko]] estas la unua valdorfa lernejo en Usono.
* [[1941]] - La ''Kimberton Waldorf School'' estas fondita en [[Pensilvanio]].
* [[1947]] - La ''Waldorf School of Garden City'' estas kreita kiel parto de la universitato ''Adelphi''.
* [[1942]] - La ''High Mowing Waldorf School'', internulejo en Wilton, [[New Hampshire]] malfermiĝas.

Tri aliaj valdorfaj lernejoj estis fonditaj en la [[1950-aj jaroj]] kaj kvin en la [[1960-aj]]. En [[1968]] la asocio de valdorfaj lernejoj estis fondita kun tiuj dek du lernejoj. En la [[1970-aj jaroj]] la nombro de lernejoj kreskegis ĝis la pli ol 250 nuntempaj (februaro [[2007]]). Dum la lastaj dek jaroj 37 novaj lernejoj estis kreitaj.&lt;ref&gt;Stephen K. Sagarin, ''Promise and compromise: A history of Waldorf schools in the United States, 1928--1998'', Ph. D. thesis, Columbia University, 2004. [http://digitalcommons.libraries.columbia.edu/dissertations/AAI3129024/ Abstract] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071022075953/http://digitalcommons.libraries.columbia.edu/dissertations/AAI3129024/ |date=2007-10-22 }}&lt;/ref&gt;

En la [[1990-aj jaroj]] la unua publika valdorfa lernejo estis kreita, kiam estro de enurba publika lernejo en [[Milwaukee]] interesiĝis pri valdorfaj metodoj.
La lernejo estas nun konata kiel ''Urban Waldorf Elementary School of Milwaukee''. La sekva publika lernejo kiu transprenis valdorfan metodologion estis la ''John Morse Waldorf Method Magnet School'' en [[Sakramento (Kalifornio)|Sakramento]], [[Kalifornio]]. Kelkaj aliaj publikaj lernejoj en aliaj urboj, inkluzive [[Los Angeles]], ankaŭ kreis publikajn valdorfajn lernejojn.

Lernejoj sub valdorfaj [[ĉarto]]j kreiĝis en [[Kalifornio]] kaj [[Arizona]].

En la [[1990-aj jaroj]] valdorfa lernejo fondiĝis en la [[Pine Ridge Indian Reservation]] en [[Suda Dakoto]] kiel ponto inter la tradicia spiriteco de [[indianoj]] kaj la moderna usona socio.

Usonajn, kanadajn kaj meksikajn lernejojn reprezentas la ''[http://www.awsna.org/ Association of Waldorf Schools of North America] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080102143017/http://www.awsna.org/ |date=2008-01-02 }}'' (AWSNA, asocio de valdorfaj lernejoj en Nordameriko). ''Waldorf'' kaj ''Steiner'' estas registritaj kaj protektataj nomoj kaj en Usono AWSNA protektas la uzon. Lernejoj kiuj uzas grandan parton de la [[valdorfa pedagogio]], sed ne estas sufiĉe sendependaj por apliki ĉiajn principojn, anoncas sin laŭ ''valdorfa metodo''; temas ĉefe pri publikaj lernejoj subĉartaj en Usono, kiu ne estas inkluzivitaj en la superaj nombroj.

=== Britio ===
Diversaj lernejestroj, instruistoj kaj lernejoj en [[Britio]] jam frue interesiĝis pri la novaj edukaj metodoj; kiel rezulto, Steiner prelegis en aŭgusto [[1922]] en [[Oksfordo]], en [[1923]] en [[Ilkley]] kaj en [[1924]] en [[Torquay]] pri la principoj de valdorfa pedagogio. Kreiĝis tiam grupoj, kiuj aŭ provis transformi ekzistantajn lernejojn al valdorfaj (ekz. ''Kings Langley school'') aŭ fondi novajn institutojn.

* En [[1925]] la ''New School'' (nova lernejo) fondiĝis proksime al [[Londono]]. Dum la [[dua mondmilito]] ĝi translokiĝis al [[Minehead]] kaj post la milito al [[Forest Row]], [[Sussex]]. Intertempe ĝi ŝanĝis sian nomon al [[Michael Hall]], kiu nun estas agnoskita kiel la unua brita valdorfa lernejo.
* Tra la sekva jardeko kaj duono, ''Kings Langley'' fintransformiĝis al valdorfa lernejo.
* ''Wynstones School'' en [[Gloucester]] estis fondita de grupeto de anglaj instruistoj en [[1935]]. Pluraj famaj germanaj valdorf-instruistoj fuĝis nazismon kaj subtenis la evoluon de la lernejo dum la unuaj jaroj, inter ili [[Walter Johannes Stein]], [[Ernst Lehrs]], [[Eugen Kolisko]] kaj [[Bettina Mellinger]].
* ''Edinburgh Steiner School'' en [[Edinburgh]], [[Skotlando]] fondiĝis ankaŭ ĉirkaŭ [[1935]].

Tiuj kvar, kiuj kreskis al kompletaj lernejoj por la aĝoj 12 ĝis 18, iĝis la bazo por la valdorfa movado en Britio dum multaj jaroj kaj ili restas la nuraj britaj lernejoj, kiuj proponas edukadon ĝis la aĝo 18.

En [[1938]] grupeto de fuĝintoj la nazismon, gvidita de [[Karl König]], fondis la unuan lernejon en Britio, kiu proponis apartan edukadon laŭ la principoj de valdorf. Tiuj apartaj Steiner-lernejoj, parto de la movado ''Camphill'' (komunumo de [[handikapulo]]j) disvastiĝis tra Britio, kaj poste al multaj aliaj landoj en la mondo.

Fine de la 1940-aj jaroj aliaj lernejoj estis fonditaj, inter ili
* ''Elmfield school'' en [[Stourbridge]]

Plialtiĝis la nombro de novaj lernejoj en la 1970-aj jaroj, kaj denove en la 1990-aj jaroj, ĝis nun. Nun ekzistas kvar tiaj lernejoj en Londono:
* ''St. Paul's school'' en [[Islington]]
* ''St. Michael Steiner school''
* ''Greenwich Steiner school'' en [[Greenwich]]
* ''Waldorf School of South West London'' en [[Streatham]]

Ekzistas nuntempe ĉirkaŭ 40 Steiner-lernejoj en [[Britio]] kaj [[Irlando]], kiuj kuniĝas en la ''[http://www.steinerwaldorf.org.uk/ Steiner-Waldorf Schools Fellowship] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080315185304/http://www.steinerwaldorf.org.uk/ |date=2008-03-15 }}''.

=== Germanio ===
Meze de la [[1930-aj jaroj]] la [[naziismo|nazia]] registaro ekpremis sendependajn lernejojn en Germanio por aŭ aliĝi al la naziaj sociaj kaj edukaj principoj aŭ fronti fermiĝon. En [[1937]] preskaŭ ĉiuj germanaj valdorfaj lernejoj estis decidintaj ĉesi sian funkciadon anstataŭ aliĝi al naziismo. En [[1941]] la tiam lasta en Germanio funkcianta valdorfa lernejo estis fermita de la [[Gestapo]] en [[Dresdeno]], same kiel en [[Hago]].&lt;ref&gt;Uwe Werner and Christoph Lindenberg, ''Anthroposophen in der Zeit des Nationalsozialismus (1933-1945)'', Oldenbourg Verlag, 1999, ISBN 348656362-9.&lt;/ref&gt;

Post la [[dua mondmilito]] multaj el la iamaj lernejoj malfermiĝis denove kaj rapide multaj novaj lernejoj estis fonditaj. Komence de la [[1970-aj jaroj]] fondiĝis denove grandnombre lernejoj.

Nuntempe ekzistas ĉirkaŭ 200 lernejoj en Germanio.

== Internacia organizaĵo ==
Valdorfaj lernejoj estas mem-administrataj. Bazita je modelo de kunlabora gvidado, la kolegaro aŭ konsilio de instruistoj estas la ĉefa estranta parto, kiu estras la lernejo. En Usono, tiuj estraroj kune kun la ''board of trustees'' laboras por ke la lernejoj restu sendependaj de registaraj indikoj, testoj, standardoj ktp. La plej multaj valdorfaj lernejoj estas sendependaj, tial ĉiu lernejo povas havi malsamajn strukturojn kaj politikon. Tamen, valdorfaj lernejoj kutime rajtigas siajn instruistojn decidi pri la lerneja pedagogio.

Iuj lernejoj en Novzelando kaj Aŭstralio havas ligojn kun aŭ estas supervidataj de ŝtataj edukaŭtoritatoj. Kelkaj el ili proponas du vojojn: la ''Steiner-vojon'' aŭ la ''ĉefvojon'' (ekzemple la ''East Bentleigh Primary School'' kaj ''Collingwood College'').

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

==Literaturo==
* Hardorp, Detlef, &quot;Zur Entwicklung und Ausbreitung der Waldorfpädagogik&quot;, in Basiswissen Pädagogik. Reformpädagogische Schulkonzepte&quot;, Band 6: &quot;Waldorf-Pädagogik&quot;. Schneider Verlag (Hohengehren) 2002, pp.&amp;nbsp;12–52. [http://www.waldorf.net/html/texte/rs.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070518194224/http://www.waldorf.net/html/texte/rs.htm |date=2007-05-18 }}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Valdorfa pedagogio]]
* [[Valdorfa lernejo]]
* [[Valdorfa infanĝardeno]]
* [[Rudolf Steiner]]
* [[Antropozofio]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.waldorfschule.info/ Bund der freien Waldorfschulen (ligo de la liberaj valdorfaj lernejoj), germane kaj angle]
* [http://www.steiner-waldorf.org/ Federation des écoles Steiner-Waldorf (federacio de la Steiner-Valdorf-lernejoj), france]{{404|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.whywaldorfworks.org/ Association of Waldorf Schools of North America (asocio de valdorfaj lernejoj en Nordameriko), angle] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080420114049/http://www.whywaldorfworks.org/ |date=2008-04-20 }}

{{Leginda}}
[[Kategorio:Antropozofio]]
[[Kategorio:Historio laŭ temoj|Valdorfaj lernejoj]]
[[Kategorio:Stutgarto]]</text>
      <sha1>dr7ma83runum8tdr7ny80f7knaikh3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>244592</id>
    <revision>
      <id>9413189</id>
      <parentid>9257026</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Famuloj */</comment>
      <origin>9413189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3726" sha1="6regh06e2vny0d83bh3t8ro0ihzza24" xml:space="preserve">''Ne konfuzu ĝin kun [[Pula (apartigilo)|samnomaj loĝlokoj]] en [[Italio]] aŭ [[Hungario]].''
{{Informkesto urbo|bildo=Pula Aerial View.jpg| bildo-larĝeco = 300px|bildo-priskribo =panoramo al la haveno - sur la insulo centre de la golfo la ŝipfarejo [[Uljanik]]|regiono-ISO=HR-18|zomo=8}}
'''Pula''' ([[itale]] Pola) estas marborda [[havenurbo]] en [[Kroatio]]. Ĝi situas en la suda pinto de la duoninsulo de [[Istrio]], en la nordokcidento de Kroatio kaj en ties provinco [[Istarska Županija]].

* [[Areo]]: 52 km²
* [[Loĝantaro]]: 62000
* Alto super marnivelo: 30 m
* [[Poŝtkodo]]: 52 100
* [[Telefonprefikso]]: 52

== Situo ==
{{Koordinatoj gms|44|52|6|N|13|50|53|E|montru=entekste}}

La urbo situas fine de ĉef[[vojo]] kaj [[fervojo]], laŭ [[Adriatiko]].

== Historio ==
La urbo estis grava loko de la [[romianoj]]; tiam konstruiĝis teatro, [[preĝejo]]j, [[palaco]]j kaj similaj. Post la [[mezepoko]] la urbo apartenis al [[Venecia respubliko]]. La [[Habsburgoj]] akiris ĝin en [[1848]] kaj ĝi iĝis milita haveno kun [[ŝipo]]fabriko. Inter la mondmilitoj la urbo apartenis al [[Italio]], poste al [[Jugoslavio]]. Dum la disiĝo de Kroatio el Jugoslavio, tiu urbo estis plej malproksime de la milita teritorio. Nuntempe ĝi estas tre vigla turisma allogejo, ĉefe pro sia proksimeco al Italio.

== Vidindaĵoj ==
* [[muzeo]] pri ŝipoj de [[1870]]
* amfiteatro kaj aliaj romiaj konstruaĵoj, interalie templo de la gedioj Roma kaj Aŭgusto
* bizanca [[kapelo]] Maria Formoza
* [[katedralo]] omaĝe al Ĉieliro de [[Dipatrino]]
* urbodomo

== Servoj ==
* [[Universitato Juraj Dobrila de Pula]]

== Ekonomio ==
* ŝipfarejo [[Uljanik]]

== Konataj lokuloj ==
* [[Antonio Vojak]] (1904-1975), itala futbalisto kaj futbala trejnisto 
* [[Alida Valli]], aktorino de kino
* [[Franz Karl Ginzkey]], verkisto
* [[Momčilo Tapavica]], [[arkitekto]]
* [[Wolf von Aichelburg]], verkisto

== Ĝemelurboj ==
* {{flago|Hungario}} [[Szeged]], [[Hungario]] (partnera urbo)
* {{flago|Aŭstrio}} [[Graz]], [[Aŭstrio]] (1972)
* {{flago|Germanio}} [[Trier]], [[Germanio]] (1971)
* {{flago|Italio}} [[Imola]], [[Italio]] (1972)
* {{flago|Italio}} [[Verona]], Italio (1982)
* {{flago|Slovenio}} [[Kranj]], [[Slovenio]]
* {{flago|Kroatio}} [[Čabar]], [[Kroatio]] (1974)
* {{flago|Kroatio}} [[Varaždin]], Kroatio (1979)
* {{flago|Makedonio}} [[Veles]], [[Nord-Makedonio]] (partnera urbo)
* {{flago|Rusio}} [[Novorossijsk]], [[Rusio]] (partnera urbo)
* {{flago|Japanio}} [[Hekinan]], [[Japanio]] (2007)

=== Fortaj kontaktoj ===
* {{flago|Aŭstrio}} [[Vieno]], Aŭstrio
* {{flago|Hungario}} [[Pécs]], Hungario
* {{flago|Ĉeĥio}} [[Brno]], [[Ĉeĥio]]
* {{flago|Francio}} [[Villefranche-de-Rouergue]], [[Francio]]

== Bildaro ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot; &gt;
dosiero:Pula amfiteatro 7.jpg|{{centre|la amfiteatro}}
Dosiero:Pula amfiteatro 3.jpg|{{centre|la romia amfiteatro interne}}
Dosiero:Pula amfiteatro 6.jpg|{{centre|la amfiteatra fasado}}
dosiero:Pula katedralo.jpg|{{centre|la urba katedralo}}
dosiero:Pula templo de Aŭgusto kun turistoj.jpg|{{centre|la romia templo de Aŭgusto}}
dosiero:Pula kapelo St. Maria Formosa 2.jpg|{{centre|bizanca kapelo ''St. Maria Formosa'' el la 6-a jarcento}}
dosiero:memorejo pri la masakro de Vergarola de 1946 apud la katedralo de Pula.jpg|{{centre|memorejo pri la masakro de Vergarola de 1946 }}
dosiero:Pula coast (3).JPG|{{centre|fiŝistaj boatoj}}
dosiero:Pula havena impreso.jpg|{{centre|havena impreso}}
dosiero:Pula memorejo pri la kontraŭfaŝisma batalo de 1941-1944.jpg|{{centre|memorejo pri la bataloj de 1941-1944}}
&lt;/gallery&gt;

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj}}
* [[Tramtransporto en Pula]]

[[Kategorio:Pula| ]]
[[Kategorio:Istrio]]
[[Kategorio:Urboj de Kroatio]]</text>
      <sha1>6regh06e2vny0d83bh3t8ro0ihzza24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chelsea FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246192</id>
    <revision>
      <id>9412978</id>
      <parentid>9368893</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Chelsea F.C.]] al [[Chelsea FC]] anstataŭigante alidirektilon</comment>
      <origin>9368893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2388" sha1="4mjlqe9o65mvgu2xqsr9vbcihpbdncz" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalteamo
|nomo           = Chelsea F.C.
|dosiero        = Stamford Bridge - West Stand.jpg
|grandeco de dosiero = 290
|priskribo de dosiero = la stadiono ''Stamford Bridge''
|plena nomo     = Chelsea Football Club
|kromnomo       = The Blues &lt;br /&gt; (''La Bluuloj'')
|fondita        = 1905
|stadiono       = stadiono ''Stamford Bridge'' &lt;br /&gt; [[Londono]], {{Anglio}}
|kapacito       = 42.055&lt;ref name=&quot;capacity&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.chelseafc.com/xxchelsea180706/index.html#/page/StadiumLayout | title=Stadium Layout |work=chelseafc.com | accessdaymonth=21 januaro | accessyear=2007}}&lt;/ref&gt;
|prezidanto     = {{flago|Usono}} Bruce Buck
|trejnisto      = {{flago|Italio}} [[Antonio Conte]] &lt;small&gt;(ekde 2016)&lt;/small&gt;
|ligo           = [[F.A. Supra Ligo]]
|sezono         = 2022/23
|pozicio        = 3-a pozicio
|modelo de maldekstra brako1=_chelsea2324h|modelo de korpo1=_chelsea2324h|modelo de dekstra brako1=_chelsea2324h|
 maldekstra brako1=0000FF|korpo1=0000FF|dekstra brako1=0000FF|ŝorto1=0025DD|ŝtrumpoj1=FFFFFF|
 modelo de maldekstra brako2=_chelsea2324a|modelo de korpo2=_chelsea2324a|modelo de dekstra brako2=_chelsea2324a|
 maldekstra brako2=FFFFFF|korpo2=FFFFFF|dekstra brako2=FFFFFF|ŝorto2=000000|ŝtrumpoj2=000000|
}}
[[Dosiero:Chelsea Olympiakos CL2008 cropped.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|la unua vira teamo en 2008}}]]
[[Dosiero:Next Generation Trophy 2018 Erster Tag 10.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la kluba teamo de sub-16-jaruloj en 2018}}]]
'''Chelsea Football Club''' aŭ '''Chelsea F.C.''' (''[[Futbalo|Futbalklubo]] de Chelsea'') estas [[anglio|angla]] [[klubo|futbalklubo]] fondita en la jaro [[1905]] de la fratoj Mears.
La hejm[[stadiono]] de la teamo, foje nomata ''The blues'' (la bluuloj), estas la [[stadiono Stamford Bridge]] en la okcidenta [[Londono]].

La plej granda sukceso de Chelsea estas venko en [[Ligo de Ĉampionoj de UEFA|Ligo de Ĉampionoj]] 2011/12. Pli lastatempe ĝi ankaŭ venkis la turniron [[Konferenca Ligo de UEFA]] en 2025.

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.chelseafc.com Oficiala retejo de Chelsea FC] ({{en}})
* [http://www.cfcnet.co.uk CFCNET, neoficiala retejo] ({{en}})
* [http://www.mychelseafc.com/ Angla retejo de subtenantoj] ({{en}})
* Krome: [[Wikinews:Category:Chelsea F.C.]] ({{en}})

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Anglaj futbalteamoj]]</text>
      <sha1>4mjlqe9o65mvgu2xqsr9vbcihpbdncz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412982</id>
      <parentid>9412978</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2384" sha1="pj8wzmtejx4rdkyya32mwxzczb06jss" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalteamo
|nomo           = Chelsea FC
|dosiero        = Stamford Bridge - West Stand.jpg
|grandeco de dosiero = 290
|priskribo de dosiero = la stadiono ''Stamford Bridge''
|plena nomo     = Chelsea Football Club
|kromnomo       = The Blues &lt;br /&gt; (''La Bluuloj'')
|fondita        = 1905
|stadiono       = stadiono ''Stamford Bridge'' &lt;br /&gt; [[Londono]], {{Anglio}}
|kapacito       = 42.055&lt;ref name=&quot;capacity&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.chelseafc.com/xxchelsea180706/index.html#/page/StadiumLayout | title=Stadium Layout |work=chelseafc.com | accessdaymonth=21 januaro | accessyear=2007}}&lt;/ref&gt;
|prezidanto     = {{flago|Usono}} Bruce Buck
|trejnisto      = {{flago|Italio}} [[Antonio Conte]] &lt;small&gt;(ekde 2016)&lt;/small&gt;
|ligo           = [[F.A. Supra Ligo]]
|sezono         = 2022/23
|pozicio        = 3-a pozicio
|modelo de maldekstra brako1=_chelsea2324h|modelo de korpo1=_chelsea2324h|modelo de dekstra brako1=_chelsea2324h|
 maldekstra brako1=0000FF|korpo1=0000FF|dekstra brako1=0000FF|ŝorto1=0025DD|ŝtrumpoj1=FFFFFF|
 modelo de maldekstra brako2=_chelsea2324a|modelo de korpo2=_chelsea2324a|modelo de dekstra brako2=_chelsea2324a|
 maldekstra brako2=FFFFFF|korpo2=FFFFFF|dekstra brako2=FFFFFF|ŝorto2=000000|ŝtrumpoj2=000000|
}}
[[Dosiero:Chelsea Olympiakos CL2008 cropped.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|la unua vira teamo en 2008}}]]
[[Dosiero:Next Generation Trophy 2018 Erster Tag 10.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la kluba teamo de sub-16-jaruloj en 2018}}]]
'''Chelsea Football Club''' aŭ '''Chelsea FC''' (''[[Futbalo|Futbalklubo]] de Chelsea'') estas [[anglio|angla]] [[klubo|futbalklubo]] fondita en la jaro [[1905]] de la fratoj Mears.
La hejm[[stadiono]] de la teamo, foje nomata ''The blues'' (la bluuloj), estas la [[stadiono Stamford Bridge]] en la okcidenta [[Londono]].

La plej granda sukceso de Chelsea estas venko en [[Ligo de Ĉampionoj de UEFA|Ligo de Ĉampionoj]] 2011/12. Pli lastatempe ĝi ankaŭ venkis la turniron [[Konferenca Ligo de UEFA]] en 2025.

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.chelseafc.com Oficiala retejo de Chelsea FC] ({{en}})
* [http://www.cfcnet.co.uk CFCNET, neoficiala retejo] ({{en}})
* [http://www.mychelseafc.com/ Angla retejo de subtenantoj] ({{en}})
* Krome: [[Wikinews:Category:Chelsea F.C.]] ({{en}})

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Anglaj futbalteamoj]]</text>
      <sha1>pj8wzmtejx4rdkyya32mwxzczb06jss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szentistvánbaksa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246476</id>
    <revision>
      <id>9412892</id>
      <parentid>9107780</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:44:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidindaĵoj */</comment>
      <origin>9412892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2014" sha1="lb3vqsgepr3kgd6mpp4dteie87uds12" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
|bildo = Szentistvánbaksa 2018-07-02.jpg
|ŝtato = {{Hungario}}
|regiono = [[Norda Hungario]] 
|departemento = [[dosiero:Borsod-Abaúj-Zemplén Flag(HUNGARY).png|20ra]] [[Borsod-Abaúj-Zemplén]]
|distrikto = [[distrikto Szikszó|Szikszó]]
|regiono-ISO=HU-BZ
|tipo1=reliefo
|zomo=11
}}
'''Szentistvánbaksa''' [sentiŝtvAnbakŝa] estas malgranda [[vilaĝo]] en [[Hungario]], en [[regiono]] [[Norda Hungario]], en [[departemento]] [[Borsod-Abaúj-Zemplén]] kaj en la [[distrikto Szikszó]]. Szentistván signifas: [[sankta Stefano]], Baksa estas praa malofta nomo.
[[Dosiero:Szentistvánbaksa - panoramio.jpg|eta|maldekstre|&lt;center&gt;Szentistvánbaksa]]
[[Dosiero:Hernád - panoramio (10).jpg|eta|&lt;center&gt;Hernád ĉe Szentistvánbaksa]]

== Bazaj informoj ==
* [[Areo]]: 7&amp;nbsp;km²
* [[Poŝtkodo]]: 3844
* [[Telefonprefikso]]: 46

== Situo ==
Szentistvánbaksa situas sur [[ebenaĵo]], laŭ maldekstra bordo de [[Hernád]], fine de [[sako]][[vojo]].

== Historio ==
La unua mencio devenis el [[1262]] en formo ''Alsó-Baxa'' (=suba Baksa). La [[turkoj]] faris senhoma la vilaĝon. En [[1813]] [[inundo]] okazis.

En Szentistvánbaksa [[migra poŝto]] servas.

== Vidindaĵoj ==
* [[preĝejo]]

== Famuloj ==
En Szentistvánbaksa naskiĝis [[János Buza (instruisto)]].

== Komunumoj pri [[Stefano la 1-a (Hungario)]] en [[Hungara reĝlando]] ==
Ili manifestis kunlaboradon en [[1997]] en [[Szentkirályszabadja]].
{|class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;2&quot;
|-
| [[Bakonyszentkirály]] || [[Csíkszentkirály]] || [[Kalotaszentkirály]] || [[Kerkaszentkirály]] || [[Kráľovičove Kračany|Királyfiakarcsa]]
|-
| [[Királyszentistván]] || [[Marosszentkirály]] || [[Porrogszentkirály]] || [[Szabadszentkirály]] || [[Szentistván]]
|-
| [[Szentisvánbaksa]] || [[Ştefăneşti (Trei Sate)|Székelyszentistván]] || [[Szentkirály]] || [[Szentkirályszabadja]] || [[Kráľová nad Váhom|Vágkirályfa]]
|}

[[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]]
[[Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén]]</text>
      <sha1>lb3vqsgepr3kgd6mpp4dteie87uds12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>249301</id>
    <revision>
      <id>9412850</id>
      <parentid>8223724</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T01:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="691" sha1="1vqx8fmceo7n0d0r7lsu42b35snga15" xml:space="preserve">{{Grekaj literoj|litero=heta uc lc}}
'''Heto''' [[greke]] '''ἧτα''' (majuskle '''Ͱ''', minuskle '''ͱ''') estas arkaika [[litero]] de la [[greka alfabeto]]. Oni prononcas ĝin '''h'''.

== Historio ==
La litera formo Ͱ estis originale uzata en plejparto de grekaj dialektoj por prezenti [[senvoĉa laringa frikativo|senvoĉan laringan frikativon]] /h/.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Greka alfabeto]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/unicode_aitch.html#tackheta Heto]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151105210354/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/unicode_aitch.html#tackheta |date=2015-11-05 }}

[[Kategorio:Greka alfabeto]]</text>
      <sha1>1vqx8fmceo7n0d0r7lsu42b35snga15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hermann Friedrich Gräbe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250604</id>
    <revision>
      <id>9412843</id>
      <parentid>9066972</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4067" sha1="3z3dj04jam8wft0bbv5aebwem21p3tb" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| nomo                =Gräbe, Hermann Friedrich
| dosiero             =
| priskribo           =
| dato de naskiĝo    ={{dato|19|Junio}} [[1900]]
| loko de naskiĝo    =[[Gräfrath]] ĉe [[Solingen]]
| dato de morto       ={{dato|17|Aprilo}} [[1986]]
| loko de morto       =[[San Francisco]]
}}
'''Hermann Friedrich Gräbe''' (naskiĝis la [[19-a de julio|19-an de junio]] [[1900]] en [[Gräfrath]] ĉe [[Solingen]] [[germanio]]; mortis la [[17-an de aprilo]] [[1986]] en [[San Francisco]]&lt;ref name=&quot;Zeit&quot;&gt;[[Wolfram Wette]]: ''Verleugnete Helden'', artikolo en [[Die Zeit]] N-ro 46, 2007, p. 96 [http://www.zeit.de/2007/46/A-Widerstand?page=all (online)]&lt;/ref&gt;) estis germana [[Rezistomovado|rezistmovadano]].

Li estis [[inĝeniero]]. Ekde 1941 li laboris kiel regiona estro de konstru-firmao en [[Ukrainio]], tiam okupita de germanio. Li realigis por la milito gravajn taskojn en [[Volinio|Volhinio]], gvidis riparo- kaj konstru-laborojn. En [[Rivno]] kaj [[Dubno]] li observis [[Masakro|Masakrojn]] kontraŭ judoj.

Li sukcesis provizi falsigitajn dokumentojn al miloj da judoj kaj dungi ilin kiel oficialaj laboristoj ĉe liaj konstrulokoj. &quot;Oni ne povas vidi tiom da sangoverŝo kaj ne esti tuŝita&quot; li poste diris. &quot;Mi devis fari ion. Mi devis protekti tiom multajn homojn kiom mi povis&quot;.

Dum la kaoso de la lastaj monatoj de la milito li sukcesis savi siajn raportojn kaj kunpreni ilin hejmen. Per ili la Usonanoj povis trovi amastombejojn en Ukrainio kaj ankaŭ trovi la respondeculojn. 1946 Gräbe estis atestanto dum la procesoj kontraŭ [[militkrimulo]]j en [[Nürnberg]]. Liaj detalaj atestaĵoj kontribuis decide al la kondamno de multaj krimuloj. Por li kaj lia familio tio havis aĉajn konsekvencojn. Ili ricevis mortminacojn. Li ne trovis laboron. Oni ne volis kunlabori kun la &quot;denuncanto de sia patrujo&quot; kaj &quot;nestmalpuriganto&quot;.

1948 li elmigris kun edzino kaj filo al [[Kalifornio]]. 1953 li fariĝis usona ŝtatano.&lt;ref name=&quot;Zeit&quot;/&gt;.

1965 li estis honorigita en [[Israelo]] kiel &quot;[[Justuloj inter la popoloj|Justulo inter la popoloj]]&quot; en la holokaŭst-memorejo [[Yad Vashem]]. Sed en germanio li estis forte atakita. Eĉ la serioza magazino &quot;Der Spiegel&quot; provis denunci lin kiel ne kredinda.

En proceso kontraŭ nazi-krimulo Georg Marschall, regiona komisaro de [[Zdolbuniv]], Ukrainio, la juristo Friedrich Schümann atakis lin. Inter aliaj Schümann faris jenajn malkaŝigajn frazojn: &quot;Dum la tempoj de la nazioj estis merito, persekuti judojn. Nun ŝajnas speciala merito, persekuti supozitajn nazi-krimulojn&quot;.

Gräbe mortis 1986 en Usono. Lia rehabilitado nur pli poste komencis dum la 1990-aj jaroj. Ĝi komencis kiel unu sekvo de la filmo [[Schindler's List]], listo de Schindler reĝisorita de [[Steven Spielberg]]. La politikisto [[Wolfgang Thierse]] skribis: je la sorto de Gräbe evidentiĝis, kiom longe la germana postmilita socio rifuzis, akcepti sian respondecon.

Okaze de lia 100-a naskiĝtagreveno junularcentro en Solingen estas nomita laŭ li kaj je lia naskiĝdomo estas memortabulo.&lt;ref name=&quot;Zeit&quot;/&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www1.yadvashem.org/righteous/bycountry/germany/graebe_hermann_friedrich.html Hermann Friedrich Gräbe] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080317042027/http://www1.yadvashem.org/righteous/bycountry/germany/graebe_hermann_friedrich.html |date=2008-03-17 }} bei [[Yad Vashem]].
* [http://www.wdr.de/online/news/hermanngraebe/index.phtml Radio--Dokumentado pri Hermann Friedrich Gräbe]
* [http://www.mazal.org/archive/nmt/04/NMT04-T0199.htm Atestado de Gräbe]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081009030121/http://www.mazal.org/archive/nmt/04/NMT04-T0199.htm |date=2008-10-09 }} en Nürnberg (Nazi Conspiracy and Aggression Vol. V, pp. 696-703, U. S. Government Printing Office, Washington, 1946).
* {{PND|121596796}}

{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Grabe, Hermann Friedrich}}

[[Kategorio:Germanaj inĝenieroj]]
[[Kategorio:Justuloj inter la popoloj]]
[[Kategorio:Rezisto kontraŭ la naziismo]]</text>
      <sha1>3z3dj04jam8wft0bbv5aebwem21p3tb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Internacia Rajtigita Ekzamenantaro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270496</id>
    <revision>
      <id>9412485</id>
      <parentid>9405954</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Capiscuas</username>
        <id>87813</id>
      </contributor>
      <origin>9412485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5107" sha1="ph02i37tekw0zv3cy7wcj6lem0ylln8" xml:space="preserve">{{unua}}
[[Internacia Ekzamena Komisiono]] (IEK) estas komisiono, kiu elektas altnivelajn esperantistojn kaj grupigas ilin ene de '''Internacia Rajtigita Ekzamenantaro''' ([[IRE]]). La 1-an de januaro [[2020]] IRE nombris 130 personojn el 43 landoj. Kiam okazas sesio de Internaciaj Ekzamenoj de ILEI / UEA, tri personoj el IRE aŭ el [[Internacia Ekzamena Komisiono]] (IEK) formas Lokan Ekzamenan Komisionon (LEK).

== Internacia Rajtigita Ekzamenantaro (IRE) ==
129 personoj entute

2013-03-01

En Afriko: 13

En Ameriko: 18

En Aŭstralio: 1

En Azio: 28

En Eŭropo: 67

La landoj menciitaj sen IRE-membro estas landoj kun [[ILEI]]-sekcio aŭ kun observanto.

=== {{Albanio}} ===

=== {{Argentino}} ===
:[[Teresita Inés Alaníz]]

=== {{Armenio}} ===
:[[Karine Arakeljan]]
:[[Araksja Elbakjan]]

=== {{Aŭstralio}} ===

=== {{Barato}} ===
: [[Probal Dasgupta]]
: [[Giridhar Rao]]

=== {{Benino}} ===
:[[Privas Tchikpe]]

=== {{Belgio}} ===
:[[Vladimíra Chvátalová]]
:[[Heidi Goes]]
:[[Kristin Tytgat]]
:[[Flory Witdoeckt]]

=== {{Bosnio-Hercegovino}} ===

=== {{Brazilo}} ===
:[[Aristóphio Andrade Alves Filho]] &lt;!-- en vikidatumoj Q98320417 --&gt;
:[[Leysester Miro]]

=== {{Britio}} ===

:[[Jennifer Bishop]]
:[[Ana Montesinos de Gomis]]

=== {{Bulgario}} ===
:[[Eva Bojadĵieva]] / Paraŝkeva-Eva Bojaĝieva

=== {{Burundo}} ===
:[[Japhet Bayori Ntunzwenimana]]
:[[Jérémie Sabiyumva]]

=== {{Ĉeĥio}} ===
:[[Petr Chrdle]]
:[[Miroslav Malovec]]

=== {{Ĉilio}} ===
:[[José Antonio Vergara]]

=== {{Ĉinio}} ===
:[[Gong Xiaofeng|GONG Xiaofeng &quot;Arko&quot;]]
:[[Han Zhuwu|HAN Zhuwu]]
:[[Hu Guozhu|HU Guozhu]]
:[[Huang Yinbao|HUANG Yinbao &quot;Trezoro&quot;]]
:[[Li Weilun|LI Weilun]]
:[[Liu Baoguo|LIU Baoguo &quot;Optimisto&quot;]]
:[[Liu Jianguo|LIU Jianguo]]
:[[Peng Zhengming|PENG Zhengming]]
:[[Wang Tianyi|WANG Tianyi &quot;Ĉielismo&quot;]]
:[[Yu Jianchao|YU Jianchao]]

=== {{Danio}} ===
:[[Jonas Dalmose]]
:[[Jens Larsen]]

=== {{Eburbordo}} ===
:[[Antoine Kouassi Kouablan]]

=== {{Estonio}} ===

=== {{Finnlando}} ===

=== {{Francio}} ===
:[[François Bartsch]]
:[[Marc Bavant]]
:[[Jean-Pierre Boulet]]
:[[François Lo Jacomo]]

=== {{Germanio}} ===
:[[Andreas Emmerich]]
:[[Rudolf Fischer]]
:[[Zsófia Kóródy]]
:[[Albrecht Kronenberger]]
:[[Reza Torabi]]
:[[Sabine Trenner]]
:[[Dennis Wibrow]]
:[[Peter Zilvar]]

=== {{Hispanio}} ===
:[[Augusto Casquero de la Cruz]]
:[[Miguel Gutiérrez Adúriz]] ([[Liven Dek]])

=== {{Hungario}} ===
:[[Stefan MacGill]]
:[[Jozefo Nemeth]]
:[[Laszlo Szilvasi]]

=== {{Irano}} ===
:[[Simin Emrani]]
:[[Ahmad Reza Mamduhi]]
:[[Keyhan Sayadpour]]
:[[Hamzeh Ŝafii]]

=== {{Islando}} ===

=== {{Israelo}} ===

=== {{Italio}} ===
:[[Carlo Bourlot]]
:[[Renato Corsetti]]
:[[Carla de Lorenzi]]
:[[Luigia Oberrauch Madella]]
:[[Francesco Maurelli]]
:[[Carlo Minnaja]]

=== {{Japanio}} ===
:[[Hori Jasuo|HORI Yasuo]]
:[[Kaŭanaŝi Tetsurou|KAŬANAŜI Tetsurou]]
:[[Kikuŝima Kazuko|Kikuŝima Kazuko (Krizantemo)]]
:[[Atilio Orellana Rojas]]
:[[Sasaki Teruhiro|SASAKI Teruhiro]] (1948-2023)

=== {{Kanado}} ===
:[[Jean Codjo]]
:[[Mark Fettes]]
:[[Paul Hopkins]]
:[[Zdravka Metz]]

=== {{Katalunio}} ===
:[[Ramon Perera]]

=== {{Kongo Kinŝasa}} ===
:[[Jean-Bosco Malanda]]
:[[Joseph Nlandu Luyala]]

=== {{Sud-Koreio}} ===
:[[Lee Jung-kee|Lee Jung-kee “Ŝlosilo”]]
:[[Ma Young-tae|Ma Young-tae “Leono”]]
:[[So Jinsu|So Jinsu “Piramido”]]
:[[Song Ho-young|Song Ho-young “Gloro”]]

=== {{Kostariko}} ===
:[[Jorge Antonio Leoni De León]]

=== {{Kroatio}} ===
:[[Marija Belošević]]

=== {{Kubo}} ===
:[[Maritza Gutiérrez]]
:[[Julián Angulo Hernández]]

=== {{Litovio}} ===

=== {{Madagaskaro}} ===
:[[Henriel Fidilalao]]
:[[Justine Ralalarisoa]]

=== {{Meksiko}} ===
:[[Martin Schäffer]]

=== {{Nederlando}} ===
:[[Gerrit Berveling]]
:[[Arjen-Sjoerd de Vries]]
:[[Roel Haveman]]
:[[Wim Jansen]]
:[[Katalin Kováts]]
:[[Sylvain Lelarge]]
:[[Rob Moerbeek]]
:[[Ionel Oneț]]

=== {{Norvegio}} ===

=== {{Novzelando}} ===

=== {{Pollando}} ===
:[[Roman Dobrzyński]]
:[[Paweł Fischer-Kotowski]]
:[[Regina Grzębowska]]
:[[Ilona Koutny]]
:[[Maria Majerczak]]
:[[Rikardo Rokicki]]
:[[Szilva Szabolcs]]

=== {{Rumanio}} ===

=== {{Rusio}} ===
:[[Aleksandr Melnikov]]

=== {{Serbio}} ===

:[[Radojica Petrović]]

=== {{Slovakio}} ===
:[[Stano Marček]]

=== {{Svedio}} ===
:[[Agneta Emanuelsson]]
:[[Lars Forsman]]

=== {{Svislando}} ===
:[[Claude Gacond]]
:[[Mireille Grosjean]]
:[[Mónika Molnár]]
:[[Francesco Reale]]
:[[Jean-Thierry von Bühren]]

=== {{Tajvano}} ===
:[[Reza Kheir-Khah]] (Reza Ĥeir-Ĥah)

=== {{Togolando}} ===
:[[Adjevi Adjevi]]
:[[Mensah Biova Agbemadon-Attiogbe]]
:[[Koffi Doumegnon]]
:[[Gbeglo Koffi]]
:[[Kokou Sagbadjelou]]

=== {{Ukrainio}} ===
:[[Tatjana Auderskaja]]
:[[Nina Daniljuk]]
:[[Volodimir Hordijenko]]

=== {{Usono}} ===
:[[Joel Brozovsky]]
:[[Duncan Charters]]
:[[Boris Kolker]]
:[[Bill Maxey]]
:[[Lee Miller (esperantisto)|Lee Miller]]
:[[Alexander Shlafer]]

=== {{Uzbekio}} ===

=== {{Vjetnamio}} ===
:[[Xuan Thu Nguyen]]

== Eksteraj ligiloj ==
[http://www.ilei.info www.ilei.info]


[[Kategorio:Esperanto-movado]]
[[Kategorio:ILEI]]</text>
      <sha1>ph02i37tekw0zv3cy7wcj6lem0ylln8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tropikano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275672</id>
    <revision>
      <id>9412644</id>
      <parentid>9045944</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:22:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Deltaspace42</username>
        <id>201865</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Tropicana.JPG]] → [[File:Tropicana Club in Havana, Cuba.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name)</comment>
      <origin>9412644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2038" sha1="rve8rd6mu8uk3pc45jt7wmlp3348bq7" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo
|regiono-ISO    = CU
|situo sur mapo = Havano
|zomo           = 15
}}
[[Dosiero:Tropicana Club in Havana, Cuba.jpg|eta|altdekstre=1.5|&lt;center&gt;[[Tropikano]]&lt;/center&gt;]]

'''Tropikano (Tropicana)''' estas fama [[Kubo|kuba]] [[kabaredo]] kreita en [[1939]], en [[ Havano]], en la regiono [[Marianao]], pli specife en la municipo Playa. Estas konata kiel &quot;paradizo sub la steloj&quot;, ĉar estis konstruita sen plafono ĉe arbara zono profitante la freŝon de la arboj kio distingas ĝin de la tradiciaj kabaredoj.

Dum la unua periodo de la [[respubliko]] ĝi estis karakterizita de la por-mona ludado, alkoholaj trinkaĵoj kaj la duonnudaj virinoj kaj tie ofte ĉeestis la politikistoj, mafiuloj, artistoj de [[Holivudo]] kaj usonaj maristoj.

Nutriĝis de la [[baleto]], [[cirko]], [[karnavalo]], de la [[bolero]]j, de [[Cha-cha|ĉa-ĉa-ĉao]] por atingi sukcesan kaj kreivan artistan spektaklon kies famo trakuris la tutan mondon. En ĝiaj scenejoj aktoris nekalkuleblaj kubaj steluloj same kiel internaciaj. Ĝi estas nuancigita de la kuba afrikdevena [[folkloro]], pro ĝia kolorumado, varieco de ritmoj, la beleco kaj simpatio de la dancistinoj kaj la kvalito de ĝiaj geartistoj.

Ties etoso inspiris, inter aliaj eroj de la havana &quot;nokto&quot;, la romanon &quot;Tres tristes tigres&quot; (Tri tristaj tigroj) de la kuba verkisto [[Guillermo Cabrera Infante]].

== Kelkaj artistoj kiuj aktoris en Tropikano ==
[[Dosiero:LibertadLamarque.jpg|eta|175ra|&lt;center&gt;[[Libertad Lamarque]]&lt;/center&gt;]]
* [[Josephine Baker]]
* [[Bola de Nieve]]
* [[Elena Burke]]
* [[Cheo Feliciano]]
* [[Nat King Cole]]
* [[Libertad Lamarque]]
* [[Rita Montaner]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.webhavana.com/es/el_cabaret_tropicana.html Hejmpaĝo pri '''Cabaret Tropicana''' en ''Havana Travel Guide''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070613202147/http://www.webhavana.com/es/el_cabaret_tropicana.html |date=2007-06-13 }}

[[Kategorio:Noktoklubejoj]]
[[Kategorio:Kulturo de Havano]]
[[Kategorio:Konstruaĵoj en Havano]]</text>
      <sha1>rve8rd6mu8uk3pc45jt7wmlp3348bq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Provinco Taragono</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277069</id>
    <revision>
      <id>9412509</id>
      <parentid>8661575</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4972" sha1="h0velonx5hhkj6g4dzp54ap1wuf615e" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Taragono
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Provincia de Tarragonaa''}}
| kategorio                = provinco 
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = Provincia de Tarragona 
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio 
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 320
| municipo_tipo             = Municipoj
| histregiono               = 
| histregiono_tipo          = 
| histregiono1 = 
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    =
| montaro                   = 
| ĉefurbo                  = Taragono
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Taragono
| urbo1                     = Tortoso
| urbo2                     = Tivissa
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Kastiljono|Kastiljono]] 
| limo1                     = [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]] 
| limo2                     = [[Provinco Barcelono|Barcelono]] 
| limo3                     = [[Provinco Zaragozo|Zaragozo]] 
| limo4                     = [[Provinco Teruelo|Teruelo]]
| ĉefurbo_situo            = Taragono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 69
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 10
| ĉefurbo_lat_s             = 00
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 01
| ĉefurbo_long_m            = 00
| ĉefurbo_long_s            = 00
| ĉefurbo_long_EW           = E
| plej_alta                  = 
| plej_alta_lat_d            = 
| plej_alta_long_d           = 
| plej_malalta                   = 
| plej_malalta_lat_d             = 
| plej_malalta_long_d            = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 6303
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 813287
| loĝantaro_dato          = 2013
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 43
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = ES-T
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo de Taragono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                   = 
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Taragono enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.diputaciodetarragona.net/ www.diputaciodetarragona.net]
| commons                   = Province of Tarragona
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = 
}}
'''Taragono''' estas [[Provincoj de Hispanio|provinco]] de [[Hispanio]] situanta en la suda parto de la [[regiono]] [[Katalunio]]. Ĝi havas limojn kun la provincoj [[provinco Kasteljono|Kasteljono]], [[provinco Teruelo|Teruelo]], [[provinco Zaragozo|Zaragozo]], [[provinco Ilerdo|Ilerdo]], [[provinco Barcelono|Barcelono]], kaj kun [[Mediteraneo]].

El la 888.895 loĝantoj de la provinco en [[2008]]), 17,4% loĝas en la ĉefurbo, [[Tarragona]].

La provinco konsistas el 183 municipoj distribuitaj en 10 distriktoj. La plej ampleksaj municipoj estas [[Tortosa]] kaj [[Tivissa]] superante po 200 kvadratajn kilometrojn por municipo.

== Distriktoj ([[komarko]]j) ==
* [[Alt Camp]]
* [[Baix Camp]]
* [[Baix Ebre]]
* [[Baix Penedès]]
* [[Conca de Barberà]]
* [[Ribera d'Ebre]]
* [[Montsià]]
* [[Priorat]]
* [[Tarragonès]]
* [[Terra Alta]]

== Gravaj vilaĝoj (pli ol 10.000 loĝantoj (2008)) ==
* [[Tarragona]] — ĉefurbo de la provinco (155.536 hab.)
* [[Reus]] (107.770)
* [[Tortosa]] (35.734)
* [[El Vendrell]] (34.931)
* [[Cambrils]] (30.956)
* [[Salou]] (25.754)
* [[Valls]] (24.710)
* [[Calafell]] (22.939)
* [[Amposta]] (20.652)
* [[Vilaseca]] (20.039)
* [[Sant Carles de la Ràpita]] (15.307)
* [[Torredembarra]] (15.056)
* [[Cunit]] (11.730)
* [[Deltebre]] (11.445)
* [[Montroig]] del Camp (11.131)
* [[Alcanar]] (10.510)

==Aliaj municipoj==
* [[Sant Jaume dels Domenys]]

[[Kategorio:Provinco Taragono| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio]]</text>
      <sha1>h0velonx5hhkj6g4dzp54ap1wuf615e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412522</id>
      <parentid>9412509</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:35:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9412522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5052" sha1="cve3p6gntg3uq843whqn58flzd5dqoj" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Taragono
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Provincia de Tarragonaa''}}
| kategorio                = provinco 
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = Provincia de Tarragona 
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio 
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 320
| municipo_tipo             = Municipoj
| histregiono               = 
| histregiono_tipo          = 
| histregiono1 = 
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    =
| montaro                   = 
| ĉefurbo                  = Taragono
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Taragono
| urbo1                     = Tortoso
| urbo2                     = Tivissa
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Kastiljono|Kastiljono]] 
| limo1                     = [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]] 
| limo2                     = [[Provinco Barcelono|Barcelono]] 
| limo3                     = [[Provinco Zaragozo|Zaragozo]] 
| limo4                     = [[Provinco Teruelo|Teruelo]]
| ĉefurbo_situo            = Taragono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 69
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 10
| ĉefurbo_lat_s             = 00
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 01
| ĉefurbo_long_m            = 00
| ĉefurbo_long_s            = 00
| ĉefurbo_long_EW           = E
| plej_alta                  = 
| plej_alta_lat_d            = 
| plej_alta_long_d           = 
| plej_malalta                   = 
| plej_malalta_lat_d             = 
| plej_malalta_long_d            = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 6303
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 813287
| loĝantaro_dato          = 2013
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 43
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = ES-T
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo de Taragono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                   = 
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Taragono enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.diputaciodetarragona.net/ www.diputaciodetarragona.net]
| commons                   = Province of Tarragona
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = 
}}
'''Taragono''' estas [[Provincoj de Hispanio|provinco]] de [[Hispanio]] situanta en la suda parto de la [[regiono]] [[Katalunio]]. Ĝi havas limojn kun la provincoj [[provinco Kasteljono|Kasteljono]], [[provinco Teruelo|Teruelo]], [[provinco Zaragozo|Zaragozo]], [[provinco Ilerdo|Ilerdo]], [[provinco Barcelono|Barcelono]], kaj kun [[Mediteraneo]].

El la 888.895 loĝantoj de la provinco en [[2008]]), 17,4% loĝas en la ĉefurbo, [[Tarragona]].

La provinco konsistas el 183 municipoj distribuitaj en 10 distriktoj. La plej ampleksaj municipoj estas [[Tortosa]] kaj [[Tivissa]] superante po 200 kvadratajn kilometrojn por municipo.

== Distriktoj ([[komarko]]j) ==
* [[Alt Camp]]
* [[Baix Camp]]
* [[Baix Ebre]]
* [[Baix Penedès]]
* [[Conca de Barberà]]
* [[Ribera d'Ebre]]
* [[Montsià]]
* [[Priorat]]
* [[Tarragonès]]
* [[Terra Alta]]

== Gravaj vilaĝoj (pli ol 10.000 loĝantoj (2008)) ==
* [[Tarragona]] — ĉefurbo de la provinco (155.536 hab.)
* [[Reus]] (107.770)
* [[Tortosa]] (35.734)
* [[El Vendrell]] (34.931)
* [[Cambrils]] (30.956)
* [[Salou]] (25.754)
* [[Valls]] (24.710)
* [[Calafell]] (22.939)
* [[Amposta]] (20.652)
* [[Vilaseca]] (20.039)
* [[Sant Carles de la Ràpita]] (15.307)
* [[Torredembarra]] (15.056)
* [[Cunit]] (11.730)
* [[Deltebre]] (11.445)
* [[Montroig]] del Camp (11.131)
* [[Alcanar]] (10.510)

==Aliaj municipoj==
* [[Sant Jaume dels Domenys]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}} kaj {{es}})

[[Kategorio:Provinco Taragono| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio]]</text>
      <sha1>cve3p6gntg3uq843whqn58flzd5dqoj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412529</id>
      <parentid>9412522</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:41:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9412529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5063" sha1="smaht6xytqhiuo9o7dk05pcegba9zhn" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Taragono
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Provincia de Tarragonaa''}}
| kategorio                = provinco 
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = Provincia de Tarragona 
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio 
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 320
| municipo_tipo             = Municipoj
| histregiono               = 
| histregiono_tipo          = 
| histregiono1 = 
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    =
| montaro                   = 
| ĉefurbo                  = Taragono
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Taragono
| urbo1                     = Tortoso
| urbo2                     = Tivissa
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Kastiljono|Kastiljono]] 
| limo1                     = [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]] 
| limo2                     = [[Provinco Barcelono|Barcelono]] 
| limo3                     = [[Provinco Zaragozo|Zaragozo]] 
| limo4                     = [[Provinco Teruelo|Teruelo]]
| ĉefurbo_situo            = Taragono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 69
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 10
| ĉefurbo_lat_s             = 00
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 01
| ĉefurbo_long_m            = 00
| ĉefurbo_long_s            = 00
| ĉefurbo_long_EW           = E
| plej_alta                  = 
| plej_alta_lat_d            = 
| plej_alta_long_d           = 
| plej_malalta                   = 
| plej_malalta_lat_d             = 
| plej_malalta_long_d            = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 6303
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 813287
| loĝantaro_dato          = 2013
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 43
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = ES-T
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo de Taragono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                   = 
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Taragono enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.diputaciodetarragona.net/ www.diputaciodetarragona.net]
| commons                   = Province of Tarragona
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = 
}}
'''Taragono''' estas [[Provincoj de Hispanio|provinco]] de [[Hispanio]] situanta en la suda parto de la [[regiono]] [[Katalunio]]. Ĝi havas limojn kun la provincoj [[provinco Kasteljono|Kasteljono]], [[provinco Teruelo|Teruelo]], [[provinco Zaragozo|Zaragozo]], [[provinco Ilerdo|Ilerdo]], [[provinco Barcelono|Barcelono]], kaj kun [[Mediteraneo]].

El la 888.895 loĝantoj de la provinco en [[2008]]), 17,4% loĝas en la ĉefurbo, [[Tarragona]].

La provinco konsistas el 183 municipoj distribuitaj en 10 distriktoj. La plej ampleksaj municipoj estas [[Tortosa]] kaj [[Tivissa]] superante po 200 kvadratajn kilometrojn por municipo.

== Distriktoj ([[komarko]]j) ==
* [[Alt Camp]]
* [[Baix Camp]]
* [[Baix Ebre]]
* [[Baix Penedès]]
* [[Conca de Barberà]]
* [[Ribera d'Ebre]]
* [[Montsià]]
* [[Priorat]]
* [[Tarragonès]]
* [[Terra Alta]]

== Gravaj vilaĝoj (pli ol 10.000 loĝantoj (2008)) ==
* [[Tarragona]] — ĉefurbo de la provinco (155.536 hab.)
* [[Reus]] (107.770)
* [[Tortosa]] (35.734)
* [[El Vendrell]] (34.931)
* [[Cambrils]] (30.956)
* [[Salou]] (25.754)
* [[Valls]] (24.710)
* [[Calafell]] (22.939)
* [[Amposta]] (20.652)
* [[Vilaseca]] (20.039)
* [[Sant Carles de la Ràpita]] (15.307)
* [[Torredembarra]] (15.056)
* [[Cunit]] (11.730)
* [[Deltebre]] (11.445)
* [[Montroig]] del Camp (11.131)
* [[Alcanar]] (10.510)

==Aliaj municipoj==
* [[Sant Jaume dels Domenys]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo|https://www.dipta.cat}} ({{ca}})

[[Kategorio:Provinco Taragono| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio]]</text>
      <sha1>smaht6xytqhiuo9o7dk05pcegba9zhn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chelsea Football Club</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282184</id>
    <redirect title="Chelsea FC" />
    <revision>
      <id>9413124</id>
      <parentid>2272828</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:31:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Chelsea FC]]</comment>
      <origin>9413124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="jh2wj5468lwe3ptnr0403jy9e3xs3yi" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Chelsea FC]]</text>
      <sha1>jh2wj5468lwe3ptnr0403jy9e3xs3yi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>FC Chelsea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282185</id>
    <redirect title="Chelsea FC" />
    <revision>
      <id>9413129</id>
      <parentid>2272835</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Chelsea FC]]</comment>
      <origin>9413129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="jh2wj5468lwe3ptnr0403jy9e3xs3yi" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Chelsea FC]]</text>
      <sha1>jh2wj5468lwe3ptnr0403jy9e3xs3yi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Provinco Barcelono</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284037</id>
    <revision>
      <id>9412500</id>
      <parentid>9358425</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:13:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Mi persone ne estas konvinkita ke la informksto {{Geokesto}} estas plej bona elekto por provinco de Hispanio, ĉar ĝi en si mem enprenas tute nenion de vikidatumoj, sed se uzi ĝi, ĝi almenaŭ montru bildon, blazonon kaj flagon.</comment>
      <origin>9412500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4978" sha1="okv4lp593ljco8r3eob7kbjtonqfb0x" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Barcelono
| devena_nomo              =
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|-|''Provincia de Barcelona''}}
| kategorio                = provinco
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               =
| oficiala_nomo            = Provincia de Barcelona
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 9
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 311
| municipo_tipo             = Municipoj
| histregiono               =
| histregiono_tipo          =
| histregiono1 =
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    =
| montaro                   = Pirineoj
| ĉefurbo                  = Barcelono
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Barcelono
| urbo1                     = Sabadell
| urbo2                     = Badalono
| urbo3                     = Hospitalet de Llobregat
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Taragono|Taragono]]
| limo1                     = [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]]
| limo2                     = [[Provinco Ĝirono|Ĝirono]]
| ĉefurbo_situo            = Barcelono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 9
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 22
| ĉefurbo_lat_s             = 57
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 02
| ĉefurbo_long_m            = 10
| ĉefurbo_long_s            = 37
| ĉefurbo_long_EW           = E
| plej_alta                  =
| plej_alta_lat_d            =
| plej_alta_long_d           =
| plej_malalta                   =
| plej_malalta_lat_d             =
| plej_malalta_long_d            =
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 7733
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 5529099
| loĝantaro_dato          = 2013
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 08
| areo_kodo                =
| areo_kodo_tipo           =
| kodo                     = ES-B
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    =
| kodo1_tipo               =
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      =
| mapo_fono                 =
| mapo_priskribo             = Situo de Barcelono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      =
| mapo1_fono                   =
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Barcelono enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               =
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.diba.cat/ www.diba.cat]
| commons                   = Province of Barcelona
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                =
}}
'''Barcelono''' estas [[Administra divido de Hispanio|provinco]] de orienta [[Hispanio]], en la centro de [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma Komunumo]] [[Katalunio]]. Limas kun la provincoj [[provinco Taragono|Taragono]], [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]], [[provinco Ĝirono|Ĝirono]], kaj kun la [[Mediteranea Maro]].

[[Dosiero:Municipio de Barcelona (Provincia de Barcelona).svg|eta|maldekstre|[[Municipa teritorio]] de urbo Barcelono en la provinco.]]

Ĝia ĉefurbo estas [[Barcelono]]. Ĉirkaŭ 5.330.000 homoj loĝas en la provinco ([[2007]]), el kiuj 1.595.110 loĝas en la municipo de Barcelono.

Aliaj urboj en la Barcelona provinco estas [[L'Hospitalet de Llobregat]], [[Badalona]], [[Cerdanyola del Vallès]], [[Martorell]], [[Mataró]], [[Granollers]], [[Sabadell]], [[Terrassa]], [[Sitges]], [[Igualada]], [[Vic]], [[Manresa]], [[Berga]].

Temas pri provinco kiu entenas tre altan loĝantaron danke al la [[elmigrado]] allogita dum la tuta [[20a jarcento]] de la eblecoj trovi laborpostenon en la kreskanta [[industrio]] dekomence ĉefe tekstila. Dum la unuaj jardekoj de la jarcento venis homoj ĉefe el [[Aragono]] kaj el [[Murcio]]; post la [[Hispana Enlanda Milito]] kaj ĉefe dum la [[1960-aj jaroj]] ankaŭ el [[Andaluzio]] kaj [[Ekstremaduro]]. La elmigrita loĝantaro kaj ties posteuloj loĝas ĉefe en kvartaloj de kelkaj el la urboj ĉirkaŭ la ĉefurbo Barcelono.

En la provinco eblas trovi tre diversajn areojn nome industriaj, loĝejaj, naturaj, marbordaj ktp.

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Provinco Barcelono| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio|Barcelona]]</text>
      <sha1>okv4lp593ljco8r3eob7kbjtonqfb0x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412525</id>
      <parentid>9412500</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9412525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5043" sha1="9bttai0hb7sivehbjhw0z9idl00nnam" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Barcelono
| devena_nomo              =
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|-|''Provincia de Barcelona''}}
| kategorio                = provinco
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               =
| oficiala_nomo            = Provincia de Barcelona
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 9
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 311
| municipo_tipo             = Municipoj
| histregiono               =
| histregiono_tipo          =
| histregiono1 =
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    =
| montaro                   = Pirineoj
| ĉefurbo                  = Barcelono
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Barcelono
| urbo1                     = Sabadell
| urbo2                     = Badalono
| urbo3                     = Hospitalet de Llobregat
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Taragono|Taragono]]
| limo1                     = [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]]
| limo2                     = [[Provinco Ĝirono|Ĝirono]]
| ĉefurbo_situo            = Barcelono
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 9
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 22
| ĉefurbo_lat_s             = 57
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 02
| ĉefurbo_long_m            = 10
| ĉefurbo_long_s            = 37
| ĉefurbo_long_EW           = E
| plej_alta                  =
| plej_alta_lat_d            =
| plej_alta_long_d           =
| plej_malalta                   =
| plej_malalta_lat_d             =
| plej_malalta_long_d            =
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 7733
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 5529099
| loĝantaro_dato          = 2013
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 08
| areo_kodo                =
| areo_kodo_tipo           =
| kodo                     = ES-B
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    =
| kodo1_tipo               =
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      =
| mapo_fono                 =
| mapo_priskribo             = Situo de Barcelono enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      =
| mapo1_fono                   =
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Barcelono enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               =
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.diba.cat/ www.diba.cat]
| commons                   = Province of Barcelona
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                =
}}
'''Barcelono''' estas [[Administra divido de Hispanio|provinco]] de orienta [[Hispanio]], en la centro de [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma Komunumo]] [[Katalunio]]. Limas kun la provincoj [[provinco Taragono|Taragono]], [[Provinco Ilerdo|Ilerdo]], [[provinco Ĝirono|Ĝirono]], kaj kun la [[Mediteranea Maro]].

[[Dosiero:Municipio de Barcelona (Provincia de Barcelona).svg|eta|maldekstre|[[Municipa teritorio]] de urbo Barcelono en la provinco.]]

Ĝia ĉefurbo estas [[Barcelono]]. Ĉirkaŭ 5.330.000 homoj loĝas en la provinco ([[2007]]), el kiuj 1.595.110 loĝas en la municipo de Barcelono.

Aliaj urboj en la Barcelona provinco estas [[L'Hospitalet de Llobregat]], [[Badalona]], [[Cerdanyola del Vallès]], [[Martorell]], [[Mataró]], [[Granollers]], [[Sabadell]], [[Terrassa]], [[Sitges]], [[Igualada]], [[Vic]], [[Manresa]], [[Berga]].

Temas pri provinco kiu entenas tre altan loĝantaron danke al la [[elmigrado]] allogita dum la tuta [[20a jarcento]] de la eblecoj trovi laborpostenon en la kreskanta [[industrio]] dekomence ĉefe tekstila. Dum la unuaj jardekoj de la jarcento venis homoj ĉefe el [[Aragono]] kaj el [[Murcio]]; post la [[Hispana Enlanda Milito]] kaj ĉefe dum la [[1960-aj jaroj]] ankaŭ el [[Andaluzio]] kaj [[Ekstremaduro]]. La elmigrita loĝantaro kaj ties posteuloj loĝas ĉefe en kvartaloj de kelkaj el la urboj ĉirkaŭ la ĉefurbo Barcelono.

En la provinco eblas trovi tre diversajn areojn nome industriaj, loĝejaj, naturaj, marbordaj ktp.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}} kaj {{es}})

[[Kategorio:Provinco Barcelono| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio|Barcelona]]</text>
      <sha1>9bttai0hb7sivehbjhw0z9idl00nnam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Provinco Ilerdo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284971</id>
    <revision>
      <id>9412501</id>
      <parentid>9260597</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Mi persone ne estas konvinkita ke la informksto {{Geokesto}} estas plej bona elekto por provinco de Hispanio, ĉar ĝi en si mem enprenas tute nenion de vikidatumoj, sed se uzi ĝi, ĝi almenaŭ montru bildon, blazonon kaj flagon.</comment>
      <origin>9412501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5383" sha1="15ep7060kanwdh6xeizof4g0eigqfv1" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
|sen banderolo= jes 
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Ilerdo
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Provincia de Lérida''}}
| kategorio                = provinco 
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = Provincia de Lérida
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio 
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 231 
| municipo_tipo             = Municipoj
| histregiono               = 
| histregiono_tipo          = 
| histregiono1 = 
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    =
| montaro                   = Pirineoj
| ĉefurbo                  = Ilerdo
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Ilerdo
| urbo1                     = 
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Ĝirono|Ilerdo]] 
| limo1                     = [[Provinco Zaragozo|Zaragozo]] 
| limo2                     = [[Provinco Huesko|Huesko]] 
| limo3                     = [[Provinco Barcelono|Barcelono]] 
| limo4                     = [[Provinco Taragono|Taragono]]
| limo5                     = [[Haute-Garonne]]
| limo6                     = [[Ariège]]
| ĉefurbo_situo            = Ilerdo
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 155 - 300
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 37
| ĉefurbo_lat_s             = 00
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 00
| ĉefurbo_long_m            = 38
| ĉefurbo_long_s            = 00
| ĉefurbo_long_EW           = E
| plej_alta                  = 
| plej_alta_lat_d            = 
| plej_alta_long_d           = 
| plej_malalta                   = 
| plej_malalta_lat_d             = 
| plej_malalta_long_d            = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 12150
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 443032
| loĝantaro_dato          = 2012
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 25
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = ES-L
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo de Ilerdo enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                   = 
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Ilerdo enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.diputaciolleida.es/ www.diputaciolleida.es]
| commons                   = Province of Lleida
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = 
}}
''' Ilerdo''' ([[katalune]]: Lleida (oficiale), [[hispane]]: Lérida) estas [[provinco]] de nordorienta [[Hispanio]], en la okcidenta parto de la [[aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]]. Limas kun la provincoj de [[Provinco de Ĝirono|Ĝirono]], [[Provinco de Barcelono|Barcelono]], [[Provinco de Taragono|Taragono]], [[Provinco de Zaragozo|Zaragozo]] kaj [[Provinco de Huesko|Huesko]] kaj la landoj de [[Francio]] kaj [[Andoro]]. La ĉefurbo estas [[Ilerdo]].

El la loĝantaro de 414.015 ([[2007]]), ĉirkaŭ 30% loĝas en la ĉefurbo, [[Ilerdo]]. Aliaj urboj en provinco de Ilerdo estas [[La Seu d'Urgell]] (sidejo de la [[ĉefepiskopo]] kiu estas [[Kunprinco de Andoro|kunprinco]] de [[Andoro]]), [[Mollerussa]], [[Cervera]], [[Tàrrega]], [[Balaguer]]. Estas 231 municipoj en Ilerdo.

En ĉi tiu provinco estas la [[Valo de Arano]], speciala [[komarko]] kun pli da aŭtonomeco kaj kiu havas la [[aranvala lingvo|aranan]], dialekto de la [[okcitana lingvo|okcitana]], kiel ĝia oficiala lingvo.

La [[Nacia Parko Aigüestortes i Estany de Sant Maurici]] troviĝas en ĉi tiu provinco.

La provinco ĝuas viglan frukto-kulturan industrion, kiu enhavas [[piro]]jn kaj [[persiko]]jn.

== Lingvo ==
Ĝi havas karakteran katalunan dialekton populare nomatan '' lleidatà '' , kun '' lo '' , '' los '' uzataj kiel la vira [[artikolo|difinita artikolo]] anstataŭ '' el '' , '' els '' . La loka dialekto, konvene nomata [[nordokcidenta kataluna]] estas parto de la [[okcidenta kataluna]] grupo, kaj tial, kunhavas trajtojn kun la [[valencia lingvo|valencia]] (kies dialektoj ankaŭ estas parto de tiu grupo).

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.xanascat.cat Xanascat la Nacia Retejo de Junularogastejoj de Katalunio] ({{ca}}) ({{es}}) ({{en}}) ({{fr}})

[[Kategorio:Provinco Ilerdo| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio|Ilerdo]]</text>
      <sha1>15ep7060kanwdh6xeizof4g0eigqfv1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412521</id>
      <parentid>9412501</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:34:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9412521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5438" sha1="46un914vtril6qe3pnncbnfkm19ut84" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
|sen banderolo= jes 
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Ilerdo
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Provincia de Lérida''}}
| kategorio                = provinco 
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = Provincia de Lérida
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio 
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 231 
| municipo_tipo             = Municipoj
| histregiono               = 
| histregiono_tipo          = 
| histregiono1 = 
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    =
| montaro                   = Pirineoj
| ĉefurbo                  = Ilerdo
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Ilerdo
| urbo1                     = 
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Ĝirono|Ilerdo]] 
| limo1                     = [[Provinco Zaragozo|Zaragozo]] 
| limo2                     = [[Provinco Huesko|Huesko]] 
| limo3                     = [[Provinco Barcelono|Barcelono]] 
| limo4                     = [[Provinco Taragono|Taragono]]
| limo5                     = [[Haute-Garonne]]
| limo6                     = [[Ariège]]
| ĉefurbo_situo            = Ilerdo
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 155 - 300
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 37
| ĉefurbo_lat_s             = 00
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 00
| ĉefurbo_long_m            = 38
| ĉefurbo_long_s            = 00
| ĉefurbo_long_EW           = E
| plej_alta                  = 
| plej_alta_lat_d            = 
| plej_alta_long_d           = 
| plej_malalta                   = 
| plej_malalta_lat_d             = 
| plej_malalta_long_d            = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 12150
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 443032
| loĝantaro_dato          = 2012
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 25
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = ES-L
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo de Ilerdo enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                   = 
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Ilerdo enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.diputaciolleida.es/ www.diputaciolleida.es]
| commons                   = Province of Lleida
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = 
}}
''' Ilerdo''' ([[katalune]]: Lleida (oficiale), [[hispane]]: Lérida) estas [[provinco]] de nordorienta [[Hispanio]], en la okcidenta parto de la [[aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]]. Limas kun la provincoj de [[Provinco de Ĝirono|Ĝirono]], [[Provinco de Barcelono|Barcelono]], [[Provinco de Taragono|Taragono]], [[Provinco de Zaragozo|Zaragozo]] kaj [[Provinco de Huesko|Huesko]] kaj la landoj de [[Francio]] kaj [[Andoro]]. La ĉefurbo estas [[Ilerdo]].

El la loĝantaro de 414.015 ([[2007]]), ĉirkaŭ 30% loĝas en la ĉefurbo, [[Ilerdo]]. Aliaj urboj en provinco de Ilerdo estas [[La Seu d'Urgell]] (sidejo de la [[ĉefepiskopo]] kiu estas [[Kunprinco de Andoro|kunprinco]] de [[Andoro]]), [[Mollerussa]], [[Cervera]], [[Tàrrega]], [[Balaguer]]. Estas 231 municipoj en Ilerdo.

En ĉi tiu provinco estas la [[Valo de Arano]], speciala [[komarko]] kun pli da aŭtonomeco kaj kiu havas la [[aranvala lingvo|aranan]], dialekto de la [[okcitana lingvo|okcitana]], kiel ĝia oficiala lingvo.

La [[Nacia Parko Aigüestortes i Estany de Sant Maurici]] troviĝas en ĉi tiu provinco.

La provinco ĝuas viglan frukto-kulturan industrion, kiu enhavas [[piro]]jn kaj [[persiko]]jn.

== Lingvo ==
Ĝi havas karakteran katalunan dialekton populare nomatan '' lleidatà '' , kun '' lo '' , '' los '' uzataj kiel la vira [[artikolo|difinita artikolo]] anstataŭ '' el '' , '' els '' . La loka dialekto, konvene nomata [[nordokcidenta kataluna]] estas parto de la [[okcidenta kataluna]] grupo, kaj tial, kunhavas trajtojn kun la [[valencia lingvo|valencia]] (kies dialektoj ankaŭ estas parto de tiu grupo).

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}} kaj {{es}})
* [http://www.xanascat.cat Xanascat la Nacia Retejo de Junulargastejoj de Katalunio] ({{ca}}, {{es}}, {{en}} kaj {{fr}})

[[Kategorio:Provinco Ilerdo| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio|Ilerdo]]</text>
      <sha1>46un914vtril6qe3pnncbnfkm19ut84</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412527</id>
      <parentid>9412521</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:39:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9412527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5427" sha1="m2dcbcufcev12knm4bwzfmpr7nw0kl3" xml:space="preserve">{{Geokesto | Administra unuo
|sen banderolo= jes 
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Provinco Ilerdo
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Provincia de Lérida''}}
| kategorio                = provinco 
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = Provincia de Lérida
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| flago                     = {{#invoke:Wikidata|claim|P41}}
| blazono                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}}
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Hispanio 
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Iberio
| ŝtato_tipo               = Duoninsulo
| regiono                   = {{Katalunio}}
| distrikto                 = 
| distrikto_tipo            = [[Komarko]]j
| municipo                  = 231 
| municipo_tipo             = Municipoj
| histregiono               = 
| histregiono_tipo          = 
| histregiono1 = 
&lt;!-- *** Geografio *** --&gt;
| rivero                    =
| montaro                   = Pirineoj
| ĉefurbo                  = Ilerdo
| urbo_faldo                = 1
| urbo_tipo                 = Kelkaj municipoj
| urbo                      = Ilerdo
| urbo1                     = 
| limo_faldo                = 1
| limo                      = [[Provinco Ĝirono|Ilerdo]] 
| limo1                     = [[Provinco Zaragozo|Zaragozo]] 
| limo2                     = [[Provinco Huesko|Huesko]] 
| limo3                     = [[Provinco Barcelono|Barcelono]] 
| limo4                     = [[Provinco Taragono|Taragono]]
| limo5                     = [[Haute-Garonne]]
| limo6                     = [[Ariège]]
| ĉefurbo_situo            = Ilerdo
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| ĉefurbo_leviĝo           = 155 - 300
| ĉefurbo_lat_d             = 41
| ĉefurbo_lat_m             = 37
| ĉefurbo_lat_s             = 00
| ĉefurbo_lat_NS            = N
| ĉefurbo_long_d            = 00
| ĉefurbo_long_m            = 38
| ĉefurbo_long_s            = 00
| ĉefurbo_long_EW           = E
| plej_alta                  = 
| plej_alta_lat_d            = 
| plej_alta_long_d           = 
| plej_malalta                   = 
| plej_malalta_lat_d             = 
| plej_malalta_long_d            = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 12150
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 443032
| loĝantaro_dato          = 2012
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 25
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = ES-L
| kodo_tipo                = [[ISO 3166-2:ES]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo             = Situo de Ilerdo enkadre de Hispanio
| mapo_lokumilo              = Hispanio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono                   = 
| mapo1_priskribo              = Situo de Provinco de Ilerdo enkadre de Hispanio
| mapo1_lokumilo               = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.diputaciolleida.es/ www.diputaciolleida.es]
| commons                   = Province of Lleida
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = 
}}
''' Ilerdo''' ([[katalune]]: Lleida (oficiale), [[hispane]]: Lérida) estas [[provinco]] de nordorienta [[Hispanio]], en la okcidenta parto de la [[aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]]. Limas kun la provincoj de [[Provinco de Ĝirono|Ĝirono]], [[Provinco de Barcelono|Barcelono]], [[Provinco de Taragono|Taragono]], [[Provinco de Zaragozo|Zaragozo]] kaj [[Provinco de Huesko|Huesko]] kaj la landoj de [[Francio]] kaj [[Andoro]]. La ĉefurbo estas [[Ilerdo]].

El la loĝantaro de 414.015 ([[2007]]), ĉirkaŭ 30% loĝas en la ĉefurbo, [[Ilerdo]]. Aliaj urboj en provinco de Ilerdo estas [[La Seu d'Urgell]] (sidejo de la [[ĉefepiskopo]] kiu estas [[Kunprinco de Andoro|kunprinco]] de [[Andoro]]), [[Mollerussa]], [[Cervera]], [[Tàrrega]], [[Balaguer]]. Estas 231 municipoj en Ilerdo.

En ĉi tiu provinco estas la [[Valo de Arano]], speciala [[komarko]] kun pli da aŭtonomeco kaj kiu havas la [[aranvala lingvo|aranan]], dialekto de la [[okcitana lingvo|okcitana]], kiel ĝia oficiala lingvo.

La [[Nacia Parko Aigüestortes i Estany de Sant Maurici]] troviĝas en ĉi tiu provinco.

La provinco ĝuas viglan frukto-kulturan industrion, kiu enhavas [[piro]]jn kaj [[persiko]]jn.

== Lingvo ==
Ĝi havas karakteran katalunan dialekton populare nomatan '' lleidatà '' , kun '' lo '' , '' los '' uzataj kiel la vira [[artikolo|difinita artikolo]] anstataŭ '' el '' , '' els '' . La loka dialekto, konvene nomata [[nordokcidenta kataluna]] estas parto de la [[okcidenta kataluna]] grupo, kaj tial, kunhavas trajtojn kun la [[valencia lingvo|valencia]] (kies dialektoj ankaŭ estas parto de tiu grupo).

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})
* [http://www.xanascat.cat Xanascat la Nacia Retejo de Junulargastejoj de Katalunio] ({{ca}}, {{es}}, {{en}} kaj {{fr}})

[[Kategorio:Provinco Ilerdo| ]]
[[Kategorio:Provincoj de Katalunio|Ilerdo]]</text>
      <sha1>m2dcbcufcev12knm4bwzfmpr7nw0kl3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vladislav Krapivin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290210</id>
    <revision>
      <id>9412931</id>
      <parentid>9212183</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:58:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bogdanov-62</username>
        <id>77328</id>
      </contributor>
      <origin>9412931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2162" sha1="nr9a5omv4deyd2becxx6k8dpvy24tzm" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Vladislav Petroviĉ KRAPIVIN''' ({{lang-ru|Владислав Петрович Крапивин}}; la {{daton|14|10|1938}} — la {{daton|1|9|2020}}) estis [[Rusa lingvo|ruslingva]] verkisto, aŭtoro de libroj pri kaj por infanoj kaj adoleskuloj.

==Biografio==
[[File:Tyumen 20260624 165540.jpg|eta|280px|Skvaro de Vladislav Krapivin (Tjumeno).]]
Vladislav Krapivin naskiĝis la {{daton|14|10|1938}} en [[Tjumeno]]. Li finis la ĵurnalistan fakultaton de la [[Urala Ŝtata Universitato]] en [[Jekaterinburgo|Sverdlovsko]]. Dum studado en la universitato li eklaboris en ĵurnalo &quot;Veĉernij Sverdlovsk&quot; (&quot;Vespera Sverdlovsko&quot;), iom da jaroj li laboris en la magazino &quot;Uraljskij Sledopit&quot;.

En [[1961]] li organizis infanan pioniran taĉmenton &quot;Karavella&quot; (&quot;Karavelo&quot;) kaj gvidis ĝin dum pli ol 30 jaroj. Faroj de la taĉmento estas navigo, ĵurnalistiko, skermado.

Unua libro de Krapivin &quot;Rejs „Oriona“&quot; (&quot;Vojaĝo de „Oriono“&quot;) estis eldonita en [[1962]] en Sverdlovska eldonejo. En [[1965]] li iĝis ano de [[Sovetia Verkista Unio]].

En [[1982]] laŭ novelo &quot;Kolibelnaja dla brata&quot; (&quot;Lulkanto por la frato&quot;) oni faris samnoman filmon, kiu estis premiita kelkfoje en [[1982]]-[[1984]].

De [[2007]] Vladislav Krapivin loĝis en sia gepatra urbo Tjumeno. Li estis profesoro en la [[Tjumena Ŝtata Universitato]] kaj instruis pri literatura majstreco.

Ĝis nun aperis pli ol 200 eldonaĵojn de libroj de Krapivin en multaj lingvoj.

Li estas honora loĝanto de [[Jekaterinburgo]].

== En Esperanto aperis ==
* ''Ho, anseroj, ha-ha-ha.''' Fragmentoj tradukitaj de [[Vladimir Izosimov]]. En ''[[La Ondo de Esperanto]]'' 1995, n-ro 21, kaj 1996, n-ro 31.

==Eksteraj ligiloj==
* [http://www.rusf.ru/vk/ Oficiala retejo] {{ru}}

{{projektoj|n=Kategorio:Vladislav Krapivin}}
{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Krapivin Vladislav}}

[[Kategorio:Naskiĝintoj en Rusio]]
[[Kategorio:Sovetiaj porinfanaj verkistoj]]
[[Kategorio:Rusiaj porinfanaj verkistoj]]
[[Kategorio:Rusiaj verkistoj]]
[[Kategorio:Sovetiaj fantastaj verkistoj‎]]
[[Kategorio:Rusiaj fantastaj verkistoj‎]]
[[Kategorio:Sovetiaj pedagogoj]]
[[Kategorio:Rusiaj pedagogoj]]</text>
      <sha1>nr9a5omv4deyd2becxx6k8dpvy24tzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sabatorgio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290331</id>
    <revision>
      <id>9412893</id>
      <parentid>8648065</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3590" sha1="mam3fjv4so4jp7m2rww6ifavqba1kkd" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Hexensabbat.jpg|eta|300ra|Bildo de Sabatorgio el la kroniko de [[Johann Jakob Wick]]]]
'''Sabatorgio''', laŭ konstantaj diversfontaj tradicioj, estas renkontiĝo de [[sorĉistino]]j kun la diino [[Diana]], laŭ paganaj rakontaĵoj, kaj kun [[Satano]] en epokoj kristanaj, kiu okazas precipe en la sabata tago kaj, pli precize, dum la nokto kiu antaŭas la [[dimanĉo]]n. Antaŭ la imagita flugo, la sorĉistinoj (kaj ŝorĉistoj) sin ŝmiras per grasaĵoj kaj magiaj oleoj kiuj ebligas iliajn ŝvebojn en la aero, kaj transformiĝon, eventuale, al kreaĵoj kaj bestoj monstraj.

== Ekscesoj de fantazio ==
[[Dosiero:Zugarramurdi cueva.jpg|eta|230ra|Kavernoj de Zugarramurdi, loko kie Sabatorgio okazis.]]
[[Dosiero:El Bailadero.JPG|eta|dekstra|230ra|''El Bailadero'', [[Anaga]] ([[Tenerife]]), loko kie Sabatorgio okazis.]]
La sorĉistinoj alkuras al la antaŭestablita loko rajde de besto aŭ bastono aŭ balailo. Tie ili trovas la [[Diablo]]n atendanta (ofte aspekte kapre) kaj lin salutas per fia kiso, krome kune praktikas apostazion, kiu kunportas la neadon pri la kristana kredo, kaj parodias la meson, kaj sakras tretante la krucon, kaj ili sekskuniĝas inter si kaj ankaŭ kun la diablo.

Se tiaj estis la konvinkoj de la popolo, eĉ nivele de intelektuloj, ne mankis dokumentoj je ekleziecaj fontoj subtenantaj tiujn fantaziaĵojn. Oni kutimas citi la [[Canon episcopi]], dokumenton de la fino de la unua jarmilo, kies fonto tamen estas diskutata kaj kies enhavo necerta: se ĝi emas ekskludi la sabatorgion, tamen ĝin akceptas nivele de menso, pro kio la sorĉistino almenaŭ pekas nivele de deziro kaj aspiro. Krome, kutime estas citata [[Malleus maleficarum]], kiu montras akcepti la realon de la sabatorgio.

Kiom tiuj konvinkoj influis kaj determinis la establiĝon de la sorĉistpersekuto, estas diskutata inter esplorantoj de la fenomeno.

Rilate la ŝmiradon, praktikitan de sorĉistinoj, historiistoj emas kredi vera, ankaŭ se ne okazigis la flugon. Ekzistas jena opinio: ĉar diversaj subprocesaj maljunulinoj deklaris ke mem praktikis la oleumadon kaj poste vere flugis eblas ke ili vere imagis flugi ekscititaj de drogo. Oni trovis en bastonoj tiuepokaj spurojn de elherbaj oleoj, kun veraj spuroj de drogo, kiu estus penetritaj el oleumita bastono en la korpa organismo tra la sfinkteroj, rapide absorbantaj, sur kiuj, nudaj, apogiĝis la bastono.

== Reagoj kontraŭ la kredo je la sabatorgio ==
Tamen, la sabatorgiaj ritoj renkontis ĉiutempajn dubantojn kaj neantojn, ankaŭ inter nekontraŭuloj de la [[Ĉasado de la sorĉistinoj|persekuto kontraŭ sorĉistinoj]].

Kristanaj kredantoj, kaj ofte iliaj eklezioj, ne konfuzas sabatorgion kun la diabla influo en la homa vivo kaj precipe kun [[demonposediĝo]]; rilate kiujn, diversaj kristanaj eklezioj konservas kaj praktikas ritajn ekzorcojn.

La sabatorgiaj ritoj ofte estis priskribitaj pere de diversaj artismaj formoj, ekde la literaturo kaj pentro ([[Goya]]) ĝis muziko: oni pensu pri ([[Faust]] de [[Goethe]] muzikigita de [[Charles Gounod]] kaj reprenita de [[Hector Berlioz]] en la perdiĝo de Faust, aŭ pri [[Mefistofele]] de [[Arrigo Boito]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Viko]]
* [[Magio]]
* [[Diabla kontrakto]]
* [[Ĉasado de la sorĉistinoj]]
* [[Zugarramurdi]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj
|commonscat=Witches' Sabbath
|commonscat_title={{PAĜNOMO}}
}}
* [http://www.griffini.lo.it/laScuola/prodotti/Streghe/storia/sabba.htm Sabatorgio laŭ Malleus maleficarum]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Kategorio:Esoterismo]]</text>
      <sha1>mam3fjv4so4jp7m2rww6ifavqba1kkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Holoferno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>305564</id>
    <revision>
      <id>9413106</id>
      <parentid>8226340</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9413106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2069" sha1="4g9qdhs53858vy5dmjturdxri2divlv" xml:space="preserve">{{Informkesto rolulo|stilo=Biblio}}'''Holoferno''' ([[Kojnea greka lingvo|greke]]: {{lang|grc|Ὀλοφέρνης}} ''Holoférnēs'', [[hebree]]: {{lang|he|הולופרנס}}) estas, en la [[apokrifo|apokrifa]] libro [[Libro de Judit|Judit]], enkondukita kiel [[generalo]] de la [[Babelo|babela]] reĝo [[Nebukadnecar la 2-a]]. Li eliris, kun sia armeo, por submeti la popolojn inter la [[Mediteraneo]] kaj la [[Ruĝa maro]], kiel venĝo ĉar neniu el la tie vivantaj popoloj helpis Nebukadnecaron dum ties batalo kontraŭ [[Arfaksad]], la reĝo de la [[Medoj]].[[Dosiero:Judit con la cabeza de Holofernes, por Cristofano Allori.jpg|eta|dekstra|250px|''Judit kun la kapo de Holoferno'' de Cristofano Allori]]

== La rakonto ==
[[Judit (libro)|Judit]], la ĉefrolulino en la [[Biblio|bibliolibro]], estas pia riĉa [[judoj|juda]] vidvino, kiu loĝis en la de Holoferno kun siaj trupoj sieĝata monturbo [[Betulio]]. Ŝi decidis savi la urbon kaj promenis nokte kun sia servistino kaj vinkruĉoj al la armekampadejo de la malamiko; pro sia beleco ŝi senpene atingis la tendon de Holoferno. Tiu decidis ke ŝi eniru kaj ordonis al la servistoj por ne ĝeni ilin, esperante je longa [[amoro|amorplena]] nokto. Judit tamen ebriigis la generalon kaj senkapigis lin kun helpo de sia servistino. Kun la kapo de Holoferno kiel [[trofeo]] ŝi reiris al Betulio. Kiam la holofernaj soldatoj rimarkis, la sekvan matenon, ke ilia gvidanto estis mortigita ili panike fuĝis persekutitaj de la judaj sieĝitoj.

== Pentroarto ==
La rakonto de Judit kaj Holoferno estas multuzita temo sur la [[pentraĵo]]j kaj [[akvaforto]]j de inter aliaj [[Rembrandt van Rijn|Rembrandt]], [[Sandro Botticelli|Botticelli]], [[Michelangelo Merisi da Caravaggio|Caravaggio]], [[Michelangelo Buonarroti|Michelangelo]] kaj [[Cristofano Allori]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://web.archive.org/web/20100331000318/http://www.xs4all.nl/~schuffel/judith/index.html Ikonografiaj temoj: Judit]

[[Kategorio:Malnova Testamento]]
[[Kategorio:Bibliaj personoj]]
[[Kategorio:Dua-kanonaj libroj]]</text>
      <sha1>4g9qdhs53858vy5dmjturdxri2divlv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blankgorĝa silvio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>306374</id>
    <revision>
      <id>9412447</id>
      <parentid>8712479</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goren</username>
        <id>4701</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9412447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10168" sha1="hpcqrghwbl35vjfg8uin45cfuqugvf0" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Blankgorĝa silvio
|koloro = pink
|regno2 = bestoj
|dosiero2 = Tallareta vulgar 01 (Sylvia communis).jpg
|dosiero=Common Whitethroat.jpg
| dosiero larĝo=300px
| dosiero2 larĝo=300px
| priskribo de dosiero=Blankgorĝa silvio 
| priskribo de dosiero2=
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes''
|familio = [[Silviedoj]] ''Sylviidae''
|genro = ''[[Curruca]]''
|specio = ''C. communis''
|statuso = LC
|dunomo = ''Curruca communis''
|dunomo aŭtoritato = ([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = {{bt|Sylvia communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = SylviaCommunisIUCN2019-3.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#00FF00|Reproduktaj teritorioj}}
{{Priskribo|#00FFFF|Migrado}}
{{Priskribo|#007FFF|Vintrejoj}}
&lt;/div&gt;
}}
'''Blankgorĝa silvio''' (''Curruca communis'') estas [[specio]] de [[paseroformaj birdoj]] el familio [[Silviedoj]]. Samkiel aliaj birdoj en tiu ĉi familio, ĝi estas malgranda, grizece bruna [[insektovorulo]]. Ĝi estas forte [[birdomigrado|migranta]]: la birdoj nestas tra [[Eŭropo]] kaj [[Palearktiso|moderklimata okcidenta Azio]], kaj vintrumas en [[Subsahara Afriko]]. Dum migrosezonoj oni ofte renkontas la birdojn en intermediaj regionoj, ekzemple en [[Arabia duoninsulo]], [[Centra Azio]] kaj okcidenta [[Pakistano]].

== Taksonomio ==
[[File:Nederlandsche vogelen (KB) - Sylvia communis (096b).jpg|left|thumb|Ilustraĵo pri ''blankgorĝa silvio'' el libro ''Nederlandsche Vogelen'' (Nederlandaj Birdoj), Vol. 2 (1789).]]
Blankgorĝan silvion unue formale priskribis angla ornitologo [[John Latham (ornitologo)|John Latham]] en sia libro ''A General Synopsis of Birds'' de jaro [[1783]], sed proponis la [[dunomo]]n ''Sylvia communis'' nur en la aldonaĵo al la verko, kiu aperis iom poste, jam en [[1787]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornithologist) | year=1783 | title=A General Synopsis of Birds | volume=2, Part 1 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | pages=428–429 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33730507 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham| first= John | author-link=John Latham (ornithologist) | year=1787 | title=Supplement to the General Synopsis of Birds | publisher=Printed for Leigh &amp; Sotheby | location=London | page=287 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33046886 }}&lt;/ref&gt;
La specia epiteto ''communis'' estas [[latina]] vorto por &quot;komuna&quot;.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n115 115], 376}}&lt;/ref&gt; 
Dum longa tempo la specio apartenis al [[genro (biologio)|genro]] ''[[Sylvia]]'', sed laŭ nuna sistematiko ĝi estas movigita al genro ''[[Curruca]]'' kiun enkondukis germana naturalisto [[Johann Matthäus Bechstein]] en [[1802]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Bechstein  | first=Johann Matthäus | author-link=Johann Matthäus Bechstein | year=1802 | title=Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands für Liebhaber dieses Theils der Naturgeschichte | language=German | location=Leipzig | publisher=Carl Friedrich Enoch Richter | page=165 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41098775 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2025 | title=Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/sylvias/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=7 July 2025}}&lt;/ref&gt;

Antaŭe oni konsideris tiun ĉi specion la plej parenca al [[babilema silvio]], supozante ke ili dispartiĝis nur dum la [[lasta glaciepoĥo]]. Sed nun oni opinias ke blanka gorĝo ne estas fidinda morfologia kriterio por parencaj interrilatoj en ''Curruca'', kaj la blankgorĝa kaj la babilema silvioj ne estas vere tre parencaj.&lt;ref&gt;Helbig, A. J. (2001): Phylogeny and biogeography of the genus ''Sylvia''. ''In:'' Shirihai, Hadoram: ''Sylvia warblers'': 24–25 Princeton University Press, Princeton, N.J. {{ISBN|0-691-08833-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Dietzen | first1=C. | last2=Garcia-del-Rey | first2=E. | last3=Castro | first3=G.D. | last4=Wink | first4=M. | date=2008 | title=Phylogenetic differentiation of ''Sylvia'' species (Aves: Passeriformes) of the Atlantic islands (Macaronesia) based on mitochondrial DNA sequence data and morphometrics | journal=Biological Journal of the Linnean Society | volume=95 | issue=1 | pages=157–174 | doi=10.1111/j.1095-8312.2008.01005.x | doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 
[[Molekula filogenetiko|Molekulfilogenetika]] esploro de [[Silviedoj]] de jaro [[2011]] montris ke blankgorĝa silvio kaj babilema silvio apartenas al malsamaj [[klado]]j ene de ''Curruca'' kaj ne estas [[fratogrupo]]j.&lt;ref&gt;{{ cite journal | last1=Voelker | first1=Gary | last2=Light | first2=Jessica E. | year=2011 | title=Palaeoclimatic events, dispersal and migratory losses along the Afro-European axis as drivers of biogeographic distribution in ''Sylvia'' warblers | journal=BMC Evolutionary Biology | volume=11 | issue=163 | page= 163| doi=10.1186/1471-2148-11-163 | pmid=21672229 | pmc=3123607 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[IOC]] agnoskas kvar [[subspecio]]jn de blankgorĝa silvio:&lt;ref name=ioc/&gt;
* {{bt|C. c. communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1787)}} – nestas en [[Eŭropo]], norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]]; vintrumas en [[Okcidenta Afriko|Uesta]] kaj [[Centra Afriko]]
* {{bt|C. c. volgensis|([[Janusz Domaniewski|Domaniewski]], 1915)}} – nestas en sudeostaj partoj de Eŭropa [[Rusio]], uesta [[Siberio]] kaj norda [[Kazaĥio]]; vintrumas en [[Orienta Afriko|Eosta]] kaj [[Suda Afriko]]
* ''C. c. icterops'' ([[Édouard Ménétries|Ménétries]], 1832) – nestas en centra Turkio, [[Turkmenio]] kaj [[Irano]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko
* ''C. c. rubicola'' ([[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1928) – nestas en montaj regionoj de [[Centra Azio]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko

==Priskribo ==
[[file:Common Whitethroat (Sylvia communis) (W1CDR0001503 BD6).ogg|eta|Kanto]]
Blankgorĝa silvio estas unu el malmultaj [[Silviedoj]], kiuj havas almenaŭ iom rimarkeblan {{N|seksa duformismo}}. Ambaŭ seksoj estas ĉefe brunaj supre kaj helsablokoloraj sube, kun helbruna nuanco en brusto kaj flankoj kaj brunaj areoj en la duarangaj flugilplumoj. Masklaj plenkreskuloj havas grizan kapon kaj blankan gorĝon, tiu lasta nomas la specion. La ino havas brunan kapon anstataŭ grizan, kaj ŝia gorĝo estas pli senkolora. La flankaj bordoj de la vosto estas blankaj.

La kanto de la Blankgorĝa silvio estas rapida kaj raspa, kun plendema tono.

[[Dosiero:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.38.jpg|eta|ovoj de ''Cuculus canorus canorus'' en nesto de ''Sylvia communis'' - [[Muzeo de Tuluzo]].]]
Tiu specio komune estis konsiderata tre rilata al la [[Babilema silvio]], kiu estas tre simila. Oni sugestis, ke ambaŭ specioj separiĝis en la [[lasta glaciepoko]] simile al la disigo inter la [[Ĉifĉafo]] kaj la [[Fitiso]], kun ties prauloj limigitaj en du enklavoj, unu sudoriente kaj alia sudokcidente de Eŭropo. Kiam la glacio retiriĝis, la du formoj supozeble ne plu rekonis unu la alian kiel la sama specio. Tamen, sciencistoj pristudis tiun aferon kaj konstatis, ke fakte tiuj du [[taksono]]j ne estas tre proksime parencoj kaj ke la blankaj gorĝoj estas nefideblaj [[morfologio (biologio)|morfologiaj]] markoj de la rilatoj en ''Sylvia''. Brunaj flugilmakuloj, kiel blankaj gorĝoj, ŝajne estas [[pleziomorfa]]j, kaj indikas [[filogeniko]]n. Krom la fakto ke la Blankgorĝa silvio ne estas proksime rilata al la grupo de la Babilema silvio, malmulte povas esti solvata ĉar ŝajne temas pri apenaŭ [[Baza (filogenetiko)|bazaj]] [[taksono]]j.(Helbig 2001, Jønsson &amp; Fjeldså 2006)

Tiu estas [[birdo]] de malferma kamparo kaj kultivejoj, kun arbustoj por nestumado. La nesto estas konstruita en malalta [[arbusto]] aŭ [[rubuso]], la ino demetas 3-7 ovojn. Kiel plej parto de silvioj, ankaŭ tiu ĉi estas [[insektovora]], sed povas manĝi ankaŭ berojn kaj aliajn mildajn [[frukto]]jn.

== Referencoj ==
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 52826|, Sylvia communis, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga.
* Helbig, A. J. (2001): Phylogeny and biogeography of the genus ''Sylvia''. ''In:'' Shirihai, Hadoram: ''Sylvia warblers'': 24-25. Princeton University Press, Princeton, N.J. ISBN 0-691-08833-0
* Jønsson, Knud A. &amp; Fjeldså, Jon (2006): A phylogenetic supertree of oscine passerine birds (Aves: Passeri). ''Zoologica Scripta'' 35(2): 149–186. {{doi|:10.1111/j.1463-6409.2006.00221.x}} (HTML resumo)

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf Diferencoj laŭ aĝo kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131112130108/http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf |date=2013-11-12 }}
* [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&amp;id=3CB22B05218D22C0&amp;ts=1221723916479&amp;sec=summary Avibase]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.naturlichter.de/gallery2/main.php?g2_view=keyalbum.KeywordAlbum&amp;g2_keyword=Whitethroat Images ĉe www.naturlichter.com]

{{Commons|Sylvia communis}}
{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Silviedoj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]]</text>
      <sha1>hpcqrghwbl35vjfg8uin45cfuqugvf0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412451</id>
      <parentid>9412447</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goren</username>
        <id>4701</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9412451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8931" sha1="6d8yjzjmjrvg20e1i5vxsus2yh9g69k" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Blankgorĝa silvio
|koloro = pink
|regno2 = bestoj
|dosiero2 = Tallareta vulgar 01 (Sylvia communis).jpg
|dosiero=Common Whitethroat.jpg
| dosiero larĝo=300px
| dosiero2 larĝo=300px
| priskribo de dosiero=Blankgorĝa silvio 
| priskribo de dosiero2=
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes''
|familio = [[Silviedoj]] ''Sylviidae''
|genro = ''[[Curruca]]''
|specio = ''C. communis''
|statuso = LC
|dunomo = ''Curruca communis''
|dunomo aŭtoritato = ([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = {{bt|Sylvia communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = SylviaCommunisIUCN2019-3.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#00FF00|Reproduktaj teritorioj}}
{{Priskribo|#00FFFF|Migrado}}
{{Priskribo|#007FFF|Vintrejoj}}
&lt;/div&gt;
}}
'''Blankgorĝa silvio''' (''Curruca communis'') estas [[specio]] de [[paseroformaj birdoj]] el familio [[Silviedoj]]. Samkiel aliaj birdoj en tiu ĉi familio, ĝi estas malgranda, grizece bruna [[insektovorulo]]. Ĝi estas forte [[birdomigrado|migranta]]: la birdoj nestas tra [[Eŭropo]] kaj [[Palearktiso|moderklimata okcidenta Azio]], kaj vintrumas en [[Subsahara Afriko]]. Dum migrosezonoj oni ofte renkontas la birdojn en intermediaj regionoj, ekzemple en [[Arabia duoninsulo]], [[Centra Azio]] kaj okcidenta [[Pakistano]].

== Taksonomio ==
[[File:Nederlandsche vogelen (KB) - Sylvia communis (096b).jpg|left|thumb|Ilustraĵo pri ''blankgorĝa silvio'' el libro ''Nederlandsche Vogelen'' (Nederlandaj Birdoj), Vol. 2 (1789).]]
Blankgorĝan silvion unue formale priskribis angla ornitologo [[John Latham (ornitologo)|John Latham]] en sia libro ''A General Synopsis of Birds'' de jaro [[1783]], sed proponis la [[dunomo]]n ''Sylvia communis'' nur en la aldonaĵo al la verko, kiu aperis iom poste, jam en [[1787]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1783 | title=A General Synopsis of Birds | volume=2, Part 1 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | pages=428–429 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33730507 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham| first= John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1787 | title=Supplement to the General Synopsis of Birds | publisher=Printed for Leigh &amp; Sotheby | location=London | page=287 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33046886 }}&lt;/ref&gt;
La specia epiteto ''communis'' estas [[latina]] vorto por &quot;komuna&quot;.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n115 115], 376}}&lt;/ref&gt; 
Dum longa tempo la specio apartenis al [[genro (biologio)|genro]] ''[[Sylvia]]'', sed laŭ nuna sistematiko ĝi estas movigita al genro ''[[Curruca]]'' kiun enkondukis germana naturalisto [[Johann Matthäus Bechstein]] en [[1802]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Bechstein  | first=Johann Matthäus | author-link=Johann Matthäus Bechstein | year=1802 | title=Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands für Liebhaber dieses Theils der Naturgeschichte | language=German | location=Leipzig | publisher=Carl Friedrich Enoch Richter | page=165 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41098775 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2025 | title=Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/sylvias/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=7 July 2025}}&lt;/ref&gt;

Antaŭe oni konsideris tiun ĉi specion la plej parenca al [[babilema silvio]], supozante ke ili dispartiĝis nur dum la [[lasta glaciepoĥo]]. Sed nun oni opinias ke blanka gorĝo ne estas fidinda morfologia kriterio por parencaj interrilatoj en ''Curruca'', kaj la blankgorĝa kaj la babilema silvioj ne estas vere tre parencaj.&lt;ref name=helbig&gt;Helbig, A. J. (2001): Phylogeny and biogeography of the genus ''Sylvia''. ''In:'' Shirihai, Hadoram: ''Sylvia warblers'': 24–25 Princeton University Press, Princeton, N.J. {{ISBN|0-691-08833-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Dietzen | first1=C. | last2=Garcia-del-Rey | first2=E. | last3=Castro | first3=G.D. | last4=Wink | first4=M. | date=2008 | title=Phylogenetic differentiation of ''Sylvia'' species (Aves: Passeriformes) of the Atlantic islands (Macaronesia) based on mitochondrial DNA sequence data and morphometrics | journal=Biological Journal of the Linnean Society | volume=95 | issue=1 | pages=157–174 | doi=10.1111/j.1095-8312.2008.01005.x | doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jønsson, Knud A. &amp; Fjeldså, Jon (2006): A phylogenetic supertree of oscine passerine birds (Aves: Passeri). ''Zoologica Scripta'' 35(2): 149–186. {{doi|:10.1111/j.1463-6409.2006.00221.x}}&lt;/ref&gt;
[[Molekula filogenetiko|Molekulfilogenetika]] esploro de [[Silviedoj]] de jaro [[2011]] montris ke blankgorĝa silvio kaj babilema silvio apartenas al malsamaj [[klado]]j ene de ''Curruca'' kaj ne estas [[fratogrupo]]j.&lt;ref&gt;{{ cite journal | last1=Voelker | first1=Gary | last2=Light | first2=Jessica E. | year=2011 | title=Palaeoclimatic events, dispersal and migratory losses along the Afro-European axis as drivers of biogeographic distribution in ''Sylvia'' warblers | journal=BMC Evolutionary Biology | volume=11 | issue=163 | page= 163| doi=10.1186/1471-2148-11-163 | pmid=21672229 | pmc=3123607 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[IOC]] agnoskas kvar [[subspecio]]jn de blankgorĝa silvio:&lt;ref name=ioc/&gt;
* {{bt|C. c. communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1787)}} – nestas en [[Eŭropo]], norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]]; vintrumas en [[Okcidenta Afriko|Uesta]] kaj [[Centra Afriko]]
* {{bt|C. c. volgensis|([[Janusz Domaniewski|Domaniewski]], 1915)}} – nestas en sudeostaj partoj de Eŭropa [[Rusio]], uesta [[Siberio]] kaj norda [[Kazaĥio]]; vintrumas en [[Orienta Afriko|Eosta]] kaj [[Suda Afriko]]
* ''C. c. icterops'' ([[Édouard Ménétries|Ménétries]], 1832) – nestas en centra Turkio, [[Turkmenio]] kaj [[Irano]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko
* ''C. c. rubicola'' ([[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1928) – nestas en montaj regionoj de [[Centra Azio]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko

==Priskribo ==
[[file:Common Whitethroat (Sylvia communis) (W1CDR0001503 BD6).ogg|eta|Kanto]]
Blankgorĝa silvio estas unu el malmultaj [[Silviedoj]], kiuj havas almenaŭ iom rimarkeblan {{N|seksa duformismo}}. Ambaŭ seksoj estas ĉefe brunaj supre kaj helsablokoloraj sube, kun helbruna nuanco en brusto kaj flankoj kaj brunaj areoj en la duarangaj flugilplumoj. Masklaj plenkreskuloj havas grizan kapon kaj blankan gorĝon, tiu lasta nomas la specion. La ino havas brunan kapon anstataŭ grizan, kaj ŝia gorĝo estas pli senkolora. La flankaj bordoj de la vosto estas blankaj.

La kanto de la Blankgorĝa silvio estas rapida kaj raspa, kun plendema tono.

[[Dosiero:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.38.jpg|eta|Ovo de ''[[Kukolo|Cuculus canorus canorus]]'' en nesto de ''Sylvia communis'' — [[Muzeo de Tuluzo]].]]

La kutima [[habitato]] de blankgorĝa silvio estas malferma kamparo kaj kultivejoj kun arbustoj por nestumado. La nesto estas konstruita en malalta [[arbusto]] aŭ [[rubuso]], la ino demetas 3-7 ovojn. Kiel plej parto de silvioj, ankaŭ tiu ĉi estas [[insektovora]], sed povas manĝi ankaŭ berojn kaj aliajn mildajn [[frukto]]jn.

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf Diferencoj laŭ aĝo kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131112130108/http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf |date=2013-11-12 }}
* [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&amp;id=3CB22B05218D22C0&amp;ts=1221723916479&amp;sec=summary Avibase]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.naturlichter.de/gallery2/main.php?g2_view=keyalbum.KeywordAlbum&amp;g2_keyword=Whitethroat Images ĉe www.naturlichter.com]

{{Commons|Sylvia communis}}
{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Silviedoj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]]</text>
      <sha1>6d8yjzjmjrvg20e1i5vxsus2yh9g69k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412559</id>
      <parentid>9412451</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goren</username>
        <id>4701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Taksonomio */</comment>
      <origin>9412559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8937" sha1="4vd11f3vtrbk5gb4hm9rry7qlqvt49n" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Blankgorĝa silvio
|koloro = pink
|regno2 = bestoj
|dosiero2 = Tallareta vulgar 01 (Sylvia communis).jpg
|dosiero=Common Whitethroat.jpg
| dosiero larĝo=300px
| dosiero2 larĝo=300px
| priskribo de dosiero=Blankgorĝa silvio 
| priskribo de dosiero2=
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes''
|familio = [[Silviedoj]] ''Sylviidae''
|genro = ''[[Curruca]]''
|specio = ''C. communis''
|statuso = LC
|dunomo = ''Curruca communis''
|dunomo aŭtoritato = ([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = {{bt|Sylvia communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = SylviaCommunisIUCN2019-3.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#00FF00|Reproduktaj teritorioj}}
{{Priskribo|#00FFFF|Migrado}}
{{Priskribo|#007FFF|Vintrejoj}}
&lt;/div&gt;
}}
'''Blankgorĝa silvio''' (''Curruca communis'') estas [[specio]] de [[paseroformaj birdoj]] el familio [[Silviedoj]]. Samkiel aliaj birdoj en tiu ĉi familio, ĝi estas malgranda, grizece bruna [[insektovorulo]]. Ĝi estas forte [[birdomigrado|migranta]]: la birdoj nestas tra [[Eŭropo]] kaj [[Palearktiso|moderklimata okcidenta Azio]], kaj vintrumas en [[Subsahara Afriko]]. Dum migrosezonoj oni ofte renkontas la birdojn en intermediaj regionoj, ekzemple en [[Arabia duoninsulo]], [[Centra Azio]] kaj okcidenta [[Pakistano]].

== Taksonomio ==
[[File:Nederlandsche vogelen (KB) - Sylvia communis (096b).jpg|left|thumb|Ilustraĵo pri ''blankgorĝa silvio'' el libro ''Nederlandsche Vogelen'' (Nederlandaj Birdoj), Vol. 2 (1789).]]
Blankgorĝan silvion unue formale priskribis angla ornitologo [[John Latham (ornitologo)|John Latham]] en sia libro ''A General Synopsis of Birds'' de jaro [[1783]], sed proponis la [[dunomo]]n ''Sylvia communis'' nur en la aldonaĵo al la verko, kiu aperis iom poste, jam en [[1787]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1783 | title=A General Synopsis of Birds | volume=2, Part 1 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | pages=428–429 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33730507 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham| first= John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1787 | title=Supplement to the General Synopsis of Birds | publisher=Printed for Leigh &amp; Sotheby | location=London | page=287 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33046886 }}&lt;/ref&gt;
La specia epiteto ''communis'' estas [[latina]] vorto por &quot;komuna&quot;.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n115 115], 376}}&lt;/ref&gt; 
Dum longa tempo la specio apartenis al [[genro (biologio)|genro]] ''[[Sylvia]]'', sed laŭ nuna sistematiko ĝi estas movigita al genro ''[[Curruca]]'' kiun enkondukis germana naturalisto [[Johann Matthäus Bechstein]] en [[1802]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Bechstein  | first=Johann Matthäus | author-link=Johann Matthäus Bechstein | year=1802 | title=Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands für Liebhaber dieses Theils der Naturgeschichte | language=German | location=Leipzig | publisher=Carl Friedrich Enoch Richter | page=165 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41098775 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2025 | title=Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/sylvias/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=7 July 2025}}&lt;/ref&gt;

Antaŭe oni konsideris tiun ĉi specion la plej parenca al [[babilema silvio]], supozante ke ili dispartiĝis nur dum la [[lasta glaciepoĥo]]. Sed nun oni opinias ke blanka gorĝo ne estas fidinda morfologia kriterio por parencaj interrilatoj en ''Curruca'', kaj la blankgorĝa kaj la babilema silvioj ne estas vere tre parencaj.&lt;ref name=helbig&gt;Helbig, A. J. (2001): Phylogeny and biogeography of the genus ''Sylvia''. ''In:'' Shirihai, Hadoram: ''Sylvia warblers'': 24–25 Princeton University Press, Princeton, N.J. {{ISBN|0-691-08833-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Dietzen | first1=C. | last2=Garcia-del-Rey | first2=E. | last3=Castro | first3=G.D. | last4=Wink | first4=M. | date=2008 | title=Phylogenetic differentiation of ''Sylvia'' species (Aves: Passeriformes) of the Atlantic islands (Macaronesia) based on mitochondrial DNA sequence data and morphometrics | journal=Biological Journal of the Linnean Society | volume=95 | issue=1 | pages=157–174 | doi=10.1111/j.1095-8312.2008.01005.x | doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jønsson, Knud A. &amp; Fjeldså, Jon (2006): A phylogenetic supertree of oscine passerine birds (Aves: Passeri). ''Zoologica Scripta'' 35(2): 149–186. {{doi|:10.1111/j.1463-6409.2006.00221.x}}&lt;/ref&gt;
[[Molekula filogenetiko|Molekulfilogenetika]] esploro de [[Silviedoj]] de jaro [[2011]] montris ke blankgorĝa silvio kaj babilema silvio apartenas al malsamaj [[klado]]j ene de ''Curruca'' kaj ne estas [[fratogrupo]]j.&lt;ref&gt;{{ cite journal | last1=Voelker | first1=Gary | last2=Light | first2=Jessica E. | year=2011 | title=Palaeoclimatic events, dispersal and migratory losses along the Afro-European axis as drivers of biogeographic distribution in ''Sylvia'' warblers | journal=BMC Evolutionary Biology | volume=11 | issue=163 | page= 163| doi=10.1186/1471-2148-11-163 | pmid=21672229 | pmc=3123607 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[IOC]] agnoskas kvar [[subspecio]]jn de blankgorĝa silvio:&lt;ref name=ioc/&gt;
* {{bt|C. c. communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1787)}} – nestas en [[Eŭropo]], norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]]; vintrumas en [[Okcidenta Afriko|Uesta]] kaj [[Centra Afriko]]
* {{bt|C. c. volgensis|([[Janusz Domaniewski|Domaniewski]], 1915)}} – nestas en sudeostaj partoj de Eŭropa [[Rusio]], uesta [[Siberio]] kaj norda [[Kazaĥio]]; vintrumas en [[Orienta Afriko|Eosta]] kaj [[Suda Afriko]]
* {{bt|C. c. icterops|([[Édouard Ménétries|Ménétries]], 1832)}} – nestas en centra Turkio, [[Turkmenio]] kaj [[Irano]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko
* {{bt|C. c. rubicola|([[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1928)}} – nestas en montaj regionoj de [[Centra Azio]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko

==Priskribo ==
[[file:Common Whitethroat (Sylvia communis) (W1CDR0001503 BD6).ogg|eta|Kanto]]
Blankgorĝa silvio estas unu el malmultaj [[Silviedoj]], kiuj havas almenaŭ iom rimarkeblan {{N|seksa duformismo}}. Ambaŭ seksoj estas ĉefe brunaj supre kaj helsablokoloraj sube, kun helbruna nuanco en brusto kaj flankoj kaj brunaj areoj en la duarangaj flugilplumoj. Masklaj plenkreskuloj havas grizan kapon kaj blankan gorĝon, tiu lasta nomas la specion. La ino havas brunan kapon anstataŭ grizan, kaj ŝia gorĝo estas pli senkolora. La flankaj bordoj de la vosto estas blankaj.

La kanto de la Blankgorĝa silvio estas rapida kaj raspa, kun plendema tono.

[[Dosiero:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.38.jpg|eta|Ovo de ''[[Kukolo|Cuculus canorus canorus]]'' en nesto de ''Sylvia communis'' — [[Muzeo de Tuluzo]].]]

La kutima [[habitato]] de blankgorĝa silvio estas malferma kamparo kaj kultivejoj kun arbustoj por nestumado. La nesto estas konstruita en malalta [[arbusto]] aŭ [[rubuso]], la ino demetas 3-7 ovojn. Kiel plej parto de silvioj, ankaŭ tiu ĉi estas [[insektovora]], sed povas manĝi ankaŭ berojn kaj aliajn mildajn [[frukto]]jn.

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf Diferencoj laŭ aĝo kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131112130108/http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf |date=2013-11-12 }}
* [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&amp;id=3CB22B05218D22C0&amp;ts=1221723916479&amp;sec=summary Avibase]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.naturlichter.de/gallery2/main.php?g2_view=keyalbum.KeywordAlbum&amp;g2_keyword=Whitethroat Images ĉe www.naturlichter.com]

{{Commons|Sylvia communis}}
{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Silviedoj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]]</text>
      <sha1>4vd11f3vtrbk5gb4hm9rry7qlqvt49n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412563</id>
      <parentid>9412559</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goren</username>
        <id>4701</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Priskribo */</comment>
      <origin>9412563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9041" sha1="lef5wb2ts3mc7o79txn43x6p6z94dlh" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Blankgorĝa silvio
|koloro = pink
|regno2 = bestoj
|dosiero2 = Tallareta vulgar 01 (Sylvia communis).jpg
|dosiero=Common Whitethroat.jpg
| dosiero larĝo=300px
| dosiero2 larĝo=300px
| priskribo de dosiero=Blankgorĝa silvio 
| priskribo de dosiero2=
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes''
|familio = [[Silviedoj]] ''Sylviidae''
|genro = ''[[Curruca]]''
|specio = ''C. communis''
|statuso = LC
|dunomo = ''Curruca communis''
|dunomo aŭtoritato = ([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = {{bt|Sylvia communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = SylviaCommunisIUCN2019-3.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#00FF00|Reproduktaj teritorioj}}
{{Priskribo|#00FFFF|Migrado}}
{{Priskribo|#007FFF|Vintrejoj}}
&lt;/div&gt;
}}
'''Blankgorĝa silvio''' (''Curruca communis'') estas [[specio]] de [[paseroformaj birdoj]] el familio [[Silviedoj]]. Samkiel aliaj birdoj en tiu ĉi familio, ĝi estas malgranda, grizece bruna [[insektovorulo]]. Ĝi estas forte [[birdomigrado|migranta]]: la birdoj nestas tra [[Eŭropo]] kaj [[Palearktiso|moderklimata okcidenta Azio]], kaj vintrumas en [[Subsahara Afriko]]. Dum migrosezonoj oni ofte renkontas la birdojn en intermediaj regionoj, ekzemple en [[Arabia duoninsulo]], [[Centra Azio]] kaj okcidenta [[Pakistano]].

== Taksonomio ==
[[File:Nederlandsche vogelen (KB) - Sylvia communis (096b).jpg|left|thumb|Ilustraĵo pri ''blankgorĝa silvio'' el libro ''Nederlandsche Vogelen'' (Nederlandaj Birdoj), Vol. 2 (1789).]]
Blankgorĝan silvion unue formale priskribis angla ornitologo [[John Latham (ornitologo)|John Latham]] en sia libro ''A General Synopsis of Birds'' de jaro [[1783]], sed proponis la [[dunomo]]n ''Sylvia communis'' nur en la aldonaĵo al la verko, kiu aperis iom poste, jam en [[1787]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1783 | title=A General Synopsis of Birds | volume=2, Part 1 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | pages=428–429 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33730507 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham| first= John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1787 | title=Supplement to the General Synopsis of Birds | publisher=Printed for Leigh &amp; Sotheby | location=London | page=287 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33046886 }}&lt;/ref&gt;
La specia epiteto ''communis'' estas [[latina]] vorto por &quot;komuna&quot;.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n115 115], 376}}&lt;/ref&gt; 
Dum longa tempo la specio apartenis al [[genro (biologio)|genro]] ''[[Sylvia]]'', sed laŭ nuna sistematiko ĝi estas movigita al genro ''[[Curruca]]'' kiun enkondukis germana naturalisto [[Johann Matthäus Bechstein]] en [[1802]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Bechstein  | first=Johann Matthäus | author-link=Johann Matthäus Bechstein | year=1802 | title=Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands für Liebhaber dieses Theils der Naturgeschichte | language=German | location=Leipzig | publisher=Carl Friedrich Enoch Richter | page=165 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41098775 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2025 | title=Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/sylvias/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=7 July 2025}}&lt;/ref&gt;

Antaŭe oni konsideris tiun ĉi specion la plej parenca al [[babilema silvio]], supozante ke ili dispartiĝis nur dum la [[lasta glaciepoĥo]]. Sed nun oni opinias ke blanka gorĝo ne estas fidinda morfologia kriterio por parencaj interrilatoj en ''Curruca'', kaj la blankgorĝa kaj la babilema silvioj ne estas vere tre parencaj.&lt;ref name=helbig&gt;Helbig, A. J. (2001): Phylogeny and biogeography of the genus ''Sylvia''. ''In:'' Shirihai, Hadoram: ''Sylvia warblers'': 24–25 Princeton University Press, Princeton, N.J. {{ISBN|0-691-08833-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Dietzen | first1=C. | last2=Garcia-del-Rey | first2=E. | last3=Castro | first3=G.D. | last4=Wink | first4=M. | date=2008 | title=Phylogenetic differentiation of ''Sylvia'' species (Aves: Passeriformes) of the Atlantic islands (Macaronesia) based on mitochondrial DNA sequence data and morphometrics | journal=Biological Journal of the Linnean Society | volume=95 | issue=1 | pages=157–174 | doi=10.1111/j.1095-8312.2008.01005.x | doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jønsson, Knud A. &amp; Fjeldså, Jon (2006): A phylogenetic supertree of oscine passerine birds (Aves: Passeri). ''Zoologica Scripta'' 35(2): 149–186. {{doi|:10.1111/j.1463-6409.2006.00221.x}}&lt;/ref&gt;
[[Molekula filogenetiko|Molekulfilogenetika]] esploro de [[Silviedoj]] de jaro [[2011]] montris ke blankgorĝa silvio kaj babilema silvio apartenas al malsamaj [[klado]]j ene de ''Curruca'' kaj ne estas [[fratogrupo]]j.&lt;ref&gt;{{ cite journal | last1=Voelker | first1=Gary | last2=Light | first2=Jessica E. | year=2011 | title=Palaeoclimatic events, dispersal and migratory losses along the Afro-European axis as drivers of biogeographic distribution in ''Sylvia'' warblers | journal=BMC Evolutionary Biology | volume=11 | issue=163 | page= 163| doi=10.1186/1471-2148-11-163 | pmid=21672229 | pmc=3123607 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[IOC]] agnoskas kvar [[subspecio]]jn de blankgorĝa silvio:&lt;ref name=ioc/&gt;
* {{bt|C. c. communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1787)}} – nestas en [[Eŭropo]], norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]]; vintrumas en [[Okcidenta Afriko|Uesta]] kaj [[Centra Afriko]]
* {{bt|C. c. volgensis|([[Janusz Domaniewski|Domaniewski]], 1915)}} – nestas en sudeostaj partoj de Eŭropa [[Rusio]], uesta [[Siberio]] kaj norda [[Kazaĥio]]; vintrumas en [[Orienta Afriko|Eosta]] kaj [[Suda Afriko]]
* {{bt|C. c. icterops|([[Édouard Ménétries|Ménétries]], 1832)}} – nestas en centra Turkio, [[Turkmenio]] kaj [[Irano]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko
* {{bt|C. c. rubicola|([[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1928)}} – nestas en montaj regionoj de [[Centra Azio]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko

==Priskribo ==
[[file:Common Whitethroat (Sylvia communis) (W1CDR0001503 BD6).ogg|eta|Kanto de blankgorĝa silvio]]
Blankgorĝa silvio estas unu el malmultaj [[Silviedoj]], kiuj havas almenaŭ iom rimarkeblan {{N|seksa duformismo}}. Ambaŭ seksoj estas ĉefe brunaj supre kaj helsablokoloraj sube, kun helbruna nuanco en brusto kaj flankoj kaj brunaj areoj en la duarangaj flugilplumoj. Masklaj plenkreskuloj havas grizan kapon kaj blankan gorĝon, tiu lasta nomas la specion. La ino havas brunan kapon anstataŭ grizan, kaj ŝia gorĝo estas pli senkolora. La flankaj bordoj de la vosto estas blankaj.

La [[birdokanto|kanto]] de la blankgorĝa silvio estas rapida kaj raspa, kun plendema tono, iom simila al tiu de [[purpura silvio]].

== Ekologio kaj konduto==
[[Dosiero:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.38.jpg|eta|Ovo de ''[[Kukolo|Cuculus canorus canorus]]'' en nesto de ''Sylvia communis'' — [[Muzeo de Tuluzo]].]]

La kutima [[habitato]] de blankgorĝa silvio estas malferma kamparo kaj kultivejoj kun arbustoj por nestumado. La nesto estas konstruita en malalta [[arbusto]] aŭ [[rubuso]], la ino demetas 3-7 ovojn. Kiel plej parto de silvioj, ankaŭ tiu ĉi estas [[insektovora]], sed povas manĝi ankaŭ berojn kaj aliajn mildajn [[frukto]]jn.

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf Diferencoj laŭ aĝo kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131112130108/http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf |date=2013-11-12 }}
* [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&amp;id=3CB22B05218D22C0&amp;ts=1221723916479&amp;sec=summary Avibase]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.naturlichter.de/gallery2/main.php?g2_view=keyalbum.KeywordAlbum&amp;g2_keyword=Whitethroat Images ĉe www.naturlichter.com]

{{Commons|Sylvia communis}}
{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Silviedoj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]]</text>
      <sha1>lef5wb2ts3mc7o79txn43x6p6z94dlh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412568</id>
      <parentid>9412563</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:57:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goren</username>
        <id>4701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Priskribo */</comment>
      <origin>9412568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11080" sha1="5rfdxmatpmqmrcww65c0zgagog6erac" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Blankgorĝa silvio
|koloro = pink
|regno2 = bestoj
|dosiero2 = Tallareta vulgar 01 (Sylvia communis).jpg
|dosiero=Common Whitethroat.jpg
| dosiero larĝo=300px
| dosiero2 larĝo=300px
| priskribo de dosiero=Blankgorĝa silvio 
| priskribo de dosiero2=
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes''
|familio = [[Silviedoj]] ''Sylviidae''
|genro = ''[[Curruca]]''
|specio = ''C. communis''
|statuso = LC
|dunomo = ''Curruca communis''
|dunomo aŭtoritato = ([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = {{bt|Sylvia communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = SylviaCommunisIUCN2019-3.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#00FF00|Reproduktaj teritorioj}}
{{Priskribo|#00FFFF|Migrado}}
{{Priskribo|#007FFF|Vintrejoj}}
&lt;/div&gt;
}}
'''Blankgorĝa silvio''' (''Curruca communis'') estas [[specio]] de [[paseroformaj birdoj]] el familio [[Silviedoj]]. Samkiel aliaj birdoj en tiu ĉi familio, ĝi estas malgranda, grizece bruna [[insektovorulo]]. Ĝi estas forte [[birdomigrado|migranta]]: la birdoj nestas tra [[Eŭropo]] kaj [[Palearktiso|moderklimata okcidenta Azio]], kaj vintrumas en [[Subsahara Afriko]]. Dum migrosezonoj oni ofte renkontas la birdojn en intermediaj regionoj, ekzemple en [[Arabia duoninsulo]], [[Centra Azio]] kaj okcidenta [[Pakistano]].

== Taksonomio ==
[[File:Nederlandsche vogelen (KB) - Sylvia communis (096b).jpg|left|thumb|Ilustraĵo pri ''blankgorĝa silvio'' el libro ''Nederlandsche Vogelen'' (Nederlandaj Birdoj), Vol. 2 (1789).]]
Blankgorĝan silvion unue formale priskribis angla ornitologo [[John Latham (ornitologo)|John Latham]] en sia libro ''A General Synopsis of Birds'' de jaro [[1783]], sed proponis la [[dunomo]]n ''Sylvia communis'' nur en la aldonaĵo al la verko, kiu aperis iom poste, jam en [[1787]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1783 | title=A General Synopsis of Birds | volume=2, Part 1 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | pages=428–429 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33730507 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham| first= John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1787 | title=Supplement to the General Synopsis of Birds | publisher=Printed for Leigh &amp; Sotheby | location=London | page=287 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33046886 }}&lt;/ref&gt;
La specia epiteto ''communis'' estas [[latina]] vorto por &quot;komuna&quot;.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n115 115], 376}}&lt;/ref&gt; 
Dum longa tempo la specio apartenis al [[genro (biologio)|genro]] ''[[Sylvia]]'', sed laŭ nuna sistematiko ĝi estas movigita al genro ''[[Curruca]]'' kiun enkondukis germana naturalisto [[Johann Matthäus Bechstein]] en [[1802]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Bechstein  | first=Johann Matthäus | author-link=Johann Matthäus Bechstein | year=1802 | title=Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands für Liebhaber dieses Theils der Naturgeschichte | language=German | location=Leipzig | publisher=Carl Friedrich Enoch Richter | page=165 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41098775 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2025 | title=Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/sylvias/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=7 July 2025}}&lt;/ref&gt;

Antaŭe oni konsideris tiun ĉi specion la plej parenca al [[babilema silvio]], supozante ke ili dispartiĝis nur dum la [[lasta glaciepoĥo]]. Sed nun oni opinias ke blanka gorĝo ne estas fidinda morfologia kriterio por parencaj interrilatoj en ''Curruca'', kaj la blankgorĝa kaj la babilema silvioj ne estas vere tre parencaj.&lt;ref name=helbig&gt;Helbig, A. J. (2001): Phylogeny and biogeography of the genus ''Sylvia''. ''In:'' Shirihai, Hadoram: ''Sylvia warblers'': 24–25 Princeton University Press, Princeton, N.J. {{ISBN|0-691-08833-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Dietzen | first1=C. | last2=Garcia-del-Rey | first2=E. | last3=Castro | first3=G.D. | last4=Wink | first4=M. | date=2008 | title=Phylogenetic differentiation of ''Sylvia'' species (Aves: Passeriformes) of the Atlantic islands (Macaronesia) based on mitochondrial DNA sequence data and morphometrics | journal=Biological Journal of the Linnean Society | volume=95 | issue=1 | pages=157–174 | doi=10.1111/j.1095-8312.2008.01005.x | doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jønsson, Knud A. &amp; Fjeldså, Jon (2006): A phylogenetic supertree of oscine passerine birds (Aves: Passeri). ''Zoologica Scripta'' 35(2): 149–186. {{doi|:10.1111/j.1463-6409.2006.00221.x}}&lt;/ref&gt;
[[Molekula filogenetiko|Molekulfilogenetika]] esploro de [[Silviedoj]] de jaro [[2011]] montris ke blankgorĝa silvio kaj babilema silvio apartenas al malsamaj [[klado]]j ene de ''Curruca'' kaj ne estas [[fratogrupo]]j.&lt;ref&gt;{{ cite journal | last1=Voelker | first1=Gary | last2=Light | first2=Jessica E. | year=2011 | title=Palaeoclimatic events, dispersal and migratory losses along the Afro-European axis as drivers of biogeographic distribution in ''Sylvia'' warblers | journal=BMC Evolutionary Biology | volume=11 | issue=163 | page= 163| doi=10.1186/1471-2148-11-163 | pmid=21672229 | pmc=3123607 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[IOC]] agnoskas kvar [[subspecio]]jn de blankgorĝa silvio:&lt;ref name=ioc/&gt;
* {{bt|C. c. communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1787)}} – nestas en [[Eŭropo]], norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]]; vintrumas en [[Okcidenta Afriko|Uesta]] kaj [[Centra Afriko]]
* {{bt|C. c. volgensis|([[Janusz Domaniewski|Domaniewski]], 1915)}} – nestas en sudeostaj partoj de Eŭropa [[Rusio]], uesta [[Siberio]] kaj norda [[Kazaĥio]]; vintrumas en [[Orienta Afriko|Eosta]] kaj [[Suda Afriko]]
* {{bt|C. c. icterops|([[Édouard Ménétries|Ménétries]], 1832)}} – nestas en centra Turkio, [[Turkmenio]] kaj [[Irano]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko
* {{bt|C. c. rubicola|([[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1928)}} – nestas en montaj regionoj de [[Centra Azio]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko

==Priskribo ==
[[file:Common Whitethroat (Sylvia communis) (W1CDR0001503 BD6).ogg|eta|Kanto de blankgorĝa silvio]]
Blankgorĝa silvio estas relative malgranda [[paseroforma birdo]] kun maldiketa korpo, relative granda kapo kaj longa vosto.&lt;ref name=PoB&gt;[https://planetofbirds.com/passeriformes-sylviidae-whitethroat-sylvia-communis/ Whitethroat (Sylvia communis)] — Planet of Birds&lt;/ref&gt;
Ĝi estas averaĝe 13–15&amp;nbsp;cm longa, kun [[enverguro]] de 18–23&amp;nbsp;cm.&lt;ref name=PoB/&gt;&lt;ref name=LuontoPortti&gt;[https://luontoportti.com/en/t/578 Whitethroat, Sylvia communis] — LuontoPortti&lt;/ref&gt;
Plenkreskuloj pezas inter 12 kaj 16&amp;nbsp;g kun averaĝo de 14&amp;nbsp;g.&lt;ref name=animalia&gt;[https://animalia.bio/common-whitethroat Common whitethroat] — animalia.bio&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://kyrgyzstan.birding.day/m/v2taxon.php?s=282&amp;l=en Common whitethroat (Sylvia communis)] — Birds of Kyrgyzstan&lt;/ref&gt;
La birdo havas maldikan grizece-brunan [[beko]]n kun bluece-haŭtkolora bazo de malsupra [[makzelo]], adaptitan por kapti insektojn de grundo.&lt;ref name=LuontoPortti/&gt;

Blankgorĝa silvio estas unu el malmultaj [[Silviedoj]], kiuj havas almenaŭ iom rimarkeblan {{N|seksa duformismo}}. La diferenco estas minimuma, sed tamen rimarkebla por nuda okulo. Ambaŭ seksoj estas ĉefe brunaj supre kaj helsablokoloraj sube, kun helbruna nuanco en brusto kaj flankoj kaj brunaj areoj en la duarangaj flugilplumoj, kaj la flankaj bordoj de la vosto estas blankaj. Plenkreskaj iĉoj havas grizan kapon kaj blankan gorĝon, kiu donis al la specio ĝian {{N|komunlingva nomo}}. La ino havas brunan kapon anstataŭ la griza, kaj ŝia gorĝo estas pli senkolora.&lt;ref name=oi&gt;[https://www.oiseaux.net/birds/common.whitethroat.html Common whitethroat] — Oiseaux.net&lt;/ref&gt; 
Krome, iĉoj havas averaĝe pli longajn flugilojn (71.4&amp;nbsp;mm kontraŭ 70.1&amp;nbsp;mm), sed inoj estas iomete pli pezaj (14.2&amp;nbsp;g kontraŭ 13.3&amp;nbsp;g averaĝe). Adoleskuloj aspektas ĝenerale same kiel plenkreskuloj, sed iom pli malgrandaj kaj maldikaj,&lt;ref name=animalia/&gt; 
kaj adoleska [[plumaro]] estas iom pli pala kaj solidkolora.&lt;ref name=oi/&gt;

Subspecioj iom varias inter si laŭ grando kaj kolorigo, aparte je kolorigo de flugiloj. Ekzemple, eosta subspecio ''C. c. icterops'' havas pli palajn marĝenojn de flugilaj plumojn kompare kun la kaŝtankoloraj ĉe la baza subspecio ''C. c. communis'', kaj ''C. c. volgensis'' kaj ''C. c. rubicola'' havas pli varme brunajn malsuprajn partojn pro siaj [[stepo|stepaj]] kaj montaj habitatoj.&lt;ref name=oi/&gt;
La diferencoj, tamen, estas tre subtilaj kaj prekaŭ nerimarkeblaj dum observado de la birdoj en naturo.&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-whitethroat-curruca-communis Common Whitethroat species factsheet] — BirdLife DataZone&lt;/ref&gt;

== Ekologio kaj konduto==
[[Dosiero:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.38.jpg|eta|Ovo de ''[[Kukolo|Cuculus canorus canorus]]'' en nesto de ''Sylvia communis'' — [[Muzeo de Tuluzo]].]]

La kutima [[habitato]] de blankgorĝa silvio estas malferma kamparo kaj kultivejoj kun arbustoj por nestumado. La nesto estas konstruita en malalta [[arbusto]] aŭ [[rubuso]], la ino demetas 3-7 ovojn. Kiel plej parto de silvioj, ankaŭ tiu ĉi estas [[insektovora]], sed povas manĝi ankaŭ berojn kaj aliajn mildajn [[frukto]]jn.

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf Diferencoj laŭ aĝo kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131112130108/http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf |date=2013-11-12 }}
* [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&amp;id=3CB22B05218D22C0&amp;ts=1221723916479&amp;sec=summary Avibase]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.naturlichter.de/gallery2/main.php?g2_view=keyalbum.KeywordAlbum&amp;g2_keyword=Whitethroat Images ĉe www.naturlichter.com]

{{Commons|Sylvia communis}}
{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Silviedoj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]]</text>
      <sha1>5rfdxmatpmqmrcww65c0zgagog6erac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412571</id>
      <parentid>9412568</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goren</username>
        <id>4701</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ekologio kaj konduto */</comment>
      <origin>9412571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11246" sha1="tosrsvxylp6prykbpjtf49r202nr2t0" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Blankgorĝa silvio
|koloro = pink
|regno2 = bestoj
|dosiero2 = Tallareta vulgar 01 (Sylvia communis).jpg
|dosiero=Common Whitethroat.jpg
| dosiero larĝo=300px
| dosiero2 larĝo=300px
| priskribo de dosiero=Blankgorĝa silvio 
| priskribo de dosiero2=
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes''
|familio = [[Silviedoj]] ''Sylviidae''
|genro = ''[[Curruca]]''
|specio = ''C. communis''
|statuso = LC
|dunomo = ''Curruca communis''
|dunomo aŭtoritato = ([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = {{bt|Sylvia communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = SylviaCommunisIUCN2019-3.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#00FF00|Reproduktaj teritorioj}}
{{Priskribo|#00FFFF|Migrado}}
{{Priskribo|#007FFF|Vintrejoj}}
&lt;/div&gt;
}}
'''Blankgorĝa silvio''' (''Curruca communis'') estas [[specio]] de [[paseroformaj birdoj]] el familio [[Silviedoj]]. Samkiel aliaj birdoj en tiu ĉi familio, ĝi estas malgranda, grizece bruna [[insektovorulo]]. Ĝi estas forte [[birdomigrado|migranta]]: la birdoj nestas tra [[Eŭropo]] kaj [[Palearktiso|moderklimata okcidenta Azio]], kaj vintrumas en [[Subsahara Afriko]]. Dum migrosezonoj oni ofte renkontas la birdojn en intermediaj regionoj, ekzemple en [[Arabia duoninsulo]], [[Centra Azio]] kaj okcidenta [[Pakistano]].

== Taksonomio ==
[[File:Nederlandsche vogelen (KB) - Sylvia communis (096b).jpg|left|thumb|Ilustraĵo pri ''blankgorĝa silvio'' el libro ''Nederlandsche Vogelen'' (Nederlandaj Birdoj), Vol. 2 (1789).]]
Blankgorĝan silvion unue formale priskribis angla ornitologo [[John Latham (ornitologo)|John Latham]] en sia libro ''A General Synopsis of Birds'' de jaro [[1783]], sed proponis la [[dunomo]]n ''Sylvia communis'' nur en la aldonaĵo al la verko, kiu aperis iom poste, jam en [[1787]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1783 | title=A General Synopsis of Birds | volume=2, Part 1 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | pages=428–429 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33730507 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham| first= John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1787 | title=Supplement to the General Synopsis of Birds | publisher=Printed for Leigh &amp; Sotheby | location=London | page=287 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33046886 }}&lt;/ref&gt;
La specia epiteto ''communis'' estas [[latina]] vorto por &quot;komuna&quot;.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n115 115], 376}}&lt;/ref&gt; 
Dum longa tempo la specio apartenis al [[genro (biologio)|genro]] ''[[Sylvia]]'', sed laŭ nuna sistematiko ĝi estas movigita al genro ''[[Curruca]]'' kiun enkondukis germana naturalisto [[Johann Matthäus Bechstein]] en [[1802]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Bechstein  | first=Johann Matthäus | author-link=Johann Matthäus Bechstein | year=1802 | title=Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands für Liebhaber dieses Theils der Naturgeschichte | language=German | location=Leipzig | publisher=Carl Friedrich Enoch Richter | page=165 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41098775 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2025 | title=Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/sylvias/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=7 July 2025}}&lt;/ref&gt;

Antaŭe oni konsideris tiun ĉi specion la plej parenca al [[babilema silvio]], supozante ke ili dispartiĝis nur dum la [[lasta glaciepoĥo]]. Sed nun oni opinias ke blanka gorĝo ne estas fidinda morfologia kriterio por parencaj interrilatoj en ''Curruca'', kaj la blankgorĝa kaj la babilema silvioj ne estas vere tre parencaj.&lt;ref name=helbig&gt;Helbig, A. J. (2001): Phylogeny and biogeography of the genus ''Sylvia''. ''In:'' Shirihai, Hadoram: ''Sylvia warblers'': 24–25 Princeton University Press, Princeton, N.J. {{ISBN|0-691-08833-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Dietzen | first1=C. | last2=Garcia-del-Rey | first2=E. | last3=Castro | first3=G.D. | last4=Wink | first4=M. | date=2008 | title=Phylogenetic differentiation of ''Sylvia'' species (Aves: Passeriformes) of the Atlantic islands (Macaronesia) based on mitochondrial DNA sequence data and morphometrics | journal=Biological Journal of the Linnean Society | volume=95 | issue=1 | pages=157–174 | doi=10.1111/j.1095-8312.2008.01005.x | doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jønsson, Knud A. &amp; Fjeldså, Jon (2006): A phylogenetic supertree of oscine passerine birds (Aves: Passeri). ''Zoologica Scripta'' 35(2): 149–186. {{doi|:10.1111/j.1463-6409.2006.00221.x}}&lt;/ref&gt;
[[Molekula filogenetiko|Molekulfilogenetika]] esploro de [[Silviedoj]] de jaro [[2011]] montris ke blankgorĝa silvio kaj babilema silvio apartenas al malsamaj [[klado]]j ene de ''Curruca'' kaj ne estas [[fratogrupo]]j.&lt;ref&gt;{{ cite journal | last1=Voelker | first1=Gary | last2=Light | first2=Jessica E. | year=2011 | title=Palaeoclimatic events, dispersal and migratory losses along the Afro-European axis as drivers of biogeographic distribution in ''Sylvia'' warblers | journal=BMC Evolutionary Biology | volume=11 | issue=163 | page= 163| doi=10.1186/1471-2148-11-163 | pmid=21672229 | pmc=3123607 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[IOC]] agnoskas kvar [[subspecio]]jn de blankgorĝa silvio:&lt;ref name=ioc/&gt;
* {{bt|C. c. communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1787)}} – nestas en [[Eŭropo]], norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]]; vintrumas en [[Okcidenta Afriko|Uesta]] kaj [[Centra Afriko]]
* {{bt|C. c. volgensis|([[Janusz Domaniewski|Domaniewski]], 1915)}} – nestas en sudeostaj partoj de Eŭropa [[Rusio]], uesta [[Siberio]] kaj norda [[Kazaĥio]]; vintrumas en [[Orienta Afriko|Eosta]] kaj [[Suda Afriko]]
* {{bt|C. c. icterops|([[Édouard Ménétries|Ménétries]], 1832)}} – nestas en centra Turkio, [[Turkmenio]] kaj [[Irano]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko
* {{bt|C. c. rubicola|([[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1928)}} – nestas en montaj regionoj de [[Centra Azio]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko

==Priskribo ==
[[file:Common Whitethroat (Sylvia communis) (W1CDR0001503 BD6).ogg|eta|Kanto de blankgorĝa silvio]]
Blankgorĝa silvio estas relative malgranda [[paseroforma birdo]] kun maldiketa korpo, relative granda kapo kaj longa vosto.&lt;ref name=PoB&gt;[https://planetofbirds.com/passeriformes-sylviidae-whitethroat-sylvia-communis/ Whitethroat (Sylvia communis)] — Planet of Birds&lt;/ref&gt;
Ĝi estas averaĝe 13–15&amp;nbsp;cm longa, kun [[enverguro]] de 18–23&amp;nbsp;cm.&lt;ref name=PoB/&gt;&lt;ref name=LuontoPortti&gt;[https://luontoportti.com/en/t/578 Whitethroat, Sylvia communis] — LuontoPortti&lt;/ref&gt;
Plenkreskuloj pezas inter 12 kaj 16&amp;nbsp;g kun averaĝo de 14&amp;nbsp;g.&lt;ref name=animalia&gt;[https://animalia.bio/common-whitethroat Common whitethroat] — animalia.bio&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://kyrgyzstan.birding.day/m/v2taxon.php?s=282&amp;l=en Common whitethroat (Sylvia communis)] — Birds of Kyrgyzstan&lt;/ref&gt;
La birdo havas maldikan grizece-brunan [[beko]]n kun bluece-haŭtkolora bazo de malsupra [[makzelo]], adaptitan por kapti insektojn de grundo.&lt;ref name=LuontoPortti/&gt;

Blankgorĝa silvio estas unu el malmultaj [[Silviedoj]], kiuj havas almenaŭ iom rimarkeblan {{N|seksa duformismo}}. La diferenco estas minimuma, sed tamen rimarkebla por nuda okulo. Ambaŭ seksoj estas ĉefe brunaj supre kaj helsablokoloraj sube, kun helbruna nuanco en brusto kaj flankoj kaj brunaj areoj en la duarangaj flugilplumoj, kaj la flankaj bordoj de la vosto estas blankaj. Plenkreskaj iĉoj havas grizan kapon kaj blankan gorĝon, kiu donis al la specio ĝian {{N|komunlingva nomo}}. La ino havas brunan kapon anstataŭ la griza, kaj ŝia gorĝo estas pli senkolora.&lt;ref name=oi&gt;[https://www.oiseaux.net/birds/common.whitethroat.html Common whitethroat] — Oiseaux.net&lt;/ref&gt; 
Krome, iĉoj havas averaĝe pli longajn flugilojn (71.4&amp;nbsp;mm kontraŭ 70.1&amp;nbsp;mm), sed inoj estas iomete pli pezaj (14.2&amp;nbsp;g kontraŭ 13.3&amp;nbsp;g averaĝe). Adoleskuloj aspektas ĝenerale same kiel plenkreskuloj, sed iom pli malgrandaj kaj maldikaj,&lt;ref name=animalia/&gt; 
kaj adoleska [[plumaro]] estas iom pli pala kaj solidkolora.&lt;ref name=oi/&gt;

Subspecioj iom varias inter si laŭ grando kaj kolorigo, aparte je kolorigo de flugiloj. Ekzemple, eosta subspecio ''C. c. icterops'' havas pli palajn marĝenojn de flugilaj plumojn kompare kun la kaŝtankoloraj ĉe la baza subspecio ''C. c. communis'', kaj ''C. c. volgensis'' kaj ''C. c. rubicola'' havas pli varme brunajn malsuprajn partojn pro siaj [[stepo|stepaj]] kaj montaj habitatoj.&lt;ref name=oi/&gt;
La diferencoj, tamen, estas tre subtilaj kaj prekaŭ nerimarkeblaj dum observado de la birdoj en naturo.&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-whitethroat-curruca-communis Common Whitethroat species factsheet] — BirdLife DataZone&lt;/ref&gt;

== Distribuo kaj habitato ==
[[Dosiero:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.38.jpg|eta|Ovo de ''[[Kukolo|Cuculus canorus canorus]]'' en nesto de ''Sylvia communis'' — [[Muzeo de Tuluzo]].]]

La kutima [[habitato]] de blankgorĝa silvio estas malferma kamparo kaj kultivejoj kun arbustoj por nestumado. 

== Ekologio kaj konduto==
Kiel plej parto de silvioj, ankaŭ tiu ĉi estas [[insektovora]], sed povas manĝi ankaŭ berojn kaj aliajn mildajn [[frukto]]jn.

La nesto estas konstruita en malalta [[arbusto]] aŭ [[rubuso]], la ino demetas 3-7 ovojn.

La [[birdokanto|kanto]] de la blankgorĝa silvio estas rapida kaj raspa, kun plendema tono, iom simila al tiu de [[purpura silvio]].

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf Diferencoj laŭ aĝo kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131112130108/http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf |date=2013-11-12 }}
* [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&amp;id=3CB22B05218D22C0&amp;ts=1221723916479&amp;sec=summary Avibase]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.naturlichter.de/gallery2/main.php?g2_view=keyalbum.KeywordAlbum&amp;g2_keyword=Whitethroat Images ĉe www.naturlichter.com]

{{Commons|Sylvia communis}}
{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Silviedoj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]]</text>
      <sha1>tosrsvxylp6prykbpjtf49r202nr2t0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412659</id>
      <parentid>9412571</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:30:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goren</username>
        <id>4701</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Distribuo kaj habitato */</comment>
      <origin>9412659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12086" sha1="7rlvz2fr10wqsv5gze05zc2tvce9sfj" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Blankgorĝa silvio
|koloro = pink
|regno2 = bestoj
|dosiero2 = Tallareta vulgar 01 (Sylvia communis).jpg
|dosiero=Common Whitethroat.jpg
| dosiero larĝo=300px
| dosiero2 larĝo=300px
| priskribo de dosiero=Blankgorĝa silvio 
| priskribo de dosiero2=
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes''
|familio = [[Silviedoj]] ''Sylviidae''
|genro = ''[[Curruca]]''
|specio = ''C. communis''
|statuso = LC
|dunomo = ''Curruca communis''
|dunomo aŭtoritato = ([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = {{bt|Sylvia communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = SylviaCommunisIUCN2019-3.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#00FF00|Reproduktaj teritorioj}}
{{Priskribo|#00FFFF|Migrado}}
{{Priskribo|#007FFF|Vintrejoj}}
&lt;/div&gt;
}}
'''Blankgorĝa silvio''' (''Curruca communis'') estas [[specio]] de [[paseroformaj birdoj]] el familio [[Silviedoj]]. Samkiel aliaj birdoj en tiu ĉi familio, ĝi estas malgranda, grizece bruna [[insektovorulo]]. Ĝi estas forte [[birdomigrado|migranta]]: la birdoj nestas tra [[Eŭropo]] kaj [[Palearktiso|moderklimata okcidenta Azio]], kaj vintrumas en [[Subsahara Afriko]]. Dum migrosezonoj oni ofte renkontas la birdojn en intermediaj regionoj, ekzemple en [[Arabia duoninsulo]], [[Centra Azio]] kaj okcidenta [[Pakistano]].

== Taksonomio ==
[[File:Nederlandsche vogelen (KB) - Sylvia communis (096b).jpg|left|thumb|Ilustraĵo pri ''blankgorĝa silvio'' el libro ''Nederlandsche Vogelen'' (Nederlandaj Birdoj), Vol. 2 (1789).]]
Blankgorĝan silvion unue formale priskribis angla ornitologo [[John Latham (ornitologo)|John Latham]] en sia libro ''A General Synopsis of Birds'' de jaro [[1783]], sed proponis la [[dunomo]]n ''Sylvia communis'' nur en la aldonaĵo al la verko, kiu aperis iom poste, jam en [[1787]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1783 | title=A General Synopsis of Birds | volume=2, Part 1 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | pages=428–429 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33730507 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham| first= John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1787 | title=Supplement to the General Synopsis of Birds | publisher=Printed for Leigh &amp; Sotheby | location=London | page=287 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33046886 }}&lt;/ref&gt;
La specia epiteto ''communis'' estas [[latina]] vorto por &quot;komuna&quot;.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n115 115], 376}}&lt;/ref&gt; 
Dum longa tempo la specio apartenis al [[genro (biologio)|genro]] ''[[Sylvia]]'', sed laŭ nuna sistematiko ĝi estas movigita al genro ''[[Curruca]]'' kiun enkondukis germana naturalisto [[Johann Matthäus Bechstein]] en [[1802]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Bechstein  | first=Johann Matthäus | author-link=Johann Matthäus Bechstein | year=1802 | title=Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands für Liebhaber dieses Theils der Naturgeschichte | language=German | location=Leipzig | publisher=Carl Friedrich Enoch Richter | page=165 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41098775 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2025 | title=Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/sylvias/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=7 July 2025}}&lt;/ref&gt;

Antaŭe oni konsideris tiun ĉi specion la plej parenca al [[babilema silvio]], supozante ke ili dispartiĝis nur dum la [[lasta glaciepoĥo]]. Sed nun oni opinias ke blanka gorĝo ne estas fidinda morfologia kriterio por parencaj interrilatoj en ''Curruca'', kaj la blankgorĝa kaj la babilema silvioj ne estas vere tre parencaj.&lt;ref name=helbig&gt;Helbig, A. J. (2001): Phylogeny and biogeography of the genus ''Sylvia''. ''In:'' Shirihai, Hadoram: ''Sylvia warblers'': 24–25 Princeton University Press, Princeton, N.J. {{ISBN|0-691-08833-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Dietzen | first1=C. | last2=Garcia-del-Rey | first2=E. | last3=Castro | first3=G.D. | last4=Wink | first4=M. | date=2008 | title=Phylogenetic differentiation of ''Sylvia'' species (Aves: Passeriformes) of the Atlantic islands (Macaronesia) based on mitochondrial DNA sequence data and morphometrics | journal=Biological Journal of the Linnean Society | volume=95 | issue=1 | pages=157–174 | doi=10.1111/j.1095-8312.2008.01005.x | doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jønsson, Knud A. &amp; Fjeldså, Jon (2006): A phylogenetic supertree of oscine passerine birds (Aves: Passeri). ''Zoologica Scripta'' 35(2): 149–186. {{doi|:10.1111/j.1463-6409.2006.00221.x}}&lt;/ref&gt;
[[Molekula filogenetiko|Molekulfilogenetika]] esploro de [[Silviedoj]] de jaro [[2011]] montris ke blankgorĝa silvio kaj babilema silvio apartenas al malsamaj [[klado]]j ene de ''Curruca'' kaj ne estas [[fratogrupo]]j.&lt;ref&gt;{{ cite journal | last1=Voelker | first1=Gary | last2=Light | first2=Jessica E. | year=2011 | title=Palaeoclimatic events, dispersal and migratory losses along the Afro-European axis as drivers of biogeographic distribution in ''Sylvia'' warblers | journal=BMC Evolutionary Biology | volume=11 | issue=163 | page= 163| doi=10.1186/1471-2148-11-163 | pmid=21672229 | pmc=3123607 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[IOC]] agnoskas kvar [[subspecio]]jn de blankgorĝa silvio:&lt;ref name=ioc/&gt;
* {{bt|C. c. communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1787)}} – nestas en [[Eŭropo]], norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]]; vintrumas en [[Okcidenta Afriko|Uesta]] kaj [[Centra Afriko]]
* {{bt|C. c. volgensis|([[Janusz Domaniewski|Domaniewski]], 1915)}} – nestas en sudeostaj partoj de Eŭropa [[Rusio]], uesta [[Siberio]] kaj norda [[Kazaĥio]]; vintrumas en [[Orienta Afriko|Eosta]] kaj [[Suda Afriko]]
* {{bt|C. c. icterops|([[Édouard Ménétries|Ménétries]], 1832)}} – nestas en centra Turkio, [[Turkmenio]] kaj [[Irano]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko
* {{bt|C. c. rubicola|([[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1928)}} – nestas en montaj regionoj de [[Centra Azio]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko

==Priskribo ==
[[file:Common Whitethroat (Sylvia communis) (W1CDR0001503 BD6).ogg|eta|Kanto de blankgorĝa silvio]]
Blankgorĝa silvio estas relative malgranda [[paseroforma birdo]] kun maldiketa korpo, relative granda kapo kaj longa vosto.&lt;ref name=PoB&gt;[https://planetofbirds.com/passeriformes-sylviidae-whitethroat-sylvia-communis/ Whitethroat (Sylvia communis)] — Planet of Birds&lt;/ref&gt;
Ĝi estas averaĝe 13–15&amp;nbsp;cm longa, kun [[enverguro]] de 18–23&amp;nbsp;cm.&lt;ref name=PoB/&gt;&lt;ref name=LuontoPortti&gt;[https://luontoportti.com/en/t/578 Whitethroat, Sylvia communis] — LuontoPortti&lt;/ref&gt;
Plenkreskuloj pezas inter 12 kaj 16&amp;nbsp;g kun averaĝo de 14&amp;nbsp;g.&lt;ref name=animalia&gt;[https://animalia.bio/common-whitethroat Common whitethroat] — animalia.bio&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://kyrgyzstan.birding.day/m/v2taxon.php?s=282&amp;l=en Common whitethroat (Sylvia communis)] — Birds of Kyrgyzstan&lt;/ref&gt;
La birdo havas maldikan grizece-brunan [[beko]]n kun bluece-haŭtkolora bazo de malsupra [[makzelo]], adaptitan por kapti insektojn de grundo.&lt;ref name=LuontoPortti/&gt;

Blankgorĝa silvio estas unu el malmultaj [[Silviedoj]], kiuj havas almenaŭ iom rimarkeblan {{N|seksa duformismo}}. La diferenco estas minimuma, sed tamen rimarkebla por nuda okulo. Ambaŭ seksoj estas ĉefe brunaj supre kaj helsablokoloraj sube, kun helbruna nuanco en brusto kaj flankoj kaj brunaj areoj en la duarangaj flugilplumoj, kaj la flankaj bordoj de la vosto estas blankaj. Plenkreskaj iĉoj havas grizan kapon kaj blankan gorĝon, kiu donis al la specio ĝian {{N|komunlingva nomo}}. La ino havas brunan kapon anstataŭ la griza, kaj ŝia gorĝo estas pli senkolora.&lt;ref name=oi&gt;[https://www.oiseaux.net/birds/common.whitethroat.html Common whitethroat] — Oiseaux.net&lt;/ref&gt; 
Krome, iĉoj havas averaĝe pli longajn flugilojn (71.4&amp;nbsp;mm kontraŭ 70.1&amp;nbsp;mm), sed inoj estas iomete pli pezaj (14.2&amp;nbsp;g kontraŭ 13.3&amp;nbsp;g averaĝe). Adoleskuloj aspektas ĝenerale same kiel plenkreskuloj, sed iom pli malgrandaj kaj maldikaj,&lt;ref name=animalia/&gt; 
kaj adoleska [[plumaro]] estas iom pli pala kaj solidkolora.&lt;ref name=oi/&gt;

Subspecioj iom varias inter si laŭ grando kaj kolorigo, aparte je kolorigo de flugiloj. Ekzemple, eosta subspecio ''C. c. icterops'' havas pli palajn marĝenojn de flugilaj plumojn kompare kun la kaŝtankoloraj ĉe la baza subspecio ''C. c. communis'', kaj ''C. c. volgensis'' kaj ''C. c. rubicola'' havas pli varme brunajn malsuprajn partojn pro siaj [[stepo|stepaj]] kaj montaj habitatoj.&lt;ref name=oi/&gt;
La diferencoj, tamen, estas tre subtilaj kaj prekaŭ nerimarkeblaj dum observado de la birdoj en naturo.&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-whitethroat-curruca-communis Common Whitethroat species factsheet] — BirdLife DataZone&lt;/ref&gt;

== Distribuo kaj habitato ==
[[Dosiero:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.38.jpg|eta|Ovo de ''[[Kukolo|Cuculus canorus canorus]]'' en nesto de ''Sylvia communis'' — [[Muzeo de Tuluzo]].]]
Blankgorĝa silvio havas vastan nestan [[arealo]]n tra [[palearktiso|Palearktisa regiono]] kaj renkonteblas somere en pliparto de Eŭropo kaj uesta Azio. Nordueste ĝi nestas en [[Skandinavio]] kaj [[Britaj insuloj]], kaj ĝiaj vivareoj disvastiĝas tra centra kaj eosta Eŭropo ĝis norda Rusio kaj [[Ukrainio]], suden ĝis norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]], en uesta Azio tra [[Kaŭkazio]], [[Turkmenio]] kaj norda [[Irano]], dum la plej eostaj populacioj nestas en uesta [[Siberio]], norda [[Kazaĥio]], [[Altajo]], [[Uzbekio]], kaj eĉ norda [[Mongolio]] kaj suda [[Transbajkalio]].&lt;ref name=BotW&gt;[https://birdsoftheworld.org/bow/species/grewhi1/cur/introduction Common whitethroat] — Birds of the World&lt;/ref&gt;&lt;ref name=avibase&gt;[https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=14AFBA82D556918C Curruca communis] — Avibase&lt;/ref&gt;

La kutima [[habitato]] de blankgorĝa silvio estas malferma kamparo kaj kultivejoj kun arbustoj por nestumado.

== Ekologio kaj konduto==
Kiel plej parto de silvioj, ankaŭ tiu ĉi estas [[insektovora]], sed povas manĝi ankaŭ berojn kaj aliajn mildajn [[frukto]]jn.

La nesto estas konstruita en malalta [[arbusto]] aŭ [[rubuso]], la ino demetas 3-7 ovojn.

La [[birdokanto|kanto]] de la blankgorĝa silvio estas rapida kaj raspa, kun plendema tono, iom simila al tiu de [[purpura silvio]].

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf Diferencoj laŭ aĝo kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131112130108/http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf |date=2013-11-12 }}
* [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&amp;id=3CB22B05218D22C0&amp;ts=1221723916479&amp;sec=summary Avibase]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.naturlichter.de/gallery2/main.php?g2_view=keyalbum.KeywordAlbum&amp;g2_keyword=Whitethroat Images ĉe www.naturlichter.com]

{{Commons|Sylvia communis}}
{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Silviedoj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]]</text>
      <sha1>7rlvz2fr10wqsv5gze05zc2tvce9sfj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412665</id>
      <parentid>9412659</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goren</username>
        <id>4701</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Taksonomio */</comment>
      <origin>9412665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12265" sha1="mzvgk3ds1g7pntc1bwjomddzxoct3k0" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Blankgorĝa silvio
|koloro = pink
|regno2 = bestoj
|dosiero2 = Tallareta vulgar 01 (Sylvia communis).jpg
|dosiero=Common Whitethroat.jpg
| dosiero larĝo=300px
| dosiero2 larĝo=300px
| priskribo de dosiero=Blankgorĝa silvio 
| priskribo de dosiero2=
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes''
|familio = [[Silviedoj]] ''Sylviidae''
|genro = ''[[Curruca]]''
|specio = ''C. communis''
|statuso = LC
|dunomo = ''Curruca communis''
|dunomo aŭtoritato = ([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = {{bt|Sylvia communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = SylviaCommunisIUCN2019-3.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#00FF00|Reproduktaj teritorioj}}
{{Priskribo|#00FFFF|Migrado}}
{{Priskribo|#007FFF|Vintrejoj}}
&lt;/div&gt;
}}
'''Blankgorĝa silvio''' (''Curruca communis'') estas [[specio]] de [[paseroformaj birdoj]] el familio [[Silviedoj]]. Samkiel aliaj birdoj en tiu ĉi familio, ĝi estas malgranda, grizece bruna [[insektovorulo]]. Ĝi estas forte [[birdomigrado|migranta]]: la birdoj nestas tra [[Eŭropo]] kaj [[Palearktiso|moderklimata okcidenta Azio]], kaj vintrumas en [[Subsahara Afriko]]. Dum migrosezonoj oni ofte renkontas la birdojn en intermediaj regionoj, ekzemple en [[Arabia duoninsulo]], [[Centra Azio]] kaj okcidenta [[Pakistano]].

== Taksonomio ==
[[File:Nederlandsche vogelen (KB) - Sylvia communis (096b).jpg|left|thumb|Ilustraĵo pri ''blankgorĝa silvio'' el libro ''Nederlandsche Vogelen'' (Nederlandaj Birdoj), Vol. 2 (1789).]]
Blankgorĝan silvion unue formale priskribis angla ornitologo [[John Latham (ornitologo)|John Latham]] en sia libro ''A General Synopsis of Birds'' de jaro [[1783]], sed proponis la [[dunomo]]n ''Sylvia communis'' nur en la aldonaĵo al la verko, kiu aperis iom poste, jam en [[1787]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1783 | title=A General Synopsis of Birds | volume=2, Part 1 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | pages=428–429 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33730507 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham| first= John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1787 | title=Supplement to the General Synopsis of Birds | publisher=Printed for Leigh &amp; Sotheby | location=London | page=287 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33046886 }}&lt;/ref&gt;
La specia epiteto ''communis'' estas [[latina]] vorto por &quot;komuna&quot;.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n115 115], 376}}&lt;/ref&gt; 
Dum longa tempo la specio apartenis al [[genro (biologio)|genro]] ''[[Sylvia]]'', sed laŭ nuna sistematiko ĝi estas movigita al genro ''[[Curruca]]'' kiun enkondukis germana naturalisto [[Johann Matthäus Bechstein]] en [[1802]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Bechstein  | first=Johann Matthäus | author-link=Johann Matthäus Bechstein | year=1802 | title=Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands für Liebhaber dieses Theils der Naturgeschichte | language=German | location=Leipzig | publisher=Carl Friedrich Enoch Richter | page=165 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41098775 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2025 | title=Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/sylvias/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=7 July 2025}}&lt;/ref&gt;

Antaŭe oni konsideris tiun ĉi specion la plej parenca al [[babilema silvio]], supozante ke ili dispartiĝis nur dum la [[lasta glaciepoĥo]]. Sed nun oni opinias ke blanka gorĝo ne estas fidinda morfologia kriterio por parencaj interrilatoj en ''Curruca'', kaj la blankgorĝa kaj la babilema silvioj ne estas vere tre parencaj.&lt;ref name=helbig&gt;Helbig, A. J. (2001): Phylogeny and biogeography of the genus ''Sylvia''. ''In:'' Shirihai, Hadoram: ''Sylvia warblers'': 24–25 Princeton University Press, Princeton, N.J. {{ISBN|0-691-08833-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Dietzen | first1=C. | last2=Garcia-del-Rey | first2=E. | last3=Castro | first3=G.D. | last4=Wink | first4=M. | date=2008 | title=Phylogenetic differentiation of ''Sylvia'' species (Aves: Passeriformes) of the Atlantic islands (Macaronesia) based on mitochondrial DNA sequence data and morphometrics | journal=Biological Journal of the Linnean Society | volume=95 | issue=1 | pages=157–174 | doi=10.1111/j.1095-8312.2008.01005.x | doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jønsson, Knud A. &amp; Fjeldså, Jon (2006): A phylogenetic supertree of oscine passerine birds (Aves: Passeri). ''Zoologica Scripta'' 35(2): 149–186. {{doi|:10.1111/j.1463-6409.2006.00221.x}}&lt;/ref&gt;
[[Molekula filogenetiko|Molekulfilogenetika]] esploro de [[Silviedoj]] de jaro [[2011]] montris ke blankgorĝa silvio kaj babilema silvio apartenas al malsamaj [[klado]]j ene de ''Curruca'' kaj ne estas [[fratogrupo]]j.&lt;ref&gt;{{ cite journal | last1=Voelker | first1=Gary | last2=Light | first2=Jessica E. | year=2011 | title=Palaeoclimatic events, dispersal and migratory losses along the Afro-European axis as drivers of biogeographic distribution in ''Sylvia'' warblers | journal=BMC Evolutionary Biology | volume=11 | issue=163 | page= 163| doi=10.1186/1471-2148-11-163 | pmid=21672229 | pmc=3123607 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[IOC]] agnoskas kvar [[subspecio]]jn de blankgorĝa silvio,&lt;ref name=ioc/&gt; kiuj havas iom malsamajn [[arealo]]jn:&lt;ref name=BotW/&gt;&lt;ref name=avibase/&gt;&lt;ref name=facts&gt;[https://www.rspb.org.uk/birds-and-wildlife/whitethroat Whitethroat] — Bird Facts&lt;/ref&gt;
* {{bt|C. c. communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1787)}} – nestas en [[Eŭropo]], norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]]; vintrumas en [[Okcidenta Afriko|Uesta]] kaj [[Centra Afriko]]
* {{bt|C. c. volgensis|([[Janusz Domaniewski|Domaniewski]], 1915)}} – nestas en sudeostaj partoj de Eŭropa [[Rusio]], uesta [[Siberio]] kaj norda [[Kazaĥio]]; vintrumas en [[Orienta Afriko|Eosta]] kaj [[Suda Afriko]]
* {{bt|C. c. icterops|([[Édouard Ménétries|Ménétries]], 1832)}} – nestas en centra Turkio, [[Turkmenio]] kaj [[Irano]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko
* {{bt|C. c. rubicola|([[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1928)}} – nestas en montaj regionoj de [[Centra Azio]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko

==Priskribo ==
[[file:Common Whitethroat (Sylvia communis) (W1CDR0001503 BD6).ogg|eta|Kanto de blankgorĝa silvio]]
Blankgorĝa silvio estas relative malgranda [[paseroforma birdo]] kun maldiketa korpo, relative granda kapo kaj longa vosto.&lt;ref name=PoB&gt;[https://planetofbirds.com/passeriformes-sylviidae-whitethroat-sylvia-communis/ Whitethroat (Sylvia communis)] — Planet of Birds&lt;/ref&gt;
Ĝi estas averaĝe 13–15&amp;nbsp;cm longa, kun [[enverguro]] de 18–23&amp;nbsp;cm.&lt;ref name=PoB/&gt;&lt;ref name=LuontoPortti&gt;[https://luontoportti.com/en/t/578 Whitethroat, Sylvia communis] — LuontoPortti&lt;/ref&gt;
Plenkreskuloj pezas inter 12 kaj 16&amp;nbsp;g kun averaĝo de 14&amp;nbsp;g.&lt;ref name=animalia&gt;[https://animalia.bio/common-whitethroat Common whitethroat] — animalia.bio&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://kyrgyzstan.birding.day/m/v2taxon.php?s=282&amp;l=en Common whitethroat (Sylvia communis)] — Birds of Kyrgyzstan&lt;/ref&gt;
La birdo havas maldikan grizece-brunan [[beko]]n kun bluece-haŭtkolora bazo de malsupra [[makzelo]], adaptitan por kapti insektojn de grundo.&lt;ref name=LuontoPortti/&gt;

Blankgorĝa silvio estas unu el malmultaj [[Silviedoj]], kiuj havas almenaŭ iom rimarkeblan {{N|seksa duformismo}}. La diferenco estas minimuma, sed tamen rimarkebla por nuda okulo. Ambaŭ seksoj estas ĉefe brunaj supre kaj helsablokoloraj sube, kun helbruna nuanco en brusto kaj flankoj kaj brunaj areoj en la duarangaj flugilplumoj, kaj la flankaj bordoj de la vosto estas blankaj. Plenkreskaj iĉoj havas grizan kapon kaj blankan gorĝon, kiu donis al la specio ĝian {{N|komunlingva nomo}}. La ino havas brunan kapon anstataŭ la griza, kaj ŝia gorĝo estas pli senkolora.&lt;ref name=oi&gt;[https://www.oiseaux.net/birds/common.whitethroat.html Common whitethroat] — Oiseaux.net&lt;/ref&gt; 
Krome, iĉoj havas averaĝe pli longajn flugilojn (71.4&amp;nbsp;mm kontraŭ 70.1&amp;nbsp;mm), sed inoj estas iomete pli pezaj (14.2&amp;nbsp;g kontraŭ 13.3&amp;nbsp;g averaĝe). Adoleskuloj aspektas ĝenerale same kiel plenkreskuloj, sed iom pli malgrandaj kaj maldikaj,&lt;ref name=animalia/&gt; 
kaj adoleska [[plumaro]] estas iom pli pala kaj solidkolora.&lt;ref name=oi/&gt;

Subspecioj iom varias inter si laŭ grando kaj kolorigo, aparte je kolorigo de flugiloj. Ekzemple, eosta subspecio ''C. c. icterops'' havas pli palajn marĝenojn de flugilaj plumojn kompare kun la kaŝtankoloraj ĉe la baza subspecio ''C. c. communis'', kaj ''C. c. volgensis'' kaj ''C. c. rubicola'' havas pli varme brunajn malsuprajn partojn pro siaj [[stepo|stepaj]] kaj montaj habitatoj.&lt;ref name=oi/&gt;
La diferencoj, tamen, estas tre subtilaj kaj prekaŭ nerimarkeblaj dum observado de la birdoj en naturo.&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-whitethroat-curruca-communis Common Whitethroat species factsheet] — BirdLife DataZone&lt;/ref&gt;

== Distribuo kaj habitato ==
[[Dosiero:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.38.jpg|eta|Ovo de ''[[Kukolo|Cuculus canorus canorus]]'' en nesto de ''Sylvia communis'' — [[Muzeo de Tuluzo]].]]
Blankgorĝa silvio havas vastan nestan [[arealo]]n tra [[palearktiso|Palearktisa regiono]] kaj renkonteblas somere en pliparto de Eŭropo kaj uesta Azio. Nordueste ĝi nestas en [[Skandinavio]] kaj [[Britaj insuloj]], kaj ĝiaj vivareoj disvastiĝas tra centra kaj eosta Eŭropo ĝis norda Rusio kaj [[Ukrainio]], suden ĝis norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]], en uesta Azio tra [[Kaŭkazio]], [[Turkmenio]] kaj norda [[Irano]], dum la plej eostaj populacioj nestas en uesta [[Siberio]], norda [[Kazaĥio]], [[Altajo]], [[Uzbekio]], kaj eĉ norda [[Mongolio]] kaj suda [[Transbajkalio]].&lt;ref name=BotW&gt;[https://birdsoftheworld.org/bow/species/grewhi1/cur/introduction Common whitethroat] — Birds of the World&lt;/ref&gt;&lt;ref name=avibase&gt;[https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=14AFBA82D556918C Curruca communis] — Avibase&lt;/ref&gt;

La kutima [[habitato]] de blankgorĝa silvio estas malferma kamparo kaj kultivejoj kun arbustoj por nestumado.

== Ekologio kaj konduto==
Kiel plej parto de silvioj, ankaŭ tiu ĉi estas [[insektovora]], sed povas manĝi ankaŭ berojn kaj aliajn mildajn [[frukto]]jn.

La nesto estas konstruita en malalta [[arbusto]] aŭ [[rubuso]], la ino demetas 3-7 ovojn.

La [[birdokanto|kanto]] de la blankgorĝa silvio estas rapida kaj raspa, kun plendema tono, iom simila al tiu de [[purpura silvio]].

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf Diferencoj laŭ aĝo kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131112130108/http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf |date=2013-11-12 }}
* [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&amp;id=3CB22B05218D22C0&amp;ts=1221723916479&amp;sec=summary Avibase]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.naturlichter.de/gallery2/main.php?g2_view=keyalbum.KeywordAlbum&amp;g2_keyword=Whitethroat Images ĉe www.naturlichter.com]

{{Commons|Sylvia communis}}
{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Silviedoj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]]</text>
      <sha1>mzvgk3ds1g7pntc1bwjomddzxoct3k0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412673</id>
      <parentid>9412665</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goren</username>
        <id>4701</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Priskribo */</comment>
      <origin>9412673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12279" sha1="dwj6lsacq5u1orakfj96re7qc1tsjlw" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Blankgorĝa silvio
|koloro = pink
|regno2 = bestoj
|dosiero2 = Tallareta vulgar 01 (Sylvia communis).jpg
|dosiero=Common Whitethroat.jpg
| dosiero larĝo=300px
| dosiero2 larĝo=300px
| priskribo de dosiero=Blankgorĝa silvio 
| priskribo de dosiero2=
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes''
|familio = [[Silviedoj]] ''Sylviidae''
|genro = ''[[Curruca]]''
|specio = ''C. communis''
|statuso = LC
|dunomo = ''Curruca communis''
|dunomo aŭtoritato = ([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = {{bt|Sylvia communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = SylviaCommunisIUCN2019-3.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#00FF00|Reproduktaj teritorioj}}
{{Priskribo|#00FFFF|Migrado}}
{{Priskribo|#007FFF|Vintrejoj}}
&lt;/div&gt;
}}
'''Blankgorĝa silvio''' (''Curruca communis'') estas [[specio]] de [[paseroformaj birdoj]] el familio [[Silviedoj]]. Samkiel aliaj birdoj en tiu ĉi familio, ĝi estas malgranda, grizece bruna [[insektovorulo]]. Ĝi estas forte [[birdomigrado|migranta]]: la birdoj nestas tra [[Eŭropo]] kaj [[Palearktiso|moderklimata okcidenta Azio]], kaj vintrumas en [[Subsahara Afriko]]. Dum migrosezonoj oni ofte renkontas la birdojn en intermediaj regionoj, ekzemple en [[Arabia duoninsulo]], [[Centra Azio]] kaj okcidenta [[Pakistano]].

== Taksonomio ==
[[File:Nederlandsche vogelen (KB) - Sylvia communis (096b).jpg|left|thumb|Ilustraĵo pri ''blankgorĝa silvio'' el libro ''Nederlandsche Vogelen'' (Nederlandaj Birdoj), Vol. 2 (1789).]]
Blankgorĝan silvion unue formale priskribis angla ornitologo [[John Latham (ornitologo)|John Latham]] en sia libro ''A General Synopsis of Birds'' de jaro [[1783]], sed proponis la [[dunomo]]n ''Sylvia communis'' nur en la aldonaĵo al la verko, kiu aperis iom poste, jam en [[1787]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1783 | title=A General Synopsis of Birds | volume=2, Part 1 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | pages=428–429 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33730507 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham| first= John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1787 | title=Supplement to the General Synopsis of Birds | publisher=Printed for Leigh &amp; Sotheby | location=London | page=287 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33046886 }}&lt;/ref&gt;
La specia epiteto ''communis'' estas [[latina]] vorto por &quot;komuna&quot;.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n115 115], 376}}&lt;/ref&gt; 
Dum longa tempo la specio apartenis al [[genro (biologio)|genro]] ''[[Sylvia]]'', sed laŭ nuna sistematiko ĝi estas movigita al genro ''[[Curruca]]'' kiun enkondukis germana naturalisto [[Johann Matthäus Bechstein]] en [[1802]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Bechstein  | first=Johann Matthäus | author-link=Johann Matthäus Bechstein | year=1802 | title=Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands für Liebhaber dieses Theils der Naturgeschichte | language=German | location=Leipzig | publisher=Carl Friedrich Enoch Richter | page=165 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41098775 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2025 | title=Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/sylvias/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=7 July 2025}}&lt;/ref&gt;

Antaŭe oni konsideris tiun ĉi specion la plej parenca al [[babilema silvio]], supozante ke ili dispartiĝis nur dum la [[lasta glaciepoĥo]]. Sed nun oni opinias ke blanka gorĝo ne estas fidinda morfologia kriterio por parencaj interrilatoj en ''Curruca'', kaj la blankgorĝa kaj la babilema silvioj ne estas vere tre parencaj.&lt;ref name=helbig&gt;Helbig, A. J. (2001): Phylogeny and biogeography of the genus ''Sylvia''. ''In:'' Shirihai, Hadoram: ''Sylvia warblers'': 24–25 Princeton University Press, Princeton, N.J. {{ISBN|0-691-08833-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Dietzen | first1=C. | last2=Garcia-del-Rey | first2=E. | last3=Castro | first3=G.D. | last4=Wink | first4=M. | date=2008 | title=Phylogenetic differentiation of ''Sylvia'' species (Aves: Passeriformes) of the Atlantic islands (Macaronesia) based on mitochondrial DNA sequence data and morphometrics | journal=Biological Journal of the Linnean Society | volume=95 | issue=1 | pages=157–174 | doi=10.1111/j.1095-8312.2008.01005.x | doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jønsson, Knud A. &amp; Fjeldså, Jon (2006): A phylogenetic supertree of oscine passerine birds (Aves: Passeri). ''Zoologica Scripta'' 35(2): 149–186. {{doi|:10.1111/j.1463-6409.2006.00221.x}}&lt;/ref&gt;
[[Molekula filogenetiko|Molekulfilogenetika]] esploro de [[Silviedoj]] de jaro [[2011]] montris ke blankgorĝa silvio kaj babilema silvio apartenas al malsamaj [[klado]]j ene de ''Curruca'' kaj ne estas [[fratogrupo]]j.&lt;ref&gt;{{ cite journal | last1=Voelker | first1=Gary | last2=Light | first2=Jessica E. | year=2011 | title=Palaeoclimatic events, dispersal and migratory losses along the Afro-European axis as drivers of biogeographic distribution in ''Sylvia'' warblers | journal=BMC Evolutionary Biology | volume=11 | issue=163 | page= 163| doi=10.1186/1471-2148-11-163 | pmid=21672229 | pmc=3123607 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[IOC]] agnoskas kvar [[subspecio]]jn de blankgorĝa silvio,&lt;ref name=ioc/&gt; kiuj havas iom malsamajn [[arealo]]jn:&lt;ref name=BotW/&gt;&lt;ref name=avibase/&gt;&lt;ref name=facts&gt;[https://www.rspb.org.uk/birds-and-wildlife/whitethroat Whitethroat] — Bird Facts&lt;/ref&gt;
* {{bt|C. c. communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1787)}} – nestas en [[Eŭropo]], norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]]; vintrumas en [[Okcidenta Afriko|Uesta]] kaj [[Centra Afriko]]
* {{bt|C. c. volgensis|([[Janusz Domaniewski|Domaniewski]], 1915)}} – nestas en sudeostaj partoj de Eŭropa [[Rusio]], uesta [[Siberio]] kaj norda [[Kazaĥio]]; vintrumas en [[Orienta Afriko|Eosta]] kaj [[Suda Afriko]]
* {{bt|C. c. icterops|([[Édouard Ménétries|Ménétries]], 1832)}} – nestas en centra Turkio, [[Turkmenio]] kaj [[Irano]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko
* {{bt|C. c. rubicola|([[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1928)}} – nestas en montaj regionoj de [[Centra Azio]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko

==Priskribo ==
[[file:Common Whitethroat (Sylvia communis) (W1CDR0001503 BD6).ogg|eta|Kanto de blankgorĝa silvio]]
Blankgorĝa silvio estas relative malgranda [[paseroforma birdo]] kun maldiketa korpo, relative granda kapo kaj longa vosto.&lt;ref name=PoB&gt;[https://planetofbirds.com/passeriformes-sylviidae-whitethroat-sylvia-communis/ Whitethroat (Sylvia communis)] — Planet of Birds&lt;/ref&gt;
Ĝi estas averaĝe 13–15&amp;nbsp;cm longa, kun [[enverguro]] de 18–23&amp;nbsp;cm.&lt;ref name=PoB/&gt;&lt;ref name=LuontoPortti&gt;[https://luontoportti.com/en/t/578 Whitethroat, Sylvia communis] — LuontoPortti&lt;/ref&gt;
Plenkreskuloj pezas inter 12 kaj 16&amp;nbsp;g kun averaĝo de 14&amp;nbsp;g.&lt;ref name=animalia&gt;[https://animalia.bio/common-whitethroat Common whitethroat] — animalia.bio&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://kyrgyzstan.birding.day/m/v2taxon.php?s=282&amp;l=en Common whitethroat (Sylvia communis)] — Birds of Kyrgyzstan&lt;/ref&gt;
La birdo havas maldikan grizece-brunan [[beko]]n kun bluece-haŭtkolora bazo de malsupra [[makzelo]], adaptitan por kapti insektojn de grundo.&lt;ref name=LuontoPortti/&gt;

Blankgorĝa silvio estas unu el malmultaj [[Silviedoj]], kiuj havas almenaŭ iom rimarkeblan {{N|seksa duformismo}}. La diferenco estas minimuma, sed tamen rimarkebla por nuda okulo. Ambaŭ seksoj estas ĉefe brunaj supre kaj helsablokoloraj sube, kun helbruna nuanco en brusto kaj flankoj kaj brunaj areoj en la duarangaj flugilplumoj, kaj la flankaj bordoj de la vosto estas blankaj. Plenkreskaj iĉoj havas grizan kapon kaj blankan gorĝon, kiu donis al la specio ĝian {{N|komunlingva nomo}}. La ino havas brunan kapon anstataŭ la griza, kaj ŝia gorĝo estas pli senkolora.&lt;ref name=oi&gt;[https://www.oiseaux.net/birds/common.whitethroat.html Common whitethroat] — Oiseaux.net&lt;/ref&gt; 
Krome, iĉoj havas averaĝe pli longajn flugilojn (71.4&amp;nbsp;mm kontraŭ 70.1&amp;nbsp;mm), sed inoj estas iomete pli pezaj (14.2&amp;nbsp;g kontraŭ 13.3&amp;nbsp;g averaĝe). Adoleskuloj aspektas ĝenerale same kiel plenkreskuloj, sed iom pli malgrandaj kaj maldikaj,&lt;ref name=animalia/&gt; 
kaj adoleska [[plumaro]] estas iom pli pala kaj solidkolora.&lt;ref name=oi/&gt;

Subspecioj iom varias inter si laŭ grando kaj kolorigo, aparte je kolorigo de flugiloj. Ekzemple, eosta subspecio ''C. c. icterops'' havas pli palajn marĝenojn de flugilaj plumojn kompare kun la kaŝtankoloraj ĉe la baza subspecio ''C. c. communis'', kaj ''C. c. volgensis'' kaj ''C. c. rubicola'' havas pli varme brunajn malsuprajn partojn pro siaj [[stepo|stepaj]] kaj montaj habitatoj.&lt;ref name=oi/&gt;
La diferencoj, tamen, estas tre subtilaj kaj prekaŭ nerimarkeblaj dum observado de la birdoj en naturo.&lt;ref name=birdlife&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-whitethroat-curruca-communis Common Whitethroat species factsheet] — BirdLife DataZone&lt;/ref&gt;

== Distribuo kaj habitato ==
[[Dosiero:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.38.jpg|eta|Ovo de ''[[Kukolo|Cuculus canorus canorus]]'' en nesto de ''Sylvia communis'' — [[Muzeo de Tuluzo]].]]
Blankgorĝa silvio havas vastan nestan [[arealo]]n tra [[palearktiso|Palearktisa regiono]] kaj renkonteblas somere en pliparto de Eŭropo kaj uesta Azio. Nordueste ĝi nestas en [[Skandinavio]] kaj [[Britaj insuloj]], kaj ĝiaj vivareoj disvastiĝas tra centra kaj eosta Eŭropo ĝis norda Rusio kaj [[Ukrainio]], suden ĝis norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]], en uesta Azio tra [[Kaŭkazio]], [[Turkmenio]] kaj norda [[Irano]], dum la plej eostaj populacioj nestas en uesta [[Siberio]], norda [[Kazaĥio]], [[Altajo]], [[Uzbekio]], kaj eĉ norda [[Mongolio]] kaj suda [[Transbajkalio]].&lt;ref name=BotW&gt;[https://birdsoftheworld.org/bow/species/grewhi1/cur/introduction Common whitethroat] — Birds of the World&lt;/ref&gt;&lt;ref name=avibase&gt;[https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=14AFBA82D556918C Curruca communis] — Avibase&lt;/ref&gt;

La kutima [[habitato]] de blankgorĝa silvio estas malferma kamparo kaj kultivejoj kun arbustoj por nestumado.

== Ekologio kaj konduto==
Kiel plej parto de silvioj, ankaŭ tiu ĉi estas [[insektovora]], sed povas manĝi ankaŭ berojn kaj aliajn mildajn [[frukto]]jn.

La nesto estas konstruita en malalta [[arbusto]] aŭ [[rubuso]], la ino demetas 3-7 ovojn.

La [[birdokanto|kanto]] de la blankgorĝa silvio estas rapida kaj raspa, kun plendema tono, iom simila al tiu de [[purpura silvio]].

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf Diferencoj laŭ aĝo kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131112130108/http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf |date=2013-11-12 }}
* [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&amp;id=3CB22B05218D22C0&amp;ts=1221723916479&amp;sec=summary Avibase]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.naturlichter.de/gallery2/main.php?g2_view=keyalbum.KeywordAlbum&amp;g2_keyword=Whitethroat Images ĉe www.naturlichter.com]

{{Commons|Sylvia communis}}
{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Silviedoj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]]</text>
      <sha1>dwj6lsacq5u1orakfj96re7qc1tsjlw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412681</id>
      <parentid>9412673</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goren</username>
        <id>4701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Distribuo kaj habitato */</comment>
      <origin>9412681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12816" sha1="cusgr1499tfdfqusdegtq8jhlghips0" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Blankgorĝa silvio
|koloro = pink
|regno2 = bestoj
|dosiero2 = Tallareta vulgar 01 (Sylvia communis).jpg
|dosiero=Common Whitethroat.jpg
| dosiero larĝo=300px
| dosiero2 larĝo=300px
| priskribo de dosiero=Blankgorĝa silvio 
| priskribo de dosiero2=
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes''
|familio = [[Silviedoj]] ''Sylviidae''
|genro = ''[[Curruca]]''
|specio = ''C. communis''
|statuso = LC
|dunomo = ''Curruca communis''
|dunomo aŭtoritato = ([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = {{bt|Sylvia communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = SylviaCommunisIUCN2019-3.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#00FF00|Reproduktaj teritorioj}}
{{Priskribo|#00FFFF|Migrado}}
{{Priskribo|#007FFF|Vintrejoj}}
&lt;/div&gt;
}}
'''Blankgorĝa silvio''' (''Curruca communis'') estas [[specio]] de [[paseroformaj birdoj]] el familio [[Silviedoj]]. Samkiel aliaj birdoj en tiu ĉi familio, ĝi estas malgranda, grizece bruna [[insektovorulo]]. Ĝi estas forte [[birdomigrado|migranta]]: la birdoj nestas tra [[Eŭropo]] kaj [[Palearktiso|moderklimata okcidenta Azio]], kaj vintrumas en [[Subsahara Afriko]]. Dum migrosezonoj oni ofte renkontas la birdojn en intermediaj regionoj, ekzemple en [[Arabia duoninsulo]], [[Centra Azio]] kaj okcidenta [[Pakistano]].

== Taksonomio ==
[[File:Nederlandsche vogelen (KB) - Sylvia communis (096b).jpg|left|thumb|Ilustraĵo pri ''blankgorĝa silvio'' el libro ''Nederlandsche Vogelen'' (Nederlandaj Birdoj), Vol. 2 (1789).]]
Blankgorĝan silvion unue formale priskribis angla ornitologo [[John Latham (ornitologo)|John Latham]] en sia libro ''A General Synopsis of Birds'' de jaro [[1783]], sed proponis la [[dunomo]]n ''Sylvia communis'' nur en la aldonaĵo al la verko, kiu aperis iom poste, jam en [[1787]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1783 | title=A General Synopsis of Birds | volume=2, Part 1 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | pages=428–429 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33730507 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Latham| first= John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1787 | title=Supplement to the General Synopsis of Birds | publisher=Printed for Leigh &amp; Sotheby | location=London | page=287 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33046886 }}&lt;/ref&gt;
La specia epiteto ''communis'' estas [[latina]] vorto por &quot;komuna&quot;.&lt;ref name=job&gt;{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n115 115], 376}}&lt;/ref&gt; 
Dum longa tempo la specio apartenis al [[genro (biologio)|genro]] ''[[Sylvia]]'', sed laŭ nuna sistematiko ĝi estas movigita al genro ''[[Curruca]]'' kiun enkondukis germana naturalisto [[Johann Matthäus Bechstein]] en [[1802]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Bechstein  | first=Johann Matthäus | author-link=Johann Matthäus Bechstein | year=1802 | title=Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands für Liebhaber dieses Theils der Naturgeschichte | language=German | location=Leipzig | publisher=Carl Friedrich Enoch Richter | page=165 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41098775 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2025 | title=Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/sylvias/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=7 July 2025}}&lt;/ref&gt;

Antaŭe oni konsideris tiun ĉi specion la plej parenca al [[babilema silvio]], supozante ke ili dispartiĝis nur dum la [[lasta glaciepoĥo]]. Sed nun oni opinias ke blanka gorĝo ne estas fidinda morfologia kriterio por parencaj interrilatoj en ''Curruca'', kaj la blankgorĝa kaj la babilema silvioj ne estas vere tre parencaj.&lt;ref name=helbig&gt;Helbig, A. J. (2001): Phylogeny and biogeography of the genus ''Sylvia''. ''In:'' Shirihai, Hadoram: ''Sylvia warblers'': 24–25 Princeton University Press, Princeton, N.J. {{ISBN|0-691-08833-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Dietzen | first1=C. | last2=Garcia-del-Rey | first2=E. | last3=Castro | first3=G.D. | last4=Wink | first4=M. | date=2008 | title=Phylogenetic differentiation of ''Sylvia'' species (Aves: Passeriformes) of the Atlantic islands (Macaronesia) based on mitochondrial DNA sequence data and morphometrics | journal=Biological Journal of the Linnean Society | volume=95 | issue=1 | pages=157–174 | doi=10.1111/j.1095-8312.2008.01005.x | doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jønsson, Knud A. &amp; Fjeldså, Jon (2006): A phylogenetic supertree of oscine passerine birds (Aves: Passeri). ''Zoologica Scripta'' 35(2): 149–186. {{doi|:10.1111/j.1463-6409.2006.00221.x}}&lt;/ref&gt;
[[Molekula filogenetiko|Molekulfilogenetika]] esploro de [[Silviedoj]] de jaro [[2011]] montris ke blankgorĝa silvio kaj babilema silvio apartenas al malsamaj [[klado]]j ene de ''Curruca'' kaj ne estas [[fratogrupo]]j.&lt;ref&gt;{{ cite journal | last1=Voelker | first1=Gary | last2=Light | first2=Jessica E. | year=2011 | title=Palaeoclimatic events, dispersal and migratory losses along the Afro-European axis as drivers of biogeographic distribution in ''Sylvia'' warblers | journal=BMC Evolutionary Biology | volume=11 | issue=163 | page= 163| doi=10.1186/1471-2148-11-163 | pmid=21672229 | pmc=3123607 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[IOC]] agnoskas kvar [[subspecio]]jn de blankgorĝa silvio,&lt;ref name=ioc/&gt; kiuj havas iom malsamajn [[arealo]]jn:&lt;ref name=BotW/&gt;&lt;ref name=avibase/&gt;&lt;ref name=facts&gt;[https://www.rspb.org.uk/birds-and-wildlife/whitethroat Whitethroat] — Bird Facts&lt;/ref&gt;
* {{bt|C. c. communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1787)}} – nestas en [[Eŭropo]], norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]]; vintrumas en [[Okcidenta Afriko|Uesta]] kaj [[Centra Afriko]]
* {{bt|C. c. volgensis|([[Janusz Domaniewski|Domaniewski]], 1915)}} – nestas en sudeostaj partoj de Eŭropa [[Rusio]], uesta [[Siberio]] kaj norda [[Kazaĥio]]; vintrumas en [[Orienta Afriko|Eosta]] kaj [[Suda Afriko]]
* {{bt|C. c. icterops|([[Édouard Ménétries|Ménétries]], 1832)}} – nestas en centra Turkio, [[Turkmenio]] kaj [[Irano]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko
* {{bt|C. c. rubicola|([[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1928)}} – nestas en montaj regionoj de [[Centra Azio]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko

==Priskribo ==
[[file:Common Whitethroat (Sylvia communis) (W1CDR0001503 BD6).ogg|eta|Kanto de blankgorĝa silvio]]
Blankgorĝa silvio estas relative malgranda [[paseroforma birdo]] kun maldiketa korpo, relative granda kapo kaj longa vosto.&lt;ref name=PoB&gt;[https://planetofbirds.com/passeriformes-sylviidae-whitethroat-sylvia-communis/ Whitethroat (Sylvia communis)] — Planet of Birds&lt;/ref&gt;
Ĝi estas averaĝe 13–15&amp;nbsp;cm longa, kun [[enverguro]] de 18–23&amp;nbsp;cm.&lt;ref name=PoB/&gt;&lt;ref name=LuontoPortti&gt;[https://luontoportti.com/en/t/578 Whitethroat, Sylvia communis] — LuontoPortti&lt;/ref&gt;
Plenkreskuloj pezas inter 12 kaj 16&amp;nbsp;g kun averaĝo de 14&amp;nbsp;g.&lt;ref name=animalia&gt;[https://animalia.bio/common-whitethroat Common whitethroat] — animalia.bio&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://kyrgyzstan.birding.day/m/v2taxon.php?s=282&amp;l=en Common whitethroat (Sylvia communis)] — Birds of Kyrgyzstan&lt;/ref&gt;
La birdo havas maldikan grizece-brunan [[beko]]n kun bluece-haŭtkolora bazo de malsupra [[makzelo]], adaptitan por kapti insektojn de grundo.&lt;ref name=LuontoPortti/&gt;

Blankgorĝa silvio estas unu el malmultaj [[Silviedoj]], kiuj havas almenaŭ iom rimarkeblan {{N|seksa duformismo}}. La diferenco estas minimuma, sed tamen rimarkebla por nuda okulo. Ambaŭ seksoj estas ĉefe brunaj supre kaj helsablokoloraj sube, kun helbruna nuanco en brusto kaj flankoj kaj brunaj areoj en la duarangaj flugilplumoj, kaj la flankaj bordoj de la vosto estas blankaj. Plenkreskaj iĉoj havas grizan kapon kaj blankan gorĝon, kiu donis al la specio ĝian {{N|komunlingva nomo}}. La ino havas brunan kapon anstataŭ la griza, kaj ŝia gorĝo estas pli senkolora.&lt;ref name=oi&gt;[https://www.oiseaux.net/birds/common.whitethroat.html Common whitethroat] — Oiseaux.net&lt;/ref&gt; 
Krome, iĉoj havas averaĝe pli longajn flugilojn (71.4&amp;nbsp;mm kontraŭ 70.1&amp;nbsp;mm), sed inoj estas iomete pli pezaj (14.2&amp;nbsp;g kontraŭ 13.3&amp;nbsp;g averaĝe). Adoleskuloj aspektas ĝenerale same kiel plenkreskuloj, sed iom pli malgrandaj kaj maldikaj,&lt;ref name=animalia/&gt; 
kaj adoleska [[plumaro]] estas iom pli pala kaj solidkolora.&lt;ref name=oi/&gt;

Subspecioj iom varias inter si laŭ grando kaj kolorigo, aparte je kolorigo de flugiloj. Ekzemple, eosta subspecio ''C. c. icterops'' havas pli palajn marĝenojn de flugilaj plumojn kompare kun la kaŝtankoloraj ĉe la baza subspecio ''C. c. communis'', kaj ''C. c. volgensis'' kaj ''C. c. rubicola'' havas pli varme brunajn malsuprajn partojn pro siaj [[stepo|stepaj]] kaj montaj habitatoj.&lt;ref name=oi/&gt;
La diferencoj, tamen, estas tre subtilaj kaj prekaŭ nerimarkeblaj dum observado de la birdoj en naturo.&lt;ref name=birdlife&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-whitethroat-curruca-communis Common Whitethroat species factsheet] — BirdLife DataZone&lt;/ref&gt;

== Distribuo kaj habitato ==
[[Dosiero:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.38.jpg|eta|Ovo de ''[[Kukolo|Cuculus canorus canorus]]'' en nesto de ''Sylvia communis'' — [[Muzeo de Tuluzo]].]]
Blankgorĝa silvio havas vastan nestan [[arealo]]n tra [[palearktiso|Palearktisa regiono]] kaj renkonteblas somere en pliparto de Eŭropo kaj uesta Azio. Nordueste ĝi nestas en [[Skandinavio]] kaj [[Britaj insuloj]], kaj ĝiaj vivareoj disvastiĝas tra centra kaj eosta Eŭropo ĝis norda Rusio kaj [[Ukrainio]], suden ĝis norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]], en uesta Azio tra [[Kaŭkazio]], [[Turkmenio]] kaj norda [[Irano]], dum la plej eostaj populacioj nestas en uesta [[Siberio]], norda [[Kazaĥio]], [[Altajo]], [[Uzbekio]], kaj eĉ norda [[Mongolio]] kaj suda [[Transbajkalio]].&lt;ref name=BotW&gt;[https://birdsoftheworld.org/bow/species/grewhi1/cur/introduction Common whitethroat] — Birds of the World&lt;/ref&gt;&lt;ref name=avibase&gt;[https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=14AFBA82D556918C Curruca communis] — Avibase&lt;/ref&gt;

Vintre blankgorĝaj silvioj [[birdomigrado|migras]] al [[Subsahara Afriko]], kie la birdoj vintrumas en vasta areo de [[Senegalo]] kaj [[Maŭretanio]] ĝis [[Sudafrika Respubliko]]. Iuj individuoj ankaŭ vintrumas en [[Arabio]] kaj partoj de [[Pakistano]]. Kutime uestaj subspecioj (''C. c. communis'') vintrumas en Uesta kaj Centra Afriko, kaj la eostaj (''C. c. volgensis'', ''C. c. icterops'', kaj ''C. c. rubicola'') vintrumas en nord-centraj, eostaj kaj sudaj partoj de Afriko.&lt;ref name=BotW/&gt;&lt;ref name=avibase/&gt;&lt;ref name=facts/&gt;


La kutima [[habitato]] de blankgorĝa silvio estas malferma kamparo kaj kultivejoj kun arbustoj por nestumado.

== Ekologio kaj konduto==
Kiel plej parto de silvioj, ankaŭ tiu ĉi estas [[insektovora]], sed povas manĝi ankaŭ berojn kaj aliajn mildajn [[frukto]]jn.

La nesto estas konstruita en malalta [[arbusto]] aŭ [[rubuso]], la ino demetas 3-7 ovojn.

La [[birdokanto|kanto]] de la blankgorĝa silvio estas rapida kaj raspa, kun plendema tono, iom simila al tiu de [[purpura silvio]].

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf Diferencoj laŭ aĝo kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131112130108/http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf |date=2013-11-12 }}
* [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&amp;id=3CB22B05218D22C0&amp;ts=1221723916479&amp;sec=summary Avibase]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.naturlichter.de/gallery2/main.php?g2_view=keyalbum.KeywordAlbum&amp;g2_keyword=Whitethroat Images ĉe www.naturlichter.com]

{{Commons|Sylvia communis}}
{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Silviedoj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]]</text>
      <sha1>cusgr1499tfdfqusdegtq8jhlghips0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hendrik Christoffel van de Hulst</title>
    <ns>0</ns>
    <id>307354</id>
    <revision>
      <id>9412697</id>
      <parentid>9407365</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2768" sha1="3i56z5qj2vaxfd4394wsl6a6qequi5u" xml:space="preserve">{{Informkesto biografio
 |Antaŭnomo = Hendrik Christoffel
 |Familinomo = van de Hulst
 |Postnomo = 
 |PostFamilinomo = 
 |Prononco = 
 |AliajLingvoj = 
 |VeraNomo = 
 |NaskiĝLoko = Utrecht
 |NaskiĝLokoLigilo = Utrecht (urbo)
 |NaskiĝTago = 19
 |NaskiĝMonato = novembro
 |NaskiĝJaro = 1918
 |MortLoko = Leiden
 |MortLokoLigilo = 
 |MortTago = 31
 |MortMonato = julio
 |MortJaro = 2000
 |AntaŭOkupo = 
 |Okupo = astronomo
 |Epoko = 
 |Okupo2 = matematikisto
 |Okupo3 = 
 |AliajOkupoj = 
 |Ŝtato = Nederlando
 |Dosiero = Hendrik C. van de Hulst 1977.jpg
 |TipoDosiero = 
 |Subteksto = 
 |Ordigo = 
}}
Li lernis en Utrecht, kaj daŭrigis sian studon en la [[observatorio de Leiden]] sub la estreco de [[Jan Hendrik Oort]].

Tie, En [[1944]], li kalkulis ke la nuboj da neŭtra [[hidrogeno]] de nia [[galaksio]] devas elsendi [[radioondo]]n kun [[ondolongo]] de 21 [[centimetro]]j (tie estas 1420,4 [[megaherco]]j).
Tiun radiadon unuafoje observis [[Edward Mills Purcell|Edward Purcell]] kaj [[Harold Ewen]] en [[1951]].

Hendrik van de Hulst ricevis doktorecon en [[1946]]. Inter [[1948]] kaj [[1984]], li laboris en la [[Universitato de Leiden]] kaj estis ano de la [[Reĝa Nederlanda Akademio de Sciencoj]]. Inter [[1975]] kaj [[1986]] li kunlaboris kun la [[Eŭropa Kosma Agentejo]].

La radiado de 21 centimetroj de ondolongo iĝis grava elemento de la astronomia esploro. Ne absorbata de la [[kosma polvo]], ĝi permesas desegni la mapon de la ĉeesto de [[hidrogeno]] en la [[lakta vojo]] kaj en aliaj galaksioj. Asociata kun la mezuro de la [[efiko de Doppler]], ĝi permesis eltrovi, ke nia galaksio estas [[rektokoneksa spirala galaksio]].

== Honoroj ==
Hendrik van de Hulst estis ricevanto de:
* la [[Henry Draper Medalo]] ([[1955]])
* la [[Eddington Medalo]] de la [[Reĝa Astronomia Societo de Britio]] (1955)
* la [[Rumford Medalo]] en [[1964]]
* la [[Bruce Medalo]]&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/vandeHulst/ La ricevintoj de Bruce Medalo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120114042216/http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/vandeHulst/ |date=2012-01-14 }}&lt;/ref&gt; de la [[Astronomical Society of the Pacific]] ([[1978]])
* la [[Karl Schwarzschild Medalo]] de la [[Astronomische Gesellschaft]] ([[1995]])

Oni donis lian nomon al [[asteroido]] [[2413 van de Hulst]].

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}} &lt;!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{nl}} - {{en}} [http://www.strw.leidenuniv.nl/vdhulst_n.html En memorio: Hendrik Christoffel van de Hulst (Observatorio de Leiden)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110104120936/http://www.strw.leidenuniv.nl/vdhulst_n.html |date=2011-01-04 }}

{{Bibliotekoj}}</text>
      <sha1>3i56z5qj2vaxfd4394wsl6a6qequi5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grenviĉo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312314</id>
    <revision>
      <id>9413023</id>
      <parentid>7799203</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1356714066|Greenwich]]&quot;</comment>
      <origin>9413023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2949" sha1="tnrgybibrue183yv80spejk12k9r672" xml:space="preserve">
'''Grenviĉo''' ( /ˈ ɡ r ɛ n ɪ tʃ / GREN -itch, /-ɪ dʒ / -⁠ ij, /ˈ ɡ r ɪ n -/ GRIN - &lt;ref&gt;{{cite book|title=Cambridge English Pronouncing Dictionary (David Jones)|year=2011|editor1-first=Peter|editor1-last=Roach|editor2-first=Jane|editor2-last=Setter|editor3-first=John|editor3-last=Esling|edition=18th|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt;) estas [[Riĉo|riĉa]] &lt;ref name=&quot;Telegraph Best Places London2&quot;&gt;{{cite news|title=The best places to live in London|url=https://www.telegraph.co.uk/money/property/house-prices/the-best-places-to-live-in-london/|access-date=3 January 2026|work=The Telegraph|date=28 December 2025}}&lt;/ref&gt; areo en sudorienta [[Londono]], Anglio, ene de la [[Distrikto Grenviĉo]] kaj la ceremonia graflando [[Granda Londono]], {{Convert|5.5|mi|km|1}} orient-sudoriente de [[Charing Cross]]. Ĝi enhavas la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] [[Unesko|de UNESKO]] de Mara Grenviĉo.

Greenwich estas rimarkinda pro sia [[Historio de la astronomio|astronomia]] kaj mara historio kaj pro tio, ke ĝi donis sian nomon al la [[Grenviĉa Meridiano]] (0° longitudo) kaj la [[GMT|Grenviĉa Meza Tempo]]. La urbo fariĝis la loko de reĝa palaco, la Palaco de Placentia, ekde la 15-a jarcento kaj estis la naskiĝloko de multaj [[Tudoroj]], inkluzive de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] kaj [[Elizabeto la 1-a (Anglio)|Elizabeto la 1-a]]. La palaco kadukiĝis dum la [[Angla enlanda milito|Angla Enlanda Milito]] kaj estis detruita, poste anstataŭigita de la Reĝa Mararmea Hospitalo por Maristoj, desegnita de Siro [[Christopher Wren]] kaj lia asistanto Nicholas Hawksmoor. Ĉi tiuj konstruaĵoj fariĝis la Reĝa Mararmea Kolegio en 1873, kaj ili restis milita edukinstitucio ĝis 1998, kiam ili transiris al la manoj de la Greenwich Foundation. La historiaj ĉambroj en ĉi tiuj konstruaĵoj restas malfermitaj al la publiko; aliajn konstruaĵojn uzas la [[Universitato de Grenviĉo|Universitato de Greenwich]] kaj la Konservatorio de Muziko kaj Danco Trinity Laban.

La urbo fariĝis populara feriejo en la 18-a jarcento, kaj multaj grandiozaj domoj estis konstruitaj tie, kiel ekzemple la Kastelo Vanbrugh (1717) sur Maze Hill kaj la Domo de la Gardisto (1722) proksime de Blackheath. Ekde la [[Georga epoko|kartvela periodo,]] bienoj da domoj estis konstruitaj super la urbocentro. La maraj ligoj de Greenwich estis festitaj en la 20-a jarcento, per la lokigo de la historiaj ŝipoj ''[[Cutty Sark]]'' kaj ''Gipsy Moth IV'' apud la riverbordo, kaj la Nacia Marverturmuzeo en la iamaj konstruaĵoj de la Reĝa Hospitala Lernejo en 1934.

* {{Oficiala retejo|www.greenwichwhs.org.uk|Greenwich World Heritage Site}}
* [http://allthingsgreenwich.co.uk All Things Greenwich – a guide to local shops, services, restaurants, bars &amp; pubs in Greenwich, South East London.] 
[[Kategorio:Distriktoj de Londono]]
[[Kategorio:Tamizo]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>tnrgybibrue183yv80spejk12k9r672</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413026</id>
      <parentid>9413023</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:43:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3001" sha1="09bc1wl29vba43ow37vkybx5nvhymhb" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo|regiono-ISO=GB|situo sur mapo=Londono|zomo=13}}

'''Grenviĉo''' ( /ˈ ɡ r ɛ n ɪ tʃ / GREN -itch, /-ɪ dʒ / -⁠ ij, /ˈ ɡ r ɪ n -/ GRIN - &lt;ref&gt;{{cite book|title=Cambridge English Pronouncing Dictionary (David Jones)|year=2011|editor1-first=Peter|editor1-last=Roach|editor2-first=Jane|editor2-last=Setter|editor3-first=John|editor3-last=Esling|edition=18th|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt;) estas [[Riĉo|riĉa]] &lt;ref name=&quot;Telegraph Best Places London2&quot;&gt;{{cite news|title=The best places to live in London|url=https://www.telegraph.co.uk/money/property/house-prices/the-best-places-to-live-in-london/|access-date=3 January 2026|work=The Telegraph|date=28 December 2025}}&lt;/ref&gt; areo en sudorienta [[Londono]], Anglio, ene de la [[Distrikto Grenviĉo]] kaj la ceremonia graflando [[Granda Londono]], 8.9 km. orient-sudoriente de [[Charing Cross]]. Ĝi enhavas la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] \[[Unesko|de UNESKO]] de Mara Grenviĉo.

Greenwich estas rimarkinda pro sia [[Historio de la astronomio|astronomia]] kaj mara historio kaj pro tio, ke ĝi donis sian nomon al la [[Grenviĉa Meridiano]] (0° longitudo) kaj la [[GMT|Grenviĉa Meza Tempo]]. La urbo fariĝis la loko de reĝa palaco, la Palaco de Placentia, ekde la 15-a jarcento kaj estis la naskiĝloko de multaj [[Tudoroj]], inkluzive de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] kaj [[Elizabeto la 1-a (Anglio)|Elizabeto la 1-a]]. La palaco kadukiĝis dum la [[Angla enlanda milito|Angla Enlanda Milito]] kaj estis detruita, poste anstataŭigita de la Reĝa Mararmea Hospitalo por Maristoj, desegnita de Siro [[Christopher Wren]] kaj lia asistanto Nicholas Hawksmoor. Ĉi tiuj konstruaĵoj fariĝis la Reĝa Mararmea Kolegio en 1873, kaj ili restis milita edukinstitucio ĝis 1998, kiam ili transiris al la manoj de la Greenwich Foundation. La historiaj ĉambroj en ĉi tiuj konstruaĵoj restas malfermitaj al la publiko; aliajn konstruaĵojn uzas la [[Universitato de Grenviĉo|Universitato de Greenwich]] kaj la Konservatorio de Muziko kaj Danco Trinity Laban.

La urbo fariĝis populara feriejo en la 18-a jarcento, kaj multaj grandiozaj domoj estis konstruitaj tie, kiel ekzemple la Kastelo Vanbrugh (1717) sur Maze Hill kaj la Domo de la Gardisto (1722) proksime de Blackheath. Ekde la [[Georga epoko|kartvela periodo,]] bienoj da domoj estis konstruitaj super la urbocentro. La maraj ligoj de Greenwich estis festitaj en la 20-a jarcento, per la lokigo de la historiaj ŝipoj ''[[Cutty Sark]]'' kaj ''Gipsy Moth IV'' apud la riverbordo, kaj la Nacia Marverturmuzeo en la iamaj konstruaĵoj de la Reĝa Hospitala Lernejo en 1934.

* {{Oficiala retejo|www.greenwichwhs.org.uk|Greenwich World Heritage Site}}
* [http://allthingsgreenwich.co.uk All Things Greenwich – a guide to local shops, services, restaurants, bars &amp; pubs in Greenwich, South East London.] 
[[Kategorio:Distriktoj de Londono]]
[[Kategorio:Tamizo]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>09bc1wl29vba43ow37vkybx5nvhymhb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413028</id>
      <parentid>9413026</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3088" sha1="ek7b2fa63su9j4cg3je52m09oucwt3m" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo|regiono-ISO=GB|situo sur mapo=Londono|zomo=13}}

'''Grenviĉo''' ( /ˈ ɡ r ɛ n ɪ tʃ / GREN -itch, /-ɪ dʒ / -⁠ ij, /ˈ ɡ r ɪ n -/ GRIN - &lt;ref&gt;{{cite book|title=Cambridge English Pronouncing Dictionary (David Jones)|year=2011|editor1-first=Peter|editor1-last=Roach|editor2-first=Jane|editor2-last=Setter|editor3-first=John|editor3-last=Esling|edition=18th|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt;) estas [[Riĉo|riĉa]] &lt;ref name=&quot;Telegraph Best Places London2&quot;&gt;{{cite news|title=The best places to live in London|url=https://www.telegraph.co.uk/money/property/house-prices/the-best-places-to-live-in-london/|access-date=3 January 2026|work=The Telegraph|date=28 December 2025}}&lt;/ref&gt; areo en sudorienta [[Londono]], Anglio, ene de la [[Distrikto Grenviĉo]] kaj la ceremonia graflando [[Granda Londono]], 8.9 km. orient-sudoriente de [[Charing Cross]]. Ĝi enhavas la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] \[[Unesko|de UNESKO]] de Mara Grenviĉo.

Greenwich estas rimarkinda pro sia [[Historio de la astronomio|astronomia]] kaj mara historio kaj pro tio, ke ĝi donis sian nomon al la [[Grenviĉa Meridiano]] (0° longitudo) kaj la [[GMT|Grenviĉa Meza Tempo]]. La urbo fariĝis la loko de reĝa palaco, la Palaco de Placentia, ekde la 15-a jarcento kaj estis la naskiĝloko de multaj [[Tudoroj]], inkluzive de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] kaj [[Elizabeto la 1-a (Anglio)|Elizabeto la 1-a]]. La palaco kadukiĝis dum la [[Angla enlanda milito|Angla Enlanda Milito]] kaj estis detruita, poste anstataŭigita de la Reĝa Mararmea Hospitalo por Maristoj, desegnita de Siro [[Christopher Wren]] kaj lia asistanto Nicholas Hawksmoor. Ĉi tiuj konstruaĵoj fariĝis la Reĝa Mararmea Kolegio en 1873, kaj ili restis milita edukinstitucio ĝis 1998, kiam ili transiris al la manoj de la Greenwich Foundation. La historiaj ĉambroj en ĉi tiuj konstruaĵoj restas malfermitaj al la publiko; aliajn konstruaĵojn uzas la [[Universitato de Grenviĉo|Universitato de Greenwich]] kaj la Konservatorio de Muziko kaj Danco Trinity Laban.

La urbo fariĝis populara feriejo en la 18-a jarcento, kaj multaj grandiozaj domoj estis konstruitaj tie, kiel ekzemple la Kastelo Vanbrugh (1717) sur Maze Hill kaj la Domo de la Gardisto (1722) proksime de Blackheath. Ekde la [[Georga epoko|kartvela periodo,]] bienoj da domoj estis konstruitaj super la urbocentro. La maraj ligoj de Greenwich estis festitaj en la 20-a jarcento, per la lokigo de la historiaj ŝipoj ''[[Cutty Sark]]'' kaj ''Gipsy Moth IV'' apud la riverbordo, kaj la Nacia Marverturmuzeo en la iamaj konstruaĵoj de la Reĝa Hospitala Lernejo en 1934.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo|www.greenwichwhs.org.uk|Greenwich World Heritage Site}}
* [http://allthingsgreenwich.co.uk All Things Greenwich – a guide to local shops, services, restaurants, bars &amp; pubs in Greenwich, South East London.] 
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Distriktoj de Londono]]
[[Kategorio:Tamizo]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>ek7b2fa63su9j4cg3je52m09oucwt3m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413029</id>
      <parentid>9413028</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3122" sha1="javzgnx8j6fzkff1un6f90uy9mymao7" xml:space="preserve">{{Ne konfuzu|Distrikto Grenviĉo}}{{Informkesto urbo|regiono-ISO=GB|situo sur mapo=Londono|zomo=13}}

'''Grenviĉo''' ( /ˈ ɡ r ɛ n ɪ tʃ / GREN -itch, /-ɪ dʒ / -⁠ ij, /ˈ ɡ r ɪ n -/ GRIN - &lt;ref&gt;{{cite book|title=Cambridge English Pronouncing Dictionary (David Jones)|year=2011|editor1-first=Peter|editor1-last=Roach|editor2-first=Jane|editor2-last=Setter|editor3-first=John|editor3-last=Esling|edition=18th|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt;) estas [[Riĉo|riĉa]] &lt;ref name=&quot;Telegraph Best Places London2&quot;&gt;{{cite news|title=The best places to live in London|url=https://www.telegraph.co.uk/money/property/house-prices/the-best-places-to-live-in-london/|access-date=3 January 2026|work=The Telegraph|date=28 December 2025}}&lt;/ref&gt; areo en sudorienta [[Londono]], Anglio, ene de la [[Distrikto Grenviĉo]] kaj la ceremonia graflando [[Granda Londono]], 8.9 km. orient-sudoriente de [[Charing Cross]]. Ĝi enhavas la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] \[[Unesko|de UNESKO]] de Mara Grenviĉo.

Greenwich estas rimarkinda pro sia [[Historio de la astronomio|astronomia]] kaj mara historio kaj pro tio, ke ĝi donis sian nomon al la [[Grenviĉa Meridiano]] (0° longitudo) kaj la [[GMT|Grenviĉa Meza Tempo]]. La urbo fariĝis la loko de reĝa palaco, la Palaco de Placentia, ekde la 15-a jarcento kaj estis la naskiĝloko de multaj [[Tudoroj]], inkluzive de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] kaj [[Elizabeto la 1-a (Anglio)|Elizabeto la 1-a]]. La palaco kadukiĝis dum la [[Angla enlanda milito|Angla Enlanda Milito]] kaj estis detruita, poste anstataŭigita de la Reĝa Mararmea Hospitalo por Maristoj, desegnita de Siro [[Christopher Wren]] kaj lia asistanto Nicholas Hawksmoor. Ĉi tiuj konstruaĵoj fariĝis la Reĝa Mararmea Kolegio en 1873, kaj ili restis milita edukinstitucio ĝis 1998, kiam ili transiris al la manoj de la Greenwich Foundation. La historiaj ĉambroj en ĉi tiuj konstruaĵoj restas malfermitaj al la publiko; aliajn konstruaĵojn uzas la [[Universitato de Grenviĉo|Universitato de Greenwich]] kaj la Konservatorio de Muziko kaj Danco Trinity Laban.

La urbo fariĝis populara feriejo en la 18-a jarcento, kaj multaj grandiozaj domoj estis konstruitaj tie, kiel ekzemple la Kastelo Vanbrugh (1717) sur Maze Hill kaj la Domo de la Gardisto (1722) proksime de Blackheath. Ekde la [[Georga epoko|kartvela periodo,]] bienoj da domoj estis konstruitaj super la urbocentro. La maraj ligoj de Greenwich estis festitaj en la 20-a jarcento, per la lokigo de la historiaj ŝipoj ''[[Cutty Sark]]'' kaj ''Gipsy Moth IV'' apud la riverbordo, kaj la Nacia Marverturmuzeo en la iamaj konstruaĵoj de la Reĝa Hospitala Lernejo en 1934.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo|www.greenwichwhs.org.uk|Greenwich World Heritage Site}}
* [http://allthingsgreenwich.co.uk All Things Greenwich – a guide to local shops, services, restaurants, bars &amp; pubs in Greenwich, South East London.] 
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Distriktoj de Londono]]
[[Kategorio:Tamizo]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>javzgnx8j6fzkff1un6f90uy9mymao7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413033</id>
      <parentid>9413029</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3126" sha1="j22x5u45vl8h8yijsoxo6jdrn695nt6" xml:space="preserve">{{Ne konfuzu|Distrikto Grenviĉo}}{{Informkesto urbo|regiono-ISO=GB-GRE|situo sur mapo=Londono|zomo=13}}

'''Grenviĉo''' ( /ˈ ɡ r ɛ n ɪ tʃ / GREN -itch, /-ɪ dʒ / -⁠ ij, /ˈ ɡ r ɪ n -/ GRIN - &lt;ref&gt;{{cite book|title=Cambridge English Pronouncing Dictionary (David Jones)|year=2011|editor1-first=Peter|editor1-last=Roach|editor2-first=Jane|editor2-last=Setter|editor3-first=John|editor3-last=Esling|edition=18th|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt;) estas [[Riĉo|riĉa]] &lt;ref name=&quot;Telegraph Best Places London2&quot;&gt;{{cite news|title=The best places to live in London|url=https://www.telegraph.co.uk/money/property/house-prices/the-best-places-to-live-in-london/|access-date=3 January 2026|work=The Telegraph|date=28 December 2025}}&lt;/ref&gt; areo en sudorienta [[Londono]], Anglio, ene de la [[Distrikto Grenviĉo]] kaj la ceremonia graflando [[Granda Londono]], 8.9 km. orient-sudoriente de [[Charing Cross]]. Ĝi enhavas la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] \[[Unesko|de UNESKO]] de Mara Grenviĉo.

Greenwich estas rimarkinda pro sia [[Historio de la astronomio|astronomia]] kaj mara historio kaj pro tio, ke ĝi donis sian nomon al la [[Grenviĉa Meridiano]] (0° longitudo) kaj la [[GMT|Grenviĉa Meza Tempo]]. La urbo fariĝis la loko de reĝa palaco, la Palaco de Placentia, ekde la 15-a jarcento kaj estis la naskiĝloko de multaj [[Tudoroj]], inkluzive de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] kaj [[Elizabeto la 1-a (Anglio)|Elizabeto la 1-a]]. La palaco kadukiĝis dum la [[Angla enlanda milito|Angla Enlanda Milito]] kaj estis detruita, poste anstataŭigita de la Reĝa Mararmea Hospitalo por Maristoj, desegnita de Siro [[Christopher Wren]] kaj lia asistanto Nicholas Hawksmoor. Ĉi tiuj konstruaĵoj fariĝis la Reĝa Mararmea Kolegio en 1873, kaj ili restis milita edukinstitucio ĝis 1998, kiam ili transiris al la manoj de la Greenwich Foundation. La historiaj ĉambroj en ĉi tiuj konstruaĵoj restas malfermitaj al la publiko; aliajn konstruaĵojn uzas la [[Universitato de Grenviĉo|Universitato de Greenwich]] kaj la Konservatorio de Muziko kaj Danco Trinity Laban.

La urbo fariĝis populara feriejo en la 18-a jarcento, kaj multaj grandiozaj domoj estis konstruitaj tie, kiel ekzemple la Kastelo Vanbrugh (1717) sur Maze Hill kaj la Domo de la Gardisto (1722) proksime de Blackheath. Ekde la [[Georga epoko|kartvela periodo,]] bienoj da domoj estis konstruitaj super la urbocentro. La maraj ligoj de Greenwich estis festitaj en la 20-a jarcento, per la lokigo de la historiaj ŝipoj ''[[Cutty Sark]]'' kaj ''Gipsy Moth IV'' apud la riverbordo, kaj la Nacia Marverturmuzeo en la iamaj konstruaĵoj de la Reĝa Hospitala Lernejo en 1934.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo|www.greenwichwhs.org.uk|Greenwich World Heritage Site}}
* [http://allthingsgreenwich.co.uk All Things Greenwich – a guide to local shops, services, restaurants, bars &amp; pubs in Greenwich, South East London.] 
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Distriktoj de Londono]]
[[Kategorio:Tamizo]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>j22x5u45vl8h8yijsoxo6jdrn695nt6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413035</id>
      <parentid>9413033</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3126" sha1="1umjjca1an5yydpenh4giiqtfxplzfr" xml:space="preserve">{{Ne konfuzu|Distrikto Grenviĉo}}
{{Informkesto urbo|regiono-ISO=GB-GRE|situo sur mapo=Londono|zomo=13}}

'''Grenviĉo''' ( /ˈ ɡ r ɛ n ɪ tʃ / GREN -itch, /-ɪ dʒ / -⁠ ij, /ˈ ɡ r ɪ n -/ GRIN - &lt;ref&gt;{{cite book|title=Cambridge English Pronouncing Dictionary (David Jones)|year=2011|editor1-first=Peter|editor1-last=Roach|editor2-first=Jane|editor2-last=Setter|editor3-first=John|editor3-last=Esling|edition=18th|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt;) estas [[Riĉo|riĉa]] &lt;ref name=&quot;Telegraph Best Places London2&quot;&gt;{{cite news|title=The best places to live in London|url=https://www.telegraph.co.uk/money/property/house-prices/the-best-places-to-live-in-london/|access-date=3 January 2026|work=The Telegraph|date=28 December 2025}}&lt;/ref&gt; areo en sudorienta [[Londono]], Anglio, ene de la [[Distrikto Grenviĉo]] kaj la ceremonia graflando [[Granda Londono]], 8.9 km. orient-sudoriente de [[Charing Cross]]. Ĝi enhavas la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] de [[Unesko|UNESKO]] de Mara Grenviĉo.

Greenwich estas rimarkinda pro sia [[Historio de la astronomio|astronomia]] kaj mara historio kaj pro tio, ke ĝi donis sian nomon al la [[Grenviĉa Meridiano]] (0° longitudo) kaj la [[GMT|Grenviĉa Meza Tempo]]. La urbo fariĝis la loko de reĝa palaco, la Palaco de Placentia, ekde la 15-a jarcento kaj estis la naskiĝloko de multaj [[Tudoroj]], inkluzive de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] kaj [[Elizabeto la 1-a (Anglio)|Elizabeto la 1-a]]. La palaco kadukiĝis dum la [[Angla enlanda milito|Angla Enlanda Milito]] kaj estis detruita, poste anstataŭigita de la Reĝa Mararmea Hospitalo por Maristoj, desegnita de Siro [[Christopher Wren]] kaj lia asistanto Nicholas Hawksmoor. Ĉi tiuj konstruaĵoj fariĝis la Reĝa Mararmea Kolegio en 1873, kaj ili restis milita edukinstitucio ĝis 1998, kiam ili transiris al la manoj de la Greenwich Foundation. La historiaj ĉambroj en ĉi tiuj konstruaĵoj restas malfermitaj al la publiko; aliajn konstruaĵojn uzas la [[Universitato de Grenviĉo|Universitato de Greenwich]] kaj la Konservatorio de Muziko kaj Danco Trinity Laban.

La urbo fariĝis populara feriejo en la 18-a jarcento, kaj multaj grandiozaj domoj estis konstruitaj tie, kiel ekzemple la Kastelo Vanbrugh (1717) sur Maze Hill kaj la Domo de la Gardisto (1722) proksime de Blackheath. Ekde la [[Georga epoko|kartvela periodo,]] bienoj da domoj estis konstruitaj super la urbocentro. La maraj ligoj de Greenwich estis festitaj en la 20-a jarcento, per la lokigo de la historiaj ŝipoj ''[[Cutty Sark]]'' kaj ''Gipsy Moth IV'' apud la riverbordo, kaj la Nacia Marverturmuzeo en la iamaj konstruaĵoj de la Reĝa Hospitala Lernejo en 1934.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo|www.greenwichwhs.org.uk|Greenwich World Heritage Site}}
* [http://allthingsgreenwich.co.uk All Things Greenwich – a guide to local shops, services, restaurants, bars &amp; pubs in Greenwich, South East London.] 
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Distriktoj de Londono]]
[[Kategorio:Tamizo]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>1umjjca1an5yydpenh4giiqtfxplzfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heinz Spoerli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>315479</id>
    <revision>
      <id>9412601</id>
      <parentid>7246815</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4373" sha1="itux3thj4mbl1c46f1zz9cs8w0znfpb" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Heinz Spoerli''' (naskiĝinta la {{daton|8|julio|1940}} en [[Basel]]) estas internacia svisa baleta [[koreografo]].

== Heinz Spoerli en Zuriĥo ==
Heinz Spoerli laboras [[nun en 2010|hodiaŭ]] en opera domo Zuriĥo/[[Zuriko]] en [[Svisujo]]. Li estas de [[Bazelo]] kaj laboris frue en [[Kanado]], [[Bazelo]] en [[Svisujo]] kaj tre longe en Germanujo. Kun Heinz Spoerli la zuriĥa [[baleto]] dancis en multaj eksterlandaj urboj.

Frue li estas ankaŭ direktoro de la svisa baleta profesia lernejo en Zuriĥo (germane SBBS, ''Schweizerische Ballettberufsschule''), [[nun en 2010|hodiaŭ]] [[zuriĥa altlernejo pri artoj]], &quot;departemento&quot; danco). Heinz Spoerli fondis ankaŭ &quot;''Zürcher Junior Ballett''&quot; (junulan balet-trupon) en [[opera domo Zuriĥo]] pri junaj gebaletistoj. La granda sperta zuriĥa baleto estas kompletigita je tre junaj gebaletistoj. Heinz Spoerli fondis ankaŭ novan fondaĵon kun premio pri koregrafio. La premion de jaro 2009 ricevis [[Martin Schlapefer]].

== Nova verko de oktobro 2009 ==
Heinz Spoerli ĥoregrafis &quot;[[Rajmonda]]n&quot; (''[[Raymonda]]'', [[Raimonda]]) en aŭtuno 2009 en [[zuriĥa opera domo]], [[Alija Tanjkpajeva]] ([[Aliya Tanykpayeva]]) dancis Rajmondan, [[Stanislav Jermakov]] dancis Johanon (france Jean), [[Vahe Martirosjan]] (Vahe Martirosyan) dancis la saracenan Abderaĥman (araba Abderahman). La muzikon de Rajmondo skribas [[Aleksandr Glazunov]]. Muzika dirigento estis [[Michail Jurovski]], li konas la rusan repertuaron. La [[orkestro de zuriĥa opero]] tre kultive muzikis.

La versio de koregrafio ne estas rekonstruaĵo de koregrafo [[Petipa]], sed [[Ŝandor Nemethj]] (hungare [[Sàndor Nèmethy]]), frua fama solida solisto en opera domo zuriĥa, enstudas partojn de originala [[Petipa]]-koregrafio pri Rajmonda. La romantika scenobildo kaj la kostumaro estas de [[Luisa Spinatelli]].

La historia rajmonda estas romano de skotia [[Sir Walter Scott]], ankaŭ la opero &quot;[[la blanka damo]]&quot; de 19-a jarcento de [[François-Adrien Boieldieu]] estas modelo pri baletosceno. Sed la unua historia baletosceno estis de socia ĵurnalistino [[Ljdia Paŝkova]] (rusa ''Лидия Пашкова'') de [[Sankt-Peterburgo]] en Rusio.

== Verkoj de Heinz Spoerli ==
La verkaro estas tre granda. La oficiala retejo havas liston de ĉiuj verkoj.
* &quot;Chaes&quot; estas tre frua ĝoja svisa folklora baleto (ankaŭ en svisa televido)
(..)

'''Fontoj''': [[Martina Wohlthat]] pri Rajmonda [[NZZ]] 2-an de novembro 2009 paĝo 30

== Libroj ==
(vidu la oficialan retejon, germane kaj angle)

== Baletoj en komerca lumdisko ==
8 DVD, vidu en oficiala retejo

== Baletoj en Televido ==
Vidu la oficialan retejon. [[Peer Gynt]] 30-a novembro 2009 arte
* [http://www.arte.tv/de/woche/244,broadcastingNum=1085986,day=2,week=51,year=2009.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100317115022/http://www.arte.tv/de/woche/244,broadcastingNum=1085986,day=2,week=51,year=2009.html |date=2010-03-17 }} 30-a de novembro 2009 kaj 13-a de decembro &quot;Peer Gynt&quot; kaj biografio de Heinz Spoerli en germana
* [http://www.arte.tv/fr/semaine/244,broadcastingNum=1085986,day=2,week=51,year=2009.html]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (france, sen biografio)

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.spoerli.ch] retejo de Heinz Spoerli {{de}}, {{en}}
* [http://www.opernhaus.ch/de/ballett/index.php] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100317211522/http://www.opernhaus.ch/de/ballett/index.php |date=2010-03-17 }} zuriĥa baleto
* [http://www.fzb.ch/ germane &quot;Freunde des Zürcher Ballets&quot; amikoj de zuriĥa baleto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090213212851/http://www.fzb.ch/ |date=2009-02-13 }}
* [http://www.spoerli.ch/deutsch/engagement/stiftung] {{de}}, {{en}} fondaĵo de Heinz Spoerli pri ĥoregrafio
* [http://www.opernhaus.ch operadomo zuriĥo]
* baletaj gazetoj, Ballettzeitschriften,
* [http://www.musikundtheater.ch/] ''Musik und Theater'' gazeto &quot;muziko kaj teatro&quot; en la germana
* [http://www.zhdk.ch/index.php?id=tanz zuriĥa altlernejo pri artoj, (&quot;departemento&quot; danco)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110830221254/http://www.zhdk.ch/index.php?id=tanz |date=2011-08-30 }} {{de}}, {{en}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Spoerli, Heinz}}

[[Kategorio:Svisaj koreografoj]]
[[Kategorio:Baletaj koreografoj]]

[[Kategorio:Baletoj]]
[[Kategorio:Danco]]</text>
      <sha1>itux3thj4mbl1c46f1zz9cs8w0znfpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Longvosta minao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>319464</id>
    <revision>
      <id>9412367</id>
      <parentid>7988892</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2379" sha1="a2ln9ccnnhzz75x3ah66jtlknxbybdm" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Longvosta minao
|koloro = pink
|dosiero=GraculaKrefftiSmit.jpg
|dosiero larĝo = 300px
|priskribo de dosiero = Longvosta minao
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes''
|familio = [[Sturnedoj]] ''Sturnidae''
|genro = ''[[Mino (birdo)|Mino]]''
|specio = ''''M. kreffti''''
|dunomo = ''Mino kreffti''
|dunomo aŭtoritato = ([[Philip Sclater|Sclater]], [[1869]])
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}}
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Longvosta minao''' aŭ [[Krefta minao]] (''Mino kreffti '') estas specio de [[sturno]] de la familio de [[Sturnedoj]] en la genro de [[Minaoj]] kiuj estas la plej grandaj el la familio. Ĝi estas indiĝena endemio de [[Bismarkoj]] kaj nordaj [[Salomonoj]]. Ĝi ege similas al la samgenra [[Flavvizaĝa minao]], kaj ambaŭ estis iam konsiderataj samspeciaj.

La latina scienca nomodunoma nomo rememoras la gracan [[Gerard Krefft]], aŭstralia [[zoologo]] kaj [[paleontologo]].

== Aspekto ==
Estas granda [[minao]], 29–32&amp;nbsp;cm longa, kun ĉefe purpurbrila nigreca plumaro. Ĝi havas brilajn '''flavoranĝecajn makulojn de nuda (senpluma) haŭtaĵo ĉirkaŭ ĉiu okulo''' kaj ĝis la orelareo. Ĝi havas ankaŭ flavan suban ventron kaj blankajn flugilmakulojn, kiuj estas videblaj dumfluge. Pugo, vosto kaj subvosto estas blankaj (sed nigreca vostofino) kaj la fortika beko estas brilflava.

== Kutimaro ==
La Longvosta minao nestumas en arbotruoj, ofte en palmoj. La ovoj estas palbluaj kun fajnaj ruĝecaj aŭ grizaj markoj.

Tiu minao estas arboremaj, kaj troviĝas sole aŭ en paroj en malfermaj arbaroj kaj plantejoj de malaltaj teroj. Ili manĝas ĉefe [[frukto]]jn kaj [[bero]]jn kaj foje araneojn, insektojn, ovojn, birdidojn, ranojn kaj lacertojn. Ili estas facile videblaj kaj estas ankaŭ voĉemaj specioj kun ampleksa gamo de fajfoj kaj grakoj.

== Referencoj ==
*{{Citaĵo el libro|titolo=Starlings and Mynas|familia nomo=Feare|persona nomo=Chris|kunaŭtoroj=Craig, Adrian|jaro=1999|eldoninto=Princeton University Press|identigilo=ISBN 0-7136-3961-X}}

{{birdoj}}
{{Portalo Birdoj}}

[[Kategorio:Paseroformaj]]
[[Kategorio:Sturnedoj]]
[[Kategorio:Birdoj de Oceanio]]
[[Kategorio:Birdoj de Papuo-Nov-Gvineo]]</text>
      <sha1>a2ln9ccnnhzz75x3ah66jtlknxbybdm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nicolas Mignard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321815</id>
    <revision>
      <id>9412421</id>
      <parentid>8786532</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4596" sha1="afdaomfh9xu5nktbg2ubw3wnsrml2lm" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto
 | nomo                   = Nicolas Mignard
 | dosiero                = [[Dosiero:Musée Calvet Nicolas-Mignard.jpg|240px|center]]
 | priskribo              = Nicolas Mignard, ''memportreto'', Muzeo Calvet, Avignon
 | dato de naskiĝo        = ĉ. {{naskiĝdato|1606|2|7}}
 | loko de naskiĝo        = [[Troyes]], [[Ĉampanjo]]
 | nacieco                = Franca
 | sukcesis kiel          = Pentristo
 | dato de morto          = {{mortodato kaj aĝo|1668|3|20|1606|2|7}}
 | loko de morto          = 
 | artista nomo           = Mignard d'Avignon
 | artista celigo         = Baroka Pentrado
 | reprezentaj verkoj     = Portretoj
}}
'''Nicolas MIGNARD''', (baptita la {{daton|7|februaro|1606}} en preĝejo Sainte-Madeleine de [[Troyes]] en [[Ĉampanjo]], mortis la {{daton|20|marto|1668}}), kromnomita « Mignard de [[Avignon]] »&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=CSfmGAAACAAJ&amp;dq=Mignard+Avignon:+exposition+Palais+Papes&amp;hl=fr Exposition au palais des papes du peintre Nicolas Mignard, dit Mignard d'Avignon, du 25 juin au 15 octobre 1979]{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, estis pentristo de la franca [[Baroka Pentrado]]&lt;ref name=&quot;tuileries.fr&quot;&gt;[http://www.tuileries.fr/page.php?id=53925 Biografio de Nicolas Mignard] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090527083008/http://www.tuileries.fr/page.php?id=53925 |date=2009-05-27 }} en tuileries.fr&lt;/ref&gt; kaj franca gravuristo, frato de [[Pierre Mignard]]. Li studis kun pentristo kies nomo estas nekonata.

== Biografio ==
Nepo de Pantaléon Mignard, armil-komercisto, filo de Pierre Mignard kaj de Marie Gallois&lt;ref&gt;M. Le Brun-Dalbanne «&amp;nbsp;La jeunesse de Pierre Mignard&amp;nbsp;», en ''Mémoires de la Société académique d'agriculture, des sciences, arts et belles-lettres du département de l'Aube'', 1867, vol. 31, p. 109-110. Anekdoto laŭ kiu Pierre Mignard estus oficiro de estonta Henriko la 4-a, nomita Pierre More kiu ŝanĝus sian nomon al Mignard devenas de abato de Monville. Ĝi estas delonge agnoskita kiel senfunda.&lt;/ref&gt;, li estas la frato de pentristo [[Pierre Mignard]] kromnomita «&amp;nbsp;Mignard la Romano&amp;nbsp;», kaj patro de [[Pierre II Mignard]], kromnomita «&amp;nbsp;la kavaliro Mignard&amp;nbsp;».

De [[1635]] al [[1637]], li trapasis 2 jarojn en [[Romo]] en [[Italio]] kopiante pentristojn [[Annibale Carracci]] kaj [[Francesco Albani]]. Poste, li establis sin en [[Avignon]], kie li pentris por amatoro ''Amours de Théagène et de Chariclêe'', kaj kie li edziĝis, pro kio li estis kromnomita Mignard de Avignon. Li ankaŭ laboris por eminentuloj kaj monaĥejoj.

Vokita al [[Parizo]] de [[Jules Mazarin|Mazarin]] en [[1660]], li estis komisiita de [[Ludoviko la 14-a]] dekoracii plurajn apartamentojn de la teretaĝo de palaco de [[Tuileries]].

Li estis akceptita de Akademio la {{daton|3|marto|1663}} kaj fariĝis ties rektoro.

Li postlasis kvin gravuritajn tabulojn laŭ pentraĵoj faritaj de [[Annibale Carracci]] por galerio de palaco Farnese.

== Verkoj ==
Multaj portretoj, inter kiuj tiu de la reĝo, de la reĝino, kaj de la plimulto de la nobeloj de la kortego&lt;ref&gt;[http://adlitteram.free.fr/cms_litterature/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=375&amp;Itemid=28 Biografio de Nicolas Mignard]&lt;/ref&gt;, kaj ankaŭ:
* Samuel Bernard (kastelo de [[Chenonceau]])
* [[Molière]]
* [[Simon Vouet]] 

&lt;gallery&gt;
File:SamuelBernardNicolasMignard.jpg|Portreto de Samuel Bernard
File:Molière - Nicolas Mignard (1658).jpg|Portreto de [[Molière]]
File:Simon Vouet by Nicolas Mignard.jpg|Portreto de [[Simon Vouet]] (1590-1649)
&lt;/gallery&gt;

* Dekoraciado de apartamentoj de Palaco de [[Tuileries]]

* ''Apolono kaj la kvar Sezonoj''.&lt;ref name=&quot;tuileries.fr&quot; /&gt;
* ''Apolono kaj Pitono''.&lt;ref name=&quot;tuileries.fr&quot; /&gt;
* ''Apolono kaj Midaso''.&lt;ref name=&quot;tuileries.fr&quot; /&gt;
* ''Apolono kaj la tri Muzoj'' (videbla en Musée Calvet de Avignon).&lt;ref name=&quot;tuileries.fr&quot; /&gt;

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}}

== Fonto ==
* Emmanuel Benezit, ''Dictionnaire critique et documentaire des peintres, sculpteurs, dessinateurs et graveurs de tous les temps et de tous les pays'', Parizo, R. Roger kaj F. Chernoviz, 1911-1923, 3 tomoj

== Bibliografio ==
* Antoine Schnapper, ''Mignard d'Avignon (1606-1668): catalogue de l'exposition Palais des Papes, Avignon, 25 juin-15 octobre 1979'', Palais des Papes, Avignon, 1979, 176 paĝoj

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.artcyclopedia.com/artists/mignard_nicolas.html Nicolas Mignard en Artcyclopedia]
{{-}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Mignard, Nicolas}}

[[Kategorio:Francaj pentristoj]]</text>
      <sha1>afdaomfh9xu5nktbg2ubw3wnsrml2lm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pierre Mignard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321822</id>
    <revision>
      <id>9412423</id>
      <parentid>9404335</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:30:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5423" sha1="hlhugah1rtf20013ih5z7v9qs50skmz" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto
 | nomo                   = Pierre Mignard
 | dosiero                = [[Dosiero:Mignard-autoportrait.jpg|240px|center]]
 | priskribo              = Pierre Mignard, ''memportreto''
 | dato de naskiĝo        = {{naskiĝdato|1612|11|7}}
 | loko de naskiĝo        = [[Troyes]]
 | nacieco                = franca
 | sukcesis kiel          = pentristo
 | dato de morto          = {{mortodato kaj aĝo|1695|5|30|1612|11|7}}
 | loko de morto          = [[Parizo]]
 | artista nomo           = Mignard le Romain
 | artista celigo         = portretoj, grandaj komponaĵoj
 | reprezentaj verkoj = 
}}
'''Pierre MIGNARD''' (naskiĝis la {{daton|7|novembro|1612}} en [[Troyes]], mortis la {{daton|30|majo|1695}} en [[Parizo]]) estas [[Francio|franca]] pentristo.

== Biografio ==
Unue destinita al medicino, li eniris en 1624 en la atelieron de pentristo Jehan Boucher en [[Bourges]]. Reveninte al Troyes, li laboris ĉe skulptisto nomita François Gentil antaŭ ol foriri al [[Fontainebleau]] - tiama ĉefurbo de artoj - kie li studis Le Primatice, Le Rosso kaj Fréminet. Li pentris la kapelon de kastelo de Coubert-en-Brie por marŝalo de Vitry kiu prenis lin sub sian protekton kaj kunprenis al [[Parizo]] kie li fariĝis lernanto de [[Simon Vouet]] kaj renkontis [[Charles Le Brun]] (multajn jarojn poste ambaŭ homoj estis rivaloj), [[Eustache Le Sueur]], kaj Charles-Alphonse Du Fresnoy kun kiu li ligiĝis.

En 1635 li foriris al [[Romo]] kie li renkontis [[Nicolas Poussin]], eble pentriston Sassoferrato kaj Anna Avolara, filinon de arĥitekto, al kiu li enamiĝis tamen edziĝis nur en 1660 pro diversaj obstakloj. Fariĝinta fama en Romo, li estis memkompreneble revokita al Francio de [[Ludoviko la 14-a (Francio)|Ludoviko la 14-a]] en 1657. Survoje al Parizo, li renkontis [[Molière]] en [[Avignon]] kaj fariĝis unu el la malmultaj intimuloj de la trupo kiu ne estis komediisto. En 1669 Molière verkis laŭdon (''Poemo al la Gloro de Val-de-Grâce'') al lia ĉefverko, la ''Kupolo de [[Val-de-Grâce]]'', mendita en 1663 de [[Anna de Aŭstrio]] kaj por kiu 35,000 pundoj estis al li pagitaj.

Mignard partigis sian karieron inter portretoj - li estis la adorato de la grandaj damoj de la reĝlando pro tio - kaj la grandaj dekoraciaj komponaĵoj. Li interalie pentris en [[Kastelo de Versailles]]. En junio 1687, li estis farita nobelo de la reĝo, kiu en 1690 - je la morto de Le Brun - nomis lin sia [[Unua pentristo de la Reĝo|unua pentristo]], kaj faris el li direktoron de la reĝaj manufakturoj kaj enirigis en reĝan Akademion de pentrado kaj skulptarto por setliĝi tie kiel direktoro.

Je lia morto oni faris al Mignard grandan funebron en [[Preĝejo de Sankta Roĥo (Parizo)]] kaj li estis entombigita en Monaĥejo de la [[Jakobeno]]j. Li havis kvar gefilojn. Lia filino Catherine edziniĝis en 1696 kun grafo de Feuquières.

Konsiderante liajn [[Sankta Maria|Madonojn]] kun inspiritaj mienoj kaj la afektecon ofte atribuitan al lia pentrado, rilato establiĝis&lt;ref&gt;Le Robert - Dictionnaire historique de la Langue Française - ISBN 2-85036-187-9&lt;/ref&gt; inter lia nomo kaj la adjektivo «&amp;nbsp;mignard&amp;nbsp;» aŭ la vorto «&amp;nbsp;mignardise&amp;nbsp;», pejorativaj derivaĵoj de «&amp;nbsp;mignon&amp;nbsp;» (&quot;ĉarma&quot;, &quot;gracia&quot;, &quot;beleta&quot;, &quot;afabla&quot;, ankaŭ &quot;njo-knabo&quot;). Li tamen restis unu el la plej famaj francaj klasikaj pentristoj: amiko de tiamaj sprituloj (krom Molière, menciindas [[Jean de La Fontaine|La Fontaine]], [[Jean Racine|Racine]] aŭ [[Nicolas Boileau|Boileau]]), oni ŝuldas al li portretojn de Molière kaj [[Jacques Bénigne Bossuet|Bossuet]], de Jacques de Cordon d'Evieu, de Palatina princino, de dukino de Châtillon, de grafino de Fiesque, de Julie d'Angennes, de F-ino de Montpensier, de F-ino de Valois, de grand-dukino de Toskanio, de S-ino de la Sablière, de dukino de Brissac, de dukino de Ventadour, de [[Françoise-Athénaïs de Rochechouart de Mortemart|S-ino de Montespan]], de [[Louise de La Vallière|F-ino de La Vallière]], de S-ino de Sévigné, de F-ino de Grignan, de F-ino de Fontanges kaj de S-ino de Tencin. Aliflanke, li pentris dek fojojn Ludovikon la 14-a.

== Verkoj ==
[[Dosiero:Mignard_vierge_raisins.jpg|dekstra|eta|Mignard, ''Virgulino kun vinberoj'']]
* ''Ecce Homo'', olepentraĵo sur tolaĵo, 138 x 163,5 cm, (verko mendita de [[Françoise d'Aubigné|Madamo de Maintenon]] por la komunumo de Saint-Cyr), Muzeo de Beaux-Arts, [[Rouen]].
* ''La Sankta Familio kun alegorio de la Redempto'', olepentraĵo sur tolaĵo, 120 x 100 cm, Muzeo de Beaux-Arts, [[Rouen]].
* ''Pierre Mignard en sia ateliero'', 1690, olepentraĵo sur tolaĵo, 235 x 188 cm, Muzeo de [[Luvro]], [[Parizo]].

[[Dosiero:Coupole Val-de-Grace fresque Pierre Mignard.jpg|maldekstra|eta|Mignard, fresko de kupolo de Preĝejo de Val-de-Grâce, ''La Gloro de Beatuloj'']]

{{-}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Nicolas Mignard]], (1606)-(1668) - lia frato, ankaŭ pentristo

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://images.google.fr/images?q=%22Mignard%22&amp;svnum=10&amp;hl=fr&amp;lr=&amp;rls=GGGL,GGGL:2006-10,GGGL:fr&amp;sa=G&amp;imgsz=small|medium|large|xlarge Pentraĵoj de Mignard en Google images]
* [http://www.artcyclopedia.com/artists/mignard_pierre.html Pierre Mignard en Artcyclopedia]
* [http://www.valdegrace.org/pages/page123.html Fresko de Mignard en Val-de-Grâce]
{{-}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Mignard, Pierre}}

[[Kategorio:Francaj pentristoj]]</text>
      <sha1>hlhugah1rtf20013ih5z7v9qs50skmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Homofobio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326684</id>
    <revision>
      <id>9413146</id>
      <parentid>9410798</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9413146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18023" sha1="b2f28witlngyy1d89wcno1lpqv01vt5" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Societal_attitudes_towards_homosexuality_2013.svg|eta|469x469ra|Projekto Pew Global Attitudes 2013. Procento de respondantoj, kiuj jesis la demandon &quot;Ĉu samseksemo estu akceptita en la socio?&quot; 81 ĝis 90% 71 ĝis 80% 61 ĝis 70% 51 ĝis 60% 41 ĝis 50% 31 ĝis 40% 21 ĝis 30% 11 ĝis 20% 1 ĝis 10% neniuj datumoj]]
'''Homofobio''' (aŭ kelkfoje '''gejfobio''') povas difiniĝi kiel timego kaj senracia kontraŭeco rilate [[samseksemo]]n kaj [[gejo]]jn, [[Samseksemulino|lesbaninojn]], [[Ambaŭseksemo|ambaŭseksemulojn]] kaj [[transseksulo]]jn ([[GLAT]]), bazitaj sur [[antaŭjuĝo]]j aŭ [[diskriminacio]]j kaj simila al [[rasismo]], [[ksenofobio]], [[kontraŭjudismo]] kaj [[seksismo]]&lt;ref&gt;[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do;jsessionid=26DB1FA2AAE5EB3D72C57A2E92FB9884.node2?type=TA&amp;language=IT&amp;reference=P6-TA-2006-0018. Rezolucio de la Eŭropa Parlamento pri omofobio en Eŭropo]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, aprobita en Strasburgo Merkrede la [[18-a de januaro|18-an de januaro]] [[2006]].&lt;/ref&gt;.

Per tiu termino &quot;homofobio&quot;, do, oni substrekas ĝeneralan kunaĵon de sentoj, pensoj kaj sintenoj kontraŭaj al samseksemo kaj al personoj diverse seksorientitaj&lt;ref&gt;&quot;Homofobio sin manifestas en la publika kaj privata sferoj diversforme, kiel paroladoj trempitaj en malamo kaj instigoj al diskriminacio, malŝato, [[vorta perforto]], psikologia kaj fizika, persekutoj kaj eĉ mortigo, diskriminacioj spite de la principo de egalrajteco, arbitraj limigoj kun justiĝoj per motivoj je publika ordo, religia libero kaj rajtoj al konscienca obĵeto&quot;, Rezolucio de la Eŭropa Parlamento de la [[18-a de januaro]] [[2006]], paragrafo 2.&lt;/ref&gt;.

Tiu ĝenerala difino, tamen, entenas kaj ekscitas, laŭ interesitoj pri tiu nocio, malsamajn reagojn foje kontraŭajn inter si.

== Difinoj ==
La diversaj difinoj proponitaj pri homofobio povas esti sintezitaj laŭ tri precipaj perspektivoj: &quot;antaŭjuĝa&quot; difino, &quot;[[diskriminacio|diskriminacia]]&quot; difino, &quot;psikopatologia&quot; difino&lt;ref&gt;Tiu sekcio devenas el la esploraj konkludoj de V.Lingiardi:''Verso una diagnosi di omofobia?'', ĉe Rizzo D. (zorge de di), ''Omosapiens. Studi e ricerche sull’orientamento sessuale'', Carocci, 2006 e ''Citizen gay. Famiglie, diritti negati e salute mentale'', Il Saggiatore, Milano 2007&lt;/ref&gt;:
* La antaŭaŭjuĝa difino konsideras homofobio kiun ajn negativan juĝon rilate samseksemon kaj nekomunajn seksorientigon. En tiu difino estas konsiderata homofobiaj ankaŭ ĉiuj konvinkoj personaj kaj sociaj kontraŭaj al samseksemo ktp, ekzemple: la konvinko ke samseksemo estas patologia, kontraŭmorala, kontraŭnatura, socie danĝera; la ne-akcepto aŭ malaprobo pri sintenoj kaj kondutoj de samseksemuloj kaj ties sociaj kaj juraj revenĝoj. Ne inkluzivas en tiu difino la amplekso de persekutoj kaj perfortoj kun la diversorientitaj seksemuloj &lt;ref&gt;Polito S., ''Omofobia: un concetto ambiguo delle scienze sociali'', reta artikolo ĉe [http://www.culturagay.it/cg/saggio.php?id=313 Culturagay]; Olatunji, B. O., Cisler, J. M., Deacon, B, Connolly, K., &amp; Lohr, J M., ''The Disgust Propensity and Sensitivity Scale-Revised: Psychometric properties and specificity in relation to anxiety disorder symptoms'', en &quot;Journal of Anxiety Disorders&quot;, XXI(2007), 7,918-930
T. Anatrella, voĉoj ''Omosessualità e omofobia'', in AA.VV., ''Lexicon'', LEV, Città del Vativano 2003, p. 686&lt;/ref&gt;.
* La &quot;diskriminacia&quot; difino konsideras homofobio ĉiujn sintenojn rekondukeblajn al seksismo kiuj lezas la rajtojn kaj la dignecon de homoj samseksemaj pro ties seksorientiĝo. Eniras tiun difinon la diskriminacioj en laborlokoj, en la institucioj, en la kulturo, la fizike kaj psikologie perfortaj agoj (batoj, insultoj, darŝadoj). Tiu difino inkluzivas ankaŭ la sentojn kaj juĝojn kontraŭaj, kiu estas la bazo - ne necese tamen kondukantaj al perforto.&lt;ref&gt; [http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2006-0018+0+DOC+XML+V0//IT Risoluzione del Parlamento europeo sull'omofobia in Europa del 18-01-2006]; pri ligo inter seksismo-homofobio vidu ankaŭ Lingiardi V., ''Citizen gay. Famiglie, diritti negati e salute mentale'', Il Saggiatore, Milano 2007&lt;/ref&gt;.
* la &quot;psikopatologia&quot; difino konsideras homofobio [[fobio]]n, nome kiel kontraŭracia kaj persista timego kaj repuŝo rilate ulojn diversseksemajn kiu endanĝerigas la psikologian konduton de la persono tuŝita per tiuj menssintenoj. Tiu diagnoza juĝado metus homofobion ene de la kategorio de psikaj perturboj pro anksio kaj ĝin eniras ene de la etikedo de specifa fobio (specifa fobio).&lt;ref&gt;Por la specifaj diagnozaj kriterioj pri la anksieca perturbo (inter kiuj tamen ne estas indikita homofobio) oni vidu American Psychiatric Association, ''DSM-IV-TR. Manuale diagnostico e statistico dei disturbi mentali - Text Revision'', Masson, 2002&lt;/ref&gt;.
Malsame de la unuaj du difinoj, homofobio de specifa fobio ne estus frukto de konscia negativa juĝo kontraŭ la samseksemo kaj aliaj nekomunaj formoj de seksemo, sed rezulto de neracia dinamismo ligita al la personaj vivtravivaĵoj de la oponanto. Tiu difino, kvankam pli parenca kun la origina signifo de la vorto, ĝis nun ne estas subtenata de faka literaturo sufiĉa por ĝin enirigi en la porpsikodiagnozaj manlibroj&lt;ref&gt;{{it}} Lingiardi V., ''Verso una diagnosi di omofobia?'', in Rizzo D. (a cura di), ''Omosapiens. Studi e ricerche sull’orientamento sessuale'', Carocci, 2006, pp. 69-72&lt;/ref&gt;.

Tiu difino kolizias - laŭ prisocie spertuloj - kun la nemalvasta rifuzo de samseksemo kaj ĝiaj publikaj ekzaltadoj, ekzemple. Ĉu ĉiuj psike - kaj des pli nekonscie - malsanaj tiuj kiun pro moralaj, aŭ religiaj aŭ sociaj, motivoj rifuzas kaj kondamnas samseksemon kaj engaĝiĝas defendi - respektante leĝojn - el ĝi siajn protektitojn?

== Etimologio ==
Ŝajne, la unua uzo de la vorto &quot;homofobio&quot; en Esperanto estas de [[Boris Kotzin]] en artikolo ''La Nova Perspektivo en Rusujo'' publikita en [[La Ondo de Esperanto]] kaj [[La Brita Esperantisto]] - &lt;ref&gt;Numero 153, Septembro (1917), pĝ 78&lt;/ref&gt; pri la Rusa [[Februara revolucio]]:
{{citaĵo|[...] ĉu favora estos la nova perspektivo por Esperanto ? 
Nur jese estas respondebla la supre dirita demando. Kun suspekto observis la “administracio”  nian movadon kaj ĝia suspektemo—simile al [[Glavo de Damoklo|Damokla glavo]] konstante minacis nin. Akcelante ŝovinismon kaj “homofobion,” agante sub la tradicia devizo : “dividu kaj regu,” persekutante ĉiun progreseman ideon, [...]}}

La senco de la vorto (interkrampe en la originalo) ne estas klara. Tre eble tie &quot;homo&quot; estas la Esperanta radiko kaj verŝajne &quot;homofobio&quot; en tiu artikolo signifus &quot;malamo al homoj&quot;, kvankam cara regimo ankaŭ tute ne estis tolerema al samseksemo.  

Laŭ moderna senco, ''homofobio'' devenas de [[antikva greka|grekaj]] ''homos'' (samo) kaj ''fobos'' (timo). Litere, tio signifas &quot;timo pri la samo&quot;, tamen la ĉi tie &quot;homos&quot; devenas el la angla kaj estas uzata rilate samseksemon. La angla lingvo emas mallongigoj de vortoj, do en tiu lingvo &quot;homossexual&quot; (samseksemulo) estas mallongigita al &quot;homo&quot;, ĉefe ĉar &quot;homo&quot; ne estas viva radiko kiel en la greka kaj en latinidaj lingvoj. En la angla, la termino estas [[neologismo]] kreita de la [[klinika psikologio|klinika psikologo]] [[George Weinberg]], el tio lingvo, ĝi estis adaptita al plej parto de okcidentaj lingvoj kaj ankaŭ al Esperanto.

Iam uzatis ankaŭ la termino ''homoerotofobio''

== Karakterizo ==
[[Dosiero:Stop omofobia.jpg|eta|Manifesto kontraŭ homofobio]]
Taksita kiel &quot;timo fobia kaj neracia&quot;, homofobio ne estas enmetita en iun ajn psikologian manlibron pritraktante psikologian diagnozistikon, kaj do eratas pensi ke ĝi estus kuracebla [[fobio]], same kiel male la nomo ŝajnas supozigi.
Homofobio ne estas ligita al politika kredo aŭ al kultura nivelo, sed prefere al ekvilibra nivelo de unuopulo. Estis, fakte, konstatite ke inklinas al homofobio &quot;aŭtoritatemaj uloj&quot;, rigidaj kaj malcertaj, kiuj sin sentas minacataj de la &quot;neegalulo al ili&quot; (kompreneble, ne nur samseksema). Gravaj niveloj de homofobio estis notitaj ankaŭ en personoj luktantaj kontraŭ latentan kaj subpremitan samseksemon&lt;ref&gt;AA. VV., {{it}} Razzisti e solidali. L’immigrazione e le radici sociali dell’intolleranza, a cura di E. Pugliese, Ediesse Roma 1993&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.wam.umd.edu/%7Ehannahk/bulletin.pdf |titolo=Political Conservatism as Motivated Social Cognition |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080511181319/http://www.wam.umd.edu/~hannahk/bulletin.pdf |arkivdato=2008-05-11 }}&lt;/ref&gt;.

Laŭ tiu senco homofobio povas trovi nutron kaj precipe leĝigon el ideologiaj, religiaj aŭ politikaj kondamnoj.

En homofobio eblas inkluzivi ankaŭ timon pri propra samseksemo aŭ aliaj nekomunaj seksemoj, kaj aparte timon juĝiĝi samseksema, kun konsekvencaj sintenoj celantaj eviti, ekzemple, samseksemulojn kaj la situaciojn al ili asociitajn.

Ekstreme, homofobio povas esti emo justigi aŭ ekskuzi perfortaĵon aŭ diskriminaciojn, flankenmeton kaj persekuton kontraŭ personoj pro iliaj realaj kaj supozitaj samseksemo aŭ ambaŭseksemo ktp.

== Timo konsideriĝi samseksema ==
Eble homofobio interplektiĝas kun la timo aspekti samseksema kaj nenormoseksema. Tiu timo, diras [[Erich Fromm]] kaj aliaj psikologoj, pli oftas en viroj ol en virinoj ĉar, laŭ la preskaŭ onia kulturo pri samseksemo, masklo estus konsiderita &quot;virineculo&quot;, kaj mem sin sentas malhonore markita kaj humiligita ene de la grupo kaj en la reganta [[Seksismo|seksisma]] sinteno. Oni, male, malhonorigas virineculon kaj plejestimas masklaĉon&lt;ref&gt;Fromm E. (1940), {{it}} ''Mutamento nel concetto di omosessualità''in: Fromm E., ''Amore, sessualità e matriarcato, Mondadori, Milano 1997'', p.194&lt;/ref&gt;.

La timo esti konsiderita samseksema regas la mensojn de la &quot;normalaj [[Aliseksemo|heteroseksuloj]]&quot; (aliseksemulo) ĉar ĝuste tia teruro konstituas la menson de la &quot;normala aliseksulo&quot;. Estas ĝuste tiu teruro por la &quot;abomenindaj&quot; samseksemaj pasioj, produktita kaj fortigita de la &quot;socio&quot;, la fonto de homofobio. Sen tiu teruro homofobio ne ekzistas. Homofobio kunportas ne nur la timon antaŭ tiuj kiuj estas malestime konsideritaj, se ankaŭ la timon esti konsiderita &quot;egala al...&quot;, kaj do pelas kaŝi sian staton rilate seksemon. &lt;ref&gt;Thomas, Calvin, ed. (2000). &quot;Straight with a Twist&quot;, ''Straight with a Twist: Queer Theory and the Subject of Heterosexuality'', p.27. University of Illinois Press. ISBN 0-252-06813-0.&lt;/ref&gt;

Sed tiu teorio trovas reziston ĉe nemalmultaj psikologoj kaj scienculoj pri moralo, laŭ kiu estas vere ke la timo aspekti sekse perversule povas generi homofobion, sed la lasta de tiuj timoj havas sian fonton en normoj moralaj kaj sociaj komune akceptitaj.

== Homofobio eninternigita ==
{{Ĉefartikolo|Homofobio eninternigita}}
Homofobio eninternigita konsistas en la akcepto, fare de samseksemuloj, de ĉiuj &quot;antaŭjuĝoj&quot; kaj negativaj etikedoj kaj diskriminaciaj sintenoj rilate samseksemon ktp. Tia internigo de la antaŭjuĝo okazas plejofte nivele de nekonscio kaj povas krei problemojn rilate sian seksorientigon ĝis ĝin kontrasti kaj kondamni en si kaj en aliaj.

Homofobio eninternigita povas ankaŭ signifi, kaj laŭ fakuloj tion sperte konstatite, sinteno de tiu kiu kolorigas je homofobio ĉiujn malkonsentojn devenantaj el moralaj aŭ religiaj aŭ liberopiniaj konvinkoj, kaj kritikojn al la diversseksulo. Tiu eninternigo povas sugesti kaj favori novan diskriminacion! &lt;ref&gt; {{it}}&quot;Omofobia - il pregiudizio, la discriminazione istituzionalizzata, l’omofobia interiorizzata&quot;. Atti della due giorni organizzata dal gruppo &quot;La scala di Giacobbe&quot;, 20-21 novembre 2004&lt;/ref&gt;

== Konsekvencoj de homofobio ==
[[Dosiero:20051129 northlake-il5.jpg|eta|Protesta manifestacio de la [[Baptista Eklezio de Vestboro]]; grupo indentigita far [[Anti-Defamation League]] kiel &quot;perforte homofobia&quot;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.adl.org/special_reports/wbc/default.asp |titolo=Anti-Defamation League on the Westboro Baptist Church |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070308113420/http://www.adl.org/special_reports/wbc/default.asp |arkivdato=2007-03-08 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.adl.org/special_reports/wbc/wbc_on_gays.asp |titolo=Anti-homosexual quotes from WBC on ADL's website. |alirdato=2010-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070607222947/http://www.adl.org/special_reports/wbc/wbc_on_gays.asp |arkivdato=2007-06-07 }}&lt;/ref&gt;.]]
Homofobio povas fariĝi kaŭzo de epizodoj de [[bravulaĉo]], varispecaj perfortoj kiel [[Mobbing|mobingo]] kaj diskriminacioj eĉ en la institucioj. Tio estas demonstrata en nemaloftaj okazaĵoj. Tiujn “krimoj“ estas jam punataj de la ŝtataj leĝoj, sed diversseksemuloj pri tio volus specifan leĝon kaj jam en diversaj ŝtatoj tio realiĝis diversforme.

== Leĝaj kaj juraj aspektoj ==
[[Dosiero:Froci al muro.JPG|eta|Kazo de homofobia vandalismo en [[Italio]]]]
Kadre de leĝoj jam faritaj kaj farendaj, en diversaj landoj, precipe [[Eŭropo|eŭropaj]], oni antaŭvidas leĝajn instrumentojn, je karakterizo civila kaj puna, celantaj kontrasti homofobion specife intencitan kiel diskriminacion pro seksorientiĝo.

Evidentiĝu ke la ekzistantaj leĝsistemoj multfoje konservas distingita la aspekton de la diskriminacio el la normoj celantaj sankcii specifmaniere agojn kaj sintenojn eksplicite homofobiajn, nome ekscitantaj al malamo aŭ malŝato por diversseksemuloj. Aliaj kondamnas kaj punas homofobion kiel krimon sendepende de la motivo (moralaj, religiaj aŭ alispecaj) de la rifuzo kaj malaprobo de sekssintenoj kaj sekskondutoj.

Oni vidas (kaj tion substrekas pensuloj pri socia kaj politikaj kaj moralaj kaj religiaj konceptoj) ke leĝoj kontraŭ homofobio marŝas inter du ekstremoj facile transpaseblaj: inter la tasko protekti la diversseksemulojn kaj respekti la liberan opinion kaj la rajton esprimi sian opinion; inter la rajto havi konsideron kaj estimon en la socio kaj respekti la alies moralajn principojn kaj pensesprimojn. Nome: kial esprimi sian opinion kontraŭan al samseksemo kaj tion indiki kiel mismoralaĵon estus homofobio? Kiel ne vidi en sendistinga krimigo kontraŭ homofobio aspektojn de venĝa homofobio? Kial estus juste kaj objektive difini homofobia tiun kiu, respektante la homajn rajtojn laŭleĝajn, malestimigas kaj taksigas deviaj certajn seksorientiĝojn kaj seksorientigojn? Kristanaj pensuloj substrekas ke neekvilibra kontraŭhomofobia leĝo povus indiki punindaj publike anoncantojn de la seksaj principioj de la Biblio aŭ de la katekismoj de la diversaj kristanaj eklezioj.

== Kontraŭhomofobiaj leĝoj en diversaj landoj ==
[[Dosiero:Gayposter.jpg|eta|&quot;Forigu malamon&quot;, kampanjo kontraŭ homofobio (Nederlando)]]
{{...}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* Henry E. Adams, Ph.D., Lester W. Wright, Jr., Ph.D. and Bethany A. Lohr, ''Is Homophobia Associated With Homosexual Arousal?'', in Journal of Abnormal Psychology, vol. 105, n. 3, pp. 440-445. {{en}}
* Lingiardi, V. (2007), ''Citizen gay. Famiglie, diritti negati e salute mentale, Il Saggiatore, Milano ISBN {{it}}
* Paolo Pedote, Giuseppe Lo Presti, ''[http://www.culturagay.it/cg/schedaLibro.php?id=699 Omofobia. Il pregiudizio anti-omosessuale dalla Bibbia ai nostri giorni]'', Stampa alternativa, Roma 2003. {{it}}
* Borrillo D. (2001) con postfazione di Stefano Fabeni (2009) ''Omofobia. Storia e critica di un pregiudizio&quot;, Edizioni Dedalo, Bari ISBN 978-88-220-5513-2 {{it}}''
* Quaranta, P. (2008) (a cura di), ''Omosessualità e Vangelo'', Gabrielli editori, Verona {{it}}
* Regis F. (2008), ''L'amore forte'', Editori Riuniti University Press, Roma, ISBN 88-359-6077-0, ISBN 978-88-359-6077-5 {{it}}
* Kantor M. (1998), ''Homophobia: Description, Development, and Dynamics of Gay Bashing'', Praeger, New York. {{en}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Aliseksemismo]]
* [[Gejo]]
* [[Fobio]]
* [[Internacia tago kontraŭ homofobio, transfobio kaj bifobio]]
* [[Diskriminacio]]
* [[Samseksemo kaj religioj]]
* [[Samseksemo kaj katolikismo]]
* [[Seksa orientiĝo]]
* [[Libera penso]]
* [[Principoj de Jogjakarto]]
* [[Deklaro de Naŝvilo]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj|commonscat=Homophobia|n=Kategorio:Homofobio|q=Homofobio|ReVo=homofo}}
* [https://web.archive.org/web/20100418063609/http://www.coe.int/t/dc/files/themes/homophobie/default_IT.asp Lukto kontraŭ homofobio: por egaleco en malsameco] {{it}}
* [http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do;jsessionid=26DB1FA2AAE5EB3D72C57A2E92FB9884.node2?type=TA&amp;language=IT&amp;reference=P6-TA-2006-0018 Rezolucio de la Eŭropa Parlamento pri omofobio en Eŭropo], aprobita la [[18-a de januaro|18-an de januaro]] [[2006]] {{it}}
* [http://rci.rutgers.edu/~lcrew/pubd/homophobicimagination.html Rictor Norton] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060413090420/http://www.rci.rutgers.edu/~lcrew/pubd/homophobicimagination.html |date=2006-04-13 }}, ''The homophobic imagination''. {{En}}
* [http://andrejkoymasky.com/mem.html The Memorial hall] - por memori mortintoj &quot;pro&quot; samseksemo {{En}}
* [http://fra.europa.eu/fraWebsite/products/publications_reports/pub_cr_homophobia_p2_0309_en.htm Homophobia and Discrimination on Grounds of Sexual Orientation and Gender Identity in the EU Member States] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100325235943/http://fra.europa.eu/fraWebsite/products/publications_reports/pub_cr_homophobia_p2_0309_en.htm |date=2010-03-25 }} {{en}}
* [http://www.arcigay.it/dossier-omofobia-italia-2008 Datumoj pri homofobio en 2008] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090416025125/http://www.arcigay.it/dossier-omofobia-italia-2008 |date=2009-04-16 }} farita de [[Arcigay]] {{it}}
* [http://www.ilga.org/ ILGA] - retejo de [[Internacia Asocio de Lesbaninoj kaj Gejoj]]-personoj {{En}}

[[Kategorio:Homofobio| ]]
[[Kategorio:Diskriminacio]]
[[Kategorio:Sociaj problemoj]]</text>
      <sha1>b2f28witlngyy1d89wcno1lpqv01vt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Municipoj de Latvio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>341579</id>
    <revision>
      <id>9412960</id>
      <parentid>8890854</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:30:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lasks</username>
        <id>87921</id>
      </contributor>
      <comment>/* Distriktoj &gt; municipoj (novadi) kaj la sep ŝtataj urboj de Latvio */</comment>
      <origin>9412960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5087" sha1="dwdus768u1nt1cb20wcluc7qrtbhtdy" xml:space="preserve">[[Dosiero:Latvijas novadi 2021.png|eta|350px|municipoj de Latvio ekde la 1-a de julio 2021.]]
Ĝis la 1-a de julio [[2009]] la [[baltio|baltia]] respubliko [[Latvio]] estis politike-geografie dividita en 26 '''distriktojn''' ([[Latva lingvo|latve]] plurale ''rajoni'', singulare ''rajons'', ĝis la mezo de la 20-a jarcento ankaŭ historie plurale ''apriņķi'' respektive singulare ''apriņķis'') kaj la 7 plej grandaj urboj de la lando. La latvaj distriktaj nomoj unue ĉiam menciis la distriktan ĉefurbon, sed menciis ĝin en la distrikta nomo en [[genitivo|genitiva]] formo, tial interkrampe sekvas esperantlingva distrikta nomo, kiu vidigas la nomon de la distrikta ĉefurbo en nominativa formo.

Ekde la 1-a de julio [[2009]] tiu ĉi sistemo ne plu estis aktualas: estis 9 respublikaj urboj kaj 109 municipoj (latve plurale ''novadi'', singulare ''novads''), kaj la antaŭaj distriktoj estas nur historiaj.

Ekde la 1-a de julio [[2021]] Latvio dividiĝas en 36 '''municipoj''' (''novadi''), kiuj similas al iamaj ''rajoni'', kaj dek ŝtataj urboj (''valstspilsētas''). Sep ŝtataj urboj estas egalaj al municipoj, tri ŝtataj urboj estas parto de siaj municipoj.

Latvio ankaŭ estas historie, kulture, kaj konstitucie dividite en kvar aŭ pli apartajn [[Regionoj de Latvio|regionojn]].

== Ŝtataj urboj ==
Ŝtataj urboj estas [[Daugavpils]], [[Jelgava]], [[Jūrmala]], [[Liepāja]], [[Rēzekne]], [[Rigo]], [[Ventspils]] kaj tri ŝtataj urboj sen propra administra unuo - [[Jēkabpils]], [[Ogre]] kaj [[Valmiera]].&lt;ref name=2021law&gt;{{cite web |date=1-a de julio 2021|url=https://likumi.lv/ta/id/315654-administrativo-teritoriju-un-apdzivoto-vietu-likums |title=Leĝo pri Administraj Teritorioj kaj Loĝiĝintaj Areoj, 2021 versio |website=Likumi |publisher=Latvijas Vēstnesis |access-date=24-a de decembro 2021}}&lt;/ref&gt;

== Distriktoj &gt; municipoj (novadi) kaj la sep ŝtataj urboj de Latvio ==
{| class=&quot;prettytable sortable&quot;
|-
! n-ro !! distrikto !! [[ISO 3166-2:LV|kodo]]&lt;ref&gt;[https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LV ISO codes for Latvia]&lt;/ref&gt;
|-
| 01
| [[Daugavpils]] ''(ŝtata urbo)''
| LV-DGV
|-
| 02
| [[Jelgava]] ''(ŝtata urbo)''
| LV-JEL
|-
| 03
| [[Jūrmala]] ''(ŝtata urbo)''
| LV-JUR
|-
| 04
| [[Liepāja]] ''(ŝtata urbo)''
| LV-LPX
|-
| 05
| [[Rēzekne]] ''(ŝtata urbo)''
| LV-REZ
|-
| 06
| [[Rigo]] ''(ŝtata urbo)''
| LV-RIX
|-
| 07
| [[Ventspils]] ''(ŝtata urbo)''
| LV-VEN
|-
| 08
| [[municipo Aizkraukle]] ''(Aizkraukles novads)''
| LV-002
|-
| 09
| [[municipo Alūksne]] ''(Alūksnes novads)''
| LV-007
|-
| 10
| [[municipo Augšdaugava]] ''(Augšdaugavas novads)''*
| LV-111
|-
| 11
| [[municipo Ādaži]] ''(Ādažu novads)''
| LV-011
|-
| 12
| [[municipo Balvi]] ''(Balvu novads)''
| LV-015
|-
| 13
| [[municipo Bauska]] ''(Bauskas novads)''
| LV-016
|-
| 14
| [[municipo Cēsis]] ''(Cēsu novads)''
| LV-022
|-
| 15
| [[municipo Dienvidkurzeme]] ''(Dienvidkurzemes novads)''*
| LV-112
|-
| 16
| [[municipo Dobele]] ''(Dobeles novads)''
| LV-026
|-
| 17
| [[municipo Gulbene]] ''(Gulbenes novads)''
| LV-033
|-
| 18
| [[municipo Jelgava]] ''(Jelgavas novads)''
| LV-041
|-
| 19
| [[municipo Jēkabpils]] ''(Jēkabpils novads)''
| LV-042
|-
| 20
| [[municipo Krāslava]] ''(Krāslavas novads)''
| LV-047
|-
| 21
| [[municipo Kuldīga]] ''(Kuldīgas novads)''
| LV-050
|-
| 22
| [[municipo Ķekava]] ''(Ķekavas novads)''
| LV-052
|-
| 23
| [[municipo Limbaži]] ''(Limbažu novads)''
| LV-054
|-
| 24
| [[municipo Līvāni]] ''(Līvānu novads)''
| LV-056
|-
| 25
| [[municipo Ludza]] ''(Ludzas novads)''
| LV-058
|-
| 26
| [[municipo Madona]] ''(Madonas novads)''
| LV-059
|-
| 27
| [[municipo Mārupe]] ''(Mārupes novads)''
| LV-062
|-
| 28
| [[municipo Ogre]] ''(Ogres novads)''
| LV-067
|-
| 29
| [[municipo Olaine]] ''(Olaines novads)''
| LV-068
|-
| 30
| [[municipo Preiļi]] ''(Preiļu novads)''
| LV-073
|-
| 31
| [[municipo Rēzekne]] ''(Rēzeknes novads)''
| LV-077
|-
| 32
| [[municipo Ropaži]] ''(Ropažu novads)''*
| LV-080
|-
| 33
| [[municipo Salaspils]] ''(Salaspils novads)''
| LV-087
|-
| 34
| [[municipo Saldus]] ''(Saldus novads)''
| LV-088
|-
| 35
| [[municipo Saulkrasti]] ''(Saulkrastu novads)''
| LV-089
|-
| 36
| [[municipo Sigulda]] ''(Siguldas novads)''
| LV-091
|-
| 37
| [[municipo Smiltene]] ''(Smiltenes novads)''
| LV-094
|-
| 38
| [[municipo Talsi]] ''(Talsu novads)''
| LV-097
|-
| 39
| [[municipo Tukums]] ''(Tukuma novads)''
| LV-099
|-
| 40
| [[municipo Valka]] ''(Valkas novads)''
| LV-101
|-
| 41
| [[municipo Valmiera]] ''(Valmieras novads)''
| LV-113
|-
| 42
| [[municipo Ventspils]] ''(Ventspils novads)''
| LV-106
|}
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Kelkaj novaj municipoj havas ĉefurbon, kies nomo ne estas la nomo de distrikto: municipo Augšdaugavas - [[Daugavpils]], municipo Dienvidkurzemes - [[Grobiņa]], municipo Ropažu - [[Ulbroka]].

== Klakebla mapo ekde la 1-a de julio 2009 ==
{{Mapo distriktoj de Latvio}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* Kulturaj [[regionoj de Latvio]]
* [[ISO 3166-2:LV]]

{{Projektoj}}
{{Administra divido de Eŭropo}}

[[Kategorio:Municipoj de Latvio|*]]</text>
      <sha1>dwdus768u1nt1cb20wcluc7qrtbhtdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kastelo de Azay-le-Rideau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>345430</id>
    <revision>
      <id>9412424</id>
      <parentid>8794767</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:30:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12100" sha1="qa82ntxz0l7qupjluwz2xd07etzsdow" xml:space="preserve">{{Informkesto kastelo
|Nomo                   = Kastelo de Azay-le-Rideau
|Dosiero                = Azay_le_rideau.jpg
|Grandeco de dosiero    = 
|Priskribo              =
|Ŝtato                  = Francio
|Latitudo               = 47/15/32/N
|Longitudo              = 0/27/57/E
|Regiono-ISO            = FR-F
|Zomo                   = 17
|Konstruita             = 
|Neniigita              =
|Rekonstruita           =
|Konstrumaterialo       =
|Celo                   = 
|Konstrustilo           = Franca Renesanco (laŭ italiga inspiro)
|Devena posedanto       =
|Dinastio               =
|Nuntempa posedanto     =
|TTT                    = 
}}

La '''kastelo de Azay-le-Rideau''' estas agnoskita Historia Monumento, kiu apartenas al la [[Ŝtato]] kaj situas en la [[franca komunumo|komunumo]] [[Azay-le-Rideau|samnoma]], en [[Departemento]] [[Indre-et-Loire]], en [[Francio]]. 

Oni povas atingi ĝin per la TER fervojo Tours Chinon, kiu ĉiam haltas ĉe la [[komunumo]].

La kastelo estas enklasigita en la historiaj monumentoj de la [[11a de aŭgusto]] [[1905]].
 
== Historio ==
La unua mezepoka kastelo de Azay estas konstruita ĉirkaŭ [[1119]] de unu el la unuaj senjoroj de la loko, Ridel (aŭ Rideau) el Azay, kavaliro de Philippe Auguste, kiu starigis defendan fortreson celantan protekti la vojon inter [[Tours]] kaj [[Chinon]]. Sed ĝi estis forbruligita  de [[Karlo la 7-a]] en [[1418]], kiam la reĝo, dum sia restado en Azay survoje al Chinon, estis provokata de la burgonjaj trupoj, kiuj okupas la fortikaĵon. La kapitano kaj 350 soldatoj estis ekzekutataj. Cetere, la vilaĝo konservos la nomon Azay-le-Brûlé ĝis la [[18a jarcento]].

Martin Berthelot, estro de la ĉambro pri la reĝaj trezoroj, akiris la bienon fine de la [[15a jarcento]] kaj ĝin cedis al sia filo Gilles.

La nuna kastelo estis konstruita inter 1518 kaj 1523 fare de la urbestro de Tours kaj kasisto de la reĝo [[Francisko la 1-a]], Gilles Berthelot kaj ties edzino Philippa Lesbahy. Temas pri unu el ĉefverkoj de la unua franca [[Renesanco]].

Kiam en 1527, la kuzo de Gilles Berthelot, Jacques de Beaune-Semblançay, estis ekzekutata, la paro decidis vakigi la lokon por iri al Metz. Gilles Berthelot forpasos en 1529 en Cambrai.
En junio 1523, la reĝo konfiskis la nefinitan kastelon. Kvankam Philippa Lesbahy insistis por konservi sian kastelon, ŝi perdos ĝin definitive en 1535, kiam la reĝo donacis ĝin al unu el siaj kunbatalantoj, Antoine Raffin, kapitano de la gardistoj, kiu akompanis lin al [[Pavio]].

La kastelo estos reale okupita nur ekde 1547. La nepino de Antoine Raffin, Antoinette, eksa [[honordamo]] de Marguerite de Valois, ekloĝis tie en 1583, kaj ekaktualigis la ornamaĵojn de la konstruaĵo per la helpo de sia edzo, Guy de Saint-Gelais. Ŝia filo Arthus heredis ĝin kun sia edzino Françoise de Souvré, kiu estos la guvernistino de la estonta [[Ludoviko la 14-a]]. [[Ludoviko la 13-a]] estos poste akceptata en la kastelo.

La Raffin-oj kaj ties aliancanoj en 1751, la Vassé-oj, estos posedantoj ĝis la Revolucio.

== La Biencourt-oj aŭ «la vivo en kastelo» dum la [[19a jarcento]] ==
En 1791, la kastelo «forlasita kaj tre difektita» estis vendata de Henry de Courtemanche, al Markizo Charles de Biencourt, Marŝalo de la reĝaj kampadejoj kaj armeoj, deputito de la nobelaro en la ĝeneralaj ŝtatoj de [[1789]], kaj de la [[konstitucia asembleo]], kies posteuloj konservos ĝin dum unu jarcento. Tiu-ĉi havigis al ĝi ĝian aktualan aspekton, plenumante profundajn internajn kaj eksterajn ŝanĝojn.

En 1824, Charles de Biencourt aldonigis al la suda teretaĝo de la kastelo «ĉinan pavilonon» -  detruita ĉirkaŭ 1860 ? – kaj ĉirkaŭ 1825-1826 la [[biblioteko]]n, kiu, kiel la salono situanta vidalvide, estas ornamita per stilaj malaltaj lignomurtabeloj, super kiuj, staras tapettolo kun grandaj vegetalaj desegnoj (konservita). Lia filo Armand-François-Marie komencis poste la unuan grandan restaŭradon de la konstruaĵo: restarigo de la [[volbo]]j kaj [[luko]]j, medalionoj kaj reĝaj insignoj de la ŝtuparo – hakfrapitaj dum la Revolucio ? – konstruado de nova turo kun Renesanca stilo «anstataŭ la malnova ĉefturo», de la arkitekto Dusillon. Li ankaŭ plivastigis la terbenkon superantan la riveron sude, tiel kreante grandan terason alirebla de la salono per perono, kiuj estis detruitaj dum  la restaŭrado de la [[20a jarcento]].

Ekde 1840, la kastelo estis enskribita en la listo de la Historiaj Monumentoj, sed en 1845, la lastaj mezepokaj vestiĝoj estis detruitaj kaj anstataŭitaj per du novaj alkortaj angulaj turoj.

En 1870, ĝi utilis kiel loĝejo al la princo Frédéric Charles de Prusio, nevo de la reĝo de Prusio, kiu ankaŭ okupos dum ses semajnoj kun siaj soldatoj la vilaĝon Saint-Patrice (Departemento Indre et Loire), kaj la kastelon de Rochecotte. 

== Kolektanta nobelo ==
«Sinjoro la Markizo de Biencourt zorge bontenas sian kastelon(…), tie oni visitas precipe kun intereso kolekton da historiaj portretoj atribuitan al la plej bonaj majstroj».(G. Touĉard-Lafosse, ''La Touraine historique, pittoresque et biographique'', Tours, Lescene, 1856, p.289).

Tiu unika serio da 300 verkoj laŭ la inventaro post la forpaso de la markizo (1854) igas la kastelon unu el la plej belaj tiamaj francaj muzeoj malfermita al la vizitantoj.

En 1898, monperdoj pro interalie la borsa bankroto de la Ĝenerala Unio (1882) malhelpantaj lin plenumi la bontenadon de la bieno, Charles-Marie-Christian, la 4a posteulo kaj posedanto de 1862, juna vidvo kaj sen rektaj heredontoj, estis devigata vendi la kastelon, ties meblaron kaj 540 hektaroj, akiritaj kontraŭ 517,000 frankoj de aferisto Achille Arteau, eksa advokado en Tours, kiu volas profite dispartigi la tuton. La meblaro, artaj verkoj kaj objektoj estis tiam disigitaj per pluraj vendoj, sed kelkajn elementojn de la kolekto da majstraj portretoj povis aĉeti la familio, kaj en 1939 la vicgrafino de Montaigne de Poncins, pranepino de la markizo, povis donaci al la «Condé muzeo» de Chantilly 52 portretojn desegnitaj de la Clouet, Corneille de Lyon, Holbein, Memling, Pourbus, [[Cranach]], [[Rubens]], Stella … donaco, kiu estis efektiva la 8an de Septembro 1946 . (Henri Malo , ''Une journée à Chantilly, guide illustré'', Braŭn, 1946, pp. 14 kaj 15) .

La loĝejo restis malplena ĝis ties aĉeto fare de la ŝtato la 11an de Aŭgusto 1905 kontraŭ 250,000 frankoj danke al legaco de Léon Dru, kaj estis tuj enklasigita en Historia Monumento. De post 1907, ĝi estas submetata al gravaj renovigoj. Hodiaŭ la kastelo de Azay estas administrata de la Centro de la Naciaj Monumentoj.

== Ekstere ==

Priskribita de [[Balzac]], kiu venis tagmanĝi tie unufoje, kiel «facetita diamanto enfiksiita de la rivero Indre», Azay-le-Rideau estas unu el la plej famaj kasteloj de la Loire. Relative malgranda, la loĝkonstruaĵo konsistas el ĉefa parto kaj unu orta alo, kvadratita per horizontalaj bendoj, ĉirkaŭita de la [[rivero Indre]], kaj de la arbokovrita parko. Ĉiu angulo estas provizita de tureto. La centro de la konstruaĵo estas indikata de la impona enirejo, same kiel de la honorŝtuparo kun rektaj manreloj, kiu perturbas la sinsekvon de la fenestroj: fakte ĝi enhavas tri etaĝojn kun duopaj aperturoj formantaj loĝietojn kaj ornamita [[frontono]], malvicigitaj rilate al la alia fenestraro de la konstruaĵo. Tiu elemento kun granda ornamvaloro konsistas el pluraj ornamaĵoj laŭ la italia modo: [[kolono]]j, pilastroj, konkaĵoj kaj medalianoj, ktp.

La enireja pordo , simila al la romiaj triumfarkoj est ornamita per komencliteroj de Gilles Berthelot kaj ties edzino, dum la malsupra parto de la aperturoj estas ornamita per la [[salamandro]] kaj de la [[ermeno]], reference al la reĝo Francisko la 1-a kaj ties edzino Claude. La plafono de la ŝtuparo estas skulptita per antikvaj portretoj. Sed tiu italiga inspiro alternas kun feŭdaj referencoj iĝintaj dekoreroj. Tiel, oni observas la spuron de rundirejo sur la eksteraj muroj aŭ ankoraŭ ŝutotruoj sur la tegmentoj. Ĉio tio miksita kun altaj tegmentaroj, ornamitaj per konusaj akrepintaj tegmentoj kaj longaj lukoj.

== Interne ==

La internaĵo restas tiu de kastelo de la itala Renesanco, kun ĝiaj skulpturaj riĉaj dekoroj, en kiuj restas postsignoj de la flandra Renesanco kun tapetoj el la 16a kaj [[17a jarcento]] prezentataj en pluraj ĉambroj de la kastelo.

Notindas «verdaĵaj tapetoj» el [[Antverpeno]] kaj [[Tournai]], scenoj de la [[malnova testamento]] teksitaj en Audenarde, la historio de Psiĥo realigita en [[Bruselo]], aŭ ankoraŭ la tapeto de Renaud kaj Armide, plenumita en [[Parizo]], en la atelieroj de la ĉirkaŭurbo Saint-Marcel, laŭ la ŝablonoj de [[Simon Vouet]].

La meblaro kaj la dekoro estas ankaŭ tre riĉaj : elkverka baldakena katedro de la fino de la [[15a jarcento]], telerbretaroj, ktp., same kiel pluraj pentraĵoj, el kiuj Damo baniĝanta ([[Diane de Poitiers]]?) de François Clouet, la portreto de Catherine de Médicis, aŭ ankoraŭ pentraĵo bildiganta la scenon «Camp du Drap d'Or».

La interno konsistas interalie el pluraj solenecaj salonoj kaj apartamentoj, el kiuj la plejmulto estas reornamitaj en la novrenesanca stilo dum la [[19a jarcento]].

Blanka dormoĉambro meblita per lito kun brodita [[sateno]] el la fino de la [[17a jarcento]], kaj per murtapetoj, kiuj reprezentas ĉasoscenojn de la 17a jarcento kaj portreton ornamantan la [[kameno]]n.

La blua dormoĉambro, sur la dua etaĝo, kiu estas okupita de Ludoviko la 13-a, estas interalie meblita per tirkestmeblo el nigrita pirarbo ornamita per scenoj gravuritaj sur [[eburo]], kiuj reprezentas la 30jaran militon.

La bibliotekĉambro enhavas kamenon, malaltajn murpanelojn, riĉan murdekoron kaj ŝirmas ensemblon da gravuraĵoj, planoj, desegnoj, kiuj montras la malsamajn restaŭradojn far la familio Biencourt.

=== La manĝoĉambro ===

La salono, malfermita per vitraloj de la 16a kaj 17a jarcentoj; kaj ornamita per reĝaj portretoj kaj pentraĵoj de la Renesanco kaj de la 17a jarcento, el kiuj portreto de [[Diane de Poitiers]] eltirita el la ateliero de Francisko la 1-a, portreto de la gedukoj des Longueville, portreto de Maria el Aŭstrio, fratino de [[Karlo la 5-a]], kaj de Katarina de Mediĉoj. Tiu ĉambro enhavas monumentan kamenon ornamitan per salamandro.

La reĝaj apartamentoj konsistantaj el antaŭĉambro kovrita per ruĝaj kaj orkoloraj murtapetoj, en kiu estas eksponitaj portretoj, kiuj reprezentas iujn francajn reĝojn kiel Francisko la 1-a, Henriko la 3-a aŭ ankoraŭ Ludoviko la 13-a; la granda reĝa ĉambro ornamita per tapiŝo el la komenco de la 17a jarcento.

La granda ĉambro de la unua etaĝo, ornamita per tapiŝoj de la 16a kaj 17a jarcentoj, kaj kies kameno estas ornamita per la salamandro de Francisko la 1-a kaj per foliara friso. La muroj estas kolorigitaj bluaj.

=== Hispana kabineto de la 16a jarcento kaj alia portugala de la 17a jarcento ===
La granda kuirejo volboforma kun ogivkruĉigo, plialtigita dum la 19a jarcento, kies kameno estas ornamita per la sigelo de la Bertthelot-oj. Dommastroĉambro, meblita kaj tapetita laŭ la modo de la 16a jarcento. La bilardocambro (bela meblo de la 19a jarcento), kun  kameno de la 16a jarcento, muldaĵo, kies originalo estas en la kastelo de Montal (departemento Lot). Tiu ĉambro estas ornamita per du tapiŝoj de Beauvais de la 18a jarcento: anasĉaso kaj cervoĉaso.

== Ĝardenoj ==

La nunaj ĝardenoj estas reordigitaj dum la 19a jarcento de la Biencourt-oj, kiuj transformis ilin en pejzaĝan parkegon. Sude kaj okcidente troviĝas du akvaj speguloj, en kiuj spegulas sin la fasadoj.

== Protekto ==
La kastelo estas unue enklasita historia monumento en la liston de 1875, ĝi estas ellistigita en 1888 antaŭ esti reenklasita per decido de la 11a augusto 1905 kun ties parko kaj kromkonstruaĵoj.

{{Commons|Category:Château d'Azay-le-Rideau}}

[[Kategorio:Azay-le-Rideau]]
[[Kategorio:Kasteloj en Francio|Azay-le-Rideau]]
[[Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Francio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Indre-et-Loire]]
[[Kategorio:Indre-et-Loire]]</text>
      <sha1>qa82ntxz0l7qupjluwz2xd07etzsdow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helgriza akcipitro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365711</id>
    <revision>
      <id>9412674</id>
      <parentid>9241484</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5591" sha1="5qe3bu0pbx085sh2k6um427t1mq9f5g" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Helgriza akcipitro
|koloro = pink
|dosiero = Grey Goshawk Dayboro Apr02.JPG
|dosiero larĝo = 300px
|priskribo de dosiero = Helgriza akcipitro
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Akcipitroformaj]] ''Accipitriformes''
|familio = [[Akcipitredoj]] ''Accipitridae''
|genro = ''[[Accipiter]]''
|specio = ''A. novaehollandiae''
|statuso = CR
|dunomo = ''Accipiter novaehollandiae''
|dunomo aŭtoritato = ([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], [[1788]])
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}}
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}

La '''Helgriza akcipitro''', ''Accipiter novaehollandiae'', kies blanka [[polimorfismo (biologio)|morfo]] estas konata kiel '''Blanka akcipitro''', estas fortika, mezgranda taga [[rabobirdo]] el familio de [[Akcipitredoj]] kiu inkludas ankaŭ multajn aliajn tagajn rabobirdojn kiel [[aglo]]j, [[buteo]]j kaj [[cirkuo]]j.

== Aspekto ==
[[Dosiero:White Goshawk.jpg|eta|dekstra|Blanka akcipitro.]]
La griza morfo havas palgrizajn kapon kaj dorson, malhelajn flugilpintojn, fajne striecajn grizajn bruston kaj voston, kaj blankajn subajn partojn. La blanka morfo estas la ununura rabobirdo en la mondo kiu estas tute blanka.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://members.iinet.net.au/~spr/anovaehollandiae.html |titolo=Informoj el ''Society for the Preservation of Raptors'' |alirdato=2011-07-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060827033909/http://www.members.iinet.net.au/~spr/anovaehollandiae.html |arkivdato=2006-08-27 }}&lt;/ref&gt; La beko kaj la irisoj estas nigraj; la [[vaksaĵo]] kaj la kruroj estas oranĝecaj.

La Helgrizaj akcipitroj estas ĉirkaŭ 40–55&amp;nbsp;cm longaj, kun enverguro de 70–110&amp;nbsp;cm. Inoj estas multe pli grandaj ol maskloj, kaj pezas ĉirkaŭ 680 g. Maskloj averaĝe 350 g.

== Distribuado kaj habitato ==
La Helgriza akcipitro troviĝas laŭlonge de la marbordoj de norda, orienta kaj sudorienta [[Aŭstralio]], [[Tasmanio]], [[Malgrandaj Sundoj]], [[Molukoj]], [[Novgvineo]] kaj [[Salomonoj]].

Ties preferataj habitatoj estas arbaroj kaj arbarecaj riveroj.

== Ĉasado ==
Helgrizaj akcipitroj kutime predas [[mamulo]]jn kiaj [[kuniklo]]jn, [[falangero]]jn, kaj [[vesperto]]jn. Ili povas manĝi ankaŭ [[birdo]]jn, malgrandajn [[reptilio]]jn, kaj [[insekto]]jn. Inoj pro sia grando povas kapti pli grandajn predojn ol maskloj.

Ĉasado estas ofte farata per surprizo, sed la Helgrizaj akcipitroj emas ankaŭ persekuti siajn predojn antaŭ kapti ilin per siaj [[ungo]]j.

== Reproduktado ==
La Helgriza akcipitro kaj la Blanka akcipitro interreproduktiĝas libere. Ili pariĝas porvive, kaj reproduktiĝas el julio al decembro. Ili nestas en altaj arboj en platformo el bastonetoj kun centra depresio kovrata el verdaj folioj. La ino demetas ovaron de 2 aŭ 3 ovoj, kiuj estas [[Kovado|kovataj]] dum ĉirkaŭ 35 tagoj. [[Elnestiĝo]] okazas 35–40 tagojn post eloviĝo.

La ino estas kutime respondeca pri la ovokovado kaj manĝigado de junuloj. La masklo faras plej parton de la ĉasado.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://birdsinbackyards.net/finder/display.cfm?id=180 |titolo=Birds in Backyards – Helgriza akcipitro |alirdato=2011-07-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071214112745/http://birdsinbackyards.net/finder/display.cfm?id=180 |arkivdato=2007-12-14 }}&lt;/ref&gt;

== Konservostatuso ==
&lt;!--{{Empty section|date=July 2010}}--&gt;

== Ŝtato de Viktorio (Aŭstralio) ==
* La Helgriza akcipitro estis listata kiel '''minacata''' en la Viktoria ''Flora and Fauna Guarantee Act 1988''. [http://www.dse.vic.gov.au/DSE/nrenpa.nsf/LinkView/EADA0F1874AF9CF24A2567C1001020A388BBA5581CF9D859CA256BB300271BDB] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050718182613/http://www.dse.vic.gov.au/DSE/nrenpa.nsf/LinkView/EADA0F1874AF9CF24A2567C1001020A388BBA5581CF9D859CA256BB300271BDB |date=2005-07-18 }} Laŭ tiu ''Act'', ankoraŭ ne estis aranĝita ''Action Statement'' por la rekupero kaj estonta administrado de tiu specio.[http://www.dse.vic.gov.au/DSE/nrenpa.nsf/LinkView/617768308BCB666E4A25684E00192281E7A24BB36FF60A144A256DEA00244294] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060911130015/http://www.dse.vic.gov.au/DSE/nrenpa.nsf/LinkView/617768308BCB666E4A25684E00192281E7A24BB36FF60A144A256DEA00244294 |date=2006-09-11 }}
* En la de 2007 provizora listo de minacata vertebrula faŭno en Viktorio, tiu specio estis listata kiel [[Vundebla specio|vundebla]].&lt;ref name=&quot;DSE200&quot;&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=Advisory List of Threatened Vertebrate Fauna in Victoria - 2007|aŭtoro=Victorian Department of Sustainability and Environment|jaro=2007|loko=East Melbourne, Victoria|eldoninto=Department of Sustainability and Environment|ISBN=978-1-74208-039-0|paĝo=15}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* Marchant, S.; &amp; Higgins, P.J. (Eds). (1993). ''Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds. Vol,2: Raptors to Lapwings''. Oxford University Press: Melbourne. ISBN 0-19-553069-1

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://rainforest-australia.com/grey_goshawk.html Rainforest-Australia.com: Helgriza akcipitro]
* [http://lamington.nrsm.uq.edu.au/Documents/Birds/greygoshawk.htm Helgriza akcipitro – Nacia Parko Lamington]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040322201259/http://lamington.nrsm.uq.edu.au/Documents/Birds/greygoshawk.htm |date=2004-03-22 }}

{{Birdoj}}
{{Portalo Birdoj}}

[[Kategorio:Akcipitroformaj]]
[[Kategorio:Akcipitredoj]]
[[Kategorio:Birdoj de Oceanio]]
[[Kategorio:Birdoj de Papuo-Nov-Gvineo]]</text>
      <sha1>5qe3bu0pbx085sh2k6um427t1mq9f5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Provinco Norda Ĥorasano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>375494</id>
    <revision>
      <id>9412362</id>
      <parentid>8700617</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1645" sha1="4u2thrf16gg6zw0lsh507qasqld3lyu" xml:space="preserve">{{Informkesto geografiaĵo|administra unuo
|kategorio=Provinco
|alia nomo= ‏‏‏‏خراسان شمالی
|lando         = Irano
|mapo=North Khorasan in Iran.svg
|mapo priskribo=situo de la provinco en Irano
|ĉefurbo       = [[Boĝnurdo]]
|regiono-ISO   = IR-28
|mapo1 lokumilo = iso
|kodo          = IR-28 (IR-31 ĝis 2020)
|kodo tipo     = [[ISO 3166-2]]
|mapligilo     = jes
|latitudo      = 
|longitudo     = 
|zomo          = 6
|parenco       = 
|parenco_tipo  = 
}}
La '''provinco Norda [[Ĥorasano]]''' ({{lang-fa|‏خراسان شمالی}}) estas unu el tridek provincoj en la nuntempa ŝtato [[Irano]]. Ĝia administra centro estas la urbo [[Boĝnurdo]]. La provinco kovras areon de {{unuo|28434}} kvadrataj kilometroj kaj laŭ la stato de oktobro 2006 havis {{unuo|811572}} loĝantojn. Ĝi situas en la nordo de Irano kaj limas al [[Turkmenio]].

== Administra divido ==
La provinco konsistas el 6 distriktoj:
* Boĝnurdo
* Esfarajen
* Ĝaĝarm
* Maneh
* Samlaghan
* Ŝirŭan

&lt;!-- tiom longe kiom la artikolo tiom malgrandas, pli bonas meti la foton ĉi-tien, ol havi ĝin en la informkesto, kiu tiam multege pli grandas ol la tekstoparto maldekstre - se la teksto pliampleksiĝo, kompreneble bonvenas meti la foton en la informkeston --&gt;
[[Dosiero:Besghardash.jpg|eta|maldekstra|300ra|&lt;center&gt;la parko ''Beŝ Ghardaŝ'' en Boĝnurd]]

== Setlejoj ==
* [[Mansuran]]

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|Irano}}
{{Provincoj de Irano}}
{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Norda Ĥorasano}}

&lt;!-- ĝis nun ne estas komuneja kategorio pri la provinco - se ĝi ekestos, bonvenus aldono ĉi-tie --&gt;

[[Kategorio:Provincoj de Irano|Norda Ĥorasano]]</text>
      <sha1>4u2thrf16gg6zw0lsh507qasqld3lyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jules Hoffmann</title>
    <ns>0</ns>
    <id>378455</id>
    <revision>
      <id>9412383</id>
      <parentid>8257850</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:17:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DidCORN</username>
        <id>34571</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kategorio</comment>
      <origin>9412383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1558" sha1="dvrnz6s64rbzng7o4lydzhjathpw5sd" xml:space="preserve">{{Informkesto sciencisto}}

'''Jules Hoffmann''' (naskiĝis la [[2-an de aŭgusto]] [[1941]], en [[Echternach]], [[Luksemburgio]]) estas [[franca]] el [[luksemburga]] deveno [[biologo]]. La [[3-an de oktobro]] [[2011]] li kun la kolega sciencisto [[Bruce Beutler]] estis honorigita per duono de la [[Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino]]&lt;ref&gt;https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2011/hoffmann/facts/&lt;/ref&gt; pro sia esplorado de la [[Toll-simila ricevanto|Toll-similaj ricevantoj]], dum la kolego [[Ralph M. Steinman]] ricevis la alian duonon pro sia esplorado de la [[dendrita ĉelo|dendritaj ĉeloj]] kaj siaj korpaj funkcioj.

Jules Hoffmann estas esplora direktoro kaj estrarano de la Nacia Centro de Scienca Esploro (france ''Centre national de la recherche scientifique'' aŭ mallonge ''CNRS'') en [[Strasburgo]], [[Francio]]. En [[2007]], li iĝis prezidanto de la [[Akademio de Sciencoj de Francio]].

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franco}}
{{Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Hoffmann, Jules}}

[[Kategorio:Francaj imunologoj]]
[[Kategorio:Francaj biologoj]]
[[Kategorio:Luksemburgodevenaj francoj]]
[[Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino]]
[[Kategorio:Membroj de Rusia Akademio de Sciencoj]]
[[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]]
[[Kategorio:Membroj de la Franca Akademio]]
[[Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj]]
[[Kategorio:Membroj de la Nacia Akademio de la Sciencoj Leopoldina]]
[[Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio]]</text>
      <sha1>dvrnz6s64rbzng7o4lydzhjathpw5sd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hindia gipo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>381806</id>
    <revision>
      <id>9412875</id>
      <parentid>8972355</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6100" sha1="t57dy9nzwomdxt407ft50c2noom1v6d" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Hindia gipo
|koloro = pink
|dosiero=Pair of Indian vulture (Gyps indicus) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg
|dosiero2 = Indian vulture on cliff.jpg
|dosiero larĝo = 300px
|dosiero2 larĝo = 300px
|priskribo de dosiero = Hindia gipo
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Akcipitroformaj]] ''Accipitriformes''
|familio = [[Akcipitredoj]] ''Accipitridae''
|genro = ''[[Gyps]]''
|specio = ''G. indicus''
|statuso = CR
|dunomo = ''Gyps indicus''
|dunomo aŭtoritato = ([[Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], [[1786]])
|specioj de subdivizio = subspecioj
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj =GypsBengalensisMap.svg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj =
}}
La '''Hindia gipo''' aŭ '''Hindia vulturo''' (''Gyps indicus'') estas granda [[Tagulo|taga]] [[rabobirdo]] de la familio de [[Akcipitredoj]], kiu enhavas ankaŭ aliajn tagajn rabobirdojn kiel [[milvoj]], [[agloj]], [[cirkuoj]] kaj [[akcipitroj]], el kiuj gipoj estas sufiĉe malsimilaj, sed ne tiom disde aliaj similaj rabobirdoj, nome [[malnovmonda vulturo|malnovmondaj vulturoj]]. Ĝi estas proksime rilata al la [[Gipo]], ''G. fulvus''. Ĝi reproduktiĝas ĉefe en rokaj montetoj de centra kaj duoninsula [[Barato]]. La birdoj de la norda parto de ties teritorio kiuj estis iam konsiderataj [[subspecio]] estas nune konsiderataj separata specio, nome [[Fajnbeka gipo]] ''Gyps tenuirostris''. Tiuj estis kunigitaj antaŭe laŭ la nomo '''Longbeka vulturo'''.

Tiu specio reproduktiĝas ĉefe en klifoj, sed oni konas ke ili uzas arbojn por nestumi en [[Raĝastano]]. Kiel ĉe aliaj [[vulturoj]] ankaŭ ĝi estas [[kadavromanĝanto]], kiu manĝas ĉefe el [[kadavraĵo]]j de mortintaj [[animalo]]j kiujn ili trovas per ŝvebado super [[savano]] kaj ĉirkaŭ homaj setlejoj. Ili ofte moviĝas en aroj.

La Hindia gipo estas tipa vulturo, kun senpluma kapo, tre larĝaj flugiloj kaj mallongaj vostoplumoj. Ĝi estas pli malgranda kaj malpli fortika ol la Eŭrazia grifo, kutime peza inter 5.5 kaj 6.3&amp;nbsp;kg kaj 80 – 103&amp;nbsp;cm longa kaj kun enverguro de 1.96 al 2.38 m.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.peregrinefund.org/vulture_factsheet.asp |title=The Peregrine Fund |publisher=The Peregrine Fund |date=2010-11-03 |accessdate=2011-05-31 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-11-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110526203258/http://www.peregrinefund.org/vulture_factsheet.asp#Long-billed%20Vulture, |arkivdato=2011-05-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110526203258/http://www.peregrinefund.org/vulture_factsheet.asp |archivedate=2011-05-26 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.peregrinefund.org/vulture_factsheet.asp |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-11-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110526203258/http://www.peregrinefund.org/vulture_factsheet.asp |arkivdato=2011-05-26 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Raptors of the World'' de Ferguson-Lees, Christie, Franklin, Mead &amp; Burton. Houghton Mifflin (2001), ISBN 0-618-12762-3&lt;/ref&gt; Ĝi distingiĝas el tiu specio pro malpli sablokolora korpo kaj flugilkovriloj. Ĝi ne havas ankaŭ la blankecan mezan kovrilstrion montratan de la Grifo.

== Populacimalpliiĝoj ==
[[Dosiero:Long billed vulture.jpg|eta|maldekstra|Longbeka vulturo dumfluge]]
La Hindia gipo kaj la [[Bengala gipo]], ''G. bengalensis'', suferis populacimalpliiĝon de 99%–97% en [[Pakistano]] kaj [[Barato]]. La kaŭzo de tio estis identigita kiel venenado pro la veterinara medikamento [[diklofenako]]. Diklofenako estas nesteroida kontraŭŝveliga medikamento (NSAID) kaj la laborantaj animaloj kiuj ricevas ĝin malpliigas sian penon kaj povas labori pli longe. Oni supozas, ke la medikamenton englutas la vulturoj kun la viando de la mortintaj brutaroj kiuj ricevis diklofenakon en la lastaj vivotagoj. Diklofenako kaŭzas renodifekton ĉe kelkaj specioj de vulturoj. Marte de 2005 la Barata Registaro anoncis sian subtenon por malpermeso de la veterinara uzado de diklofenako. Alia NSAID, nome [[meloksikamo]], ŝajne estas nedamaĝa al vulturoj kaj povus esti akceptebla surogato por diklofenako. Kiam la produktado de meloksikamo pliiĝantos, oni esperu, ke ĝi estu tiom malkosta ol diklofenako. El aŭgusto de 2011 oni malpermesis la veterinaran uzadon por proksimume unu jaro sed la diklofenako estas ankoraŭ uzata por animaloj tra la tuta Barato &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.expressindia.com/latest-news/banned-diclofenac-still-kills-vultures/828303/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-11-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121014185909/http://www.expressindia.com/latest-news/banned-diclofenac-still-kills-vultures/828303/ |arkivdato=2012-10-14 }}&lt;/ref&gt;.

== Kaptivbredaj programoj ==
Kaptivbredaj programoj por kelkaj specioj de Hindia gipo komencis. La vulturoj estas longvivaj kaj malrapidaj por reproduktado, kaj tiele oni atendas, ke la programoj pluos dum jardekoj. Vulturoj atingas reproduktan aĝon kiam ili estas ĉirkaŭ 5-jaraĝaj. Oni esperas, ke la kaptivbredataj birdoj estu liberigitaj al naturo kiam la medio estu libera el diklofenako.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
&lt;!--
* {{IUCN
  | id = 150691
  | assessors =
  | taxon = ''Gyps indicus''
  | assessment_year = 2010
  | version = 2010.4
  | accessdate = 2011-05-31
  | ref = {{harvid|IUCN redlist}}
  }}--&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.vulturerescue.org/ Aziaj endanĝeritaj vulturoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150722223425/http://www.vulturerescue.org/ |date=2015-07-22 }}
* [http://www.vulture-territory.com/billed.html Vulturteritorioj kaj karakteroj: Longbeka grifo]
* [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&amp;sid=31029&amp;m=0 BirdLife Species Factsheet.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100707051102/http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&amp;sid=31029&amp;m=0 |date=2010-07-07 }}

{{Birdoj}}
{{Portalo Birdoj}}

[[Kategorio:Gipaetenoj]]
[[Kategorio:Akcipitredoj]]
[[Kategorio:Akcipitroformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]</text>
      <sha1>t57dy9nzwomdxt407ft50c2noom1v6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Ĉenstoĥovo</title>
    <ns>1</ns>
    <id>382950</id>
    <revision>
      <id>9413104</id>
      <parentid>9019148</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Diskuto:Częstochowa]] al [[Diskuto:Ĉenstoĥovo]]: la esperantigo estas sufiĉe pruvita</comment>
      <origin>9019148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4019" sha1="9wm7mqu8ce526z2ow1zfnght3hbelky" xml:space="preserve">Ĉu ni movu tiun artikolon al [[Ĉenstoĥovo]]? Ja temas pri esperantigita formo de la urbonomo, sed ĉu ĝi estas pli kutima en Esperanto ol la pola? -- [[Uzanto:Robert Weemeyer|Robert Weemeyer]] 22:05, 15 Nov. 2011 (UTC)
&lt;hr&gt;
'''Fono:''' La 15-an de novembro 2011 ekestis ekzakta kopio de la paĝo &quot;Częstochowa&quot; je nomo &quot;Ĉenstoĥovo&quot;. Tiaj duoblaj artikoloj pri sama temo klare ne havas sencon. Tial en la paĝo [[:Vikipedio:Forigendaj artikoloj]] estis la sekva diskuto pri la duobla paĝo Ĉenstoĥovo:

{{Propono de forigo
|artikolo = Ĉenstoĥovo
|kialo = Temas pri kopio de la artikolo [[Częstochowa]], sed oni ne kopiis la redaktohistorion. Por movi artikolon ekzistas aliaj ebloj. Pri tio, ĉu oni movu ĝin, ni diskutu en [[Diskuto:Częstochowa]].
|subskribo = [[Uzanto:Robert Weemeyer|Robert Weemeyer]] 22:04, 15 Nov. 2011 (UTC)
|tempo = mardo 22 Novembro 2011 22:48
|forigita = &lt;!-- jes, ne, atendante --&gt;
|kialo de rezulto = &lt;!-- kialo kaj/aŭ subskribo --&gt;
}}
#Temas pri esperantigo de la rusa nomformo. Forigi!!! [[Uzanto:Narvalo|Narvalo]] 22:31, 15 Nov. 2011 (UTC)
# {{Por}} [[Uzanto:Iketsi|Iketsi]] 01:48, 16 Nov. 2011 (UTC)
# {{Por}} ni ne bezonas duoblajn artikolojn pri la sama temo. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] 09:36, 19 Nov. 2011 (UTC)
# {{Por}} – ŝajne ankaŭ la aŭtoro (Iketsi) konsentas. Sed povas resti pludirektilo. – [[Uzanto:Umbert&amp;#39;|Umbert&amp;#39;]] 18:23, 20 Nov. 2011 (UTC)
: {{Komento}} Estas nun la 30-a de novembro, kaj la diskuto estas finita. Klare ke ni ne bezonas duoblajn artikolojn pri la sama temo. Sed Umberto pravas ke povas resti pludirektilo: la esperanta nomo '''ne nur''' estas esperantigo de la [[rusa]] ciril-literigo, sed ankaŭ la prononce plej proksima al la [[pola]] - neniu neas ke en Esperanto (samkiel interalie en la rusa) ne ekzistas litero &quot;ę&quot;, sed &quot;Ĉenstoĥovo&quot; pli proksimas al la origina prononco ol &quot;Ĉestoĥovo&quot;. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 19:57, 30 Nov. 2011 (UTC)

:PS: Se aperas bonaj argumentoj, kial la artikolo nomiĝu &quot;Ĉenstoĥovo&quot; kaj la pola nomo &quot;Częstochowa&quot; estu la pludirektilo, eblas pludiskuti ĉi-tie. Ĝis nun tiaj kialoj ankoraŭ ne esprimiĝis.

==  esperanta nomo Ĉenstoĥovo ==
:Por dokumentigo, ke la esperanta nomo Ĉenstoĥovo uziĝas kaj ankaŭ jam uziĝis en la esperanta literaturo kaj gazetaro, kaj en renomaj retaj paĝoj, antaŭ ol la esperanta vikipedia artikolo ekestis (ĉar poste povus esti ke la por ĉiu legebla vikipedia teksto, kiu estis stabila artikola ĝermo ekde oktobro 2006, mem influis la literaturon kaj gazetaron), ekzistas fakte bonaj referencoj. Ekzemple:

* [https://esperanto.pl/category/urbo/cxenstohxovo la retejo esperanto.pl de la pola landa asocio de UEA grupigas ĉiujn artikolojn pri la urbo en la &quot;kategorio Ĉenstoĥovo&quot; (do atendindas ne nur la kolektujo, sed ankaŭ la enhavo de ĝi)],
* [http://www.ikue.org/cz/arkivo/a-03-3-91.htm la katolika esperanto-bulteno &quot;Dia Beno&quot; jam en la eldono 3/'''1991''' dokumentgis la urbonomon Ĉenstoĥovo],
* la retejo [[Eventa Servo]] atentigas ekzemple pri &quot;[https://eventaservo.org/e/a6bd00 47-aj Esperantistaj Preĝtagoj en Ĉenstoĥovo de 2023]&quot;, samaj mencioj en antaŭaj jaroj,
* [https://www.radio-vatikana-esperanto.org/elsendo.php?d=2009-08-15 elsendo de la 15-a de aŭgusto '''2009''' (jen skriba protokolo)] okaze de la katolika festotago [[ĉielenpreno de Maria]] en la [[Radio Vatikana]]
* [https://ofm-przemysl.pl/artykul-frateco/historia-esperanta-prediko-en-censtohovo-de-episkopo-stanislavo-cajka/ teksto &quot;Historia esperanta prediko en Ĉenstoĥovo de episkopo Stanislavo Ĉajka&quot; (fragmento, 01/08/2020)]
:Jen nur iuj ekzemploj, kiuj aperis en mia ekrano kiam mi minumume serĉetis. Ke estas aparte multaj katolikaj paĝoj, certe ligiĝas al la aparta intereso de katolikoj pri la loko. Sendube estas (ankaŭ pliaj) validaj pruvoj pri uzo de la esperanta nomo Ĉenstoĥovo - tute sendepende de Vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:56, 27 sep. 2024 (UTC)</text>
      <sha1>9wm7mqu8ce526z2ow1zfnght3hbelky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kazimierz Imieliński</title>
    <ns>0</ns>
    <id>384814</id>
    <revision>
      <id>9413117</id>
      <parentid>8746978</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2005" sha1="mcal75qr4dvblih2b4t36stxo8da746" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Kazimierz Mikołaj Imieliński''' (naskiĝis la {{daton|6|decembro|1929}} en [[Dąbrowa Górnicza]], mortis la {{daton|16|julio|2010}}) estis pola [[kuracisto]] kaj [[seksologio|seksologo]], [[profesoro]] de [[medicino|medicinaj sciencoj]], plurjara gvidanto de la Fako pri Seksologio kaj [[Patologio]] de Interhomaj Kunligoj ĉe la Medicina Centro de Postdiploma [[Edukado]] en [[Varsovio]], fondinto de Pola [[Akademio]] de Medicino, Akademio de [[sekso|Seksa]] [[Scio]].

== Vivo kaj agado ==
En 1954 akiris kuracistan [[diplomo]]n ĉe Medicina Universitato en [[Krakovo]]. En 1963 komisiono kreita de Studumo pri Perfektigado de Kuracistoj en Varsovio atribuis al li la unuan fojon en [[Pollando]] la [[titolo]]n de specialisto pri seksologio. En 1971 [[habilitiĝo|habilitiĝis]] pri seksologio. En 1973 Kazimierz Imieliński organizis la unuan en la lando seksologian filion – Seksologian Fakon ĉe Medicina Universitato en Krakovo, kaj en 1981 Fakon pri Seksologio kaj Patologio de Interhomaj Kunligoj (hodiaŭ la Fako pri [[Psikosomatiko]], Seksologio kaj Patologio de Interhomaj Kunligoj).

Kolektis 56 [[honora doktoreco|honorajn doktorecojn]], atribuitaj de [[universitato]]j el 24 ŝtatoj, en kvar kontinentoj. Estis honora profesoro de 18 eksterlandaj universitatoj, posedis 96 krucojn, ordenojn kaj medalojn el 26 ŝtatoj - interalie en 1996 ricevis de la manoj de greka prezidento Konstantinos Stephanopoulos la Medalon de [[Hipokrato]] pro kreo de nova studdirekto - universalisma medicino (ĝi ligas diversajn medicinajn metodojn devenantajn de la [[okcidenta civilizo]] kun tradicia kuracado de la [[Oriento]]). En 2004 estis distingita de la Granda Kruco de Renaskiĝinta Pollando.

Pro siaj esceptaj meritoj Kazimierz Imieliński estis trifoje nomumita por [[Nobelpremio pri paco]].

Li estis edziĝinta, liaj du filoj iĝis kuracistoj.

{{Bibliotekoj}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Imielinski, Kazimierz}}

[[Kategorio:Polaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Polaj psikologoj]]</text>
      <sha1>mcal75qr4dvblih2b4t36stxo8da746</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christophe-Paul de Robien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>388702</id>
    <revision>
      <id>9412588</id>
      <parentid>7238832</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2798" sha1="rqk2thp2alsivrtgk1xypjvivbvn5s9" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Christophe-Paul de Robien''' alinomata la '''prezidanto Robien''' ([[4-an de novembro]] [[1698]] en la kastelo de Robien en Saint-Thuriau de Quintin, nuntempe [[Le Fœil]] - [[5-an de junio]] [[1756]] en Rennes) estis historiisto, naturalisto, artkolektanto, kaj politika viro de Bretonio.

== Biografio ==
La markizo Robien, barono de Kaër (aĉetita en 1727 al Jean Le Moust), vicgrafo de [[Plaintel]], kavaliro, estis ano de parlamentana familio. Akceptita kiel konsiliano en la 17-a de Majo 1720, poste kiel prezidanto la 24-an de Oktobro 1724.

Li estas la aŭtoro de ''description historique, topographique et naturelle de l'ancienne Armorique'' (eo: natura, toprafia kaj historia priskribo de la malnova Armoriko). Li posedis gravan sciencan kolekton (sian [[kuriozaĵkabineto]]n). Tiu lasta estis konfiskita en la revolucio kaj troviĝas nun lokita precipe en la [[belarta muzeo de Rennes]] kaj en la [[muzeo de Bretonio]].

== Verkoj ==
* ''Description historique et topographique de l'Ancienne Armorique ou Petite Bretagne'' - Bibliothèque Municipale de Rennes. Ms 2436.1 (textes) et 2 (planches).

== Bibliografio ==
* Gauthier Aubert, ''Le président de Robien : gentilhomme et savant dans la Bretagne des lumières‎'', eldonejo 'Presse universitaires de Rennes', 2001.
* G. Closmadeuc, ''Le Président de Robien, Archéologue'', eldono 'Bulletin de la Société Polymathique du Morbihan', 1882. p. 25-60.
* [[Jean-Yves Veillard]], ''Catalogue des objets d'archéologie armoricains de la collection du Président de Robien''. Muzeo de Bretonio, 1972. 55p.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.espace-sciences.org/science/10065-sciences-ouest/20112-Annee-1999/10155-160/10480-gros-plan/13833-histoire-et-societe/13834-le-president-christophe-paul/index.html Le président Christophe Paul de Robien (1698-1756) Premier archéologue de Bretagne] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070715173436/http://www.espace-sciences.org/science/10065-sciences-ouest/20112-Annee-1999/10155-160/10480-gros-plan/13833-histoire-et-societe/13834-le-president-christophe-paul/index.html |date=2007-07-15 }} (eo: La prezidanto Christophe Paul de Robien (1698-1756) Unua arkeologo de Bretonio)
* [http://www.bretagne-musees.culture.fr/parcours_esprit/marquis.htm Le marquis de Robien, un esprit curieux de tout...] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080730015043/http://www.bretagne-musees.culture.fr/parcours_esprit/marquis.htm |date=2008-07-30 }} (eo: La markizo de Robien, spirito scivolema pri ĉio...)

{{Ĝermo|Rennes}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Robien, Christophe-Paul de}}

[[Kategorio:Francaj historiistoj]]
[[Kategorio:Francaj politikistoj]]
[[Kategorio:Bretonoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Bretonoj personoj de la 18-a jc]]</text>
      <sha1>rqk2thp2alsivrtgk1xypjvivbvn5s9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moers Festival</title>
    <ns>0</ns>
    <id>393771</id>
    <revision>
      <id>9412366</id>
      <parentid>9309499</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10786" sha1="hqjgdy94m2au6adyxc9mwcb2mp8x8to" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:780513 friedmann.jpg|eta|En 1978 la ''Internationale New Jazz Festival Moers'' ankoraŭ okazis liberaere. David Friedman ĉe vibrafono.]]
'''Moers Festival''' estas internacia muzikfestivalo en [[Moers]] ĉe la okcidenta rando de la [[Ruhr-regiono]] en [[Germanujo]]. Ĝi okazis ekde 1972 ĝis 2010 je kvar tagoj dum [[Pentekosto]]. Ekde 2011 la urbo mallongigis la festivalon sur tri tagojn pro financaj problemoj kaj la devigo al ŝparemo.

== Historio ==
=== Internacia Nov-Ĵaza Festivalo je Moers (1972–2005) ===
[[Dosiero:040530 1346 rothenberg.jpg|eta|Festivala tendego en 2004]]
[[Dosiero:040530 1344 rothenberg.jpg|eta|Ned Rothenberg Sextett en 2004]]
[[Dosiero:Moers festival 05N2187a.jpg|eta|mœrs festival en 2010]]
Burkhard Hennen organizis en 1972 kiel arta direktisto la Internacian Nov-Ĵazan Festivalon je Moers (''Internationales New Jazz Festival Moers'') subtenate de kulturreprezentantoj de la urbo Moers. La festivalo por [[libera ĵazo]] rapide establiĝis en la tutlanda kaj tutmonda mondeto de libera ĵazmuziko.

En la unuaj jaroj la kastela kortego de Kastelo Moers estis la koncertejo por la muzikistoj. En 1975 la festivalo transloĝiĝis en la proksiman ''Freizeitpark'' (libertempo-parkon), ĉar la koncertoj allogis pli kaj pli da vizitantoj. Post kelkaj jaroj je libera aero kun multaj pluvtorentoj oni translokigis la ĵazfestivalon ekde 1983 ĝis 1986 en la glacisportan halon de Moers, ekde 1987 la festivalo okazas en la plej granda cirkotendo de Eŭropo denove en la ''Freizeitpark''. Hennen pliampleksigis en 1979 la festivalon dum la antaŭtagmezoj per „projektoj“, je kiuj muzikistoj de malsamaj ensembloj kune [[Improvizado (muziko)|improvizis]].

Ekde 1979 la televido de [[Westdeutscher Rundfunk|WDR]] regule registras la festivalon kaj plivastigis la kunlaboron per radiotranssendadoj kaj -registradoj en la kanaloj WDR 3 kaj WDR 5. En la jaro 2002 la programa estraro de WDR insistis pri kundecida rajto je la programformado. Ĉar WDR jam antaŭe retiriĝis el la televidregistrado kaj opiniis la matenajn improvizadprojektojn „ne elsendotaŭgaj“, por Hennen la kruĉo estis tro plena kaj li finis la kontrakton kun la sendostacio.&lt;ref&gt;Stefan Pieper: ''[http://www.jazzzeitung.de/jazz/2003/06/heute-moers.shtml Moers-Festival ohne WDR. Aufbruch am Niederrhein mit neuen Akzenten.]'' En: ''JazzZeitung'', 2003, n-ro 6, p. 10.&lt;/ref&gt; La publikarajta radiotacio NPS de najbara Nederlando rekte transsendas ekde 2001 koncertojn.&lt;ref&gt;[http://sites.nps.nl/jerome/index.cfm/site/OperaLive/pageid/B9C07119-508B-E1CA-3A59A1D910776F7C/objectid/1F87B698-508B-E1CA-3A02A48FA7B8E6CD/class= Arĥivo de NPS]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} .&lt;/ref&gt;

En 1985 Hennen enkondukis kroman programeron en la festivalon, la ''African Dance Night'', kiu ne nur malfermiĝis al nova muzikspektro, sed ankaŭ fariĝis alloga oferto por ne-entuziasmuloj pri ĵazo. Afrikaj steluloj kiel Mori Kante, [[Salif Keïta]], [[Cheb Mami]] aŭ Youssou N’Dour prezentis kaj dancigis la publikon. Ĉi tiu aranĝo okazis en la glacisportejo, lastan fojon en la jaro 2005.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20050428113937/http://www.jazzmexx.com/00_main/media_2005/dokuments/ADN-2005-Plakat.pdf Afiŝo de la lasta African Dance Night en 2005,] (arĥivita ĉe archive.org; PDF-dosiero).&lt;/ref&gt;

Dumpase de la tempo la muzika karaktero de la festivalo plilarĝiĝis ekde nura, libera [[ĵazo]] trans [[mondmuziko]] ĝis limtranspasantoj de nuntempa populara muziko kiel soŭlo, funko [[hiphopo]]. La kompreno de la festivalorganizantoj pri ''libera muziko'' evoluis kaj diferenciĝis daŭre, experimentan kaj improvizatan muzikon ili malkovris kaj prezentis pli kaj pli ankaŭ en la muzikstiloj de aliaj etnoj: „la ĵaztipa fenomena de [[improvizado (muziko)|improvizado]] [estas] zorgata ekde jarcentoj ankaŭ en aliaj muzikkulturoj“.&lt;ref&gt;Burkhard Hennen: ''Moers 1994'', en: Programkajero, Pentekosto, la 20-an ĝis la 23-an de majo 1994, p. 3&lt;/ref&gt; Kelkaj muzikrecenzistoj konsideris tion kiel dissolvo de ĵazo, aliaj bonvenigis ĉi tiun evoluon. La listo de la altvaloraj muzikistoj, kiuj koncertis dumpase de la jaroj je la festivalo, estas longa. Interalie muzikis Cecil Taylor, Lester Bowie, Anthony Braxton, Peter Brötzmann, John Carter, Archie Shepp, [[Sun Ra]], ''Art Ensemble of Chicago'', Mars Williams, Shibusa Shirazu, Jamaaladeen Tacuma, [[Ornette Coleman]], por nomi nur kelkajn el la muzikistoj.

=== mœrs festival (ekde 2006) ===
Post 34 jaroj Burkhard Hennen rezignis en la jaro J2005 la artan estradon de la festivalo pro aliaj kvereloj kun la urba administrado de Moers.&lt;ref&gt;''[https://web.archive.org/web/20060209142620/http://www.jazzmexx.com/00_main/media_2005/dokuments/extrablatt_01.pdf 34. MoersFestival. Eine Ära geht zu Ende.]'' ([[Portebla dokumentformo|PDF]]-dosiero), ExtraBlatt, Pentekosto de 2005, arĥivita.&lt;/ref&gt; Kiel novan artan direktiston la novfondita „Festival Moers Kultur GmbH“ instalis Reiner-on Michalke. Ekde 2006 ĝi tenas la etikedon '''''mœrs festival'''''. Kun la nova organizanto ekde 2006 la unutaga ''African Dance Night'' estis anstataŭita per noktaj projektoj ĉirkaŭ la festivalejo kaj en la urbocentro.

Majon de 2010 la urbo Moers pretekstis la malvastan urban etaton, por denove ĝisfunde pridubigi ĉiuj erojn de la festivalo. Ĝi konsideris, ke la tendumantoj ekde 2011 pagu kotizon, krome oni pripensis forstreki la pentekostan lundon kiel festivala tago.&lt;ref&gt;Michael Passon, Thomas Wittenschlaeger: ''[http://www.derwesten.de/staedte/nachrichten-aus-moers-kamp-lintfort-neukirchen-vluyn-rheurdt-und-issum/offene-fragen-und-vorwuerfe-vor-moers-festival-id3520786.html Offene Fragen und Vorwürfe vor Moers-Festival]{{404|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' En: ''WAZ Online,'' 19-an de majo 2010.&lt;/ref&gt; Membroj de la kontrolkonsilantaro de la ''Festival Moers Kultur GmbH'' fondita en 2005 ankaŭ volis forigi la novan artan direktiston, Reiner Michalke: „Kelkaj politikaj eminentuloj de Moers esperas forigon de la festivalo&quot;.&lt;ref&gt;Wolf Kampmann: ''[http://www.fr-online.de/in_und_ausland/kultur_und_medien/feuilleton/2691670_Alles-wieder-offen.html 39. Moerser Musikfestival. Alles wieder offen.]'' En: ''Frankfurter Rundschau'', 28-an de majo 2010.&lt;/ref&gt; Someron de 2010 la urba parlamento de Moers decidis forstrekon de la pentekosta lundo kiel eventotago.&lt;ref&gt;Heribert Brinkmann: ''[http://lokale-wirtschaft.rp-online.de/nachrichten/detail/-/specific/Rot-gelb-gruenes-Sparen-599276274 Rot-gelb-grünes Sparen.]{{404|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' En: ''Rheinische Post'', 24-an de junio 2010.&lt;/ref&gt; Krome ekde 2011 la urba administrado enpoŝigas kotizon de tendumantaj vizitantoj, kiuj ne havas validas enirbileton por la koncerta tendego.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.moers-festival.de/besucherinfos/uebernachten.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110629021028/http://www.moers-festival.de/besucherinfos/uebernachten.html |arkivdato=2011-06-29 }}&lt;/ref&gt;

Pro la financa situacio de la urbo la kulturo ĝenerale la politikistaro de Moers minacas oper troŝparado, kiel kutime, unuarange la kulturan kampon, je kio &quot;Grandaj kulturaj eventoj kiel moers festival definitive starus je dispono&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.derwesten.de/staedte/nachrichten-aus-moers-kamp-lintfort-neukirchen-vluyn-rheurdt-und-issum/die-grosse-pleite-id6280977.html Der Westen: Die große Pleite, 24-an de januaro 2012]{{404|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Literaturo ==
* Frank Schemmann: ''Photography. Moers Festival 1995–2004.'' Antaŭparolo de Burkhard Hennen. Köhler Labonté Osnowski (KLO), Kolonjo 2004, ISBN 978-3-933357-25-0. [https://web.archive.org/web/20040829142753/http://schemmann.com/ 8 ilustraĵoj] (arĥivitaj sur archive.org)

== Filmoj ==
* ''Moers Festival 2006.'' Musikdokumentation, Deutschland, 2006, 90 min., produktado: [[WDR]], serio: ''Rockpalast'', unua elsendo: 16-an de julio 2006, [https://web.archive.org/web/20090213154910/http://www.rockpalast.de/sendetermine/20060716/ enhavoindiko de WDR].&lt;br /&gt; Jaron post la abdiko de fondinto Burkhard Hennen WDR-Rockpalast produktis unuan dokumentaĵon pri la festivalo.
* ''moers festival 2009. Rau, schnell, bunt – eine Festivalcollage.'' Festivaldokumentaĵo, Germanujo, 2009, 30 min., produktado: ''Kunsthochschule für Medien Köln'' (KHM), [http://www.moers-festival.de/multimedia/video.html Konektita vidbendo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120308091049/http://www.moers-festival.de/multimedia/video.html |date=2012-03-08 }}.
* ''moers festival 2010 - a shortcut.'' Festivaldokumentaĵo, Germanujo, 2010, 26 min., produktado: KHM, [http://www.moers-festival.de/multimedia/video.html Konektita vidbendo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120308091049/http://www.moers-festival.de/multimedia/video.html |date=2012-03-08 }}.
* ''moers festival 2011.'' Festivaldokumentaĵo, Germanujo, 2011, 29 min., produktado: KHM, [http://www.moers-festival.de/multimedia/video.html Konektita vidbendo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120308091049/http://www.moers-festival.de/multimedia/video.html |date=2012-03-08 }}.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}{{Portalo Muziko}}
* [http://www.moers-festival.de/ Oficiala retpaĝo]
* ''[http://www.nzz.ch/nachrichten/kultur/pop_und_jazz/freiheiten_jenseits_von_free_1.2642800.html Freiheiten jenseits von Free.]'' En: ''[[Neue Zürcher Zeitung]],'' 29-an de majo 2009.
* ''[http://www.fr-online.de/in_und_ausland/kultur_und_medien/feuilleton/?em_cnt=1785325&amp; Festival in Moers. Was Jazz darf und ist.]'' En: ''Frankfurter Rundschau'', 4-an de junio 2009.
* ''[http://www.netzeitung.de/voiceofgermany/339007.html Der Himmel über Moers.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120115035128/http://www.netzeitung.de/voiceofgermany/339007.html |date=2012-01-15 }}'' En: ''netzeitung'', 17-an de majo 2005.
* ''[https://web.archive.org/web/20090306131918/http://www.stattzeitung.de/cgi-bin/viewnews.cgi?category=2&amp;id=1098529539 Wo Wogram Gram verpustet.]'' En: ''Stattzeitung'' (Moers), 23-an de oktobro 2004, archiviert von Internet Archive.
* ''[http://beta.shn.ch/index.php?page=archivdetail&amp;rub=news&amp;detail=124974 Moers, ein Hochsitz für neugierige Horcher.]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' En: ''Schaffhauser Nachrichten'', 3-an de junio 2004.
* ''[http://www.tagesspiegel.de/kultur/art772,1949468 Die Grenzen des Genres.]'' En: ''Tagesspiegel'', 5-an de junio 1998.

[[Kategorio:Ĵazfestivaloj]]
[[Kategorio:Ĵazfestivaloj en Germanio]]</text>
      <sha1>hqjgdy94m2au6adyxc9mwcb2mp8x8to</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henrietta Swan Leavitt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>405120</id>
    <revision>
      <id>9412735</id>
      <parentid>9241496</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7807" sha1="c2jpj2it3893pta5tadpzt032ybag0x" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
Henrietta Swan LEAVITT (naskiĝis la [[4-an de julio]] [[1868]], en [[Lancaster (Masaĉuseco)]], mortis la [[12-an de decembro]] [[1921]], en [[Kembriĝo (Masaĉuseco)]]) estis [[usona]] [[astronomo]]. Ŝi lernis en ''[[Oberlin College]]'' ([[Oberlin (Ohio)|Oberlin]], [[Ohio]]) kaj ricevis diplomon de [[Radcliffe College]]. Post siaj studoj, ŝi interesiĝis pri [[astronomio]] kaj sekvis kromajn astronomiajn kursojn.

== Kariero ==
Pro malsano ŝi fariĝis preskaŭ tute [[Surdeco|surda]]. Tamen ŝi ricevis en [[1885]] postenon kiel nepagita volontulo je la [[Observatorio de la Universitato Harvard]].

Komence de la [[19-a jarcento]], virinoj ne estis permesataj labori je teleskopoj&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.exploratorium.edu/origins/hubble/people/supernovas.html |titolo=Exploratorium note |alirdato=2012-06-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150313005235/http://www.exploratorium.edu/origins/hubble/people/supernovas.html |arkivdato=2015-03-13 }}&lt;/ref&gt;.

Post sep jaroj ŝi ricevis pagitan postenon por 30 cendoj po horo. Ŝi analizis kaj katalogigis fotojn de {{J|varianta stelo}}. En 1904 ŝi sukcesis malkovri 172 variantajn stelojn en la Granda kaj 59 en la Malgranda [[Magelanaj Nuboj|Magelana Nubo]]. Unu jaron poste ŝi raportis pri 843 novaj variantaj steloj en la Malgranda Magelana Nubo.

En [[1912]], Leavitt malkovris la rilaton de la periodo kaj heleco ĉe [[cefeido]]j.

en [[1913]], [[Ejnar Hertzsprung]] sukcesis mezuri la distancon de kelkaj cefeidoj en la [[lakta vojo]]. Per tio la distanco al ĉiuj cefeidoj povis esti etalonita.

Kiam en [[1920]] [[Edwin Hubble]] malkovris cefeidojn en aliaj [[galaksio]]j, ekzemple en la [[Andromeda galaksio]], oni povis unuafoje mezuri distancojn inter diversaj galaksioj. Antaŭ tiuj malkovroj oni nur povis mezuri distancojn ĝis 100 [[lumjaro]]j, poste distancoj ĝis 10 milionoj da lumjaroj ne plu estis problemo.

[[Dosiero:Astronomer Edward Charles Pickering's Harvard computers.jpg|eta|maldekstra|250px|Frua foto de ‘[[Harvard Computers|Pickering's Harem]]’, kiel grupo de virinaj kalkulantoj kunigita de la astronomo [[Edward Charles Pickering]] estis titolita. La grupo inkluzivis Leavitt, [[Annie Jump Cannon]], [[Williamina Fleming]] kaj [[Antonia Maury]]]]

Dum tiu tempo ne estis klare, ke ekzistas milionoj de [[nebulo]]j, kiuj fakte estas [[galaksio]]j ekster nia galaksio [[lakta vojo]]. Iliaj distancoj estis tro ekstremaj por ebligi mezuron per paralakso. La rilato de periodo-heleco de la cefeidoj donis la ŝlosilon por kalkuli tiujn distancojn.

La rezultoj de [[Edwin Hubble]], la usona astronomo, estis ebligitaj per la baza esploro de Leavitt kaj la leĝo de Leavitt. &quot;Se Henrietta Leavitt estis liveranta la ŝlosilon por determini la larĝecon de la kosmo, tial estis Edwin Powell Hubble, kiu enmetis la ŝlosilon en la ŝloson kaj liveris la observojn, kiuj permesis ĝin turnigi,&quot; skribis David H. kaj Matthew D.H. Clark en sia libro ''mezurante la kosmon&quot; (Measuring the Cosmos).&lt;ref&gt;{{cite book |title=Measuring the Cosmos: How Scientists Discovered the Dimensions of the Universe |author1=David H. Clark |author2=Matthew D.H. Clark |url=http://books.google.com/books?id=gAKPW0VBG4wC&amp;pg=PA98&amp;lpg=PA98&amp;dq=%22henrietta+leavitt%22+moon+crater&amp;source=web&amp;ots=tseEySrJ0Y&amp;sig=aXodrKGyNPuTxo7N4XZYCAbTVxA&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=7&amp;ct=result#PPA98,M1 |year=2004 |publisher=Rutgers University Press |isbn=0-8135-3404-6}}&lt;/ref&gt; Hubble mem ofte diris, ke Leavitt meritis la Nobel-premion por ŝia laboro.&lt;ref&gt;Ventrudo, (2009)&lt;/ref&gt;

En [[1921]], kiam [[Harlow Shapley]] fariĝis direktoro de la observatorio, s-ino Leavitt estis nomita ĉefo de la stela fotomezurado. Je la fino de tiu jaro ŝi forpasis pro [[kancero]]. Ŝi estis entombigita en la tombejo de la familio en [[Kembriĝo (Masaĉuseco)]].

[[Dosiero:1777 Variables in the Magellanic Clouds Henrietta Swan Leavitt.png|eta|maldekstra|200px|[[Title page]] of Leavitt's ''1777 Variables in the Magellanic Clouds'', ''[[Harvard College Observatory|Annals of the Harvard College Observatory]]'', 1908]]

== Honorigoj ==
* La [[asteroido]] [[5383 Leavitt]] kaj la kratero [[Leavitt (crater)|Leavitt]] sur la [[Luno]] estas nomitaj al ŝia honoro.
* Nesciante ke ŝi jam mortis antaŭ kelkaj jaroj, la sveda matematikisto [[Gösta Mittag-Leffler]] konsideris nomigi ŝin por la [[Nobel Premio]] pri fiziko en [[1926]]. Li skribis al Shapley petante pliajn informojn pri ŝia laboro pri cefeidoj. Shapley respondis per informo, ke sino Lavitt mortis. Li proponis, ke la vera merito apartenas al lia (de Shapley) ''interpretado'' de ŝiaj eltrovoj. Ŝi ne estis nomita, ĉar la Nobel-premio ne estas donita postmorte.&lt;ref&gt;Johnson, pp 118–119&lt;/ref&gt;

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Referencoj ==
&lt;!--{{Refbegin|1}}--&gt;
* {{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=2SYucEwA8_0C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Miss+Leavitt's+Stars:+The+Untold+Story+of+the+Woman+Who+Discovered+How+to+Measure+the+Universe&amp;source=bl&amp;ots=Nl--gH18ZZ&amp;sig=OWwfJ3Yp-jdIi1o67A-ujZJoFrI&amp;hl=en&amp;ei=-pZnTYzmI8-ctweLo7TmAw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CCQQ6AEwAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false|titolo=Miss Leavitt's Stars: The Untold Story of the Woman Who Discovered How to Measure the Universe|aŭtoro=Johnson, George|jaro=2005|eldoninto=New York: W.W. Norton &amp; Company|ISBN=0-393-05128-5}}
* Korneck, Helena: &quot;Frauen in der Astronomie&quot;, ''Sterne und Weltraum'', &quot;virinoj en astronomio&quot;, ''steloj kaj kosmo'' Oct. 1982 412–414
* Lorenzen, Michael (1997). &quot;Henrietta Swan Leavitt&quot;, in ''Notable Women in the Physical Sciences: A Biographical Dictionary''. Edited by Barbara and Benjamin Shearer. Westport, CT: Greenwood Press, 233–237. ISBN 0-313-29303-1.
* {{Citation
 | url = http://www.oneminuteastronomer.com/2009/11/19/mile-markers-galaxies
 | author = &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://www.csmonitor.com/Science/Cool-Astronomy/Blogs/One-Minute-Astronomer Ventrudo, Brian]&lt;/span&gt;
 | title = Mile Markers to the Galaxies
 | date = November 19, 2009
 | journal = One-Minute Astronomer
 | titolo = Arkivita kopio
 | alirdato = 2012-06-09
 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20150312233105/http://www.oneminuteastronomer.com/2009/11/19/mile-markers-galaxies
 | arkivdato = 2015-03-12
 | accessdate = 2012-06-09
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150312233105/http://oneminuteastronomer.com/1107/mile-markers-galaxies/
 | archivedate = 2015-03-12
 }}
&lt;!--{{Refend}}--&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.astrosociety.org/education/resources/womenast_bib02.html#3h Bibliography] from the [[Astronomical Society of the Pacific]]
* [http://cwp.library.ucla.edu/articles/leavitt/leavitt.note.html Periods Of 25 Variable Stars In The Small Magellanic Cloud.] Edward C. Pickering, March 3, 1912; credits Leavitt.
* [http://adsabs.harvard.edu/abs/1908AnHar..60...87L 1777 Variables in the Magellanic Clouds.] H. S. Leavitt, Annals of Harvard College Observatory, vol. 60, pp.&amp;nbsp;87–108.3
* [http://chicagoacs.net/WCC/leavitt.html Henrietta Swan Leavitt: a Star of the Brightest Magnitude] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130604210948/http://chicagoacs.net/WCC/leavitt.html |date=2013-06-04 }} ACS/Women Chemists Committee's biography with several links
* Find a Grave, 5852246.
* [https://web.archive.org/web/20110928141808/http://www.3towers.com/sgrasslands/essays/Leavitt/Leavitt01.asp Henrietta Swan Leavitt], [[Tim Hunter (astronomo)]], The Grasslands Observatory
* [http://www.leavittfamilies.org/cgi-bin/igmget.cgi/n=Leavitt?I13743 Henrietta Swan Leavitt's genealogy]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Metaŝablono en artikolo|Citation}}

{{Bibliotekoj}}
{{vivtempo|Leavitt, Henrietta}}

[[Kategorio:Usonaj astronomoj]]
[[Kategorio:Cefeidoj]]</text>
      <sha1>c2jpj2it3893pta5tadpzt032ybag0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>AC Milano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>406284</id>
    <redirect title="AC Milan" />
    <revision>
      <id>9413119</id>
      <parentid>4351713</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:31:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[AC Milan]]</comment>
      <origin>9413119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="qpw97ozgemfv8ihp0vh3o6z8yn3r13g" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[AC Milan]]</text>
      <sha1>qpw97ozgemfv8ihp0vh3o6z8yn3r13g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Parma Calcio 1913</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409133</id>
    <revision>
      <id>9412991</id>
      <parentid>9383528</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9468" sha1="e5hrqgfunz228y8vt2nxhtft6tt3r82" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalteamo
| dosiero = Logo Parma Calcio 1913 (adozione 2016).png
| nomo = Parma FC
| plena nomo = Parma Football Club S.p.A.
| fondita = [[1913]] (je la nomo ''Verdi AC'')&lt;br /&gt;refondo en [[2004]]
| stadiono = ''Stadio Ennio Tardini'' en [[Parma]]
| kapacito = 27 906
| prezidanto = [[Dosiero:flago-de-Italio.svg|20px]] Tommaso Ghirardi
| trejnisto = [[Dosiero:flago-de-Italio.svg|20px]] {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}
| ttt = www.fcparma.com
| ligo = ''Serie A''
| sezono = 2025/26
| pozicio = 13-a pozicio
| modelo de maldekstra brako1=_parma1112h
| modelo de korpo1 =_parma1112h
| modelo de dekstra brako1=_parma1112h
| modelo de ŝorto1=_parma1112h
| modelo de ŝtrumpoj1=_parma1112h
| ŝtrumpoj1 =FFFFFF
| modelo de maldekstra brako2=_parma1112a
| modelo de korpo2 =_parma1112a
| modelo de dekstra brako2=_parma1112a
| modelo de ŝorto2=_parma1112a
| modelo de ŝtrumpoj2=_parma1112a
| ŝtrumpoj2 =000000
}}
La klubo '''Parma Calcio 1913''' (oficiala nomo ''Parma FC, Parma Football Club S.p.A.'' ekde 2004, antaŭaj nomoj pli frue) estas [[futbalo|futbalklubo]] el la [[norda Italio|norditala]] urbo [[Parma]] (Parmo).

La klubo ekestis en junio [[2004]] el la bankrotiĝo de la konzerno [[Parmalat]], el kiu estis elprenita la tradicia sporta klubo '''Parma AC''' kaj refondita kiel ''Parma FC''. En julio 2015 ĝi transprenis sian nunan nomon ''Parma Calcio 1913''.

Aktuale, la trejnisto de la unua vira teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}. 

== Historio ==
[[Dosiero:Ennio Tardini.JPG|maldekstra|eta|&lt;center&gt;La stadiono ''Ennio Tardini'', ekde 1923 bazo de la FC Parma]]

=== Fonda fazo ===
La klubo fondiĝis en 1913 origine je la nomo ''Verdi AC''. Sed rapide la kluba nomo ŝanĝiĝis al la nomo de la urbo. La plej grandan tempon de sia ekzisto la kluba unua vira teamo pendolis inter la dua nacia ligo ''Serie B'' kaj la tria ligo ''Serie C''. Fine de la 1960-aj jaroj ĝi malavancis al la malsupraj nur duon-profesiaj ligoj de Italio.

Post kiam la klubo plurfoje ŝanĝis sian posedanton kaj nomon, ĝi en la jaro 1970 kuniĝis kun la klubo ''AC Parmense''. La tiel fortigita klubo ree avancis en la italan profesian futbalistan ligon, sed ĝis la mezo de la [[1980-aj]] jaroj restis malmulte sukcesa.

=== Sporte kulmina fazo ===
En la jaro 1985 la pli posta itala nacia trejnisto ''Arrigo Sacchi'' transprenis la manaĝeradon de la klubo. Sub sia gvido la unua vira teamo de la klubo Parma AC iĝis ĉampiono de la ligo ''Serie C1''. Kiam la klubo havis pozicion en la mezo de la ligo ''Serie B'', Arrigo Sacchi iĝis trejnisto de la klubo [[AC Milano]].

La posteulo de Arrigo Sacchi, ''Nevio Scala'' en 1990 gvidis la teamon de la klubo AC Parma al unuafoja transiro en la unuan italan ligon ''Serie A''. Per la postenigo de iuj talentaj futbalistoj eksterlandaj en la klubo, Nevio Scala formis pintan teamon. Jam en la unua jaro la teamo sukcesis per la sesa pozicio en la ligo ''Serie A'' kvalifikiĝi por la [[UEFA-pokalo]].

La sukceson financis la itala nutraĵoprodukta konzerno ''Parmalat'', kiu iĝis kluba sponsoro kaj aĉetis 45 procentaĵojn de la kluba posedo.

La sukceso de la la kluba teamo je nacia kaj internacia nivelo igis ĝin interesa por multaj elstaraj futbalistoj: interalie ''Fabio Cannavaro, Gianfranco Zola, Dino Baggio'' kaj ''Diego Fuser'', ĉiuj membroj de la [[itala nacia teamo de futbalo]], aliĝis al la teamo.

La trejnisto Nevio Scala en 1996 forlasis la klubon kaj lian postenon transprenis ''Carlo Ancelotti''. Kun li en 1997 sukcesis dua pozicio en la nacia ligo ''Serie A'' - la plej bona pozicio de la klubo en sia historio. Fine de la sezono la teamo de la klubo AC Parma nur du poentojn estis malantaŭ la ĉampiono [[Juventus Torino]].

Ekde sia transiro al la unua ligo ''Serie A'' la kluba teamo en ĉiu sekva jaro kvalifikiĝis je partopreno de la matĉoj pri la [[UEFA-pokalo|Eŭropa pokalo]]. La kluba teamo gajnis la sekvajn tri eŭropajn trofeojn: en 1993 la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|UEFA-pokalon de pokalvenkintoj]] kaj en 1995 kaj 1999 la [[UEFA-pokalo]]n.

=== Malsukcesigo de la AC Parma kaj refondo kiel FC Parma ===
En la somero 2004 la konzerno Parmalat devis anonci sian bankrotiĝon. Tio koncernis ankaŭ la futbalan klubon. Nur per aparta leĝo, instigita de la nacia priindustria ministro ''Antonio Marzano'' eblis elprenis la klubon el la bankrota konzerna substanco. Kiel sekva kluba organizaĵo fondiĝis la klubo ''FC Parma'', kiu transprenis la elstaran pozicion de la AC Parma en la futbala ligo ''Serie A'' kaj ĝis somero 2006 estis protektita je bankrotiĝo.

[[Dosiero:Stadio Ennio Tardini 5.JPG|maldekstra|eta|&lt;center&gt;subtenantoj de la FC Parma]]

=== Aktualaj evoluoj ===
La 15-an de decembro 2004 ''Pietro Carmignani'' transprenis la postenon de kluba trejnisto de la antaŭulo ''Silvio Baldini'', kun kiu la AC Parma en 2002 gajnis la italan pokalon. En la sezono 2004-2005 la financaj perturboj preskaŭ kaŭzis la malavancon de la kluba teamo el la unua ligo. La sekva sezono ree pli sukcesis kaj la teamo denove kvalifikiĝis poer la [[UEFA-pokalo]].

La 12-an de majo 2008 la nur du monatojn antaŭe postenigita trejnisto ''Héctor Cúper'' pro la minaca malavanco el la unua ligo estis senpostenigita, kaj lia posteulo iĝis la antaŭa trejnisto de la junula teamo, ''Andrea Manzo''. La vira kluba teamo tamen malavancis al la dua ligo ''Serie B'', sed jaron poste sukcesis reavanci al la unua ligo kaj en la sezono 2009/2010 denove en la unua ligo estis tre sukcesa: En somero 2010 la sezono finiĝis per la lige oka pozicio, kaj preskaŭ atingiĝis partopreno de la UEFA-pokalo. La serio 2010/2011 estis iom malpli sukcesa, nun sezonofine rezultis la 12-a pozicio, kaj en la sezono 2011/2012 denove atingiĝis la oka pozicio kaj denove preskaŭ atingiĝis partopreno de la UEFA-pokalo: nun nur mankis du poentoj post la teamo [[Inter Milano]].

&lt;!-- Nur se iu volontulo pretus fari artikolojn pri ĉiuj teamanoj, sencus tabelo kun ligiloj, jen metita inter krampoj. Provizore preferiĝu la sekva versio sen ligiloj! - tiu senligila listo de 2012 tamen estis elprenita poste de iu, prave, ĉar ĝi intertempe neniel plu aktualas.

== teamo de la sezono 2011/2012 ==
{{Fs start}}
{{Fs player| no=1| name=[[Nicola Pavarini]]| pos=golisto| nat=Italio}}
{{Fs player| no=3| name=[[Rolf Feltscher]]| pos=defendo| nat=VEN}}
{{Fs player| no=4| name=[[Stefano Morrone]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=5| name=[[Cristian Zaccardo]]| pos=defendo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=6| name=[[Alessandro Lucarelli]]| pos=defendo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=7| name=[[Jonathan Biabiany]]| pos=atako| nat=FRA| noto=pruntita de la klubo [[Sampdoria Genova]]}}
{{Fs player| no=8| name=[[Daniele Galloppa]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=9| name=[[Hernán Crespo]]| pos=atako| nat=Argentino}}
{{Fs player| no=10| name=[[Sebastian Giovinco]]| pos=atako| nat=Italio}}
{{Fs player| no=11| name=[[Sergio Floccari]]| pos=atako| nat=| noto=pruntita de la klubo [[Lazio Romo]]}}
{{Fs player| no=13| name=[[Gonçalo Brandão]]| pos=defendo| nat=Portugalio| noto=pruntita de la klubo [[AC Siena]]}}
{{Fs player| no=14| name=[[Danilo Luís Hélio Pereira| Danilo Pereira]]| pos=mezo| nat=Portugalio}}
{{Fs player| no=17| name=[[Jaime Valdés]]| pos=mezo| nat=CHI| noto=pruntita de la klubo [[Sporting Lisbono]]}}
{{Fs player| no=18| name=[[Massimo Gobbi]]| pos=defendo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=19| name=[[Matteo Rubin]]| pos=defendo| nat=| noto=pruntita de la klubo [[FC Torino]]}}
{{Fs mid}}
{{Fs player| no=20| name=[[Manuele Blasi]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=22| name=[[Raffaele Palladino]]| pos=atako| nat=Italio}}
{{Fs player| no=23| name=[[Francesco Modesto]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=24| name=[[Gianluca Musacci]]| pos=mezo| nat=| noto=pruntita de la klubo [[FC Empoli]]}}
{{Fs player| no=28| name=[[Abderrazzak Jadid]]| pos=mezo| nat=MAR}}
{{Fs player| no=29| name=[[Gabriel Paletta]]| pos=defendo| nat=Argentino}}
{{Fs player| no=32| name=[[Fernando Marqués]]| pos=mezo| nat=Hispanio}}
{{Fs player| no=33| name=[[Fabiano Santacroce]]| pos=defendo| nat=| noto=pruntita de la klubo [[SSC Napolo]]}}
{{Fs player| no=40| name=[[Obiora Nwankwo]]| pos=mezo| nat=NGR}}
{{Fs player| no=77| name=[[José Eduardo de Araújo|Zé Eduardo]]| pos=mezo| nat=Brazilo}}
{{Fs player| no=80| name=[[Francesco Valiani]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=83| name=[[Antonio Mirante]]| pos=golisto| nat=Italio}}
{{Fs player| no=92| name=Alberto Gallinetta| pos=golisto| nat=Italio}}
{{Fs player| no=99| name=[[Graziano Pellè]]| pos=atako| nat=Italio}}
{{Fs end}}
--&gt;

== Sukcesoj ==
=== Nacie ===
* Itala pokalo (''Coppa Italia''):
** venkoj (3): 1992, 1999, 2002
** dua pozicio (2): 1995, 2001
* Itala superpokalo (''Supercoppa Italiana''):
** venkoj (1): 1999
** dua pozicio (3): 1991, 1995, 2002
* vicĉampiono de la ligo ''Serie A'' (1): 1997
* vicĉampiono de la ligo ''Serie B'' (1): 2009

=== Internacie ===
* [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj]]:
** venkoj (1): 1993
** dua pozicio (1): 1994
* [[UEFA-pokalo]] - ekde 2009 nomata Eŭropa Ligo de UEFA (2): 1995, 1999
* [[UEFA-superpokalo]] (1): 1993
* Pokalo ''Copa Parmalat'':
** venkoj (1): 1995
** dua pozicio (1): 1997

{{Projektoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.fcparma.com oficiala kluba retejo (itale, angle)]

[[Kategorio:Italaj futbalteamoj]]
[[Kategorio:Parmo]]
[[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1913]]
[[Kategorio:Sporto en Emilio-Romanjo]]</text>
      <sha1>e5hrqgfunz228y8vt2nxhtft6tt3r82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412994</id>
      <parentid>9412991</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Parma FC]] al [[Parma Calcio 1913]]</comment>
      <origin>9412991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9468" sha1="e5hrqgfunz228y8vt2nxhtft6tt3r82" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalteamo
| dosiero = Logo Parma Calcio 1913 (adozione 2016).png
| nomo = Parma FC
| plena nomo = Parma Football Club S.p.A.
| fondita = [[1913]] (je la nomo ''Verdi AC'')&lt;br /&gt;refondo en [[2004]]
| stadiono = ''Stadio Ennio Tardini'' en [[Parma]]
| kapacito = 27 906
| prezidanto = [[Dosiero:flago-de-Italio.svg|20px]] Tommaso Ghirardi
| trejnisto = [[Dosiero:flago-de-Italio.svg|20px]] {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}
| ttt = www.fcparma.com
| ligo = ''Serie A''
| sezono = 2025/26
| pozicio = 13-a pozicio
| modelo de maldekstra brako1=_parma1112h
| modelo de korpo1 =_parma1112h
| modelo de dekstra brako1=_parma1112h
| modelo de ŝorto1=_parma1112h
| modelo de ŝtrumpoj1=_parma1112h
| ŝtrumpoj1 =FFFFFF
| modelo de maldekstra brako2=_parma1112a
| modelo de korpo2 =_parma1112a
| modelo de dekstra brako2=_parma1112a
| modelo de ŝorto2=_parma1112a
| modelo de ŝtrumpoj2=_parma1112a
| ŝtrumpoj2 =000000
}}
La klubo '''Parma Calcio 1913''' (oficiala nomo ''Parma FC, Parma Football Club S.p.A.'' ekde 2004, antaŭaj nomoj pli frue) estas [[futbalo|futbalklubo]] el la [[norda Italio|norditala]] urbo [[Parma]] (Parmo).

La klubo ekestis en junio [[2004]] el la bankrotiĝo de la konzerno [[Parmalat]], el kiu estis elprenita la tradicia sporta klubo '''Parma AC''' kaj refondita kiel ''Parma FC''. En julio 2015 ĝi transprenis sian nunan nomon ''Parma Calcio 1913''.

Aktuale, la trejnisto de la unua vira teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}. 

== Historio ==
[[Dosiero:Ennio Tardini.JPG|maldekstra|eta|&lt;center&gt;La stadiono ''Ennio Tardini'', ekde 1923 bazo de la FC Parma]]

=== Fonda fazo ===
La klubo fondiĝis en 1913 origine je la nomo ''Verdi AC''. Sed rapide la kluba nomo ŝanĝiĝis al la nomo de la urbo. La plej grandan tempon de sia ekzisto la kluba unua vira teamo pendolis inter la dua nacia ligo ''Serie B'' kaj la tria ligo ''Serie C''. Fine de la 1960-aj jaroj ĝi malavancis al la malsupraj nur duon-profesiaj ligoj de Italio.

Post kiam la klubo plurfoje ŝanĝis sian posedanton kaj nomon, ĝi en la jaro 1970 kuniĝis kun la klubo ''AC Parmense''. La tiel fortigita klubo ree avancis en la italan profesian futbalistan ligon, sed ĝis la mezo de la [[1980-aj]] jaroj restis malmulte sukcesa.

=== Sporte kulmina fazo ===
En la jaro 1985 la pli posta itala nacia trejnisto ''Arrigo Sacchi'' transprenis la manaĝeradon de la klubo. Sub sia gvido la unua vira teamo de la klubo Parma AC iĝis ĉampiono de la ligo ''Serie C1''. Kiam la klubo havis pozicion en la mezo de la ligo ''Serie B'', Arrigo Sacchi iĝis trejnisto de la klubo [[AC Milano]].

La posteulo de Arrigo Sacchi, ''Nevio Scala'' en 1990 gvidis la teamon de la klubo AC Parma al unuafoja transiro en la unuan italan ligon ''Serie A''. Per la postenigo de iuj talentaj futbalistoj eksterlandaj en la klubo, Nevio Scala formis pintan teamon. Jam en la unua jaro la teamo sukcesis per la sesa pozicio en la ligo ''Serie A'' kvalifikiĝi por la [[UEFA-pokalo]].

La sukceson financis la itala nutraĵoprodukta konzerno ''Parmalat'', kiu iĝis kluba sponsoro kaj aĉetis 45 procentaĵojn de la kluba posedo.

La sukceso de la la kluba teamo je nacia kaj internacia nivelo igis ĝin interesa por multaj elstaraj futbalistoj: interalie ''Fabio Cannavaro, Gianfranco Zola, Dino Baggio'' kaj ''Diego Fuser'', ĉiuj membroj de la [[itala nacia teamo de futbalo]], aliĝis al la teamo.

La trejnisto Nevio Scala en 1996 forlasis la klubon kaj lian postenon transprenis ''Carlo Ancelotti''. Kun li en 1997 sukcesis dua pozicio en la nacia ligo ''Serie A'' - la plej bona pozicio de la klubo en sia historio. Fine de la sezono la teamo de la klubo AC Parma nur du poentojn estis malantaŭ la ĉampiono [[Juventus Torino]].

Ekde sia transiro al la unua ligo ''Serie A'' la kluba teamo en ĉiu sekva jaro kvalifikiĝis je partopreno de la matĉoj pri la [[UEFA-pokalo|Eŭropa pokalo]]. La kluba teamo gajnis la sekvajn tri eŭropajn trofeojn: en 1993 la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|UEFA-pokalon de pokalvenkintoj]] kaj en 1995 kaj 1999 la [[UEFA-pokalo]]n.

=== Malsukcesigo de la AC Parma kaj refondo kiel FC Parma ===
En la somero 2004 la konzerno Parmalat devis anonci sian bankrotiĝon. Tio koncernis ankaŭ la futbalan klubon. Nur per aparta leĝo, instigita de la nacia priindustria ministro ''Antonio Marzano'' eblis elprenis la klubon el la bankrota konzerna substanco. Kiel sekva kluba organizaĵo fondiĝis la klubo ''FC Parma'', kiu transprenis la elstaran pozicion de la AC Parma en la futbala ligo ''Serie A'' kaj ĝis somero 2006 estis protektita je bankrotiĝo.

[[Dosiero:Stadio Ennio Tardini 5.JPG|maldekstra|eta|&lt;center&gt;subtenantoj de la FC Parma]]

=== Aktualaj evoluoj ===
La 15-an de decembro 2004 ''Pietro Carmignani'' transprenis la postenon de kluba trejnisto de la antaŭulo ''Silvio Baldini'', kun kiu la AC Parma en 2002 gajnis la italan pokalon. En la sezono 2004-2005 la financaj perturboj preskaŭ kaŭzis la malavancon de la kluba teamo el la unua ligo. La sekva sezono ree pli sukcesis kaj la teamo denove kvalifikiĝis poer la [[UEFA-pokalo]].

La 12-an de majo 2008 la nur du monatojn antaŭe postenigita trejnisto ''Héctor Cúper'' pro la minaca malavanco el la unua ligo estis senpostenigita, kaj lia posteulo iĝis la antaŭa trejnisto de la junula teamo, ''Andrea Manzo''. La vira kluba teamo tamen malavancis al la dua ligo ''Serie B'', sed jaron poste sukcesis reavanci al la unua ligo kaj en la sezono 2009/2010 denove en la unua ligo estis tre sukcesa: En somero 2010 la sezono finiĝis per la lige oka pozicio, kaj preskaŭ atingiĝis partopreno de la UEFA-pokalo. La serio 2010/2011 estis iom malpli sukcesa, nun sezonofine rezultis la 12-a pozicio, kaj en la sezono 2011/2012 denove atingiĝis la oka pozicio kaj denove preskaŭ atingiĝis partopreno de la UEFA-pokalo: nun nur mankis du poentoj post la teamo [[Inter Milano]].

&lt;!-- Nur se iu volontulo pretus fari artikolojn pri ĉiuj teamanoj, sencus tabelo kun ligiloj, jen metita inter krampoj. Provizore preferiĝu la sekva versio sen ligiloj! - tiu senligila listo de 2012 tamen estis elprenita poste de iu, prave, ĉar ĝi intertempe neniel plu aktualas.

== teamo de la sezono 2011/2012 ==
{{Fs start}}
{{Fs player| no=1| name=[[Nicola Pavarini]]| pos=golisto| nat=Italio}}
{{Fs player| no=3| name=[[Rolf Feltscher]]| pos=defendo| nat=VEN}}
{{Fs player| no=4| name=[[Stefano Morrone]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=5| name=[[Cristian Zaccardo]]| pos=defendo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=6| name=[[Alessandro Lucarelli]]| pos=defendo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=7| name=[[Jonathan Biabiany]]| pos=atako| nat=FRA| noto=pruntita de la klubo [[Sampdoria Genova]]}}
{{Fs player| no=8| name=[[Daniele Galloppa]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=9| name=[[Hernán Crespo]]| pos=atako| nat=Argentino}}
{{Fs player| no=10| name=[[Sebastian Giovinco]]| pos=atako| nat=Italio}}
{{Fs player| no=11| name=[[Sergio Floccari]]| pos=atako| nat=| noto=pruntita de la klubo [[Lazio Romo]]}}
{{Fs player| no=13| name=[[Gonçalo Brandão]]| pos=defendo| nat=Portugalio| noto=pruntita de la klubo [[AC Siena]]}}
{{Fs player| no=14| name=[[Danilo Luís Hélio Pereira| Danilo Pereira]]| pos=mezo| nat=Portugalio}}
{{Fs player| no=17| name=[[Jaime Valdés]]| pos=mezo| nat=CHI| noto=pruntita de la klubo [[Sporting Lisbono]]}}
{{Fs player| no=18| name=[[Massimo Gobbi]]| pos=defendo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=19| name=[[Matteo Rubin]]| pos=defendo| nat=| noto=pruntita de la klubo [[FC Torino]]}}
{{Fs mid}}
{{Fs player| no=20| name=[[Manuele Blasi]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=22| name=[[Raffaele Palladino]]| pos=atako| nat=Italio}}
{{Fs player| no=23| name=[[Francesco Modesto]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=24| name=[[Gianluca Musacci]]| pos=mezo| nat=| noto=pruntita de la klubo [[FC Empoli]]}}
{{Fs player| no=28| name=[[Abderrazzak Jadid]]| pos=mezo| nat=MAR}}
{{Fs player| no=29| name=[[Gabriel Paletta]]| pos=defendo| nat=Argentino}}
{{Fs player| no=32| name=[[Fernando Marqués]]| pos=mezo| nat=Hispanio}}
{{Fs player| no=33| name=[[Fabiano Santacroce]]| pos=defendo| nat=| noto=pruntita de la klubo [[SSC Napolo]]}}
{{Fs player| no=40| name=[[Obiora Nwankwo]]| pos=mezo| nat=NGR}}
{{Fs player| no=77| name=[[José Eduardo de Araújo|Zé Eduardo]]| pos=mezo| nat=Brazilo}}
{{Fs player| no=80| name=[[Francesco Valiani]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=83| name=[[Antonio Mirante]]| pos=golisto| nat=Italio}}
{{Fs player| no=92| name=Alberto Gallinetta| pos=golisto| nat=Italio}}
{{Fs player| no=99| name=[[Graziano Pellè]]| pos=atako| nat=Italio}}
{{Fs end}}
--&gt;

== Sukcesoj ==
=== Nacie ===
* Itala pokalo (''Coppa Italia''):
** venkoj (3): 1992, 1999, 2002
** dua pozicio (2): 1995, 2001
* Itala superpokalo (''Supercoppa Italiana''):
** venkoj (1): 1999
** dua pozicio (3): 1991, 1995, 2002
* vicĉampiono de la ligo ''Serie A'' (1): 1997
* vicĉampiono de la ligo ''Serie B'' (1): 2009

=== Internacie ===
* [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj]]:
** venkoj (1): 1993
** dua pozicio (1): 1994
* [[UEFA-pokalo]] - ekde 2009 nomata Eŭropa Ligo de UEFA (2): 1995, 1999
* [[UEFA-superpokalo]] (1): 1993
* Pokalo ''Copa Parmalat'':
** venkoj (1): 1995
** dua pozicio (1): 1997

{{Projektoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.fcparma.com oficiala kluba retejo (itale, angle)]

[[Kategorio:Italaj futbalteamoj]]
[[Kategorio:Parmo]]
[[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1913]]
[[Kategorio:Sporto en Emilio-Romanjo]]</text>
      <sha1>e5hrqgfunz228y8vt2nxhtft6tt3r82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412996</id>
      <parentid>9412994</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sporte kulmina fazo */</comment>
      <origin>9412996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9468" sha1="el2a93jpi5mwy5pd1stqm0zrm7h5kot" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalteamo
| dosiero = Logo Parma Calcio 1913 (adozione 2016).png
| nomo = Parma FC
| plena nomo = Parma Football Club S.p.A.
| fondita = [[1913]] (je la nomo ''Verdi AC'')&lt;br /&gt;refondo en [[2004]]
| stadiono = ''Stadio Ennio Tardini'' en [[Parma]]
| kapacito = 27 906
| prezidanto = [[Dosiero:flago-de-Italio.svg|20px]] Tommaso Ghirardi
| trejnisto = [[Dosiero:flago-de-Italio.svg|20px]] {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}
| ttt = www.fcparma.com
| ligo = ''Serie A''
| sezono = 2025/26
| pozicio = 13-a pozicio
| modelo de maldekstra brako1=_parma1112h
| modelo de korpo1 =_parma1112h
| modelo de dekstra brako1=_parma1112h
| modelo de ŝorto1=_parma1112h
| modelo de ŝtrumpoj1=_parma1112h
| ŝtrumpoj1 =FFFFFF
| modelo de maldekstra brako2=_parma1112a
| modelo de korpo2 =_parma1112a
| modelo de dekstra brako2=_parma1112a
| modelo de ŝorto2=_parma1112a
| modelo de ŝtrumpoj2=_parma1112a
| ŝtrumpoj2 =000000
}}
La klubo '''Parma Calcio 1913''' (oficiala nomo ''Parma FC, Parma Football Club S.p.A.'' ekde 2004, antaŭaj nomoj pli frue) estas [[futbalo|futbalklubo]] el la [[norda Italio|norditala]] urbo [[Parma]] (Parmo).

La klubo ekestis en junio [[2004]] el la bankrotiĝo de la konzerno [[Parmalat]], el kiu estis elprenita la tradicia sporta klubo '''Parma AC''' kaj refondita kiel ''Parma FC''. En julio 2015 ĝi transprenis sian nunan nomon ''Parma Calcio 1913''.

Aktuale, la trejnisto de la unua vira teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}. 

== Historio ==
[[Dosiero:Ennio Tardini.JPG|maldekstra|eta|&lt;center&gt;La stadiono ''Ennio Tardini'', ekde 1923 bazo de la FC Parma]]

=== Fonda fazo ===
La klubo fondiĝis en 1913 origine je la nomo ''Verdi AC''. Sed rapide la kluba nomo ŝanĝiĝis al la nomo de la urbo. La plej grandan tempon de sia ekzisto la kluba unua vira teamo pendolis inter la dua nacia ligo ''Serie B'' kaj la tria ligo ''Serie C''. Fine de la 1960-aj jaroj ĝi malavancis al la malsupraj nur duon-profesiaj ligoj de Italio.

Post kiam la klubo plurfoje ŝanĝis sian posedanton kaj nomon, ĝi en la jaro 1970 kuniĝis kun la klubo ''AC Parmense''. La tiel fortigita klubo ree avancis en la italan profesian futbalistan ligon, sed ĝis la mezo de la [[1980-aj]] jaroj restis malmulte sukcesa.

=== Sporte kulmina fazo ===
En la jaro 1985 la pli posta itala nacia trejnisto ''Arrigo Sacchi'' transprenis la manaĝeradon de la klubo. Sub sia gvido la unua vira teamo de la klubo Parma AC iĝis ĉampiono de la ligo ''Serie C1''. Kiam la klubo havis pozicion en la mezo de la ligo ''Serie B'', Arrigo Sacchi iĝis trejnisto de la klubo [[AC Milano]].

La posteulo de Arrigo Sacchi, ''Nevio Scala'' en 1990 gvidis la teamon de la klubo AC Parma al unuafoja transiro en la unuan italan ligon ''Serie A''. Per la postenigo de iuj talentaj futbalistoj eksterlandaj en la klubo, Nevio Scala formis pintan teamon. Jam en la unua jaro la teamo sukcesis per la sesa pozicio en la ligo ''Serie A'' kvalifikiĝi por la [[UEFA-pokalo]].

La sukceson financis la itala nutraĵoprodukta konzerno ''Parmalat'', kiu iĝis kluba sponsoro kaj aĉetis 45 procentaĵojn de la kluba posedo.

La sukceso de la la kluba teamo je nacia kaj internacia nivelo igis ĝin interesa por multaj elstaraj futbalistoj: interalie ''Fabio Cannavaro, Gianfranco Zola, Dino Baggio'' kaj ''Diego Fuser'', ĉiuj membroj de la [[itala nacia teamo de futbalo]], aliĝis al la teamo.

La trejnisto Nevio Scala en 1996 forlasis la klubon kaj lian postenon transprenis [[Carlo Ancelotti]]. Kun li en 1997 sukcesis dua pozicio en la nacia ligo ''Serie A'' - la plej bona pozicio de la klubo en sia historio. Fine de la sezono la teamo de la klubo AC Parma nur du poentojn estis malantaŭ la ĉampiono [[Juventus Torino]].

Ekde sia transiro al la unua ligo ''Serie A'' la kluba teamo en ĉiu sekva jaro kvalifikiĝis je partopreno de la matĉoj pri la [[UEFA-pokalo|Eŭropa pokalo]]. La kluba teamo gajnis la sekvajn tri eŭropajn trofeojn: en 1993 la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|UEFA-pokalon de pokalvenkintoj]] kaj en 1995 kaj 1999 la [[UEFA-pokalo]]n.

=== Malsukcesigo de la AC Parma kaj refondo kiel FC Parma ===
En la somero 2004 la konzerno Parmalat devis anonci sian bankrotiĝon. Tio koncernis ankaŭ la futbalan klubon. Nur per aparta leĝo, instigita de la nacia priindustria ministro ''Antonio Marzano'' eblis elprenis la klubon el la bankrota konzerna substanco. Kiel sekva kluba organizaĵo fondiĝis la klubo ''FC Parma'', kiu transprenis la elstaran pozicion de la AC Parma en la futbala ligo ''Serie A'' kaj ĝis somero 2006 estis protektita je bankrotiĝo.

[[Dosiero:Stadio Ennio Tardini 5.JPG|maldekstra|eta|&lt;center&gt;subtenantoj de la FC Parma]]

=== Aktualaj evoluoj ===
La 15-an de decembro 2004 ''Pietro Carmignani'' transprenis la postenon de kluba trejnisto de la antaŭulo ''Silvio Baldini'', kun kiu la AC Parma en 2002 gajnis la italan pokalon. En la sezono 2004-2005 la financaj perturboj preskaŭ kaŭzis la malavancon de la kluba teamo el la unua ligo. La sekva sezono ree pli sukcesis kaj la teamo denove kvalifikiĝis poer la [[UEFA-pokalo]].

La 12-an de majo 2008 la nur du monatojn antaŭe postenigita trejnisto ''Héctor Cúper'' pro la minaca malavanco el la unua ligo estis senpostenigita, kaj lia posteulo iĝis la antaŭa trejnisto de la junula teamo, ''Andrea Manzo''. La vira kluba teamo tamen malavancis al la dua ligo ''Serie B'', sed jaron poste sukcesis reavanci al la unua ligo kaj en la sezono 2009/2010 denove en la unua ligo estis tre sukcesa: En somero 2010 la sezono finiĝis per la lige oka pozicio, kaj preskaŭ atingiĝis partopreno de la UEFA-pokalo. La serio 2010/2011 estis iom malpli sukcesa, nun sezonofine rezultis la 12-a pozicio, kaj en la sezono 2011/2012 denove atingiĝis la oka pozicio kaj denove preskaŭ atingiĝis partopreno de la UEFA-pokalo: nun nur mankis du poentoj post la teamo [[Inter Milano]].

&lt;!-- Nur se iu volontulo pretus fari artikolojn pri ĉiuj teamanoj, sencus tabelo kun ligiloj, jen metita inter krampoj. Provizore preferiĝu la sekva versio sen ligiloj! - tiu senligila listo de 2012 tamen estis elprenita poste de iu, prave, ĉar ĝi intertempe neniel plu aktualas.

== teamo de la sezono 2011/2012 ==
{{Fs start}}
{{Fs player| no=1| name=[[Nicola Pavarini]]| pos=golisto| nat=Italio}}
{{Fs player| no=3| name=[[Rolf Feltscher]]| pos=defendo| nat=VEN}}
{{Fs player| no=4| name=[[Stefano Morrone]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=5| name=[[Cristian Zaccardo]]| pos=defendo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=6| name=[[Alessandro Lucarelli]]| pos=defendo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=7| name=[[Jonathan Biabiany]]| pos=atako| nat=FRA| noto=pruntita de la klubo [[Sampdoria Genova]]}}
{{Fs player| no=8| name=[[Daniele Galloppa]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=9| name=[[Hernán Crespo]]| pos=atako| nat=Argentino}}
{{Fs player| no=10| name=[[Sebastian Giovinco]]| pos=atako| nat=Italio}}
{{Fs player| no=11| name=[[Sergio Floccari]]| pos=atako| nat=| noto=pruntita de la klubo [[Lazio Romo]]}}
{{Fs player| no=13| name=[[Gonçalo Brandão]]| pos=defendo| nat=Portugalio| noto=pruntita de la klubo [[AC Siena]]}}
{{Fs player| no=14| name=[[Danilo Luís Hélio Pereira| Danilo Pereira]]| pos=mezo| nat=Portugalio}}
{{Fs player| no=17| name=[[Jaime Valdés]]| pos=mezo| nat=CHI| noto=pruntita de la klubo [[Sporting Lisbono]]}}
{{Fs player| no=18| name=[[Massimo Gobbi]]| pos=defendo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=19| name=[[Matteo Rubin]]| pos=defendo| nat=| noto=pruntita de la klubo [[FC Torino]]}}
{{Fs mid}}
{{Fs player| no=20| name=[[Manuele Blasi]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=22| name=[[Raffaele Palladino]]| pos=atako| nat=Italio}}
{{Fs player| no=23| name=[[Francesco Modesto]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=24| name=[[Gianluca Musacci]]| pos=mezo| nat=| noto=pruntita de la klubo [[FC Empoli]]}}
{{Fs player| no=28| name=[[Abderrazzak Jadid]]| pos=mezo| nat=MAR}}
{{Fs player| no=29| name=[[Gabriel Paletta]]| pos=defendo| nat=Argentino}}
{{Fs player| no=32| name=[[Fernando Marqués]]| pos=mezo| nat=Hispanio}}
{{Fs player| no=33| name=[[Fabiano Santacroce]]| pos=defendo| nat=| noto=pruntita de la klubo [[SSC Napolo]]}}
{{Fs player| no=40| name=[[Obiora Nwankwo]]| pos=mezo| nat=NGR}}
{{Fs player| no=77| name=[[José Eduardo de Araújo|Zé Eduardo]]| pos=mezo| nat=Brazilo}}
{{Fs player| no=80| name=[[Francesco Valiani]]| pos=mezo| nat=Italio}}
{{Fs player| no=83| name=[[Antonio Mirante]]| pos=golisto| nat=Italio}}
{{Fs player| no=92| name=Alberto Gallinetta| pos=golisto| nat=Italio}}
{{Fs player| no=99| name=[[Graziano Pellè]]| pos=atako| nat=Italio}}
{{Fs end}}
--&gt;

== Sukcesoj ==
=== Nacie ===
* Itala pokalo (''Coppa Italia''):
** venkoj (3): 1992, 1999, 2002
** dua pozicio (2): 1995, 2001
* Itala superpokalo (''Supercoppa Italiana''):
** venkoj (1): 1999
** dua pozicio (3): 1991, 1995, 2002
* vicĉampiono de la ligo ''Serie A'' (1): 1997
* vicĉampiono de la ligo ''Serie B'' (1): 2009

=== Internacie ===
* [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj]]:
** venkoj (1): 1993
** dua pozicio (1): 1994
* [[UEFA-pokalo]] - ekde 2009 nomata Eŭropa Ligo de UEFA (2): 1995, 1999
* [[UEFA-superpokalo]] (1): 1993
* Pokalo ''Copa Parmalat'':
** venkoj (1): 1995
** dua pozicio (1): 1997

{{Projektoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.fcparma.com oficiala kluba retejo (itale, angle)]

[[Kategorio:Italaj futbalteamoj]]
[[Kategorio:Parmo]]
[[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1913]]
[[Kategorio:Sporto en Emilio-Romanjo]]</text>
      <sha1>el2a93jpi5mwy5pd1stqm0zrm7h5kot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Parma AC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409136</id>
    <redirect title="Parma Calcio 1913" />
    <revision>
      <id>9413137</id>
      <parentid>4414109</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:33:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Parma Calcio 1913]]</comment>
      <origin>9413137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="g5l0mcqgqiq428urdu8kidpk0gqgx5e" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Parma Calcio 1913]]</text>
      <sha1>g5l0mcqgqiq428urdu8kidpk0gqgx5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Parma F.C.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409137</id>
    <redirect title="Parma Calcio 1913" />
    <revision>
      <id>9413138</id>
      <parentid>4414110</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Parma Calcio 1913]]</comment>
      <origin>9413138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="g5l0mcqgqiq428urdu8kidpk0gqgx5e" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Parma Calcio 1913]]</text>
      <sha1>g5l0mcqgqiq428urdu8kidpk0gqgx5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hofkapelle (Vieno)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409162</id>
    <revision>
      <id>9413084</id>
      <parentid>9273966</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:32:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9413084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9024" sha1="jrddzt4onimokzf89qg3oht3n8vw184" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''Wiener Hofkapelle''' (eo: viena kortegomuzikistaro) estas [[viena]] [[muzikistaro]], fondita en 1498. Tamen jam antaŭe en la [[mezepoko]] ĉe la kortego ekzistis abunda muzika vivo kaj eĉ instituciita muziko.{{Portalo Muziko}}

== Historio ==
[[Dosiero:Wien - Hofburgkapelle.JPG|eta]]
[[Dosiero:Ludwig senfl.jpg|eta|dekstre|Ludwig Senfl, komponisto kaj muzikisto ĉe Maksimiliano la 1-a]]

=== Fondado ===
Unuafoja laŭdokomenta menciado de [[Muzika ensemblo|muzikensemblo]] nome ''Hofkapelle'' de la [[Habsburgoj]] okazis en la jaro 1296 dum la regado de [[Albreĥto la 1-a]] (1287–1309). Sub [[Rudolfo la 4-a]] la ensemblo ''Hofkapelle'' estis pligrandigita.

Verŝajne jam sub imperiestro [[Frederiko la 3-a (Sankta Romia Imperio)|Frederiko la 3-a]] (1415–1493) ekzistis po unu germana kaj franca kantistaro, same kiel emsemblo da blovinstrumentistoj kaj timbalistoj.&lt;ref name=&quot;Orel80935&quot;&gt;Alfred Orel, en: MGG volumo 14, p. 605, CD-Rom Digitale Bibliothek, p. 80.935.&lt;/ref&gt; Ankaŭ la hungara reĝo [[Matiaso la 1-a (Hungario)|Matiaso la 1-a]] de Hungarujo, kiu inter 1485 kaj 1490 okupis Vienon, disponis pri germana kaj franca kantistaroj en Vieno.&lt;ref name=&quot;Orel80935&quot;/&gt;

Postsekve [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]] (1459–1519) montriĝis kiel [[patrono]] de kortega muzikistaro. Post la geedziĝo de la tiama ĉefduko kaj posta imperiestro kun [[Maria de Burgonjo]] en 1477 kaj ties morto en 1482 li jam estis disponanta pri [[Burgonjo|burgonja]] kortega muzikistaro, kiu en aprilo de 1486 ornamis la koronadon de Maksimiliano al [[Sankta Romia Imperio|romia-germana reĝo]] en [[Akeno]]. Ĉi tiun li tamen pli malfrue translasis al sia filo [[Filipo la 1-a (Kastilio)|Filipo la bela]] en la Nederlandoj. En 1490 Maksimiliano transprenis kun la regnestreco en [[Tirolo]] ankaŭ la kortegan muzikistaron je [[Innsbruck]], interalie kun [[orgenisto]] [[Paul Hofhaimer]] kaj komponisto [[Pierre de la Rue]]. Tamen tiutempe oni ne povis paroli pri viena muzikistaro, ĉar la kortego sub Maksimiliano la 1-a ne ĉiam restis unuarange en Vieno. La kortego-ensemblo do havis neniun apartan rilaton al Vieno.

La 7-an de julio 1498 Maksimiliano la 1-a sendis leteron el [[Freiburg]], per kiu li dungigis kantestron, du basistojn kaj ankaŭ du knabojn en Vieno. La 20-an de julio 1498 la ordono de Maksimiliano dokumentiĝis en la memorlibroj de lia financadministrado. En kopio tekstis, ke Maksimiliano „je Vieno intencas starigi muzikistaron, kaj ordonis tien ĉi Sinjoron Georg N. kiel kantmajstron, Bernhart Meder kaj Oswalten kiel du basistojn, ankaŭ ses knabojn voĉŝanĝontajn, nome Adam de Lieĝo, Bernharten de Bergen, Mathias de Krembs, Symon de Pruck ĉe Leytha, Johannes de Gmunden, kaj Steffan de Ybs kiel sopranojn kantantajn laŭ [[Brabanta lingvo|brabanta]] maniero“.

En ĝenerale do 1498 validas kiel fondojaro de la Viena ''Hofmusikkapelle'', kvankam ne temas pri fondado nek ekzistas fondodokumento en la propra senco. Eklezia estro de la muzikistaro fariĝis la sloveno Georg Slatkonia, al la famaj muzikistoj sub Maksimiliano la 1-a apartenis interalie la flandro [[Heinrich Isaac]] kaj la sviso [[Ludwig Senfl]].

La muzikistaro ofte akompanis Maksimilianon dum vojaĝoj kaj estis ekzemple en 1495 je la [[Reichstag]] en [[Worms]], en 1496 je [[Augsburg]], en 1498 je la [[Reichstag]] en [[Freiburg]]. En 1500 ĝi vojaĝis al Augsburg kaj [[Bruneck]], en 1501 al [[Linz]], [[Nurenbergo]] kaj Innsbruck.

Sub [[Ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] la plej multaj membroj de Hofkapelle devenis el la [[Habsburgoj|habsburgaj]] Nederlandoj (proks. la nunaj Belgujo, Nederlando kaj Luksemburgo kune), ekzemple la muzikestroj Arnold von Bruck (1527–1545), Pieter Maessins (1546–1562), Jean Castileti-Guyot (1563–1564), Philipp de Monte (1568-1603) kaj Lambert de Sayve (1612–1614), krome vicmuzikestro Stephan Mahu, kortega orgenisto Jacob Buus (proks. 1500-1565) kaj la plimulto el la kantistoj.

[[Dosiero:Johann Heinrich Schmelzer.jpg|eta|150px|maldekstre|J.H. Schmelzer, estro de ''Hofkapelle'' 1679-1680]]

=== Baroko ===
Per ekregado de [[Ferdinando la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 2-a]] en la jaro 1619 komencis la superregado de italaj muzikistoj, kiuj enkondukis la muzikon de la [[barokmuziko|baroko]] en Vienon. La geedzeco de Ferdinando kun Eleonora Gonzaga, kies familio patronis [[Claudio Monteverdi|Klaŭjon Monteverdi]], fundamentis la ligojn inter vieno kaj itala muziko. La kortegaj muzikestroj ekde Giovanni Priuli (1619–1629) aktivis ĉefe sur la kampo de instrumenta kaj [[eklezia muziko]]. En 1637 [[Johann Jakob Froberger]] estis dungita kiel kortega orgenisto. Kortegaj muzikestroj estis Giovanni Valentini, Antonio Bertali, Giovanni Felice Sances, [[Johann Heinrich Schmelzer]], Antonio Draghi, Marc’ Antonio Ziani kaj [[Johann Joseph Fux]], sub kies direktado [[Antonio Caldara]] laboris kiel vicmuzikestro.

La muzikentuziasmo de la komponantaj imperiestroj [[Ferdinando la 3-a (imperiestro de la Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 3-a]], [[Leopoldo la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Leopoldo la 1-a]], [[Jozefo la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 1-a]] kaj [[Karolo la 6-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo la 6-a]] ekigis absolutan florepokon de ''Hofkapelle'' en la baroko. La superreganta muzikĝenro de la deksepa jarcento estis la [[opero]], kiu en 1629 ekloĝis en Vieno. En la altbaroko tamen superregis la eklezia muziko.&lt;ref&gt;Komparu: Friedrich W. Riedel: ''Kirchenmusik am Hofe Karls VI.'' Katzbichler, Munkeno-Salcburgo 1977&lt;/ref&gt; La »ora epoko« de muziko ĉe la viena kortego finis per la morto de imperiestro Karolo la 6-a en la jaro 1740.
[[Dosiero:Christoph Willibald Ritter von Gluck.jpg|eta|dekstre|150px|Chr.W. Gluck, estro de Hofkapelle 1774-1787]]

=== Klerismo kaj Vienklasikismo ===
Sub imperiestrino [[Maria Theresia]] kortegomuziko perdis sian pozicion kiel grava parto de kortega reprezentado. Kadre de ŝparado ŝi luis la muzikistaron al orgenisto Georg Reutter la pli juna. Reutter havis fiksan buĝeton, el kiu li financu la kortegan muzikon. Sekve de tio ne nur sinkis la kvalito, sed ankaŭ la nombro de muzikistoj (ekde 130 al proksimume 20). Kaj ankaŭ la celataj ŝparsumoj ne sukcesis, ĉar Reutter regule elprenis tro multe el sia buĝeto. Dum la vienklasikismo inter aliaj [[Christoph Willibald Gluck]] kaj [[Wolfgang Amadeus Mozart]] estis kortegaj komponistoj. Imperiestro [[Jozefo la 2-a]] limigis aparte la eklezian muzikon kaj la uzadon de muzikinstrumentoj en la diservo. [[Antonio Salieri]] estis la lasta italo, kiu deĵoris kiel estro de la Hofkapelle (1788–1824). La posteulo estis Joseph von Eybler (1824-1834).

=== Ekde la 19-a jartempo ĝis la nuntempo ===
[[Dosiero:Bruckner Anton Postcard-1910.jpg|eta|maldekstre|150px|Anton Bruckner, kortega orgenisto ekde 1878 ĝis 1892]]
La funkcio de la ''Hofkapelle'' pli kaj pli reduktiĝis sur la eklezimuzika kampo; en la deknaŭa jarcento ĝi preskaŭ nur prezentis eklezian muzikon. [[Franz Schubert]] kandidatiĝis sensukcese por la posteno de helpisto de la muzikestro. Inter la elstaraj muzikistoj en la fina deknaŭa jarcento troviĝas [[Anton Bruckner]], kortega orgenisto ekde 1878 ĝis 1892, kaj orkestrestro Hans Richter, direktisto de la ''Hofkapelle'' ekde 1893 ĝis 1900. Post la kolapso de la monarĥio ''Hofkapelle'' estis submetita al la ministrejo por instruo. Novaj kantoknaboj ne estis dungitaj. Kantistinoj el la Viena Ŝtata Operĥoro transprenis la suprajn voĉojn en la ĥoro, ĝis kiam en 1922 la muzikistoj finis la deĵoron.

La ankoraŭ nun ekzistanta ''Hofkapelle'' konsistas el direktistoj, orgenisto, la Vienaj Kantoknaboj, virkantoj el la [[Viena Ŝtata Operejo|Viena Ŝtata Opero]] kaj membroj el la Vienaj Filharmoniistoj. Ĉiudimanĉe (escepte en julio kaj aŭgusto) la membroj muzikas en la ''Hofburg''-[[kapelo]]. Kiel ordinariumo ili muzikas precipe [[ordinariumo]]-muzikigojn ekde renesanco ĝis la nuntempo kun pezocentro je vienklasika kaj [[romantisma muziko]]. La [[proprio]] konsistas el [[gregoria ĉanto]]; ĝin prezentas la ĉantistaro de la ''Hofkapelle'', kiu konsistas parte el eksmembroj de la Vienaj Kantoknaboj. Artdirektisto estas ekde 2009 Erwin Ortner, aferdirektistino estas Brigitte Böck, rektoro estas Ernst Pucher.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.hofburgkapelle.at/content/direktorium/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-07-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120310082348/http://www.hofburgkapelle.at/content/direktorium/ |arkivdato=2012-03-10 }}&lt;/ref&gt;

== Literaturo ==
* ''Wien'' (Art.), en: ''[[Die Musik in Geschichte und Gegenwart|MGG]]'' vol. 14, kol. 600–627.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.hofburgkapelle.at/ Retejo de Wiener Hofburgkapelle] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120127053207/http://www.hofburgkapelle.at/ |date=2012-01-27 }}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Aŭstraj orkestroj]]
[[Kategorio:Muzikaj grupoj]]</text>
      <sha1>jrddzt4onimokzf89qg3oht3n8vw184</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>FC Parma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409225</id>
    <redirect title="Parma Calcio 1913" />
    <revision>
      <id>9413130</id>
      <parentid>4415657</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Parma Calcio 1913]]</comment>
      <origin>9413130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="g5l0mcqgqiq428urdu8kidpk0gqgx5e" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Parma Calcio 1913]]</text>
      <sha1>g5l0mcqgqiq428urdu8kidpk0gqgx5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Parma Football Club</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409227</id>
    <redirect title="Parma Calcio 1913" />
    <revision>
      <id>9413139</id>
      <parentid>4415662</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Parma Calcio 1913]]</comment>
      <origin>9413139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="g5l0mcqgqiq428urdu8kidpk0gqgx5e" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Parma Calcio 1913]]</text>
      <sha1>g5l0mcqgqiq428urdu8kidpk0gqgx5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pierre Blet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>410313</id>
    <revision>
      <id>9412576</id>
      <parentid>9384040</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:30:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5389" sha1="oi0yweqqsu8zvywdv37qvvd9s9gvemd" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Pierre Blet''' estis jezuita historiisto kaj docento ĉe la [[Pontifika Gregoria Universitato]], fama pro la esploro pri agado de Pio la 12-a dum la [[Dua Monda Milito]].

== Formiĝo ==
Blet komencas [[noviceco]]n en la [[Jezuitoj|Kompanio de Jesuo]] la 7-an de decembro de [[1937]] en [[Laval (Mayenne)|Laval]] (Francio), sed lia spirita sperto estas interrompita pro la eksplodo de la [[dua monda milito]]. Li estos oridinita sacerdoto la 31-an de julio [[1950]].

En [[1958]] kompletigas siajn studojn magistriĝinte ĉe [[Sorbono]] prezentante tezon titolitan ''Les assemblées générales du clergé de 1615 ĝis 1666'' (La ĝeneralaj asembleoj de la kleriklaro ekde 1615 ĝis 1666); kiel komplementan tezon, male, li prezentis la esploron «Korespondaĵaro de la Nuncio en Francio, Ranuccio Scotti: 1639-1641''.

== Kariero ==
En [[1959]] pastro Blet estas alvokata al Romo por instrui Historion de la Eklezio ĉe la [[Pontifika Gregoria Universitato]]. En Romo li daŭrigas siajn studojn pri la Franca Eklezio de la 17-a jarcento. Dum tiu periodo li estas asidua vizitanto de la [[Sekreta vatikana arĥivo]] dediĉinte al esploroj pri la Diplomatio de la [[Apostola Seĝo]]

Jezuita Bet lekciis laŭlonge de 17 jaroj «Historion de la Pontifika Diplomatio» ĉe la [[Pontifika Eklezia Akademio]]&lt;ref&gt;[http://it.cathopedia.org/wiki/Pontificia_Accademia_Ecclesiastica].&lt;/ref&gt;

== La esploroj ĉe la sekreta vatikana arĥivo ==
En [[1964]] Blet, kune kun aliaj fakistoj, estas ŝarĝita de la papo [[Paŭlo la 6-a]] ekririgi esploron inter la paperoj de la [[ŝtatsekretariejo]] por pretigi tiun kiu estos la monumenta verko ''Actes et Documents du Saint Siège relatifs à la Seconde Guerre Mondiale'', sigle ADSS, (Agoj kaj dokumentoj de la Sankta Seĝo dum la dua monda milito). Krom profesoro, Blet, la grupo estis formita de tri liaj fakiste kaj jezuite kolegoj: [[Angelo Martini]], Burkhart Schneider kaj Robert A. Graham.

En tiuj jaroj komenciĝis la polemiko pri la persono de [[Pio la 12-a]], akuzita pri komplico kun naziismo, plifaciligita de la teatra verko [[La Vikario]] (1963) de la germana dramaturgo [[Rolf Hochhuth]]; la esploro devis kolekti la dokumentojn de la [[Apostola Seĝo|Sankta Seĝo]] koncernantajn la jarojn de tiu periodo kaj doni lumon al la rolo de [[Vatikano]] dum la sinsekvo de la eventoj de dua monda milito.

La verko publikigita en la jaroj 1964-1981 estas komponita el dekdu volumoj; ses volumoj pritraktas, kronologiorde, la duan mondan militon, kvar koncernas la humanitarajn aktivecojn de la Sankta Seĝo dum la milito, unu la korespondaĵon de la papo Pio la 12-a kun la germanaj episkopoj duma la milito, kaj la lasta volumoj koncernas Pollandon kaj la baltajn landojn.

== Kromaj meritoj de Pierre Blet ==
Pierre Blet estas konata ankaŭ pro liaj sciencaj esploroj pri la persono kaj agoj de Pio la 12-a, aparte pro la verko ''Pio XII e la Seconda Guerra Mondiale'' (Pio la 12-a kaj la Dua Monda Milito), [[1999]]. En tiu volumo Blet defendas Pion la 12-an kontraŭ akuzoj pri [[antisemitismo]] kaj komplico kun nacisocialismo, subportite de la dokumentoj konservitaj ĉe la sekreta vatikana arĥivo. Lia scienca rigoro, rekonata de papo [[Johano Paŭlo la 2-a]], kiu respondante al ĵurnalistaj demandoj rilatantaj papon Pacelli diris: &quot;Legu pastron Blet&quot;.&lt;ref&gt;A. RICCARDI, ''È morto lo storico gesuita Pierre Blet per sessant'anni al servizio della Santa Sede'' in L'Osservatore Romano, 30 novembre 2009;&lt;/ref&gt;.

Pastro Blet vizitis la Vatikanajn arĥivojn ekde 1956 ĝis 2006, renovigante ĉiujare sian membrokarton.

Li korpasis je la aĝo de 91 jaroj.

== Esenca bibliografio ==
''Le Clergé de France et la monarchie. Étude sur les assemblées générales du clergé de 1615 à 1666'', (Roma, Pontificia Università Gregoriana, 1959);

''Girolamo Ragazzoni évêque de Bergame, nonce en France. Correspondance de sa nonciature 1583-1586'', (Paris-Rome, De Boccard - Université Grégorienne, 1962);

''Correspondance du nonce en France Ranuccio Scotti 1639-1641'', (Paris-Rome, De Boccard - Université Grégorienne, 1965);

''Les ''Assemblées du clergé et Louis XIV de 1670 à 1693'', (Roma, Pontificia Università Gregoriana, 1972);

''Documents du Saint-Siège relatifs à la seconde guerre mondiale'' redatta in collaborazione con Robert Graham, Angelo
Martini, Burkhart Schneider, (Città del Vaticano, Libreria editrice Vaticana, 1965-1982);

''Histoire de la représentation diplomatique du Saint-Siège des origines à l'aube du XIX siècle'',(Città del Vaticano, Archivio Segreto Vaticano, 1982 e 1990);

''Le Clergé de France, Louis XIV et le Saint-Siège de 1695 à 1715'', (Città del Vaticano, Archivio Segreto Vaticano, 1989);

''Le Clergé du Grand Siècle en ses assemblées'', (Paris, Cerf, 1995);

''Pie XII et la Seconde guerre mondiale d'après les archives du Vatican'', (Paris, Perrin, 1997).

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
[http://www.storialibera.it/epoca_contemporanea/nazionalsocialismo/nazismo_e_chiesa/pio_XII_e_la_shoah/articolo.php?id=2045&amp;titolo=L'oro%20di%20Pio%20XII]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
Intervjuo de Andrea Tornielli al Pierre Blet pri Pio la 12-a

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Blet, Pierre}}

[[Kategorio:Francaj jezuitoj]]
[[Kategorio:Francaj historiistoj]]
[[Kategorio:Historio de kristanismo]]</text>
      <sha1>oi0yweqqsu8zvywdv37qvvd9s9gvemd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Douglas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>413002</id>
    <revision>
      <id>9412400</id>
      <parentid>8123214</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331" sha1="sxx0nfp1w5ggv8b0jblhbrlyp8z33kp" xml:space="preserve">La '''Douglas''' estas [[individua nomo]] el [[anglaj personaj nomoj]], kiu deriviĝas el [[Skotlando|skotlanda]] reĝa familio Douglas.

== Loko ==
* [[Douglas (Mankso)]]

== Entrepreno ==
* [[Douglas Aircraft Company]], La usona aviadilfabrikanta kompanio, ekzistis inter 1921 ĝis 1967.

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Apartigiloj]]</text>
      <sha1>sxx0nfp1w5ggv8b0jblhbrlyp8z33kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hiers-Brouage</title>
    <ns>0</ns>
    <id>415071</id>
    <revision>
      <id>9412857</id>
      <parentid>7712304</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T02:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3688" sha1="jbfb1o9fg3tln8a4atg1itnmyuvtp6b" xml:space="preserve">{{Informkesto franca komunumo
 | nomo             = Hiers-Brouage
 | bildo            = Brouage-Remparts.jpg
 | bildoteksto      = La remparoj de Brouage
 | regiono          = [[Puatuo-Ĉarentoj]]
 | departemento     = [[Charente-Maritime]]
 | arondismento     = [[Arondismento de Rochefort|Rochefort]]
 | kantono          = [[Kantono de Marennes|Marennes]]
 | interkomunumreto = [[Communauté de communes du Bassin de Marennes]]
 | insee            = 17189
 | poŝtkodo        = 17320
 | urbestro         = Jean-Marie Petit
 | mandato          = 2014–2020
 | loĝantaro       = 648
 | dato             = 2011
 | latitudo         = 45.850556
 | longitudo        = -1.074444
 | alto mini        = 0
 | alto maksi       = 26
 | areo             = 31.35
 | ŝanĝebla mapo  = Francio/Charente-Maritime
 | tipo2            = normala
}}
'''Hiers-Brouage''' [{{IFA|jɛʁs bʁuaʒ}}] estas [[Francio|franca]] [[Komunumo (Francio)|komunumo]] en la [[Francaj departementoj|departemento]] [[Charente-Maritime]], en la [[Francaj regionoj|regiono]] [[Puatuo-Ĉarentoj]]. Ĝi havis 648 loĝantojn en la jaro 2011&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto
 | url = http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?depcom=17189
 | titolo = Populations légales 2011 - 17189-Hiers-Brouage
 | alirdato = 28-an de majo 2014
 | aŭtoro = [[Insee]]
 | lingvo = fr
}}&lt;/ref&gt;.

La fortikaĵo kaj la marĉo de Brouage apartenas al la [[Reto de grandaj lokoj de Francio]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto
 | url = http://www.grandsitedefrance.com/fr/component/content/article/18-les-sites-membres/77-marais-et-place-forte-de-brouage.html
 | titolo = Marais et place forte de Brouage
 | alirdato = 28-an de majo 2014
 | aŭtoro = Réseau des grands sites de France
 | lingvo = fr
 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20140106074249/http://www.grandsitedefrance.com/fr/component/content/article/18-les-sites-membres/77-marais-et-place-forte-de-brouage.html
 | arkivdato = 2014-01-06
 }}&lt;/ref&gt;.

== Geografio ==
[[Dosiero:Charente-Maritime-Brouage.svg|eta|maldekstra|upright|Situo de Hiers-Brouage en Charente-Maritime]]
Hiers-Brouage konsistas el du partoj: la vilaĝo Hiers kaj la citadelo Brouage, kiuj estas ĉirkaŭataj de [[marĉo]]j. La komunumo havas maran bordon nordokcidente.

La najbaraj komunumoj estas [[Moëze]] norde, [[Beaugeay]] nordoriente, [[Saint-Jean-d'Angle]] oriente, [[Saint-Just-Luzac]] sude, [[Marennes (Charente-Maritime)|Marennes]] sudokcidente kaj [[Bourcefranc-le-Chapus]] oriente.

{{-|maldekstre}}

== Historio ==
[[Dosiero:F07.Brouage.0007.JPG|eta|maldekstra|La citadelo de Brouage]]
En la [[14-a jarcento]], Brouage estis haveno por komerco de [[salo]]. En la [[16-a jarcento]], ĝi iĝis milita haveno. [[Pierre de Conty d'Argencour]]
konstruis tie citadelon en la [[17-a jarcento]]. Hodiaŭ la maro estas 3 kilometrojn for de Brouage.

[[Dosiero:Monument Champlain Brouage.jpg|eta|maldekstra|upright|Monumento al Champlain antaŭ la preĝejo de Brouage]]
Brouage estis ankaŭ la deirpunkto de pluraj esplorvojaĝoj al [[Nova Francio]] (francaj kolonioj en Norda Ameriko): tie naskiĝis inter 1567 kaj 1580 [[Samuel de Champlain]], la fondinto de [[Kebeko]].

{{-|maldekstre}}

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj|commonscat=Hiers-Brouage}}
* [[Komunumoj de Charente-Maritime]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.hiers-brouage.fr/ Oficiala retpaĝaro]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150531021247/http://www.hiers-brouage.fr/ |date=2015-05-31 }}

{{Ĝermo|Francio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime]]
[[Kategorio:Laborejoj de Vauban]]
[[Kategorio:Naciaj grandaj lokoj (Francio)]]</text>
      <sha1>jbfb1o9fg3tln8a4atg1itnmyuvtp6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hispanosfero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>416945</id>
    <revision>
      <id>9412938</id>
      <parentid>9373645</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23623" sha1="orglp02xlftvp2142arj93ph7kmckrs" xml:space="preserve">La '''Hispanosfero''' aŭ '''[[Hispanlingvio]]''' temas pri la geografia distribuo de la [[hispana lingvo]] ({{L-es|Hispanosfera o distribución geográfica del idioma español}}). Temas pri la analizado de la geografia distribuo de pli ol 500 milionoj da hispano-parolantoj kiuj ekzistas nun en la [[mondo]]. La hispana estas la [[oficiala lingvo|lingvo oficiala]] de multaj landoj, ĉefe en [[Ameriko]] kaj la [[Ibera duoninsulo]], eksteroficiale la hispanosfero ankaŭ estas konata kiel '''&quot;Hispanofonía&quot;''' (Hispano-parolantaro).

== La hispana kiel oficiala lingvo ==
[[Dosiero:Countries with Spanish as an official language.svg|eta|350px|dekstra|[[Landoj kie la hispana lingvo estas oficiala|Lokoj kie la hispana]] estas [[Oficiala lingvo]]. (ruĝa: sole oficiala; blua: kun-oficiala)]]
[[Dosiero:La lengua española en África.png|eta|350px|Hispana lingvo ĉe [[Afriko]].]]

En la sekva tabulo oni videblas la landojn en kiu la hispana estas unu el la [[oficiala lingvo|oficialaj lingvoj]], la tabulo ankaŭ enhavas landojn kiel [[Belizo]] kaj [[Okcidenta Saharo]],&lt;ref&gt;[http://www.mundoabierto.com/espanoldatos.htm ídem] ''[[Mundoabierto.com]]''.&lt;/ref&gt; kie la nombro da parolantoj de la hispana estas granda kvanto el la tuta loĝantaro.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ '''La sekvaj landoj havas la hispanan kiel oficiala lingvo, kaj ''[[de jure]]'' kaj ''[[de facto]]'' (''laŭ nombro da parolantoj'').'''
|-
! Lando
! Nombro da parolantoj
|- align=right
| align=left | {{MEX}} || 111.211.789
|- align=right
| align=left | {{ESP}} || 46.951.532
|- align=right
|align=left | {{COL}} || 45.273.936
|-align=right
| align=left | {{ARG}} || 40.134.425
|- align=right
| align=left | {{PER}} || 29.885.340
|- align=right
| align=left | {{VEN}} || 28.833.845
|- align=right
| align=left | {{CHI}} || 17.094.275
|- align=right
| align=left | {{GUA}} || 14.325.000
|- align=right
| align=left | {{ECU}} || 14.035.000
|- align=right
| align=left | {{CUB}} || 11.285.000
|- align=right
| align=left | {{BOL}} || 10.227.299
|- align=right
| align=left | {{flago|Dominika Respubliko|nomo=jes}} || 10.090.000
|- align=right
| align=left | {{HON}} || 7.706.441
|- align=right
| align=left | {{flago|Salvadoro|nomo=jes}} || 7.185.000
|- align=right
| align=left | {{PAR}} || 6.349.000
|- align=right
| align=left | {{NIC}} || 5.743.000
|- align=right
| align=left | {{flago|Kostariko|nomo=jes}} || 4.549.904
|- align=right
| align=left | {{flago|Porto-Riko|nomo=jes}} || 4.017.000
|- align=right
| align=left | {{PAN}} || 3.454.000
|- align=right
| align=left | {{URU}} || 3.442.000
|- align=right
| align=left | {{flago|Ekvatora Gvineo|nomo=jes}} || 1.120.000
|- align=right
| align=left | {{BLZ}} || 206.404
|- align=right
|- align=right
| align=left | {{flago|Okcidenta Saharo|nomo=jes}} || 205.354
|- align=right
|}

== La hispana kiel neoficiala lingvo ==
En la sekva tabulo oni videblas la landojn en kiu granda parto de la loĝantaro parolas la hispanan lingvon (kiel denaska, dua aŭ eksterlanda lingvo) sed ĝi ne estas la oficiala lingvo (Datumoj de 2006).&lt;ref&gt;[http://www.mundoabierto.com/espanoldatos.htm Hispanoparolantoj laŭ denaska, dua kaj eksterlanda lingvo], 2006, mundoabierto.com''.&lt;/ref&gt;

La landoj en kiu la lingvo ne estas oficiala, sed estas parolata de pli ol 100.000 personoj (18): [[Germanio]], [[Francio]], [[Britio]], [[Italio]], [[Rusio]], [[Svedio]], [[Svislando]], [[Maroko]], [[Israelo]], [[Filipinoj]], [[Nederlandaj Antiloj]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Usono]], [[Jamajko]], [[Haitio]], [[Kanado]], [[Brazilo]] kaj [[Aŭstralio]]. Krome, ekzistas 2 landoj en kiuj la hispana estas la plej parolata lingvo sed ne estas oficiala: [[Belizo]] kaj [[Andoro]]. Ankaŭ estas landoj en kiu la hispana estas parolata de pli ol 10% de la loĝantaro, ili estas:

[[Arubo]], [[Bahamoj]], [[Kajmana Insularo]], [[Insuloj Falklandoj]], [[Usonaj Virgulininsuloj]], [[Turkoj kaj Kajkoj]], [[Ĝibraltaro]], kaj [[Vatikano]].

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ '''Kvanto da hispano-parolantoj kie la hispana ne estas la oficiala lingvo'''
|-
! lando
! Kvanto da parolantoj
! Procento
|- align=right
| align=left | {{USA}} || 50.477.594 || 16,3%&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.google.com/hostednews/epa/article/ALeqM5gwQMibfLHĴmfV9oka0YA8fMit8g|titolo=Los hispanos crecieron en 2009 un 3,1% hasta alcanzar los 48,4 millones (La hispan-parolantoj kreskiĝis je 3,1% ĝis atingi 48,4 milionojn da parolantoj|dato=11-06-2010|alirdato=12-06-2010|eldono=[[EFE]]}}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|- align=right
| align=left | {{PHI}} || 3.180.000 || 3,02%
|- align=right
|align=left | {{FRA}} || 2.000.000 || 3,10%
|-align=right
| align=left | {{BRA}} || 1.015.056 || 0,55%
|- align=right
| align=left | {{CAN}} || 909.000 || 3,00%
|- align=right
| align=left | {{MAR}} || 360.706 || 1,09%
|- align=right
| align=left | {{BLZ}} || 206.404 || 73,72%
|- align=right
| align=left | {{AND}} || 50.322 || 70,06%	
|- align=right
| align=left | {{GIB}} || 28.500 || 98,70%
|}

=== Usono ===
Ĉe Usono, la hispana havas oficialan statuson kune kun la angla en [[Porto-Riko]], kaj en la ŝtato de [[Nov-Meksiko]] la lingvo havas konstitucian protekton, kvankam tiu ŝtato havas neniun oficialan lingvon laŭ ĝia konstitucio.

En [[Teksaso]], la hispana estas oficiala lingvo ''de facto'' kune kun la angla, ĉar ankaŭ ekzistas neniu oficiala lingvo tie. En [[Nevado]] kaj [[Arizono]], la hispana estas la dua plej parolata lingvo. La ŝtatoj de [[Kalifornio]], [[Florido]] kaj [[Nov-jorko]] havas milionojn da hispano-parolantoj, tamen, neniu el tiuj ŝtatoj havas la lingvon kiel oficiala.

[[Dosiero:2010 US Census Hispanic map.svg|eta|250px|Distribuo de hispan-parolantoj ĉe [[Usono]] laŭ la [[popolnombrado]] de 2010]]

La [[1-a de julio]] 2010, la usonaj popolnombradaj oficejoj havis registritan loĝantaron da 50 milionoj de hispan-parolantoj en Usono,&lt;ref&gt;[http://www.cnn.com/2009/US/05/14/money.census.diversity/ cnn.com]&lt;/ref&gt; tio ekvivalentas al pli ol 15% de la tuta usona loĝantaro, tio estas preskaŭ 1 el ĉiu 6 rezidantoj de la lando (sen kalkuli kun la hispan-parolantoj kiuj loĝas en Usono kiel [[Kontraŭleĝa enmigrado|kontraŭleĝaj migrantoj]], kiuj estas kalkulataj kiel pli malpli 9 milionoj da personoj. Sume estus proksimume 56 milionoj da hispan-parolantoj en Usono). Laŭ 2007-a studo de la usonaj popolnombradaj oficejoj, 12,3% de la usona loĝantaro parolas la hispanan denaske (ĉar parolas tiun lingvon ene de sia familia etoso)&lt;ref&gt;[http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&amp;-geo_id=01000US&amp;-_box_head_nbr=R1602&amp;-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&amp;-redoLog=false&amp;-format=US-30&amp;-mt_name=ACS_2006_EST_G00_R1602_US30] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090825184426/http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&amp;-geo_id=01000US&amp;-_box_head_nbr=R1602&amp;-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&amp;-redoLog=false&amp;-format=US-30&amp;-mt_name=ACS_2006_EST_G00_R1602_US30 |date=2009-08-25 }} factfinder.census.gov&lt;/ref&gt;. Reste la loĝantaro kiu parolas la lingvon, parolas ĝin kiel dua lingvo.

Krome, la hispana estas la plej studata eksterlanda lingvo en Usono, laŭ datumoj el la [[Instituto Cervantes]] ekzistas pli ol 6 milionoj da studantoj de la hispana lingvo tie, ankaŭ la nombro da filoj de hispan-parolantoj kiuj ne parolas la hispanan estas tre malmulta. La usonaj ŝtatoj kun plej granda kvanto da hispano-parolantoj, je 2007 kaj 2006, estas la jenaj:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- bgcolor=&quot;silver&quot; aling=&quot;center&quot;
! [[2006]]
! [[2007]]
|-
|
# [[Nov-Meksiko]] (860.688) 44,03%
# [[Kalifornio]] (13.074.156) 35.86%
# [[Teksaso]] (8.385.139) 35.67%
# [[Arizono]] (1.803.378) 29.25%
# [[Nevado]] (610.052) 24.45%
# [[Florido]] (3.646.499) 20.16%
# [[Koloradio]] (934.413) 19,66%
# [[Nov-jorko]] (3.139.456) 16,26%
# [[Nov-Ĵerzejo]] (1.364.696) 15,64%
# [[Ilinojso]] (1.886.933) 14,70%
# [[Utaho]] (286.113) 11.22%
# [[Konektikuto]] (391.935) 11,18%
# [[Rod-Insulo]] (117.701) 11,02%
# [[Oregono]] (379.038) 10,24%
# [[Idaho]] (138.870) 9,47%
# [[Vaŝingtonio]] (581.357) 9,09%
# [[Kansaso]] (237.426) 8,59%
# [[Vaŝingtonio|Distrikto Kolumbio]] (47.774) 8,22%
|
# [[Nov-Meksiko]] (874.688) 44,40%
# [[Kalifornio]] (13.220.891) 36,17%
# [[Teksaso]] (8.600.399) 35,98%
# [[Arizono]] (1.878.097) 29,63%
# [[Nevado]] (644.484) 25,12%
# [[Florido]] (3.755.560) 20,58%
# [[Koloradio]] (965.885) 19,87%
# [[Nov-jorko]] (3.162.382) 16,38%
# [[Nov-Ĵerzejo]] (1.382.031) 15,91%
# [[Ilinojso]] (1.919.690) 14,94%
# [[Utaho]] (306.514) 11,59%
# [[Konektikuto]] (403.375) 11,52%
# [[Rod-Insulo]] (118.960) 11,25%
# [[Oregono]] (396.140) 10,57%
# [[Idaho]] (147.426) 9,83%
# [[Vaŝingtonio]] (610.005) 9,43%
# [[Kansaso]] (244.306) 8,80%
# [[Vaŝingtonio|Distrikto Kolumbio]] (49.016) 8,33%
|}

Noto: Inter tiuj ĉi ŝtatoj estas la 85,3% el ĉiuj la hispan-parolantoj de Usono.

=== Brazilo ===
En [[Brazilo]], kie preskaŭ la tuta loĝantaro parolas la [[portugala lingvo|portugalan]], la hispana estas nuntempe la eksterlanda lingvo plej studada post la angla. Lastatempe, la komerco inter Brazilo kaj Usono malpligrandiĝis kaj pligrandiĝis la komerco de la lando kun ĝiaj hispan-parolantaj najbaraj landoj (ĉefe kun la membroj de [[Merkosudo]] kaj [[Hispanio]]), pro tio ĉi oni emfazas la gravecon instrui la hispanan en Brazilio. La 6-an de Aŭgusto 2005, la tiama prezidanto Lula sankciis leĝon aprobitan de la brazilia kongreso konata kiel la &quot;Leĝo de la hispana lingvo&quot;, kiu estis studata ekde 1991. La leĝo devigas ĉiujn la merzlernejojn proponi la hispanan kiel elektebla lerneja klaso.&lt;ref&gt;[http://www.cervantes.es/docs/Espanol_en_Brasil.pdf Leĝo de la hispana lingvo], [[Instituto Cervantes]] (hispane)&lt;/ref&gt;

Brazilo estas ĉirkaŭata de 7 hispan-parolantaj landoj ([[Venezuelo]], [[Kolombio]], [[Peruo]], [[Bolivio]], [[Paragvajo]], [[Argentino]] kaj [[Urugvajo]]), kaj tio ĉi vekis la intereson al la brazilianoj lerni la hispanan. Oni kalkulas je dekjaro, pli malpli 50 milionoj da brazilanoj parolos perfekte la hispanan, kaj en dudek jaroj, la kvanto da brazilaj parolantoj de la hispana estos pli ol cent milionoj. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.dhistoria.com/carpetas/2007/03/toda_america_se.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-10-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070928184639/http://www.dhistoria.com/carpetas/2007/03/toda_america_se.html |arkivdato=2007-09-28 }}&lt;/ref&gt;. Fakte, Brazilo estas la lando kiu pli Cervantes Institutojn havas, nun havas 6 kaj oni kalkulas ke baldaŭ estos 9.

Verdire, la hispana estis parolata en Brazilo de antaŭlonga tempo, la hispana estis la parolata lingvo en la ŝtatoj de [[Santa Catarina]] kaj [[Suda Rio-Grando]], kiam tiuj teritorioj apartenis al Hispanio (poste estis akiritaj de [[Portugalio]] kontraŭ [[Ekvatora Gvineo]] laŭ la [[Traktato de San Ildefonso]]). La ĉefaj urboj kie almenaŭ eta kvanto de la loĝantaro parolas la hispanan estas: [[Porto-Alegro]], [[Uruguaiana]], [[Florianópolis]], [[Rio-de-Ĵanejro]], [[San-Paŭlo (urbo)|São Paulo]], [[Rio Branco (Acre)|Rio Branco]], [[Boa Vista (Rorajmo)|Boa Vista]] kaj [[Porto Velho]].

=== Eŭropo ===
[[Dosiero:Knowledge of Spanish in European Union.svg|dekstra|250px|eta|Scio de la hispana ĉe la [[Eŭropa Unio]].]]

Laŭ datumoj el Eŭrobarometro 2006, proksimume 14% el la loĝantaro de la Eŭropa Unio parolas la lingvon denaske, tio estas pli malpli 50 milionoj da personoj. Tamen, tiu ĉi kvanto estas tre malproksima al la kvanto da personoj en la Eŭropa Unio kiuj parolas aliajn lingvojn kaj denaske kaj kiel dua aŭ eksterlanda lingvo, ekzemple, 51% el la loĝantaro de la Eŭropa Unio parolas la anglan, 32% la [[Germana lingvo|germana]], 26% la [[Franca lingvo|franca]]. Oni povas konkludi ke ene de la Eŭropa Unio, proksimume 19 milionoj de personoj parolas la hispanan flue ekstere Hispanio.&lt;ref&gt;[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf 2006-a Eurobarometro]&lt;/ref&gt;

La hispana estas la denaska lingvo de 89% el la loĝantaro de Hispanio, 9% parolas ĝin kiel dua lingvo kaj 1% kiel eksterlanda, nur 1% el la tuta loĝantaro de Hispanio ne parolas la hispanan. La [[Kataluna lingvo|kataluna]] estas la denaska lingvo el 9% de la hispanoj, 5% parolas la [[Galega lingvo|galegan]] denaske, kaj 1% havas la [[Eŭska lingvo|eŭskan]] kiel denaska lingvo. Nur 3% de la rezidantoj de Hispanio havas alian denaskan lingvon, 1% havas alian denaskan lingvon kiu estas oficiala ene de la Eŭropa Unio kaj 2% alian lingvon neoficialan.

La hispana estas la plej parolata lingvo en [[Andoro]], superante je kvanto da denaskaj parolantoj al la kataluna kaj al la franca. La [[Vatikano]] uzas la hispanan per komunikiloj kaj dokumentoj oficialaj. Ankaŭ la hispana estas la plej parolata lingvo en [[Ĝibraltaro]].

=== Filipinoj ===
En Filipinoj la hispana estis oficiala lingvo, sed kiam Usono akiris la Filipinojn la lingvo malaperadis. Nun malpli ol 10.000 personoj parolas aŭ komprenas iagrade la hispanan en Filipinoj. Laŭ la 1990-a popolnombrado, nur 0,01% el la loĝantaro parolas la hispanan kiel denaska lingvo. La hispania ministerio de eksteraj aferoj kalkulis 2.900.000 da hispan-parolantoj en 1997 en Filipinoj (2% el la loĝantaro) &lt;ref&gt;[http://www.sispain.org/spanish/language/worldwid.html]&lt;/ref&gt;. En 2006, la Instituto Cervantes ĉe [[Manilo]] kalkulis ke 3.180.000 personojn parolas la hispanan en Filipinoj (kiel denaska, dua aŭ tria lingvo)

=== Kanado ===
Je 2001 en [[Kanado]], 245.495 hispan-parolantoj loĝis en tiu lando, en 2006 la kvanto da parolantoj atingis 345.345, tiam la kvanto da parolantoj la hispana estis la 7-a lingvo plej parolata de la lando. &lt;ref&gt;[http://www40.statcan.ca/l02/cst01/demo11a_f.htm Recensement de 2006] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080526000240/http://www40.statcan.ca/l02/cst01/demo11a_f.htm|date=2008-05-26}} ''Population selon la langue maternelle, par province et territoire'' [[Statistique Canada]].&lt;/ref&gt; Nuntempe estas preskaŭ 1 miliono da hispan-parolantoj en Kanado, kaj la kvanto da parolantoj kiuj aĝas pli ol 12 jaroj estus ĉ. 909.000.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto |url= http://factorhispano.net/portal/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=14&amp;Itemid=33 |titulo= factorhispano.net |titolo= Arkivita kopio |alirdato= 2012-10-13 |arkivurl= https://web.archive.org/web/20071017053048/http://factorhispano.net/portal/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=14&amp;Itemid=33 |arkivdato= 2007-10-17 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.tlntv.com/pressReleases/2007/TLN%20EN%20ESPANOL%20is%20born.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2007-11-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071109125024/http://www.tlntv.com/pressReleases/2007/TLN%20EN%20ESPANOL%20is%20born.pdf |arkivdato=2007-11-09 }}&lt;/ref&gt; Tiel, la hispana estas nun la tria lingvo plej parolata en la lando, nur superata de la angla kaj la franca.

En [[Ontario]], [[Kebekio]], [[Brita Kolumbio]] kaj [[Alberto]] estas la plej granda kvanto da parolantoj de la hispana, proksimume 85% el ĉiuj la parolantoj de la hispana loĝas tie. En [[Toronto]] kaj [[Vankuvero]] estas eldonataj du hispanlingvaj ĵurnaloj, [[Diario La Popular]] kaj [[Canadá es Hoy]], respektive, ili estas la plej gravaj hispanlingvaj ĵurnaloj de Kanado, tamen ekzistas aliaj ĵurnaloj hispanaj kiel [[El Correo Canadiense]] (Toronto) kaj [[El Nacional]] (Gatineau), kiuj estas eldonataj ĉiusemajne.

Ankaŭ ekzistas pluraj [[televidkanalo]]j kiujn elsendas hispane, kiel [[Nuevo Mundo TV]], [[Tlñ]] kaj [[Telemundo]]. Eblas aŭskulti radion hispane ĉiutage per radio-stacioj kiel [[Radio Canadá Internacional]] kaj [[Ecos de Canadá]].

Nuntempe ekzistas nur unu &quot;[[Instituto Cervantes]]&quot; en [[Kalgario]], kaj baldaŭ oni konstruos aliajn 2 en Toronto kaj Montrealo. La hispana superis la italan kiel la tria eŭropa lingvo plej parolata en la urboj de Kanado.

=== Maroko ===
En [[Maroko]] la lokoj, kie granda kvanto (aŭ iom granda kvanto) de la loĝantaro parolas la hispanan, estas: [[Kazablanko]], [[Fez]], [[Rabato]], [[Tanĝero]], [[Tetuano]], [[Nador]], [[Laraŝo]], [[Alhucemas]] kaj [[Agadir]]. La intereso lerni la hispanan estas tre granda en Maroko, fakte tie estas 5 Cervantes-institutoj. Laŭ la Cervantes-instituto, en la mezlernejo almenaŭ 58.382 lernantoj lernas la lingvon. Tamen ne ekzistas studoj kiuj montrus la ekzaktan nombron da hispan-parolantoj kiuj nun estas en Maroko. Ekzistas artikoloj kiuj diras ke inter 4 kaj 7 milionoj da personoj scias kaj uzas la hispanan en Maroko&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.globalaffairs.es/Noticia-197.html |titolo=Ammadi,2002 |alirdato=2012-10-13 |arkivurl=https://archive.today/20071031050417/http://www.globalaffairs.es/Noticia-197.html |arkivdato=2007-10-31 }}&lt;/ref&gt;.

=== Belizo ===
En [[Belizo]] la nura oficiala lingvo estas la angla, sed ĝi ne estas la ĉefa lingvo. Proksimume 50% de la loĝantaro parolas la hispanan kaj alia 20% parolas ĝin kiel dua lingvo. La 2000-a popolnombrado registris 180.170 hispan-parolantojn en Belizo, 106.795 el ili parolas la lingvon denaske. Ĉiuj la belizaj urboj havas iom da kvanto de hispan-parolantoj, la urboj en kiuj tiu kvanto estas pli alta estas la nordaj, kiel la urbo de [[Corozal]], en kiu 3/4 de la loĝantaro parolas la hispanan.

=== Gvamo ===
La hispana lingvo ankoraŭ estas parolata en [[Gvamo]] de eta kvanto de la loĝantaro kvankam la lingvo ne havas oficialan statuson en la lando. En Gvamo kaj en la [[Nord-Marianoj]] aperis [[kreola lingvo]] el la hispana, la [[Ĉamora|Ĉamora lingvo]], tiu lingvo ja havas oficialan statuson kaj en Gvamo kaj en Nord-Marianoj kune kun la angla. Kiel en la Filipinoj, en Gvamo kaj Nord-Marianoj la hispana estis la lingvo plej parolata sed post la [[Hispana-usona milito]] en 1898 la lingvo malaperadis. Tamen, ankoraŭ ekzistas personoj kiuj parolas la hispanan denaske, ankaŭ ekzistas hispandevenaj nomoj de stratoj kaj urboj.

=== Nord-Mariana insularo ===
En [[Nord-Marianoj]], la hispana estas parolata de eta kvanto de la loĝantaro. Kiel [[Gvamo]], la Nord-Marianoj estas geografie parto el la [[Marianoj|Mariana insularo]]. Tie la hispana influis multe en la [[kreola lingvo]] [[Ĉamora lingvo|Ĉamoro]], kiu estas parolata de indiĝenaj komunumoj. La Nord-Mariana insularo apartenis al la [[Hispana Imperio]] ĝis [[1899]], kiam la [[Germana Imperiestra Regno|Germana Imperio]] aĉetis ĝin. Dum la [[unua mondmilito]] [[Japanio]] posedis la insularon, kaj post la [[dua mondmilito]] [[Usono]] okupaciis ĝin, Usono ankoraŭ administras la insularon.

=== Aliaj landoj ===
[[Dosiero:Study of spanish.svg|dekstra|420px|eta|Landoj kie oni instruas la hispanan.]]
La Amerikaj regionoj kie la hispana lingvo estas preskaŭ neparolata estas: [[Malgrandaj Antiloj]] (krom [[Trinidado kaj Tobago]], [[Arubo]] kaj [[Nederlandaj Antiloj]]), [[Gujano]]j, [[Gronlando]] kaj [[Bermudo]].

En [[Ĝibraltaro]] la hispana ne havas oficialan statuson, tamen, la plejmulto el la loĝantaro parolas aŭ konas ĝin, temas ĉefe pri dialekto de la [[Andaluza dialekto|andaluza hispana]] kun elementoj de la angla kiu nomiĝas [[Llanita dialekto|Llanito]].

Landoj en kiuj la hispana lingvo ne estas oficiala sed ĝi estas parolata de granda parto el la loĝantaro estas: [[Andoro]] (52%), [[Arubo]] (85%), [[Belizo]] (60%), [[Curaçao]] (65%), [[Ĝibraltaro]] (47%), [[Bonaire]] (35% proksimume), [[Sankta Marteno (insulo)|Sankta Marteno]], [[Haitio]], [[Jamajko]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Okcidenta Saharo]] , [[Maroko]], [[Israelo]], [[Balkana duoninsulo]] ([[Albanio]], [[Bosnio kaj Hercegovino]], [[Bulgario]], [[Kroatio]], [[Grekio]], [[Nord-Makedonio]], [[Montenegro]], [[Serbio]] kaj la Eŭropa parto de [[Turkio]]).

Ekzistas grandaj hispanaj komunumoj en la urboj de [[Toronto]], [[Montrealo]], [[Vankuvero]], [[Otavo]], [[Kalgario]], [[Edmontono]], [[Portoprinco]], [[Sidnejo]], [[Melburno]], [[Brisbano]], [[Perto]], [[Adelajdo]], [[Kingstono]], Luena, [[Velingtono]] y [[Auckland]]. En kelkaj urboj de Usono la kvanto da personoj kiu parolas la hispanan estas preskaŭ 100%, ekzemple: Calexico, Yuma, [[Laredo (Teksaso)|Laredo]], McAllen, Brownsville kaj [[El Paso (Teksaso)|El Paso]].

En [[Aŭstralio]], la popolnombrado de [[2001]] registris 93.593 hispan-parolantojn kaj en [[Nov-Zelando]] 14.676. Ankaŭ ekzistas etaj hispanaj komunumoj en la Havajaj insuloj, Gvamo, Usona Samoo, kaj aliaj dependaj teritorioj Usonaj en la Pacifika Oceano. La hispana estas la lingvo oficiala en [[Paskinsulo]], [[Insularo Juan Fernández]] kaj [[Galapagoj]].

== Resumo ==
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
!Statuso
!Landoj
|-
|Kiel&lt;br&gt; plej parolata lingvo
|{{flago|Meksiko|nomo=jes}} {{flago|Hispanio|nomo=jes}} {{flago|Kolombio|nomo=jes}} {{flago|Argentino|nomo=jes}} {{flago|Venezuelo|nomo=jes}} {{flago|Peruo|nomo=jes}} {{flago|Ĉilio|nomo=jes}} {{flago|Ekvadoro|nomo=jes}} {{flago|Gvatemalo|nomo=jes}} {{flago|Kubo|nomo=jes}} {{flago|Domingo|nomo=jes}} {{flago|Bolivio|nomo=jes}} {{flago|Honduro|nomo=jes}} {{flago|Salvadoro|nomo=jes}} {{flago|Nikaragvo|nomo=jes}} {{flago|Kostariko|nomo=jes}} {{flago|Paragvajo|nomo=jes}} {{flago|Porto-Riko|nomo=jes}} {{flago|Urugvajo|nomo=jes}} {{flago|Panamo|nomo=jes}} {{flago|Ekvatora Gvineo|nomo=jes}} {{flago|Belizo|nomo=jes}} {{flago|Andoro|nomo=jes}}&lt;ref&gt;http://www.catala.ad/images/stories/Coneixements09.pdf{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (paĝoj 24 kaj 25)&lt;/ref&gt;
|-
|Kiel&lt;br&gt; 2-a plej parolata lingvo
| {{flago|Usono|nomo=jes}} (post la angla) {{flago|Brazilo|nomo=jes}} (post la portugala) {{flago|Arubo|nomo=jes}} (post la [[Papiamento|papiamenta]])&lt;ref&gt;laŭ la Aruba 2000-a popolnombrado&lt;/ref&gt; [[Bonaire]] {{flago|Ĝibraltaro|nomo=jes}}&lt;br&gt; {{flago|Usonaj Virgulininsuloj|nomo=jes}} [[Sint-Maarten]] {{flago|Trinidado kaj Tobago|nomo=jes}} {{flago|Okcidenta Saharo|nomo=jes}}
|-
|Kiel&lt;br&gt; 3-a plej parolata lingvo
|{{flago|Kanado|nomo=jes}} (post la angla kaj la franca) {{flago|Kuracao|nomo=jes}} {{flago|Haitio|nomo=jes}} (post la [[Haitia kreola lingvo|haitia kreola]] kaj la franca) {{flago|Maroko|nomo=jes}} {{flago|Nederlandaj Antiloj|nomo=jes}} (post la nederlanda kaj la papiamenta)
|-
|Kiel minimuma &lt;br&gt;lingvo
|{{flago|Gvamo|nomo=jes}} {{flago|Nord-Marianoj|nomo=jes}} {{flago|Marŝala Insularo|nomo=jes}} {{flago|Palaŭo|nomo=jes}} {{flago|Federacio de Mikronezio|nomo=jes}} {{flago|Filipinoj|nomo=jes}}
|}

== Statuso de la lingvo en internaciaj organizaĵoj ==
La hispana ankaŭ estas unu el la oficialaj lingvoj de sep gravaj organizaĵoj internaciaj:

* [[Unuiĝintaj Nacioj]]
* [[Organizaĵo de Iberamerikaj Ŝtatoj por la Edukado, Scienco kaj Kulturo|Organizaĵo de Iberamerikaj Ŝtatoj]]
* [[Komunumo Sudamerika de Nacioj]]
* [[Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj]]
* [[Eŭropa Unio]]
* [[Afrika Unio]]
* [[Organizaĵo por Afrika Unueco]]
* [[Latinida Unuiĝo]]

La hispana estas unu el la tri plej gravaj internaciaj lingvoj, kune kun la [[angla]] kaj la [[franca]], la hispana estas la lingvo oficiala aŭ labora el plejmulto da mondaj organizaĵoj: [[Unesko]], [[Monda Organizaĵo pri Komerco|MOK]], [[Interpol]], [[FIFA]], [[Monda Organizaĵo de Intelekta Propraĵo|MOIP]], [[Internacia Organizaĵo de Laboro|IOL]], [[Monda Organizaĵo pri Turismo|MOT]], [[Monda Organizaĵo pri Meteologio|MOM]], [[Internacia Telekomunika Unio|ITU]], [[Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo|ONA]], ktp.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Hispana lingvo]]
* [[Asocio de Akademioj de la Hispana Lingvo]]
* [[Landoj kie la hispana lingvo estas oficiala]]

[[Kategorio:Hispanosfero| ]]
[[Kategorio:Hispana lingvo]]
[[Kategorio:Lingvoscienco]]</text>
      <sha1>orglp02xlftvp2142arj93ph7kmckrs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schärding</title>
    <ns>0</ns>
    <id>423102</id>
    <revision>
      <id>9412910</id>
      <parentid>9412260</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Homoj rilataj al la urbo */</comment>
      <origin>9412910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15512" sha1="r9hnwvvemwc81kiv2tio4eynqo48l35" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
|ŝtato = {{Aŭstrio}}
|titolo de administra unuo1 = [[Federacia lando (Aŭstrio)|Fed. lando]]
|administra unuo1 = {{Supra Aŭstrio}}
|titolo de administra unuo2 = Distrikto
|administra unuo2 = [[distrikto Schärding]]
|regiono-ISO=AT-4
|tipo1 = reliefo
|situo sur mapo2=Aŭstrio
|tipo2 = reliefo
|zomo=11
}}
'''Schärding''' estas la ĉefurbo de la [[distrikto Schärding]] en [[Supra Aŭstrio]] kun 5.220 loĝantoj en la 1.1.2019. Konatas ĝi kiel baroka urbo de ĉe [[Inn]] kun multaj barokaj burĝaj domoj kaj placoj historiaj.&lt;ref&gt; https://www.oberoesterreich.at/oesterreich/ort/430001189/barockstadt-schaerding.html Barockstadt Schärding&lt;/ref&gt; La urbo ankaŭ funkcias kiel komerca kaj kultura centro por la najbaraj komunumoj. &lt;!--Urbestro estas ekde 2003 Franz Xaver Angerer de [[Aŭstria Popola Partio]]. Jam ne plu! Enigu tian frazon nur se vi povas garantii aktualigi ĝin! --&gt;
[[Dosiero:Schaerding Innpromenade.jpg|eta|500ra|Promenejo ĉe Inn en Schärding, vido disde Bavario]]

== Geografio ==
Situas la urbo ĉe Inn, je 15 km for de [[Passau]] ĉe la uesta rando de [[Innviertel]]. En Schärding kunvenas du diferencaj naturaj spacoj, la monteta arbaro [[Sauwald]], parto de [[Bohemia masivo]] norde kaj sude la elkuranta ebenaĵo de Inn-valo. La urbo estas sur 313 metrojn de alteco; la etendiĝo estas de 4,1 km de nordo al sudo kaj 1,9 km de okcidento al oriento. La sumo de la malampleksa teritorio urb(et)a estas nur 4,08 km². Arboj estas sur 2,4 procentoj de la grundaro kaj agrikultura kultivo estas sur 31,7 % de la areo. Inn-rivero estas la [[natura landlimo]] al [[Bavario]]. Rekte kontraŭe sur la bavaria riverbordo de Inn troviĝas la komunumo [[Neuhaus am Inn]] atingebla per du pontoj. Najbaraj komunumoj ene de Aŭstrio estas [[Wernstein am Inn]], [[Brunnenthal (Supra Aŭstrio)|Brunnenthal]], [[St. Florian am Inn]].
Jenas la kvartaloj de la urbo:
* Allerheiligen
* Brunnwies
* Kreuzberg
* Schärding Innere Stadt
* Schärding Vorstadt

== Historio ==
La regiono ĉirkaŭ la urbo jam ekde [[neolitiko]] setlitis. La unuaj setlejoj konfirmitis danke al trovitaĵoj arkeologiaj (transboritaj hakiloj kaj adzoj) laŭlonge la riveroj de [[Antiesen]], Inn kaj [[Pram (rivero)|Pram]]. Antaŭ ol en 15 a.K. la [[romio|romianoj]] venis ĝis [[Danubo]] kaj Bavario de ĉe Inn kaj Schärding iĝis partoj de [[Noricum]] estis surloke la [[keltoj]]. En 488 p.K. reĝo [[Odoakro]] retiris la trupojn suden. Uestĝermanaj [[bavaroj]] migris ĉirkaŭ 30 jarojn poste kontraŭ la fluo de [[Danubo]] kaj okupis la regionon inter [[Wienerwald]] kaj [[Lech]]. Tion atestas i.a. la toponimiaj fenomenoj de lokoj kun la finaĵo ''-ing'', ''-ham'' kaj ''-heim''. La nomo de la urbo mem (Scardinga) estis la nomo de setlejo de certa gvidanto Scardo. La unua mencio estis en 804 funkcio de bieno de Passau. La geografie favora situo de la burgoroko rekte ĉe Inn jam frue uzitis por loĝejkonstruo. Ekde la 10a jarcento evoluis la komunumo danke al komerco sur Inn; ĝi estis sidejo de Grafujo Scharding sub la bavaraj familioj de Formbach-Neuburg. Ekde 1160 ĝi apartenis al la teritorioj de la anoj de Andechs-Meranien kaj inter 1248 kaj 1504 de la [[Vitelsbaĥoj]].
Dum la tempo de frua eklezia organizo mezepoke Schärding apartenis al la paroĥo de [[St. Florian am Inn]] (Sankt Weihflorian). Ĝi konsistis , kiel ankaŭ la paroĥo de [[Münzkirchen]], el teritorioj sub la admininistrado de la [[Preĝejo Sankta Severino (Passau)]].&lt;ref&gt;Johann Ev. Lampreĉt: ''Beschreibung der k.k. landesfürstl. Gränzstadt Schärding am Inn und ihrer Umgebungen.'' Wels 1860 ([http://www.google.de/books?id=yqAAAAAAcAAJ surrete]), p. 276.&lt;/ref&gt; La memstareco de la preĝejo en St. Florian estis ekde 1182. La al St. Florian eklezie submetitaj areoj estis tre larĝaj estante inter Passau kaj [[Münsteuer]] kun Brunnenthal, Schärding, [[Suben]], [[St. Marienkirchen bei Schärding|St. Marienkirchen]] kaj [[Eggerding]],&lt;ref&gt;Theodor Ebner, Die Antiesenmündung, in: Jahrbuch des Oberösterreichischen Musealvereins 148 (2003), p. 257–284 ([http://www.landesmuseŭm.at/pdf_frei_remote/JOM_148a_0257-0284.pdf surrete]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}), p. 279.&lt;/ref&gt;, krome partoj de [[Taufkirchen an der Pram|Taufkirchen]], [[Lambrechten]] kaj [[Rainbach im Innkreis|Rainbach]].&lt;ref&gt;Johann Ev. Lamprecht: ''Beschreibung der k.k. landesfürstl. Gränzstadt Schärding am Inn und ihrer Umgebungen.'' Wels 1860 ([http://www.google.de/books?id=yqAAAAAAcAAJ surrete]), p. 276.&lt;/ref&gt; Kiam la sidejo de la paroĥo translokitis disde St. Florian al Schärding en 1380 la urbo mem iĝis paroĥa loko.

Danke al bona situo ĉe Inn evoluis Schärding je granda centro komerco por vendo de salo, ligno, feroj, vino, silko, vitro, frumento, tukoj kaj bestoj. Je la fino de la [[13-a jarcento]] la loko ricevis la privilegion de bazarokazigo. Post diversaj poesedantoj en la [[14-a jarcento]] plialtrangiĝis unuafoje en la 20.1.1316 je urbo fare de la Vitelsbaĥoj kaj duafoje en la 24.9.1364 fare de [[Rudolfo la 4-a (Aŭstrio)]]. En 1369 finis la [[Paco de Schärding]] la kverelojn inter Bavario kaj Aŭstrio pri [[Tirolo (regiono)|Tirolo]]. La garantidonita urbo Schärding reiĝis bavaria.

[[Dosiero:Schloss Schärding, Johann Ev. Lamprecht.png|eta|Burgo Schärding]]
Inter 1429 kaj 1436 la remparoj plidikigitis laŭ ordono de duko [[Ludoviko la 7-a (Bavario)]]. Inter aliaj aferoj oni starigis la Eksteran burgopordegon, la urban fosegon, la Linzer- kaj Passauer-pordegon kaj la Akvopordegon. Dum la [[Tridekjara milito]], ĉefe en la jaroj 1628, 1634, 1645, 1647 kaj 1651 furoris pestepidemioj enurbe. Laŭ la packontraktreguloj post la [[Milito de bavara sukcedo]] iĝis Innviertel parto de la regno de la [[Habsburgoj]]. Post kiam dum la [[Napoleonaj militoj]] la urbo brulkonsumiĝis komplete en la 26.4.1809 kaj Innviertel rebavariĝis en 1810 la urbo definitive ekaŭstriis post la [[Viena kongreso]] en 1816. Sed ĝi tuj situis ĉe la rando de ŝtato; la malnovaj komercaj ligoj per doganlimo interrompitis. Jam post la unua aligo al la habsburgaj landoj en 1779 komercado per salo kvazaŭ haltiĝis: Aŭstrio resta preferis salprovizadon disde [[Salzkammergut]] kaj la tuto estis krome [[ŝtata monopolo]]. Ankaŭ fervojlinioj finis la gravon de Inn kiel vartransportrivero. La konsekvenca malfloro ekonomia kaŭzigis la konservon de baroka historia silueto en tipa Inn-[[Salzach]]-arkitekturmaniero.

== Kulturo kaj vidindaĵoj ==
[[Dosiero:Marktplatz Schärding.jpg|eta|Supra urboplaco]]
[[Dosiero:Pfarrkirche St. Georg, Schärding.jpg|eta|Katolika Georgo-kirko]]
* Urbokerno: Vidindaĵo vera estas la silueto kun burĝaj domoj el la 16-a ĝis la 19-a jarcentoj, aparte la malfrubaroka linio domara ''Silberzeile'' ĉe la supra urboplaco. Ĉirkaŭanta estas kvazaŭ seninterrompa urbomuro kun pluraj mezepokaj pordegoj (Wassertor, Linzer Tor, Passauer Tor). Schärding kun sia fermita, bunta, baroka arkitekturaspekto estas tipa reprezentanto de la t.n Inn-Salzach-stilo.
* Romkatolika paroĥa Kirko Sankta Georgo: starigitis ĝi meze de la 14-a jarcento kaj barokiĝis inter 1720 kaj 1726.
* Kirko Am Stein: ĝin oni konstruis post pestepidemio en la 17-a jarcento sub la patroneco de [[Sankta Sebastiano]]; sub la regado de imperiestro [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 2-a]] sekularigite ĝi servis kiel deponejo kaj teatro; nuntempe uzas ĝin la [[protestantoj]] diserve.
* Iama Spitalo-kirko Sankta Spirito: origino estas fondaĵo de 1474; en 1809 brulkonsumiĝinte ĝi pro monmanko jam ne rekonstruindis; profaniĝo en 1819; la lastpasintajn jarojn gastis tie la urba biblioteko kaj hotelo; rimarkindas la gotika marmora portalo kun riĉa reliefo timpana.
* Urbomuzeo: en la iama Antaŭburga pordego (Vorburgtor) montranta la evoluon urban kaj median en la kuro de historio.
* Landa ekspozicio (2004): inter la [[23-a de aprilo]] kaj la [[2-a de novembro]]; kunorganizantoj estis [[Asbach]], [[Reichersberg]] kaj [[Passau]] sub la moto ''Grenzenlos – Geschichte der Menschen am Inn'' (historio de la homoj de ĉe Inn-rivero senlandlime).
* Memorŝtono por la protestantisma martiro [[Leonhard Kaiser]].
=== Sporto ===
* En 2009, 2010 kaj 2011 estis starta kaj cela lokoj de la konkurso [[Race Around Austria]] sur la centra urba placo de Schärding.

=== Societoj ===
* SK Schärding: la plej malnova piedpilka klubo fondite en 1922; ludis dum 12 sezonoj en la tria aŭstria ligao.
* ATSV Schärding
* ÖTB – TV Schärding 1862
* TV Schärding

;Sportpraktiklokoj
* Bezirkssporthalle
* Sportzentrum
* Rennbahn-Stadion de SK Schärding
* sportejoj de ATSV Schärding

Schärding membras ĉe la unio ''Etaj historiaj urboj'' (Kleine historische Städte).

== Ekonomio ==
Plej gravas ekonomie la triaranga serva sektoro (personaj, socialaj, publikaj, fremdultrafikaj servoj); tie deĵoris ĉirkaŭ 70 procentoj. Inter la plej gravaj entreprenoj rangas la Laktejaro schärdinga (Schärdinger Molkereiverband), la Kapsreiter-trinkaĵfargrupo kaj la Bierfarejo Baumgartner. Nemalgrandas ankaŭ la firmao Hennlich.

''Centralo Schärding-Neuhaus'': inter Schärding kaj la germana vilaĝo [[Neuhaus am Inn]] estas en 1961 starigita [[hidroelektra centralo]] kun povo de 96 MW. En 2014 malfermitis moderna [[biomaso (ekonomio)|biomasa centralo]].

=== Trafiknodo ===
* stratoj: Schärding situas proksime de la aŭtoŝoseo A8 kiu kondukas de [[Wels]] al Passau kaj (sub la nomo A3) plue al [[Regensburg]]. Du pontoj trans Inn-rivero kondukas al la [[germanio|germana]] strataro norden.

* fervojoj: Schärding kun sia stacidomo situas ĉe la fervojlinio inter Wels kaj Passau kaj ĉe la flanka linio al [[Ried im Innkreis]] kaj plue al [[Attnang-Puchheim]]; de Ried eblas ankaŭ veturi vagonare tra [[Braunau am Inn]] ĝis [[Mühldorf am Inn|Mühldorf]].

* ŝipoj: Surŝipe veturas en niaj tagoj nur turistoj pro ke la centraloj sur Inn ne havas kluzojn ŝipir-taŭgajn.

=== Administrado ===
[[Dosiero:Schärding, Hochwassermarken am Wassertor.jpg|eta| Wassertor-pordego kun signoj pri estintaj inundoj]]
Estante loka centro Schärding gastas la sidejon de distrikta administrado kaj de malaltaj shtataj instancoj.
* Bezirkshauptmannschaft (distriktestrejo)
* Bezirksgericht (distrikta kortumo)
* Finanzamt (financa oficejo)
* Dienststelle des Vermessungsamtes Ried im Innkreis (katastra oficajo)
''aliaj servoj publikaj''
* filio de Oberösterreichische Gebietskrankenkasse (asekurkompanio regiona)
* Bezirkspolizeikommando, Polizeiinspektion, Stadtpolizei (policejoj)
* poŝtejo

=== Saneco ===
* Landeskrankenhaus (malsanulejo)
* Ärztezentrum Schärding (Gahleitner &amp; Stern OG/kuracista centro)
* Bezirksaltenheim, Bezirkspflegeheim (oldulejoj)
* Kneipp- und Gesundheitszentrum der Barmherzigen Brüder (sanigeja kaj Kneipp-a centro de katolikaj fratoj)

=== Klerigo ===
* Volksschule (bazlernejo)
* Musikhauptschule Schärding (muziklernejo)
* Sporthauptschule Schärding (sportlernejo)
* Hauptschule für Gesundheit und neue Medien (lernejo pri sanecprofesioj kaj novaj komunikiloj)
* Allgemeine Sonderschule (speciala lernejo por handikapuloj)
* Berufsschule (metilernejo)
* Landwirtschaftsschule (en proksima Otterbach: agrikultura faklernejo)
* Polytechnische Schule (politeknikejo)
* Berufsschule für gewerbliche Lehrberufe (profesia lernejo)
* Landwirtschaftliche Berufs- und Fachschule (agrikultura lernejo)
* Schiffsführerschule Inn-Donau (shipkapitantrejnlernejo)
* Bundesgymnasium und Bundesrealgymnasium (gimnazio)
* Bundeshandelsschule (ekonomiprofesia lernejo)
* Bundeshandelsakademie (komercprofesia lernejo)
* Bundesoberstufenrealgymnasium mit sozial-kommunikativem und vokalem Schwerpunkt (gimnazio kun socia-komunikada kaj vocha fokusoj)
* Berufsförderungsinstitut (BFI) – Erwachsenenbildung (pluklerigejo por plenkreskuloj)
* Landesmusikschule Schärding (landa muziklernejo)
* biblioteko urba che Schloßgasse-strato
* Volkshochschule Schärding (VHS; popolaltlernejo)
* [[Wirtschaftsförderungsinstitut]] (WIFI; porekonomia instituto)

=== Religio ===
Inter la loĝantoj apartenas 83,5 % al la [[Katolika Eklezio]]. La dua plej granda religia komunumo estas la islama (5,0 %). La protestantisman kredon konfesas 2,8 % de la lokuloj, dum 5,6 % preferas neniun konfesion.

== Homoj rilataj al la urbo ==
{{Div col|2}}
* Adele Obermayr (1894–1972), politikistino
* Albert Bruckmayr (1913–1982), benediktano
* Andreas Baumgartner (* 1981), skisaltisto
* Anette Smolka-Woldan (* 1969), ĉarpentistino arta
* Edith Schreiber-Wicke (* 1943), verkistino
* Ernst Degn (1904–1990), pentristo
* Ernst Dürr (1921–2002), politikisto
* Ferdinand Gstöttner (1942–2018), politikisto
* Fritz Egger (* 1960), verkisto
* Georg Kyrle (1887–1937), prahistoriisto
* Georg Wieninger, bierfaristo kaj politikisto
* Gerhard Botz (* 1941), historiisto
* Gerhard Lessky (* 1969), dirigento
* [[Gregor Lechner]], (mort. 1558), abato
* Gustav Kapsreiter (1893–1971), industriulo
* Hans Hurch (1952–2017), festivalestro
* Hans Schafranek (* 1951), historiisto
* Hans Zötl (1846–1938), juĝisto
* Helmut Oblinger (* 1973), sportisto
* Johann Ev. Lamprecht (1816–1895),regionhistoriisto
* Johann Marian von Leyden, juĝisto
* Josef Kyrle (1880–1926), dermatologo
* Karl Wagner von Inngau (1819–1893), juĝisto
* Leonard Kaiser (1480-1527), teologo
* Leopold Scheibl (1817–1894), urbestro de Salzburg
* Lukas Weißhaidinger (* 1992), diskoĵetisto
* Marlene Morreis (* 1976), aktorino
* Max Hirschenauer (1885–1955), pentristo
* Michael Angerschmid (* 1974), sportisto
* [[Michael Denis]] (1729–1800), jezuito kaj poeto
* Pamela Ecker (* 1974), artistino
* Peter Uray, aktoro
* Priska Riedl (* 1964), artistino
* Raphael M. Bonelli (* 1968), psikiatro
* Richard Gierlinger (* 1967), astronomo
* Roger Reidinger (* 1957), filologo
* Rosemarie Kaufmann, pentristino
* Rupert Ignaz Mayr (1646–1712), komponisto
* Thomas Schererbauer (* 1972), politikisto
* Thomas Weber (* 1965), grafikisto
* Uli Marchsteiner (* 1961), dezajnisto
* Walter Ablinger (* 1969), sportisto
* Wilhelm Rager (* 1941), verkisto
{{Div col end}}

== Literaturo ==
* Johann Ev. Lamprecht: ''Beschreibung der k.k. oberösterreichischen Gränzstadt Schärding am Inn und ihrer Umgebungen. Historisch-topographisch und statistisch beleuchtet''. Wels 1860 ([http://www.google.de/books?id=yqAAAAAAcAAJ Digitalisat])
* Johann Ev. Lamprecht: ''Historisch-topographische und statistische Beschreibung der k.k. landesfürstlichen Gränzstadt Schärding am Inn.'' Selbstverlag der Stadtgemeinde Schärding, Schärding 1887. Represitaĵo de 2002.
* Stadtgemeinde Schärding (eld.): ''Chronik der Stadt Schärding am Inn. Vom ausgehenden 19. Jahrhundert bis zur Gegenwart.'' Schärding 1991.
* Franz Engl: ''Schärding am Inn. Ein Führer durch Stadt und Geschichte.'' Verlag Eduard Wiesner, Wernstein 1991.
* Franz Engl: ''Das Heimathaus Schärding am Inn.'' Ĉe: ''Oberösterreichische Heimatblätter.'' Heft 3/4, Linz 1956, p. 116–121
* Franz Engl: ''Die Burg zu Schärding: Bollwerk und Steinbruch.'' Rieder Volkszeitung, Jahrgang 108, 1988, nr. 43.
* Franz Engl: ''Der Schärdinger Künstlerkreis.'' Innviertler Künstlergilde. jarlibro 1966/67, Ried 1966, p. 5–28.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.schaerding.at/ Oficiala hejmpaĝo]
==Notoj==
&lt;references/&gt;
{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Scharding}}

[[Kategorio:Urboj de Aŭstrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Supra Aŭstrio]]
[[Kategorio:Distrikto Schärding]]</text>
      <sha1>r9hnwvvemwc81kiv2tio4eynqo48l35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lamanère</title>
    <ns>0</ns>
    <id>432025</id>
    <revision>
      <id>9412547</id>
      <parentid>8311890</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2110" sha1="eh988a9uej0k3a2qkfntnfrs586t8sl" xml:space="preserve">{{Informkesto franca komunumo
 | nomo             = Lamanère · La Menera
 | bildo            = Lamanère.jpg
 | bildoteksto      = 
 | regiono          = [[Langvedoko-Rusiljono]]
 | departemento     = [[Pyrénées-Orientales]]
 | arondismento     = [[Arondismento Céret|Céret]]
 | kantono          = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''
 | interkomunumreto = ''Haut Vallespir''
 | insee            = 66091
 | poŝtkodo        = 66230
 | urbestro         = Agnès Parayre
 | mandato          = 2008–2014
 | loĝantaro       = 54 
 | dato             = 2010
 | latitudo         = 42.36028
 | longitudo        = 2.52028
 | alto mini        = 667
 | alto maksi       = 1554
 | areo             = 23.83
 | ŝanĝebla mapo  = 
 | tipo2            = normala
}}
'''Lamanère''' - prononco [{{IFA|lamanɛʁ}}], jen francigite, origine {{l-ca|La Menera}} - estas [[Francio|franca]] [[Komunumo (Francio)|komunumo]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Pyrénées-Orientales]], en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Langvedoko-Rusiljono]]. Ĝi havis 54 loĝantojn en la jaro 2010&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto
 | url = http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?depcom=66091
 | titolo = Populations légales 2010 - 66091-Lamanère
 | alirmonatotago = 14-an de marto
 | alirjaro = 2013
 | aŭtoro = [[Insee]]
 | lingvo = fr
}}&lt;/ref&gt;.

== Geografio ==
Lamanère estas la plej suda komunumo de kontinenta Francio (do nekonsiderante [[Korsiko]]n kaj [[Transmaraj teritorioj (Francio)|transmarajn teritoriojn]]). Ĝi troviĝas en [[Pireneoj]], ĉe la landlimo kun [[Hispanio]].

[[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]]
{{-|maldekstre}}

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj|commons=Category:Lamanère (Pyrénées-Orientales)}}
* [[Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]

{{Municipoj de Vallespir}}

{{Ĝermo|Francio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
[[Kategorio:Municipoj de Vallespir]]</text>
      <sha1>eh988a9uej0k3a2qkfntnfrs586t8sl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412555</id>
      <parentid>9412547</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2694" sha1="fxqbr6tulhh4m2d2s3x4oejis8fzrb3" xml:space="preserve">{{Informkesto franca komunumo
 | nomo             = Lamanère · La Menera
 | bildo            = Lamanère.jpg
 | bildoteksto      = 
 | regiono          = [[Langvedoko-Rusiljono]]
 | departemento     = [[Pyrénées-Orientales]]
 | arondismento     = [[Arondismento Céret|Céret]]
 | kantono          = [[Kantono de Prats-de-Mollo-la-Preste|Prats-de-Mollo-la-Preste]]
 | interkomunumreto = [[Communauté de communes du Haut Vallespir]]
 | insee            = 66091
 | poŝtkodo        = 66230
 | urbestro         = Agnès Parayre
 | mandato          = 2008–2014
 | loĝantaro       = 54
 | dato             = 2010
 | latitudo         = 42.36028
 | longitudo        = 2.52028
 | alto mini        = 667
 | alto maksi       = 1554
 | areo             = 23.83
 | ŝanĝebla mapo  = 
 | tipo2            = normala
}}
'''Lamanère''' - prononco [{{IFA|lamanɛʁ}}], jen francigite, origine {{l-ca|La Menera}} - estas [[Francio|franca]] [[Komunumo (Francio)|komunumo]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Pyrénées-Orientales]], en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Langvedoko-Rusiljono]]. Ĝi havis 54 loĝantojn en la jaro 2010&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto
 | url = http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?depcom=66091
 | titolo = Populations légales 2010 - 66091-Lamanère
 | alirmonatotago = 14-an de marto
 | alirjaro = 2013
 | aŭtoro = [[Insee]]
 | lingvo = fr
}}&lt;/ref&gt;. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Céret|Céret]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. 

La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Geografio ==
Lamanère estas la plej suda komunumo de kontinenta Francio (do nekonsiderante [[Korsiko]]n kaj [[Transmaraj teritorioj (Francio)|transmarajn teritoriojn]]). Ĝi troviĝas en [[Pireneoj]], ĉe la landlimo kun [[Hispanio]].

[[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]]
{{-|maldekstre}}

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj}}
* [[Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]

{{Municipoj de Vallespir}}

{{Ĝermo|Francio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
[[Kategorio:Municipoj de Vallespir]]</text>
      <sha1>fxqbr6tulhh4m2d2s3x4oejis8fzrb3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412562</id>
      <parentid>9412555</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2808" sha1="jkt2nt4fib7pd4rkp2aoxmhoy7jrxiz" xml:space="preserve">{{Informkesto franca komunumo
 | nomo             = Lamanère · La Menera
 | bildo            = Lamanère.jpg
 | bildoteksto      = 
 | regiono          = [[Langvedoko-Rusiljono]]
 | departemento     = [[Pyrénées-Orientales]]
 | arondismento     = [[Arondismento Céret|Céret]]
 | kantono          = [[Kantono de Prats-de-Mollo-la-Preste|Prats-de-Mollo-la-Preste]]
 | interkomunumreto = [[Communauté de communes du Haut Vallespir]]
 | insee            = 66091
 | poŝtkodo        = 66230
 | urbestro         = Agnès Parayre
 | mandato          = 2008–2014
 | loĝantaro       = 54
 | dato             = 2010
 | latitudo         = 42.36028
 | longitudo        = 2.52028
 | alto mini        = 667
 | alto maksi       = 1554
 | areo             = 23.83
 | ŝanĝebla mapo  = 
 | tipo2            = normala
}}
'''Lamanère''' - prononco [{{IFA|lamanɛʁ}}], jen francigite, origine {{l-ca|La Menera}} - estas [[Francio|franca]] [[Komunumo (Francio)|komunumo]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Pyrénées-Orientales]], en la historia regiono [[Langvedoko-Rusiljono]] kaj ekde la komenco de 2016 en la nova administra  [[Regionoj de Francio|regiono]] {{Senapartligilo|Okcitanio (franca regiono)}}. Ĝi havis 54 loĝantojn en la jaro 2010&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto
 | url = http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?depcom=66091
 | titolo = Populations légales 2010 - 66091-Lamanère
 | alirmonatotago = 14-an de marto
 | alirjaro = 2013
 | aŭtoro = [[Insee]]
 | lingvo = fr
}}&lt;/ref&gt;. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Céret|Céret]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. 

La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Geografio ==
Lamanère estas la plej suda komunumo de kontinenta Francio (do nekonsiderante [[Korsiko]]n kaj [[Transmaraj teritorioj (Francio)|transmarajn teritoriojn]]). Ĝi troviĝas en [[Pireneoj]], ĉe la landlimo kun [[Hispanio]].

[[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]]
{{-|maldekstre}}

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj}}
* [[Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]

{{Municipoj de Vallespir}}

{{Ĝermo|Francio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
[[Kategorio:Municipoj de Vallespir]]</text>
      <sha1>jkt2nt4fib7pd4rkp2aoxmhoy7jrxiz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>François Kersaudy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>436376</id>
    <revision>
      <id>9412584</id>
      <parentid>8122812</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:33:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2082" sha1="69x2n2j9wmlzrtpulg2c4ucwmoc1k32" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''François Kersaudy''' estas [[franca]] [[historiisto]] naskiĝinta en [[1948]], specialiĝinta pri nuntempa [[historio]].

Diplomita de la instituto de politikaj studadoj, de [[universitato]]j de [[juro]] kaj [[beletro]], li verkis plurajn verkojn, en la [[franca lingvo|franca]] kaj la [[angla lingvo|angla]]. Li instruis en [[Oksfordo]] kaj en la [[Sorbono]].

François Kersaudy estas la [[filo]] de la [[esperantisto]] [[Georges Kersaudy]].

== Bibliografio ==
* ''Stratèges et Norvège 1940, les Jeux de la Guerre et du Hasard'', Paris, 1977, el tezo ''La Norvège et les Grandes puissances de 1938 à 1945''.
* ''Winston Churchill : Le pouvoir de l'imagination'', Paris, Tallandier, 2001 et 2009. (Grand prix d’histoire de la Société des gens de lettres de France&lt;ref&gt;http://www.sgdl.org/culturel/les-prix-litteraires/les-prix-de-la-session-de-printemps/115-grand-prix-sgdl-de-lessai-3000{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Grand prix de la biographie politique 2009.
* ''Churchill et Monaco'', Paris, 2002.
* ''Churchill contre Hitler'', Paris, 2002.
* ''De Gaulle et Churchill : La mésentente cordiale'', Paris, Éditions Perrin, 2003.
* ''De Gaulle et Roosevelt : Le duel au sommet'', Paris, Perrin, décembre 2004.(Prix Henri Malherbe 2005, Prix Maurice Baumont 2005)
* ''L'affaire Cicéron : 1943'', Paris, Perrin, 2005.
* ''Lord Mountbatten'', Paris, 2006. (Prix Guillaume le Conquérant de la biographie 2006)
* ''Nouvelle traduction, introduction et commentaires des ''Mémoires de Guerre'' de Winston Churchill, Paris, 2009 et 2010.
* ''Hermann Goering : Le deuxième homme du IIIe Reich'', Paris, 2009.
* ''Le monde selon Churchill : Sentences, confidences, prophéties et reparties'', Paris, 2011.
* ''Hitler'', Paris, Perrin, 2011 (Collection &quot;Maîtres de Guerre&quot;
* ''Staline'', Paris, Perrin, 2011 (Collection &quot;Maîtres de Guerre&quot;
* ''Les Secrets du IIIe Reich'', Perrin, 2013

== Notoj ==
{{Referencoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Kersaudy, François}}

[[Kategorio:Francaj historiistoj]]</text>
      <sha1>69x2n2j9wmlzrtpulg2c4ucwmoc1k32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Olot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>446737</id>
    <revision>
      <id>9412538</id>
      <parentid>9345335</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ informkesto</comment>
      <origin>9412538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5920" sha1="n49199zvz90gdg8t13qaqdprzxw58uv" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Olot''' (oficiale, en [[kataluna]], prononco: [uɫɔt]) estas la ĉefurbo de la [[komarko]] de la [[Garrotxa]], en la [[provinco Ĝirono]], [[Katalunio]], [[Hispanio]].

== Etimologio ==
La etimologio de Olot ne estas klara kaj ekzistas pluraj hipotezoj. Laŭ la ''Kroniko Universala de Katalunio'', Olot estis fondita de Ulo, iama reĝo de la dinastio de ''atlantes'', (tiam nomata Sículo), kun la nomo de ''Ulot.'' &lt;ref Name=&quot;Piferrer&quot;&gt;[http://books.google.es/books?id=4lUBAAAAQAAJ&amp;pg=PA192#v=onepage&amp;q=&amp;f=falsa Piferrer, Francisco'' Nobiliario de los reinos y señoríos de España'']&lt;/ref&gt; Alia teorio, pli disvastigita, estas ke la nomo venas de ''ala'' (vorto [[alo]] aŭ [[flugilo]] en la [[kataluna]]), ĉar la urbo estis dokumentita per la nomoj ''Aulot'' kaj ''Alot''. Pro tio, la blazono de Olot havas flugilon kun referenco al la nomo de la urbo. &lt;ref Name=&quot;Piferrer&quot;/&gt;

== Situacio ==
La komunumo etendas 29,12&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; kaj inkluzivas la urbon Olot kaj la urbon Batet de la Serra (aneksita en 1971). La teritorio estas lokita ĉe 443,4 metroj super [[marnivelo]] kaj estas proksimume je 50&amp;nbsp;km el [[Ĝirono]], la ĉefurbo de la [[provinco de Ĝirono|provinco samnoma]]. Ĝi estas limigita de [[Sant Joan les Fonts]] (nordoriente), [[Santa Pau]] (sudoriente), [[Les Preses]] (sudokcidente), [[Riudaura]] (okcidente) kaj [[La Vall de Bianya]] (nordokcidente).

== Geografio kaj klimato ==
Olot situas sur ebenaĵo ĉirkaŭata de la montoĉenoj de Valentí, Aiguanegra, la altebenaĵo Batet, Marboleny kaj Sant Valentí de la Pinya. La ebenaĵo estas trairita de la [[Fluvià]] rivero kaj la Riudaura rivereto. Estas kvar [[vulkano]]j en la urbo de Olot: la Montolivet, la Montsacopa, la Garrinada kaj la Bisaroques.

La areo de [[Garrotxa]] estas ĝenerale pli humida ol apudaj regionoj. La [[precipitaĵo|jara pluvokvanto]] estas ĉirkaŭ 1000&amp;nbsp;mm. Laŭ kataluna popoldiro, ''se ne pluvas en Uloto, ne pluvas ie ajn'' (''Si no plou a Olot, no plou enlloc'' en la kataluna). La minimuma temperaturo en Olot en Januaro estas ĉirkaŭ {{GdC|0}}, kaj la maksimuma en Aŭgusto estas ĉirkaŭ {{GdC|28}}.

== Artoj kaj kulturo ==
[[Dosiero:EscolArtOlot.JPG|eta|maldekstra|Olota artlerneja konstruaĵo, ĉe la Carme Monaĥejo]]
La urbo Olot havas riĉan kulturan heredaĵon. Estas pluraj bonaj ekzemploj de arkitekturo de la [[modernismo]] kaj la &quot;Claustre del Carme&quot;, la Karmelanina Klostro, kiu datiĝas de la [[renesanco]].

Koncerne al pentrarto kaj skulptarto, la graveco de la &quot;Lernejo Olot&quot; ne devus esti lasita ekstere. Tiu arta movado estas bone reprezentita en la [[Museu Regiona de la Garrotxa]] (la regiona muzeo). Pentrarto, skulptarto kaj [[ceramiko]] estas ŝlosilaj elementoj en la arto de Olot, por ne mencii la tradicio de la Kristnaskaj Scenoj aŭ &quot;pessebres&quot; kaj la mondfamaj skulptaĵoj de sanktuloj.

Nuntempe la Arta Lernejo Olot ekzistas kiel dezajn- kaj art-lernejo laŭ la nomo de [[Escola d'Art Superior de Disseny d'Olot]] kaj okupas la &quot;Claustre del Carme&quot; menciita supre.

== Esperanto ==
En 1911 en la urbeto fondiĝis Esperanto-grupo kun nomo ''Ulota Stelo'', kies ĉefsidejo estis en la urba hospico ([[d:Q28420111]]).&lt;ref&gt;[http://www.trianglegironi.cat/bloc_fitxers/interior/sant%20feliu%20de%20pallerols.php « Biografio de JOSEP Mª DE GARGANTA I VILA-MANYÀ. Verkisto, poeto kaj tradakisto »]{{404|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [Alirita: 5 novembro 2014].&lt;/ref&gt; En septembro 1912 la 4-a Regiona Kongreso de la [[Kataluna Esperantista Federacio]] okazis en Olot.&lt;ref&gt;Poblet kaj Feijoo , Francesc. ''La komenco de la esperantista movado en Katalunio'' (en Kataluna kaj Esperanto). Barcelono: O Limaco Edizions, 2004, p. 120. ISBN &lt;nowiki&gt;ISBN 978-84-936728-1-2&lt;/nowiki&gt; .&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Poblet i Feijoo, Francesc i Hèctor Alòs i Font . Historio de Esperanto en la Katalunaj Landoj (in kataluna kaj Esperanto). Barcelono: Associació Catalana d'Esperanto, 2010. ISBN &lt;nowiki&gt;ISBN 978-84-936728-6-7&lt;/nowiki&gt; .&lt;/ref&gt;
Ne estas klare kiam la loka Esperanto-grupo finis siajn agadojn. Klaras ke ĉiukaze la [[hispana enlanda milito]] en [[1936]] finis la aktivecojn, sed eble jam pli frue l agrupo endormiĝis. Ĉiukaze, pli ol 110 jarojn poste, inter la 20-a ĝis la 23-a de februaro 2025 okazis en Olot RenKEJtiĝo, la oficiala aranĝo de [[Kataluna Esperanto-Junularo]] (KEJ), por junaj esperantistoj kaj de Katalunio kaj de ĉie. La nomo estas vortludo kun la Esperanta vorto ‘renkontiĝo’ kaj KEJ, la mallongigo de la asocio&lt;ref&gt;(eo) [https://www.esperanto.cat/junularo/la-renkejtigo/ RenKEYtiĝo 2025]&lt;/ref&gt;.

== Fotaro ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Gegants d'Olot.jpg|La Gigantoj de Olot 
Dosiero:La Gegantesa.jpg|La Gigantina 
Dosiero:El Gegant.jpg|La Giganto 
Dosiero:Ball dels cabeçuts.jpg|Danco de la Grandkapuloj 
Dosiero:Olot 1001.JPG|Promenejo Barcelona 
Dosiero:Olot 1002.JPG|Promenejo Sant Roc 
Dosiero:Olot 1003.JPG|Plaça Clarà aŭ Parc Vell (Malnova Parko) 
Dosiero:Olot 1004.JPG|Plaça Clarà aŭ Parc Vell 
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}{{Projektoj}}
== Vidu ankaŭ ==
* [[Listo de urboj de Katalunio]]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]</text>
      <sha1>n49199zvz90gdg8t13qaqdprzxw58uv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412663</id>
      <parentid>9412538</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5906" sha1="0stds5vcyprwrr6xupwr3qs5ldydvce" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Olot''' (oficiale, en [[kataluna]], prononco: [uɫɔt]) estas la ĉefurbo de la [[komarko]] de la [[Garrotxa]], en la [[provinco Ĝirono]], [[Katalunio]], [[Hispanio]].

== Etimologio ==
La etimologio de Olot ne estas klara kaj ekzistas pluraj hipotezoj. Laŭ la ''Kroniko Universala de Katalunio'', Olot estis fondita de Ulo, iama reĝo de la dinastio de ''atlantes'', (tiam nomata Sículo), kun la nomo de ''Ulot.'' &lt;ref Name=&quot;Piferrer&quot;&gt;[http://books.google.es/books?id=4lUBAAAAQAAJ&amp;pg=PA192#v=onepage&amp;q=&amp;f=falsa Piferrer, Francisco'' Nobiliario de los reinos y señoríos de España'']&lt;/ref&gt; Alia teorio, pli disvastigita, estas ke la nomo venas de ''ala'' (vorto [[alo]] aŭ [[flugilo]] en la [[kataluna]]), ĉar la urbo estis dokumentita per la nomoj ''Aulot'' kaj ''Alot''. Pro tio, la blazono de Olot havas flugilon kun referenco al la nomo de la urbo. &lt;ref Name=&quot;Piferrer&quot;/&gt;

== Situacio ==
La komunumo etendas 29,12&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; kaj inkluzivas la urbon Olot kaj la urbon Batet de la Serra (aneksita en 1971). La teritorio estas lokita ĉe 443,4 metroj super [[marnivelo]] kaj estas proksimume je 50&amp;nbsp;km el [[Ĝirono]], la ĉefurbo de la [[provinco de Ĝirono|provinco samnoma]]. Ĝi estas limigita de [[Sant Joan les Fonts]] (nordoriente), [[Santa Pau]] (sudoriente), [[Les Preses]] (sudokcidente), [[Riudaura]] (okcidente) kaj [[La Vall de Bianya]] (nordokcidente).

== Geografio kaj klimato ==
Olot situas sur ebenaĵo ĉirkaŭata de la montoĉenoj de Valentí, Aiguanegra, la altebenaĵo Batet, Marboleny kaj Sant Valentí de la Pinya. La ebenaĵo estas trairita de la [[Fluvià]] rivero kaj la Riudaura rivereto. Estas kvar [[vulkano]]j en la urbo de Olot: la Montolivet, la Montsacopa, la Garrinada kaj la Bisaroques.

La areo de [[Garrotxa]] estas ĝenerale pli humida ol apudaj regionoj. La [[precipitaĵo|jara pluvokvanto]] estas ĉirkaŭ 1000&amp;nbsp;mm. Laŭ kataluna popoldiro, ''se ne pluvas en Uloto, ne pluvas ie ajn'' (''Si no plou a Olot, no plou enlloc'' en la kataluna). La minimuma temperaturo en Olot en Januaro estas ĉirkaŭ {{GdC|0}}, kaj la maksimuma en Aŭgusto estas ĉirkaŭ {{GdC|28}}.

== Artoj kaj kulturo ==
[[Dosiero:EscolArtOlot.JPG|eta|maldekstra|Olota artlerneja konstruaĵo, ĉe la Carme Monaĥejo]]
La urbo Olot havas riĉan kulturan heredaĵon. Estas pluraj bonaj ekzemploj de arkitekturo de la [[modernismo]] kaj la &quot;Claustre del Carme&quot;, la Karmelanina Klostro, kiu datiĝas de la [[renesanco]].

Koncerne al pentrarto kaj skulptarto, la graveco de la &quot;Lernejo Olot&quot; ne devus esti lasita ekstere. Tiu arta movado estas bone reprezentita en la [[Museu Regiona de la Garrotxa]] (la regiona muzeo). Pentrarto, skulptarto kaj [[ceramiko]] estas ŝlosilaj elementoj en la arto de Olot, por ne mencii la tradicio de la Kristnaskaj Scenoj aŭ &quot;pessebres&quot; kaj la mondfamaj skulptaĵoj de sanktuloj.

Nuntempe la Arta Lernejo Olot ekzistas kiel dezajn- kaj art-lernejo laŭ la nomo de [[Escola d'Art Superior de Disseny d'Olot]] kaj okupas la &quot;Claustre del Carme&quot; menciita supre.

== Esperanto ==
En 1911 en la urbeto fondiĝis Esperanto-grupo kun nomo ''Ulota Stelo'', kies ĉefsidejo estis en la urba hospico ([[d:Q28420111]]).&lt;ref&gt;[http://www.trianglegironi.cat/bloc_fitxers/interior/sant%20feliu%20de%20pallerols.php « Biografio de JOSEP Mª DE GARGANTA I VILA-MANYÀ. Verkisto, poeto kaj tradakisto »]{{404|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [Alirita: 5 novembro 2014].&lt;/ref&gt; En septembro 1912 la 4-a Regiona Kongreso de la [[Kataluna Esperantista Federacio]] okazis en Olot.&lt;ref&gt;Poblet kaj Feijoo , Francesc. ''La komenco de la esperantista movado en Katalunio'' (en Kataluna kaj Esperanto). Barcelono: O Limaco Edizions, 2004, p. 120. ISBN &lt;nowiki&gt;ISBN 978-84-936728-1-2&lt;/nowiki&gt; .&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Poblet i Feijoo, Francesc i Hèctor Alòs i Font . Historio de Esperanto en la Katalunaj Landoj (in kataluna kaj Esperanto). Barcelono: Associació Catalana d'Esperanto, 2010. ISBN &lt;nowiki&gt;ISBN 978-84-936728-6-7&lt;/nowiki&gt; .&lt;/ref&gt;
Ne estas klare kiam la loka Esperanto-grupo finis siajn agadojn. Klaras ke ĉiukaze la [[hispana enlanda milito]] en [[1936]] finis la aktivecojn, sed eble jam pli frue l agrupo endormiĝis. Ĉiukaze, pli ol 110 jarojn poste, inter la 20-a ĝis la 23-a de februaro 2025 okazis en Olot RenKEJtiĝo, la oficiala aranĝo de [[Kataluna Esperanto-Junularo]] (KEJ), por junaj esperantistoj kaj de Katalunio kaj de ĉie. La nomo estas vortludo kun la Esperanta vorto ‘renkontiĝo’ kaj KEJ, la mallongigo de la asocio&lt;ref&gt;(eo) [https://www.esperanto.cat/junularo/la-renkejtigo/ RenKEYtiĝo 2025]&lt;/ref&gt;.

== Fotaro ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Gegants d'Olot.jpg|La Gigantoj de Olot 
Dosiero:La Gegantesa.jpg|La Gigantina 
Dosiero:El Gegant.jpg|La Giganto 
Dosiero:Ball dels cabeçuts.jpg|Danco de la Grandkapuloj 
Dosiero:Olot 1001.JPG|Promenejo Barcelona 
Dosiero:Olot 1002.JPG|Promenejo Sant Roc 
Dosiero:Olot 1003.JPG|Plaça Clarà aŭ Parc Vell (Malnova Parko) 
Dosiero:Olot 1004.JPG|Plaça Clarà aŭ Parc Vell 
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}{{Projektoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Listo de urboj de Katalunio]]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]</text>
      <sha1>0stds5vcyprwrr6xupwr3qs5ldydvce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nacia Muzeo de la Belaj Artoj de Azerbajĝano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>451258</id>
    <revision>
      <id>9412906</id>
      <parentid>9403818</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3639" sha1="3n1mtunf8oslqtlgl0e5b98wjruceoh" xml:space="preserve">{{Informkesto muzeo
|regiono-ISO=AZ-BA
|tersituo = Malnova Bakuo/Bakuo
|tipo1         = reliefo
|zomo=13
|estro=
|vizitantoj=
}}
[[Dosiero:National Art Museum of Azerbaijan, Baku, 2010 (2).jpg|eta|250px|La fronta fasado de la muzeo.]]
La '''Nacia Muzeo de la Belaj Artoj de Azerbajĝano''' ({{lang-az|Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi}}) estas la ŝtata [[muzeo]] pri [[arto]] de [[Azerbajĝano]] kaj estas la ĉefa arto muzeo de [[Bakuo]], [[ĉefurbo]] de Azerbajĝano. La muzeo situas en la urbocentro de Bakuo (strato Niyazi küçəsi 9–11). Ĝi konsistas el sesdek ĉambroj. La Nacia Muzeo de la Belaj Artoj de Azerbajĝano estis fondita en [[1920]].

== Kolekto ==
La muzeo enhavas pli ol {{formatnum:17000}} artaĵojn. Oni montras ĉirkaŭ {{formatnum:3000}} verkojn, la resto atendas en subteraj keloj pro spacomanko. La permanentajn eksponaĵojn de la muzeo konsistigis ĉefe [[bildo]]j, [[skulptaĵo]]j, [[grafikaĵo]]j kaj etnaj ordinaraj laboraĵoj ([[meblaro]]j, [[manĝilaro]]j, [[brodaĵo]]j ktp). En la muzeo okazas dumtempaj ekspozicioj laŭtemaj. Ekde ĝiaj komencoj, la galerio fariĝis grava kolekto el aĉetaĵoj aŭ donacoj de artaj verkaĵoj.

La muzeo entenas artkolektojn [[pentroarto]], kiuj datiĝas ĝis la [[16-a jarcento]].
En art[[galerio]] de fremda [[Eŭropo|eŭropaj]] pentroarto troviĝas la franca, itala, nederlanda, flandra, germana kaj rusa. Interalie videblas verkoj fare de [[Frans Hals]], [[Karl Brjulov]], [[Vasilij Vereŝĉagin]], [[Isako Levitan]], [[Valentino Serov]], [[Vasilij Tropinin]], [[Konstanteno Korovin]] kaj [[Ivan Ŝiŝkin]].

Krom pentraĵoj estas ankaŭ skulptaĵoj kaj ornamaj kiel libro miniaturoj de la [[17-a jarcento|17-a]]-[[19-a jarcento]]j kaj lako miniaturoj de la [[18-a jarcento|18-a]]-[[19-a jarcento]]j. La muzeo ankaŭ posedas kolektaĵojn de orienta arto, ĉefe iranajn, turkajn, ĉinajn kaj japanajn artaĵojn. La muzeo havas en si ne nur la kolektaĵojn, sed vastan kolektaĵon de bibliotekon, kaj arĥivojn.

== Notindaj pentristoj ekspoziciitaj ==
Inter la pentristoj reprezentitaj estas:

=== Azerbajĝanaj pentristoj ===

* Mir Mohsun Navvab
* Bahruz Kangarli
* Tahir Salahov
* Azim Azimzade
* Salam Salamzade
* Vidadi Narimanbekov
* Mikayil Abdullayev
* Togrul Narimanbekov

=== Eksterlandaj pentristoj ===

==== Itala deveno ====

* Gercino
* Leandro Bassano
* Francesco Solimena
* Lorenzo Bartolini

==== Franca deveno ====

* Jules Dupré
* [[Gaspard Dughet]]
* Pascal Dagnan-Bouveret
* Jean-Joseph Benjamin-Constant

==== Flandraj kaj nederlandaj devenoj ====

* [[Frans Hals]]
* Miĥiel Jansz. van Mierevelt
* [[Adriaen Brouwer]] 
* [[Adriaen van Ostade]]
* Justus Sustermans
* Pieter Claesz

==== Germana deveno ====

* Johann Heinrich Roos
* Fritz August Kaulbach

==== Pola deveno ====

* Jan Styka

==== Rusa deveno ====

* [[Karl Brjulov]]
* Aleksej Venecianov
* [[Vasilij Vereŝĉagin]]
* [[Isako Levitan]]
* Vladimir Makovskij
* [[Valentino Serov|Valentin Serov]]
* Vladimir Borovikovski
* [[Vasilij Tropinin|Vasili Tropinin]]
* [[Konstanteno Korovin]]
* [[Ivan Ŝiŝkin]]

== Horaro ==
La muzeo estas malfermita marde ĝis dimanĉe de la 10-a ĝis la 18-a horo. Lunde ĝi estas fermita kiel la plej multaj muzeoj en Bakuo.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|commonscat=National Art Museum of Azerbaijan}}
* [http://www.bakupages.com/pages/museums/museum-of-art_en.php Nacia Muzeo de la Belaj Artoj de Azerbajĝano (Bakupages.com)] {{en}}

{{Koord|40|21|47|N|49|49|54|O|montru=entekste}}

[[Kategorio:Naciaj muzeoj en Azerbajĝano]]
[[Kategorio:Artmuzeoj en Bakuo]]
[[Kategorio:Vizitindaĵoj en Bakuo]]
[[Kategorio:Konstruaĵoj en Bakuo]]</text>
      <sha1>3n1mtunf8oslqtlgl0e5b98wjruceoh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412925</id>
      <parentid>9412906</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3643" sha1="2msxzn8l1s1w9imvrq76hhe36hxsjgb" xml:space="preserve">{{Informkesto muzeo
|regiono-ISO=AZ-BA
|tersituo = Malnova Bakuo/Bakuo
|tipo1         = reliefo
|zomo=13
|estro=
|vizitantoj=
}}
[[Dosiero:National Art Museum of Azerbaijan, Baku, 2010 (2).jpg|eta|250px|La fronta fasado de la muzeo.]]
La '''Nacia Muzeo de la Belaj Artoj de Azerbajĝano''' ({{lang-az|Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi}}) estas la ŝtata [[muzeo]] pri [[arto]] de [[Azerbajĝano]] kaj estas la ĉefa arto muzeo de [[Bakuo]], [[ĉefurbo]] de Azerbajĝano. La muzeo situas en la urbocentro de Bakuo (strato Niyazi küçəsi 9–11). Ĝi konsistas el sesdek ĉambroj. La Nacia Muzeo de la Belaj Artoj de Azerbajĝano estis fondita en [[1920]].

== Kolekto ==
La muzeo enhavas pli ol {{formatnum:17000}} artaĵojn. Oni montras ĉirkaŭ {{formatnum:3000}} verkojn, la resto atendas en subteraj keloj pro spacomanko. La permanentajn eksponaĵojn de la muzeo konsistigis ĉefe [[bildo]]j, [[skulptaĵo]]j, [[grafikaĵo]]j kaj etnaj ordinaraj laboraĵoj ([[meblaro]]j, [[manĝilaro]]j, [[brodaĵo]]j ktp). En la muzeo okazas dumtempaj ekspozicioj laŭtemaj. Ekde ĝiaj komencoj, la galerio fariĝis grava kolekto el aĉetaĵoj aŭ donacoj de artaj verkaĵoj.

La muzeo entenas artkolektojn [[pentroarto]], kiuj datiĝas ĝis la [[16-a jarcento]].
En art[[galerio]] de fremda [[Eŭropo|eŭropaj]] pentroarto troviĝas la franca, itala, nederlanda, flandra, germana kaj rusa. Interalie videblas verkoj fare de [[Frans Hals]], [[Karl Brjulov]], [[Vasilij Vereŝĉagin]], [[Isako Levitan]], [[Valentino Serov]], [[Vasilij Tropinin]], [[Konstanteno Korovin]] kaj [[Ivan Ŝiŝkin]].

Krom pentraĵoj estas ankaŭ skulptaĵoj kaj ornamaj kiel libro miniaturoj de la [[17-a jarcento|17-a]]-[[19-a jarcento]]j kaj lako miniaturoj de la [[18-a jarcento|18-a]]-[[19-a jarcento]]j. La muzeo ankaŭ posedas kolektaĵojn de orienta arto, ĉefe iranajn, turkajn, ĉinajn kaj japanajn artaĵojn. La muzeo havas en si ne nur la kolektaĵojn, sed vastan kolektaĵon de bibliotekon, kaj arĥivojn.

== Notindaj pentristoj ekspoziciitaj ==
Inter la pentristoj reprezentitaj estas:

=== Azerbajĝanaj pentristoj ===

* Mir Mohsun Navvab
* Bahruz Kangarli
* Tahir Salahov
* Azim Azimzade
* Salam Salamzade
* Vidadi Narimanbekov
* Mikayil Abdullayev
* Togrul Narimanbekov

=== Eksterlandaj pentristoj ===

==== Itala deveno ====

* Gercino
* Leandro Bassano
* Francesco Solimena
* Lorenzo Bartolini

==== Franca deveno ====

* [[Jules Dupré]]
* [[Gaspard Dughet]]
* Pascal Dagnan-Bouveret
* Jean-Joseph Benjamin-Constant

==== Flandraj kaj nederlandaj devenoj ====

* [[Frans Hals]]
* Miĥiel Jansz. van Mierevelt
* [[Adriaen Brouwer]] 
* [[Adriaen van Ostade]]
* Justus Sustermans
* Pieter Claesz

==== Germana deveno ====

* Johann Heinrich Roos
* Fritz August Kaulbach

==== Pola deveno ====

* Jan Styka

==== Rusa deveno ====

* [[Karl Brjulov]]
* Aleksej Venecianov
* [[Vasilij Vereŝĉagin]]
* [[Isako Levitan]]
* Vladimir Makovskij
* [[Valentino Serov|Valentin Serov]]
* Vladimir Borovikovski
* [[Vasilij Tropinin|Vasili Tropinin]]
* [[Konstanteno Korovin]]
* [[Ivan Ŝiŝkin]]

== Horaro ==
La muzeo estas malfermita marde ĝis dimanĉe de la 10-a ĝis la 18-a horo. Lunde ĝi estas fermita kiel la plej multaj muzeoj en Bakuo.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|commonscat=National Art Museum of Azerbaijan}}
* [http://www.bakupages.com/pages/museums/museum-of-art_en.php Nacia Muzeo de la Belaj Artoj de Azerbajĝano (Bakupages.com)] {{en}}

{{Koord|40|21|47|N|49|49|54|O|montru=entekste}}

[[Kategorio:Naciaj muzeoj en Azerbajĝano]]
[[Kategorio:Artmuzeoj en Bakuo]]
[[Kategorio:Vizitindaĵoj en Bakuo]]
[[Kategorio:Konstruaĵoj en Bakuo]]</text>
      <sha1>2msxzn8l1s1w9imvrq76hhe36hxsjgb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historio de la Esperanto-movado en Rigo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>451719</id>
    <revision>
      <id>9412977</id>
      <parentid>9263540</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9666" sha1="sm94itv7r78xrmyt6wcusvjtw34u0pe" xml:space="preserve">{{Tiu-ĉi artikolo|temas pri la historio de la Esperanto-movado en la urbo Rigo. La artikolaj titoloj [[Riga Stelo]], [[Riga Esperanto-Societo]] kaj [[Latva Esperanto-Societo]] redirektigas ĉi-tien.}}
La '''historio de la Esperanto-movado en Rigo''', tiutempe parto de la cara [[Rusia Imperio]], komenciĝas en [[1889]] per la agado de la latva instruisto [[Rudolfs Libeks]], la unua pioniro de la Esperanto-movado en Latvio. Libeks verkis la unuan lernolibron por latvoj. Ĝi estis la unua lernolibro pri Esperanto presita ekster Varsovio, aperis en 1889 en la eldonejo ''Sichman'' en Rigo kaj estas notita en la listo de unuaj Esperanto-libroj kiel n-ro 29. Dum la 1890-aj jaroj Rudolfs Libeks elmigris al Brazilo, kaj pro lia foriro dum iom da jaroj en la urbo pri Esperanto oni aŭdis preskaŭ nenion: fine de la 19-a jarcento en la urbo tamen vivis kelkaj esperantistoj, nur ilia agado ne estis sentebla.

Ne nur dum tiuj unuaj jaroj, sed ankoraŭ ĝis la [[Dua Mondmilito]] kaj la okupo de la tiama respubliko Latvio fare de la armeoj de [[Sovetunio]] en 1940, de [[Nazia Germanio]] en 1941 kaj de [[Sovetunio]] duafoje en 1944, la esperantista agado en Latvio estis forte koncentrita je la urbo Rigo, tiel ke en tiuj unuaj 50 jaroj preskaŭ estus tentiĝo egaligi la historiojn de la Esperanto-movado en la urbo Rigo kaj en tuta Latvio. Tamen iom post iom el Rigo la Esperanto-movado disradiis ankaŭ al aliaj urboj de la lando kaj historioj de la urba kaj nacia Esperanto-movadoj pli kaj pli diferenciĝis.

Ekde [[1904]] en la urbo ekzistis filio de la Peterburga Esperanto-societo „Espero“. Tiutempe multe helpis la movadon la polo ''Max Klaczko'' (Maks Klaĉko), kiu estis veninta al Rigo el Varsovio por studi komercon en Riga Politeknika instituto, poste en la urbo estis prospera komercisto kaj donis al la grupiĝo ejon kaj monrimedojn. Honora membro de la grupiĝo estis la konata kemiisto [[Wilhelm Ostwald]] ([[germanaj baltoj|germana balto]], kiu naskiĝis kaj loĝis en Rigo, forveturis al Germanio en 1887 kaj ricevis la [[Nobelpremio]]n en 1909).&lt;ref name=&quot;Zigmunde&quot;&gt;Alīda Zigmunde: Esperanto en Latvio (1889–1960), el la kongres-almanako de BET-38 en Rigo, 2002&lt;/ref&gt;

En 1910 en Rigo aperis la unua Esperanto-gazeto de Latvio, nomata '''Riga stelo''', kiun eldonis [[Vladimiro fon Ŝmurlo]] (1865 - 1931). La gazeto aperis nur mallongan tempon, ĝis la komenco de 1912. &quot;Riga stelo&quot; havis kunlaborantojn en la tuta Eŭropo. Al ĉiuj eldonoj estis aldonataj suplementoj, diversaj Esperanto-libretoj, kiujn do ricevis ĉiuj legantoj de la gazeto. Unu el ĝiaj kunlaborantoj estis [[Pēteris Ķiķauka]] (1886 - 1967), kiu tradukis en Esperanton rakonton de Jānis Poruks &quot;Vakciniuja krono&quot;, kiu estas la unua beletra verko de la latva lingvo tradukita en Esperanton. En 1911 estis fondita samnoma societo ''Riga Stelo'', kiu do estis la unua sendependa Esperanto-grupo en la urbo. Prezidanto de la societo estis la gazeta ĉefredaktoro Vladimiro fon Ŝmurlo.&lt;ref name=&quot;Zigmunde&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

Laŭ informoj de la [[Enciklopedio de Esperanto]] el [[1934]], la 29-an de marto 1912 laŭ iniciato precipe de K. Busch, J. Alksnis kaj P. Rodd estis fondita sekva organizaĵo, nomata '''Riga Esperanto-Societo''', kiu transprenis la funkcion de la grupo &quot;Riga Stelo&quot;. Tamen ĝia regularo estis peza, kreinte konsilantaron 12-personan kaj estraron 6-anan. La agado ne estis aparte sukcesa: Esperanton regis nemultaj grupanoj. Ĉar ĉefe oni uzis la rusan lingvon, multaj baldaŭ eksiĝis, tial post unu jaro el 36 anoj restis nur kelkaj. Oni denove eklaboris en 1913 atingante jarfine 47 anojn, en la biblioteko estis 31 libroj. Malsukcese aranĝita vesperbalo tute disigis la anaron. Tiutempe en la grupiĝo ĉefe agis  J. Alksnis, A. Abel kaj Antons Krastiņš. La lasta kun siaj fratinoj ankaŭ zorgis pri konservo de societa havaĵo dum la unua mondmilito kaj pri registrado de la societo ĉe la estrantoj - germanoj kaj bolŝevikoj.

Ekde 1920 - daŭre laŭ informoj de la [[Enciklopedio de Esperanto]] el [[1934]] - la movadon aktive partoprenis Aŭgusto Krauze, Talivaldo Indra, K. Kacens, Edgars Grots, Antons Krastiņš, K. Leiŝkalns, Augusts Kazoks, A. Libers, Genadij Tupicin, fraŭlino R. Dvarionoviĉ, kaj (precipe kursgvidante) Kriŝjanis Strazds, Eduards Jaunvalks, N. Blumbergs, fraŭlino E. Balode, sinjorino M. Pirkst, Ints Ĉaĉe kaj Fr. Krogers (la lasta en unu kurso havis 100 kursanojn).

Pro enketo de [[Ligo de Nacioj]], Latva Kleriga Ministerio en 1922 favore raportis pri Esperanto kaj en 1923 la ministro disponigis al Riga Esperanto-Societo senpagan ejon en Kastelo, ĉambroj de historia arĥivo, kie la societo kunvenadis ĝis 1930. Interna Ministerio subvenciis en 1923 Esperanto-kurson por [[fervoja polico|fervojaj policanoj]]. Samjare estis registrita nova statuto, donanta pli da aglibero. Edgars Grots multe propagandis per gazetoj. La taggazeto „Latvijas Sargs“ presis Esperantan kurson.

La societo partoprenis en 1923 kaj 1924 en Riga Foiro-Ekspozicio, por kio klopodis Edgars Grots kaj Tālivaldis Indra. La foiro en 1924 eĉ presis Esperantan reklamilon. Riga Esperanto-Societo partoprenis en 1926 ankaŭ du radioekspoziciojn, organizis Tālivaldis Indra, kaj en 1932 en Latva Produktaĵekspozicio, organizis J. Kalninŝ (la standon oni premiis per rekonatesto).

En 1923 komenciĝis ankaŭ intensa interna vivo, kursoj, vesperbaloj. La 20-an de januaro 1923 unuafoje oni prezentis Esperantan teatraĵon ''Konvenaĵoj.'' Aktoris K. kaj Tālivaldis Indra, fraŭlinoj M. Dzefzite, L. Berzin kaj sinjoro Ints Ĉaĉe. Samjare oni prezentis ankoraŭ unu teatraĵon, en 1929 ''Konvenaĵoj'' estis ripetitaj, en 1933 printempe estis luditaj du teatraĵoj.

En [[1924]] Riga Esperanto-Societo dissendis al ĉiuj lernejoj 2000 latvalingvajn propagandilojn de Kriŝjanis Strazds. En [[1925]] la societo ekeldonis sian organon ''[[Ondo de Daŭgava]],'' monata revuo, kiu aperis ĝis [[1935]]. En somero [[1926]] Antons Krastiņš unuafoje prelegis radie pri Esperanto, la 15-an de decembro [[1929]] prelegis Tālivaldis Indra, la 4-an de februaro 1932 [[Hugo Steiner]] (el Wien) pri Aŭstrio. En 1927 Riga Esperanto-Societo organizis la unuan Latvan Esperanto-Kongreson.

Jam en 1924 estis ellaborita projekto pri Latva Esperanto-Asocio. Ĉar la fondiĝantaj provincaj Esperanto-Societoj malemis partopreni la asocion, Riga Esperanto-Societo en 1928 ŝanĝis sian statuton tiel, ke ĝi sub nova nomo '''Latva Esperanto-Societo''' rajtis akcepti kiel anojn ankaŭ Esperanto-societojn.

En 1929 registara oficiala eldono „Valdibas Vestnesis“ (Registara Kuriero) presis deklaracion pri neŭtraleco de Esperanto. Aŭtune 1929 [[Andreo Cseh]] gvidis grandskalan kurson por 130 partoprenantoj, inter ili 28 instruistoj. En l930 la societo kunvokis somere 1-an Baltlandan Esperanto-kongreson. En 1931 Latva Esperanto-Societo invitis por tri monatoj la faman hindan propagandiston [[Sinha Laksmiswar]]. Li faris 40 prelegojn por 7450 aŭskultantoj en Riga kaj provinco, prelegante 18-foje por lernantoj kaj 22-foje publike. En 1932 Latva Esperanto-Societo invitis dufoje [[Julio Baghy]] por kursgvidado. J. Kalninŝ malfermis Esperantan librejon.

En lernejoj de Rigo private instruadis Genadij Tupicin. La poŝta kaj telegrafa departemento korespondis en Esperanto kun [[ILEPTO]].

En 1932 en tuta Latvio estis sume 2000 esperantistoj (inter ili organizitaj 300), el ili 1200 en la ĉefurbo Rigo kaj 800 en aliaj partoj de la lando.

La perforta okupo de la respubliko Latvio kaj de la ĉefurbo Rigo en junio 1940 fare de la [[Ruĝa Armeo]] de [[Sovetunio]], en 1941 fare de la armeo [[Wehrmacht]] de [[Nazia Germanio]] kaj en 1944 duafoje fare de la [[Ruĝa Armeo]] komplete haltigis la Esperanto-agadon en la urbo.

Post [[1944]] ne realiĝis la esperoj de multaj urbanoj pri restarigo de sendependa latva ŝtato, sed instaliĝis [[Latva SSR]] kiel integra parto de [[Sovetunio]], en kiu ĝis post la morto de [[Stalin]] apenaŭ eblis agado favore al Esperanto. Post tio, en Sovetunio Rigo estis kompare malgranda kaj kompare malcentra urbo, kaj ene de la sovetunia Esperanto-movado la urba movado en Rigo sekve havis kompare flankan rolon - kaj antaŭ la permeso refondi centran sovetunian Esperanto-organizaĵon en 1979, antaŭ kaj post kiam inter 1966 ĝis 1979 unuafoje aktivis la neformala [[Sovetia Esperantista Junulara Movado]], kaj dum la tempo de [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]] inter 1979 kaj 1989 samkiel dum la mallonga dua vivtempo de [[Sovetrespublikara Esperantista Unio]] inter 1989 kaj 1990.

En 1988 kadre de la preparo de la [[Kantanta Revolucio]] en Rigo fondiĝis [[Latvia Esperanto-Asocio]], la nuntempa landa Esperanto-organizaĵo en Latvio, kiu ekde 1989 havas la statuson de [[Landa Asocio]] de UEA; en tiu asocio dekomence rigaj esperantistoj havis centrajn funkciojn.

== Fonto ==
* Tiu-ĉi artikolo en sia unua parto interalie uzas materialon de la artikolo &quot;Latvio&quot; el la [[Enciklopedio de Esperanto]]. Eblas [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-l.htm interrete] kontroli la originan tekston.

== Eksteraj ligiloj ==
* &lt;!-- [http://www.aliaflanko.de/latvio/1960.php NOTO: ligilo nefunkcianta je 2013-09-11, tial metiĝas arkiva versio, se la ligilo refunkcios, kion promesas la retejo aliaflanko.de, bonus reaktivigo de la origina retejo, sed sekurokaze neforviŝo de la arkiva retadreso --&gt;Alīda Zigmunde: Esperanto en Latvio (1889–1960)&lt;!--]--&gt; ([https://web.archive.org/web/20060110094300/http://www.aliaflanko.de/latvio/1960.php arkiva versio])

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Rigo]]
[[Kategorio:Esperanto-movado en Latvio]]</text>
      <sha1>sm94itv7r78xrmyt6wcusvjtw34u0pe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzanto:ThomasPusch/provejo</title>
    <ns>2</ns>
    <id>457859</id>
    <revision>
      <id>9412477</id>
      <parentid>9411608</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:32:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pliaj modeloj */</comment>
      <origin>9412477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43734" sha1="eaisaithn6l0lrpyq1uxhmxz4yvn2c0" xml:space="preserve">[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Pri saĝa apliko de vikidatumaro en esperantlingvaj paĝoj vidu ankaŭ [[Uzanto:ThomasPusch/provejo2|provejon2]].
:[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Kaj pri Quickstatements kaj Petscan por iom aŭtomatigite plibonigi vikidatumojn [[Uzanto:ThomasPusch/provejo3|provejon3]]
::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [https://commonshelper.toolforge.org/?interface=eo&amp;image=Karte_Otzberg.jpg&amp;lang=eo komuneja helpilo]
:::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[:Kategorio:Vikipedio:Forigoj]]
::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]] [2025 12 21] !
:::: «Ĉiuj konsentas ke ruĝa ligilo devas ne ekzisti, se ĝi ne estas bluigebla laŭ vikipediaj reguloj. Tio signifas ke la temo de ruĝa ligilo devas esti [[Vikipedio:Menciindeco|menciinda]] kaj [[Vikipedio:Kontrolebleco|kontrolebla]].» Tamen, ĉu ruĝa ligilo estas tia, senespera, estas en duba kazo diskutenda. - cetere: noto pri misa ruĝa ligilo troveblas en [[diskuto:Aŝkelon]].

:::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Landonoma barakto en Vikipedio kadre de la tielnomata &quot;[[Io-ujo-batalo]]&quot;: [[Vikipedio:Baloto/Landonoma unueco]] - fina rezulto de la diskuto, baloto en 2009.

== Notoj por mi mem ==
:2024-05-10: tagaj listoj reviziitaj ĝis la [[13-a de majo]] (lundo) &lt;!--Rémi sim ankaŭ kontribuas, ekz. pri 7-a de julio--&gt;
:{{ŝ|ruĝaj ligiloj}}
:La multegaj fuŝaj anonciloj pri neekzistaj portaloj parte menciiĝas en [[Vikipedio:Lua/Petoj/Arkivo]]
:ŝanĝi kolorojn en germana GIMP: Ferben, Abbilden kaj Farbvertauschung.
:Pliaj listoj forigindaj [[Alfabeta listo de la deputitoj de la 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko|1]] [[Listo de la francaj parlamentaj periodoj|2]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|3]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|4]]
Ekzemplaj ĝermaj artikoloj pri Italio [[Muggiò]] kaj [[Arese]]&lt;!-- dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} alto = {{Vikidata ero|p-kodo=P2044}}, CO ĝis Colonno --&gt; (por frakcio elturniĝo laŭ [[Camo]]), pri Francio [[Chanaz]] aŭ [[Geloux]] (por nova paĝo de franca komunumo: [[Flassigny]] en Mozio), [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Tresques&amp;action=edit&amp;oldid=8354148 Tresques simple] aŭ [[Civrac-en-Médoc]] por Ĝirondio (kaj [[Bonnay]] por apartigilo), pri Rusio [[Orsko]], pri Skotlando [[Ayr]], pri Anglio ekz. [[Bathford]] kaj pri Usono [[Daytona Beach]], [[Evanston]] aŭ nun ĝerme [[Alturas]] (kantono minimuma ekz. [[kantono Yolo]], censa retejo ekz. [[Hollister]])- pri Rumanio [[Sânandrei]].&lt;!--{{Ĉi tiu artikolo|temas pri la rumania komunumo [[Letea Veche]]. Atentu ke ankaŭ ekzistas tre similnoma [[---]].}}
--&gt;

Pri la tre katolika Italio: en [[Barzio]] patronas '''Alessio''' Bergama, en [[Basiliano]] '''Andreo''', en [[Crandola Valsassina|Crandola]] '''Antonio''' la Granda, en [[Barzago]] '''Bartolo''', en [[Cesana Brianza|Cesana]] Firmo+Rustiko, en [[Cremeno]] '''Georgo''', en [[Azzano d'Asti|Azzano]] '''Jakobo pli aĝa''', en [[Bulciago]] '''Johano Ev.''', en [[Cernusco Lombardone|Cernusco]]  '''Johano Bapt.''', en [[Castions di Strada|Castions]] '''Jozefo''', en [[Castello di Brianza]] '''Laŭrenco''', en [[Cusio]] '''Margareta''', en [[Entratico]] '''Marteno''', en [[Costa Masnaga]] la levo de '''Maria''', en [[Colle Brianza]] '''Miĥaelo''', en [[Cividate al Piano]] '''Nikolao''', en [[Ampezzo]] '''Petro+Paŭlo''', en [[Viale]] '''Roĥo''', en [[Terno]] '''Valenteno''', en [[Missaglia]] '''Viktoro''' kaj en [[Barzanò]] '''Vito''' ktp.

p417: [[Montiglio Monferrato]] &quot;Kristana patrono estas la sanktulo [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago.&quot;

: referencoj por patrono (kopiu en redakta modo): &lt;ref name=&quot;patrono1&quot;&gt;[https://www.santodelgiorno.it/patroni/valle-salimbene/ informoj en la retejo ''santodelgiorno.it''] ({{it}})&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;patrono2&quot;&gt;[http://www.comuni-italiani.it/018/169/ informoj en la retejo ''comuni-italiani.it''] ({{it}})&lt;/ref&gt; 
:... [[]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago.&lt;ref name=&quot;patrono1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;patrono2&quot;/&gt;

p47: La teritorio havas komunan limon kun &lt;nowiki&gt;{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj|parameter=link}}&lt;/nowiki&gt;.

Informkeste:
&lt;pre&gt;
| dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} 

| najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}
| nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''
| patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} 
| festo =
| tipo1= reliefo
| zomo = 10
&lt;/pre&gt;
Ekzemplo por aldono de sendependa ekstera mapo por paĝoj en kiuj mankas ĉiaj bildoj: [[Gonnoscodina]].

Por senespere malplenaj tekstoj pri {{Brazilo}}: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/ekzemplo Brazilo MG]]. Ankaŭ tiam ankoraŭ necesas a) adapti mikroregionon kaj se necese mezoregionon, kontroli kaj en kazo de vikidatuma vakuo nevidigi la retejon, c) en vikidatumoj aldoni priskribon kaj ĉ) adapti la nombron de loĝantoj al la plej lasta indiko. Rilate al tio: d: TiagoLubiana ‎ →‎ Municipalities of Minas-Gerais/Brazil... 

Ĝenerale: apartigilo ekz. [[Saint-Just]].

En 2022 funkcianta ligilo al la ANB en Vieno: [[Ellen Gregory]] ([[Peasedown St. John]]).

Kantista ĝermo ekzemple [[Katrina Leskanich]] kun grupo [[Katrina and the Waves]].

Por ne devi tajpi ĝin permane aŭ elserĉi ĝin pli komplike, jen por mi mem la ligilo pri la [[Specialaĵo:Protokolo/delete|protokolo de forigoj]].
* Noto ekzempla &lt;small&gt;''bildo tiom aĝa ke probable ĝi estas jam sen-kopirajta, sed tiom malbonkvalita, ke ne indas konservi ĝin aŭ transporti al la vikimedia komunejo''&lt;/small&gt;

Rumanio, &lt;ref: [https://web.archive.org/web/20130613102945/http://exonyme.bplaced.net/Board/Thread-Siebenb%C3%BCrgen-Banat-Kreischgebiet-Marmarosch-Maramuresch-Neue-korrekte-ON-Liste germanlingvaj loknomoj, listo arkivigita je junio 2013] ({{de}})&lt;/ref&gt;

* [[Scornicești]] aŭ [[Giurgiu]] por ne montri la grafike tre modestan situomapon el vikidatumaro

* [[Vikipedio:Vikidatumoj/Ĵusmortintoj]]

* Pri Panĝabo / Panĝabio ŝajne ĝis printempo 2023 la difino de vortaro.net kaj de papera PIV en la eldonoj de 1970 ĝis 2020 ankoraŭ estis lando = Panĝabo, sed almenaŭ en 2026 estas lando = Panĝabio. Ĉar Didcorn jam je l' 23 jun. 2023 notis la novan PIV-an difinon en la paĝo [[Panĝabo (Barato)]], mi konjektas ke jam tiam B. Wennergren ŝanĝis la kapvorton en la reta PIV-datumaro. Domaĝe ke tio ne sincere dokumentiĝis, sed ĉiukaze nun kun bona konscienco eblas varbi por tutnova landonomo &quot;Panĝabio&quot;. 00:40, 13 feb. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]])

=== Krome teknike: ===
* {{ŝ|Post diskuto ne forigita}} ekzemplo [[Diskuto:Jacob Schwartz]]
* [[:Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]]
* [[:Kategorio:Nun en Komunejo]]
* [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] ([[Ŝablono:Forigu tuj|ŝ]])
* [[Specialaĵo:Neuzataj bildoj]]
* [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj]] 
* [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]]
* [[Vikipedio:Problemaj uzantoj]]
* [[Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj]]
::&gt;&gt; ATENTU Mesa, Arizono {{uzanto2|~2025-53015-3}} 2025 9 7, ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj
::&gt;&gt; KAJ Luksemburgio {{uzanto2|~2025-56511-3}} 2025 9 9, same ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj
**  [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&amp;#91;&amp;#93;=userblocks&amp;wpOptions&amp;#91;&amp;#93;=autoblocks forbaritaj IP-adresoj]
** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&amp;#91;&amp;#93;=userblocks&amp;wpOptions&amp;#91;&amp;#93;=autoblocks&amp;wpOptions&amp;#91;&amp;#93;=tempblocks porĉiam forbaritaj IP-adresoj (estu malplena)]
* [[Vikipedio:Markitaj versioj/reviziantoj‎]] 
* [[Vikipedio:Roboto/Permespeto]] 
** {{UzuloKontilo|Taylorbot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylorbot|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48
** {{UzuloKontilo|Taylor 49}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylor_40|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48
** {{UzuloKontilo|Ĉaŭ-ĉaŭ-bot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Ĉaŭ-ĉaŭ-bot|rajtigo]]
* [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]]
* [https://xtools.wmcloud.org/adminstats/eo.wikipedia.org/2022-12-01/2023-12-01 Administraj agoj]
* [[Uzanto:ThomasPusch/emblemoj|emblemoj je justa uzo]] ({{ŝ|Librokovrilo}} kaj {{ŝ|emblemo}})
* [http://tekstaro.com tekstaro.com] - elektronika lingvoscienca tekstaro (AKK korpuso) de Esperanto
* [https://viewer.onb.ac.at/10045F99/ historia Jarlibro 1923] kiel ekzemplo
* koncizeco de artikolaj titoloj: ekz. [[Raduĵnij (Ĥanta-Mansio)]]
* [[Uzanto:Jura1/articles with Wikidata item without statements]]
* en Informkesto geografiaĵo, |arkitekto ligado = ne&lt;!-malŝaltas aŭtomatan ligadon--&gt;.
* [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio]]
* naciaj himnoj: loka alŝuto necesis por la [[nacia himno de la Demokratia Respubliko Kongo]] (por [[Sieraleono]] tamen ne)
{{ŝ|apartigila paĝo}}
{{apartigila paĝo|provejo}}
{{ŝ|aliaj signifoj}}
{{aliaj signifoj|provejo}}
{{Kategoria alidirekto|provejo}}
* {{ŝ|Malneŭtraleco}} {{ŝ|sen fontoj}} Ĉiuj pensas {{Kiu?}}
'''Ŝablonoj''' por marki dubendajn teksterojn: {{kiuj?|tekstero}} [[Vikipedio:Kontrolebleco]] aŭ {{laŭ kiu?|tekstero}} pri [[Vikipedio:Evitu nebulajn vortojn]]. Kaj &lt;s&gt;streki&lt;/s&gt; tiel ĉi.

=== Kelkaj pliaj ekzemploj ===
* Multkolumna:  &lt;nowiki&gt;{{multkolumna}}  {{kolumnorompo}} {{finmultkolumna}}&lt;/nowiki&gt;
* film[[afiŝo]]: [[:Dosiero:SW - Empire Strikes Back.jpg]], [[:Dosiero:Mes héros afiŝo.jpg]]
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; Vidu: [[Helpo:Evitindaj HTML-etikedoj]].
* Komento pri kapricaj pseŭdovortoj meminventitaj: &quot;Bonvolu ne simple inventi iujn pseŭdovortojn kaj nomi ilin &quot;esperantaj&quot;. Ekzemple la vorto &quot;...&quot; en '''Esperanto''' simple ne ekzistas. Similforma vorto ekzistas en la antikvgreka, sed la malnovgreka klare estas alia lingvo. Sed en Esperanto oni decidis kontraŭ propra vorto por tiu aĵo, kaj simple nomas ĝin &quot;...&quot;. Koncize: se vi ne scias kiel nomiĝas iu vorto en Esperanto, iru al alilingva teksto pri la temo, tie en la listo pri lingvoj maldekstre elektu la vorton Esperanto kaj sekvu la tekston tie. Kaj se vi volas proponi iun alternativan nomigon, nepre faru tion nur citante elstarajn esperantlingvajn fontojn kiel referencoj kaj prefere prezentu viajn esperantlingvajn referencojn unue en la diskutpaĝo. &quot;
* bonaj vortumoj pri lingve problemaj paĝoj estas &lt;nowiki&gt;{{polurinda|kelkaj frazoj sufiĉe strangas lingve, eble pro iu lingva interfero|listigi=ne}} (ne forgesu la finaĵon &quot;|listigi=ne&quot;, tre gravan se oni jam en la paĝo notis la problemon) kaj {{pluraj problemoj|gramatiko|ligiloj}} resp. {{pluraj problemoj|esperantigu referencojn}}&lt;/nowiki&gt;.
* [[Vikipedio:Ne faru originalan esploradon]], mallongigite [[VP:NOE]] - krome entute ligilon al la listo [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Kio Vikipedio ne estas]]
* [[Henriko la Birdisto]] estas bona ekzemplo, kiel bone meti en vikidadumaron neprecizan naskiĝdaton (&quot;ĉirkau&quot;) kaj historian landon de naskiĝ- kaj mortodato.
* [[Diskuto:Delfo]] estas modelo de konciza noto, ke ne eblas simple ŝanĝi landonomojn en tekstoj laŭ persona bontrovo.
* [[Auckland]] estas modelo de pluraj bildoj en informkesto, sen atento de tio kio estas en vikidatumoj.
:Navigilon per simpla listo: |bodyclass = hlist, vd. [[Alta Savojo]].
* Ekzempla bildo por ĝustigo de antaŭe fuŝa nomo en la komunejo [[:dosiero:Ŝraŭbeco dekstra maldekstra.png]]
* Ekzemplo pri bona referenco al PIV estas en [[Moliso]].
:Krome [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/testo pri Hungario|jen ŝablona testejo]] kaj [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Jap SO 60|modelo olimpika]]
&lt;!-- En [[Ĝirondio]] ĉio pretasas, en [[Nord]] nur mankas 60/64 en ar. Douai. En Ĉarento nur ar. Confolans pretis je 23-04-17, Pri Kaleza Markolo bonus almenaŭ havi ar.-paĝojn. Indre (preta je 23-04-17) + Ardennes (3 23) kompletas. 
:La pola urbeto Dębica jam havas loĝantaron laŭ dato fine de 2020 ... 
--&gt;
:Jen ankoraŭ monto da fuŝetoj en [[Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/11]], ankaŭ kun aliaj finaj nombroj kompreneble
:Pri olimpikoj: [[:dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png|jen ekzempla NOK-emblemo]]. Ĉe la anglalingvanoj, &lt;nowiki&gt;{{Infobox country Olympics}} forĵetiĝis, rekomendatas {{Infobox country at games}}&lt;/nowiki&gt;. Povus esti plisimpligo... &lt;!--Ampleksa listo resuma estas tiu de Turkio.--&gt;
:La ukraina [[Kalush Orchestra]] estas ekzemplo por &lt;nowiki&gt;{{vikidatuma listo|p-kodo=P527|modo=kaj}}&lt;/nowiki&gt;. [[kantono Delta (Miĉigano)]], plej frua versio, kiel modelo de nova kantono-ĝermo. [ + &lt;nowiki&gt;|nomo_laŭ= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P138}}''&lt;/nowiki&gt; ] [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/tutnova biografia ĝermo|tutnova biografia ĝermo]], NO: [[Karasjok]], frua versio...
: {{Norvegio}}: ekzempla mikroĝermo lago: [[Evangervatnet]].
: {{Finnlando}}: [[Ceditaj areoj (Finnlando)]] - &lt;nowiki&gt;{{pluraj problemoj|informkesto|iwiki|vikiigu}} {{ĝermeto}}&lt;/nowiki&gt;
: {{Francio}}: por postrevoluciaj variaj loknomoj: Post la [[franca revolucio]] de [[1789]], kiam oni volis plene elradikigi ĉiujn kristanajn loknomojn, la loĝloko por kelkaj jaroj ricevis la fantazian nomon ''..'' (&quot;..&quot;). 
: ekzemplo de mallibera emblemo: [[:Dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png]]
: [[Uzanto-Diskuto:Badak Jawa|pri dubindaj ruĝaj ligiloj]]
: konvencioj de Monato (https://www.monato.be/konvencioj.php)
: p971: kategorio kombinas temojn
: p4566: vikimedia enprena retligilo
: banderoloj super paĝoj: se ne taŭgas, subpremu per &quot;:|sen banderolo= jes&quot;.

&lt;!-- 
eltondita kaj rektigita taillé et redressé cropped and and straightened geschnitten und begradigt

https://unalengua.com/ipa-translate +++

... Oficiala paĝo en la retejo] ''[[facebook]]'' ({{fr}}) 

Modelo por transpreno de pliaj informoj el vikidatumoj
 | latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}
 | longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} 

justa uzo ekzemple: [[Nacia Muzeo de Bosnio kaj Hercegovino]]

nurteksta emblemo: [[Somera Olimpiko 1992]]

Kaj flanke: Moutichou supozeble estas Eŭropa volontula servo

NURMAJUSKLO=KRIADO [de:Diskussion:Spielercharakter]

Veljavoj: UN 14 jul. 2022 Kwamikagami

Breslaŭo de: subteno fare de Wietek.

ia: [[sesdekuma sistemo]] Arno, [[tunela efiko]] Narv., [[tombejo ĉe Kettwiger Tor]] Longh., [[Randal Kolo Muani]] kma. Domin., [[Oleata acido]] Pino.

Por la 4-a ĝis 8-a de aprilo '23: Plenigindas ankoraŭ unuavice la navigiloj pri departemento Kaleza Markolo, Nordo, Aisne, Oise, Somme, Ĝirondio, Haut-Rhin kaj Drôme (intertempe ĉio pretas, ĉu?)
--&gt;
Kaj fine, la ordo fine de paĝo estas:
:1.	Notoj
:2.	Referencoj
:3.	Literaturo
:4.	Vidu ankaŭ
:5.	Eksteraj ligiloj
:6a Navigiloj
:6b ŝablono bibliotekoj
:6c sablono vivtempo
:6ĉ ĉiuj kategorioj

IHD de 2000, bona ligilo: [[Santo Antônio do Retiro]]

LV: noto - Suda Kuronio aŭ Dienvidkurzeme havas bonajn vikidatumajn etikedojn.

Forpreno de centoj da kestoj pri neekzistaj portaloj: mi matene la 12-an de sept. 2023 metis indignitan noton al sume 49 diskutpaĝoj, kaj en ĉiuj 49 tri tagojn pli poste, vespere la 15-an diplomatigis la lingvaĵon kaj pli konkretigis mian proteston.

Vikidatumoj: kialoj pri evitindeco: ekzemple  informfonto ne klaras ([[d:Q130285291]]), bildo de malbona kvalito ([[d:Q132769746]]), la fonto indikas ke la informo ne precize konatas ([[d:Q130285298]]), malpli preciza indiko ([[d:Q42727519]]), konfirmo de la referenco ne eblas ([[d:Q21655367]]), konate nefidinda fonto ([[d:Q22979588]]) -- [[d:Q52105174|listo]]

Ŝablono &quot;CURRENTYEAR&quot; jam funkcias en Esperanto: &lt;nowiki&gt;{{LOKAMONATONOMO}} {{LOKAJARO}}&lt;/nowiki&gt;

== Listo de farindaĵoj ==
* plenigi ruĝajn ligilojn en [[Louis-Nicolas Clérambault]] kaj krei paĝon [[Jacques Berthier]] (ne Jacques Bergier, GL 154, 156, 168.1, 286, 321, 345.2, 445, 446, 386, 390, 618.2, 634.2, 657.6).
Noteto: [https://gov.genealogy.net/item/show/TPKKOVJN79TB Ŝtepkov Stepkau], [https://mapcarta.com/de/18499296 Dolny Lazany Unter Losau] [https://www.wikidata.org/wiki/Q77034024 Oponešice Oponeschitz] [https://gov.genealogy.net/item/show/OPOICEJN79TA *]
: Uzanto arbarulo, usonano ''Silvio Curtis'', mis&quot;ĝustigis&quot; la tekston [[Delfo]] en okt. 2023.
* Mutichou multe aktivis por marborda Ĉarento proks. en 2014, sed poste ne plu, evidente ĉar la montego pri aliaj mankaj komunumaj artikoloj en Francio aspektis supergranda...

== Ĉu aŭ kiel uzanto registris sian sekson en vikipedio ==
Multaj uzantoj ne aparte elektas biologian aŭ [[Socia sekso|&quot;socian&quot; sekson]] en vikipedio - fakte temas nur pri la lingva, [[gramatika sekso]] - kaj aŭtomate estas senseksaj. Sed se indikiĝas biologia sekso, tiam la ŝablono {{ŝ|GENDER:nomo|li|ŝi|ŝi aŭ li}} malkaŝas kion la uzanto notis en siaj teknikaj preferoj.
&lt;!-- {{GENDER:x|li|ŝi|ŝi aŭ li}} --&gt;

== Vandalaĵoj ==
[[:de:Wikipedia:Vandalismusmeldung/Archiv/2023/09/23|germane je 2023 09 23]]

== mapo de SAT-amikaro ==
La esperanta mapo de SAT-amikaro pri eŭropa franclingvio en arkivigita formo, kiel notita en la paĝo [[Metz]]: [https://web.archive.org/web/20230423070506/https://satesperanto.org/eldonkooperativo/IMG/jpg/Mapo201107.jpg artikolo &quot;Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio&quot;] en retejo de la asocio [[SAT-Amikaro]], la franclingva branĉo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], arkivigite laŭ stato de aprilo 2023.

== Kaj mapoj sendepende de informkesto ==
Pri sendependa skaligebla mapo vidu [[Gonnoscodina]] en Sardio, kaj pri sendependa reliefa mapo la vilaĝeton [[Woolsthorpe-by-Colsterworth]] de Newton:

&lt;pre&gt;
{{Situo sur mapo|Anglio|Floso=left|Titolo=|Teksto=
  | Lat-g = 52 | Lat-m = 48  | Lat-s = 35 | Lat-dir=N
  | Lon-g = 0 | Lon-m = 37  | Lon-s = 43 | Lon-dir=U
  | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne
}}
&lt;/pre&gt;
Uzata en teksto [[Mangone]], pri kiu ne ekzistas ajna bildo en la komunejo, rezultas
{{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de Mangone en [[Kalabrio]]}}
  | Lat-g = 39 | Lat-m = 12 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N
  | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E
  | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne
}}
&lt;pre&gt;
{{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de {{paĝonomo}} en [[Kalabrio]]}}
  | Lat-g = 39 | Lat-m = 28 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N
  | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E
  | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne
}}
&lt;/pre&gt;
kun ebla noto
&lt;pre&gt;
&lt;!-- la sekva aldona mapo precipe metiĝas ĉar absolute mankas iuj uzeblaj bildoj en la komunejo --&gt;
&lt;/pre&gt;

&lt;span style=&quot;font-family: Papyrus; font-size: 12pt&quot;&gt;&lt;font style=&quot;color: black&quot;&gt;
Bela tekstero en literaro &quot;Papiro&quot;
&lt;/span&gt;

&lt;hr&gt;

{{ŝ|Ludovica}}
{{ŝ|polurinda|la teksto parte malfacile kompreneblas. Aparte pri temo tiom esotera necesas plejeble klara lingvaĵo. Ĝeneralan noton vidu diskutpaĝe|listigi=ne}}

== Tabelomodelo ==
: {| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|- 
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ffeeaa&quot; | lando
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ffeeaa&quot; | loĝantaro
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ffeeaa&quot; | MEP ([[Malneta Enlanda Produkto|nominala]])
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ffeeaa&quot; | MEP ([[Aĉetpova egaleco]])
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ffeeaa&quot; | [[indico de homa disvolviĝo]] 2021
|-
! en milionoj!! en la mondo
! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo
! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo
! indico!! loko
|-
|}

pri koreaj latinliterigoj Yale/McCune/RT vd. [[:de:Diskussion:Yoon Suk-yeol|Yoon Suk-yeol]]

== Listo de biografioj, forigataj el la ĝenerala spaco laŭ decido de [[VP:FA]] ==
La listo teknike ankoraŭ utilas por iom-post-ioma revizio de ĉiuj notitaj biografioj. Post revizio eblas forviŝi la titolojn el la listoj, kiuj do laŭgrade malgrandiĝos....
{| cellspacing=&quot;0&quot;
|-  
|- bgcolor=&quot;#ffeebb&quot;
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - A|A]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - B|B]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - C|C]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĉ|Ĉ]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - D|D]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - E|E]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - F|F]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - G|G]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĝ|Ĝ]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - H|H]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĥ|Ĥ]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - I|I]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - J|J]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĵ|Ĵ]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - K|K]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - L|L]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - M|M]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - N|N]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - O|O]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - P|P]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Q|Q]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - R|R]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - S|S]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŝ|Ŝ]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - T|T]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - U|U]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŭ|Ŭ]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - V|V]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - W|W]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - X|X]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Y|Y]]''' &amp;bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Z|Z]]'''
|}

Noto pri Hans Wingen, jen intersavite http://www.ipernity.com/blog/bernardo/137656

Propra verko alŝutita al eo-vikio, sen premo nepre ŝovi ĝin al la komunejo, kiu ne en ĉiu kazo estas bona ŝovo: {{ŝ|Propra|GFDL|NK=1|cc-by-sa-3.0}}. Vidu ankaŭ [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Migrado de la licencoj GFDL al GFDL + krea komunaĵo 3.0 por loke stokataj bildoj diskuton de sept. 2024 pri granda projekto realigi migradon de GFDL al GFDL+CC en eo-vikio]].

== Taglibro ==
:7-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[distrikto Höxter]]
:8-a kaj 9-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[provinco Leĉo]], [[Apulio]], kun loĝantaroj de 2023, ankaŭ metitaj ĉie en vikidatumoj, kaj metoj de bildoj
:10-a de decembro: 2/3 pri komunumoj de [[provinco Salerno]], [[Kampanio]], nur kontrolo ĉu ĉiuj ecoj de kontentiga ĝermo estas, kaj adapto de bildoj; kontrolo de bildoj sub justa uzo 
:11-a de decembro: lasta triono pri komunumoj de [[provinco Salerno]]; 
:12-a ĝis 17-a de decembro: finoj de diskutoj pri alinomendaj artikoloj
:18-a de decembro: kelkaj urboj kaj kantonoj de Usono
:19-a de decembro: aktualaj loĝantaroj de ĉiuj komunumoj de Germanio al stato fine de 2022
:20-a kaj 21-a de decembro:  alinomendaj artikoloj - vasta arkivigo
:22-a kaj 23-a de decembro: diskuto pri forigendaĵoj, romanco kaj romantikismo 
:24-a de decembro: Hungario kaj orienta Pollando
:25-a de decembro: informkestoj pri futbalo
:26-a de decembro: diversaj, i.a. Volodimir Pacjurko kaj Himno de Ukrainio, Kromsigno
:27-a de decembro 2023: temoj pri Kolombio
:28-a kaj 29-a de decembro: [[ILEI]], branĉoj kaj aktivuloj, britaj/francaj esperantistoj ‎
:29-a ĝis 30-a de decembro 2023: komunumoj de graflando [[Surrey]] (GB) kaj [[provinco Romo]] (IT)
:31-a de decembro 2023: komunumoj de la [[provinco Latino]] (IT)
:1-a ĝis 2-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Frozinono]] (IT)
:3-a ĝis 4-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Viterbo]] (IT), multaj paĝoj komenciĝantaj per &quot;Sant'Angelo...&quot;
:5-a de januaro 2024: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) komencitaj, [[Komitato de UEA 1980-1983]] kaj ĉirkaŭaj temoj
:6-a ĝis 7-a de januaro: komunumoj de [[distrikto Neunkirchen]] (AT), aŭstraj/svisaj/nederlandaj esperantistoj
:7-a ĝis 10-a de januaro: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) finitaj, sume estas 216 artikoloj
:10-a kaj 11-a de januaro: malaperintaj komunumoj de [[Manche]] (FR), komunumoj de la arondismento Dieppe (A-E)
:11-a ĝis 12-a de januaro: komunumoj de la provinco Rieti finitaj (O-Z), nun ĉiuj komunumoj pri [[Latio]] (IT) aktualas
:12-a ĝis 14-a de januaro: komunumoj de la arondismento Dieppe (F-Z) finitaj, sume estas 343 artikoloj
...
:23-a ĝis 26-a de februaro: 200 artikoloj pri [[provinco Pavia]] ektraktitaj, la kampo neniel pretas, sed pluajn levojn al artikolaj ĝermoj mi faros ne per kampanoj de tutaj tagoj, sed iom post iom, en grupoj de eble dek paĝoj - la ne jam traktitaj artikoloj jam estas sen eraroj, nur estas ĝermetoj kun tro malmulta enhavo.
samtempe: paĝoj pri dulingvaj Esperanto-vortaroj
samtempe: multaj malatentataj tekstoj de la listo [[Uzanto:RBT/Enkategoriigoj/Naskiĝintoj kaj mortintoj/Listo2|'''&quot;listo2&quot;''']].
...
:fine de aŭgusto 2024 [[provinco Gvadalaĥaro]] ĝis A-P, pretaj, Q-T nur parte, aktualaj loĝantoj sube mankas (T sen kontrolo de poŝtkodo), U-Z nur baze ektraktita informkeste...

=== Atentindaj paĝoj 2025 ===
* [[Ĝardenoj de Herrenhausen]]  (2925-8-27)

== Subpaĝo ankoraŭ ==
* [[Uzanto:ThomasPusch/olimpikaj teamoj liste]]
* tre dubindaj alidirektigoj: [[Specialaĵo:Kontribuoj/Yeagvr]] (ĝis 2019 je nomo Mvvnlightbae), naciisma italo, laŭ propra aserto ne komprenanta Esperanton, sed la homo sukcesas verki kompreneblajn redaktoresumojn, do tamen iomete regas la lingvon
* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Prettau&amp;diff=prev&amp;oldid=8552591 foje indas bremsi casteloboton (jen fine de 2023)].
* pri novaj aktoraj biografioj modeloj povas esti [[Grayson Perry]] aŭ [[Trevor Noah]] de 2024-09-39.
* unua resumo dum revizio de jaraj listoj povas esti &quot;enpaĝigo laŭ la aliaj listoj - ĉiuj eventoj de sama jaro al unu linio, kaj komenco de koncizigo&quot;
* [[/Ukr]]
* polaj distriktoj: plej bone ekhavi norman historian ĉapitron, surbaze de [[Tuchola]], sed kun konsidero de [[reĝa Prusio]]

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Fonto ==
* La unua versio de tiu-ĉi teksto ekestis surbaze de la germana koresponda vikipedia artikolo laŭ la stato de la 16-a de oktobro 2024.

&lt;ref name=&quot;PIV&quot;&gt;[https://vortaro.net/#aedo_kd artikolo ''aedo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la eldono de 2002, presita eldono, paĝo 50&lt;/ref&gt;
{{referencoj}}

{{ŝ|polurinda|mankas ĉia informkesto, iuj grafikaĵoj, eksteraj ligiloj, referencoj: tiel ĉi la malmultaj frazoj donas malmultajn informojn|listigi=ne}}

== Atentendaj diskutoj ==
[[dosiero:Kontakto 1987 - la kvar kategorioj de facileco.png|eta|5ra|&lt;!--la dokumenta eltondaĵo ĉiukaze estu en uzo, tial mi jen metas ĝin ankaŭ ĉi-tien--&gt;]]
* [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj/Arkivo/2021#Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto]]
* [[Kategorio-Diskuto:Malfermaj stelamasoj]] {{farite}} 2024-11-01
* {{flago|Italio}} [[Kategorio-Diskuto:Komunumoj de Italio]]
* {{flago|Japanio}} [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]
:: Resume: Aparte problemaj estas '''Aiĉi''' 0 kun [[Nagojo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ĉiba|Ĉiba]]''' 1 ([https://www.monato.be/2003/008142.html Monato 2003]), '''[[Diskuto:Gubernio Hiogo|Hiogo]]''' 0 kun [[Kobeo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ivate|Ivate]]''' 0 kun [[Morioka]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamaguĉi|Jamaguĉi]]''' 0 kun [[Ŝimonoseko]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamanaŝi|Jamanaŝi]]''' 2 (E-domo, blog), '''[[Diskuto:Gubernio Kagavo|Kagavo]]''' 0 kun [[Takamacu]], '''[[Diskuto:Gubernio Mijagi|Mijagi]]''' 0 kun [[Sendajo]], '''Sajtama &gt; [[Diskuto:Gubernio Saitama|Saitama]]''' 0, '''[[Diskuto:Gubernio Ŝiga|Ŝiga]]''' 1 (JEK 2016) kun [[Ocu]], '''[[Diskuto:Gubernio Ŝimane|Ŝimane]]''' 2x (Monato + ES Kebekia) kun [[Macuo]] kaj '''[[Diskuto:Gubernio Toĉigi|Toĉigi]]''' 2.
* [[Ribelo de Grandpolujo]], [[komisiono por trovo de loknomoj]]
* [[/redaktoresumoj]]
* noto pri miks-lingvaj fantaziaj &quot;pseŭdovortoj&quot; en la diskuto pri  [[Zábřeha montetaro]].
* Ĉiba, budhisma templo en [[Jocukaidō]]
* por eble postaj paĝoj: [[/stacio Omija|stacio Omija]]
* dubindaj orfoj/ĝermetoj/malaktualaj: [[aglomeraĵo de Kielce]], [[aglomeraĵo de Poznano]]
* Kial [[Holon]], ne Ĥolon kiel estas skribite?
* Roberto kaj Narvalo pri [[Theodore von Kármán]]
* Petr: kio pri [[Fervojlinio Šumperk–Krnov]]
* strangaj ligiloj en paĝo [[Sidamoj]]
* kion fari per {{ŝ|Laŭĝenro}} de Airon90...
* [[/gazetejo.org]]
* [[/uzanto pruno]]
* Ekzemplo [[Rehden]]: {{Tiu ĉi artikolo|temas pri la komunumo ''Rehden'' en nordokcidenta Germanio. Samnoma komununumo ĝis 1945 ankaŭ ekzistis en nordorienta Germanio: sekve de la [[dua mondmilito]] ĝi doniĝis al la komunisma [[Pola Popola Respubliko]], la germana loĝantaro estis forigita kaj nun la loĝloko nomiĝas [[Radzyń Chełmiński]].}}
* [[/ne sovaĝan esperantigon]]

== Plia kopiebla atentiga kesto ==
{{polurinda|en la paĝo listiĝis amase tro da fotoj kaj grafikaĵoj, kompare al la malgranda teksto. Necesus elekto, aparte al tiuj fotoj kiuj vere temas pri tiu ĝi loko kaj ne montriĝas ankaŭ en aliaj paĝoj. Ankaŭ eblas meti iujn 4-5 fotojn al vikipedia galerio (tiun trukon ĉi tie jam aplikas la 4 fotoj ĉiuj nomataj &quot;plaĝo en Ustka&quot;)...|listigi=ne}}
{{polurinda|la informoj ĉi tie estas de 2006, de antaŭ 19 jaroj! Ĉu ankaŭ la indiko pri la estro tiom aĝas? Ĉiukaze aktualigo nepras|listigi=ne}}

== Aktualigenda ==
Tia ŝablono ne estas esperante, sed jes ja angle [[:en:Template:Update]], france [[:fr:Modèle:Mettre à jour]], hispane [[:es:Plantilla:Desactualizado]] ktp - tial la ŝablonoj por enkopiado en tiujn vikipediojn estu ĉi tie.

== Agendo ==
Necesus kontroli la fonton de [[Vladimir Sutkovoj]] se ĝi denove legeblos. 2025 09 16
:Ankoraŭ la fonto ne relegeblas, eble ĝi definitive mortis. 2025 09 27 TP Oktobre, novembre, decembre same. Sendube ĝi definitive mortis, ankaŭ la itala baza datumbaza retejo everk.it, kaj ankaŭ sendepende de tio propra retejo de ALE. 2026 01 12 TP

* [[Diskuto:Adidas Al Rihla (pilko)]] 2026 01 12 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno
* [[Diskuto:Peskaro]] temo &quot;fotomuntaĵo&quot;, tasko por roboto, 2026 01 13 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno
* [[Uzanto-Diskuto:Super nabla#Naskis v naskiĝis]] 2026 01 16 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno

== Sporto ==
Jen unua ekzempla teksto pri plej bona turnira manpilkistino: [[Linnea Torstenson]] en 2010. [...] &quot;, post kiam la antaŭajn 4 jarojn li jam estis membro en la nacia teamo de sub-17-jaruloj kaj aliaj junulaj naciaj teamoj&quot;

== Modeloj ==
:Por ĝemelaj komunumoj en Germanio ekzemple [[Bad Honnef]] (kutime kun franca kaj orientgermana partnero kaj ankoraŭ iuj aliaj)
:Por uzo de &quot;informkesto monto&quot; vidu la ekzemplan paĝon [[Mount Bartle Frere]], kie ankaŭ estas ekzempla teksto kun uzo de pluraj vikidatumaj parametroj.
:Se tre mankas ĉia bildo kaj la informkesto ne bezonas la bildo p18: [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|eta|maldekstra|300ra|{{ŝ|centre|komunuma impreso}}]]

== NRV ==
Plene ne ekuziĝis ĝis nun la navigiloj

* {{ŝ|urba regiono Aachen}} - jam {{farite}} 2026-01-24
* {{ŝ|distrikto Ennepe-Ruhr}} 
* {{ŝ|distrikto Euskirchen}} 
* {{ŝ|distrikto Gütersloh}} 
* {{ŝ|distrikto Herford}} 
* {{ŝ|distrikto Hochsauerland}} 
* {{ŝ|distrikto Kleve}} 
* {{ŝ|distrikto Lippe}} 
* {{ŝ|distrikto Mark}} 
* {{ŝ|distrikto Minden-Lübbecke}} 
* {{ŝ|distrikto Mettmann}} 
* {{ŝ|distrikto Neuss}} 
* {{ŝ|distrikto Oberberg}} 
* {{ŝ|distrikto Olpe}} 
* {{ŝ|distrikto Recklinghausen}} 
* {{ŝ|distrikto Rhein-Erft}} 
* {{ŝ|distrikto Rhein-Sieg}} - jam {{farite}} 2026-01-24
kaj
* {{ŝ|distrikto Wesel}}.

--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:21, 24 jan. 2026 (UTC)

== NDS ==
Por la somero: en [[Rastdorf]] ĉe Werlte kaj [[Stavern]] ĉe Sögel ankoraŭ tre mankas fotoj...

== Taksonomio ==
Ekzemple por informkesto vidu la paĝon [[Gerbero]].

== {{ŝ|orfa}} ==
[[:kategorio:Orfaj artikoloj pri Ĉeĥio]]: post malorfigo de kelkaj tekstoj ankoraŭ restas tie kvar paĝoj je 2026-01-31:

: [[Bierfarejo U Fleků]]: TRI ligiĝoj
: [[Domo de Faŭst]]: UNU
: [[Ekspoziciejo Ĉe Hibernoj]]: UNU
: [[Gastejo Ĉe Kaliko]]: UNU
: [[Hiberna strato]]: TRI
: [[Iama Doganejo &quot;Na Výtoni&quot;]]: UNU
: [[Jungmann-placo]]: TRI
: [[Meza industria lernejo Ostrava-Vítkovice]]: NUL
: [[Nacia Avenuo]]: TRI
: [[Slava Domo]]: DU
: [[Vilao Ameriko]]: UNU

Permane forigi la ŝablonon, sen ke io ŝanĝiĝis pri la situacio, estus neakcepteble.

=== Aktuala diskuto ===
* [[Ŝablono-Diskuto:Oficiala retejo]] 2026 2 3
* pri ruĝaj ligloj de 9 2005 de mirmal en [[Čestmír Vidman]] - vidu diskutpaĝan noton de 2026 3 5.
* kaj pri tre dubindaj pseŭdovortoj &quot;Schwarzenbergoj&quot;, &quot;Schwarzenbergidoj&quot;, &quot;Rožmberkidoj&quot;, teksto fakte ĝuste kreita en 2008 de Pavla D kiel [[Rožmberk (familio)]], kaj &quot;Eggenbergidoj&quot; vidu en [[Diskuto:Schwarzenberg (dinastio)]]. La uzoj de la pseŭdovortoj estas forprenitaj. - Cetere: Petr jam ekz. dum 2009 en [[diskuto:Fratoj Mašín]] disputis kontraŭ Narvalo kaj Paul P pri nepra volo enkonduki arbitrajn esperantajn vortojn sen vortaraj referencoj kaj kun neesperantaj literoj, sed ne konvinkis ilin ambaŭ - kompreneble.
* ne forgesi: en teksto [[Sylla Chaves]] ankoraŭ la librotitoloj devos nigriĝi, se ne okazos miraklo 2026 3 12

=== Problemaj orfoj kaj ĝermetoj ===
* [[Transigo de flu-kvanto]] 2026 2 27
* [[TERYT]] nur ĝermeto, ne orfo
* [[/listoj de probable forigendaj dosieroj]]

=== Orfoj ===
* kaj barata retejo [[Anmol Ratan]] pri la malorfigo
Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ neniu ajn alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Mi ne havas ideon pri iu paĝo, de kiu eblus konstrui ligilon ĉi tien. Ĉu iu alia havas iun ideon?
:Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas).
:Ĉi tiu teksto pri kino estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia artikolo ligis al ĝi. Nun jam estas tri ligiĝoj. Se estus kvar, pli bone kvin, estus sufiĉe.
::Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas [[vikipedio:orfo|orfa]], ĉar malmultaj aliaj artikoloj ligas al ĝi: nun estas '''du''' ligiloj de aliaj artikoloj kolektitaj (atentu ke diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkulkiĝas kiel artikoloj): se estos 4 aŭ 5 ligiloj, eblos forpreni la ŝablonon {{ŝ|orfa}}. 
:::La hodiaŭ farita teksto jam pene estas ligata el '''kvar''' aliaj artikoloj (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]].
::::Nun 12 aliaj artikoloj ligas al la teksto - la ŝablono {{ŝ|orfa}} povas forpreniĝi.

'''Orfoj pri kino''':
reĝisoro {{ŝ|vikidatuma listo|p-kodo=P57|modo=kaj|parameter=link}}, aktoroj p161 - pli detalan liston de la aktoroj vidu en la informkesto.

== Ĝermoj kaj ĝermetoj ==
* ne jam trovitaj: [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]]

== Italio kaj Francio ==
* Italio: [[provinco Grosseto]] - principe la 18 paĝoj de A ĝis M estas ampleksigitaj, la restaj 10 paĝoj de O ĝis Z ankoraŭ ne; [[provinco Mantova]] - pri ĉiuj 70 paĝoj la unua ŝtupo de riparo informkesto estas farita, krome nenio.

* [[Francio]]: pri [[arondismento Poitiers]] la unuaj 44 paĝoj de entute 83 estas finfaritaj. (ĉ. la 14-a de febraro, la valentena tago)

Stato de 2026 03 08, la komunisma tago de virinoj.

== Antaŭ nia erao ==
En la 4-a jc. a.n.e. mi vidis paĝojn 300-360, en iuj sukcesis pli, en aliaj malpli aldoni, sed 361-399 tute ne jam vidis.

=== Referenco poŝatlaso ===
:[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Batumi]]: La referenca esperantlingva &quot;[[Poŝatlaso de la mondo]]&quot;, Prago 1971, en siaj mapoj esperantigas iujn kaj latinliterigas aliajn loknomojn, kies originaj nacilingvaj formoj estas ne-latinlingvaj. En la mapo 20 ĝi indikas la urbon je la origina nomo &quot;Batumi&quot;, nur latinigita.
:[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Irkutsk]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Irkutsk'' en la mapo 15 kaj 15b - latinlitere, sed ne esperantigite.
:[[dosiero:Symbol_confirmed.svg|20ra]] Ekz. [[Osako]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, dokumentigas esperantigon &quot;Osako&quot; en la vasta, du-paĝa mapo 24, kaj same en listo en paĝo antaŭ tiu du-paĝa mapo.
..., via demando estas tute pravigita. [[PIV]] 1970-2020 kaj [[Reta Vortaro]] ne mencias la lokan monton, ankaŭ en neniu alia du-lingva vortaro mi trovis indikon pri esperantigo ''xxx'', la esperantlingva literatura kaj gazetara serĉilo ''tekstaro.com'' ne trovas ĝin kaj eĉ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, kiuj dokumentigas multajn esperantigojn, sed ne esperantigas ĉiujn urbojn/lagojn/montojn ktp, ne mencias ĝin. Tial ĝis iu trovas konvinkajn ekstervikipediajn referencojn pri ekzisto de esperantlingva formo &quot;xxx&quot; devas esti la hipotezo ke tiu esperantigo probable tute ne dokumentiĝas kaj ne ekzistas. Esperanto '''ne''' funkcias tiel ke oni simple prenas ĉiujn vortojn de ĉiuj lingvoj, al ĉiuj substantivoj algluas o-finaĵon, al ĉiuj adjektivoj a-finaĵon ktp. kaj rezultas vortotrezoro kiu estas 10 000-foje pli granda ol ĉiu vortotrezoro  de nacia lingvo. Tia lingvo estus koŝmare nekomprenebla. Do, tute klare - ĝis trovo de konvinkaj referencoj - la monto itale nomiĝas ''aaa''. Salutas

== Enhavtabeloj ==
{{ŝ|TOC-dekstre}}, ekzemple, kaj &lt;nowiki&gt;__NOTOC__&lt;/nowiki&gt; por subpremi enhavtabelon.

Noto: [[uzanto:Chojus321]]

Noto1: baza informkesto en la komunejo: &lt;nowiki&gt;{{Wikidata Infobox}}&lt;/nowiki&gt;

== Diversaĵoj ==
Claudio Pistilli: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/listoj de probable forigendaj dosieroj]] en la [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]]

AI: [[:de:Wikipedia:WikiProjekt KI und Wikipedia/Erkennung KI-Einsatz]]

Fari vikidatumerojn pri neesperantistaj usonanoj pri kiuj wiki.en kaj vikidatumoj ne interesiĝas: ĉe [[Joseph F. Foster]] eblis, ĉe [[Bruce Wilson]] ne.

Minuskloj de i.a. universitatoj en francaj titoloj de vikidatumoj, ĉi tie pri [[universitato Cornell]] la 26 mar. 2026: ''(1) La minuscule ici est une convention typographique franco-française non adoptée par les autres pays francophones, lesquels mettent une majuscule pour leurs propres universités, et Wikidata en français n'est pas destinée à l’usage exclusif de la France; (2) le choix typographique d’une majuscule dans la langue d’origine appelle tout naturellement sa traduction par une majuscule également en français.'' Tiun argumentadon mi povas facile sekvi.

Pri elegantaj navigiloj vidu la paĝon [[Diskuto:Schwarzenberg (Aŭstrio)]].

Episkopujo Majenco &gt; [[diocezo Majenco]].

Dogmoteologio &gt; [[Dogma teologio]]

{{ŝ|aŭt}} faras {{aŭt|Majuskletojn}}.

&lt;nowiki&gt;{{teksto en skatolo - komenco|1=temo}}{{teksto en skatolo - fino}}&lt;/nowiki&gt;

Mi mem ekz. fuŝis pri Nurenbergo en teksto [[Steigerwald]].

Germana komunumaro: centro [[Freren]], simpla membro ekz. [[Beesten]].

== Medicinaj temoj ==
Inter la vario de drogoj produktitaj de [[Novartis]], [[metilfenidato]] (ankaŭ jam farita de Sj1mor en 2026 05 29, post kiam mi faris mian privatan noton ĉi tie) vere meritus propran artikolon. Teorie nova esperanta teksto ankaŭ malforte bonvenus por la [[borso]] de [[Mumbajo]], do [[borso de Mumbajo]], kaj pri la du antaŭaj firmaoj, [[Sandoz]] kaj [[Ciba-Geigy]]... La nova teksto [[Ĥirurgia operacio]] ankoraŭ bezonas tekston [[incizo]].

== Atentindaj tekstoj ==
* [[Marja-Sisko Aalto]] (ekde 2026 05 21) - {{Uzanto2|Näin on näreet}}
* [[Augusto Cancela de Abreu]], Salazar-diktaturo en Portugalio kun malpermeso de Esperanto.
* [[Diskuto:Ŝvabaĥo]] pri skribo, teksto farita en majo 2009 per Petr. (2026 05 29)
* demando pri stranga aludo en la noto pri [[Adolf Halbedl]] en EdE (2026 05 31)
* la rezistanto kontraŭ naziismo [[Rupert Mayer]] ([[d:Q45283]]) aparte meritus tekston, iam ajn... Mirakle jam 2026 05 29 je 9 h UTK, nur tri horojn post kiam mi private notis lian nomon ĉi tie por mi, Sj1mor faris ĝerman tekston. Tio tre bonas kaj la ĝermo meritus ankoraŭ iam enhavan plivastigon.
* nekompletaj taskoj: [[:Kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio|pri la komunumoj de Malsupra Aŭstrio]] duobla retejo en vikipedio for - ĝis nun nur A-R.
* La vorto katrastrala estas fantazia: [[Diskuto:Höflein]]. (2026 06 01, ĝustigita je 06 08) Kaj nomigo de estroj de tiaj loĝlokoj de Klosterneuburg malsaĝas: [[Diskuto:Maria Gugging]] (2026 06 01, nun fakte ne necesas ago, sed iam poste)
* Pri titolo [[Hampstead]] sen aldonaĵo ... (2026 06 08)
* Paĝo &quot;Naŝvilo&quot; nun jam estas ĉe [[Nashville]], sed en la teksto ankoraŭ uziĝas la dubinda esperantigo. Jam referencoj postuliĝis en 2015, denove en 2026 06 12. Post pliaj 1-3 monatoj eblas afiŝi tion ĉe VP:AA kaj poste elsarki la fantazian esperantigon, se ne iu ankoraŭ trovas defendajn referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:45, 12 jun. 2026 (UTC)
* Bezonatas multe da referencoj kaj kontrolo per almenaŭ la praga poŝatlaso en [[Ŝablono-Diskuto:Atlantiko]]... (2026 06 15)
* [[Diskuto:Esperantistoj]] pri neproj aŭ ebloj de titolaj aldonaĵoj inter krampoj laŭ instigo de Sj1mor. (2026 06 16)
* [[Diskuto:Ilja Ponomarenko]]: peto fari tekstojn  [[The Kyiv Independent]] ([[d:Q111028947]]) kaj [[Ŝtata Universitato de Mariupolo]] ([[d:Q4281580]]). (2026 06 16)
* Pri Nicolas Rastvortsev (2017) nenio ĝis nun, kvankam nun 24 filmoj en IMDb. Iam supozeble io venos.

== Pliaj modeloj ==
Modeloj por mikroĝermoj de usonaj aktoroj vire ekz. [[Colin Ferguson]], ine ekz. [[Jaclyn Smith]].

Por river(et)oj, jen en Bavario, sed same taŭga ankaŭ aliloke, ekzemple [[Wiesent (Regnitz)]] aŭ [[Aisch]].

Plia noto por diskutpaĝo: Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte.

== Fontaj / pruvigaj cirkonstancoj P1480 ==
*  apud (Q21818619): approximate location – should be used with qualifier P1480 to indicate that value is close

== Farendaĵo ==
* En Iovao, sur la skema mapo 6 el 9 linioj faritaj, restas do triono ekde [[Kantono Pottawattamie]]... (2026 06 23)
* La novajn gazetotekstojn [[Lietuvos rytas]], [[Lietuvos žinios]] kaj [[Vakarų ekspresas]] el junio dankinde Kani savis el ĝermeta stato. Se mi foje havos iom da tempo, mi povos ankoraŭ rigardi la nunajn ĝermojn, aparte la informkestojn. La latva teksto [[Diena]] jam estas kontentiga. (2026 06 23)
* nur ekkomencita: [[Peptida hormono]]. (2026 06 14)</text>
      <sha1>eaisaithn6l0lrpyq1uxhmxz4yvn2c0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caruaru</title>
    <ns>0</ns>
    <id>458046</id>
    <revision>
      <id>9412626</id>
      <parentid>9253406</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36550-30</username>
        <id>259282</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>9412626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3601" sha1="9tsqzutc6yl5ul10tmzlrkw0tkyc25f" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
|nomo =Cidade de Caruaru
|lando = [[Brazilo]]
|bildo=Montagem Caruaru.jpg
|bildo-larĝeco=300px
|latitudo = 8/16/58/S
|longitudo = 35/58/33/W
|regiono-ISO = BR-PE
|zomo=9
|Mapo en angulo=Caruaru
|ŝtato = [[Pernambuco]]
|titolo de ŝtato = [[Listo de la federaciaj ŝtatoj de Brazilo|Federacia ŝtato]]
|fondo =1856
|loĝantaro = 502290
|jaro = 2024
|areo = 932
|denso =
|alteo = 554
|pk = 55.000-000
|horzono = UTC−3
|TTTejo = http://www.caruaru.pe.gov.br/
|aglomeracio=2241191|ĝemelurboj=Beogrado, Karanavi kaj Rejkjaviko|flago=[[Caruaru]]}}
'''Karuarŭo''' ('''Caruaru''', en la [[portugala]]), estas brazila urbo, situanta en [[Pernambuko]]. Ĝi estas la urbo kiu havas la plej grandan kvanton de loĝantaro ene de Pernambuko (ĝi havas 502.290 loĝantojn, pro tio estas la kvara plej granda urbo de la ŝtato).
[[Dosiero:Grande-Hotel-São-Vicente-de-Paulo.jpg|eta|Hotelo en Caruaru]]
Ĝi estas granda urba centro, ekonomie, industrie, administre kaj kulture, de Pernambuko. La [[malneta enlanda produkto]] de tiu urbo estas de 3.003.634.000,00, tiel ĝi estas la sepa plej granda [[MEP]] de la subŝtato.

Je 130 kilometroj de la subŝtata ĉefurbo, [[Recifo]], Karuarŭo estas internacie konata, ĉar ĝi havas la plej grandan centron de manfaraj artoj de [[Latinameriko]], kategorio donita de [[Unesko]] &lt;!--kaj ankaŭ internacie konata ĉar havs la plej grandan feston de foroo en la mondo(nekomprenebla)--&gt;.

== Historio ==
La teritorio kie Karuarŭo estas nuntempe, antikve estis bieno por bredado de bovoj kaj ĝi apartenis al la familio “Nunes dos Bezerros”.
Kun la familio Nunes vivis du orfaj knaboj. Unu el tiuj orfoj estis José Rodrigues de Jesus, kaj kiam li estis plenkreskulo, post kelkaj konfuzoj kun siaj patroj, li ekposedis la teritorion kiu apartenis al li pro heredo. En tiu teritorio li kreis [[kapelo]]n por omaĝi “Nian sinjorinon” kaj la loĝado ekaperis en la ĉirkaŭaĵo de tiu kapelo. En 1846, la [[monaĥo]] Euzébio de Sales, ekkonstruigis la ĉefan preĝejon, nuntempe ĝi estas la [[katedralo]] de la urbo.

La geografia situo de Karuarŭo favoris ĝian disvolviĝon, ĉar devige la homoj kiuj vojaĝis ene de Pernambuko ĉiam pasis en la ĉirkaŭaĵojn de la urbo. Decembre 1895 okazis la inaŭguro de fervoja stacio “Great Western” kiu kunligis Karuarŭon al Recifo.

== Ekonomio ==
La komerco estas la Ĉefa ekonomia praktiko en Karuarŭo, kaj la komerco estas impulsata de granda produktado de vestaĵoj kiuj estas produktataj en Karuarŭo kaj en urboj, kiuj ĉirkaŭas ĝin.

== Klimato ==
La somero en la urbo estas seka kaj varma kun maksimumaj gradoj inter 25ºc ĝis 35°c kaj havas minimumajn gradojn inter 21ºc, 15°c. Dum la vintro pluvas kaj la vetero estas kun minimumaj gradoj inter 16ºc, 11ºc kaj kun maksimumaj gradoj inter 20ºc ĝis 25ºc.

== Sportoj ==
Karuarŭo estas la dua grava urbo de Pernambuko, koncerne al sportoj. La urbo havas stadionon kie okazas maĉoj, du piedpilkajn grupojn, kurvojon kie okazas gravaj kuradoj en kelkaj monatoj.

== La fama bazaro ==
La bazaro de Karuarŭo estas kulture kaj ekonomie grava por la urbo, tie estas vendataj fruktoj, legomoj, kuracigaj herboj, viandoj, cerealoj, vestaĵoj, ŝuoj, iloj por kuiri, meblaroj, bestoj, elektronikaj iloj, ktp. Ekzistas fama muziko kiu temas pri tiu bazaro (A feira de Caruaru/ Luiz Gonzaga). Tiu bazaro estas la plej granda kiu okazas subĉiele en la mondo kaj ĝi allogas diversajn turistojn pro ĝia populareco, tiel ĝi estas unu el la ĉefaj turistaj punktoj.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Geografio de Brazilo]]</text>
      <sha1>9tsqzutc6yl5ul10tmzlrkw0tkyc25f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412864</id>
      <parentid>9412626</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T03:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <comment>verŝajne vandalado</comment>
      <origin>9412864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3601" sha1="6wwar1ttea8eangc5wtaauz0864rs0u" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
|nomo =Cidade de Caruaru
|lando = [[Brazilo]]
|bildo=Montagem Caruaru.jpg
|bildo-larĝeco=300px
|latitudo = 8/16/58/S
|longitudo = 35/58/33/W
|regiono-ISO = BR-PE
|zomo=9
|Mapo en angulo=Caruaru
|ŝtato = [[Pernambuco]]
|titolo de ŝtato = [[Listo de la federaciaj ŝtatoj de Brazilo|Federacia ŝtato]]
|fondo =1856
|loĝantaro = 402290
|jaro = 2024
|areo = 932
|denso =
|alteo = 554
|pk = 55.000-000
|horzono = UTC−3
|TTTejo = http://www.caruaru.pe.gov.br/
|aglomeracio=2241191|ĝemelurboj=Beogrado, Karanavi kaj Rejkjaviko|flago=[[Caruaru]]}}
'''Karuarŭo''' ('''Caruaru''', en la [[portugala]]), estas brazila urbo, situanta en [[Pernambuko]]. Ĝi estas la urbo kiu havas la plej grandan kvanton de loĝantaro ene de Pernambuko (ĝi havas 402.290 loĝantojn, pro tio estas la kvara plej granda urbo de la ŝtato).
[[Dosiero:Grande-Hotel-São-Vicente-de-Paulo.jpg|eta|Hotelo en Caruaru]]
Ĝi estas granda urba centro, ekonomie, industrie, administre kaj kulture, de Pernambuko. La [[malneta enlanda produkto]] de tiu urbo estas de 3.003.634.000,00, tiel ĝi estas la sepa plej granda [[MEP]] de la subŝtato.

Je 130 kilometroj de la subŝtata ĉefurbo, [[Recifo]], Karuarŭo estas internacie konata, ĉar ĝi havas la plej grandan centron de manfaraj artoj de [[Latinameriko]], kategorio donita de [[Unesko]] &lt;!--kaj ankaŭ internacie konata ĉar havs la plej grandan feston de foroo en la mondo(nekomprenebla)--&gt;.

== Historio ==
La teritorio kie Karuarŭo estas nuntempe, antikve estis bieno por bredado de bovoj kaj ĝi apartenis al la familio “Nunes dos Bezerros”.
Kun la familio Nunes vivis du orfaj knaboj. Unu el tiuj orfoj estis José Rodrigues de Jesus, kaj kiam li estis plenkreskulo, post kelkaj konfuzoj kun siaj patroj, li ekposedis la teritorion kiu apartenis al li pro heredo. En tiu teritorio li kreis [[kapelo]]n por omaĝi “Nian sinjorinon” kaj la loĝado ekaperis en la ĉirkaŭaĵo de tiu kapelo. En 1846, la [[monaĥo]] Euzébio de Sales, ekkonstruigis la ĉefan preĝejon, nuntempe ĝi estas la [[katedralo]] de la urbo.

La geografia situo de Karuarŭo favoris ĝian disvolviĝon, ĉar devige la homoj kiuj vojaĝis ene de Pernambuko ĉiam pasis en la ĉirkaŭaĵojn de la urbo. Decembre 1895 okazis la inaŭguro de fervoja stacio “Great Western” kiu kunligis Karuarŭon al Recifo.

== Ekonomio ==
La komerco estas la Ĉefa ekonomia praktiko en Karuarŭo, kaj la komerco estas impulsata de granda produktado de vestaĵoj kiuj estas produktataj en Karuarŭo kaj en urboj, kiuj ĉirkaŭas ĝin.

== Klimato ==
La somero en la urbo estas seka kaj varma kun maksimumaj gradoj inter 25ºc ĝis 35°c kaj havas minimumajn gradojn inter 21ºc, 15°c. Dum la vintro pluvas kaj la vetero estas kun minimumaj gradoj inter 16ºc, 11ºc kaj kun maksimumaj gradoj inter 20ºc ĝis 25ºc.

== Sportoj ==
Karuarŭo estas la dua grava urbo de Pernambuko, koncerne al sportoj. La urbo havas stadionon kie okazas maĉoj, du piedpilkajn grupojn, kurvojon kie okazas gravaj kuradoj en kelkaj monatoj.

== La fama bazaro ==
La bazaro de Karuarŭo estas kulture kaj ekonomie grava por la urbo, tie estas vendataj fruktoj, legomoj, kuracigaj herboj, viandoj, cerealoj, vestaĵoj, ŝuoj, iloj por kuiri, meblaroj, bestoj, elektronikaj iloj, ktp. Ekzistas fama muziko kiu temas pri tiu bazaro (A feira de Caruaru/ Luiz Gonzaga). Tiu bazaro estas la plej granda kiu okazas subĉiele en la mondo kaj ĝi allogas diversajn turistojn pro ĝia populareco, tiel ĝi estas unu el la ĉefaj turistaj punktoj.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Geografio de Brazilo]]</text>
      <sha1>6wwar1ttea8eangc5wtaauz0864rs0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hong Seok-cheon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>462462</id>
    <revision>
      <id>9413175</id>
      <parentid>9114080</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9413175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2021" sha1="rnegjh4aeijywhnu1e7t7y4qsk1gbou" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| nomo                = Hong Seok-cheon
| dosiero             =
| priskribo           =
| grandeco de bildo   =
| dato de naskiĝo    = [[3-a de februaro]] de [[1971]]
| loko de naskiĝo    = [[Ĉeongjango]], [[Sudĉungĉeongo]], [[Sudkoreio]]
| dato de morto       =
| loko de morto       =
}}

'''Hong Seok-cheon''' ([[Koreio|koree]]: 홍석천, naskiĝis la [[3-a de februaro]] de [[1971]]) estas [[Sudkoreio|sudkorea]] aktoro de kino kaj [[Gejo|geja]] artisto, modelo kaj entreprenisto.

En [[1995]], li debutis en koncerto de studentaj humuristoj (대학 개그제).&lt;ref&gt;[http://sports.donga.com/3/all/20110630/38450528/3 &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;600회 개콘, 리허설 현장을 가다&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; “화요비씨, 녹화땐 웃으면 안되는데…”] the Dongah 2011.07.05 {{ko}}&lt;/ref&gt; En Septembro, [[2000]] publike aperis.&lt;ref&gt;[http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&amp;mid=sec&amp;sid1=106&amp;oid=020&amp;aid=0000028052 홍석천 &quot;저 동성애자입니다&quot;] 동아일보 2000.09.26 {{ko}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://www.facebook.com/soky1865 Facebook de Hong Seok-cheon] {{ko}}
* [https://twitter.com/Tonyhong1004 twitter de Hong Seok-cheon] {{ko}}
* [http://khnews.kheraldm.com/view.php?ud=20130401000707&amp;md=20130404004749_AT {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131217082946/http://khnews.kheraldm.com/view.php?ud=20130401000707&amp;md=20130404004749_AT |date=2013-12-17 }} Young wannabe stars follow dancing dreams] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131217082946/http://khnews.kheraldm.com/view.php?ud=20130401000707&amp;md=20130404004749_AT |date=2013-12-17 }} Koreaharald 2013.04.01 {{en}}
* [http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&amp;mid=sec&amp;sid1=104&amp;oid=040&amp;aid=0000122313 Story of 'the hill'] Koreatimes 2012.04.25 {{en}}

{{Ĝermo}}

{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Hong, Seok-cheon}}

[[Kategorio:Koreoj]]
[[Kategorio:Sudkoreaj kantistoj]]
[[Kategorio:Sudkoreaj aktoroj]]
[[Kategorio:Sudkoreaj fotomodeloj]]</text>
      <sha1>rnegjh4aeijywhnu1e7t7y4qsk1gbou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Czeladź</title>
    <ns>1</ns>
    <id>467974</id>
    <revision>
      <id>9413080</id>
      <parentid>5399131</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:31:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="994" sha1="mzmcc55dw24wkproaolh4t7xu5rd625" xml:space="preserve">== Esperanto ==
Saluton. Kial la ĉapitro pri Esperanto estas proporcie tiel granda kompare al la resta teksto de la artikolo? Ĉu ne ekzistas informoj pri la urbo mem? --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:33, 19 Jan. 2014 (UTC)
:Do, estas la senĉesa eksa agado de samideano Kozyra... Sed sen la ĉapitro pri Esperanto la teksto nur estus ĝermeto kaj minaciĝus pri forigo... Tiel estas tute saĝe laŭ mi toleri la misproporcion. Sed vi pravas atentigi pri ĝi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

=== Teknika noteto ===
Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>mzmcc55dw24wkproaolh4t7xu5rd625</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413081</id>
      <parentid>9413080</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Esperanto */</comment>
      <origin>9413081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1013" sha1="h4idpq1atyaqyipbi5hcd3xvzzwuy49" xml:space="preserve">== Esperanto ==
Saluton. Kial la ĉapitro pri Esperanto estas proporcie tiel granda kompare al la resta teksto de la artikolo? Ĉu ne ekzistas informoj pri la urbo mem? --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:33, 19 Jan. 2014 (UTC)
:Do, estas la senĉesa eksa agado de samideano Kozyra... Sed sen la ĉapitro pri Esperanto la teksto nur estus multe tro mallonga ĝermeto kaj minaciĝus pri forigo... Tiel estas tute saĝe laŭ mi toleri la misproporcion. Sed vi pravas atentigi pri ĝi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

=== Teknika noteto ===
Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>h4idpq1atyaqyipbi5hcd3xvzzwuy49</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413090</id>
      <parentid>9413081</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1870" sha1="cpdv6y1do5xvuvh3qd7lryltzfe00na" xml:space="preserve">== Esperanto ==
Saluton. Kial la ĉapitro pri Esperanto estas proporcie tiel granda kompare al la resta teksto de la artikolo? Ĉu ne ekzistas informoj pri la urbo mem? --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:33, 19 Jan. 2014 (UTC)
:Do, estas la senĉesa eksa agado de samideano Kozyra... Sed sen la ĉapitro pri Esperanto la teksto nur estus multe tro mallonga ĝermeto kaj minaciĝus pri forigo... Tiel estas tute saĝe laŭ mi toleri la misproporcion. Sed vi pravas atentigi pri ĝi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

=== Teknika noteto ===
Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

== Dubo pri stato de esperantisto ==
Estas ankoraŭ dubo pri la aserto

[[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]]
En la urbo loĝas fama Esperanto-eldonisto, la posedanto de la '''E-eldonejo &quot;Hejme&quot;''' kaj la eks-redaktoro de la revuo [[Pola Esperantisto]] ''Kazimierz Leja''.

Mi trovis [https://podhale24.pl/nekrologi/nekrolog/3840 pollingvan nekrologon pri morto de iu Kazimierz Leja en 2019]. Kompreneble tio pruvas nenion - la nomo povas esti pli ofta. Sed la indiko de s-ano Kozyra estis de jan. 2014, kaj nenies estas garantiite ke s-ro Leja ne mortis intertempe. Kiu povus eltrovi ion, ekzemple havante aliron al iuj paperaj bultenoj de e-lingva Pollando, aŭ almenaŭ komprenante la polan, por pli bone serĉi la interreton???... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:45, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>cpdv6y1do5xvuvh3qd7lryltzfe00na</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413091</id>
      <parentid>9413090</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:46:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dubo pri stato de esperantisto */</comment>
      <origin>9413091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1991" sha1="l54z86gid1m50gybf2j0boeny6cm9s6" xml:space="preserve">== Esperanto ==
Saluton. Kial la ĉapitro pri Esperanto estas proporcie tiel granda kompare al la resta teksto de la artikolo? Ĉu ne ekzistas informoj pri la urbo mem? --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:33, 19 Jan. 2014 (UTC)
:Do, estas la senĉesa eksa agado de samideano Kozyra... Sed sen la ĉapitro pri Esperanto la teksto nur estus multe tro mallonga ĝermeto kaj minaciĝus pri forigo... Tiel estas tute saĝe laŭ mi toleri la misproporcion. Sed vi pravas atentigi pri ĝi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

=== Teknika noteto ===
Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

== Dubo pri stato de esperantisto ==
Estas ankoraŭ dubo pri la aserto

[[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]]
En la urbo loĝas fama Esperanto-eldonisto, la posedanto de la '''E-eldonejo &quot;Hejme&quot;''' kaj la eks-redaktoro de la revuo [[Pola Esperantisto]] ''Kazimierz Leja''.

Pri la movadano ni scias tute nenion ĝis nun, ankaŭ ne estas spuro de li en la [[ĝermolisto de polaj esperantistoj]]. Mi trovis [https://podhale24.pl/nekrologi/nekrolog/3840 pollingvan nekrologon pri morto de iu Kazimierz Leja en 2019]. Kompreneble tio pruvas nenion - la nomo povas esti pli ofta. Sed la indiko de s-ano Kozyra estis de jan. 2014, kaj nenies estas garantiite ke s-ro Leja ne mortis intertempe. Kiu povus eltrovi ion, ekzemple havante aliron al iuj paperaj bultenoj de e-lingva Pollando, aŭ almenaŭ komprenante la polan, por pli bone serĉi la interreton???... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:45, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>l54z86gid1m50gybf2j0boeny6cm9s6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413094</id>
      <parentid>9413091</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dubo pri stato de esperantisto */</comment>
      <origin>9413094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2091" sha1="3eg2f4det51nxl8ygpn73y6ln8rw7l1" xml:space="preserve">== Esperanto ==
Saluton. Kial la ĉapitro pri Esperanto estas proporcie tiel granda kompare al la resta teksto de la artikolo? Ĉu ne ekzistas informoj pri la urbo mem? --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:33, 19 Jan. 2014 (UTC)
:Do, estas la senĉesa eksa agado de samideano Kozyra... Sed sen la ĉapitro pri Esperanto la teksto nur estus multe tro mallonga ĝermeto kaj minaciĝus pri forigo... Tiel estas tute saĝe laŭ mi toleri la misproporcion. Sed vi pravas atentigi pri ĝi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

=== Teknika noteto ===
Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

== Dubo pri stato de esperantisto ==
Estas ankoraŭ dubo pri la aserto

[[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]]
En la urbo loĝas fama Esperanto-eldonisto, la posedanto de la '''E-eldonejo &quot;Hejme&quot;'''&lt;ref&gt;eblas aldoni la internan ligilon [[
Hejme (pola esperantista eldonejo) ]]&lt;/ref&gt; kaj la eks-redaktoro de la revuo [[Pola Esperantisto]] ''Kazimierz Leja''.

Pri la movadano ni scias tute nenion ĝis nun, ankaŭ ne estas spuro de li en la [[ĝermolisto de polaj esperantistoj]]. Mi trovis [https://podhale24.pl/nekrologi/nekrolog/3840 pollingvan nekrologon pri morto de iu Kazimierz Leja en 2019]. Kompreneble tio pruvas nenion - la nomo povas esti pli ofta. Sed la indiko de s-ano Kozyra estis de jan. 2014, kaj nenies estas garantiite ke s-ro Leja ne mortis intertempe. Kiu povus eltrovi ion, ekzemple havante aliron al iuj paperaj bultenoj de e-lingva Pollando, aŭ almenaŭ komprenante la polan, por pli bone serĉi la interreton???... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:45, 25 jun. 2026 (UTC)

{{referencoj}}</text>
      <sha1>3eg2f4det51nxl8ygpn73y6ln8rw7l1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413095</id>
      <parentid>9413094</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dubo pri stato de esperantisto */</comment>
      <origin>9413095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2112" sha1="6p8int78to89iq3xaudfg616s4ce5tw" xml:space="preserve">== Esperanto ==
Saluton. Kial la ĉapitro pri Esperanto estas proporcie tiel granda kompare al la resta teksto de la artikolo? Ĉu ne ekzistas informoj pri la urbo mem? --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:33, 19 Jan. 2014 (UTC)
:Do, estas la senĉesa eksa agado de samideano Kozyra... Sed sen la ĉapitro pri Esperanto la teksto nur estus multe tro mallonga ĝermeto kaj minaciĝus pri forigo... Tiel estas tute saĝe laŭ mi toleri la misproporcion. Sed vi pravas atentigi pri ĝi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

=== Teknika noteto ===
Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

== [[Diskuto:Czeladź#Dubo pri stato de esperantisto]] ==
Estas ankoraŭ dubo pri la aserto

[[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]]
En la urbo loĝas fama Esperanto-eldonisto, la posedanto de la '''E-eldonejo &quot;Hejme&quot;'''&lt;ref&gt;eblas aldoni la internan ligilon [[
Hejme (pola esperantista eldonejo) ]]&lt;/ref&gt; kaj la eks-redaktoro de la revuo [[Pola Esperantisto]] ''Kazimierz Leja''.

Pri la movadano ni scias tute nenion ĝis nun, ankaŭ ne estas spuro de li en la [[ĝermolisto de polaj esperantistoj]]. Mi trovis [https://podhale24.pl/nekrologi/nekrolog/3840 pollingvan nekrologon pri morto de iu Kazimierz Leja en 2019]. Kompreneble tio pruvas nenion - la nomo povas esti pli ofta. Sed la indiko de s-ano Kozyra estis de jan. 2014, kaj nenies estas garantiite ke s-ro Leja ne mortis intertempe. Kiu povus eltrovi ion, ekzemple havante aliron al iuj paperaj bultenoj de e-lingva Pollando, aŭ almenaŭ komprenante la polan, por pli bone serĉi la interreton???... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:45, 25 jun. 2026 (UTC)

{{referencoj}}</text>
      <sha1>6p8int78to89iq3xaudfg616s4ce5tw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413096</id>
      <parentid>9413095</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Diskuto:Czeladź#Dubo pri stato de esperantisto */</comment>
      <origin>9413096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2118" sha1="alfr7gg2779wp5xuoci2llob8tmn0iw" xml:space="preserve">== Esperanto ==
Saluton. Kial la ĉapitro pri Esperanto estas proporcie tiel granda kompare al la resta teksto de la artikolo? Ĉu ne ekzistas informoj pri la urbo mem? --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:33, 19 Jan. 2014 (UTC)
:Do, estas la senĉesa eksa agado de samideano Kozyra... Sed sen la ĉapitro pri Esperanto la teksto nur estus multe tro mallonga ĝermeto kaj minaciĝus pri forigo... Tiel estas tute saĝe laŭ mi toleri la misproporcion. Sed vi pravas atentigi pri ĝi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

=== Teknika noteto ===
Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

== [[Diskuto:Czeladź#Dubo pri stato de esperantisto]] ==
Estas ankoraŭ dubo pri la aserto

[[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]]
En la urbo loĝas fama Esperanto-eldonisto, la posedanto de la '''E-eldonejo &quot;Hejme&quot;'''&lt;ref&gt;eblas aldoni la internan ligilon [[
Hejme (pola esperantista eldonejo) ]]&lt;/ref&gt; kaj la eks-redaktoro de la revuo [[Pola Esperantisto]] ''Kazimierz Leja''.

Pri la movadano ni scias tute nenion ĝis nun, ankaŭ ne estas spuro de li en la [[ĝermolisto de polaj esperantistoj]]. Mi trovis [https://podhale24.pl/nekrologi/nekrolog/3840 pollingvan nekrologon pri morto de iu Kazimierz Leja en 2019]. Kompreneble tio pruvas nenion - la nomo povas esti pli ofta. Sed la indiko de s-ano Kozyra estis de jan. 2014, kaj nenies estas garantiite ke s-ro Leja ne mortis intertempe. Kiu povus eltrovi ion, ekzemple havante aliron al iuj paperaj bultenoj de e-lingva Pollando, aŭ almenaŭ komprenante la polan, por pli bone serĉi la interreton???... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:45, 25 jun. 2026 (UTC)

Noto:
{{referencoj}}</text>
      <sha1>alfr7gg2779wp5xuoci2llob8tmn0iw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413097</id>
      <parentid>9413096</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Diskuto:Czeladź#Dubo pri stato de esperantisto */</comment>
      <origin>9413097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2125" sha1="pa7sumko8seznxdfzsqgut2p5oflf5a" xml:space="preserve">== Esperanto ==
Saluton. Kial la ĉapitro pri Esperanto estas proporcie tiel granda kompare al la resta teksto de la artikolo? Ĉu ne ekzistas informoj pri la urbo mem? --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:33, 19 Jan. 2014 (UTC)
:Do, estas la senĉesa eksa agado de samideano Kozyra... Sed sen la ĉapitro pri Esperanto la teksto nur estus multe tro mallonga ĝermeto kaj minaciĝus pri forigo... Tiel estas tute saĝe laŭ mi toleri la misproporcion. Sed vi pravas atentigi pri ĝi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

=== Teknika noteto ===
Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:31, 25 jun. 2026 (UTC)

== [[Diskuto:Czeladź#Dubo pri stato de esperantisto]] ==
Estas ankoraŭ dubo pri la aserto

[[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]]
En la urbo loĝas fama Esperanto-eldonisto, la posedanto de la '''E-eldonejo &quot;Hejme&quot;'''&lt;ref&gt;eblas ankoraŭ aldoni la internan ligilon [[Hejme (pola esperantista eldonejo)]]&lt;/ref&gt; kaj la eks-redaktoro de la revuo [[Pola Esperantisto]] ''Kazimierz Leja''.

Pri la movadano ni scias tute nenion ĝis nun, ankaŭ ne estas spuro de li en la [[ĝermolisto de polaj esperantistoj]]. Mi trovis [https://podhale24.pl/nekrologi/nekrolog/3840 pollingvan nekrologon pri morto de iu Kazimierz Leja en 2019]. Kompreneble tio pruvas nenion - la nomo povas esti pli ofta. Sed la indiko de s-ano Kozyra estis de jan. 2014, kaj nenies estas garantiite ke s-ro Leja ne mortis intertempe. Kiu povus eltrovi ion, ekzemple havante aliron al iuj paperaj bultenoj de e-lingva Pollando, aŭ almenaŭ komprenante la polan, por pli bone serĉi la interreton???... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:45, 25 jun. 2026 (UTC)

Noto:
{{referencoj}}</text>
      <sha1>pa7sumko8seznxdfzsqgut2p5oflf5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historio de petrolo en Argentino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>479166</id>
    <revision>
      <id>9413013</id>
      <parentid>9212650</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9413013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6797" sha1="6a3l19udkhqmz01i6nal87ns3vq0jjm" xml:space="preserve">[[Dosiero:YPF.svg|eta|200ra|Iama logoo de [[YPF]], ĉefa argentina petrolentrepreno.]]
[[Dosiero:Primer pozo.jpg|eta|200ra|Unua petrolputo de [[Argentino]], en [[Comodoro Rivadavia]], foto de decembro de [[1907]].]]
La '''historio de [[petrolo]] en [[Argentino]]''' ekis kiam apearis la unuakuŝejo el tiu [[hidrokarbido]] la [[13-a de decembro]] de [[1907]], en la tiama vilaĝo [[Comodoro Rivadavia]].&lt;ref name = patroleoarg&gt;«[http://www.portalplanetasedna.com.ar/petroleo_argentino.htm El petróleo en la Argentina] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150211064622/http://www.portalplanetasedna.com.ar/petroleo_argentino.htm |date=2015-02-11 }}» (hispana). Planeta Sedna. Konsultita la 21an de aprilo de 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref name = ecop&gt;«[http://www.ecopuerto.com/petroleo07/informes/infoPetrolero.html Un siglo con petróleo]» (hispana). Eco Puerto. Konsultita la 6an de majo de 2010.&lt;/ref&gt; Post dekkvin jaroj, [[Hipólito Yrigoyen]] fondis [[Yacimientos Petrolíferos Fiscales]] ([[YPF]]), unua entrepreno respondeca por elfosado kaj traktado de petrolo. La generalo kaj inĝeniero [[Enrique Mosconi]] estris tiun entreprenon ŝtatan, kiel prezidanto de la petrolentrepreno nomumita de la [[prezidento de Argentino]] [[Marcelo Torcuato de Alvear]]. Dum la periodo konata kiel ''[[fifama jardeko]]'' ekzistis malmulta progreso en la produktado de petrolo, kaj stagnis la kreskiĝo de YPF.&lt;ref name = TA&gt;http://www.todo-argentina.net/historia/radicales/Yrigoyen1/ Todo Argentina, Presidencia de Hipólito Yrigoyen, alirita la 30an de marto de 2010, hispane.&lt;/ref&gt;&lt;ref name = HY&gt;http://www.hipolitoyrigoyen.com.ar/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120113114152/http://www.hipolitoyrigoyen.com.ar/ |date=2012-01-13 }} Hipólito Yrigoyen, Presidencia de Hipólito Yrigoyen, alirita la 30an de marto de 2010, hispane.&lt;/ref&gt;&lt;ref name = PPS&gt;http://www.portalplanetasedna.com.ar/petroleo_argentino3.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140806055137/http://www.portalplanetasedna.com.ar/petroleo_argentino3.htm |date=2014-08-06 }} Portal Planeta Sedna, El petróleo en Argentina alirita la 30an de marto de 2010, hispane.&lt;/ref&gt; Post la ''fifama jardeko'' prezidentiĝis [[Juan Domingo Perón]], kiu trovis YPF kun granda institucia malforto, kaj fine de sia regado serĉis helpon de eksterlandaj kapitaloj por pliigi la produktadon, kio malsukcesis pro malkonsento fare de diversaj sektoroj, eĉ ene de lia propra partio, ĉefe pro la kontraktoj kun filio de la [[Standard Oil]] kiujn oni klopodis ekde la registaro.&lt;ref name=Gambini1&gt;Gambini, Hugo: ''Historia del peronismo'' vol. II, paĝoj 95/99. Buenos Aires 2001 Editorial Planeta Argentina S.A. ISBB kompleta verko 950-49-0226-X Tomo I 950-49-0784-9&lt;/ref&gt;

Post la elpostenigo de Perón en [[1955]] al [[1976]] Argentino suferis kion kelkaj historiistoj nomigis la ''malfortan demokration'', pro malamikecoi de la militistoj al demokratio. Tiukadre la registaro disvolvigista de [[Arturo Frondizi]] (1958-1962) akiris memliveradon el petrolo. Dum la prezidenteco de [[Arturo Illia]] (1963-1966) kelkaj el la dektri kontraktoj petrolaj estis nuligitaj ĉar estis akuzitaj kiel &quot;malprofitaj por la Nacio&quot;, kaj la lando revenis al malmemliverado. La registaro ''de facto'' de [[Juan Carlos Onganía]] modifis la leĝon 14.773 (farita de Frondizi), kaj plutenis saman principon de la ŝtata posedo de petrolo, sed nuligante la [[monopolo]]n de YPF.

Dum la regado de la venontaj kaj militistaj kaj civilaj registaroj ne estis multa ŝanĝo en la petrola politiko, kaj la produktado pliiĝis. Dum la regado de [[Raúl Alfonsín]] la rezervoj malpliiĝis, kvankam estis du apliiĝo en la produktado. La &quot;Leĝo de Reformo de la Ŝtato&quot; aprobita de la [[peronismo]] fine de 1989, malfermis instancon de [[privatigo]] de la ekonomiaj kaj energiaj strategiaj resursoj de la lando. En [[1992]] la registaro peronista de [[Carlos Menem]] malŝtatigis la petrolon, kaj transpasis la kuŝejojn de hidrokarbidoj de la Nacia Ŝtato al la provincoj, sed tiu leĝo ankaŭ privatigis YPF, kaj perdiĝis la povo de tiu decido en petrola politiko. La hispana entrepreno [[Repsol]] aĉetis YPF kiu eknomiĝis [[Repsol YPF]]. La hispana petrolentrepreno troekspluatadis la kuŝejojn, sed ne esploris novajn. Konsekvence, dum 2010 kaj 2012 (registaro de [[Cristina Kirchner]]), Repsol YPF devis importi ofte grandajn kvantojn el nafto, por povi provizi la benzinejojn por [[aŭto]]j, [[kamiono]]j kaj agrikultura maŝinaro. Foje okazis ankaŭ manko de gaso, kio malprogresigis la industrion. Argentino estas lando tre dependa el gaso, kaj estas kun Rusio la lando kiu plej uzas ĝin kiel energifonto.&lt;ref&gt;26a de septembro de 2011. «[http://www.abeceb.com/noticia.php?idNoticia=151920 La falta de inversiones es el desafío del sector energético]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}» Abeceb. ''Fuente original: [[Infobae]]'' Konsultita la [[29an de septembro]] de 2011.&lt;/ref&gt;

En la unua jarkvarono de 2012, kelkaj provincoj eksproprietigis areojn kiuj troviĝis en koncesio de [[Repsol YPF]], dum la registaro de Cristina Kirchner klopodis rekuperi parton de YPF. Fine, la 16an de aprilo tiujare, la argentina regisatro decidis la eksproprietigo de la petrolentrepreno, per akiro de la 51&amp;nbsp;% de la akcioj kiuj estis ĉe povo de Repsol por la nacia ŝtato kaj disdonis la restintan 49&amp;nbsp;% en akcioj por la provincoj produktantaj.&lt;ref name = estatizacion&gt;Diego Cabot. (13a de aprilo de 2012). [http://www.lanacion.com.ar/1464600-un-proyecto-estatizador-encendio-los-rumores Un proyecto estatizador encendió los rumores] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140408213207/http://www.lanacion.com.ar/1464600-un-proyecto-estatizador-encendio-los-rumores |date=2014-04-08 }} Diario La Nación. Konsultita la 16an de aprilo de 2012.&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* Gadano, Nicolás. Historia del petróleo en la Argentina. Hyspamerica. ISBN 950-9009-83-0.
* Luna, Félix. Historia de la Argentina (La Propuesta Desarrollista edición). Hyspamerica. ISBN 950-752-292-1.
* Luna, Félix (1995b). Historia de la Argentina (Argentinos latinoamericanos edición). Hyspamerica. ISBN 950-752-297-2.
* Altamirano, Carlos (1998). Los nombres del poder: Arturo Frondizi. ISBN 950-557-248-4.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}

* [http://institutoyrigoyen.radicales.org.ar/stories.php?story=05/12/14/1366248 La defensa de YPF]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Instituto Yrigoyen
* [http://www.youtube.com/user/MIDNacional#p/a/f/0/9qWML1fTc5Y La &quot;batalla del petróleo&quot;] Fimeto en YouTube

[[Kategorio:Petrolo]]
[[Kategorio:Nafto]]
[[Kategorio:Ekonomio de Argentino]]
[[Kategorio:Politiko de Argentino]]
[[Kategorio:Historio de Argentino]]</text>
      <sha1>6a3l19udkhqmz01i6nal87ns3vq0jjm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historio de industrio en Argentino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>479219</id>
    <revision>
      <id>9412973</id>
      <parentid>8838810</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5861" sha1="qudxq0bgegyxi5z9mz7q8uiuxfa6caq" xml:space="preserve">[[Dosiero:Hipólito Yrigoyen (completo).jpg|eta|200px|Dum la prezidenteco de [[Hipólito Yrigoyen]] oni kreis [[YPF]], aperis la unuaj [[sindikato]]j, kaj enradikiĝis la unuaj grandaj industrioj.]]

[[Dosiero:Siambretta 48j.jpg|eta|200px|Motorciklo Siambretta modelo [[1948]].]]
La komenco de la '''historio de la industrio en Argentino''' datiĝas el la ekonomia etendo de la generacio de 1880, kvankam tiuepoke la modelo eksportanta de sgrikulturaj produktoj markis la vendadon de greno kaj la importadon de produktoj, kio supozis ke malmultaj industrioj setlis aŭ kreskiĝis. Tamen ekkreiĝis kelkajn fabrikojn, ĉefe tiujn por la produktado de produktoj por la interna merkato, ĝenerale de nutraĵoj ([[nutrindustrio]]). Sed neniu produkto de industria fabrikado estis eksportita, oni ne faris kompleksajn manufakturojn. Tio pluis ĝis la alveno de [[Hipólito Yrigoyen]], kiam oni starigis kvanton de industriaj ejoj. Kiam Yrigoyen revenis al povo, li estis tuj elpostenigita, dum jardeko konata kiel la ''[[fifama jardeko]]'', la lando rekuperiĝas ekonomie, instaliĝas kelkaj industriaj setlejoj ĉirkaŭ la federala ĉefurbo bonaera, okazis ankaŭ elmigrado el interno al aktuala areo de la [[Granda Bonaero]].

La venonta grava periodo por industrio estis la regado de [[Juan Domingo Perón]], kiam oni kreis kelkajn fabrikojn de militistaj ekipaĵoj, kaj ankaŭ enradikiĝis kelkaj pezindustrioj (kiaj tiuj pri aŭtoj). Sed tiuj industrioj aperis tra subvencioj de la ŝtato cele produkti produktojn eksportotajn, oni kreis argentinajn industriojn fortajn en la sektoroj de la pezindustrio, sed ili estis malfortaj se temas pri konkurenco kun eksterlandaj. Dum la regado de [[Arturo Frondizi]] oni enradikigis pli grandan kvanton de industrioj, tra la politiko de la eksterlandaj kapitaloj, kaj krome oni kreis la liveradon de krudaj materialoj kiaj [[petrolo]] ([[petrokemio]] kaj [[brulaĵo]]j), [[ŝtalo]] ([[pezindustrio]]j). Kaj ĉefe oni kovris la demandon de aŭtoj kiu ekzistis en Argentino, deziro el la epoko de Perón.

Post la reveno de Perón en [[1973]], oni realigis novajn verkojn por la industrio, kaj inter 1973 kaj [[1974]] oni registris plejan historian produktadon en la industria sektoro, sed tiu falis konsekvence de la [[naftokrizo de 1973]]. La sinsekvaj konfliktoj ligitaj al la insurekciaj movadoj kaj de studentoj kaj de laboristoj, sume al la [[ŝtata terorismo]], fare de la [[Alianza Anticomunista Argentina]] finis la malfortigon de la ekonomio de Argentino; tiuj faktoj estis ekskuzo por nova [[Proceso de Reorganización Nacional|puĉo en 1976 kaj sekva diktaturo]]. Tiu registaro ''de facto'' ne pluis la antaŭajn industriajn projektojn kaj krome eklimigis aŭ nuligis la helpon al la industrio kaj la subvencioj, kaj malfermis la eksteran merkaton senlimige, detruante la argentinan industrion.

Pro tiu detruo de granda parto de la produkta sektoro, okazis kresko de 600&amp;nbsp;% de la [[ekstera ŝuldo]], kaj en [[1981]] devis komenci longa periodo de limigo, pluigo de la ŝuldo kaj kreska [[inflacio]]. En tiu jardeko la industria agado vidiĝis ene de alternaj cikloj de produktado. La venonta demokratia registaro de [[Raúl Alfonsín]] devis fronti la ekonomian malforton de la lando; kion faris pere de la [[Plano Aŭstralo]], kiu funkciis dum mallonge kaj la inflacio eksplodiĝis al la [[inflaciego]]. La registaro de [[Carlos Menem]], pro la [[Konverteblo|politiko de konverteblo]] kaj ekonomia malfermo, malpliigis draste la entreprenan enspezeblon, okazigante fortan falon de la argentina industrio, oni fermis aŭ privatigis la malmultajn industriojn kaj entreprenojn kiuj restis sub povo de la ŝtato, kiaj la [[privatigo]] de [[Aerolíneas Argentinas]] en 1990 aŭ de [[YPF]] en 1992. La modelo novliberala finiĝis per la [[Krizo de decembro de 2001 en Argentino|krizo de 2001]], unu el plej grandaj de la historio argentina.

Nuntempe la industria strukturo argentina kreskiĝas kun iaj osciloj kiel konsekvenco de internaciaj krizoj. Estas unu el ĉefaj industriaj ekonomioj de Sudameriko. Tamen ĝi estas malproksime de la industria strukturo de la 1960-aj jaroj.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ekonomio de Argentino]]
* [[Historio de petrolo en Argentino]]
* [[Minado en Argentino]]
* [[Agrikulturo en Argentino]]

== Bibliografio ==
* Kosacoff. (1993) ''La Industria Argentina &quot;Proceso de Reestructuración Desarticulada&quot;''. CEPAL/Alianza Bs. As. ISBN 950-23-1136-1.
* Ferrer, Aldo. (1989) ''La Industria Argentina, &quot;El Devenir de una Ilusión, desde 1930 hasta nuestros días&quot;''. Ides Bs. As.
* Kasacoff. (1989) ''Industria Argentina, &quot;Desarrollo y Cambios Estructurales&quot;''. CEPAL/Alianza Bs. As.
* Dorfman. (1970) ''Historia de la Industria Argentina''. Solar-Hachette.
* Kasacoff. (1994) ''La Industria Argentina en Transformación''. CEPAL/Alianza Bs. As.
* Schvarzer, Jorge. (1996) ''La industria que supimos conseguir''. Editorial Planeta.
* Testa. (1986) ''La Evolución de la Industria Argentina''. Peña.

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.gestiopolis.com/recursos2/documentos/fulldocs/eco/evoindnalarg-1.htm Evolución de la industria nacional argentina] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150421031740/http://www.gestiopolis.com/recursos2/documentos/fulldocs/eco/evoindnalarg-1.htm |date=2015-04-21 }} Ges Tion Polis
* [http://www.arcor.com.ar/PageController.aspx?pgid=4021&amp;secid=5 Historia de Bagley, Arcor y otras fábricas] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100825232713/http://www.arcor.com.ar/PageController.aspx?pgid=4021&amp;secid=5 |date=2010-08-25 }} Arcor.com.ar
* [http://www.cepr.net/documents/publications/argentina_recovery_spanish1.pdf La recuperación económica argentina: Políticas y resultados] de Center for Economic and Policy Research, Oktobro 2007

[[Kategorio:Historio de Argentino laŭ temoj|Industrio]]
[[Kategorio:Ekonomio de Argentino]]</text>
      <sha1>qudxq0bgegyxi5z9mz7q8uiuxfa6caq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listo de la membroj de la Franca Akademio laŭ fotelo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>481019</id>
    <revision>
      <id>9412397</id>
      <parentid>8914282</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DidCORN</username>
        <id>34571</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ghisdatigo</comment>
      <origin>9412397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35426" sha1="c18f69fi70o4cx0ijouwwf0u053rnvf" xml:space="preserve">{{Ĉefartikolo|Franca Akademio}}

'''Listo de la membroj de la Franca Akademio laŭ fotelo.'''

Per dekreto de la {{dato|8|aŭgusto|1793}}, la [[Nacia Konvencio]] nuligis la Francan Akademion. Per edikto de la [[23]] [[pluviozo]] de [[jaro 11]] (12-an de februaro 1803), la [[Konsulato (historio de Francio)|1-a Konsulo]] [[Napoleono Bonaparte]] decidis restarigi ĝin kiel la dua klaso de [[Institut de France|Instituto de Francio]]. La {{daton|21|marto|1816}}, la reĝo [[Ludoviko la 18-a (Francio)|Ludoviko la 18-a]] redonis al ĝi ties titolon « ''Académie française''. » Okaze de la restarigo de 1803, nur dek akademianoj elektitaj antaŭ la dissolvo de [[1793]] reakiris sian seĝon ([[André Morellet]], [[Stanislas de Boufflers]], [[Henri Cardin Jean-Baptiste d'Aguesseau|Henri Cardin d’Auguesseau]], [[Claude de Thiard de Bissy]], [[Jean de Dieu-Raymond de Boisgelin de Cucé|Jean de Boisgelin de Cucé]], [[Guy-Jean-Baptiste Target|Guy Jean-Baptiste Target]], [[Jacques Delille]], [[Jean Baptiste Antoine Suard|Jean-Baptiste Antoine Suard]], [[Jean-François Ducis]] kaj [[Armand de Roquelaure]]). 

&lt;!-- Attention, il ne faut *pas* passer des lignes entres les titres des ==fauteuil 1== , cela casse la mise en page --&gt;
{| align=center style=&quot;background-color:#f7f8ff; padding:5px; border:1px solid #8888aa&quot;
|-
!colspan=&quot;20&quot; align=&quot;center&quot;|Ligiltabelo al foteloj
|-
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_1|&amp;nbsp;1]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_2|&amp;nbsp;2]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_3|&amp;nbsp;3]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_4|&amp;nbsp;4]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_5|&amp;nbsp;5]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_6|&amp;nbsp;6]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_7|&amp;nbsp;7]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_8|&amp;nbsp;8]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_9|&amp;nbsp;9]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_10|10]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_11|11]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_12|12]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_13|13]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_14|14]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_15|15]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_16|16]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_17|17]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_18|18]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_19|19]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_20|20]]
|-
|[[#Fotelo_21|21]]
|[[#Fotelo_22|22]]
|[[#Fotelo_23|23]]
|[[#Fotelo_24|24]]
|[[#Fotelo_25|25]]
|[[#Fotelo_26|26]]
|[[#Fotelo_27|27]]
|[[#Fotelo_28|28]]
|[[#Fotelo_29|29]]
|[[#Fotelo_30|30]]
|[[#Fotelo_31|31]]
|[[#Fotelo_32|32]]
|[[#Fotelo_33|33]]
|[[#Fotelo_34|34]]
|[[#Fotelo_35|35]]
|[[#Fotelo_36|36]]
|[[#Fotelo_37|37]]
|[[#Fotelo_38|38]]
|[[#Fotelo_39|39]]
|[[#Fotelo_40|40]]
|}
__NOTOC__

{| align=center cellspacing=&quot;5&quot; cellpadding=&quot;12&quot; border=1
! width=&quot;50%&quot; bgcolor=#ECECEC| Malparaj foteloj !! width=&quot;50%&quot; bgcolor=#ECECEC| Paraj foteloj
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 1 ==
{| border=0
|-
# [[1635]] : [[Pierre Séguier]]
# [[1643]] : [[Claude Bazin de Bezons]]
# [[1684]] : [[Nicolas Boileau]]
# [[1711]] : [[Jean d'Estrées (ecclésiastique)|Jean d'Estrées]]
# [[1718]] : [[Marc-René de Voyer de Paulmy d'Argenson (1652-1721)|Marc-René de Voyer de Paulmy d'Argenson]]
# [[1721]] : [[Jean-Joseph Languet de Gergy]]
# [[1753]] : [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]]
# [[1788]] : [[Félix Vicq d'Azyr]]
# [[1803]] : [[François-Urbain Domergue]]
# [[1810]] : [[Ange-François Fariau de Saint-Ange]]
# [[1811]] : [[François-Auguste Parseval-Grandmaison]]
# [[1835]] : [[Narcisse-Achille de Salvandy]]
# [[1857]] : [[Émile Augier]]
# [[1890]] : [[Charles de Freycinet]]
# [[1924]] : [[Émile Picard]]
# [[1944]] : [[Louis de Broglie]]
# [[1988]] : [[Michel Debré]]
# [[1997]] : [[François Furet]]
# [[1998]] : [[René Rémond]] 
# [[2008]] : [[Claude Dagens]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 2 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Valentin Conrart]]
# [[1675]] : [[Toussaint Rose]]
# [[1701]] : [[Louis de Sacy]]
# [[1728]] : [[Montesquieu]]
# [[1755]] : [[Jean-Baptiste Vivien de Châteaubrun]]
# [[1775]] : [[François Jean de Chastellŭ]]
# [[1788]] : [[Aimar-Charles-Marie de Nicolaï]]
# [[1803]] : [[Nicolas-Louis François de Neufchâteau]]
# [[1828]] : [[Pierre-Antoine Lebrun]]
# [[1874]] : [[Alexandre Dumas fils]]
# [[1896]] : [[André Theuriet]]
# [[1908]] : [[Jean Richepin]]
# [[1927]] : [[Émile Mâle]]
# [[1955]] : [[François Albert-Buisson]]
# [[1962]] : [[Marc Boegner]]
# [[1972]] : [[René de La Croix de Castries]]
# [[1987]] : [[André Frossard]]
# [[1996]] : [[Hector Bianciotti]] 
# [[2013]] : [[Dany Laferrière]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 3 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jacques de Serizay]]
# [[1654]] : [[Paul-Philippe de Chaumont]]
# [[1697]] : [[Louis Cousin]]
# [[1707]] : [[Jacques-Louis de Valon]]
# [[1719]] : [[Nicolas Gédoyn]]
# [[1744]] : [[François-Joachim de Pierre de Bernis]]
# [[1803]] : [[Roch-Ambroise Cucurron Sicard]]
# [[1822]] : [[Denis Frayssinous]]
# [[1842]] : [[Étienne-Denis Pasquier]]
# [[1863]] : [[Jules Dufaure]]
# [[1881]] : [[Victor Cherbuliez]]
# [[1900]] : [[Émile Faguet]]
# [[1918]] : [[Georges Clemenceau]]
# [[1930]] : [[André Chaumeix]]
# [[1955]] : [[Jérôme Carcopino]]
# [[1971]] : [[Roger Caillois]]
# [[1980]] : [[Marguerite Yourcenar]]
# [[1989]] : [[Jean-Denis Bredin]] 
# [[2026]] : [[Boualem Sansal]] 
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 4 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean Desmarets de Saint-Sorlin]]
# [[1676]] : [[Jean-Jacques de Mesmes, grafo de Avaux]]
# [[1688]] : [[Jean Testu de Mauroy]]
# [[1706]] : [[Camille Le Tellier de Louvois]]
# [[1718]] : [[Jean-Baptiste Massillon]]
# [[1742]] : [[Louis-Jules Mancini-Mazarini]]
# [[1803]] : [[Gabriel-Marie Legouvé]]
# [[1812]] : [[Alexandre Duval]]
# [[1842]] : [[Pierre-Simon Ballanche]]
# [[1848]] : [[Jean Vatout]]
# [[1849]] : [[Alexis de Saint-Priest]]
# [[1852]] : [[Pierre-Antoine Berryer]]
# [[1869]] : [[Franz de Champagny]]
# [[1882]] : [[Charles de Mazade]]
# [[1894]] : [[José-Maria de Heredia]]
# [[1906]] : [[Maurice Barrès]]
# [[1925]] : [[Louis Bertrand (skribisto)|Louis Bertrand]]
# [[1946]] : [[Jean Tharaud]]
# [[1952]] : [[Alphonse Juin]]
# [[1968]] : [[Pierre Emmanuel]]
# [[1985]] : [[Jean Hamburger]]
# [[1993]] : [[Albert Decourtray]]
# [[1995]] : [[Jean-Marie Lustiger]]
# [[2008]] : [[Jean-Luc Marion]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 5 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean Ogier de Gombauld]]
# [[1666]] : [[Paul Tallemant le Jeune]]
# [[1712]] : [[Antoine Danchet]]
# [[1748]] : [[Jean-Baptiste Gresset]]
# [[1777]] : [[Claude-François-Xavier Millot]]
# [[1785]] : [[André Morellet]]
# [[1819]] : [[Pierre-Édouard Lémontey]]
# [[1826]] : [[Joseph Fourier]]
# [[1830]] : [[Victor Cousin]]
# [[1867]] : [[Jules Favre]]
# [[1880]] : [[Edmond Rousse]]
# [[1907]] : [[Pierre de Ségur]]
# [[1920]] : [[Robert de Flers]]
# [[1927]] : [[Louis Madelin]]
# [[1956]] : [[Robert Kemp]]
# [[1960]] : [[René Huyghe]]
# [[1998]] : [[Georges Vedel]]
# [[2005]] : [[Assia Djebar]]
# [[2016]] : [[Andreï Makine]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 6 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[François Le Métel de Boisrobert (aŭ Bois-Robert)|François Le Métel de Boisrobert]]
# [[1662]] : [[Jean Regnault de Segrais]]
# [[1701]] : [[Jean Galbert de Campistron]]
# [[1723]] : [[Philippe Néricault Destouches]]
# [[1754]] : [[Louis de Boissy]]
# [[1758]] : [[Jean-Baptiste de La Curne de Sainte-Palaye]]
# [[1781]] : [[Sébastien-Roch Nicolas de Chamfort]]
# [[1803]] : [[Pierre-Louis Roederer]] (eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816)
# [[1816]] : [[Pierre-Marc-Gaston de Lévis]]
# [[1830]] : [[Philippe-Paul de Ségur]]
# [[1873]] : [[Louis de Viel-Castel]]
# [[1888]] : [[Edmond Jurien de La Gravière]]
# [[1892]] : [[Ernest Lavisse]]
# [[1923]] : [[Georges de Porto-Riche]]
# [[1931]] : [[Pierre Benoit]]
# [[1963]] : [[Jean Paulhan]]
# [[1970]] : [[Eugène Ionesco]]
# [[1995]] : [[Marc Fumaroli]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 7 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean Chapelain]]
# [[1674]] : [[Isaac de Benserade]]
# [[1691]] : [[Étienne Pavillon]]
# [[1705]] : [[Fabio Brulart de Sillery]]
# [[1715]] : [[Henri Jacques Nompar de Caumont]]
# [[1726]] : [[Jean-Baptiste de Mirabaud]]
# [[1760]] : [[Claude-Henri Watelet]]
# [[1786]] : [[Michel-Jean Sedaine]]
# [[1803]] : [[Jean-François Collin d'Harleville]]
# [[1806]] : [[Pierre Daru]]
# [[1829]] : [[Alphonse de Lamartine]]
# [[1870]] : [[Émile Ollivier (politikisto)|Émile Ollivier]]
# [[1914]] : [[Henri Bergson]]
# [[1945]] : [[Édouard Le Roy]]
# [[1955]] : [[Daniel-Rops]]
# [[1966]] : [[Pierre-Henri Simon]]
# [[1973]] : [[André Roussin]]
# [[1988]] : [[Jacqueline de Romilly]]
# [[2012]] : [[Jules Hoffmann]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 8 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Claude Malleville]]
# [[1648]] : [[Jean Ballesdens]]
# [[1675]] : [[Géraud de Cordemoy]]
# [[1684]] : [[Jean-Louis Bergeret]]
# [[1695]] : [[Charles-Irénée Castel de Saint-Pierre]], eksigita en 1718
# [[1743]] : [[Pierre Louis Moreau de Maupertuis]]
# [[1759]] : [[Jean-Jacques Lefranc de Pompignan]]
# [[1784]] : [[Jean-Sifrein Maury]]&lt;br /&gt;(eksigita en 1803, reakceptita en 1807, (vidi al [[#Fotelo 15|fotelo 15]]), eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816)
# [[1803]] : [[Michel Regnaud de Saint-Jean d'Angély]] (eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816)
# [[1816]] : [[Pierre-Simon de Laplace]]
# [[1827]] : [[Pierre-Paul Royer-Collard]]
# [[1846]] : [[Charles de Rémusat]]
# [[1875]] : [[Jules Simon]]
# [[1897]] : [[Albert de Mun]]
# [[1918]] : [[Alfred Baudrillart]]
# [[1946]] : [[Octave Aubry]]
# [[1946]] : [[Édouard Herriot]]
# [[1959]] : [[Jean Rostand]]
# [[1978]] : [[Michel Déon]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 9 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Nicolas Faret]]
# [[1646]] : [[Pierre Du Ryer]]
# [[1658]] : [[César d'Estrées]]
# [[1715]] : [[Victor Marie d'Estrées]]
# [[1738]] : [[Charles Armand René de La Trémoille]]
# [[1741]] : [[Armand de Rohan-Soubise]]
# [[1756]] : [[Antoine de Malvin de Montazet]]
# [[1788]] : [[Stanislas de Boufflers]]
# [[1815]] : [[Pierre Baour-Lormian]]
# [[1855]] : [[François Ponsard]]
# [[1868]] : [[Joseph Autran]]
# [[1877]] : [[Victorien Sardou]]
# [[1909]] : [[Marcel Prévost]]
# [[1945]] : [[Émile Henriot (skribisto)|Émile Henriot]]
# [[1962]] : [[Jean Guéhenno]]
# [[1979]] : [[Alain Decaux]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 10 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Antoine Godeau]]
# [[1672]] : [[Esprit Fléchier]]
# [[1710]] : [[Henri de Nesmond]]
# [[1727]] : [[Jean-Jacques Amelot de Chaillou]]
# [[1749]] : [[Charles Louis Auguste Fouquet de Belle-Isle]]
# [[1761]] : [[Nicolas-Charles-Joseph Trublet]]
# [[1770]] : [[Jean-François de Saint-Lambert]]
# [[1803]] : [[Hugues-Bernard Maret]], eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816.
# [[1816]] : [[Joseph-Henri-Joachim Lainé]]
# [[1836]] : [[Emmanuel Dupaty]]
# [[1852]] : [[Alfred de Musset]]
# [[1858]] : [[Victor de Laprade]]
# [[1884]] : [[François Coppée]]
# [[1909]] : [[Jean Aicard]]
# [[1924]] : [[Camille Jullian]]
# [[1934]] : [[Léon Bérard]]
# [[1961]] : [[Jean Guitton]]
# [[2000]] : [[Florence Delay]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 11 ==
{| border=0 vertical-align=top
|-
# [[1634]] : [[Philippe Habert (1605-1637)|Philippe Habert]]
# [[1639]] : [[Jacques Esprit]]
# [[1678]] : [[Jacques Nicolas Colbert]]
# [[1707]] : [[Claude François Fraguier]]
# [[1728]] : [[Charles d'Orléans de Rothelin]]
# [[1744]] : [[Gabriel Girard]]
# [[1748]] : [[Antoine-René de Voyer de Paulmy d'Argenson]]
# [[1787]] : [[Henri Cardin Jean-Baptiste d'Aguesseau]]
# [[1826]] : [[Charles Brifaut]]
# [[1858]] : [[Jules Sandeau]]
# [[1884]] : [[Edmond About]]
# [[1886]] : [[Léon Say]]
# [[1896]] : [[Albert Vandal]]
# [[1911]] : [[Denys Cochin]]
# [[1922]] : [[Georges Goyau]]
# [[1940]] : [[Paul Hazard]]
# [[1946]] : [[Maurice Garçon]]
# [[1968]] : [[Paul Morand]]
# [[1977]] : [[Alain Peyrefitte]]
# [[2001]] : [[Gabriel de Broglie]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 12 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Germain Habert]]
# [[1655]] : [[Charles Cotin]]
# [[1682]] : [[Louis de Courcillon de Dangeau]]
# [[1723]] : [[Charles Jean Baptiste Fleuriau de Morville]]
# [[1732]] : [[Jean Terrasson]]
# [[1750]] : [[Claude de Thiard de Bissy]]
# [[1810]] : [[Joseph-Alphonse Esménard]]
# [[1811]] : [[Charles de Lacretelle]]
# [[1856]] : [[Jean-Baptiste Biot]]
# [[1863]] : [[Louis de Carné]]
# [[1876]] : [[Charles Blanc]]
# [[1882]] : [[Édouard Pailleron]]
# [[1900]] : [[Paul Hervieu]]
# [[1918]] : [[François de Curel]]
# [[1930]] : [[Charles Le Goffic]]
# [[1932]] : [[Abel Bonnard]], eksigita en 1944
# [[1946]] : [[Jules Romains]]
# [[1973]] : [[Jean d'Ormesson]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 13 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Claude-Gaspard Bachet de Méziriac]]
# [[1639]] : [[François de La Mothe Le Vayer]]
# [[1672]] : [[Jean Racine]]
# [[1699]] : [[Jean-Baptiste-Henri de Valincour]]
# [[1730]] : [[Jean-François Leriget de La Faye]]
# [[1731]] : [[Prosper Jolyot de Crébillon]]
# [[1762]] : [[Claude-Henri de Fusée de Voisenon]]
# [[1776]] : [[Jean de Dieu-Raymond de Boisgelin de Cucé]]
# [[1804]] : [[Jean-Baptiste Dureau de La Malle]]
# [[1807]] : [[Louis-Benoît Picard]]
# [[1829]] : [[Antoine-Vincent Arnault]] jam elektita en 1803 (vidi al [[#Fotelo 16|fotelo 16]]), sed eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816. 
# [[1834]] : [[Eugène Scribe]]
# [[1862]] : [[Octave Feuillet]]
# [[1891]] : [[Pierre Loti]]
# [[1924]] : [[Albert Besnard]]
# [[1935]] : [[Louis Gillet]]
# [[1946]] : [[Paul Claudel]]
# [[1956]] : [[Wladimir d'Ormesson]]
# [[1974]] : [[Maurice Schumann]]
# [[1999]] : [[Pierre Messmer]]
# [[2008]] : [[Simone Veil]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 14 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[François Maynard]]
# [[1647]] : [[Pierre Corneille]]
# [[1684]] : [[Thomas Corneille]]
# [[1710]] : [[Antoine Houdar de La Motte]]
# [[1732]] : [[Michel-Celse-Roger de Bussy-Rabutin]]
# [[1736]] : [[Étienne Lauréault de Foncemagne]]
# [[1779]] : [[Michel Paul Guy de Chabanon]]
# [[1803]] : [[Jacques-André Naigeon]]
# [[1810]] : [[Népomucène Lemercier]]
# [[1841]] : [[Victor Hugo]]
# [[1886]] : [[Leconte de Lisle]]
# [[1894]] : [[Henry Houssaye]]
# [[1912]] : [[Hubert Lyautey]]
# [[1934]] : [[Louis Franchet d'Espèrey]]
# [[1946]] : [[Robert d'Harcourt]]
# [[1966]] : [[Jean Mistler]]
# [[1990]] : [[Hélène Carrère d'Encausse]]
# [[2025]] : [[Florian Zeller]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 15 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Guillaume Bautru]]
# [[1665]] : [[Jacques Testu de Belval]]
# [[1706]] : [[François-Joseph de Beaupoil de Sainte-Aulaire]]
# [[1743]] : [[Jean-Jacques Dortous de Mairan]]
# [[1771]] : [[François Arnaud (ekleziulo)|François Arnaud]]
# [[1785]] : [[Guy-Jean-Baptiste Target]]
# [[1806]] : [[Jean-Sifrein Maury]] (vidi ankaŭ al [[#Fotelo 8|fotelo 8]]) eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816.
# [[1816]] : [[François-Xavier-Marc-Antoine de Montesquiou-Fézensac]]
# [[1832]] : [[Antoine Jay]]
# [[1854]] : [[Ustazade Silvestre de Sacy]]
# [[1880]] : [[Eugène Labiche]]
# [[1888]] : [[Henri Meilhac]]
# [[1898]] : [[Henri Lavedan]]
# [[1946]] : [[Ernest Seillière]]
# [[1956]] : [[André Chamson]]
# [[1984]] : [[Fernand Braudel]]
# [[1986]] : [[Jacques Laurent]]
# [[2001]] : [[Frédéric Vitoux]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 16 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean Sirmond]]
# [[1649]] : [[Jean de Montereul]]
# [[1651]] : [[François Tallemant l'Aîné]]
# [[1693]] : [[Simon de La Loubère]]
# [[1729]] : [[Claude Sallier]]
# [[1761]] : [[Jean-Gilles du Coëtlosquet]]
# [[1784]] : [[Anne-Pierre de Montesquiou-Fézensac]]
# [[1803]] : [[Antoine-Vincent Arnault]] eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816, reelektita en 1829 al [[#Fotelo 13|fotelo 13]].
# [[1816]] : [[Armand Emmanuel du Plessis de Richelieu]]
# [[1822]] : [[Bon-Joseph Dacier]]
# [[1833]] : [[Pierre-François Tissot]]
# [[1854]] : [[Félix Dupanloup]]
# [[1878]] : [[Gaston d'Audiffret-Pasquier]]
# [[1906]] : [[Alexandre Ribot]]
# [[1923]] : [[Henri-Robert]]
# [[1938]] : [[Charles Maurras]], fotelo deklarita vaka en 1945, neanstataŭita dum sia vivo
# [[1953]] : [[Antoine de Lévis-Mirepoix]]
# [[1983]] : [[Léopold Sédar Senghor]]
# [[2003]] : [[Valéry Giscard d'Estaing]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 17 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[François de Cauvigny de Colomby]]
# [[1649]] : [[François L'Hermite|Tristan L'Hermite]]
# [[1655]] : [[Hippolyte-Jules Pilet de La Mesnardière]]
# [[1663]] : [[François Honorat de Beauvilliers]]
# [[1687]] : [[François-Timoléon de Choisy]]
# [[1724]] : [[Antoine Portail]]
# [[1736]] : [[Pierre-Claude Nivelle de La Chaussée]]
# [[1754]] : [[Jean-Pierre de Bougainville]]
# [[1763]] : [[Jean-François Marmontel]]
# [[1803]] : [[Jean-Pierre Louis de Fontanes|Louis de Fontanes]]
# [[1821]] : [[Abel-François Villemain]]
# [[1871]] : [[Émile Littré]]
# [[1881]] : [[Louis Pasteur]]
# [[1896]] : [[Gaston Paris]]
# [[1903]] : [[Frédéric Masson]]
# [[1924]] : [[Georges Lecomte]]
# [[1959]] : [[Jean Delay]]
# [[1988]] : [[Jacques-Yves Cousteau]]
# [[1998]] : [[Erik Orsenna]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 18 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean Baudoin (akademiano)|Jean Baudoin]]
# [[1650]] : [[François Charpentier]]
# [[1702]] : [[Jean-François de Chamillart]]
# [[1714]] : [[Claude Louis Hector de Villars]]
# [[1734]] : [[Honoré-Armand de Villars]]
# [[1770]] : [[Étienne-Charles de Loménie de Brienne]]
# [[1803]] : [[Jean-Girard Lacuée]]
# [[1841]] : [[Alexis de Tocqueville]]
# [[1860]] : [[Henri Lacordaire]]
# [[1862]] : [[Albert de Broglie]]
# [[1901]] : [[Melchior de Vogüé (arkeologo)|Melchior de Vogüé]]
# [[1918]] : [[Ferdinand Foch]]
# [[1929]] : [[Philippe Pétain]], eksigita en 1945, neanstataŭita dum sia vivo
# [[1952]] : [[André François-Poncet]]
# [[1978]] : [[Edgar Faure]]
# [[1990]] : [[Michel Serres]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 19 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[François d'Arbaud de Porchères]]
# [[1640]] : [[Olivier Patru]]
# [[1681]] : [[Nicolas Potier de Novion]]
# [[1693]] : [[Philippe Goibaud-Dubois]]
# [[1694]] : [[Charles Boileau]]
# [[1704]] : [[Gaspard Abeille]]
# [[1718]] : [[Nicolas-Hubert Mongault]]
# [[1746]] : [[Charles Pinot Duclos]]
# [[1772]] : [[Nicolas Beauzée]]
# [[1789]] : [[Jean-Jacques Barthélemy]]
# [[1803]] : [[Marie-Joseph Chénier]]
# [[1811]] : [[François-René de Chateaubriand]]
# [[1849]] : [[Paul de Noailles]]
# [[1886]] : [[Édouard Hervé]]
# [[1899]] : [[Paul Deschanel]]
# [[1923]] : [[Charles Jonnart]]
# [[1928]] : [[Maurice Paléologue]]
# [[1946]] : [[Charles de Chambrun (1875-1952)|Charles de Chambrun]]
# [[1953]] : [[Fernand Gregh]]
# [[1982]] : [[Pierre Moinot]]
# [[2008]] : [[Jean-Loup Dabadie]]
# [[2023]] : [[Sylviane Agacinski]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 20 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Paul Hay du Chastelet]]
# [[1637]] : [[Nicolas Perrot d'Ablancourt]]
# [[1665]] : [[Roger de Bussy-Rabutin]]
# [[1693]] : [[Jean-Paul Bignon]]
# [[1743]] : [[Armand-Jérôme Bignon]]
# [[1772]] : [[Louis-Georges de Bréquigny]]
# [[1803]] : [[Ponce-Denis Écouchard-Lebrun]]
# [[1807]] : [[François-Juste-Marie Raynouard]]
# [[1836]] : [[François-Auguste Mignet]]
# [[1884]] : [[Victor Duruy]]
# [[1895]] : [[Jules Lemaître]]
# [[1919]] : [[Henry Bordeaux]]
# [[1964]] : [[Thierry Maulnier]]
# [[1990]] : [[José Cabanis]]
# [[2001]] : [[Angelo Rinaldi]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 21 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Marin Le Roy de Gomberville]]
# [[1674]] : [[Pierre-Daniel Huet]]
# [[1721]] : [[Jean Boivin]]
# [[1726]] : [[Paul-Hippolyte de Beauvilliers, duko de Saint-Aignan]]
# [[1776]] : [[Charles-Pierre Colardeau]]
# [[1776]] : [[Jean-François de La Harpe]]
# [[1803]] : [[Pierre Louis de Lacretelle]]
# [[1824]] : [[Joseph Droz]]
# [[1851]] : [[Charles de Montalembert]]
# [[1871]] : [[Henri d'Orléans (1822-1897)|Henri d'Orléans, duko de Aumale]]
# [[1898]] : [[Eugène Guillaume]]
# [[1905]] : [[Étienne Lamy]]
# [[1920]] : [[André Chevrillon]]
# [[1959]] : [[Marcel Achard]]
# [[1975]] : [[Félicien Marceau]]
# [[2014]] : [[Alain Finkielkraut]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 22 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Marc-Antoine Girard de Saint-Amant]]
# [[1662]] : [[Jacques Cassagne]]
# [[1679]] : [[Louis de Verjus]]
# [[1710]] : [[Jean-Antoine de Mesmes, grafo de Avaux]]
# [[1723]] : [[Pierre-Joseph Alary]]
# [[1771]] : [[Gabriel-Henri Gaillard]]
# [[1803]] : [[Louis-Philippe de Ségur]]
# [[1830]] : [[Jean-Pons-Guillaume Viennet]]
# [[1869]] : [[Joseph d’Haussonville]]
# [[1884]] : [[Ludovic Halévy]]
# [[1909]] : [[Eugène Brieux]]
# [[1933]] : [[François Mauriac]]
# [[1971]] : [[Julien Green]]
# [[1999]] : [[René de Obaldia]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 23 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Guillaume Colletet]]
# [[1659]] : [[Gilles Boileau]]
# [[1670]] : [[Jean de Montigny]]
# [[1671]] : [[Charles Perrault]]
# [[1703]] : [[Armand Gaston Maximilien de Rohan]] 
# [[1749]] : [[Louis-Guy de Guérapin de Vauréal]]
# [[1760]] : [[Charles Marie de La Condamine]]
# [[1774]] : [[Jacques Delille]]
# [[1813]] : [[Vincent Campenon]]
# [[1844]] : [[Saint-Marc Girardin]]
# [[1874]] : [[Alfred Mézières]]
# [[1918]] : [[René Boylesve]]
# [[1927]] : [[Abel Hermant]], eksigita en 1944
# [[1946]] : [[Étienne Gilson]]
# [[1979]] : [[Henri Gouhier]]
# [[1995]] : [[Pierre Rosenberg]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 24 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean de Silhon]]
# [[1667]] : [[Jean-Baptiste Colbert]]
# [[1684]] : [[Jean de La Fontaine]]
# [[1695]] : [[Jules de Clérambault]]
# [[1714]] : [[Guillaume Massieu]]
# [[1722]] : [[Claude François Alexandre Houtteville]]
# [[1742]] : [[Pierre Carlet de Chamblain de Marivaux]]
# [[1763]] : [[Claude-François Lizarde de Radonvilliers]]
# [[1803]] : [[Volney]]
# [[1820]] : [[Emmanuel de Pastoret]]
# [[1841]] : [[Louis de Sainte-Aulaire]]
# [[1855]] : [[Victor de Broglie (1785-1870)|Victor de Broglie]]
# [[1870]] : [[Prosper Duvergier de Hauranne]]
# [[1881]] : [[Sully Prudhomme]]
# [[1908]] : [[Henri Poincaré]]
# [[1914]] : [[Alfred Capus]]
# [[1923]] : [[Édouard Estaunié]]
# [[1944]] : [[Louis Pasteur Vallery-Radot]]
# [[1971]] : [[Étienne Wolff]]
# [[1997]] : [[Jean-François Revel]]
# [[2007]] : [[Max Gallo]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 25 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Claude de L'Estoile]]
# [[1652]] : [[Armand du Cambout]]
# [[1702]] : [[Pierre du Cambout]]
# [[1710]] : [[Henri-Charles de Coislin]]
# [[1733]] : [[Jean-Baptiste Surian]]
# [[1754]] : [[Jean le Rond d'Alembert]]
# [[1783]] : [[Marie-Gabriel-Florent-Auguste de Choiseul-Gouffier]]
# [[1803]] : [[Jean-Étienne-Marie Portalis]]
# [[1807]] : [[Pierre Laujon]]
# [[1811]] : [[Charles-Guillaume Étienne]] eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816, reelektita en 1829 al [[#Fotelo 32|fotelo 32]].
# [[1816]] : [[Marie-Gabriel-Florent-Auguste de Choiseul-Gouffier]]
# [[1817]] : [[Jean-Louis Laya]]
# [[1833]] : [[Charles Nodier]]
# [[1844]] : [[Prosper Mérimée]]
# [[1871]] : [[Louis de Loménie]]
# [[1878]] : [[Hippolyte Taine]]
# [[1894]] : [[Albert Sorel]]
# [[1907]] : [[Maurice Donnay]]
# [[1946]] : [[Marcel Pagnol]]
# [[1975]] : [[Jean Bernard (kuracisto)|Jean Bernard]]
# [[2007]] : [[Dominique Fernandez]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 26 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Amable de Bourzeis]]
# [[1672]] : [[Jean Gallois]]
# [[1707]] : [[Edme Mongin]]
# [[1746]] : [[Jean Ignace de La Ville]]
# [[1774]] : [[Jean Baptiste Antoine Suard]]
# [[1817]] : [[François Roger]]
# [[1842]] : [[Henri Patin]]
# [[1876]] : [[Gaston Boissier]]
# [[1909]] : [[René Doumic]]
# [[1938]] : [[André Maurois]]
# [[1968]] : [[Marcel Arland]]
# [[1987]] : [[Georges Duby]]
# [[1997]] : [[Jean-Marie Rouart]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 27 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Abel Servien]]
# [[1659]] : [[Jean-Jacques Renouard de Villayer]]
# [[1691]] : [[Bernard Le Bouyer de Fontenelle]]
# [[1757]] : [[Antoine-Louis Séguier]]
# [[1803]] : [[Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre]]
# [[1814]] : [[Étienne Aignan]]
# [[1824]] : [[Alexandre Soumet]]
# [[1845]] : [[Ludovic Vitet]]
# [[1874]] : [[Elme-Marie Caro]]
# [[1888]] : [[Paul-Gabriel d’Haussonville]]
# [[1925]] : [[Auguste de La Force]]
# [[1962]] : [[Joseph Kessel]]
# [[1980]] : [[Michel Droit]]
# [[2001]] : [[Pierre Nora]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 28 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean-Louis Guez de Balzac]]
# [[1654]] : [[Hardouin de Péréfixe de Beaumont]]
# [[1671]] : [[François de Harlay de Champvallon]]
# [[1695]] : [[André Dacier]]
# [[1722]] : [[Guillaume Dubois]]
# [[1723]] : [[Charles-Jean-François Hénault]]
# [[1771]] : [[Charles Juste de Beauvau-Craon]]
# [[1803]] : [[Philippe Antoine Merlin de Douai]] eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816.
# [[1816]] : [[Antoine-François-Claude Ferrand]]
# [[1825]] : [[Casimir Delavigne]]
# [[1844]] : [[Charles-Augustin Sainte-Beuve]]
# [[1870]] : [[Jules Janin]]
# [[1875]] : [[John Lemoinne]]
# [[1893]] : [[Ferdinand Brunetière]]
# [[1907]] : [[Henri Barboux]]
# [[1911]] : [[Henry Roujon]]
# [[1918]] : [[Louis Barthou]]
# [[1935]] : [[Claude Farrère]]
# [[1959]] : [[Henri Troyat]]
# [[2008]] : [[Jean-Christophe Rufin]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 29 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Pierre Bardin]]
# [[1637]] : [[Nicolas Bourbon (1574-1644)|Nicolas Bourbon]]
# [[1644]] : [[François-Henri Salomon de Virelade]]
# [[1670]] : [[Philippe Quinault]]
# [[1688]] : [[François de Callières]]
# [[1717]] : [[André Hercule de Fleury]]
# [[1743]] : [[Paul d'Albert de Luynes]]
# [[1788]] : [[Jean-Pierre Claris de Florian]]
# [[1803]] : [[Jean-François Cailhava de L'Estandoux]]
# [[1813]] : [[Joseph-François Michaud]]
# [[1840]] : [[Pierre Flourens]]
# [[1868]] : [[Claude Bernard]]
# [[1878]] : [[Ernest Renan]]
# [[1893]] : [[Paul-Armand Challemel-Lacour]]
# [[1897]] : [[Gabriel Hanotaux]]
# [[1944]] : [[André Siegfried]]
# [[1960]] : [[Henry de Montherlant]]
# [[1973]] : [[Claude Lévi-Strauss]]
# [[2011]] : [[Amin Maalouf]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 30 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Honorat de Bueil de Racan]]
# [[1670]] : [[François-Séraphin Régnier-Desmarais]]
# [[1713]] : [[Bernard de La Monnoye]]
# [[1728]] : [[Michel Poncet de La Rivière]]
# [[1730]] : [[Jacques Hardion]]
# [[1766]] : [[Antoine Léonard Thomas]]
# [[1785]] : [[Jacques-Antoine-Hippolyte de Guibert]]
# [[1803]] : [[Jean-Jacques-Régis de Cambacérès]] eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816.
# [[1816]] : [[Louis de Bonald]]
# [[1841]] : [[Jacques-François Ancelot]]
# [[1855]] : [[Ernest Legouvé]]
# [[1903]] : [[René Bazin]]
# [[1932]] : [[G. Lenotre|Théodore Gosselin ''alonomita'' G. Lenotre]]
# [[1935]] : [[Georges Duhamel]]
# [[1966]] : [[Maurice Druon]]
# [[2011]] : [[Danièle Sallenave]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 31 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Pierre de Boissat]]
# [[1662]] : [[Antoine Furetière]], eksigita en 1685 kaj neanstataŭita dum sia vivo
# [[1688]] : [[Jean de La Chapelle]]
# [[1723]] : [[Pierre-Joseph Thoulier d'Olivet]]
# [[1768]] : [[Étienne Bonnot de Condillac]]
# [[1780]] : [[Louis-Élisabeth de La Vergne de Tressan]]
# [[1783]] : [[Jean Sylvain Bailly]]
# [[1803]] : [[Emmanuel-Joseph Sieyès]] eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816
# [[1816]] : [[Gérard de Lally-Tollendal]]
# [[1830]] : [[Jean-Baptiste Sanson de Pongerville]]
# [[1870]] : [[Xavier Marmier]]
# [[1893]] : [[Henri de Bornier]]
# [[1901]] : [[Edmond Rostand]]
# [[1920]] : [[Joseph Bédier]]
# [[1938]] : [[Jérôme Tharaud]]
# [[1955]] : [[Jean Cocteau]]
# [[1964]] : [[Jacques Rueff]]
# [[1978]] : [[Jean Dutourd]]
# [[2013]] : [[Michael Edwards (poeto)|Michael Edwards]]	
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 32 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Claude Favre de Vaugelas]]
# [[1650]] : [[Georges de Scudéry]]
# [[1667]] : [[Philippe de Courcillon de Dangeau]]
# [[1720]] : [[Louis François Armand de Vignerot du Plessis, duko de Richelieu]]
# [[1788]] : [[François-Henri d'Harcourt]]
# [[1803]] : [[Lucien Bonaparte]], eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816
# [[1816]] : [[Louis Simon Auger]]
# [[1829]] : [[Charles-Guillaume Étienne]] elektita en 1811 al [[#Fotelo 25|fotelo 25]], eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816, reelektita en 1829.
# [[1845]] : [[Alfred de Vigny]]
# [[1865]] : [[Camille Doucet]]
# [[1896]] : [[Charles-Albert Costa de Beauregard]]
# [[1911]] : [[Hippolyte Langlois]]
# [[1912]] : [[Émile Boutroux]]
# [[1922]] : [[Pierre de Nolhac]]
# [[1936]] : [[Georges Grente]]
# [[1960]] : [[Henri Massis]]
# [[1971]] : [[Georges Izard]]
# [[1974]] : [[Robert Aron]]
# [[1976]] : [[Maurice Rheims]]
# [[2004]] : [[Alain Robbe-Grillet]]
# [[2009]] : [[François Weyergans]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 33 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Vincent Voiture]]
# [[1648]] : [[François Eudes de Mézeray]]
# [[1683]] : [[Jean Barbier d'Aucour]]
# [[1694]] : [[François de Clermont-Tonnerre (episkopo)|François de Clermont-Tonnerre]]
# [[1701]] : [[Nicolas de Malézieu]]
# [[1727]] : [[Jean Bouhier (juristo kaj skribisto)|Jean Bouhier]]
# [[1746]] : [[Voltaire|François-Marie Arouet (Voltaire)]]
# [[1778]] : [[Jean-François Ducis]]
# [[1816]] : [[Raymond de Sèze]]
# [[1828]] : [[Prosper de Barante]]
# [[1867]] : [[Joseph Gratry]]
# [[1873]] : [[Saint-René Taillandier]]
# [[1880]] : [[Maxime Du Camp]]
# [[1894]] : [[Paul Bourget]]
# [[1936]] : [[Edmond Jaloux]]
# [[1950]] : [[Jean-Louis Vaudoyer]]
# [[1964]] : [[Marcel Brion]]
# [[1985]] : [[Michel Mohrt]]
# [[2013]] : [[Dominique Bona]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 34 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Honorat de Porchères Laugier]]
# [[1653]] : [[Paul Pellisson]]
# [[1693]] : [[Fénelon]]
# [[1715]] : [[Claude Gros de Boze]]
# [[1753]] : [[Louis de Bourbon-Condé (1709-1771)|Louis de Bourbon Condé]]
# [[1771]] : [[Pierre Laurent Buirette de Belloy]]
# [[1775]] : [[Emmanuel-Félicité de Durfort]]
# [[1803]] : [[Dominique Joseph Garat]], eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816.
# [[1816]] : [[Louis-François de Bausset]]
# [[1824]] : [[Hyacinthe-Louis de Quélen]]
# [[1840]] : [[Mathieu Molé]]
# [[1856]] : [[Alfred de Falloux]]
# [[1886]] : [[Octave Gréard]]
# [[1904]] : [[Émile Gebhart]]
# [[1909]] : [[Raymond Poincaré]]
# [[1935]] : [[Jacques Bainville]]
# [[1936]] : [[Joseph de Pesquidoux]]
# [[1946]] : [[Maurice Genevoix]]
# [[1981]] : [[Jacques de Bourbon Busset]]
# [[2002]] : [[François Cheng]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 35 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Henri Louis Habert de Montmor]]
# [[1679]] : [[Louis de Lavau]]
# [[1694]] : [[François Lefebvre de Caumartin]]
# [[1733]] : [[François-Augustin de Paradis de Moncrif]]
# [[1771]] : [[Armand de Roquelaure]]
# [[1818]] : [[Georges Cuvier]]
# [[1832]] : [[André Dupin]]
# [[1866]] : [[Alfred-Auguste Cuvillier-Fleury]]
# [[1888]] : [[Jules Claretie]]
# [[1918]] : [[Joseph Joffre]]
# [[1931]] : [[Maxime Weygand]]
# [[1966]] : [[Louis Leprince-Ringuet]]
# [[2001]] : [[Yves Pouliquen]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 36 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Marin Cureau de La Chambre]]
# [[1670]] : [[Pierre Cureau de La Chambre]]
# [[1693]] : [[Jean de La Bruyère]]
# [[1696]] : [[Claude Fleury]]
# [[1723]] : [[Jacques Adam]]
# [[1736]] : [[Joseph Séguy]]
# [[1761]] : [[Louis René Édouard de Rohan (1734-1803)|Louis René Édouard de Rohan]]
# [[1803]] : [[Jean Devaines]]
# [[1803]] : [[Évariste de Parny]]
# [[1815]] : [[Étienne de Jouy]]
# [[1847]] : [[Adolphe Simonis Empis]]
# [[1869]] : [[Auguste Barbier]]
# [[1882]] : [[Adolphe Perraud]]
# [[1906]] : [[François-Désiré Mathieu]]
# [[1910]] : [[Louis Duchesne]]
# [[1923]] : [[Henri Bremond]]
# [[1935]] : [[André Bellessort]]
# [[1946]] : [[René Grousset]]
# [[1953]] : [[Pierre Gaxotte]]
# [[1983]] : [[Jacques Soustelle]]
# [[1992]] : [[Jean-François Deniau]]
# [[2007]] : [[Philippe Beaussant]]
# [[2018]] : [[Barbara Cassin]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 37 ==
{| border=0
|-
# [[1635]] : [[Daniel Hay du Chastelet]]
# [[1671]] : [[Jacques-Bénigne Bossuet]]
# [[1704]] : [[Melchior de Polignac]]
# [[1741]] : [[Joseph Giry de Saint Cyr]]
# [[1761]] : [[Charles Batteux]]
# [[1780]] : [[Antoine-Marin Lemierre]]
# [[1803]] : [[Félix Julien Jean Bigot de Préameneu]]
# [[1825]] : [[Mathieu de Montmorency-Laval]]
# [[1826]] : [[Alexandre Guiraud]]
# [[1847]] : [[Jean-Jacques Ampère]]
# [[1865]] : [[Lucien-Anatole Prévost-Paradol]]
# [[1871]] : [[Camille Rousset]]
# [[1893]] : [[Paul Thureau-Dangin]]
# [[1914]] : [[Pierre de La Gorce]]
# [[1934]] : [[Maurice de Broglie (fizikisto)|Maurice de Broglie]]
# [[1961]] : [[Eugène Tisserant]]
# [[1972]] : [[Jean Daniélou]]
# [[1975]] : [[Ambroise-Marie Carré]]
# [[2005]] : [[René Girard]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 38 ==
{| border=0
|-
# [[1635]] : [[Auger de Moléon Granier]], eksigita de [[Kardinalo de Richelieu]]
# [[1636]] : [[Balthazar Baro]]
# [[1650]] : [[Jean Doujat]]
# [[1688]] : [[Eusèbe Renaudot]]
# [[1720]] : [[Henri-Emmanuel de Roquette]]
# [[1725]] : [[Pierre de Pardaillan de Gondrin]]
# [[1733]] : [[Nicolas-François Dupré de Saint-Maur]]
# [[1775]] : [[Chrétien Guillaume de Lamoignon de Malesherbes]]
# [[1803]] : [[François Andrieux]]
# [[1833]] : [[Adolphe Thiers]]
# [[1878]] : [[Henri Martin (historiisto)|Henri Martin]]
# [[1884]] : [[Ferdinand de Lesseps]]
# [[1896]] : [[Anatole France]]
# [[1925]] : [[Paul Valéry]]
# [[1946]] : [[Henri Mondor]]
# [[1963]] : [[Louis Armand (inĝeniero)|Louis Armand]]
# [[1972]] : [[Jean-Jacques Gautier]]
# [[1986]] : [[Jean-Louis Curtis]]
# [[1996]] : [[François Jacob]]
# [[2013]] : vaka fotelo ekde la 20-a de aprilo 2013
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 39 ==
{| border=0
|-
# [[1636]] : [[Louis Giry]]
# [[1666]] : [[Claude Boyer]]
# [[1698]] : [[Charles-Claude Genest]]
# [[1720]] : [[Jean-Baptiste Dubos]]
# [[1742]] : [[Jean-François Du Resnel du Bellay]]
# [[1761]] : [[Bernard-Joseph Saurin]]
# [[1782]] : [[Nicolas de Condorcet]]
# [[1803]] : [[Noël-Gabriel-Luce Villar]]
# [[1826]] : [[Charles-Marie de Feletz]]
# [[1850]] : [[Désiré Nisard]]
# [[1888]] : [[Eugène-Melchior de Vogüé]]
# [[1911]] : [[Henri de Régnier]]
# [[1936]] : [[Jacques de Lacretelle]]
# [[1986]] : [[Bertrand Poirot-Delpech]]
# [[2008]] : [[Jean Clair]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 40 ==
{| border=0
|-
# [[1639]] : [[Daniel de Priézac]]
# [[1662]] : [[Michel Le Clerc]]
# [[1692]] : [[Jacques de Tourreil]]
# [[1714]] : [[Jean-Roland Malet]]
# [[1736]] : [[Jean-François Boyer (évêque)|Jean-François Boyer]]
# [[1755]] : [[Nicolas Thyrel de Boismont]]
# [[1787]] : [[Claude Carloman de Rulhière]]
# [[1803]] : [[Pierre Jean Georges Cabanis]]
# [[1808]] : [[Antoine Destutt de Tracy]]
# [[1836]] : [[François Guizot]]
# [[1875]] : [[Jean-Baptiste Dumas]]
# [[1884]] : [[Joseph Bertrand]]
# [[1900]] : [[Marcellin Berthelot]]
# [[1908]] : [[Francis Charmes]]
# [[1918]] : [[Jules Cambon]]
# [[1936]] : [[Lucien Lacaze]]
# [[1956]] : [[Jacques Chastenet]]
# [[1978]] : [[Georges Dumézil]]
# [[1988]] : [[Pierre-Jean Rémy]]
# [[2013]] : [[Xavier Darcos]]
|}
|}

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj
| wikisource = Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
}}
* [[Franca Akademio]]
* [[Virinoj en la Franca Akademio]]
* [[41-a fotelo de la Franca Akademio|41-a fotelo]]

{{Portalo|franca|literaturo|Franca Akademio}}

[[Kategorio:Franca Akademio|*]]
[[Kategorio:Listoj de francoj|Akademianoj laŭ fotelo, listo de]]
[[Kategorio:Listoj pri la franca lingvo]]</text>
      <sha1>c18f69fi70o4cx0ijouwwf0u053rnvf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412432</id>
      <parentid>9412397</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DidCORN</username>
        <id>34571</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Vidu ankaŭ */</comment>
      <origin>9412432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35461" sha1="ivmmmuhi8k9a2475ly6h2wq3je4461b" xml:space="preserve">{{Ĉefartikolo|Franca Akademio}}

'''Listo de la membroj de la Franca Akademio laŭ fotelo.'''

Per dekreto de la {{dato|8|aŭgusto|1793}}, la [[Nacia Konvencio]] nuligis la Francan Akademion. Per edikto de la [[23]] [[pluviozo]] de [[jaro 11]] (12-an de februaro 1803), la [[Konsulato (historio de Francio)|1-a Konsulo]] [[Napoleono Bonaparte]] decidis restarigi ĝin kiel la dua klaso de [[Institut de France|Instituto de Francio]]. La {{daton|21|marto|1816}}, la reĝo [[Ludoviko la 18-a (Francio)|Ludoviko la 18-a]] redonis al ĝi ties titolon « ''Académie française''. » Okaze de la restarigo de 1803, nur dek akademianoj elektitaj antaŭ la dissolvo de [[1793]] reakiris sian seĝon ([[André Morellet]], [[Stanislas de Boufflers]], [[Henri Cardin Jean-Baptiste d'Aguesseau|Henri Cardin d’Auguesseau]], [[Claude de Thiard de Bissy]], [[Jean de Dieu-Raymond de Boisgelin de Cucé|Jean de Boisgelin de Cucé]], [[Guy-Jean-Baptiste Target|Guy Jean-Baptiste Target]], [[Jacques Delille]], [[Jean Baptiste Antoine Suard|Jean-Baptiste Antoine Suard]], [[Jean-François Ducis]] kaj [[Armand de Roquelaure]]). 

&lt;!-- Attention, il ne faut *pas* passer des lignes entres les titres des ==fauteuil 1== , cela casse la mise en page --&gt;
{| align=center style=&quot;background-color:#f7f8ff; padding:5px; border:1px solid #8888aa&quot;
|-
!colspan=&quot;20&quot; align=&quot;center&quot;|Ligiltabelo al foteloj
|-
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_1|&amp;nbsp;1]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_2|&amp;nbsp;2]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_3|&amp;nbsp;3]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_4|&amp;nbsp;4]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_5|&amp;nbsp;5]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_6|&amp;nbsp;6]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_7|&amp;nbsp;7]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_8|&amp;nbsp;8]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_9|&amp;nbsp;9]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_10|10]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_11|11]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_12|12]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_13|13]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_14|14]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_15|15]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_16|16]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_17|17]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_18|18]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_19|19]]
|align=&quot;right&quot;|[[#Fotelo_20|20]]
|-
|[[#Fotelo_21|21]]
|[[#Fotelo_22|22]]
|[[#Fotelo_23|23]]
|[[#Fotelo_24|24]]
|[[#Fotelo_25|25]]
|[[#Fotelo_26|26]]
|[[#Fotelo_27|27]]
|[[#Fotelo_28|28]]
|[[#Fotelo_29|29]]
|[[#Fotelo_30|30]]
|[[#Fotelo_31|31]]
|[[#Fotelo_32|32]]
|[[#Fotelo_33|33]]
|[[#Fotelo_34|34]]
|[[#Fotelo_35|35]]
|[[#Fotelo_36|36]]
|[[#Fotelo_37|37]]
|[[#Fotelo_38|38]]
|[[#Fotelo_39|39]]
|[[#Fotelo_40|40]]
|}
__NOTOC__

{| align=center cellspacing=&quot;5&quot; cellpadding=&quot;12&quot; border=1
! width=&quot;50%&quot; bgcolor=#ECECEC| Malparaj foteloj !! width=&quot;50%&quot; bgcolor=#ECECEC| Paraj foteloj
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 1 ==
{| border=0
|-
# [[1635]] : [[Pierre Séguier]]
# [[1643]] : [[Claude Bazin de Bezons]]
# [[1684]] : [[Nicolas Boileau]]
# [[1711]] : [[Jean d'Estrées (ecclésiastique)|Jean d'Estrées]]
# [[1718]] : [[Marc-René de Voyer de Paulmy d'Argenson (1652-1721)|Marc-René de Voyer de Paulmy d'Argenson]]
# [[1721]] : [[Jean-Joseph Languet de Gergy]]
# [[1753]] : [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]]
# [[1788]] : [[Félix Vicq d'Azyr]]
# [[1803]] : [[François-Urbain Domergue]]
# [[1810]] : [[Ange-François Fariau de Saint-Ange]]
# [[1811]] : [[François-Auguste Parseval-Grandmaison]]
# [[1835]] : [[Narcisse-Achille de Salvandy]]
# [[1857]] : [[Émile Augier]]
# [[1890]] : [[Charles de Freycinet]]
# [[1924]] : [[Émile Picard]]
# [[1944]] : [[Louis de Broglie]]
# [[1988]] : [[Michel Debré]]
# [[1997]] : [[François Furet]]
# [[1998]] : [[René Rémond]] 
# [[2008]] : [[Claude Dagens]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 2 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Valentin Conrart]]
# [[1675]] : [[Toussaint Rose]]
# [[1701]] : [[Louis de Sacy]]
# [[1728]] : [[Montesquieu]]
# [[1755]] : [[Jean-Baptiste Vivien de Châteaubrun]]
# [[1775]] : [[François Jean de Chastellŭ]]
# [[1788]] : [[Aimar-Charles-Marie de Nicolaï]]
# [[1803]] : [[Nicolas-Louis François de Neufchâteau]]
# [[1828]] : [[Pierre-Antoine Lebrun]]
# [[1874]] : [[Alexandre Dumas fils]]
# [[1896]] : [[André Theuriet]]
# [[1908]] : [[Jean Richepin]]
# [[1927]] : [[Émile Mâle]]
# [[1955]] : [[François Albert-Buisson]]
# [[1962]] : [[Marc Boegner]]
# [[1972]] : [[René de La Croix de Castries]]
# [[1987]] : [[André Frossard]]
# [[1996]] : [[Hector Bianciotti]] 
# [[2013]] : [[Dany Laferrière]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 3 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jacques de Serizay]]
# [[1654]] : [[Paul-Philippe de Chaumont]]
# [[1697]] : [[Louis Cousin]]
# [[1707]] : [[Jacques-Louis de Valon]]
# [[1719]] : [[Nicolas Gédoyn]]
# [[1744]] : [[François-Joachim de Pierre de Bernis]]
# [[1803]] : [[Roch-Ambroise Cucurron Sicard]]
# [[1822]] : [[Denis Frayssinous]]
# [[1842]] : [[Étienne-Denis Pasquier]]
# [[1863]] : [[Jules Dufaure]]
# [[1881]] : [[Victor Cherbuliez]]
# [[1900]] : [[Émile Faguet]]
# [[1918]] : [[Georges Clemenceau]]
# [[1930]] : [[André Chaumeix]]
# [[1955]] : [[Jérôme Carcopino]]
# [[1971]] : [[Roger Caillois]]
# [[1980]] : [[Marguerite Yourcenar]]
# [[1989]] : [[Jean-Denis Bredin]] 
# [[2026]] : [[Boualem Sansal]] 
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 4 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean Desmarets de Saint-Sorlin]]
# [[1676]] : [[Jean-Jacques de Mesmes, grafo de Avaux]]
# [[1688]] : [[Jean Testu de Mauroy]]
# [[1706]] : [[Camille Le Tellier de Louvois]]
# [[1718]] : [[Jean-Baptiste Massillon]]
# [[1742]] : [[Louis-Jules Mancini-Mazarini]]
# [[1803]] : [[Gabriel-Marie Legouvé]]
# [[1812]] : [[Alexandre Duval]]
# [[1842]] : [[Pierre-Simon Ballanche]]
# [[1848]] : [[Jean Vatout]]
# [[1849]] : [[Alexis de Saint-Priest]]
# [[1852]] : [[Pierre-Antoine Berryer]]
# [[1869]] : [[Franz de Champagny]]
# [[1882]] : [[Charles de Mazade]]
# [[1894]] : [[José-Maria de Heredia]]
# [[1906]] : [[Maurice Barrès]]
# [[1925]] : [[Louis Bertrand (skribisto)|Louis Bertrand]]
# [[1946]] : [[Jean Tharaud]]
# [[1952]] : [[Alphonse Juin]]
# [[1968]] : [[Pierre Emmanuel]]
# [[1985]] : [[Jean Hamburger]]
# [[1993]] : [[Albert Decourtray]]
# [[1995]] : [[Jean-Marie Lustiger]]
# [[2008]] : [[Jean-Luc Marion]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 5 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean Ogier de Gombauld]]
# [[1666]] : [[Paul Tallemant le Jeune]]
# [[1712]] : [[Antoine Danchet]]
# [[1748]] : [[Jean-Baptiste Gresset]]
# [[1777]] : [[Claude-François-Xavier Millot]]
# [[1785]] : [[André Morellet]]
# [[1819]] : [[Pierre-Édouard Lémontey]]
# [[1826]] : [[Joseph Fourier]]
# [[1830]] : [[Victor Cousin]]
# [[1867]] : [[Jules Favre]]
# [[1880]] : [[Edmond Rousse]]
# [[1907]] : [[Pierre de Ségur]]
# [[1920]] : [[Robert de Flers]]
# [[1927]] : [[Louis Madelin]]
# [[1956]] : [[Robert Kemp]]
# [[1960]] : [[René Huyghe]]
# [[1998]] : [[Georges Vedel]]
# [[2005]] : [[Assia Djebar]]
# [[2016]] : [[Andreï Makine]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 6 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[François Le Métel de Boisrobert (aŭ Bois-Robert)|François Le Métel de Boisrobert]]
# [[1662]] : [[Jean Regnault de Segrais]]
# [[1701]] : [[Jean Galbert de Campistron]]
# [[1723]] : [[Philippe Néricault Destouches]]
# [[1754]] : [[Louis de Boissy]]
# [[1758]] : [[Jean-Baptiste de La Curne de Sainte-Palaye]]
# [[1781]] : [[Sébastien-Roch Nicolas de Chamfort]]
# [[1803]] : [[Pierre-Louis Roederer]] (eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816)
# [[1816]] : [[Pierre-Marc-Gaston de Lévis]]
# [[1830]] : [[Philippe-Paul de Ségur]]
# [[1873]] : [[Louis de Viel-Castel]]
# [[1888]] : [[Edmond Jurien de La Gravière]]
# [[1892]] : [[Ernest Lavisse]]
# [[1923]] : [[Georges de Porto-Riche]]
# [[1931]] : [[Pierre Benoit]]
# [[1963]] : [[Jean Paulhan]]
# [[1970]] : [[Eugène Ionesco]]
# [[1995]] : [[Marc Fumaroli]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 7 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean Chapelain]]
# [[1674]] : [[Isaac de Benserade]]
# [[1691]] : [[Étienne Pavillon]]
# [[1705]] : [[Fabio Brulart de Sillery]]
# [[1715]] : [[Henri Jacques Nompar de Caumont]]
# [[1726]] : [[Jean-Baptiste de Mirabaud]]
# [[1760]] : [[Claude-Henri Watelet]]
# [[1786]] : [[Michel-Jean Sedaine]]
# [[1803]] : [[Jean-François Collin d'Harleville]]
# [[1806]] : [[Pierre Daru]]
# [[1829]] : [[Alphonse de Lamartine]]
# [[1870]] : [[Émile Ollivier (politikisto)|Émile Ollivier]]
# [[1914]] : [[Henri Bergson]]
# [[1945]] : [[Édouard Le Roy]]
# [[1955]] : [[Daniel-Rops]]
# [[1966]] : [[Pierre-Henri Simon]]
# [[1973]] : [[André Roussin]]
# [[1988]] : [[Jacqueline de Romilly]]
# [[2012]] : [[Jules Hoffmann]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 8 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Claude Malleville]]
# [[1648]] : [[Jean Ballesdens]]
# [[1675]] : [[Géraud de Cordemoy]]
# [[1684]] : [[Jean-Louis Bergeret]]
# [[1695]] : [[Charles-Irénée Castel de Saint-Pierre]], eksigita en 1718
# [[1743]] : [[Pierre Louis Moreau de Maupertuis]]
# [[1759]] : [[Jean-Jacques Lefranc de Pompignan]]
# [[1784]] : [[Jean-Sifrein Maury]]&lt;br /&gt;(eksigita en 1803, reakceptita en 1807, (vidi al [[#Fotelo 15|fotelo 15]]), eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816)
# [[1803]] : [[Michel Regnaud de Saint-Jean d'Angély]] (eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816)
# [[1816]] : [[Pierre-Simon de Laplace]]
# [[1827]] : [[Pierre-Paul Royer-Collard]]
# [[1846]] : [[Charles de Rémusat]]
# [[1875]] : [[Jules Simon]]
# [[1897]] : [[Albert de Mun]]
# [[1918]] : [[Alfred Baudrillart]]
# [[1946]] : [[Octave Aubry]]
# [[1946]] : [[Édouard Herriot]]
# [[1959]] : [[Jean Rostand]]
# [[1978]] : [[Michel Déon]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 9 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Nicolas Faret]]
# [[1646]] : [[Pierre Du Ryer]]
# [[1658]] : [[César d'Estrées]]
# [[1715]] : [[Victor Marie d'Estrées]]
# [[1738]] : [[Charles Armand René de La Trémoille]]
# [[1741]] : [[Armand de Rohan-Soubise]]
# [[1756]] : [[Antoine de Malvin de Montazet]]
# [[1788]] : [[Stanislas de Boufflers]]
# [[1815]] : [[Pierre Baour-Lormian]]
# [[1855]] : [[François Ponsard]]
# [[1868]] : [[Joseph Autran]]
# [[1877]] : [[Victorien Sardou]]
# [[1909]] : [[Marcel Prévost]]
# [[1945]] : [[Émile Henriot (skribisto)|Émile Henriot]]
# [[1962]] : [[Jean Guéhenno]]
# [[1979]] : [[Alain Decaux]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 10 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Antoine Godeau]]
# [[1672]] : [[Esprit Fléchier]]
# [[1710]] : [[Henri de Nesmond]]
# [[1727]] : [[Jean-Jacques Amelot de Chaillou]]
# [[1749]] : [[Charles Louis Auguste Fouquet de Belle-Isle]]
# [[1761]] : [[Nicolas-Charles-Joseph Trublet]]
# [[1770]] : [[Jean-François de Saint-Lambert]]
# [[1803]] : [[Hugues-Bernard Maret]], eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816.
# [[1816]] : [[Joseph-Henri-Joachim Lainé]]
# [[1836]] : [[Emmanuel Dupaty]]
# [[1852]] : [[Alfred de Musset]]
# [[1858]] : [[Victor de Laprade]]
# [[1884]] : [[François Coppée]]
# [[1909]] : [[Jean Aicard]]
# [[1924]] : [[Camille Jullian]]
# [[1934]] : [[Léon Bérard]]
# [[1961]] : [[Jean Guitton]]
# [[2000]] : [[Florence Delay]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 11 ==
{| border=0 vertical-align=top
|-
# [[1634]] : [[Philippe Habert (1605-1637)|Philippe Habert]]
# [[1639]] : [[Jacques Esprit]]
# [[1678]] : [[Jacques Nicolas Colbert]]
# [[1707]] : [[Claude François Fraguier]]
# [[1728]] : [[Charles d'Orléans de Rothelin]]
# [[1744]] : [[Gabriel Girard]]
# [[1748]] : [[Antoine-René de Voyer de Paulmy d'Argenson]]
# [[1787]] : [[Henri Cardin Jean-Baptiste d'Aguesseau]]
# [[1826]] : [[Charles Brifaut]]
# [[1858]] : [[Jules Sandeau]]
# [[1884]] : [[Edmond About]]
# [[1886]] : [[Léon Say]]
# [[1896]] : [[Albert Vandal]]
# [[1911]] : [[Denys Cochin]]
# [[1922]] : [[Georges Goyau]]
# [[1940]] : [[Paul Hazard]]
# [[1946]] : [[Maurice Garçon]]
# [[1968]] : [[Paul Morand]]
# [[1977]] : [[Alain Peyrefitte]]
# [[2001]] : [[Gabriel de Broglie]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 12 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Germain Habert]]
# [[1655]] : [[Charles Cotin]]
# [[1682]] : [[Louis de Courcillon de Dangeau]]
# [[1723]] : [[Charles Jean Baptiste Fleuriau de Morville]]
# [[1732]] : [[Jean Terrasson]]
# [[1750]] : [[Claude de Thiard de Bissy]]
# [[1810]] : [[Joseph-Alphonse Esménard]]
# [[1811]] : [[Charles de Lacretelle]]
# [[1856]] : [[Jean-Baptiste Biot]]
# [[1863]] : [[Louis de Carné]]
# [[1876]] : [[Charles Blanc]]
# [[1882]] : [[Édouard Pailleron]]
# [[1900]] : [[Paul Hervieu]]
# [[1918]] : [[François de Curel]]
# [[1930]] : [[Charles Le Goffic]]
# [[1932]] : [[Abel Bonnard]], eksigita en 1944
# [[1946]] : [[Jules Romains]]
# [[1973]] : [[Jean d'Ormesson]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 13 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Claude-Gaspard Bachet de Méziriac]]
# [[1639]] : [[François de La Mothe Le Vayer]]
# [[1672]] : [[Jean Racine]]
# [[1699]] : [[Jean-Baptiste-Henri de Valincour]]
# [[1730]] : [[Jean-François Leriget de La Faye]]
# [[1731]] : [[Prosper Jolyot de Crébillon]]
# [[1762]] : [[Claude-Henri de Fusée de Voisenon]]
# [[1776]] : [[Jean de Dieu-Raymond de Boisgelin de Cucé]]
# [[1804]] : [[Jean-Baptiste Dureau de La Malle]]
# [[1807]] : [[Louis-Benoît Picard]]
# [[1829]] : [[Antoine-Vincent Arnault]] jam elektita en 1803 (vidi al [[#Fotelo 16|fotelo 16]]), sed eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816. 
# [[1834]] : [[Eugène Scribe]]
# [[1862]] : [[Octave Feuillet]]
# [[1891]] : [[Pierre Loti]]
# [[1924]] : [[Albert Besnard]]
# [[1935]] : [[Louis Gillet]]
# [[1946]] : [[Paul Claudel]]
# [[1956]] : [[Wladimir d'Ormesson]]
# [[1974]] : [[Maurice Schumann]]
# [[1999]] : [[Pierre Messmer]]
# [[2008]] : [[Simone Veil]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 14 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[François Maynard]]
# [[1647]] : [[Pierre Corneille]]
# [[1684]] : [[Thomas Corneille]]
# [[1710]] : [[Antoine Houdar de La Motte]]
# [[1732]] : [[Michel-Celse-Roger de Bussy-Rabutin]]
# [[1736]] : [[Étienne Lauréault de Foncemagne]]
# [[1779]] : [[Michel Paul Guy de Chabanon]]
# [[1803]] : [[Jacques-André Naigeon]]
# [[1810]] : [[Népomucène Lemercier]]
# [[1841]] : [[Victor Hugo]]
# [[1886]] : [[Leconte de Lisle]]
# [[1894]] : [[Henry Houssaye]]
# [[1912]] : [[Hubert Lyautey]]
# [[1934]] : [[Louis Franchet d'Espèrey]]
# [[1946]] : [[Robert d'Harcourt]]
# [[1966]] : [[Jean Mistler]]
# [[1990]] : [[Hélène Carrère d'Encausse]]
# [[2025]] : [[Florian Zeller]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 15 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Guillaume Bautru]]
# [[1665]] : [[Jacques Testu de Belval]]
# [[1706]] : [[François-Joseph de Beaupoil de Sainte-Aulaire]]
# [[1743]] : [[Jean-Jacques Dortous de Mairan]]
# [[1771]] : [[François Arnaud (ekleziulo)|François Arnaud]]
# [[1785]] : [[Guy-Jean-Baptiste Target]]
# [[1806]] : [[Jean-Sifrein Maury]] (vidi ankaŭ al [[#Fotelo 8|fotelo 8]]) eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816.
# [[1816]] : [[François-Xavier-Marc-Antoine de Montesquiou-Fézensac]]
# [[1832]] : [[Antoine Jay]]
# [[1854]] : [[Ustazade Silvestre de Sacy]]
# [[1880]] : [[Eugène Labiche]]
# [[1888]] : [[Henri Meilhac]]
# [[1898]] : [[Henri Lavedan]]
# [[1946]] : [[Ernest Seillière]]
# [[1956]] : [[André Chamson]]
# [[1984]] : [[Fernand Braudel]]
# [[1986]] : [[Jacques Laurent]]
# [[2001]] : [[Frédéric Vitoux]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 16 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean Sirmond]]
# [[1649]] : [[Jean de Montereul]]
# [[1651]] : [[François Tallemant l'Aîné]]
# [[1693]] : [[Simon de La Loubère]]
# [[1729]] : [[Claude Sallier]]
# [[1761]] : [[Jean-Gilles du Coëtlosquet]]
# [[1784]] : [[Anne-Pierre de Montesquiou-Fézensac]]
# [[1803]] : [[Antoine-Vincent Arnault]] eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816, reelektita en 1829 al [[#Fotelo 13|fotelo 13]].
# [[1816]] : [[Armand Emmanuel du Plessis de Richelieu]]
# [[1822]] : [[Bon-Joseph Dacier]]
# [[1833]] : [[Pierre-François Tissot]]
# [[1854]] : [[Félix Dupanloup]]
# [[1878]] : [[Gaston d'Audiffret-Pasquier]]
# [[1906]] : [[Alexandre Ribot]]
# [[1923]] : [[Henri-Robert]]
# [[1938]] : [[Charles Maurras]], fotelo deklarita vaka en 1945, neanstataŭita dum sia vivo
# [[1953]] : [[Antoine de Lévis-Mirepoix]]
# [[1983]] : [[Léopold Sédar Senghor]]
# [[2003]] : [[Valéry Giscard d'Estaing]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 17 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[François de Cauvigny de Colomby]]
# [[1649]] : [[François L'Hermite|Tristan L'Hermite]]
# [[1655]] : [[Hippolyte-Jules Pilet de La Mesnardière]]
# [[1663]] : [[François Honorat de Beauvilliers]]
# [[1687]] : [[François-Timoléon de Choisy]]
# [[1724]] : [[Antoine Portail]]
# [[1736]] : [[Pierre-Claude Nivelle de La Chaussée]]
# [[1754]] : [[Jean-Pierre de Bougainville]]
# [[1763]] : [[Jean-François Marmontel]]
# [[1803]] : [[Jean-Pierre Louis de Fontanes|Louis de Fontanes]]
# [[1821]] : [[Abel-François Villemain]]
# [[1871]] : [[Émile Littré]]
# [[1881]] : [[Louis Pasteur]]
# [[1896]] : [[Gaston Paris]]
# [[1903]] : [[Frédéric Masson]]
# [[1924]] : [[Georges Lecomte]]
# [[1959]] : [[Jean Delay]]
# [[1988]] : [[Jacques-Yves Cousteau]]
# [[1998]] : [[Erik Orsenna]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 18 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean Baudoin (akademiano)|Jean Baudoin]]
# [[1650]] : [[François Charpentier]]
# [[1702]] : [[Jean-François de Chamillart]]
# [[1714]] : [[Claude Louis Hector de Villars]]
# [[1734]] : [[Honoré-Armand de Villars]]
# [[1770]] : [[Étienne-Charles de Loménie de Brienne]]
# [[1803]] : [[Jean-Girard Lacuée]]
# [[1841]] : [[Alexis de Tocqueville]]
# [[1860]] : [[Henri Lacordaire]]
# [[1862]] : [[Albert de Broglie]]
# [[1901]] : [[Melchior de Vogüé (arkeologo)|Melchior de Vogüé]]
# [[1918]] : [[Ferdinand Foch]]
# [[1929]] : [[Philippe Pétain]], eksigita en 1945, neanstataŭita dum sia vivo
# [[1952]] : [[André François-Poncet]]
# [[1978]] : [[Edgar Faure]]
# [[1990]] : [[Michel Serres]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 19 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[François d'Arbaud de Porchères]]
# [[1640]] : [[Olivier Patru]]
# [[1681]] : [[Nicolas Potier de Novion]]
# [[1693]] : [[Philippe Goibaud-Dubois]]
# [[1694]] : [[Charles Boileau]]
# [[1704]] : [[Gaspard Abeille]]
# [[1718]] : [[Nicolas-Hubert Mongault]]
# [[1746]] : [[Charles Pinot Duclos]]
# [[1772]] : [[Nicolas Beauzée]]
# [[1789]] : [[Jean-Jacques Barthélemy]]
# [[1803]] : [[Marie-Joseph Chénier]]
# [[1811]] : [[François-René de Chateaubriand]]
# [[1849]] : [[Paul de Noailles]]
# [[1886]] : [[Édouard Hervé]]
# [[1899]] : [[Paul Deschanel]]
# [[1923]] : [[Charles Jonnart]]
# [[1928]] : [[Maurice Paléologue]]
# [[1946]] : [[Charles de Chambrun (1875-1952)|Charles de Chambrun]]
# [[1953]] : [[Fernand Gregh]]
# [[1982]] : [[Pierre Moinot]]
# [[2008]] : [[Jean-Loup Dabadie]]
# [[2023]] : [[Sylviane Agacinski]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 20 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Paul Hay du Chastelet]]
# [[1637]] : [[Nicolas Perrot d'Ablancourt]]
# [[1665]] : [[Roger de Bussy-Rabutin]]
# [[1693]] : [[Jean-Paul Bignon]]
# [[1743]] : [[Armand-Jérôme Bignon]]
# [[1772]] : [[Louis-Georges de Bréquigny]]
# [[1803]] : [[Ponce-Denis Écouchard-Lebrun]]
# [[1807]] : [[François-Juste-Marie Raynouard]]
# [[1836]] : [[François-Auguste Mignet]]
# [[1884]] : [[Victor Duruy]]
# [[1895]] : [[Jules Lemaître]]
# [[1919]] : [[Henry Bordeaux]]
# [[1964]] : [[Thierry Maulnier]]
# [[1990]] : [[José Cabanis]]
# [[2001]] : [[Angelo Rinaldi]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 21 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Marin Le Roy de Gomberville]]
# [[1674]] : [[Pierre-Daniel Huet]]
# [[1721]] : [[Jean Boivin]]
# [[1726]] : [[Paul-Hippolyte de Beauvilliers, duko de Saint-Aignan]]
# [[1776]] : [[Charles-Pierre Colardeau]]
# [[1776]] : [[Jean-François de La Harpe]]
# [[1803]] : [[Pierre Louis de Lacretelle]]
# [[1824]] : [[Joseph Droz]]
# [[1851]] : [[Charles de Montalembert]]
# [[1871]] : [[Henri d'Orléans (1822-1897)|Henri d'Orléans, duko de Aumale]]
# [[1898]] : [[Eugène Guillaume]]
# [[1905]] : [[Étienne Lamy]]
# [[1920]] : [[André Chevrillon]]
# [[1959]] : [[Marcel Achard]]
# [[1975]] : [[Félicien Marceau]]
# [[2014]] : [[Alain Finkielkraut]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 22 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Marc-Antoine Girard de Saint-Amant]]
# [[1662]] : [[Jacques Cassagne]]
# [[1679]] : [[Louis de Verjus]]
# [[1710]] : [[Jean-Antoine de Mesmes, grafo de Avaux]]
# [[1723]] : [[Pierre-Joseph Alary]]
# [[1771]] : [[Gabriel-Henri Gaillard]]
# [[1803]] : [[Louis-Philippe de Ségur]]
# [[1830]] : [[Jean-Pons-Guillaume Viennet]]
# [[1869]] : [[Joseph d’Haussonville]]
# [[1884]] : [[Ludovic Halévy]]
# [[1909]] : [[Eugène Brieux]]
# [[1933]] : [[François Mauriac]]
# [[1971]] : [[Julien Green]]
# [[1999]] : [[René de Obaldia]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 23 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Guillaume Colletet]]
# [[1659]] : [[Gilles Boileau]]
# [[1670]] : [[Jean de Montigny]]
# [[1671]] : [[Charles Perrault]]
# [[1703]] : [[Armand Gaston Maximilien de Rohan]] 
# [[1749]] : [[Louis-Guy de Guérapin de Vauréal]]
# [[1760]] : [[Charles Marie de La Condamine]]
# [[1774]] : [[Jacques Delille]]
# [[1813]] : [[Vincent Campenon]]
# [[1844]] : [[Saint-Marc Girardin]]
# [[1874]] : [[Alfred Mézières]]
# [[1918]] : [[René Boylesve]]
# [[1927]] : [[Abel Hermant]], eksigita en 1944
# [[1946]] : [[Étienne Gilson]]
# [[1979]] : [[Henri Gouhier]]
# [[1995]] : [[Pierre Rosenberg]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 24 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean de Silhon]]
# [[1667]] : [[Jean-Baptiste Colbert]]
# [[1684]] : [[Jean de La Fontaine]]
# [[1695]] : [[Jules de Clérambault]]
# [[1714]] : [[Guillaume Massieu]]
# [[1722]] : [[Claude François Alexandre Houtteville]]
# [[1742]] : [[Pierre Carlet de Chamblain de Marivaux]]
# [[1763]] : [[Claude-François Lizarde de Radonvilliers]]
# [[1803]] : [[Volney]]
# [[1820]] : [[Emmanuel de Pastoret]]
# [[1841]] : [[Louis de Sainte-Aulaire]]
# [[1855]] : [[Victor de Broglie (1785-1870)|Victor de Broglie]]
# [[1870]] : [[Prosper Duvergier de Hauranne]]
# [[1881]] : [[Sully Prudhomme]]
# [[1908]] : [[Henri Poincaré]]
# [[1914]] : [[Alfred Capus]]
# [[1923]] : [[Édouard Estaunié]]
# [[1944]] : [[Louis Pasteur Vallery-Radot]]
# [[1971]] : [[Étienne Wolff]]
# [[1997]] : [[Jean-François Revel]]
# [[2007]] : [[Max Gallo]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 25 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Claude de L'Estoile]]
# [[1652]] : [[Armand du Cambout]]
# [[1702]] : [[Pierre du Cambout]]
# [[1710]] : [[Henri-Charles de Coislin]]
# [[1733]] : [[Jean-Baptiste Surian]]
# [[1754]] : [[Jean le Rond d'Alembert]]
# [[1783]] : [[Marie-Gabriel-Florent-Auguste de Choiseul-Gouffier]]
# [[1803]] : [[Jean-Étienne-Marie Portalis]]
# [[1807]] : [[Pierre Laujon]]
# [[1811]] : [[Charles-Guillaume Étienne]] eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816, reelektita en 1829 al [[#Fotelo 32|fotelo 32]].
# [[1816]] : [[Marie-Gabriel-Florent-Auguste de Choiseul-Gouffier]]
# [[1817]] : [[Jean-Louis Laya]]
# [[1833]] : [[Charles Nodier]]
# [[1844]] : [[Prosper Mérimée]]
# [[1871]] : [[Louis de Loménie]]
# [[1878]] : [[Hippolyte Taine]]
# [[1894]] : [[Albert Sorel]]
# [[1907]] : [[Maurice Donnay]]
# [[1946]] : [[Marcel Pagnol]]
# [[1975]] : [[Jean Bernard (kuracisto)|Jean Bernard]]
# [[2007]] : [[Dominique Fernandez]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 26 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Amable de Bourzeis]]
# [[1672]] : [[Jean Gallois]]
# [[1707]] : [[Edme Mongin]]
# [[1746]] : [[Jean Ignace de La Ville]]
# [[1774]] : [[Jean Baptiste Antoine Suard]]
# [[1817]] : [[François Roger]]
# [[1842]] : [[Henri Patin]]
# [[1876]] : [[Gaston Boissier]]
# [[1909]] : [[René Doumic]]
# [[1938]] : [[André Maurois]]
# [[1968]] : [[Marcel Arland]]
# [[1987]] : [[Georges Duby]]
# [[1997]] : [[Jean-Marie Rouart]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 27 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Abel Servien]]
# [[1659]] : [[Jean-Jacques Renouard de Villayer]]
# [[1691]] : [[Bernard Le Bouyer de Fontenelle]]
# [[1757]] : [[Antoine-Louis Séguier]]
# [[1803]] : [[Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre]]
# [[1814]] : [[Étienne Aignan]]
# [[1824]] : [[Alexandre Soumet]]
# [[1845]] : [[Ludovic Vitet]]
# [[1874]] : [[Elme-Marie Caro]]
# [[1888]] : [[Paul-Gabriel d’Haussonville]]
# [[1925]] : [[Auguste de La Force]]
# [[1962]] : [[Joseph Kessel]]
# [[1980]] : [[Michel Droit]]
# [[2001]] : [[Pierre Nora]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 28 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Jean-Louis Guez de Balzac]]
# [[1654]] : [[Hardouin de Péréfixe de Beaumont]]
# [[1671]] : [[François de Harlay de Champvallon]]
# [[1695]] : [[André Dacier]]
# [[1722]] : [[Guillaume Dubois]]
# [[1723]] : [[Charles-Jean-François Hénault]]
# [[1771]] : [[Charles Juste de Beauvau-Craon]]
# [[1803]] : [[Philippe Antoine Merlin de Douai]] eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816.
# [[1816]] : [[Antoine-François-Claude Ferrand]]
# [[1825]] : [[Casimir Delavigne]]
# [[1844]] : [[Charles-Augustin Sainte-Beuve]]
# [[1870]] : [[Jules Janin]]
# [[1875]] : [[John Lemoinne]]
# [[1893]] : [[Ferdinand Brunetière]]
# [[1907]] : [[Henri Barboux]]
# [[1911]] : [[Henry Roujon]]
# [[1918]] : [[Louis Barthou]]
# [[1935]] : [[Claude Farrère]]
# [[1959]] : [[Henri Troyat]]
# [[2008]] : [[Jean-Christophe Rufin]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 29 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Pierre Bardin]]
# [[1637]] : [[Nicolas Bourbon (1574-1644)|Nicolas Bourbon]]
# [[1644]] : [[François-Henri Salomon de Virelade]]
# [[1670]] : [[Philippe Quinault]]
# [[1688]] : [[François de Callières]]
# [[1717]] : [[André Hercule de Fleury]]
# [[1743]] : [[Paul d'Albert de Luynes]]
# [[1788]] : [[Jean-Pierre Claris de Florian]]
# [[1803]] : [[Jean-François Cailhava de L'Estandoux]]
# [[1813]] : [[Joseph-François Michaud]]
# [[1840]] : [[Pierre Flourens]]
# [[1868]] : [[Claude Bernard]]
# [[1878]] : [[Ernest Renan]]
# [[1893]] : [[Paul-Armand Challemel-Lacour]]
# [[1897]] : [[Gabriel Hanotaux]]
# [[1944]] : [[André Siegfried]]
# [[1960]] : [[Henry de Montherlant]]
# [[1973]] : [[Claude Lévi-Strauss]]
# [[2011]] : [[Amin Maalouf]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 30 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Honorat de Bueil de Racan]]
# [[1670]] : [[François-Séraphin Régnier-Desmarais]]
# [[1713]] : [[Bernard de La Monnoye]]
# [[1728]] : [[Michel Poncet de La Rivière]]
# [[1730]] : [[Jacques Hardion]]
# [[1766]] : [[Antoine Léonard Thomas]]
# [[1785]] : [[Jacques-Antoine-Hippolyte de Guibert]]
# [[1803]] : [[Jean-Jacques-Régis de Cambacérès]] eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816.
# [[1816]] : [[Louis de Bonald]]
# [[1841]] : [[Jacques-François Ancelot]]
# [[1855]] : [[Ernest Legouvé]]
# [[1903]] : [[René Bazin]]
# [[1932]] : [[G. Lenotre|Théodore Gosselin ''alonomita'' G. Lenotre]]
# [[1935]] : [[Georges Duhamel]]
# [[1966]] : [[Maurice Druon]]
# [[2011]] : [[Danièle Sallenave]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 31 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Pierre de Boissat]]
# [[1662]] : [[Antoine Furetière]], eksigita en 1685 kaj neanstataŭita dum sia vivo
# [[1688]] : [[Jean de La Chapelle]]
# [[1723]] : [[Pierre-Joseph Thoulier d'Olivet]]
# [[1768]] : [[Étienne Bonnot de Condillac]]
# [[1780]] : [[Louis-Élisabeth de La Vergne de Tressan]]
# [[1783]] : [[Jean Sylvain Bailly]]
# [[1803]] : [[Emmanuel-Joseph Sieyès]] eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816
# [[1816]] : [[Gérard de Lally-Tollendal]]
# [[1830]] : [[Jean-Baptiste Sanson de Pongerville]]
# [[1870]] : [[Xavier Marmier]]
# [[1893]] : [[Henri de Bornier]]
# [[1901]] : [[Edmond Rostand]]
# [[1920]] : [[Joseph Bédier]]
# [[1938]] : [[Jérôme Tharaud]]
# [[1955]] : [[Jean Cocteau]]
# [[1964]] : [[Jacques Rueff]]
# [[1978]] : [[Jean Dutourd]]
# [[2013]] : [[Michael Edwards (poeto)|Michael Edwards]]	
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 32 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Claude Favre de Vaugelas]]
# [[1650]] : [[Georges de Scudéry]]
# [[1667]] : [[Philippe de Courcillon de Dangeau]]
# [[1720]] : [[Louis François Armand de Vignerot du Plessis, duko de Richelieu]]
# [[1788]] : [[François-Henri d'Harcourt]]
# [[1803]] : [[Lucien Bonaparte]], eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816
# [[1816]] : [[Louis Simon Auger]]
# [[1829]] : [[Charles-Guillaume Étienne]] elektita en 1811 al [[#Fotelo 25|fotelo 25]], eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816, reelektita en 1829.
# [[1845]] : [[Alfred de Vigny]]
# [[1865]] : [[Camille Doucet]]
# [[1896]] : [[Charles-Albert Costa de Beauregard]]
# [[1911]] : [[Hippolyte Langlois]]
# [[1912]] : [[Émile Boutroux]]
# [[1922]] : [[Pierre de Nolhac]]
# [[1936]] : [[Georges Grente]]
# [[1960]] : [[Henri Massis]]
# [[1971]] : [[Georges Izard]]
# [[1974]] : [[Robert Aron]]
# [[1976]] : [[Maurice Rheims]]
# [[2004]] : [[Alain Robbe-Grillet]]
# [[2009]] : [[François Weyergans]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 33 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Vincent Voiture]]
# [[1648]] : [[François Eudes de Mézeray]]
# [[1683]] : [[Jean Barbier d'Aucour]]
# [[1694]] : [[François de Clermont-Tonnerre (episkopo)|François de Clermont-Tonnerre]]
# [[1701]] : [[Nicolas de Malézieu]]
# [[1727]] : [[Jean Bouhier (juristo kaj skribisto)|Jean Bouhier]]
# [[1746]] : [[Voltaire|François-Marie Arouet (Voltaire)]]
# [[1778]] : [[Jean-François Ducis]]
# [[1816]] : [[Raymond de Sèze]]
# [[1828]] : [[Prosper de Barante]]
# [[1867]] : [[Joseph Gratry]]
# [[1873]] : [[Saint-René Taillandier]]
# [[1880]] : [[Maxime Du Camp]]
# [[1894]] : [[Paul Bourget]]
# [[1936]] : [[Edmond Jaloux]]
# [[1950]] : [[Jean-Louis Vaudoyer]]
# [[1964]] : [[Marcel Brion]]
# [[1985]] : [[Michel Mohrt]]
# [[2013]] : [[Dominique Bona]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 34 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Honorat de Porchères Laugier]]
# [[1653]] : [[Paul Pellisson]]
# [[1693]] : [[Fénelon]]
# [[1715]] : [[Claude Gros de Boze]]
# [[1753]] : [[Louis de Bourbon-Condé (1709-1771)|Louis de Bourbon Condé]]
# [[1771]] : [[Pierre Laurent Buirette de Belloy]]
# [[1775]] : [[Emmanuel-Félicité de Durfort]]
# [[1803]] : [[Dominique Joseph Garat]], eksigita per edikto de la 21-a de marto 1816.
# [[1816]] : [[Louis-François de Bausset]]
# [[1824]] : [[Hyacinthe-Louis de Quélen]]
# [[1840]] : [[Mathieu Molé]]
# [[1856]] : [[Alfred de Falloux]]
# [[1886]] : [[Octave Gréard]]
# [[1904]] : [[Émile Gebhart]]
# [[1909]] : [[Raymond Poincaré]]
# [[1935]] : [[Jacques Bainville]]
# [[1936]] : [[Joseph de Pesquidoux]]
# [[1946]] : [[Maurice Genevoix]]
# [[1981]] : [[Jacques de Bourbon Busset]]
# [[2002]] : [[François Cheng]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 35 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Henri Louis Habert de Montmor]]
# [[1679]] : [[Louis de Lavau]]
# [[1694]] : [[François Lefebvre de Caumartin]]
# [[1733]] : [[François-Augustin de Paradis de Moncrif]]
# [[1771]] : [[Armand de Roquelaure]]
# [[1818]] : [[Georges Cuvier]]
# [[1832]] : [[André Dupin]]
# [[1866]] : [[Alfred-Auguste Cuvillier-Fleury]]
# [[1888]] : [[Jules Claretie]]
# [[1918]] : [[Joseph Joffre]]
# [[1931]] : [[Maxime Weygand]]
# [[1966]] : [[Louis Leprince-Ringuet]]
# [[2001]] : [[Yves Pouliquen]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 36 ==
{| border=0
|-
# [[1634]] : [[Marin Cureau de La Chambre]]
# [[1670]] : [[Pierre Cureau de La Chambre]]
# [[1693]] : [[Jean de La Bruyère]]
# [[1696]] : [[Claude Fleury]]
# [[1723]] : [[Jacques Adam]]
# [[1736]] : [[Joseph Séguy]]
# [[1761]] : [[Louis René Édouard de Rohan (1734-1803)|Louis René Édouard de Rohan]]
# [[1803]] : [[Jean Devaines]]
# [[1803]] : [[Évariste de Parny]]
# [[1815]] : [[Étienne de Jouy]]
# [[1847]] : [[Adolphe Simonis Empis]]
# [[1869]] : [[Auguste Barbier]]
# [[1882]] : [[Adolphe Perraud]]
# [[1906]] : [[François-Désiré Mathieu]]
# [[1910]] : [[Louis Duchesne]]
# [[1923]] : [[Henri Bremond]]
# [[1935]] : [[André Bellessort]]
# [[1946]] : [[René Grousset]]
# [[1953]] : [[Pierre Gaxotte]]
# [[1983]] : [[Jacques Soustelle]]
# [[1992]] : [[Jean-François Deniau]]
# [[2007]] : [[Philippe Beaussant]]
# [[2018]] : [[Barbara Cassin]]
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 37 ==
{| border=0
|-
# [[1635]] : [[Daniel Hay du Chastelet]]
# [[1671]] : [[Jacques-Bénigne Bossuet]]
# [[1704]] : [[Melchior de Polignac]]
# [[1741]] : [[Joseph Giry de Saint Cyr]]
# [[1761]] : [[Charles Batteux]]
# [[1780]] : [[Antoine-Marin Lemierre]]
# [[1803]] : [[Félix Julien Jean Bigot de Préameneu]]
# [[1825]] : [[Mathieu de Montmorency-Laval]]
# [[1826]] : [[Alexandre Guiraud]]
# [[1847]] : [[Jean-Jacques Ampère]]
# [[1865]] : [[Lucien-Anatole Prévost-Paradol]]
# [[1871]] : [[Camille Rousset]]
# [[1893]] : [[Paul Thureau-Dangin]]
# [[1914]] : [[Pierre de La Gorce]]
# [[1934]] : [[Maurice de Broglie (fizikisto)|Maurice de Broglie]]
# [[1961]] : [[Eugène Tisserant]]
# [[1972]] : [[Jean Daniélou]]
# [[1975]] : [[Ambroise-Marie Carré]]
# [[2005]] : [[René Girard]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 38 ==
{| border=0
|-
# [[1635]] : [[Auger de Moléon Granier]], eksigita de [[Kardinalo de Richelieu]]
# [[1636]] : [[Balthazar Baro]]
# [[1650]] : [[Jean Doujat]]
# [[1688]] : [[Eusèbe Renaudot]]
# [[1720]] : [[Henri-Emmanuel de Roquette]]
# [[1725]] : [[Pierre de Pardaillan de Gondrin]]
# [[1733]] : [[Nicolas-François Dupré de Saint-Maur]]
# [[1775]] : [[Chrétien Guillaume de Lamoignon de Malesherbes]]
# [[1803]] : [[François Andrieux]]
# [[1833]] : [[Adolphe Thiers]]
# [[1878]] : [[Henri Martin (historiisto)|Henri Martin]]
# [[1884]] : [[Ferdinand de Lesseps]]
# [[1896]] : [[Anatole France]]
# [[1925]] : [[Paul Valéry]]
# [[1946]] : [[Henri Mondor]]
# [[1963]] : [[Louis Armand (inĝeniero)|Louis Armand]]
# [[1972]] : [[Jean-Jacques Gautier]]
# [[1986]] : [[Jean-Louis Curtis]]
# [[1996]] : [[François Jacob]]
# [[2013]] : vaka fotelo ekde la 20-a de aprilo 2013
|}
|- valign=&quot;top&quot; 
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 39 ==
{| border=0
|-
# [[1636]] : [[Louis Giry]]
# [[1666]] : [[Claude Boyer]]
# [[1698]] : [[Charles-Claude Genest]]
# [[1720]] : [[Jean-Baptiste Dubos]]
# [[1742]] : [[Jean-François Du Resnel du Bellay]]
# [[1761]] : [[Bernard-Joseph Saurin]]
# [[1782]] : [[Nicolas de Condorcet]]
# [[1803]] : [[Noël-Gabriel-Luce Villar]]
# [[1826]] : [[Charles-Marie de Feletz]]
# [[1850]] : [[Désiré Nisard]]
# [[1888]] : [[Eugène-Melchior de Vogüé]]
# [[1911]] : [[Henri de Régnier]]
# [[1936]] : [[Jacques de Lacretelle]]
# [[1986]] : [[Bertrand Poirot-Delpech]]
# [[2008]] : [[Jean Clair]]
|}
| width=&quot;50%&quot;|

== Fotelo 40 ==
{| border=0
|-
# [[1639]] : [[Daniel de Priézac]]
# [[1662]] : [[Michel Le Clerc]]
# [[1692]] : [[Jacques de Tourreil]]
# [[1714]] : [[Jean-Roland Malet]]
# [[1736]] : [[Jean-François Boyer (évêque)|Jean-François Boyer]]
# [[1755]] : [[Nicolas Thyrel de Boismont]]
# [[1787]] : [[Claude Carloman de Rulhière]]
# [[1803]] : [[Pierre Jean Georges Cabanis]]
# [[1808]] : [[Antoine Destutt de Tracy]]
# [[1836]] : [[François Guizot]]
# [[1875]] : [[Jean-Baptiste Dumas]]
# [[1884]] : [[Joseph Bertrand]]
# [[1900]] : [[Marcellin Berthelot]]
# [[1908]] : [[Francis Charmes]]
# [[1918]] : [[Jules Cambon]]
# [[1936]] : [[Lucien Lacaze]]
# [[1956]] : [[Jacques Chastenet]]
# [[1978]] : [[Georges Dumézil]]
# [[1988]] : [[Pierre-Jean Rémy]]
# [[2013]] : [[Xavier Darcos]]
|}
|}

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj
| wikisource = Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
}}
* [[Franca Akademio]]
* [[Virinoj en la Franca Akademio]]
* [[41-a fotelo de la Franca Akademio|41-a fotelo]] (listo de verkistoj ne akceptitaj)

{{Portalo|franca|literaturo|Franca Akademio}}

[[Kategorio:Franca Akademio|*]]
[[Kategorio:Listoj de francoj|Akademianoj laŭ fotelo, listo de]]
[[Kategorio:Listoj pri la franca lingvo]]</text>
      <sha1>ivmmmuhi8k9a2475ly6h2wq3je4461b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>AC Parma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>484988</id>
    <redirect title="Parma Calcio 1913" />
    <revision>
      <id>9413120</id>
      <parentid>5486979</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Parma Calcio 1913]]</comment>
      <origin>9413120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="g5l0mcqgqiq428urdu8kidpk0gqgx5e" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Parma Calcio 1913]]</text>
      <sha1>g5l0mcqgqiq428urdu8kidpk0gqgx5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Neymar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>486718</id>
    <revision>
      <id>9412829</id>
      <parentid>8387318</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:14:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1444" sha1="ad1cqcjzt47j1s6vda9m61lh5z20r78" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Neymar da Silva Santos Júnior''' (prononco {{IFA|nejˈmaʁ dɐ ˈsiwvɐ ˈsɐ̃tus ˈʒũɲoʁ}}), kutime nomata nur '''Neymar''', estas [[Brazilo|brazila]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1992|2|5}} en ''[[Mogi das Cruzes]]'', subŝtato [[San-Paŭlio]], do nun estas {{aĝo|1992|2|5}}-jara.

[[Dosiero:Neymar.jpg|eta|maldekstra|300px|&lt;center&gt;en gazetara konferenco de 2010]]

Ekde la jaro [[2009]] li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo [[FC Barcelona]] - antaŭe li profesiis de 2009 ĝis 2013 en la klubo ''[[Santos FC]]'', kie li de 2003 ĝis 2009 ankaŭ estis junula futbalanto. Krome Neymar ekde la jaro 2010 estas membro de la [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]] en [[Brazilo]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]]. Matĉe li en la nacia teamo rekoneblas per la numero &quot;10&quot;.

{{Komunejokat|Neymar|pri li}}

{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|brazila futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Fred}} &lt;!-- laŭ praktiko de inter alie la angla vikipedio la nomo &quot;Neymar&quot; konsideriĝas &quot;artista nomo&quot;, do alfabeta ordigo laŭ &quot;N&quot; --&gt;

[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>ad1cqcjzt47j1s6vda9m61lh5z20r78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalĥaso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>487237</id>
    <revision>
      <id>9412969</id>
      <parentid>9325810</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3169" sha1="bcl3apneclw1unmdyupi6ftrhdhebr8" xml:space="preserve">{{Informkesto rolulo}}'''Kalĥaso''' ([[helena|helene]] '''Κάλχας''', [[latino|latine]] ''Calchas'') estis en la [[helena mitologio]] filo de [[Testoro]]. Li estis profetanto en aĥaja militistaro antaŭ [[Trojo]]. [[Dosiero: Bourdon, Sébastien - Le Sacrifice d'Iphigénie - 1653.jpg|eta|[[Sébastien Bourdon]]: Ofero de Ifigenio, 1653. Kalĥaso estas en centro.]]Dia donaco de profetarto estis en antikva mitologio alte aprezata, estis konsiderata scienco kaj arto de unuagrada graveco. Profetantoj estis ĝenerale respektataj kaj admirataj. Ankaŭ Kalĥaso, kiel la armea profetanto apartenis inter la plej respektataj anoj de la milita konsilantaro. En longe pasintaj tempoj dioj intervenis en batalojn, aperis la dian volon per diversaj signoj, ekzemple per naturfenomenoj kiel fulmoj, tondroj, sendis al mortidevuloj sonĝojn, kies signifon oni devis ĝuste klarigi kaj laŭ tio proponi solvojn. Ĝuste tio estis tasko de profetantoj.

Kiamaniere Kalĥaso fariĝis profetanto de la grekaj militistaroj ne estas konata. Sed [[Homero]] prezentas, ke li konis &quot;pasintaĵojn, estantaĵojn kaj estontaĵojn&quot; kaj kapablis klarigi ankaŭ la plej nekompreneblajn fenomenojn aŭ eventojn. Oni ankaŭ diras, ke li estis demandata en tre seriozaj momentoj. Konataj estas aparte tiuj ĉi orakoloj:
* li anoncis volon de la diino [[Artemiso]] ke al ŝi estu oferota [[Ifigenia]], filino de la reĝo [[Agamemnono]]
* antaŭ fornavigo de la greka militistaro al [[Trojo]] oni oferis al dioj por sukceso de la ekspedicio. Tie okazis mirinda evento: de sub la altaro elrampis serpento, venis al supro de alta platano, formanĝis ok etbirdojn kaj iliajn patrinon kaj poste transformiĝis en ŝtonon. Tion Kalĥaso klarigis, ke Grekoj sieĝos Trojon dum naŭ jaroj kaj nur en la deka jaro ili la urbon konkeros kaj el ĝi restos nur amaso da ŝtonoj
* li klarigis, ke kaŭzo de la pesto en tendaro de aĥajoj antaŭ Trojo estas kolero de la dio [[Apolono]] pro tio, ke ne estis liberigita filino de lia pastro [[Ĥriso]]. Laŭ Homero pro Ĥrisa deziro ĵetis Apolono pestajn sagojn en tendaron de grekoj. Tiu ĉi klarigo estis kaŭzo de la profunda konflikto inter la supera aĥaja komandanto [[Agamemnono]] kaj la plej brava aĥaja batalanto [[Achileo]], kiun [[Homero]] detale priskribas en [[Iliado]].
* li antaudiris al [[Eneo]], ke lia sorto destinis al li, ke li fondu novan regnon en [[Italio]].

Tamen la elstara profetanto Kalĥaso unu orakolon ne komprenis bone, kaj tio fariĝis por li fatala. Tiu orakolo diris, &quot;ke li ne renkontu profetanton, kiu superigu lin&quot;. Kalĥaso komprenis, ke li neniam renkontos tian homon. Sed ĝi estis averto. Kiam li revenis el la milito, li renkontis profetanton de [[Argonaŭtoj]] [[Mopso]]n, kaj tiu en profetanta konkurso Kalĥason venkis. Kalĥaso pro tio mortis de afliktiĝo.

Iuj fontoj sciigas, ke renkontiĝo de ambaŭ profetantoj okazis en [[Malgranda Azio]], en [[Kilikio]]. Tra ĉi tie verŝajne Kalĥas iris returne en sian patrujon.

[[Kresido (filino de Kalĥaso)|Kresido]] estis lia filino.

== Referencoj ==
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Roluloj de la helena mitologio]]

== Tradukfonto ==
{{Trad|cs|Kalchás|9894053}}</text>
      <sha1>bcl3apneclw1unmdyupi6ftrhdhebr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Herman Boerhaave</title>
    <ns>0</ns>
    <id>488854</id>
    <revision>
      <id>9412826</id>
      <parentid>9407125</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4572" sha1="otb822zalktqw6s6581vtxrgmizn4x8" xml:space="preserve">{{Informkesto sciencisto}}
[[Dosiero:Herman_Boerhaave,_by_Cornelis_Troost.jpg|eta|Herman Boerhaave]]
'''Herman BOERHAAVE''' [ˈɦɛrmɑn ˈbuːrˌɦaːvə], 31a Decembro 1668 – 23a Septembro 1738) estis [[Nederlando|nederlanda]] botanikisto, [[Kristana humanismo|kristana humanisto]] kaj [[kuracisto]] de eŭropa famo. Li estis konsiderita fondinto de klinika instruado ĉe modernaj akademiaj [[hospitalo]]j kaj estas foje menciita kiel &quot;la patro de [[fiziologio]],&quot;&lt;ref&gt;Kelly, Kate (2010). ''The Scientific Revolution and Medicine: 1450-1700''. Infobase Publishing. p. 20&lt;/ref&gt; kun sia lernanto [[Albrecht von Haller]]. Li estas konata ĉar pruvis la rilaton de simptomoj al lezoj, kaj aldone, li estis la unua, kiu izolis kemie la [[ureo]]n el [[urino]].&lt;ref&gt;{{Cite journal
|last1=Kurzer
|first1=Frederick
|last2=Sanderson
|first2=Phyllis M.
|year=1956
|title=Urea in the History of Organic Chemistry
|journal=Journal of Chemical Education
|volume=33
|pages=452–459
|publisher=American Chemical Society
|doi=10.1021/ed033p452
|accessdate=2011-10-11
|url=http://dx.doi.org/10.1021/ed033p452}}&lt;/ref&gt; His motto was ''Simplex sigillum veri''; ''Simplicity is the sign of truth''.

El 1950 al 1970, la bildo de Boerhaave estis presita sur monbiletoj de 20 nederlandaj [[guldeno]]j. La Medicina Centro de la [[Universitato de Lejdeno]] organizas medicinan trejnadon nome ''Boerhaave-kursoj''.

== Verkoj ==
* ''[http://www.gutenberg.org/etext/15690 Het Nut der Mechanistische Methode in de Geneeskunde''] (Leiden, 1703)
* ''Institutiones medicae'' (Leiden, 1708) ([http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-24545 Cifereca eldono el 1746] ĉe Universitata kaj Ŝtate Biblioteko de [[Düsseldorf]])
* ''Aphorismi de cognoscendis et curandis morbis'' (Leiden, 1709), kie lia lernanto, [[Gerard van Swieten]] (1700–1772) publikigis komentarion en 5 vol.
* ''Institutiones et Experimenta chemiae'' (Paris, 1724) (senrajte). ([http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-28731 Cifereca eldono] ĉe Universitata kaj Ŝtate Biblioteko de [[Düsseldorf]])
* ''Elementa chemiae'' (Leiden, 1732).

&lt;gallery&gt;
Dosiero:Boerhaave, Herman – Historia plantarum quae in Horto Academico Lugduni-Batavorum crescunt, 1727 – BEIC 6963111.jpg|''Historia plantarum quae in Horto Academico Lugduni-Batavorum crescunt'', 1727
Dosiero:Boerhaave - Aphorismi de cognoscendis et curandis morbis, 1728 - 3032194.tif|''Aphorismi de cognoscendis et curandis morbis'', 1728
Dosiero:Elementa Chemiae-Boerhaave.jpg|''Elementa Chemiae'', 1732
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* Mendelsohn, Everett (2003). ''Transformation and Tradition in the Sciences''. Cambridge University Press. ISBN 9780521524858
* Rina Knoeff (2002), &quot;[http://www.dwc.knaw.nl/wp-content/HSSN/2002-3-Knoef-Herman%20Boerhaave.pdf Herman Boerhaave (1668-1783): Calvinist chemist and physician].&quot; History of Science and Scholarship in the Netherlands, Volume 3. Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences.
=== Plia legado ===
* {{Citaĵo el libro|titolo=Inventing Chemistry: Herman Boerhaave and the Reform of the Chemical Arts|familia nomo=Powers|persona nomo=John C.|jaro=2012|loko=Chicago, London|eldoninto=University of Chicago Press|ISBN=978-0-226-67760-6}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[8175 Boerhaave]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
{{Wikisource}}
* [[Samuel Johnson]]'s 1739 biography of him online: [http://www.samueljohnson.com/boerhaave.html Life of Herman Boerhaave]
* [http://www.museumboerhaave.nl/ Museum Boerhaave] in Leiden, National Museum of the History of Science and Medicine
* [http://content.nejm.org/cgi/content/extract/344/2/138 A recent discussion of Boerhaave's Syndrome] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080413182227/http://content.nejm.org/cgi/content/extract/344/2/138 |date=2008-04-13 }} in the New England Journal of Medicine (subskribo postulata)
* [http://books.google.com/books?id=QHAFAAAAQAAJ&amp;pg=PA1 &quot;Aphorismi de Cognoscendis et Curandis Morbis&quot; (1709; “Aphorisms on the Recognition and Treatment of Diseases”)]
* [https://web.archive.org/web/20120916115830/http://personal.telefonica.terra.es/web/rotochem/Boer.html &quot;Elementa Chemiae&quot; (1733) (''Elements of Chemistry'')]
* [http://usuarios.lycos.es/rotedu/Shaw.html &quot;A New Method of Chemistry&quot; (1741 &amp; 1753) (''English Translation of ''&quot;Elementa Chemiae&quot;'' by Peter Shaw'')] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080612173212/http://usuarios.lycos.es/rotedu/Shaw.html |date=2008-06-12 }}

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Nederlandaj botanikistoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj sciencistoj]]</text>
      <sha1>otb822zalktqw6s6581vtxrgmizn4x8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fiŝaĵo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>490896</id>
    <revision>
      <id>9412567</id>
      <parentid>9312569</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <origin>9412567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7849" sha1="6qogbfg8oamnegout4ahpfufdzbimu6" xml:space="preserve">[[Dosiero:Odesa bazaar, Prussian Carps.jpg|eta|Fiŝoj disponita por ties vendado en merkato de [[Odeso]].]]
[[Dosiero:Pescado frito diverso.jpg|eta|Fritita fiŝaro.]]
[[Dosiero:Pescado Diversos-Calpe-2009.jpg|eta|Diversaj fiŝoj.]]
La termino '''fiŝaĵo''' aludas al [[fiŝoj]] uzataj kiel [[manĝaĵo]]. Tiuj fiŝoj povis esti fiŝkaptitaj el akvo —oceanoj, maroj, riveroj, lagoj—, sed ankaŭ povas esti breditaj pere de teknikoj de [[akvokulturo]]. Depende el la diversaj tipoj de fiŝoj, oni akiras distingajn tipojn de fiŝaĵoj. La termino aplikiĝas simple al fiŝoj, de tie la vorto ''fiŝaĵo''; kvankam ekde la disigo de la [[Romia Imperio]] ĝis la komencoj de la [[Moderna Epoko]] aplikiĝis eĉ al iaj akvobirdoj kiaj anasoj, anseroj kaj [[branto]]j, kiuj estis laŭrajte manĝataj dum la [[Karesmo]], kiam oni ne rajtis manĝi alian viandon for de tiu de fiŝoj kaj [[marfrukto]]j ĉar, pro legendo atribuita al brantoj, oni konsideris ilin [[metamorfozo|metamorfozaĵoj]] de iaj [[duvalvulo]]j, kaj tiele oni klasigis tiujn birdojn kiel ''fiŝaĵo''.

En la aktualo, la tri landoj ĉefaj konsumantoj de fiŝaĵo estas la jenaj: [[Islando]], [[Japanio]] kaj [[Portugalio]].

Oni konas kiel '''fiŝvendejo''' aŭ '''fiŝejo''' la vendejon kie oni prezentas fiŝaĵon por ties pomalgranda komercado, zorgita de '''fiŝvendistoj''' aŭ '''fiŝaĵistoj'''.

== Sanriskoj ==
[[Fiŝosto]]j estas la plej ofta kaŭzo de [[sufokiĝo]]. 

[[Parazito]]j en fiŝoj estas naturaj kaj oftaj. Ili povas esti danĝeraj por konsumantoj de nekuirita fiŝaĵo, kiel [[saŝimo]], [[suŝio]], kaj [[cebiĉe|ceviĉo]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://seafood.ucdavis.edu/Pubs/parasite.htm |title=''Parasites in Marine Fishes'' University of California Food Science &amp; Technology Department Sea Grant Extension Program |publisher=Seafood.ucdavis.edu |date=1990-08-07 |access-date=2011-10-29 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927063512/http://seafood.ucdavis.edu/Pubs/parasite.htm |archive-date=2011-09-27 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110927063512/http://seafood.ucdavis.edu/Pubs/parasite.htm |date=2011-09-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://seafood.ucdavis.edu/Pubs/parasite.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2022-10-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110927063512/http://seafood.ucdavis.edu/Pubs/parasite.htm |arkivdato=2011-09-27 }}&lt;/ref&gt;.

==Fraŭdo==
{{ĉefartikolo|Fiŝaĵa fraŭdo}}
[[File:Grilled Albacore Tuna (Rare).jpg|alt=|thumb|Multaj restoracioj false etikedas ''[[Lepidocybium flavobrunneum]]'' &quot;tinuso&quot;, &quot;blanka tinuso&quot;, aŭ &quot;norda tinuso&quot;.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|last=Kimberly Warner; Walker Timme; Beth Lowell; Michael Hirschfield|title=Oceana study reveals seafood fraud nationwide|publisher=Oceana|year=2013|oclc=828208760}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; La kuirita viando estas malfacile distingebla de blanka tinuso, sed malsame de tinusaĵo povas kaŭzi [[kerioreo]]n kaj krampfegojn al konsuminto.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Center for Food Safety and Applied Nutrition (U.S.)|url=https://www.fda.gov/files/food/published/Bad-Bug-Book-2nd-Edition-%28PDF%29.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200419055143/https://www.fda.gov/files/food/published/Bad-Bug-Book-2nd-Edition-%28PDF%29.pdf|archive-date=19-a de aprilo 2020|title=The bad bug book: foodborne pathogenic microorganisms and natural toxins handbook|publisher=U.S. Food &amp; Drug Administration, Center for Food Safety &amp; Applied Nutrition|lccn=2004616584|page=237|oclc=49526684}}&lt;/ref&gt;]]

La etikedoj de marbestaĵoj estas multe pli facile falseblaj ol aliaj nutraĵoj pro la multeco de uzataj specioj (12 mil specioj estas komerce ekspluatataj),&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Hamada|first1=Shingo|title=Seafood: Ocean to the Plate|last2=Wilk|first2=Richard|publisher=Routledge|year=2019|isbn=978-1-138-19186-0|location=New York|pages= 115}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ONU&quot;/&gt; malsimplegaj [[provizoĉeno]]j, kaj ofta kaptado de necelataj specioj. Multaj estas vendataj en superbazaroj kiel nerekoneblaj [[Fileo (manĝo)|fileoj]]. Se oni ne povas fari {{Ill|lingvo=d|trad=Q285223|eo=genetika testo|teksto=genetikan teston}}, ne eblas senerare identigi fiŝon, kies kapo, haŭto, kaj naĝiloj estas forhakitaj.&lt;ref name=&quot;FDA&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nutrition|first=Center for Food Safety and Applied|date=2018-11-03|title=Seafood Species Substitution and Economic Fraud|url=https://www.fda.gov/food/seafood-guidance-documents-regulatory-information/seafood-species-substitution-and-economic-fraud|archive-url=https://web.archive.org/web/20190917142917/https://www.fda.gov/food/seafood-guidance-documents-regulatory-information/seafood-species-substitution-and-economic-fraud|archive-date=17 September 2019|journal=FDA|language=en}}&lt;/ref&gt; Esploro de la [[Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo]] taksis, ke 20% de ĉiuj marbestaj produktoj, kaj 30% de la marbestaĵoj vendataj en restoracioj, estas fraŭdaj.&lt;ref name=&quot;ONU&quot;&gt;Medina, Miguel Ángel. 2026. &quot;Atún con colorante, surimi por cangrejo o tilapia por pargo: la ONU estima que hay fraude en uno de cada cinco pescados&quot;. ''El País''. [https://elpais.com/sociedad/2026-02-11/atun-con-colorante-surimi-por-cangrejo-o-tilapia-por-pargo-la-onu-estima-que-hay-fraude-en-uno-de-cada-cinco-pescados.html]&lt;/ref&gt;

Oni konfuzas konsumantojn per misgvidaj varmarkoj, falsaj speciaj identigoj, kaj malveraj ekologiaj etikedoj.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Jacquet|first1=Jennifer L.|last2=Pauly|first2=Daniel|date=May 2008|title=Trade secrets: Renaming and mislabeling of seafood|journal=Marine Policy|volume=32|issue=3|pages=309–318|doi=10.1016/j.marpol.2007.06.007|bibcode=2008MarPo..32..309J |citeseerx=10.1.1.182.1143|issn=0308-597X}}&lt;/ref&gt; Unu speco de fraŭdo estas fasa etikedo de malmultekosta produkto kiel pli multekosta.&lt;ref name=&quot;FDA&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nutrition|first=Center for Food Safety and Applied|date=2018-11-03|title=Seafood Species Substitution and Economic Fraud|url=https://www.fda.gov/food/seafood-guidance-documents-regulatory-information/seafood-species-substitution-and-economic-fraud|archive-url=https://web.archive.org/web/20190917142917/https://www.fda.gov/food/seafood-guidance-documents-regulatory-information/seafood-species-substitution-and-economic-fraud|archive-date=17 September 2019|journal=FDA|language=en}}&lt;/ref&gt; Alia estas kaŝa vendado de sandamaĝaj produktoj, kiu kaŭzis [[kerioreo]]n pro false etikedita ''Lepidocybium'', merkura veneniĝo pro produktoj etikeditaj kiel sendanĝeraj por gravedulinoj, kaj nervosisteman damaĝon pro false etikeditaj [[balonfiŝoj]].&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Willette|first1=Demian A.|last2=Simmonds|first2=Sara E.|last3=Cheng|first3=Samantha H.|last4=Esteves|first4=Sofia|last5=Kane|first5=Tonya L.|last6=Nuetzel|first6=Hayley|last7=Pilaud|first7=Nicholas|last8=Rachmawati|first8=Rita|last9=Barber|first9=Paul H.|date=2017-05-10|title=Using DNA barcoding to track seafood mislabeling in Los Angeles restaurants|journal=Conservation Biology|volume=31|issue=5|pages=1076–1085|doi=10.1111/cobi.12888|pmid=28075039|bibcode=2017ConBi..31.1076W |s2cid=3788104 |issn=0888-8892}}&lt;/ref&gt; Alia estas la uzado de falsa etikedo por kaŝi kontraŭleĝan fiŝkaptadon kaj kaptadon de endanĝeraj specioj.&lt;ref name=&quot;ONU&quot;/&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Vidu ankaŭ ==
* ''[[Fish and chips]]''
* [[Fiŝkaptado]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* [http://www.biodisol.com/biocombustibles/espana-producirian-biodiesel-con-grasa-de-pescado-biocombustibles-energias-renovables-fuentes-alternativas/ Hispanio: Produktadfo de biodizelo el fiŝgraso.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150402094317/http://www.biodisol.com/biocombustibles/espana-producirian-biodiesel-con-grasa-de-pescado-biocombustibles-energias-renovables-fuentes-alternativas/ |date=2015-04-02 }}

[[Kategorio:Fiŝaĵoj| ]]</text>
      <sha1>6qogbfg8oamnegout4ahpfufdzbimu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Sims</title>
    <ns>0</ns>
    <id>495304</id>
    <revision>
      <id>9412364</id>
      <parentid>9392403</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3182" sha1="rqu7iw6tz3a2tqm7d8lnrw27wzw07ze" xml:space="preserve">{{Informkesto komputila kaj videoludo}}'''The Sims''' estas serio da komputilludoj kiu simulas socian aktivecon. Interalie, la ludanto krei kaj manipuli virtualajn rolfigurojn, konstrui domon por ili, aĉeti la meblaron kaj dezajni ĝardenon. Diversaj versioj de '''The Sims''' ĝuis grandan komercan sukceson kaj, ĝenerale, pozitive taksataj de la kritiko.

== Funkciado ==
La ludo ne havas strikte difinitan celon.

Oni devas gvidi diversajn aspektojn de la vivo de la roluloj &quot;simoj&quot; kiel ekzemple, trovi koramik(in)on, karieron, gajni monon, ktp. La &quot;simoj&quot; havas sep bazajn bezonojn: manĝado, socia interago, amuzo, bona ekstera etoso, dormemo, komforto kaj uzo de la necesejo. Por kontentigi tiujn necesojn oni interagas kun diversaj objektoj kaj aliaj &quot;simoj&quot;. Ekzemple, televidilo plibonigas la staton de amuzo kaj lito tiun de dormemo. Kelkaj versiojn aldonas vivcelojn aŭ defiojn kies atingo donas pli da feliĉo al la rolulo. La roluloj povas agi memstare se ili ne ricevas ordonojn de la ludanto.

En la ludo ekzistas virtuala valuto, la &quot;simelodeon&quot;. Oni povas gajni ĝin ĉefe per laborado kaj ĝi ebligas aĉetadon, konstruadon kaj konsumadon. Ĝenerale ju pli kosta estas varo, des pli ĝi efikas kaj kontentigas la rolulojn. La plenkreskuloj povas disvolvigi profesian karieron en diversaj kampoj kaj ricevi ĉiutagan salajron. La infanoj devas iri al lernejo.

La &quot;simoj&quot; povas morti pro diversaj kialoj, kiel interalie elektroŝoko, sufokiĝo, malsato, malsano aŭ maljuno (dependanta de la versio) ankaŭ ili povas naski aŭ adopti idojn.

== Versioj ==
Oni lanĉis ĝis nun 4 gravajn ĉefajn versiojn por hejmaj komputiloj. Por tiuj, oni kreas plurajn ampleksigojn por ĉiu ludo, vendataj aperte, instaleblaj sur la originala ludo, kiuj vastigas la eblojn. Krom tiuj, aperis aliaj versioj por diversaj platformoj (ludkonzoloj, tabelkomputiloj, ktp) kaj celoj (reta ludado)

=== Ĉefa serio ===
* ''The Sims'' (jaro 2000)
** ''Livin' Large'' (2000)
** ''House Party'' (2001)
** ''Hot Date'' (2001)
** ''Vacation'' (2002)
** ''Unleashed'' (2002)
** ''Superstar'' (2003)
** ''Makin' Magic'' (2003)
* ''The Sims 2'' ( 2004)
** ''University'' (2005)
** ''Nightlife'' (2005)
** ''Open for Business'' (2006)
** ''Pets'' (2006)
** ''Seasons'' (2007)
** ''Bon Voyage'' (2007)
** ''Free Time'' (2008)
** ''Apartment Life'' (2008)
* ''The Sims 3'' (jaro 2009)
** ''World Adventures'' (2009)
** ''Ambitions'' (2010)
** ''Late Night'' (2010)
** ''Generations'' (2011)
** ''Pets'' (2011)
** ''Showtime'' (2012)
** ''Supernatural'' (2012)
** ''Seasons'' (2012)
** ''University Life'' (2012)
** ''Island Paradise'' (2013)
** ''Into the Future'' (2013)
* ''The Sims 4'' (jaro 2014)

=== Aliaj ludoj ===
* ''The Sims Online'' (funkcianta de 2002 ĝis 2008)
* Serio ''The Sims Life Stories'' (de 2007)
* ''The Sims FreePlay'' (por [[tabulkomputilo]]j, 2011)
* ''The Sims Medieval'' (2011)
* ''The Sims Social'' (Por &quot;[[Facebook]]&quot;, funkcianta de 20011 ĝis 2013)
* Serio ''MySims'' (ekde 2007, por ludkonzoloj [[Wii]], [[Nintendo DS]] kaj [[poŝtelefono]])

== Vidu Ankaŭ ==
* [[SimCity]]

{{Projektoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Sims}}
[[Kategorio:Videoludoj]]
[[Kategorio:Fikciuloj]]</text>
      <sha1>rqu7iw6tz3a2tqm7d8lnrw27wzw07ze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Garrulus glandarius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>495539</id>
    <redirect title="Eŭrazia garolo" />
    <revision>
      <id>9413131</id>
      <parentid>5539717</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Eŭrazia garolo]]</comment>
      <origin>9413131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="n9jf3txtm3jatfe6vg774xbu85ejqj6" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Eŭrazia garolo]]</text>
      <sha1>n9jf3txtm3jatfe6vg774xbu85ejqj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kolekto por grafikaĵoj en Weimar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>496464</id>
    <revision>
      <id>9412905</id>
      <parentid>8900204</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:10:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3749" sha1="rzjo34tfc3nbby75kxy6klyxhjuhwm9" xml:space="preserve">[[Dosiero:BlickAufDenJenzigZeichnungVonGoethe1810S186.jpg|eta|Desegno de Goethe: vido al la Jenzig-monto en [[Jena]].]] La '''Kolekto por grafikaĵoj en Weimar''' (germane: ''Graphische Sammlung'') troviĝas centre en [[Vajmaro]], Burgplatz nr 4. Vizito eblas post antaŭa sinanonco.

== Priskribo ==
En la [[Weimarer Stadtschloss|Urba kastelo]] kaj en la [[Goeto-muzeo (Weimar)|Goeto-muzeo]] gastas la kolektoj pri grafikaĵoj. En la kuro de la fuzio inter la Fondaĵo Weimarer Klassik kaj la Ŝtataj Artokolektoj kunfandiĝas ankaŭ la kolektoj de grafikaĵoj de ambaŭ institucioj. La granda tuto (desegnoj kaj presitaĵoj) ebligas kompletan kaj modelan superrigardon pri la laboroj de eŭropaj grafikistoj de la 15-a ĝis la 20-a jarcentoj. Fundamento estis la kolektoj de la iama Grandduka kabineto de kuprogravuraĵoj, kies alta kvalito ŝuldiĝas al prudenta kaj kontinua aĉetado kaj pligrandiĝo, iam ankaŭ sub la konsilado de [[Goeto]]. Ankaŭ post la nuligo de la Grandduklando [[Saksio-Vajmaro-Eisenach]] en 1919 la kolektoj prizorgitis kaj pligrandigitis.

== Kolektoj ==
Hodiaŭ konsistigas ĝin i.a. ĉ. 35.000 desegnoj, el kiuj kelkaj estas de majstroj kiel Leonardo da Vinci, Rafaelo, Albrecht Dürer, Lucas Cranach la Maljuna, Francesco Primaticcio, Giovanni Battista Tiepolo, Peter Paul Rubens, Anthonis van Dyck, Rembrandt van Rijn, Jacques Callot, François Boucher, Jan Antoine Watteau, Caspar David Friedrich kaj Auguste Rodin. Krome ĝi enhavas ĉ. 120.000 presitajn grafikaĵojn i.a. de famekonataj italaj artistoj de la movado ''Chiaro-Scuro'', kompletaj volumoj el la verkaro de Albrecht Dürer, Lucas Cranach la Maljuna, Rembrandt van Rijn, Jacques Callot sed ankaŭ de la [[bauhaus]]-ano Lyonel Feiniger.

Altvaloraj unikaĵoj de malnovaj majstroj plialtigas ankoraŭ la gravecon de tiuj ĉi kolektoj kun granda gamo da desegnaj kaj grafikaj teknikoj. La artokolekto de Goeto - ĉe lia morto unu el la plej ampleksaj de privatulo en Germanujo - estas alia kulmino de la kolektoj. La poeto posedis pli ol 9.000 presitajn grafikaĵojn. Inter la ĉ. 1.000 mandesegnoj estas verkoj de Daniel Hopfer, Albrecht Altdorfer, Giovanni Battista Tiepolo, Tintoretto, Rembrandt van Rijn, [[Claude Lorrain]], [[Gaspard Dughet]], Jacob de Wit, sed ankaŭ de germanaj tiutempuloj kiel Anton Graff, Philipp Hackert, Christoph Heinrich Kniep, Friedrich Tischbein, Philipp Otto Runge. Specialan placon en tiu sekcio havas la ne tute 2.000 desegnoj de Goeto mem.

La goeta kolekto post la morto de la geniulo finiĝis. Post la fondo de la Nacia Goeto-muzeo kaj ĝia malfermo (1885/86) la publika klerigfokuso pli kaj pli ekgravis. Sekve donacoj, postlasitaĵoj kaj aĉetoj ankoraŭ pligrandigis la jam ekzistintan kolektaron je sume 6.500 mandesegnoj kaj pli ol 30.000 presitaj grafikaĵoj. Krom pri bildoj topografiaj oni ege interesiĝis pri ilustraĵoj por verkoj de Goethe, Schiller, Herder kaj Wieland. Kelkaj postlasitaĵoj de artistoj (ekz. Julie von Eglottstein; Bartold Asendorpf) same troviĝas tie ĉi, kiel ankaŭ apartaj kolektoj koncerne la agadon de Franz Liszt aŭ Friedrich Nietzsche.

Ankoraŭ nun la vajmaraj kolektoj nombriĝas inter la plej gravaj en tuta Germanlando, kun sume ĉ. 200.000 objektoj.

== Literaturo ==
* Museumsverband Thüringen (eld.): ''Museen in Thüringen'', Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-6, p. 190

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.klassik-stiftung.de/sammlungen/?tx_lombkswcollections_pi1%5Bcollection%5D=8&amp;tx_lombkswcollections_pi1%5Baction%5D=detail&amp;tx_lombkswcollections_pi1%5Bcontroller%5D=Collection&amp;cHash=d7f4213d4df0c6271f8632dfe24566b9 Pri la kolektoj sur la retpaĝoj de ''Klassik Stiftung Weimar''.]

[[Kategorio:Muzeoj en Weimar]]
[[Kategorio:Muzeoj pri arto|Weimar]]</text>
      <sha1>rzjo34tfc3nbby75kxy6klyxhjuhwm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hindogreka regno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>500061</id>
    <revision>
      <id>9412878</id>
      <parentid>9373630</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3712" sha1="c74ahqjnytm155s9rmix5xeo7ze7j43" xml:space="preserve">[[Dosiero:IndoGreekKingdomAndCampaigns.svg|eta|300px|]]
La '''Hindogreka regno'''&lt;ref&gt;Kiel ĉe alia komponaĵoj kiaj &quot;Afrik-usona&quot;, la areo de origino kutime venas unue, kaj la areo de alveno venas dua, kaj tiele &quot;Greka-Hinda Regno&quot; estas normale pli akurata nomenklaturo ol &quot;Hinda-Greka&quot;. Tamen tiu lasta iĝis de ĝenerala uzado, ĉefe el la publikigo de la verko de Narain &quot;The Indo-Greeks&quot;.&lt;/ref&gt; estis [[Helenisma periodo|helenisma]] [[regno]] (aŭ [[reĝlando]]) kovranta variajn partojn de la nordokcidentaj regionoj de la [[Hinda subkontinento]] (moderna [[Afganio]], [[Pakistano]] kaj Nordokcidenta [[Barato]]) dum la lastaj du jarcentoj a.K., kaj estis regata de pli ol 30 reĝoj,&lt;ref&gt;[[Eŭtidemo la 1-a]] estis, laŭ [[Polibio]] [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Plb.+11.34 11.34], [[Grekio|greka]] el Magnezio. Lia filo, [[Demetrio la 1-a (Baktrio)|Demetrio la 1-a]], fondinto de la Hinda-Greka Regno, estis de greka etneco almenaŭ el sia patro. Geedziga traktato estis aranĝita de la sama Demetrio kun filino de la [[Seleŭkio|seleŭka]] reganto [[Antioko la 3-a]] (kiu havis iome da [[Persoj|persa]] descendo). [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Plb.+11.34 Polibio 11.34]. La etneco de la pli postaj hinda-grekaj regantoj estas malpli klara ([http://www.jstor.org/discover/10.2307/623931?uid=3739616&amp;uid=2&amp;uid=4&amp;uid=3739256&amp;sid=21102674788243 &quot;Notes on Hellenism in Bactria and India&quot;.] [[W. W. Tarn]]. ''Journal of Hellenic Studies'', Vol. 22 (1902), pp. 268–293). Ekzemple, [[Artemidoros]] (80 a.K.) povus esti de hinda-[[Skitoj|skita]] praularo. Ioma nivelo de inter-geedziĝo eble okazis, ekzemple ĉe [[Aleksandro la Granda|Aleksandro la 3-a]] [[Antikva Makedonio|de Makedonio]] (kiu edziĝis al [[Roksana]] [[Baktrio|de Baktrio]]) aŭ ĉe [[Seleŭko la 1-a Nikator|Seleŭko]] (kiu edziĝis al Apama).&lt;/ref&gt; ofte en konflikto unu kun alia.

== Regantoj ==
* [[Demetrio la 1-a (Baktrio)]]
* [[Menandro la 1-a]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Aleksandro la Granda]]
* [[Greka Budhismo]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://coinindia.com/index-greek.html Hindogrekaj historio kaj moneroj]
* [http://www.wildwinds.com/coins/greece/baktria/i.html Antikvaj moneroj]
* [http://www.gengo.l.u-tokyo.ac.jp/~hkum/bactrian.html Teksto de Prof. Nicholas Sims-Williams (Universitato de Londono) menciante la alveno de Kuŝanoj kaj la anstataŭo de la greka lingvo.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070610192252/http://www.gengo.l.u-tokyo.ac.jp/~hkum/bactrian.html |date=2007-06-10 }}
* [http://www.dbaol.com/armies/army_50_figure_1.htm Hindogrekaj armeoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130615035333/http://www.dbaol.com/armies/army_50_figure_1.htm |date=2013-06-15 }}
* [http://groups.yahoo.com/group/Hellenistica/files/ Hindogreka genealogio de Baktriaj reĝoj]
* [http://sites.google.com/site/grecoindian The impact of Greco-Indian Culture on Western Civilisation]
* [http://www.ancientopedia.com/article/164/ Some new hypotheses on the Greco-Bactrian and Indo-Greek kingdoms] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101119151809/http://ancientopedia.com/article/164/ |date=2010-11-19 }} de Antoine Simonin
* [http://www.ancientopedia.com/article/163/ Greco-Bactrian and Indo-Greek Kingdoms in Ancient Texts] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101119151504/http://ancientopedia.com/article/163/ |date=2010-11-19 }}

[[Kategorio:Historio de Hindio]]
[[Kategorio:Historio de Grekio]]
[[Kategorio:Historio de Azio]]
[[Kategorio:Antikvaj imperioj]]
[[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 2-a jarcento a.K.]]
[[Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en la 1-a jarcento]]
[[Kategorio:10]]</text>
      <sha1>c74ahqjnytm155s9rmix5xeo7ze7j43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henry Clay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>501820</id>
    <revision>
      <id>9412764</id>
      <parentid>8979796</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6361" sha1="rpvwhhcrkk5jf76616sjjdrv1vle09b" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto}}

'''Henry CLAY la Maljuna''' ([[12a de aprilo]] [[1777]] – [[29a de junio]] [[1852]]) estis usona advokato, politikisto, kaj bonkvalita oratoro kiu reprezentis [[Kentukio]]n kaj ĉe la [[Usona Senato]] kaj ĉe la [[Usona Domo de Reprezentantoj|Domo de Reprezentantoj]]. Li postenis trifoje kiel proparolanto de la [[Usona Domo de Reprezentantoj|Domo de Reprezentantoj]] kaj estis ankaŭ [[Usona ministro pri eksterlandaj aferoj|ministro pri eksterlandaj aferoj]] el 1825 al 1829. Li malvenkis en siaj kampanjoj por prezidanta elekto en [[1824]], [[1832]] kaj en [[1844]].

== Bibliografio ==
* Baxter, Maurice G. ''Henry Clay and the American System'' (1995)
* Baxter, Maurice G. ''Henry Clay the Lawyer'' (2000).
* Bordewich, Fergus M. ''America's Great Debate: Henry Clay, Stephen A. Douglas, and the Compromise That Preserved the Union'' (2012) [http://www.amazon.com/Americas-Great-Debate-Compromise-Preserved/dp/1439124604/ excerpt and text search], on Compromise of 1850
* Bowman, Shearer Davis. &quot;Comparing Henry Clay and Abraham Lincoln,&quot; ''Register of the Kentucky Historical Society,'' 106 (Summer–Autumn 2008), 495–512
* Brown, Thomas. ''Politics and Statesmanship: Essays on the American Whig Party'' (1985) ch 5
* Eaton, Clement. ''Henry Clay and the Art of American Politics'' (1957)
* Gammon, Samuel R. ''The Presidential Campaign of 1832'' (1922) [http://books.google.com/books?id=pjBCAAAAIAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=intitle:The+intitle:Presidential+intitle:Campaign+intitle:of+intitle:1832&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=TjzzT-2nN8aC2wWw4qTVAw&amp;ved=0CDcQ6AEwAA online free]
* Heidler, David S., and Jeanne T. Heidler. ''Henry Clay: The Essential American'' (2010), major scholarly biography; 624pp
* Holt, Michael F. ''The Rise and Fall of the American Whig Party: Jacksonian Politics and the Onset of the Civil War'' (1999)
* King, Quentin S. ''Henry Clay and the War of 1812'' (2014), scholarly biography
* Knupfer, Peter B. &quot;Compromise and Statesmanship: Henry Clay’s Union.&quot; in Knupfer, ''The Union As It Is: Constitutional Unionism and Sectional Compromise, 1787–1861'' (1991), pp.&amp;nbsp;119–57.
* Mayo, Bernard. ''Henry Clay, Spokesman of the West'' (1937)
* Peterson, Merrill D. ''The Great Triumvirate: Webster, Clay, and Calhoun'' (1987)
* Poage, George Rawlings. ''Henry Clay and the Whig Party'' (1936)
* Remini, Robert. ''Henry Clay: Statesman for the Union'' (1991), a standard scholarly biography
* Remini, Robert. ''At the Edge of the Precipice: Henry Clay and the Compromise That Saved the Union'' (2010) 184 pages; the Compromise of 1850
* Strahan, Randall. ''Leading Representatives: The Agency of Leaders in the Politics of the U.S. House.'' Johns Hopkins University Press, 2007
* Strahan, Randall; Moscardelli, Vincent G.; Haspel, Moshe; and Wike, Richard S. &quot;The Clay Speakership Revisited&quot; ''Polity'' 2000 32(4): 561–593. ISSN 0032-3497
* Van Deusen, Glyndon G. ''The Life of Henry Clay'' (1937), scholarly biography
* Watson, Harry L. ed. ''Andrew Jackson vs. Henry Clay: Democracy and Development in Antebellum America'' (1998)
* Zarefsky, David. &quot;Henry Clay and the Election of 1844: the Limits of a Rhetoric of Compromise&quot; ''Rhetoric &amp; Public Affairs'' 2003 6(1): 79–96. ISSN 1094-8392

=== Propraj verkoj ===
* Clay, Henry. ''The Papers of Henry Clay'', 1797–1852. Eldonita de James Hopkins, Mary Hargreaves, Robert Seager II, Melba Porter Hay et al. 11 vols. University Press of Kentucky, 1959–1992. [http://tera-3.ul.cs.cmu.edu/cgi-bin/reader.pl?call=31007&amp;search= vol 1 online, 1797–1814] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160113001042/http://tera-3.ul.cs.cmu.edu/cgi-bin/reader.pl?call=31007&amp;search= |date=2016-01-13 }}
* Clay, Henry. ''Works of Henry Clay'', 7 vols. (1897)

== Plia legado ==
* Sargent, Epes. ''The Life and Public Services of Henry Clay, Down to 1848'' (1852).

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.henryclaycs.org Henry Clay Center for Statesmanship (HenryClayCS.org)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180319171347/http://henryclaycs.org/ |date=2018-03-19 }}
* [http://www.henryclay.org/mansion.htm Clay's Ashland Home web site]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090216142907/http://henryclay.org/mansion.htm |date=2009-02-16 }}, (HenryClay.org)
* [http://www.loc.gov/rr/program/bib/clay/ Henry Clay: A Resource Guide] el Kongresa Biblioteko
* [http://elections.lib.tufts.edu/aas_portal/index.xq A New Nation Votes: American Election Returns 1787–1825] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110202214223/http://elections.lib.tufts.edu/aas_portal/index.xq |date=2011-02-02 }} For Henry Clay's election results.
* [http://mms.newberry.org/xml/xml_files/Clay.xml Henry Clay Letters, 1825-1851] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140910195713/http://mms.newberry.org/xml/xml_files/Clay.xml |date=2014-09-10 }} ĉe Newberry Biblioteko
* [http://www.familytales.org/results.php?tla=hec Letters of Henry Clay] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110908103408/http://www.familytales.org/results.php?tla=hec |date=2011-09-08 }}
* [http://teachingamericanhistory.org/library/index.asp?document=605 Abraham Lincoln's Eulogy of Henry Clay] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121108155451/http://teachingamericanhistory.org/library/index.asp?document=605 |date=2012-11-08 }} ĉe [http://teachingamericanhistory.org/ Teaching American History.Org]
* [http://www.booknotes.org/Watch/25368-1/Robert+Remini.aspx ''Booknotes'' interview with Robert Remini ĉe ''Henry Clay: Statesman for the Union'', May 5, 1992.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111115080314/http://booknotes.org/Watch/25368-1/Robert+Remini.aspx |date=2011-11-15 }}
* [http://www.q-and-a.org/Program/?ProgramID=1285 C-SPAN ''Q&amp;A'' interview with David and Jeanne Heidler ĉe ''Henry Clay: The Essential American'', May 30, 2010]
* [http://thecontenders.c-span.org/Contender/2/Henry-Clay.aspx &quot;Henry Clay, Presidential Contender&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140815093317/http://thecontenders.c-span.org/Contender/2/Henry-Clay.aspx |date=2014-08-15 }} el verko de C-SPAN nome ''The Contenders''

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Clay, Henry}}

[[Kategorio:Usonaj politikistoj]]
[[Kategorio:Usonaj advokatoj]]
[[Kategorio:Usonaj ministroj pri eksterlandaj aferoj]]
[[Kategorio:Senatanoj de Usono]]</text>
      <sha1>rpvwhhcrkk5jf76616sjjdrv1vle09b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Geeraert Brandt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>502727</id>
    <revision>
      <id>9413049</id>
      <parentid>9410873</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11781" sha1="7txjvcc22k9g62bijfr9oz4e6axhntp" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Gerard Brandt''' (1626-1685) estis nederlanda historiisto, biografo, dramverkisto, poeto, remonstranta ministro, aŭtoro de sennombraj historiaj verkoj, biografioj kaj poemoj, kiuj ankoraŭ estas gravaj fontoj por la nederlanda historio. Li estis filo de la horloĝisto Geeraert Brandt kaj ties edzino Neeltje Jeroens.

== Biografio ==
Kun 17 jaroj la filo Gerard verkis la teatraĵon &quot;De Veinzende Torquatus&quot;&lt;ref&gt;[http://books.google.com.br/books?id=mHgAAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=De+Veinzende+Torquatus&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=mxheVM2dF8y1sQTr3oDoCg&amp;ved=0CCAQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=De%20Veinzende%20Torquatus&amp;f=false La Pretendanto Torkŭato].&lt;/ref&gt;, pli malfrue prezentita en la Amsterdama Municipa Teatro, kies administranto estis lia patro. Kiam li fariĝis predikisto kaj serioza erudiciulo, li ne ŝatadis rememorigi la misajn laboraĵojn kaj erarojn de sia pasinteco.

Li estas bone rememorigita dank'al sia biografio de Pieter Cornelisz. Hooft (1581-1647), kaj tradukaĵon de eŭlogio al Jacques Davy Duperron (1556-1618) farita de [[Pierre de Ronsard]] (1524-1585), rolita de la aktoro Adam Karelsz van Germez (1612-1667). Li ankaŭ daŭrigis sian propran laboron, kie li estas akuzita je plagiato, iu parolado kie li asertas ke Hoof estis nur unu el la poetoj produktitaj de [[Amstel]], en tranĉa atako al [[Joost van den Vondel]] (1587-1679).

Sub la influo de [[Casparus Barlaeus]] (1584-1648) kaj speciale de lia filino, Brandt forlasis la horloĝofabrikadon kaj sin dediĉis kiel remonstranta predikisto en [[Nieuwkoop]]. Li edziĝis al Suzanne van Baerle kiu donis al li tri filojn: Gaspard Brandt (1653-1696)&lt;ref&gt;[http://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/blnp/#source=2&amp;page=91&amp;accessor=accessor_index Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme].&lt;/ref&gt; nederlanda ministro, aŭtoro pri pluraj religiaj verkoj kaj la vivoj de [[Jacobus Arminius]] (1559-1609) kaj [[Hugo Grotius]] (1583-1645); Gerard Brandt (1657-1683)&lt;ref name=Gerard&gt;[http://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/blnp/#source=2&amp;page=96&amp;view=imagePane Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme]&lt;/ref&gt; kiu estis teologo kaj filozofo, kaj Jan Brandt (1660-1708)&lt;ref name=Gerard/&gt; kiu estis ministro en Hago.

Inter 1660 kaj 1667 Brandt laboris en [[Hoorn]], antaŭ ol translokiĝis al [[Amsterdamo]]. En 1676, [[Michiel de Ruyter]] mortis en 1681, lia filo Engel de Ruyter (1649-1683) komisiis al Brandt biografion de sia patro je 400 florenoj. Brandt kolektis ĉiujn informojn por la biografio el la vidvino de Ruyter kaj filoj, tamen, kiam li mortis, en 1685, la verko estis lasita nekompleta. La filoj de Brandt, Kasparo kaj Johano ĝin finis, kaj publikigis en 1687, kun 1063 paĝoj.

En sia verkoj pri biografioj de artistoj, Arnold Houbraken (1660-1719) mencias biografion de Gerard Brandt, raportante [[amuza fakto|amuzan fakton]] kie [[Willem van de Velde la maljuna]] (1611-1693) petas permeson al admiralo Michiel de Ruyter por fari cirklon da galeroj ĉirkaŭ lin por ke li kreu bonajn perspektivojn pri la antaŭtago de la marbatalo okazinta en 1666, dum la Batalo de la Kvar Tagoj&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Four_Days%27_Battle Marbatalo de la kvar tagoj]&lt;/ref&gt;.

== Elektita verkaro ==
[[Dosiero:Geeraert Brandt (1626-1685).png|230px|eta|maldekstra|&lt;center&gt;Frontispico de la verko&lt;br /&gt;&quot;Historie der Reformatie&quot;, 1677&lt;/center&gt;]]
* Stichtelijke Gedichten, 1664
* Historie van de vermaerde zee- en koopstadt Enkhuisen , Amsterdam 1666.
* Leven van Pieter Cornelisz. Hooft, (Vivo de Pieter Cornelisz. Hooft,1677)
* Historie der Reformatie, 1668 en '74, tegen Willem Baudartius gericht. En ĉi verko li perforte atakas Reverendon Hendrik Ruyl el Rulaeus, Amsterdamo, kaj en 1675 li skribis pravigon kontraŭ siajn akuzojn.
* Leven van Vondel, 1682
* Het leven en het bedrijf van den Heere Michiel de Ruyter. (tre ampleksa biografio kun 1063 paĝoj, kunlabore kun la vidvino de De Ruyters kaj ŝiaj infanoj. Amsterdamo, 1687)
* De vreedzame Christen, (La pacama kristano)
* Historia judicii habiti annis 1618 et 1619; de tribus captivis Barneveldt, Hogerbeets et Grotio, 4 volumoj
* Kort verhaal van de Reformatie of onpartijdig kronijkje, J. Rieuwertsz. in 1658.
* Historie der vermaerde zee- en koopstadt Enkhuisen (1666, Historio de Enkhuizen.)
* [http://books.google.com.br/books?id=5EEBAAAAQAAJ&amp;pg=PA1&amp;dq=Gerard+Brandt&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=aw9eVPLxKKXCsASĝICwCg&amp;ved=0CFAQ6AEwCQ#v=onepage&amp;q=Gerard%20Brandt&amp;f=false Vivo de Jacobus Arminius], 1854
* [[Casparus Barlaeus|Casparis Barlæi]] ... Epistolarum Liber. (Eldonita de Gerard Brandt.), 1667
* Nederlandsche historien, seedert de ooverdraght der heerschappye van Kaizar Kaarel den Vyfden op kooning Philips zynen zoon, tot de doodt des prinsen van Oranje, P.C. Hooft, Gerard Brandt, 1677

== Literaturo ==
{{Div col|cols = 3}}
* [http://www.prdl.org/author_view.php?a_id=939&amp;s=0&amp;limit=10 Post-reformation Digital Library]
* [https://openlibrary.org/search?person_facet=Geeraert+Brandt+(1626-1685) Open Library]
* [http://catalog.hathitrust.org/Record/012314657 Hathi Trust Digital Library]
* [http://librarycatalog.vts.edu/search~S1/a?Brandt%2C+Geeraert%2C+1626-1685&amp;search_code=a Virginia Theological Seminary Library] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250220182212/https://librarycatalog.vts.edu/search~S1/a?Brandt%2C+Geeraert%2C+1626-1685&amp;search_code=a |date=2025-02-20 }}
* [http://thesaurus.cerl.org/record/cnp01259409 CERL Thesaurus]
* [http://books.google.com.br/books?id=IgYZR5FVFxIC&amp;pg=PA271&amp;lpg=PA271&amp;dq=Geeraert+Brandt+(1626-1685)&amp;source=bl&amp;ots=ZcvV1wXTKX&amp;sig=3MTzKThTCMC_VFKHOCpJ-LGeXL0&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=bgNeVOnJOqvesASnlILICw&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=Geeraert%20Brandt%20(1626-1685)&amp;f=false Ecclesia Reformata: Studies on the Reformation, Volume 2] Willem Nijenhuis
* [http://www.biografischportaal.nl/persoon/49300197 Biografisch Portaal van Nederland]
* [http://books.google.com.br/books?id=NWNTAQAAQBAJ&amp;pg=PA362&amp;lpg=PA362&amp;dq=Geeraert+Brandt+(1626-1685)&amp;source=bl&amp;ots=THQeNwVkOd&amp;sig=YSS7bAdOkwLQbtadG3uK22IXeG8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=bgNeVOnJOqvesASnlILICw&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=Geeraert%20Brandt%20(1626-1685)&amp;f=false Church and School in Early Modern Protestantism: Studies in Honor of Richard ...], Jordan J. Ballor, David Sytsma, Jason Zuidema
* [http://books.google.com.br/books?id=K6hOFZfURvoC&amp;pg=PA6&amp;lpg=PA6&amp;dq=Geeraert+Brandt+(1626-1685)&amp;source=bl&amp;ots=q-oRGHV7Ms&amp;sig=9y-ANGrSfPKe5XXGp1h4Zq5pyzM&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=bgNeVOnJOqvesASnlILICw&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=Geeraert%20Brandt%20(1626-1685)&amp;f=false Disputation by Decree: The Public Disputations Between Reformed Ministers ...], Marianne Roobol
* [http://www.westfriesgenootschap.nl/geschiedschrijving/biografie/biografie_geeraerdt_brandt.php Westfries Genootschap] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141217102403/http://www.westfriesgenootschap.nl/geschiedschrijving/biografie/biografie_geeraerdt_brandt.php |date=2014-12-17 }}
* [http://www.forumrarebooks.com/Brandt-Geeraert-Verhaal-van-de-reformatie-in-en.html Forum Rare Books] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141110085217/http://www.forumrarebooks.com/Brandt-Geeraert-Verhaal-van-de-reformatie-in-en.html |date=2014-11-10 }}
* [http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=bran002 DBNL] - Diĝita Biblioteko pri Nederlanda Beletro
* [http://www.dutchrevolt.leiden.edu/dutch/geschiedschrijvers/Pages/Brandt_Geeraert.aspx Universitato de Leiden]{{404|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - De Tachtigjarige Oorlog
* [http://catalogue.bnf.fr/servlet/RechercheEquation;jsessionid=5A103797D2E587F45E7FF0B782B62AEA?TexteCollection=HGARSTUVWXYZ1DIECBMJNQLOKP&amp;TexteTypeDoc=DESNFPIBTMCJOV&amp;Equation=IDP%3Dcb125299549&amp;host=catalogue Bibliothèque Nationale de France]
* [http://books.google.com.br/books?id=UnbQsrOIqksC&amp;pg=PA132&amp;dq=Gerard+Brandt&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=aw9eVPLxKKXCsASĝICwCg&amp;ved=0CCMQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Gerard%20Brandt&amp;f=false The Emergence of Tolerance in the Dutch Republic], Christiane Berkvens-Stevelinck, Jonathan Jonathan Irvine Israel, Guillaume Henri Marie Posthumus Meyjes
* [http://books.google.com.br/books?id=zeYyAQAAQBAJ&amp;pg=PA323&amp;dq=Gerard+Brandt&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=aw9eVPLxKKXCsASĝICwCg&amp;ved=0CDQQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=Gerard%20Brandt&amp;f=false Commercial Republicanism in the Dutch Golden Age: The Political Thought of ...], Arthur Weststeijn
* [http://books.google.com.br/books?id=-z8BAAAAQAAJ&amp;pg=PA89&amp;dq=Gerard+Brandt&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=aw9eVPLxKKXCsASĝICwCg&amp;ved=0CD8Q6AEwBg#v=onepage&amp;q=Gerard%20Brandt&amp;f=false An ecclesiastical biography, containing the lives of ancient fathers and ...], Walter Farquhar Hook
* [http://books.google.com.br/books?id=Ne_x6FF3P3UC&amp;pg=PA366&amp;dq=Gerard+Brandt&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=YRReVI-LIPTasASS3YGYCg&amp;ved=0CCAQ6AEwATgK#v=onepage&amp;q=Gerard%20Brandt&amp;f=false Christian Humanism: Essays in Honour of Arjo Vanderjagt], A. Alasdair A. MacDonald, Zweder R. W. M. von Martels, Jan Riepke Veenstra
* [http://books.google.com.br/books?id=XbBKAAAAcAAJ&amp;pg=PA148&amp;dq=Gerard+Brandt&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=YRReVI-LIPTasASS3YGYCg&amp;ved=0CCgQ6AEwAzgK#v=onepage&amp;q=Gerard%20Brandt&amp;f=false Poetry and Poets: Being a Collection of the Choicest Anecdotes ..., Volume 3], Richard Ryan
* [http://books.google.com.br/books?id=zYK_Czpa1WwC&amp;pg=PA191&amp;dq=Gerard+Brandt&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=YRReVI-LIPTasASS3YGYCg&amp;ved=0CEEQ6AEwCDgK#v=onepage&amp;q=Gerard%20Brandt&amp;f=false King James VI and I and the Reunion of Christendom], W. B. Patterson
{{Div col end}}

== Vidu ankaŭ ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Georg-Cassander.jpg|&lt;center&gt;[[George Cassander|Georgo Kasandro]]&lt;br /&gt;([[1513]]-[[1566]])&lt;/center&gt;
PierredeRonsard1620.jpg|&lt;center&gt;[[Pierre de Ronsard]]&lt;br /&gt;([[1524]]-[[1585]])&lt;/center&gt;
Philip Marnix de St Aldegonde.png|&lt;center&gt;[[Philips van Marnix]]&lt;br /&gt;([[1540]]-[[1598]])&lt;/center&gt;
Francis_Junius.PNG|&lt;center&gt;[[Franz Junius, la Maljuna|Franciscus Junius]]&lt;br /&gt;([[1545]]-[[1602]])&lt;/center&gt;
JacquesDuPerron.jpg|&lt;center&gt;[[Jacques Davy Duperron]]&lt;br /&gt;([[1556]]-[[1618]])&lt;/center&gt;
Jacobus_Arminius_02_IV_13_2_0026_01_0309_a_Seite_1_Bild_0001.jpg|&lt;center&gt;[[Jacobus Arminius]]&lt;br /&gt;([[1559]]-[[1609]])&lt;/center&gt;
PCHooft.gif|&lt;center&gt;[[Pieter Cornelisz. Hooft]]&lt;br /&gt;([[1581]]-[[1647]])&lt;/center&gt;
Michiel_Jansz_van_Mierevelt_-_Hugo_Grotius.jpg|&lt;center&gt;[[Hugo Grotius]]&lt;br /&gt;([[1583]]-[[1645]])&lt;/center&gt;
BarlaeusMatham.jpg|&lt;center&gt;[[Casparus Barlaeus]]&lt;br /&gt;([[1584]]-[[1648]])&lt;/center&gt;
J_vondel.jpg|&lt;center&gt;[[Joost van den Vondel]]&lt;br /&gt;([[1587]]-[[1679]])&lt;/center&gt;
Jacob_Westerbaen.jpg|&lt;center&gt;[[Jacob Westerbaen]]&lt;br /&gt;([[1599]]-[[1670]])&lt;/center&gt;
Abraham_de_Wicquefort,_by_Caspar_Netscher.jpg|&lt;center&gt;[[Abraham de Wicquefort]]&lt;br /&gt;([[1606]]-[[1682]])&lt;/center&gt;
Bol,_Michiel_de_Ruyter.jpg|&lt;center&gt;[[Michiel de Ruyter]]&lt;br /&gt;([[1607]]-[[1676]])&lt;/center&gt;
Willem_van_de_Velde,_by_Gerard_Sibelius_after_Godfrey_Kneller-2.jpg|&lt;center&gt;[[Willem van de Velde la maljuna]]&lt;br /&gt;([[1611]]-[[1693]])&lt;/center&gt;
Jan_vos.jpg|&lt;center&gt;[[Jan Vos]]&lt;br /&gt;([[1612]]-[[1667]])&lt;/center&gt;
Enno_Doedes_Star.jpg|&lt;center&gt;[[Enno Doedes Star]]&lt;br /&gt;([[1631]]-[[1707]])&lt;/center&gt;
Ferdinand_Bol_-_Portret_van_Engel_de_Ruyter_(1649-1683).jpg|&lt;center&gt;[[Engel de Ruyter]]&lt;br /&gt;([[1649]]-[[1683]])&lt;/center&gt;
Arnold_Houbraken3.JPG|&lt;center&gt;[[Arnold Houbraken]]&lt;br /&gt;([[1660]]-[[1719]])&lt;/center&gt;
Charles_Nerinckx.jpg|&lt;center&gt;[[Charles Nerinckx]]&lt;br /&gt;([[1761]]-[[1824]])&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}
{{Portalo|Nederlando|Homoj|Historio|Literaturo}}
{{Projektoj}}
{{Ĝermo|Biografio|Nederlando|historiisto|biografo}}
{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Brandt, Geeraert}}

[[Kategorio:Historiistoj de religio]]
[[Kategorio:Nederlandaj biografoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj dramistoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj historiistoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj poetoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj kalvinistoj]]
[[Kategorio:Remonstrantoj]]</text>
      <sha1>7txjvcc22k9g62bijfr9oz4e6axhntp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hernani (Victor Hugo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>511690</id>
    <revision>
      <id>9412847</id>
      <parentid>9318559</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T01:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15565" sha1="1defzpsejo27iiutehzq65zeidf5ks4" xml:space="preserve">{{Apartigila paĝo|Hernani (apartigilo)}}
{{Informkesto libro}}
'''''Hernani''''' (kompleta titolo: ''Hernani, ou l'Honneur Castillan'') [ernaNI] laŭ la franca prononcmaniero de la origina titolo, [erNAni] laŭ la hispana prononcmaniero de la nomiga eŭska vilaĝo, estas teatraĵo de la franca [[romantismo|romantisma]] verkisto [[Victor Hugo]], premierita en la [[Théâtre Français]] de [[Parizo]] la [[25an de februaro]] de [[1830]]. La titolo originiĝas el [[Hernani]], nome hispana urbo en [[Sud-Eŭskio|Eŭskio]], kie fakte la patrino de Hugo kaj ŝiaj tri gefiloj haltis survoje al la loĝloko de la Generalo Hugo.&lt;ref&gt;Escholier, Raymond, ''Victor Hugo raconté par ceux qui l'ont vu'', Librairie Stock, 1931, p.8.&lt;/ref&gt; Tamen tiu urbo nur havigis la nomon de la protagonisto, sed tute ne rilatas al la enhavo de la verko.

== Enhavo ==
[[Dosiero:Victor Hugo-Hernani(2).jpg|eta|Premiero de ''Hernani''.]]
Hugo priskribis la tragedion de la aragona bandito Hernani kaj de lia ama(n)tino kaj poste edzino Doña Sol. Kun gotikecaj elementoj kaj emfazo sur natura amo, estas normiga verko de la [[Romantikismo|romantika movado]]. Kaj pro tio la verko enhavas tiajn elementojn kiaj misteraj roluloj kun suferaj pasintecoj, kaŝitaj personoj, tragediaj destino kaj morto, kontrasto inter altnivelaj figuroj (kiel imperiestro) kaj subuloj (bandito, komplotantoj ktp.), pasiaj amoj ktp.

== Historio ==
Famiĝis la «batalo» eksplodita inter la novaj romantikistoj kaj la [[Novklasikismo|klasikistoj]] dum ties premiero. Nome la teatraĵo premieriĝis en Parizo la 25an de februaro [[1830]]. Nuntempe, ĝi estas pli rememorita pro la manifestacioj kiuj akompanis la premieron kaj ĉar estis inspiro por la opero de [[Verdi]] nome &quot;Ernani&quot; ol pro siaj propraj meritoj. Hugo enkalkulis kun la subteno de romantikistoj kiel [[Hector Berlioz]] kaj [[Théophile Gautier]]&lt;ref&gt;Today in Literature: Hugo, Hernani, Hero [http://www.todayinliterature.com/stories.asp?Event_Date=2/25/1830] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140301213148/http://www.todayinliterature.com/stories.asp?Event_Date=2%2F25%2F1830 |date=2014-03-01 }} Alirita la 16an de aprilo 2018.&lt;/ref&gt; por lukti kontraŭ la kontraŭo de la [[Klasikismo|klasikistoj]] kiuj konsideris la teatraĵon kiel rekta atako kontraŭ siaj valoroj.

La agado okazas en Hispanio, en [[1519]], post la morto de la [[Katolikaj Gereĝoj]] kaj en la komenco de la regado de la ĵusa imperiestro [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo la 5-a]], do en tre komplika politika situacio.

== Intrigo ==
{{Intrigo}}
[[Dosiero:Six personnages de Victor Hugo - Louis Boulanger.jpg|eta|upright=1.5|&lt;center&gt;''Six personnages de Victor Hugo'' (Ses roluloj de V.H.) de Louis Boulanger, &lt;br /&gt; Musée des beaux-arts de Dijon.&lt;br /&gt; Don Ruy Gomez - Don César de Bazan - Don Salluste de ''Ruy Blas'' &lt;br /&gt;'''Hernani''' (Sube, maldekstre) - Esméralda de ''Notre-Dame de Paris'' - Saverny de ''Marion de Lorme'' &lt;/center&gt;]]
* '''Unua akto'''.- La [[reĝo]]. [[Zaragozo]]
** Unua sceno.- Servistino Doña Sol kaŝas kontraŭ mono Don Karlo-n en enmuran [[ŝranko]]n, de kie li vidos kio okazos.
** Dua sceno.- Renkonto de la du geamantoj Doña Sol kaj Hernani; Doña Sol montras sin preta sekvi la banditon Hernani anstataŭ edziĝi al &quot;olda duko&quot; Don Ruy. Don Karlo eliras el la ŝranko (malmetafore) kaj ambaŭ viroj pretas glavodueli, kiam venas iu.
** Tria sceno.- Aperas Don Ruy, onklo de Doña Sol kaj intencanta edzinigi ŝin. Don Karlo montras sin kiel la [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|hispana reĝo Karlo la 1-a]] kiu intencas iĝi la tuj nomumota [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|imperiestro Karlo la 5-a]] kaj ne denuncas Hernani al Don Ruy.
** Kvara sceno.- [[Monologo]] de la bandito Hernani.
* '''Dua akto'''.- La [[bandito]]. [[Zaragozo]]
** Unua sceno.- Don Karlo kun tri nobeloj montras sin enamiĝinta de Doña Sol kaj preta trompi Hernani per embusko de la nobeloj dum li kaptos ŝin.
** Dua sceno.- Doña Sol malakceptas la proponojn de la reĝo kaj alvokas Hernani. Kiam ŝi defendas sin de Don Karlo per [[ponardo]], aperas Hernani.
** Tria sceno.- Hernani dueldefias la reĝon, sed tiu malakceptas.
** Kvara sceno.- Hernani jam ne volas kunporti Doña Sol, ĉar oni volos persekuti lin ĝismorte. Pormomente li akceptas resti kun ŝi, sed poste foriras, ĉar jam alvenas persekutantoj.
* '''Tria akto'''.- La [[maljunulo]]. La [[Kastelo]] de Silva, en la montaro de Aragono
** Unua sceno.- Am- kaj nupto-proponoj de Don Ruy al Doña Sol, kiu iras vesti sin por la [[nupto]]. Venas Hernani, maskita kiel pilgrimulo.
** Dua sceno.- Hernani montras sin maskita kiel pilgrimulo.
** Tria sceno.- Hernani montras sin ne kiel pilgrimulo, sed kiel la bandito Hernani, instigas la servistojn &quot;vendi&quot; lin. Don Ruy tamen konsideras lin protektita gasto.
** Kvara sceno.- Emocimovoj de Hernani al Doña Sol; pri [[juvelo]]j kaj longa preskaŭ-monologo de Hernani. Tiu sin prezentas kiel diable romantika [[heroo]] kaj pro tio li rezignas al la amatino, sed tiu plu proklamas sian amon. Ili brakumas sin unu la alian, envenas Don Ruy kaj vidas tion.
[[Dosiero:Gill Vacquerie.jpg|eta|Karikaturo de André Gill (1867).]]
** Kvina sceno.- La tri ĉefroluloj esprimas siajn sentojn. Oni anoncas la venon de la reĝo kaj Don Ruy, ankoraŭ gastema, kaŝas Hernani malantaŭ [[portreto]] de praulo.
** Sesa sceno.- Venas la reĝo kaj petas la transdonon de Hernani. Don Ruy montras la portretojn de siaj prauloj kaj kiam venas al la portreta kaŝejo, estas intensa momento, sed li ne denuncas la kaŝitan Hernani, ankoraŭ gastema. Don Karlo anstataŭe forportas Doña Sol.
** Sepa sceno.- Hernani nenion aŭdis el sia kaŝejo. Li proponas sian vivon al Don Ruy, sed antaŭe proponas venĝe repreni Doña Sol por porte reproponi sian vivon al Don Ruy, kiu sonoros lian kornon.
* '''Kvara akto'''.- La [[tombo]]. [[Aĥeno]]
** Unua sceno.- Don Karlo parolas kun Don Rikardo pri la voĉdonado al la posteno de [[imperiestro]] kaj la ŝancoj de Don Karlo estis elektita.
** Dua sceno.- [[Monologo]] de Don Karlo antaŭ la tombo de [[Karolo la Granda]]. Meditas pri [[papo]]j kaj imperiestroj. Eniras en la tombon de [[Karolo la Granda]].
** Tria sceno.- Venas la konspirantoj kaj elektas hazarde Hernani por la murdo de la imperiestro. Don Ruy sin proponas eĉ kompensante per Doña Sol, sed Hernani preferas la [[venĝo]]n.
** Kvara sceno.- Aperas Don Karlo dum oni aŭdas la tri kanonpafojn ke li estis elektita imperiestro, La konspirantoj konfuzas. Hernani tenas sin inter la konspirantoj kaj memoras pri la murdo de sia patro fare de la patro de Don Karlo (vidu malsupre). Don Karlo pardonas, konfirmas la titolojn de [[nobelo]] kaj akceptas lian edziĝon al Doña Sol; nomumas lin [[kavaliro]].
** Kvina sceno.- Nova monologo de Don Karlo, tiam kun Karolo la Granda pri komenco de sia regado per pardono.
* '''Kvina akto'''.- La [[nupto]]. [[Zaragozo]]
** Unua sceno.- Dum nupta maskobalo aperas mistera malbonaŭgura maskulo. Venas la novaj geedzoj.
** Dua sceno.- La invititoj foriras...
** Tria sceno.- ...kaj restas solaj la novaj geedzoj. Hernani volas jam eniri, sed Doña Sol petas paciencon kaj ĝui la nokton. Oni aŭdas la kornon de Hernani, kiun sonorigas Don Ruy alvoke al lia morto.
** Kvara sceno.- Doña Sol foriras kaj Hernani restas sola.
** Kvina sceno.- Venas la mistera maskulo de la Unua sceno, kiu fakte estas Don Ruy alvokante Hernani al la morto.
** Sesa sceno.- Doña Sol baraktas por reteni Hernani. Ambaŭ englutas [[veneno]]n kaj mortas, kaj poste Don Ruy mortigas sin.
{{Intrigofino}}

== En Esperanto ==
La verko estis tradukita en [[Esperanto]]n fare de [[Georges Lagrange]] kaj publikigita en la numeroj 488 kaj 490 de [[Franca esperantisto]].&lt;ref&gt;[[Victor Hugo]], ''Hernani'', Franca esperantisto, numeroj 488 kaj 490, de julio 1997 kaj oktobro 1997, respektive 60 pp. kaj 61-104.&lt;/ref&gt; La unua [[broŝuro]] enhavas biografieton de la tradukinto, lian enkondukon kaj &quot;Vivo de Victor Hugo (1802-1885)&quot; fare de H.G. (Hervé Gonin?). La dua broŝuro enhavas eseeton &quot;Ĉu ''Hernani'' estas [[historia dramo]] &quot; fare de [[Hervé Gonin]]. En ĝi la aŭtoro klopodas klarigi kiun materialon Victor Hugo elprenis el la historiaj kaj literaturaj fontoj por determini kion alian la dramaturgo mem kreis. La elirpunkto pri la temo estas la kono pri [[Hispanio]], ĉar oni scias, ke la franca poeto pasigis kelkajn jarojn en Hispanio kie lia patro akompanis la napoleonan armeon.&lt;ref name=&quot;Gonin&quot; &gt;Hervé Gonin, &quot;Ĉu ''Hernani'' estas historia dramo&quot;, en [[Victor Hugo]], ''Hernani (dua parto)'', Franca esperantisto, numero 490, oktobro 1997, respektive pp. 62 kaj 102-104.&lt;/ref&gt;

=== Historiaj fontoj ===
[[Dosiero:Charles V. - after Bernaerd van Orley - depot Louvre-Musée de Brou, Bourg-en-Bresse.jpg|eta|200px|Portreto de juna Karlo fare de [[Bernard van Orley]] kun la aspekto, kiun li devis havi pli malpli en la epoko de la agado de &quot;Hernani&quot;; tio estas ĵus elektita imperiestro. Tamen en la bildoj de la esperantlingva broŝuro li aperas kun la aspekto kiun li montros post unu aŭ du jardekoj en la &quot;oficialaj&quot; portretoj de reĝo de Hispanio kaj Imperiestro.]]

La kontraŭ-protagonisto estas Karlo, filo de [[Johanino la Freneza]] kaj [[Filipo la 1-a (Kastilio)|Filipo la Bela]], siavice filino de la [[Katolikaj Gereĝoj]], dum Filipo estis filo de [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano]], imperiestro de la [[Sankta Romia Germana Imperio]]. Kiam Izabela de Kastilio mortis en 1506, Johanino heredis la tronon, revenis el [[Gento]] kun Filipo, sed estis tiu kiu fakte regis profitante la mensan malforton de la reĝino. Tamen tio daŭris nur kvin monatojn, ĉar Filipo mortis. La bazo de la konduto de Hernani en la verko estas supozata fitraktado kaj mortigo fare de la patro de Karlo, tio estas Filipo, al lia patro; sed evidente Filipo apenaŭ havis tempon kaj tute ne trankvilan disponon por la efektivigo de la povo tiukadre.&lt;ref name=&quot;Gonin&quot; /&gt;

[[Dosiero:Emperor charles v.png|eta|maldekstre|Karlo la 5-a (kun la aspekto de postaj jaroj), kiel li aperas en la bildoj de la esperantlingva broŝuro.]]
Post la morto de Filipo, pro politikaj manovroj estis la patro de Johanino, [[Fernando la 2-a de Aragono]], kiu regis en [[Regno Kastilio|Kastilio]] ĝis sia propra morto en 1516. Estis tiam kiam Karlo heredis la tronojn kaj de Kastilio kaj de Aragono, kaj tiel li alvenis el [[Flandrio]] en Hispanion septembre 1517, okazigante malaprobon de la lokanoj, kiam tiuj vidis la nehispaniecon de la monarko kaj la efektivan povon kiun akaparis la eksterlanda akompanantaro de la juna reĝo, nome [[Karlo la 1-a (Hispanio)|Karlo la 1-a de Hispanio]].&lt;ref name=&quot;Gonin&quot; /&gt; Tiel la rilato kun la hispanaj povuloj estis malfacila, kaj li devis trairi la landon serĉante apogon. En Barcelono en januaro 1519 li eksciis pri la morto de sia avo Maksimiliano, la imperiestro, kaj li decidis kandidatiĝi al tiu posteno, kiu estis ne hereda sed elektebla. Por konvinki la elektistojn, Karlo bezonis multe da mono kaj tiucele li denove veturis kaj negocis tra Hispanio serĉante tion.&lt;ref name=&quot;Gonin&quot; /&gt;

Tiukadre okazis la elekt-intrigoj, sed en frankfurta kastelo kaj ne en [[Aĥeno]], kiel en la verko. Kaj ankaŭ ne estis tie Karlo.&lt;ref&gt;Kvara akto.&lt;/ref&gt; Karlo en Hispanio ankoraŭ devis peti monon por veturi al la tron-urbo, kaj la surtronigo fakte okazis en oktobro 1521, unu jaron post la elekto, kaj jam en Aĥeno, kaj ekde tiam li estis nomumita [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Germana Imperio)|Karlo la 5-a]]. Dume en Kastilio okazis [[enlanda milito]], nome [[Kastiliaj Komunumoj]], fare de diversaj sektoroj (nobeloj, ekleziuloj kaj burĝaro) ribelantaj kontraŭ la partianoj de Karlo.&lt;ref name=&quot;Gonin&quot; /&gt; Do, tiu etoso ja estas respegulata en la komploto de la Kvara Akto, sed kun tute aliaj nuancoj: temas nur pri nobeloj kiuj agas pro personaj kaj familiaj interesoj kaj ne pro [[politiko]], kiel en la realo. Kelkaj el iliaj nomoj estis prenitaj el la realo, sed kun ŝanĝoj eĉ en la politika tendaro.&lt;ref name=&quot;Gonin&quot; /&gt;

=== Literaturaj fontoj ===
El la personaj alportoj fare de Victor Hugo estas du plej gravaj: nome li trapasis en 1811 la eŭskan urbon [[Hernani]], kie li vidis [[blazono]]jn sur la ŝtonaj fasadoj de nobelaj domegoj. Krome en Madrido li vizitis la palacon Masserano, kie estis portreto-galerio, kion li uzos por la Tria Akto. Hugo uzis ĉefe materialon el [[klasika hispana literaturo]], ĉefe de la &quot;[[romancaro]]&quot; kaj de la klasika baroka teatro, kiel por la temo de la [[bandito]] el &quot;La teksisto de Segovia&quot; de [[Ruiz de Alarcón]] kaj el &quot;La devoteco de la Sankta Kruco&quot; de [[Pedro Calderón de la Barca]]. En ambaŭ verkoj estas [[bandito]]j kiuj devenas fakte el nobelaj familioj. Tamen tiuj temoj aperas ankaŭ en verkoj de la [[Romantismo]], kiel en &quot;[[La Rabistoj]]&quot; de [[Schiller]] (1782) kaj &quot;Goetz von Berlichingen&quot; de [[Goethe]] (1774) kie estas detaloj kiuj poste aperas en &quot;Hernani&quot;. Ankaŭ aliaj detaloj, kiel la [[komploto]], aperas en Schiller kaj en la teatro de [[Lord Byron]]. Kaj krome, la vera konstruo de la [[rolulo]]j kaj Don Karlo kaj Hernani estas tute personaj kreitaĵoj de la verkisto.&lt;ref name=&quot;Gonin&quot; /&gt;

==Referencoj==
{{Referencoj}}

==Literaturo==
* Borgerhoff, Joseph L. (1933). &quot;Nineteenth century French plays.&quot; New York: Irvington Publishers. ISBN 0-89197-319-2.
* Wren, Keith. (1982). &quot;Hugo: Hernani; and Ruy Blas.&quot; Great Britain: Grant &amp; Cutler. ISBN 0-7293-0123-0.
* Comfort, William Wistar. (1933). &quot;French romantic plays.&quot; New York: [[C. Scribner's sons]].
* Avrett, Robert. (Nov. 1984). ''Ochoa's Translation of Hugo's Hernani: A Study in Racial Psychologies.'' ''The Modern Language Journal,'' Vol. 38 no. 7. p.&amp;nbsp;362-365. &lt;http://jstor.org /&gt;.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.ciudadseva.com/textos/teatro/hugo/hernani.htm (en hispana)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150402195924/http://ciudadseva.com/textos/teatro/hugo/hernani.htm |date=2015-04-02 }}
* [http://www.hugo-online.org/050300.htm &quot;Hernani, 1830&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090303231840/http://www.hugo-online.org/050300.htm |date=2009-03-03 }} (en angla)
* [http://books.google.com/books?id=Xs0YAAAAYAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=hernani+hugo ''Hernani de Victor Hugo'', George McLean Harper] — libro de Google
* [http://books.google.com/books?id=MgoZAAAAYAAJ&amp;dq=hernani++hugo&amp;printsec=frontcover&amp;source=bl&amp;ots=lFJNHiT8VH&amp;sig=8uRRgo238qTwYykJE7_HQeM8m7M&amp;hl=en&amp;ei=VBHDSdW_F8T7nQf_yPGdCQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=4&amp;ct=result#PPR10,M1 ''Modern French Literature'', de Benjamin Willis Wells] — libro de Google
* [http://books.google.com/books?id=HCtFixB0vx0C&amp;pg=PA17&amp;lpg=PA17&amp;dq=hernani+hugo+espanol&amp;source=bl&amp;ots=sIw6zDUSIb&amp;sig=VYlqhE8jjoZ8-2m_edLjGkqSEd8&amp;hl=en&amp;ei=CyK4SYjKHo-ctweXg8C9CQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=1&amp;ct=result#PPA18,M1 ''Romantic Drama'' de Gerald Ernest Paul Gillespie] — libro de Google
* [http://books.google.com/books?id=S_Jsu4Al4j8C&amp;pg=PA220&amp;lpg=PA220&amp;dq=hernani+hugo&amp;source=bl&amp;ots=UVDFnAĴmn&amp;sig=X9epKZ_nQclk6w_QWLXFHitCUsI&amp;hl=en&amp;ei=Qx64ScjUN5-atweDvN2-CQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=10&amp;ct=result#PPA221,M1 ''History of European Drama and Theatre'', de Erika Fischer-Lichte, Jo Riley] — libro de Google

{{Leginda|jaro=2020 |monato=12 |tago=26}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Literaturo de Francio]]
[[Kategorio:Teatraĵoj de Victor Hugo]]
[[Kategorio:Tragedioj]]
[[Kategorio:Verkoj de 1830]]
[[Kategorio:Operoj]]
[[Kategorio:Fikciaj hispanoj]]
[[Kategorio:Fikciuloj de la 16-a jarcento]]
[[Kategorio:Legindaj artikoloj]]</text>
      <sha1>1defzpsejo27iiutehzq65zeidf5ks4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Strawberry Hill (vilao)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>512562</id>
    <revision>
      <id>9412369</id>
      <parentid>9289183</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4183" sha1="evak0kti2jziulowb86o37dyp91tgit" xml:space="preserve">{{Informkesto geografiaĵo|muzeo
|kategorio      = muzeo
|lando          = Britio
|regiono        = 
|situo          = [[Londono]]
|nomo =
|establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}}
|dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}}
|dato_tipo=Konsekro
|arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}}
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=GB-RIC
|mapo lokumilo = Londono
|mapligilo     = jes
|zomo=13
}}
[[Dosiero:Johann Heinrich Müntz Strawberry Hill Twickenham 1755-1759 Horace Walpole.jpg|eta|300ra|{{centre|Vilao ''Strawberry Hill'' sur pentraĵo de Johann Heinrich Müntz el 1755/59}}]]
'''''Strawberry Hill''''' (en Esperanto „fragomonteto“) estas [[kastelo|kasteleca]] [[vilao]], kiun konstruigis la verkisto kaj politikisto [[Horace Walpole]] en la jaroj 1749 ĝis 1776 ĉe la rivero [[Tamizo]] proksime de [[Londono]] ([[Anglujo]]). La konstruaĵo fariĝis modelo por granda nombro da similaj vilaoj kaj kasteloj en Eŭropo kaj iniciatis la [[novgotiko]]n, kiu celis la revivigon de [[gotika arĥitekturo]].

== Historio ==
En 1748 Horace Walpole estis aĉetinta malgrandan vilaon ĉe Tamizo kaj intencis transkonstrui ĝin en sian „etan gotikan kastelon“. Ekde 1749 li pliampleksigis ĝin en plurajn konstruajn etapojn.

[[Dosiero:Strawberry Hill Gallery.jpg|eta|{{centre|La galerio en ''Strawberry Hill'' (Edward Edwards, ĉina inko kaj akvarelo, proks. 1784)}}]]
Arĥitekturaj modeloj estis diversaj konstruaĵoj en Anglujo kaj aliaj landoj el la epoko de la gotiko. [[Kapelo]] en la [[abatejo Westminster]] konstruita sub [[Henriko la 7-a]] liveris la modelon por [[krucripovolbo]] supre de la [[galerio]], sed ankaŭ detaloj de tombomonumentoj en [[Westminster]] kaj [[Canterbury]] enfluis ŝanĝitaforme en la konstruaĵon. Eksterajn formojn de katedraloj Walpole uzis en la interno de la domo, ekstere la konstruaĵo estis miksaĵo el [[fortikaĵo]] kun murdentoj kaj turoj kaj gotika preĝejo kun pintarkaj fenestroj.

La unua konstruparto komenciĝis en 1749 kaj finiĝis en 1753, la dua komenciĝis en 1760. Ekde 1772 ĝis 1776 okazis pluaj ŝanĝoj kaj alkonstruoj. La jaron 1776 oni tial plejofte rigardas kiel la dislimo inter [[postgotiko]] kaj novgotiko.

''Strawberry Hill'' apartenas ekde 1923 al la katolika Universitato Sankta Maria en Twickenham ([[Londono]]). Post ampleksaj riparadoj la domo estas denove vizitebla ekde 2010. Kiel vivejo de Horace Walpole la kastelo ankaŭ estas literatura memorejo unuaranga, komparebla kun ''Abbotsford'', kasteleca loĝodomo de la skota verkisto [[Walter Scott]].

== ''Strawberry Hill'' kaj la „gotika“ romano ==
''Strawberry Hill'' ankaŭ estis la modelo por ''La kastelo de Otranto'' ({{Lang-en|The Castle of Otranto}}), romano, kiun Walpole en 1764 komence publikigis sub kaŝnomo kaj per kiu li fondis la {{N|literatura ĝenro}} ''Gothic Novel'', do „gotika romano“. Ekde tiam en ĉiu [[hororromano]] grave rolis la arĥitekturo de la okazejo. Ŝtuparoj, galerioj, kaŝitaj ĉambroj, volboj kaj kelaj karceroj sekvatempe estis ligitaj kun ĉi tiu ĝenro tre prizorgata dum la [[romantismo]]. Dum kiam tamen la literaturo de Walpole finfine estis ligita kun la [[klerismo]], en pli malfruaj literaturaj verkoj ĉi-genraj la malracia pli kaj pli paŝas en la malfonon.

== Literaturo ==
* [http://www.zeno.org/Literatur/M/Walpole,+Horace/Erz%C3%A4hlung/Die+Burg+von+Otranto germana traduko de la romano ''La kastelo de Otranto'']
* Edward Jones, Christopher Woodward: ''A Guide to the Architecture of London.'' Weidenfeld &amp; Nicolson, Londono 1983, ISBN 0-297-78188-X.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.friendsofstrawberryhill.org retejo &quot;amikoj de ''Strawberry Hill''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110927012644/http://www.friendsofstrawberryhill.org/ |date=2011-09-27 }} ({{en}})
&lt;!--
{{Koordinato|NS=51/26/17/N|EW=0/20/6.5/W|type=landmark|region=GB-RIC}}
--&gt;

[[Kategorio:Muzeoj en Londono]]
[[Kategorio:Vilaoj en Britio]]
[[Kategorio:Historiaj monumentoj en Anglio]]
[[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1770-1779]]
[[Kategorio:Novgotikaj konstruaĵoj en Anglio]]</text>
      <sha1>evak0kti2jziulowb86o37dyp91tgit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Honorado de sanktuloj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>517394</id>
    <revision>
      <id>9413180</id>
      <parentid>8409473</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9413180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3069" sha1="tdb6n2bhlvmws0mz1gnqkv1o1mbhmha" xml:space="preserve">'''Honorado de sanktuloj''' aŭ '''kultado de sanktuloj''' estas la ago montri specialan honoron aŭ respekton al persono (forpasinta, plej ofte [[sanktulo]] aŭ [[beatulo]], kaj multe pli malofte, vivanta) aŭ al sankta objekto (ekzemple, al [[relikvo]]).

La latina vorto por tiu koncepto, ''veneratio'', simile en la [[itala]], ''venerazione'', kaj en aliaj eŭropaj lingvoj, devenas el la [[latina]] verbo ''venerare'', kiu signifas montri [[riverenco]]n kaj respekton. Tiu vorto devenas el la sama radiko de la nomo ''[[Venuso (diino)|Venuso]]'', la diino de la amo de la antikva [[romia religio|roma panteono]].&lt;ref&gt;Identigita pli poste kun la greka [[Afrodito (diino)|Afrodito]].&lt;/ref&gt;

Honorado de sanktuloj estas praktikata en [[kristanismo]], sed ankaŭ aliaj gravaj religioj praktikas ĝin en iuj branĉoj.

== Honorado de sanktuloj en kristanismo ==
[[Dosiero:Heiligenverehrung.jpg|eta|{{centre|Honorado en [[Noto (Sicilio)]] ĉe statuo de Konrado de Piaĉenco, nomata Sankta Konrado}}]]

En kristanismo, speciale en [[romkatolikismo]] kaj [[ortodoksismo]], oni honoras [[sanktulo]]jn, sed oni ne adoras ilin – sole [[Dio laŭ kristanismo|Dio]] estas adorata&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210507062743/https://www.dagen.se/opinion/asikt/vi-katoliker-tillber-endast-gud/ ''Vi katoliker tillber endast Gud'', &quot;Ni katolikoj adoras sole Dion&quot;], Johannes Forsblom, 2011-05-11. {{sv}}&lt;/ref&gt;, do objekto de [[adorado]], ''[[latria]]'' ({{lang-el|λατρεία}}). Kredantoj povas peti sanktulon pri [[porpeto]] ĉe Dio. La sanktuloj estas konsiderataj troviĝi, post sia morto, proksime de Dio, kie ili povas peti por la kredantoj. Ili estas objekto de honorado, ''[[dulia]]'' ({{lang-el|δουλεία}}).

[[Maria (patrino de Jesuo)|Maria]] havas elstaran pozicion inter kristanaj sanktuloj kaj estas objekto de speciala honorado, ''hyperdulia'' ({{lang-el|‘υπερδουλεια}}) laŭ la katolika doktrino  de &quot;[[Dipatrino]]&quot;. La distingoj inter ''latria'', ''hyperdulia'' kaj ''dulia'' ekestis dum la [[3-a jarcento|3-a]] kaj [[4-a jarcento]] kaj estis precizigitaj ĉe la [[Dua koncilio de Niceo]] en [[787]].

La [[romkatolika eklezio]], la [[ortodoksismo|ortodoksaj]] kaj la [[orientaj katolikaj eklezioj]] ĉiuj havas ian proceduron, la [[kanonizo]]n, por formale agnoski ke iu persono estas [[sanktulo]] kaj inda je honorado. Kredantoj povas, ekz-e, kliniĝi au krucosigni antaŭ bildo au [[relikvo]] de la sanktulo por montri sian respekton. Ili povas fari [[pilgrimado]]n al ties dediĉita sanktejo kaj festi dum ties [[Ĝenerala Roma Kalendaro|tago de festo]], kaj povas direkti siajn [[porpeto]]jn al la sanktulo.

Kelkaj [[protestantismo|protestantaj eklezioj]] praktikas honoradon de sanktuloj, sed multaj ne faras tion.

== Vidu ankaŭ ==
* [[sankteco]]
* [[sanktulo]]
* [[adorado]]
* [[porpeto]]
* [[patroneco]]
* [[kanonizo]]
* [[beatulo]]
* [[relikvo]]
* ''[[latria]]''
* ''[[dulia]]''

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Sanktuloj|*]]
[[Kategorio:Religio]]
[[Kategorio:Kristana teologio]]
[[Kategorio:Religiaj konceptoj]]</text>
      <sha1>tdb6n2bhlvmws0mz1gnqkv1o1mbhmha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listo de famuloj naskiĝintaj en Székesfehérvár</title>
    <ns>0</ns>
    <id>519243</id>
    <revision>
      <id>9412990</id>
      <parentid>9390087</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* K */</comment>
      <origin>9412990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4048" sha1="3ddlt5ul17iquo5vsyeopwmumgkslug" xml:space="preserve">Listo de famuloj, kiuj naskiĝis en [[Székesfehérvár]]:
{{EnhavTabelo|alf=L}}
== A ==
* [[József Ács (skulptisto)]]
* [[reĝisoro]] [[Tamás Almási]]

== B ==
* [[Béla Balogh (reĝisoro)]]
* kalvinana episkopo [[Elemér Balogh]]
* [[Margit Balogh (historiisto)]]
* [[mikologo]] [[József Bánhegyi]]
* esteto, [[pastro]] [[József Beély Fidél]]
* [[poeto]] [[István Bella]]
* [[pentristo]] [[László Bencze]]
* pentristoj [[Ernő Barta]] kaj [[Levente Bihari Puhl]]
* virusologo [[Károly Bognár]]
* matematikisto [[Miklós Bóna]]
* agronomo [[Lajos Borbás]]
* aktoro [[Endre Boross]]
* psikologo [[Ottilia Boross]]
* [[arkitekto]], [[skulptisto]] [[Jenő Bory]]

== C ==
* [[László Csanády (kulturhistoriisto)]]

== D ==
* [[historiisto]] [[István Deák]]
* [[Tamás Deák (komponisto)]]
* pastro [[Imre Sixtus Debreczeni]]
* [[skulptisto]] [[László Dinyés]]
* instruisto [[István Dobos]]

== E ==
* pastro-poeto [[Antal Egyed]]

== F ==
* arkitekto [[Gáspár Fábián]]
* monaĥo [[Dénes Farkasfalvy]]
* ceramikisto [[Jenő Farkasházy]]
* agrogeologo [[Andrea Farsang]]
* pentristo [[László Fehér]]

== G ==
* [[politikisto]] [[Gaszton Gaál]]
* [[pianisto]] [[József Gát]]
* [[teatrestro]] [[Andor Gerőfy]]
* biologo [[Elen Gócza]]
* [[lingvisto]] [[Ignác Goldziher]]
* [[agronomo]] [[Ferenc Gruber]]
* [[ministro]] [[Antal Günther]]
* grafikisto [[György Györgydeák]]

== H ==
* [[futbalisto]] [[Gábor Halmai]]
* akademia [[instruisto]] [[Miksa Havas]]
* [[historiisto]] [[István Horvát]]
* [[arkitekto]] [[Jenő Hübner]]
* [[neŭrologo]] [[István Huszák]]

== I ==
* poeto [[Éva Ihász-Kovács]]

== J ==
* poeto [[Ferenc Jankovich]]
* instruisto [[Ottó Jávor]]
* inĝeniero, [[martiro]] [[Károly Jubál]]

== K ==
* [[Tibor Kádár (bestokuracisto)]]
* [[Judit Károlyi]], aktoro
* [[Szabolcs Kerék-Bárczy]], politikisto
* [[Rita Kerkay]], aktoro
* [[Diána Magdolna Kiss]], aktoro
* [[aktoro]] [[Ferenc Sándor Kiss]]
* pentristo [[Frigyes Kőnig]]
* grafikisto [[Róbert König]]
* aktoro [[Ida Komlóssy Kövérné]]
* kemiisto [[István Kósa Somogyi]]
* [[Zoltán Kovács (kajakisto)]]
* inĝeniero [[Alajos Kováts]]
* paŭlano [[Imre Tamás Kreskay]]
* pentristo [[Mihály Kuczka]]
* [[verkisto]] [[Péter Kuczka]]

== L ==
* matematikisto [[Kornél Lánczos]]
* minoritano [[Ottó Lakatos]]
* kanuisto [[Zsanett Lakatos]]
* poeto [[Sarolta Lányi]]
* [[kuracisto]] [[Károly Laufenauer]]
* operetkantisto [[Gizella Ledofszky]]

== M ==
* [[Tünde Majsai-Nyilas]]
* [[Tibor Maracskó]]

== N ==
* [[Ernő Nagy (juristo)]]
* [[Ignác Nagy (episkopo)]]

== O ==
* aktoro [[András Ötvös]]

== P ==
* franciskano [[Dömjén Paulovics]]
* [[futbalisto]] [[Tamás Petres]]
* cisterciano [[Bonifác Ferenc Platz]]

== R ==
* [[inĝeniero]] [[Emil Regőczi]]
* [[juĝisto]] [[Zsigmond Reichard]]
* [[episkopo]] [[Jácint Rónay]]

== S ==
* [[kemiisto]] [[Móric Say]]
* historiisto [[Gyula Schvarcz]]
* bestokuracisto [[Jenő Schwanner]]
* [[aktoro]] [[Ildikó Seres]]
* [[kardinalo]] [[János Simor]]
* aktoro [[Ildikó Sólyom]]
* [[László Somogyi (ministro)]]
* aktoro [[Béla Spindler]]
* kuracisto [[Ferdinánd Károly Stipsics]]
* aktoro [[Éva Szabó]]
* [[Ferenc Szabó (piaristo)]]
* [[Máté Dániel Szabó]], juristo
* [[Miklós Szabó (operkantisto)]]
* [[Gyula Szász (skulptisto)]]
* historiisto [[Gyula Szekfű]]
* [[ĉefepiskopo]] [[József Szendi]]
* futbalisto [[Dominik Szoboszlai]]

== T ==
* [[astronomo]] [[Lajos Terkán]]
* verkisto [[Aladár Tóth]]
* [[Dávid Tóth (kajakisto)]]
* pentristo [[Ödön Tull]]
* ginekologo [[Ödön Tuszkai]]

== V ==
* [[geologo]] [[Elemér Vadász]]
* [[Miklós Varga (subministro)]]
* monaĥo [[László Bertalan Vass]]
* monaĥo [[Vazul László Végvári]]
* moderna pentatlonisto [[Zsuzsanna Vörös]]

== W ==
* [[János Wagner (arkitekto)]]

== Z ==
* naĝisto [[Diána Zámbó]]
* literaturhistoriisto [[Béla Zolnai]]

[[Kategorio:Listoj de homoj|famuloj naskiĝintaj en Székesfehérvár]]
[[Kategorio:Székesfehérvár]]</text>
      <sha1>3ddlt5ul17iquo5vsyeopwmumgkslug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bertoletio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>534357</id>
    <revision>
      <id>9412443</id>
      <parentid>7949583</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ercé</username>
        <id>74600</id>
      </contributor>
      <comment>file</comment>
      <origin>9412443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2205" sha1="3ck6tu3m9tmefakhknodh8f2x1fyqlx" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Bertoletio
|dosiero = Castanheira 1.jpg
|priskribo de dosiero = Arbo de brazila nukso (''Bertholletia excelsa'')
|regno = [[Plantoj]] ''Plantae''
|regno2 = planto
|divizio = [[Embriofitoj]] ''Embryophyta''
|klaso = [[Dukotiledonaj plantoj]] ''Magnoliopsida''
|subklaso = [[Asteredoj]] ''Asteridae''
|ordo = [[Erikaloj]] ''Ericales''
|familio = [[Lecitidacoj]] ''Lecythidaceae''
|genro = Bertoletio
|dunomo = Bertholletia excelsa
|dunomo aŭtoritato = 
|vikispecio = 
|komunejo = 
| dosiero larĝo=300px
|mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}}
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Brazila nukso''' aŭ '''Bertoletio''' ('''''Bertholletia excelsa''''') estas sudamerika arbo en la familio [[Lecitidacoj]], kaj ankaŭ la nomo de la ties komerce rikoltitaj manĝeblaj semoj.

== Ordoj ==
[[Dosiero:Bertholletia excelsa.jpg|eta|maldekstra|Arbobranĉo kun floroj]]
[[Dosiero:Bertholletia_excelsa_compose.jpg|eta|315px|Bertholletia excelsa compose]]
La familio de la Brazila nukso estas en la ordo [[Erikaloj]] (''Ericales''), same kiel aliaj bone konataj plantoj kiaj [[mirtelo]], [[Pouteria sapota|sapoto]], [[gutaperko]], [[teo]], [[ribo]], floksoj kaj [[persimono]].

== Arbo ==
La arbo de la Brazila nukso estas la nura specio en la [[monotipa]] genro ''Bertholletia''. Ĝi estas indiĝena de [[Gujanoj]], [[Venezuelo]], [[Brazilo]], orienta [[Kolombio]], orienta [[Peruo]], kaj orienta [[Bolivio]]. Temas pri disaj arboj en grandaj arboj ĉe la bordoj de la [[Amazona Rivero]], la [[Río Negro (Amazonio)|Rio Negro]], la [[Tapajozo]], kaj la [[Orinoko]]. La genro estas nomita laŭ la franca kemiisto [[Claude Louis Berthollet]].
[[Dosiero:Bertholletia excelsa MHNT.BOT.2017.10.2.jpg|thumb|''Bertholletia excelsa'' &lt;Br /&gt; [[Muzeo de Tuluzo]]]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6298997.stm Brazil nuts' path to preservation, BBC News.]
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/science_and_environment/10105273.stm Intensive harvests 'threaten Brazil nut tree future']

[[Kategorio:Lecitidacoj]]
[[Kategorio:Plantaj genroj]]
[[Kategorio:Arboj]]
[[Kategorio:Flaŭro de Sudameriko]]</text>
      <sha1>3ck6tu3m9tmefakhknodh8f2x1fyqlx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harjavalta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>545717</id>
    <revision>
      <id>9412389</id>
      <parentid>8920301</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:43:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2006" sha1="jx4uj9dl06kmcmusxqbjcefhatkicuk" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
|regiono-ISO=FI-17
|lando={{Finnlando}}
|provinco ={{Satakunta}}
|tipo1=reliefo
|zomo=9
}}
'''Harjavalta''' estas [[Listo de urboj de Finnlando|urbo]] kaj [[komunumo (Finnlando)|komunumo]] en la [[provincoj de Finnlando|provinco]] [[Satakunta]] de [[Finnlando]]. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio [[Okcidenta Finnlando]].

La [[30-an de junio]] [[2015]] la urbo havis 7 345 loĝantojn&lt;ref name=&quot;population_count&quot; &gt;&quot;VÄESTÖTIETOJÄRJESTELMÄ REKISTERITILANNE 30.06.2015&quot; (en la finna kaj sveda). Populacia Registro Centro de Finnlando. [http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&amp;site=3&amp;id=0] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303190330/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&amp;site=3&amp;id=0 |date=2016-03-03 }} Alirita la 1-an de januaro 2016.&lt;/ref&gt; - laŭ la stato fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} estis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}, kaj kovras areon de 127,74 kvadrataj kilometroj el kiuj 4,28 km² estas akvo,&lt;ref name=&quot;total_area&quot; &gt;&quot;Areo laŭ municipo je 1-a de januaro 2011&quot; (PDF) (en la finna kaj sveda). Terregistro de Finnlando. Alirita la 9-an de marto 2011.&lt;/ref&gt; kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 

Nuntempe la laboristoj en la urbo estas dungitaj en la industrioj de [[fandado]] de [[kupro]] kaj [[nikelo]]. La nuntempa plej uzata metalrekupera metodo, nome [[bavurfandado]], estis disvolvigita ĉe Harjavalta kaj plibonigita en 1949. Origine parto de [[Outokumpu]], nome finna kompanio, la kupra negoco estas nune posedo de ''Boliden'' kaj la nikela negoco de ''Norilsk Nickel''.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.harjavalta.fi/ Urbo de Harjavalta] – Oficiala retejo

[[Kategorio:Komunumoj de Satakunta]]
[[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]]
[[Kategorio:Komunumoj de Okcidenta Finnlando]]</text>
      <sha1>jx4uj9dl06kmcmusxqbjcefhatkicuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzanto:Stefangrotz</title>
    <ns>2</ns>
    <id>546169</id>
    <revision>
      <id>9412756</id>
      <parentid>9395179</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:32:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>/* Paĝoj kreitaj de mi: */ Kalambo-strukturo</comment>
      <origin>9412756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10811" sha1="ihv3rxroir32s5mv10u1peocyi6kqvf" xml:space="preserve">&lt;!--{{Vikipaŭzo|kialo=por redukti sian ekranan tempon|fino=kiam li denove volas esti pli aktiva. 

Verŝajne mi de temp' al temp' aktivos en la [[Projekto:Kontrolu Vikipedion]] kaj zorgos pri la kunlaboraĵo en la ĉefpaĝo, sed post pli ol 40 000 redaktoj mi ne plu volas redakti ĉiutage}}--&gt;{{Babel
| de
| en-3
| es-1
| eo-2
| gsw-2| }}Hej, mi estas Stefan. Ekde 2014 mi jam faris pli ol 45 000 redaktojn kaj mi estas administranto de la esperanta vikipedio ekde decembro 2025. Mi fokusiĝas al teĥnikaj redaktoj sed kelkfoje ankaŭ skribas artikolojn. {{Uzantoskatolo 
| Komputilisto
| Germanio
| Eŭropa Unio loĝanto
| Tero
| Festivalo
| legado
}}
=== Esperantistiĝo kaj agado ===
[[Josef Schiffer]] kaj [[Leo Sakaguchi]] instruis Esperanton al mi. Mi vizitis [[Germana Esperanto-Junularo#KEKSO|KEKSO]] dufoje kaj partoprenis en la [[IJK 2011]]. Mi laboras por la projekto [[Scivolemo (projekto)|Scivolemo]] ([[commons:Category:Scivolemo|Commons]]), la esperanta versio de [[Common Voice]] kaj skribas mallongajn rakontojn en Esperanto (vidu: [[Kie vojoj renkontiĝas]]).

== Projektoj ==

=== Varbado por Vikipedio ===
Mi administrias la konto &quot;Trovaĵoj de Vikipedio&quot; 

* BlueSky: [https://bsky.app/profile/hovikipedio.bsky.social ‪@hovikipedio.bsky.social‬]
* Telegramo: https://t.me/ho_vikipedio
* Mastodon/Fediverso: [https://esperanto.masto.host/@ho_vikipedio @ho_vikipedio@esperanto.masto.host]

Notoj kaj listoj:  [[Uzanto:Stefangrotz/Trovaĵoj de Vikipedio]]

=== Malhela stilo ===
[[Dosiero:Vikipedio ĉefpaĝo malhela stilo januaro 2026.png|eta|Ĉefpaĝo en la malhela stilo, 2026]]

*https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_night_mode_compatibility_on_Wikimedia_wikis/eo
*[[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Malhela stilo / dark mode]]
*[[Modulo:Portalo/bildoj/a]]

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;html&quot;&gt;
&lt;templatestyles src=&quot;Ŝablono:Jaroj/stiloj.css&quot; /&gt;

|class=skin-invert-image
&lt;/syntaxhighlight&gt;
=== Projekto: Vikipedio por malgrandaj ekranoj ===
[[Dosiero:Ĉefpaĝo-malgranda_ekrano.png|eta|Nova ĉefpaĝo en 2022]]
[[Projekto:Vikipedio por malgrandaj ekranoj]]

* [[Vikipedio:Ĉefpaĝo]] (nova stilo de septembro 2022)
* [[Helpo:Enhavo]] (nova stilo de aŭgusto 2022)

=== Projekto:La Senpaĝulinoj  / Virinoj en ruĝo ===
[[Dosiero:Women_in_Red_logo.svg|senkadra|100x100ra]]
[[Projekto:La Senpaĝulinoj]]

=== Aliaj etaĵoj ===

* [[Projekto:Kontrolu Vikipedion]] [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=eowiki&amp;view=project]
* [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio]]
* [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]]
* [https://mtricht.github.io/wikiscroll/ Wikiscroll] kaj https://wikitok.vercel.app/ (mi aldonis Esperanton)
* [https://pageviews.wmcloud.org/?project=eo.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-10&amp;pages=Vikipedio:Nekutimaj_artikoloj|Scivolemo_(projekto)|Helpo:Enhavo|Projekto:Vikipedio_por_malgrandaj_ekranoj|Listo_de_retaj_videoservoj_kaj_videokanaloj_en_Esperanto|Listo_de_radioj_kaj_podkastoj_en_Esperanto|Vikipedio:Listo_de_konstruitaj_lingvoj_kun_Vikipedioj|Esperanto_Senlime|Usone_Persone Statistiko de kelkaj artikoloj]
* https://translatewiki.net/
* [[Vikipedio:Kion fari...]]
* [[Specialaĵo:Specialaj paĝoj]]
* [[:Kategorio:Artikoloj kun senfontaj asertoj]]
* https://petscan.wmcloud.org/
* [[Uzanto:Stefangrotz/iloj]] - skriptoj ktp
* [[Uzanto:Stefangrotz/listoj]]
* https://grotz.me/hazardaj-artikoloj/ - hazardaj artikoloj pri Esperantujo
* [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero]]

==  Paĝoj kreitaj de mi: ==
(sen multaj apartigiloj ktp.)
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;width: 85%;&quot;
! Esperantujo
|-
|
* [[Vortludo (poŝtelefona ludo)]]
*[[Listo de radioj kaj podkastoj en Esperanto]]
*[[Scivolemo (apartigilo)]]
*[[Esperanto Senlime]]
*[[Usone Persone]]
*[[Listo de retaj videoservoj kaj videokanaloj en Esperanto]]
*[[Vikipedio:Listo de konstruitaj lingvoj kun Vikipedioj]]
*[[Vikipedio:Nekutimaj artikoloj]]
*[[Bobelarto]]
*[[Usona Bona Film-Festivalo]]
*[[1910 (teatraĵo)]]
*[[2023 en esperantujo]]
*[[Trans La Florida Markolo]]
*[[Patrinoj (filmo)]]
*[[Eomuziko.com]]
*[[Himalia (2024)]]
|}

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;width: 85%;&quot;
! Vikipedio
|-
|
*[[Vikipedio:Listo de konstruitaj lingvoj kun Vikipedioj]]
*[[Vikipedio:Nekutimaj artikoloj]]
*[[Projekto:Vikipedio_por_malgrandaj_ekranoj]]
*[[Ŝablono:Informkesto raketo]]
*[[Projekto:Virinoj en ruĝo]]
*[[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio]]
*[[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]]

Ŝablonoj:
*{{Ŝ|Rondigo}}
*{{Ŝ|Animalaj organetoj}}
|}

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;width: 85%;&quot;
! Filmoj, serioj, muzikoj kaj aliaj medioj
|-
|
* [[Sense8]]
* [[Dark]]
* [[La nekredebla rakonto pri la Insulo de la Rozoj (filmo)]]
*[[1899 (televida serio)|''1899'' (televida serio)]]
*[[Resident Alien (televida serio)|''Resident Alien'' (televida serio)]]
*[[Apple TV+]]
*[[Listo de retaj videoservoj kaj videokanaloj en Esperanto]]
*[[Kleo (televida serio)|''Kleo'' (televida serio)]]
*[[Backrooms (filmo)]]

ludoj:
* [[No Man’s Sky]]
*[[Age of Empires]]
Muziko:

* [[Blink-182]]

En Esperanto:
*[[Vortludo (poŝtelefona ludo)]]
*[[Esperanto Senlime]]
*[[Usone Persone]]
*[[Bobelarto]]
*[[Listo de radioj kaj podkastoj en Esperanto]]
*[[Scivolemo (apartigilo)]]
*[[Usona Bona Film-Festivalo]]
*[[1910 (teatraĵo)]]
*[[Patrinoj (filmo)]]
*[[Himalia (2024)]]
|}

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;width: 85%;&quot;
! Personoj
|-
|
*[[Hartmut Rosa]]
*[[Grace Hopper]]
*[[Roberta Lynn Bondar]]
*[[Banksy]]
*[[Karl Bushby]]
|}

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;width: 85%;&quot;
! Teĥniko kaj scienco
|-
|
* [[Reciklaj kodoj]]
*[[Stromatolito]]
*[[La unua Profunda Kampo de James Webb]]
*[[Programo Artemis]]
*[[Open AI]]
*[[Schuko]]
*[[Open Assistant]]
*[[Anthropic]]
*[[Starship (Apartigilo)]]
*[[Starship (Raketo)]]
*[[Arch Mission Foundation]]
*[[OSIRIS-REx]]
*[[Singulareco]] (apartigilo)
*[[Teknologia singulareco]]
*[[Adobe Photoshop]]
*[[Maŝina lernado]]
*[[Google Play]]
*[[Dubelo]]
*[[Rail Baltica]]
*[[DeepL]]
*[[Superrigarda Efiko]]
*[[Meshtastic]]
*[[Meshcore]]
*[[Kalambo-strukturo]]
|}

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;width: 85%;&quot;
! Kulturo, literaturo, konceptoj, filozofio, historio, grupoj kaj politiko
|-
|
*[[INDECT]]
*[[Efiko de Bruselo]]
*[[European Digital Rights]]
*[[Ĥaosa Komputila Klubo]]
*[[La Pantero (poemo)]]
*[[27a klubo]]
*[[Testo de Bechdel]]
*[[Vespera kanto (poemo)]]
*[[Masakro en la muzika festivalo de Re'im]]
*[[Eterno]]
*[[Mojosa S]]
*[[Teorio de la mortinta interreto]]
*[[Atako kontraŭ la Amsterdama popolregistrada oficejo]]
|}

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;width: 85%;&quot;
! Lokoj, muzeoj, universitatoj, ktp
|-
|
*[[Gviana kosmodromo]]
*[[Bauhaus-Universitato Vajmaro]]
*[[Karlsruhea Instituto de Teknologio]]
*[[ZKM Centro por Arto kaj Medioj Karlsruhe]]
*[[Ostsee (lago ĉe Cottbus)]]
*[[Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
*[[Antarkta cirklo]]
*[[Giant's Causeway]]
*[[Svaminarajan Akŝardhamn (Nov-Ĵerzejo)]]
*[[Flughaveno Berlino-Brandenburgo]]
*[[Ĉefstacidomo de Stutgarto]]
*[[Humboldta Forumo]]
*[[Lago Nigat]]
|}

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;width: 85%;&quot;
! Aliaj:
|-
|
*[[Ever Given (kontenerŝipo)]]
*[[Terno (korpa reflekso)]]
*[[Dorodango]]
*[[Scrum (projekta administrado)]]
*[[Agila labormaniero]]
*[[Akvofala modelo]]
|}

== Planoj ==

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;width: 85%;&quot;
! Planitaj paĝoj:
|-
|
* [[Mikromort]]
* [[Fermo]]
* [[Aspekto]]
* [[Halto]]
* [[:en:Longyou Caves]]
* [[:en:Clothing_sizes]]
* [[Mandato]]
* Deksto kaj maldekstro / levo
* [[Truko]]
* [[Romia dekduedro]] (Roman dodecahedron)
* [[Inter]] (pli da ligiloj)
* [[Skripto (apartigilo)]] ([[Skripto]])
* [[Keno]] https://reta-vortaro.de/revo/art/ken.html
* [[Bela]] (apartigilo)
* [[Konzolo]]
* dolo (ĵuro)
* [[fono]] (en la momento nur alidirekto)
* [[ardaĵo]] (Glut)
* Tavolette Enigmatiche / Brotlaibidole / [[Enigmaj tabuletoj]]
* [[Tim Gallego]]
* [[Grafo de St. Germain]] Count of St. Germain
* [[dosierformo]] https://komputeko.net/#file%20format
* [[Kinfarado]] (aldoni sekcion pri vortoj)
* '''[[Anna Andersson (reĝisoro)]]'''
* https://en.wikipedia.org/wiki/Thumb_war          
* [[Campus Galli]]
* [[Bruno Latour]]
*https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bessie_Coleman
*https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Supranational_European_Bodies
*https://de.wikipedia.org/wiki/Yongle_Dadian
*https://de.wikipedia.org/wiki/Stufenbrunnen
*[[La ŝipo de Tezeo]] https://en.wikipedia.org/wiki/Ship_of_Theseus
*[[Scrum]]
*[[Kvarflanka modelo]]: https://en.wikipedia.org/wiki/Four-sides_model
*[[The good book]] de a.c. grayling
*pli da popularaj serioj
*[[Esperanto Variety Show]]
*Social Banking
*[[Open Data]]
*[[Daniel Domscheit-Berg]]
*[[Babylon Berlin (televida serio)]] [[Uzanto:Stefangrotz/Babylon Berlin (televida serio)|koncepto]]
*[[Deklaro de sendependeco de la ciberspaco]]
*[[John Perry Barlow]]
*[[Fritz Bauer]]
*[[Margaret Hamilton]]
|}

== Notoj ==
{{Maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=150|frame-height=150|zoom=8|frame-lat=-25.419633806803937|frame-long=-49.26142130106402
}}
&lt;blockquote&gt;
=== Ĉ Ĝ Ĥ Ĵ Ŝ Ŭ - ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ===
&lt;/blockquote&gt;|thumbtime=36

== Ŝablonoj kaj kodoj ==

{{Ŝ|Komentitaj partoj}}

{{Ŝ|Sinsekvo}}

{{Ŝ|Kolumnoj-listo}}

{{Ŝ|Citaĵo el la reto}}

{{Ŝ|Aranĝendaj ligiloj}}
* #ALIDIREKTI
* insource: 
* &lt;code&gt;insource:/\{\|\ border=&quot;1&quot;/&lt;/code&gt;
* &lt;code&gt; ?action=purge&lt;/code&gt; aŭ [[Specialaĵo:Purge]]  (forigi cache)
== Dark mode ==

* https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_night_mode_compatibility_on_Wikimedia_wikis/eo
* |class=skin-invert-image
* https://www.mediawiki.org/wiki/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Frequently_asked_questions
* https://www.mediawiki.org/wiki/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Reporting/eo.wikipedia.org
* https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Malluma_stilo_/_dark_mode
Farita:

* [[Ŝablono:TemasPri]]
* [[Ŝablono:PorA]]
* [[Ŝablono:Ne konfuzu]]
* [[Ŝablono:Ĉefartikolo]]
* [[Ŝablono:Projektoj]] ([[Ŝablono:Projektoj/styles.css]])
* [[Ŝablono:Ĝermo]]
== Honorigoj ==
{{Honorigo
|bildo= WPWP_logo_1.png
|teksto= Gratulon pro venko en la 4-a loko en la konkurso '''[[Projekto:Vikipediaj paĝoj volas fotojn 2020|Vikipediaj paĝoj volas fotojn 2020]]'''!
|subskribo= --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 18:24, 2 sep. 2021 (UTC)
}}


[[de:Benutzer:Stefangrotz]]
[[en:User:Stefangrotz]]
[[als:Benutzer:Stefangrotz]]
[[tok:jan:Stefangrotz]]</text>
      <sha1>ihv3rxroir32s5mv10u1peocyi6kqvf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Herbejkardamino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>549936</id>
    <revision>
      <id>9412784</id>
      <parentid>9369901</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:22:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9996" sha1="sdkd3r38pdugbtp83d0v0z8narvlkyh" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = herbejkardamino
|koloro = lightgreen
|dosiero = WiesenschaumkrautSumpfdotterblume.jpg 
|dosiero larĝo = 240px
|priskribo de dosiero = herbeja kardamino (''Cardamine pratensis'')
|regno = [[Planto]]j ''Plantae''
|divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta''
|klaso = [[Dukotiledonaj plantoj|Dukotiledonuloj]] ''Dicotyledones''
|ordo = [[Brasikaloj]] ''Brassicales''
|familio = [[Brasikacoj]] ''Brassicaceae''
|genro =  Kardamino ''Cardamine''
|dunomo = Cardamine pratensis (herbeja kardamino)
|dunomo aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|L.]]
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}
[[Dosiero:Cardamine pratensis 2.JPG|eta|[[folirozeto]]]]
'''Herbejkardamino''' (''Cardamine pratensis'') estas [[specio (biologio)|plantsopecio]] el la  [[genro (biologio)|genro]] de la [[kardamino]]j (''Cardamine'') ene de la familio de la [[Brasikacoj]] (Brassicaceae). Ĝi estas disvastigita sur la norda hemisfero. La planto dominas per siaj blankaj ĝis delikate violetaj floroj de fine de aprilo ĝis meze de majo la spekton de nutraĵriĉaj [[malsekherbejo]]j.

[[Dosiero:Illustration Cardamine pratensis0.jpg|eta|maldekstre|ilustraĵo]]
[[Dosiero:Cardamine pratensis leaf kz.jpg|eta|pinata folio]]
[[Dosiero:Bumblebee in Cardamine pratensis.JPG|eta| [[burdmuŝo]]  (Bombylius) metas sian rostron en floron de herbejkardamino]]
[[Dosiero:Cardamine pratensis 002.JPG|eta|maldekstre|grapola infloresko]]
[[Dosiero:2014.03.29.-08-Mannheim Neckarau Waldpark-Wiesen-Schaumkraut.jpg|eta|maldekstre|makrofoto de infloresko]]
[[Dosiero:Cardamine_pratensis-KumbaYo.jpg|eta|kvarnombra floro]]
[[Dosiero:XN Cardamine pratensis fruits.jpg|eta|silikvoj]]

== Priskribo ==
La herbejkardamino estas transvintre verda , [[multjara planto|multjara]], [[herba planto]], kiu atingas alton de 15 ĝis 55  centimetrojn. Ĝ formas relative mallongan kaj maldikan [[rizomo]]n kiel rezervorgano. La staranta, senbranĉa [[tigo]] havas rondan  kversekcon. Unue ĝi havas [[medolo (botaniko)]], post ĝi estas kava  kaj kalva aŭ havas maldensan hararon en la malsupra parto.&lt;ref name=&quot;FOC&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FNA&quot; /&gt;

=== Folioj ===
La maldika [[folio (planto)|folioj]] staras en bazaj [[rozeto]]j kaj estas alterne distribuita al la tigot; la folinervoj estas bone videblaj. La plej ofte 2 ĝis 7 centimetrojn longa tigaj bazaj folioj longas 30 centimetrojn. Ili estas kompletaj aŭ nepare pinataj. Ili havas du ĝis 15 parojn da rondecaj [[folieto]]j. La fina folieto estas 1,5&amp;nbsp;cm longa kaj havas tigeton.

=== Infloresko === 
La planto floras de aprilo ĝis junio aŭ julio. La floroj staras kun en ampleksa, [[grapolo|grapola]] [[infloresko]], ofte kun dua malgranda infloresko je la supra parto de la flortigo. Dum pluvo kaj mallumeco de foltigoj kliniĝas  kaj  floroj fermiĝas.

=== Floroj ===
La duseksaj [[floro]]j estas kvarnombraj kaj tipe aranĝita kiel brasikacoj. La kvar verdaj kaj liberaj [[sepalo]]j havas grandecon de  3 ĝis 5 (2,5 ĝis 6) milimetroj oble 1 ĝis 2&amp;nbsp;mm . Ilia formo estas oblongaj aŭ ovformaj. La kvar [[petalo]]j havas longecon de 0,8 ĝis 1,5 (0,6 ĝis 1,8) centimetrojn kaj larĝecon de 3 ĝis 7,5 (ĝis 10) milimetroj kaj estas renverse ovformaj. La koloro de la petaloj estas blanka, ofte blankeca kaj palrosefarba kun malhelaj nervoj ĝis malhelpurpura. De la ses [[stameno]]j la centraj paroj havas 5 ĝis 10 milimetro longajn filamentojn kaj la flankaj 3 ĝis 6&amp;nbsp;mm longaj filamentoj. La flavaj anteroj havas longecon de 0,8 ĝis 2&amp;nbsp;mm. La stamenoj estas proksimume trioble pli longaj ol la sepaloj. La sola  [[karpelo]] entenast 20 ĝis 30 [[ovario]]j. La stigmo longas 0,5 ĝis 2,7&amp;nbsp;mm..

=== Frukto kaj semoj ===
la fruktoj estas 2,5 ĝis 4,5&amp;nbsp;mm longaj [[siliko]]j, kiuj estas kalvaj. La helbrunaj semoj havas grandecon de 1,2 ĝis 1,8&amp;nbsp;mm kaj diametro de 1 ĝis 1,4&amp;nbsp;mm. La fruktoj maturiĝas inter junio kaj aŭgusto.

=== Kromozomnombroj ===
La [[kromozomnombro]]j estas 2n = 16, 24, 28-34, 38-44, 48, 56, 96, do la  baza [[kromozomnombro]] x = 8. Ekzistas [[poliploideco]] kaj esploroj montras diploidajn ĝis  heptaploidajn [[populacio (biologio)|populaciojn]].

== Ekologio ==
[[Dosiero:XN CP Pod 00.jpg|eta|malfermita silikvo de herbejkardamino]]

La herbejkardamini estas [[hemikriptofito]] kaj multjara duonrozetoplanto kun maldikaj, rampantaj  [[rizomo]]j. La [[folirozeto]] ofte estas verda dum vintro.

Florekologie temas pri  „nektarhava diskofloro“ en transiro al  „funela floro“. La [[nektaro]] nur estas atingebla fare de [[abelo]]j kaj [[papilio]]j; [[Sirfido]]j (''Syrphidae'') rikoltas nur la [[poleno]]n. 
Herbejkardamino estas [[lumĝermanto]].

[[Dosiero:AurorafalterWiesenschaumkraut.jpg|eta|[[aurora-papilio]] sidas sur herbejakardamino]]
[[Dosiero:Philaenusspumarius1.jpg|eta|[[herbeja ŝaŭmcikado]] (''Philaenus spumarius'')]]

== Disvastigo ==
La  [[disvastigoregiono]] de la herbejkardamino estas de [[Eŭropo]] ĝis la artika  [[klimatzono]] en [[Nordazio]] kaj [[Nordameriko]].

== Sistematiko ==
La [[unua priskribo]] de ''Cardamine pratensis'' okazis 1753 fare de [[Carl von Linné]] en ''[[Species Plantarum]]'', 2, p.&amp;nbsp;656.

La botanika nomo de la specio ''Cardamine pratensis'' konsistas el la genronomo ''Cardamine'', de la greka vorto κάρδαμων ''kárdamon'' , signifo kreso kaj la  [[epiteto]] ''pratensis'', latine por „kreskanta sur herbejo“.

Jenaj sinonimoj ekzistas : ''Cardamine nemorosa'' LEJ., ''Cardamine praticola'' JORD., ''Cardamine rivularis'' ČOPYK, ''Cardamine udicola'' JORD., ''Cardamine ullepiciana'' BORBÁS, ''Cardamine pratensis'' L. subsp. ''pratensis'', ''Cardamine pratensis'' subsp. ''atlantica'' (EMB. &amp; MAIRE) GREUTER &amp; BURDET, ''Cardamine pratensis'' subsp. ''genuina'' ČELAK. des. inval., ''Cardamine pratensis'' subsp. ''major'' TOMŠOVIC, ''Cardamine pratensis'' subsp. ''picra'' DE LANGHE &amp; D'HOSE, ''Cardamine pratensis'' subsp. ''ullepiciana'' (BORBÁS) JAY, ''Cardamine pratensis'' var. ''atlantica'' EMB. &amp; MAIRE, ''Cardamine pratensis'' var. ''carpatica'' ZAPALŁ., ''Cardamine pratensis'' var. ''dentata'' SCHUR, ''Cardamine pratensis'' var. ''flore-pleno'' NEILR, ''Cardamine pratensis'' var. ''grandiflora'' ENDL., ''Cardamine pratensis'' var. ''grandiflora'' NEILR., ''Cardamine pratensis'' var. ''grandiflora'' SCHUR, ''Cardamine pratensis'' var. ''macrantha'' SCHUR, ''Cardamine pratensis'' var. ''parvifolia'' WIMM. &amp; GRAB., ''Cardamine pratensis'' var. ''pleniflora'' SCHUR, ''Cardamine pratensis'' var. ''pseudohirsuta'' SCHUR, ''Cardamine pratensis'' var. ''pubescens'' WIMM. &amp; GRAB., ''Cardamine pratensis'' var. ''subrivularis'' SCHUR, ''Cardamine pratensis'' var. ''typica'' BECK des. inval.

[[Dosiero:Cardamine pratensis 001.JPG|eta|herbeja kardamino sur herbejo]]
[[Dosiero:35 Cardamine pratensis L.jpg|eta|ilustraĵo]]

== Uzado ==
=== Popola medicino ===
La herbejkardamino enhavas  [[sinapoleo]]-glikozido, [[amaraĵo]]j kaj [[vitamino C]].

Tizano el la planto oni uzas kontraŭ [[reŭmatismo]].

=== Uzado kiel manĝaĵo ===
La junaj folioj- kolektitaj antaŭ la florado,  estas manĝeblaj kaj gustas pro la sinapolea glikozido iomete akre, simile al  [[kreso]]. 
[[Dosiero:Wiesenschaumkraut.jpg|eta|herbejkardamino kune kun [[taraksako]] sur herbejo en la mezmontaro [[Ejfelo]]]]

==Uzado kiel ornamplanto==
Ekde la 17a jarcento la planto ankaŭ estas kultivata kiel [[ornamplanto]].

== Referencoj ==
{{Referencoj | referencoj  =
&lt;ref name=&quot;FNA&quot;&gt;Ihsan A. Al-Shehbaz, Karol Marhold, Judita Lihová: ''Cardamine.'' In:  [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=200009336 ''Cardamine pratensis''].&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;FOC&quot;&gt;Tai-yien Cheo, Lianli Lu, Guang Yang, Ihsan Al-Shehbaz, Vladimir Dorofeev: ''Brassicaceae.'' In {{BibISBN|0915279932|Seite=92}} 
[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200009336 ''Cardamine pratensis'']&lt;/ref&gt;
}}

== Literaturo ==
* Ihsan A. Al-Shehbaz, Karol Marhold, Judita Lihová: ''Cardamine.'' In: [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=200009336 ''Cardamine pratensis'' textgleich online bei efloras.org] .
* Tai-yien Cheo, Lianli Lu, Guang Yang, Ihsan Al-Shehbaz, Vladimir Dorofeev: ''Brassicaceae.'' In  [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200009336 ''Cardamine pratensis'' textgleich online bei efloras.org].
* Gertrud Scherf: ''Wiesenblumen: der etwas andere Naturführer.'' BLV, München 2004, ISBN 3-405-16909-7.
* R. Düll/ H. Kutzelnigg: Taschenlexikon der Pflanzen Deutschlands und angrenzender Länder, 7. Auflage, Quelle &amp; Meyer-Verlag, 2011, ISBN 978-3-494-01424-1

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.exnatura.de/de/index.php?module=pagemaster&amp;PAGE_user_op=view_page&amp;PAGE_id=63 Infoseite zum Wiesen-Schaumkraut bei ''Ex&amp;nbsp;::&amp;nbsp;Natura''.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304124641/http://www.exnatura.de/de/index.php?module=pagemaster&amp;PAGE_user_op=view_page&amp;PAGE_id=63 |date=2016-03-04 }}
* [http://www.plant-identification.co.uk/skye/cruciferae/cardamine-pratensis.htm Detailbilder bei ''plant-identification.co.uk''.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304091916/http://www.plant-identification.co.uk/skye/cruciferae/cardamine-pratensis.htm |date=2016-03-04 }}
* [http://kbd.kew.org/kbd/search.do?general=Cardamine+pratensis Literatur zu ''Cardamine pratensis'' in den Kew Bibliographic Databases.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304121609/http://kbd.kew.org/kbd/search.do?general=Cardamine+pratensis |date=2016-03-04 }}
* [http://linnaeus.nrm.se/flora/di/brassica/carda/cardprav.jpg Verbreitung auf der Nordhalbkugel] aus: Eric Hultén, Magnus Fries: ''Atlas of North European vascular plants.'' 1986, ISBN 3-87429-263-0 bei [http://linnaeus.nrm.se/flora/di/astera/anthe/anthcot.html ''Den virtuella floran.''] (schwed.).
* [http://www.guenther-blaich.de/pflseite.php?par=Cardamine+pratensis+agg.&amp;grp=pfl&amp;fm=pflfamla&amp;abs=&amp;lan=x Datenblatt mit Fotos.]

[[Kategorio:Brasikacoj]]
[[Kategorio:Kardaminoj]]
[[Kategorio:Herbaj plantoj]]</text>
      <sha1>sdkd3r38pdugbtp83d0v0z8narvlkyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Intersekca teorio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>566517</id>
    <revision>
      <id>9412361</id>
      <parentid>9233047</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30497" sha1="kkyyo7hthu8tiafbhmynee4fnho1mrw" xml:space="preserve">{{Ne konfuzu|intersekseco}}
{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Venn's_four_ellipse_construction.svg|eta|Intersekca analizo pripensas kolekton de faktoroj kiuj influas socian individuon en kombinaĵo, prefere ol pripensado de ĉiu faktoro izole.]]
'''Intersekca teorio''' aŭ '''pluraneca teorio''' estas maniero analizi, ekkompreni kaj korekti la efektojn, kiam multaj formoj de [[subpremado]], [[dominhierarkio|dominado]] kaj [[diskriminado]] interagas samtempe&lt;ref&gt;(fr) Intersekcieco reprezentas la amasiĝon de diversaj specoj de diskriminacio (etna, seksa, socia, &lt;abbr&gt;ktp&lt;/abbr&gt; ), en: Gaëlle Dupont, «''[http://abonnes.lemonde.fr/idees/article/2016/11/25/droit-des-femmes-la-lutte-en-couleurs_5037842_3232.html#OZU75sduAIeFyelJ.99 Droit des femmes : la lutte en couleurs]''». Le Monde, la 25-an de novembro 2016, alirite la 1-an de junio 2021.&lt;/ref&gt; en individuoj, kulturoj kaj socioj ('''pluraneco'''). Oni parolas pri la formoj de subpremado kiel '''aksoj''' aŭ &quot;vektoroj,&quot; kiuj &quot;intersekcas sin&quot; aŭ estas &quot;interŝlositaj,&quot; kaj pri la tuta sistemo kiel '''matrico de subpremado'''.

Unue nomita de [[Kimberlé Williams Crenshaw]], [[afrik-usona]] [[civilaj rajtoj|civilrajta]] [[juristo]] kaj eminenta profesoro pri [[kritika ras-teorio]], intersekca teorio ekzamenas kiel diversaj subpremitaj biologiaj, sociaj, kaj kulturaj kategorioj, kiaj [[sekso]], [[raso]], [[klaso]], [[kapablo]], [[seksa orientiĝo]], [[religio]], [[kasto]], [[aĝo]], [[lingvo]], [[nacieco]] kaj aliaj aksoj de [[identeco]], interagas multnivele kaj ofte samtempe. La teorio proponas, ke oni pripensu ĉiun elementon aŭ trajton de persono kiel nepre ligitaj al ĉiuj aliaj elementoj por plene kompreni ties identecon.&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro|titolo = Gender in Communication|familia nomo = DeFrancisco|persona nomo = Victoria P.|eldoninto = Sage|jaro = 2014|isbn = 978-1-4522-2009-3|loko = Thousand Oaks, California|paĝo = 9|kunaŭtoroj = Catherine H. PALCZEWSKI}}&lt;/ref&gt; Oni povas uzi tiun kadron por kompreni kiel sistema [[maljusteco]] kaj socia [[neegaleco]] okazas multedimensie.&lt;ref&gt;{{citaĵo el gazeto|titolo = Demarginalizing the Intersection of Race and Sex: A Black Feminist Critique of Antidiscrimination Doctrine, Feminist Theory and Antiracist Politics|url = http://philpapers.org/rec/CREDTI|gazeto = The University of Chicago Legal Forum|dato = 1-a de januaro 1989 |paĝoj = 139–167|volumo = 140|persona nomo = Kimberlé|familia nomo = Crenshaw}}&lt;/ref&gt; Intersekca teorio asertas, ke la klasikaj formoj de subpremado en la socio — kiel [[rasismo]], [[seksismo]], [[klasismo]], [[kapablismo]], [[aliseksemismo]], [[Transfobio#Cisseksismo|cisseksismo]], [[lingvismo]], [[aĝismo]], [[nativismo]] kaj [[Kredo|kredrilata]] diskriminacio — neniel staras sendepende unu de la alia. Anstataŭe, tiuj formoj de subpremado interrilatas, kreante sistemon de subpremado, kiu spegulas la intersekciĝon de multaj formoj de diskriminado.&lt;ref&gt;{{Cito | Familinomo = Knudsen | Nomo = Susanne V. | Titolo = Intersectionality – a theoretical inspiration in the analysis of minority cultures and identities in textbooks | Redaktanto = Éric Bruillard, Mike Horsley, Bente Aamotsbakken, kaj Susanne V. Knuden | Konferenco = Caught in the Web or Lost in the Textbook | Paĝoj = 61–76 | Eldonejo = International Association for Research on Textbooks and Educational Media (IARTEM) | Loko = Utrecht, Nederlando | jaro = 2006 | oclc = 799730084 | serio = 8th IARTEM kongreso pri lerna kaj eduka komunikiloj en Caen, oktobro 2005 | URL=http://www.caen.iufm.fr/colloque_iartem/pdf/knudsen.pdf | Formato=PDF |ArkivoURL=https://web.archive.org/web/20061211005211/http://www.caen.iufm.fr/colloque_iartem/pdf/knudsen.pdf |Arkivodato=11-a de decembro 2006}}&lt;/ref&gt;

Intersekca teorio estas grava paradigmo en akademia enketado kaj pli vastaj kuntekstoj, kiaj klopodoj por [[socia justeco]] kaj [[demografio]], kaj penas klarigi la manieron kiel socie konstruitaj kategorioj de aparteco intersekcas sin por krei socian hierarkion.&lt;ref name=&quot;arjournals.annualreviews.org&quot;&gt;{{Citaĵo el gazeto | familia nomo = Browne | persona nomo = Irene | kunaŭtoroj = Joya MISRA | titolo = The intersection of gender and race in the labor market | gazeto = [[Annual Review of Sociology]] | volumo = 29 | paĝoj = 487–513 | eldoninto = [[Annual Reviews]] | doi = 10.1146/annurev.soc.29.010202.100016 | dato = August 2003 |jstor=30036977| ref = harv | postscript = .}}&lt;/ref&gt; Ekzemple, intersekca teorio asertas, ke ne ekzistas unuopa sperto de identeco. Anstataŭ rigardi (ekzemple) la problemojn de virinoj nur el seksa vidpunkto, necesas konsideri ankaŭ aliajn sociajn kategoriojn, ekzemple klason, kapablon, naciecon, [[lingvo]]n kaj rason, por havi plenan komprenon pri la problemoj alfrontataj de virinoj.

Intersekca teorio ankaŭ sugestas, ke ŝajne diskretaj formoj de subpremado estas formataj unu per la alia (reciproke konsistigaj).&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro|titolo = Queering the Color Line|url = http://read.dukeupress.edu/lookup/doi/10.1215/9780822378761|eldonejo = Duke University Press|dato = 1-a de oktobro 2012 |doi = 10.1215/9780822378761|persona nomo = Siobhan B.|familia nomo = Somerville}}&lt;/ref&gt; Tial, por plene kompreni la [[rasigado]]n de subpremitaj grupoj, oni devas enketi la manierojn, kiel rasigaj strukturoj, sociaj procezoj kaj sociaj reprezentaĵoj (aŭ [[ideo]]j, kiuj pretendas reprezenti grupojn kaj grupanojn en la socio) estas formitaj per sekso, klaso, [[sekseco]], ktp.&lt;ref&gt;{{citaĵo el gazeto | familia nomo = Meyer | persona nomo = Doug | titolo = An intersectional analysis of lesbian, gay, bisexual, and transgender (LGBT) people's evaluations of anti-queer violence | gazeto = [[Gender &amp; Society]] | volumo = 26 | numero = 6 | paĝoj = 849–873 | eldonejo = [[SAGE Publications|Sage]] | doi = 10.1177/0891243212461299 | jstor=41705739 | dato = decembro 2012 }}&lt;/ref&gt; Kvankam la teorio komencis kiel esploro de la subpremado de neblankaj virinoj en la [[Usono|Usona]] socio, hodiaŭ tia analizo estas eventuale aplikata al ĉiuj kategorioj de subpremataj homoj.

== Historia kunteksto ==
La afero hodiaŭ priskribita per la nomo &quot;intersekca teorio&quot; aŭ &quot;pluraneco&quot; antaŭdatas la terminon mem, kaj venis antaŭ sociologiaj cirkloj en la malfruaj 1960-aj jaroj kaj fruaj 1970-aj kune kun la plurrasa feminisma movado. Ĝi venis kiel parto de kritiko pri [[radikala feminismo]], kiu evoluis en la malfruaj 1960-aj jaroj, konata kiel la &quot;reviziisma feminisma teorio.&quot; Tiu reviziisma feminisma teorio &quot;defiis la nocion, ke 'sekso' estas la plej grava faktoro, kiu determinas la sorton de virino.&quot; Tiu esploro elmerĝiĝis el la historia malinkludo de nigraj virinoj de la feminisma movado. Simile, nigraj virinoj longe malinkludiĝis de la movado por la [[civilaj rajtoj]] de [[afrik-usonanoj]]. Multemaniere, la enkonduko de intersekca teorio subtenis la pretendojn de neblankaj virinoj, ke ili apartenas al ambaŭ tiuj politikaj sferoj.

La movado kondukata de neblankaj virinoj disputis la ideon, ke virinoj estas kategorio de samuloj esence kunhavante la samajn vivajn spertojn. Tiu argumento radikis en la konstato, ke blankaj mezklasaj virinoj ne servis kiel aŭtentika reprezentaĵo de la tuta feminisma movado. Rekonante, ke la formoj de subpremado, kiujn spertis blankaj mezklasaj virinoj, malsamis al tiuj spertataj de nigraj, malriĉaj, aŭ malkapablaj virinoj, feministoj klopodis kompreni la manierojn kiel sekso, raso, kaj klaso kombiniĝis por &quot;determini la virinan sorton.&quot;

Leslie McCall, eminenta intersekca teoriisto, argumentas, ke la enkonduko de intersekca teorio estis nemalhavebla por sociologio, pretendante, ke antaŭ ĝia evoluigo ekzistas malmultaj enketoj, kiuj specife traktas la spertojn de homoj, kiuj alfrontas multajn formojn de subigo en la socio.&lt;ref name=&quot;journals.uchicago.edu&quot;&gt;{{Citaĵo el gazeto | familia nomo = McCall | persona nomo = Leslie | titolo = The complexity of intersectionality | gazeto = [[Signs (journal)|Signs: Journal of Women in Culture and Society]] | volumo = 30 | numure = 3 | paĝoj = 1771–1800 | eldonejo = [[University of Chicago Press|Chicago Journals]] | doi = 10.1086/426800 | jstor = 10.1086/426800 | dato = Printempo 2005 | url = http://www.jstor.org/stable/pdfplus/10.1086/426800.pdf |formato=PDF |per=JSTOR | ref = harv | postscript = .}}&lt;/ref&gt;

La terminoj estas ankaŭ historie kaj teorie ligitaj al la koncepto &quot;samtempeco,&quot; antaŭenigita dum la 1970-aj jaroj fare de anoj de la Comabhee Rivera Kolektivo, en Bostono, Masaĉuseco. Membroj de tiu grupo elmontris konscion, ke iliaj vivoj — kaj iliaj specoj de rezistado kontraŭ subpremado — estis profunde formitaj per la samtempaj influoj de raso, klaso, sekso, kaj sekseco. Tial, la virinoj de la Combahee Rivera Kolektivo antaŭenigis komprenon pri afrik-usonaj spertoj, kiuj defiis tiujn analizojn, kiuj elmerĝiĝis el nigrulaj sociaj movadoj centrigitaj ĉirkaŭ viroj, kaj ankaŭ tiujn el la plimultaj blankaj, mezklasaj, aliseksemaj feministoj.

== Feminisma pensado ==
La terminon '''intersekca teorio''' unue elpensis la juristo Kimberlé Williams Crenshaw en 1989. En sia verko, Crenshaw diskutis nigran feminismon, kiu argumentas, ke la spertoj de nigra virino ne povas esti komprenataj laŭ la apartaj terminoj &quot;nigruleco&quot; kaj &quot;virineco&quot; sendepende konsiderataj, sed devas inkludi la interagojn, kiuj ofte fortigas unu la alian. Crenshaw menciis, ke la pluraneca sperto de nigraj virinoj estas pli potenca ol la kombinaĵo de iliaj raso kaj sekso, kaj ke ĉiuj observoj, kiuj ne konsideras tiujn intersekcojn, ne povas precize trakti la manieron, kiel nigraj virinoj estas subigitaj.

La termino gajnis elstarecon en la 1990-aj jaroj kiam sociologo [[Patricia Hill Collins]] reenkondukis la ideon, kiel parto de sia diskuto pri nigra feminismo. Tiu termino anstataŭis ŝian antaŭe elpensitan esprimon &quot;nigra feminisma pensado,&quot; &quot;kaj plivastigis la ĝeneralan aplikeblon de ŝia teorio pri afrik-usonaj virinoj al ĉiuj virinoj.&quot; Multe simile kiel ŝia antaŭulo Crenshaw, Collins argumentis, ke la kulturaj ŝablonoj de subpremado ne nur interrilatas, sed kunligiĝas kaj influiĝas de la intersekciĝantaj sistemoj de societoj, kiaj raso, sekso, klaso, kaj [[etno]]. Collins parolis pri tio kiel &quot;interŝlosa subpremado.&quot;

Kompreneble, la ideoj, kiuj formis intersekcan feminismon, ekzistis longe antaŭ la elpenso de la termino. Ekzemple, en 1851 [[Sojourner Truth]] liveris sian faman parolon &quot;[[Ain't I a Woman?]]&quot; (&quot;Ĉu mi ne estas virino?&quot;), kiu kritikis la malinkludon de nigraj virinoj de la plimulta blanka movado por virinaj rajtoj. Simile, en sia 1892-a eseo, &quot;The Colored Woman's Office&quot; (&quot;La oficejo de la neblanka virino&quot;), Anna Julia Cooper identis nigrajn virinojn kiel la plej gravajn agantojn en movadoj por socia ŝanĝiĝo pro sia sperto pri multaj aspektoj de subpremado.

Laŭ nigraj feministoj kaj multaj blankaj feministoj, spertoj de klaso, sekso, sekseco, ktp., ne povas esti adekvate komprenataj se oni ne zorge konsideras la influojn de rasigado. Tiun fokuson pri rasigado multfoje elstarigis la nigra feministo [[bell hooks]]&lt;ref&gt;Tiel oni skribas ŝian nomon.&lt;/ref&gt;, specife en sia 1981-a libro ''Ain't I A Woman?: Black Women and Feminism'' (''Ĉu mi ne estas virino?: nigraj virinoj kaj feminismo''). Feministoj argumentas, ke kompreno de intersekca teorio estas nemalhavebla elemento por gajni politikan kaj socian egalecon kaj plibonigi niajn [[Demokratio|demokratiajn]] sistemojn. La teorio de Collins reprezentas la sociologian intersekciĝon de la moderna kaj postmoderna feminismaj skoloj.

Marie-Claire Belleau argumentas favore de &quot;strategia sinintersekcado&quot; por okazigi kunlaboradon inter feministoj de malsamaj etnoj. Ŝi referencas malsamajn naci-kulturajn grupojn, kiuj produktas unikajn specojn de feminismoj. Uzante la [[Kebeko|kebekan]] naci-kulturan grupon kiel ekzemplon, Belleau agnoskas, ke multaj naci-kulturaj grupoj enhavas senfinajn subidentecojn en si. Ŝi argumentas, ke pro tiu senfineco ekzistas senfinaj manieroj kiel anoj de malsamaj feminismoj povas kunlabori per strategia sinintersekcado, kaj ke tiuj partnerecoj povas helpi konstrui ponton inter la &quot;dominantaj kaj marĝenaj&quot; grupoj. Belleau argumentas, ke en strategia sinintersekcado, malsamaĵoj inter naci-kulturaj feminismoj estas nek [[Esencismo|esencismaj]] nek universalaj, sed estu komprenataj kiel rezultoj de soci-kulturaj kuntekstoj. Nek la plenumadoj de tiuj naci-kulturaj feminismoj estas esencismaj, sed estas strategioj.

=== Marksismafeminisma kritika teorio ===
La intersekca teorio de Collins kaj ĝiaj relativaj principoj estas vaste aplikataj en la sociologia kampo, precipe al temoj, kiaj [[politiko]] kaj [[perforto]]. La malfacilaĵoj, kiujn nigraj virinoj alfrontas en la ekonomia sektoro, ekzemple, montras kiel la interrilataj principoj de la teorio de Collins kuniĝas por aldoni novan dimension al [[Marksisma ekonomiko|marksisma ekonomia teorio]]. Collins uzis sian elscion por konstrui dinamikan teorion pri politika subpremado, kiel tio specife rilatas al nigraj virinoj.

[[W. E. B. Du Bois]] teoriis, ke la sinintersekcantaj paradigmoj raso, klaso, kaj nacio povas ekspliki iujn kvalitojn de nigrula politika ekonomio. Collins skribis: &quot;Du Bois rigardis rason, klason, kaj nacion ne principale kiel personaj kategorioj de identeco sed kiel sociaj hierarkioj, kiuj influis afrik-usonan atingeblon al stato, malriĉeco [tiel], kaj potenco.&quot; Du Bois ellasis sekson el sia teorio kaj konsideris ĝin pli kiel personan identan kategorion.

Cheryl Townsend Gilkes ellaboris tion, rimarkante la valoron de fokuso pri la spertoj de nigraj virinoj. Joy James unupaŝe antaŭenigas la aferon, &quot;uzante paradigmojn de intersekca teorio por interpreti sociajn fenomenojn.&quot; Collins poste integris tiujn tri vidpunktojn, ekzamenante nigrulan politikan ekonomion, kaj per la centrigo de la spertoj de nigraj virinoj kaj per la uzo de intersekca teoria kadro.

Collins rigardas la temon el [[Marksisma feminismo|marksismafeminisma]] vidpunkto kaj aplikas siajn intersekcajn principojn al kion ŝi nomas la &quot;labor-familia ligo kaj la malriĉeco de nigraj virinoj&quot;. En sia artikolo el la jaro 2000 &quot;Nigrula Politika Ekonomio&quot; ŝi priskribas kiel la interagadon de [[konsumisma rasismo]], seksaj hierarkioj, kaj malavantaĝoj en la labora merkato povas esti centrigitaj ĉirkaŭ la unikaj spertoj de nigraj virinoj. Konsidero pri tio el historia vidpunkto, kaj ekzameno de interrasaj geedziĝaj leĝoj kaj proprietaj heredaj leĝoj, kreas ion, kion Collins terminas &quot;aparta labor-familia ligo, kiu siavice influas la pli vastajn ŝablonojn de nigrula politika ekonomio.&quot; Ekzemple, malpermeso de interrasa geedziĝo efektive subpremis la superenan klasmobilecon de nigraj virinoj.

Oni montris, ke pluraneco en almarĝenigitaj raso kaj sekso havas videblan efekton al la labora merkato. &quot;Sociologia enketado klare montras, ke enkalkulo de eduko, sperto, kaj lerteco ne sufiĉas por ekspliki la evidentajn malsamaĵojn en labormerkata sukceso.&quot; La tri ĉefaj kampoj, kie oni vidas la rezulton de pluraneco, estas salajroj, diskriminado, kaj hejmlaboro. La plimulto da studoj montras, ke personoj en la subo de la socia hierkarkio laŭ terminoj de raso aŭ sekso pli probable ol aliaj gajnos pli malaltan salajron, suferos la stereotipojn de aliaj, aŭ dungiĝos al ekspluataj hejmlaboraj postenoj. Studado de la labormerkato kaj pluraneco okazigas pli bonan komprenon pri ekonomiaj malegalaĵoj kaj la implicojn de la multedimensia efekto de raso kaj sekso al socia stato.

=== Sekseco kaj klaso, aldone al raso kaj sekso ===
[[Dosiero:Dyke*Line auf dem Jungfernstieg und neuen Jungfernstieg und auf Booten auf der Binnenalster 002.jpg|eta|Dyke March, 2020, Hamburgo]]Kvankam intersekca teorio ekis kun la esplorado de la interagado inter sekso kaj raso, post nelonge aliaj identecoj kaj formoj de subpremado aldoniĝis. Ekzemple, jam en 1981, [[Cherríe Moraga]] kaj [[Gloria E. Anzaldúa]] eldonis la unuan eldonon de [[This Bridge Called My Back]] (''Ĉi tiu ponto, kiu nomiĝas mia dorso''). Tiu antologio esploris la manierojn, kiel kategorioj pri seksa orientiĝo kaj klaso ankaŭ miksiĝas kun tiuj pri raso kaj sekso por krei eĉ pli distingajn politikajn kategoriojn. Multaj nigraj, latinamerikanaj, kaj aziaj verkistoj, kiuj aperas en la kolekto, emfazas kiel ilia sekseco interagas kun iliaj raso kaj sekso por informi iliajn vidpunktojn. Simile, malriĉaj, neblankaj virinoj eldiris siajn spertojn, pri kiel ilia soci-ekonomia stato aldonis nivelon de nuanco al iliaj identecoj, nekonate al aŭ miskomprenate de mezklasaj blankaj feministoj.

== Ĉefaj konceptoj ==
=== Interŝlosa matrico de subpremado ===
Collins referis al la diversaj intersekcoj de socia neegaleco kiel la [[matrico de dominado]]. Tio estas konata ankaŭ kiel &quot;vektoroj de subpremado kaj privilegio.&quot; Tiuj terminoj temas pri tio, ke malsamaĵoj inter homoj (seksa orientiĝo, klaso, raso, aĝo, ktp.) servas kiel subprem-dimensioj por virinoj kaj ŝanĝas la sperton de vivado en la socio kiel virino. Collins, [[Audre Lorde]] (en Sister Outside), kaj bell hooks rimarkas, ke &quot;aŭ/aŭ pensado&quot; influas tian subpremadon kaj plu intensigas tiujn malsamaĵojn. Specife, Collins parolas pri tio kiel la konstruaĵo de dikotomia opozicia diferenco. Tiu konstruaĵo estas karakterizata de sia fokuso pri malsamaĵoj anstataŭ similaĵoj.

=== Starpunkta epistemologio kaj la interna eksterulo ===
Kaj Collins kaj [[Dorothy Smith]] havis centran rolon en la evoluigado de sociologia difino de [[starpunkta teorio]]. Starpunkto estas la unika vidpunkto de individuo pri la mondo. La teoria bazo de tiu metodo rigardas socian scion kiel lokitan en la specifa geografia loko de individuo. Siavice, scio iĝas distinge unika kaj subjektiva; ĝi varias depende de la sociaj kondiĉoj, kiuj produktis ĝin.

La koncepto pri la interna eksterulo temas pri unika starpunkto, rilata al la [[memo]], la familio, kaj la socio. Tio rilatas al specifaj spertoj, kiujn oni devas alfronti dum oni moviĝas el komuna kultura mondo (t.e. la familio) al tiu de la moderna socio. Tial, kvankam virino, precipe nigra virino, povas iĝi influema en specifa fako, ŝi povas senti sin neapartenanta al ĝi. Ŝiaj personeco, konduto, kaj kultura esenco flankenpuŝas ŝian individuan valoron; tiel ŝi iĝas la interna eksterulo.

=== Rezistado kontraŭ subpremado ===
Parolante el [[Kritika teorio|kritika]] starpunkto, Collins rimarkis, ke Brittan kaj Maynard pretendas, ke &quot;dominado ĉiam inkludas la [[Objektigado|objektigon]] de la dominatoj; ĉiuj formoj de subpremado implicas la senvalorigon de la subjektiveco de la subprematoj.&quot; Ŝi poste rimarkis, ke memvalorigo kaj memdifino estas du strategioj por rezisti subpremadon. Partopreno en [[memkonscio|memkonsciaj]] metodoj helpas gardadi la memestimon de la subpremata grupo kaj helpas ilin eviti ĉiujn senhomecigajn eksterajn influojn.

Marĝenaj grupoj ofte ricevas staton de &quot;alieco.&quot; Esence, oni estas &quot;aliulo&quot; se oni malsamas de tio, kion Audre Lorde nomas la mita [[normeco]]. &quot;Aliuloj&quot; estas preskaŭ ĉiuj, kiuj malsamas de la socia [[Skemo (psikologio)|skemo]] de averaĝa blanka viro. [[Gloria Anzaldúa]] nomas tion &quot;[[aliigado]],&quot; specifa klopodo establi iun kiel neakcepteblan, bazita je certaj kriterioj, kiujn tiu ne plenumas.

Individua subjektiveco estas alia koncerno por marĝenaj grupoj. Malsamaĵoj povas esti uzataj kiel iloj por mem-senvalorigo per internigo de stereotipaj sociaj vidpunktoj, tiel kondukante al formo de psikologia subpremado. Kion Collins efektive argumentas estas, ke helpe de senco pri memvaloro kaj de stabila memdifino, oni povas preterpasi tiujn subpremajn sociajn dominad-metodojn.

== Metodologio ==
Intersekca metodologio konsistas de kvar komponantoj: kolekto de datumoj, kunteksta analizo, rigardo al politikoj kaj la sistemoj de ties realigado, kaj realigado de intersekcaj politikoj, kiujn kaj registaroj kaj neregistaroj povas proponi.&lt;ref name=&quot;Theory and Practice&quot;&gt;[https://www.academia.edu/3094283/Intersectionality_in_Theory_and_Practice_From_Conceptual_Issues_to_Practical_Examples_in_the_Political_Science_and_International_Studies_Classroom Intersectionality in Theory and Practice]&lt;/ref&gt;

Por enketi la intersekciĝon de multaj formoj de subpremado ekzistas tri ĝeneralaj metodoj. Tiuj tri metodoj estas kontraŭkategoria komplekseco, interkategoria komplekseco, kaj enkategoria [[Komplikeco|komplekseco]]. Intersekca teorio ekis kun la enkategoria metodo.&lt;ref name=&quot;Theory and Practice&quot;/&gt; Tiuj metodoj reprezentas la larĝan spektrumon de [[metodologio]] hodiaŭ uzata por pli bone kompreni kaj apliki la intersekcan teorion.&lt;ref name=&quot;journals.uchicago.edu&quot;/&gt;

=== Kontraŭkategoria metodo ===
La kontraŭkategoria metodo, aŭ kontraŭkategoria komplekseco, estas bazita je la &quot;metodologio, kiu malkonstruas analizajn kategoriojn.&quot;&lt;ref name=&quot;journals.uchicago.edu&quot;/&gt; Ĝi ekis kiel parto de feminisma enketo&lt;ref name=&quot;Theory and Practice&quot;/&gt; kaj argumentas, ke la sociaj kategorioj estas arbitraj konstruaĵoj de la historio kaj la lingvo, kaj ili kontribuas malmulte al la kompreno pri la manieroj kiel homoj spertas la socion.&lt;ref&gt;Ronquillo, T. M. (2008). Normalizing knowledge and practices.&lt;/ref&gt; Aldone, la kontraŭkategoria metodo laŭas la ideon, ke &quot;neegalaĵoj radikas en rilatoj, kiujn difinas raso, klaso, sekseco, kaj sekco.&quot;&lt;ref name=&quot;journals.uchicago.edu&quot;/&gt; Tial, la nura maniero por elimini subpremadon en la socio estas elimini la kategoriojn, kiujn oni uzas por sekcii homojn al malsamaj grupoj. Tiu analizo pretendas, ke la socio estas tro kompleksa por redukti ĝin al finitaj kategorioj, kaj anstataŭe rekonas la bezonon de tutampleksa metodo por kompreni intersekciĝojn de formoj de subpremado.&lt;ref name=&quot;Bhattacharya&quot;&gt;{{Citaĵo el gazeto|familia nomo=Bhattacharya |persona nomo=Shubha |titolo=Reflections on intersectionality: bell hooks |gazeto=Indian Journal of Dalit and Tribal Social Work |volumo=1 |numero=1 |paĝoj=61–90 |eldonejo=Insight Foundation |dato=Decembro 2012 |url=http://www.daltrijournals.org/IJDTSW/article4.html |ref=harv |postscript=. |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140307025639/http://www.daltrijournals.org/IJDTSW/article4.html |arkivdato=7-a de marto 2014 }} [http://www.daltrijournals.org/IJDTSW/pdf/Shubha%20Intersection1.pdf Pdf.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140307073127/http://www.daltrijournals.org/IJDTSW/pdf/Shubha%20Intersection1.pdf |date=2014-03-07 }}&lt;/ref&gt;

=== Interkategoria (aŭ kategoria) metodo ===
La interkategoria metodo, aŭ interkategoria komplekseco, emfazas la rilatojn inter grupoj neegalaj en la socio.&lt;ref name=&quot;Theory and Practice&quot;/&gt; Ĝi komencas per la agnosko de socia neegaleco, kaj uzas tion kiel bazon por diskuti la intersekciĝon de diversaj formoj de subpremado.&lt;ref name=&quot;journals.uchicago.edu&quot;/&gt; Laŭ interkategoria komplekseco, &quot;la koncerno temas pri la naturo de la rilatoj inter sociaj grupoj kaj, plej grave, kiel ili ŝanĝiĝas.&quot;&lt;ref name=&quot;journals.uchicago.edu&quot;/&gt; Proponantoj de tiu metodologio uzas ekzistajn kategoriajn distingojn por dokumenti neegalecon tra multaj dimensioj kaj mezuri ĝian ŝanĝiĝon dum tempo.&lt;ref name=&quot;journals.uchicago.edu&quot;/&gt;

=== Enkategoria metodo ===
La enkategoria metodo, aŭ enkategoria komplekseco, estis la originala metodo de intersekca enketo,&lt;ref name=&quot;Theory and Practice&quot;/&gt; sed povas esti vidata kiel mezpunkto inter la kontraŭkategoria kaj interkategoria metodoj.&lt;ref name=&quot;Bhattacharya&quot;/&gt; Ĝi rekonas la evidentajn difektojn de ekzistaj sociaj kategorioj, kaj pridemandas la manieron kiel ili kreas limojn de distingado.&lt;ref name=&quot;Bhattacharya&quot;/&gt; Tiu ĉi metodo tamen ne malakceptas la atentindecon de sociaj kategorioj por kompreni la modernan socian sperton.&lt;ref name=&quot;Bhattacharya&quot;/&gt; Plue, la enkategoria metodo fokuse studas la malzorgitajn sociajn grupojn ĉe la intersekciĝo de la kontraŭkategoria kaj interkategoria metodoj.&lt;ref name=&quot;journals.uchicago.edu&quot;/&gt; Por bilanci tiujn reciproke kontraŭajn vidpunktojn, la enkategoria metodo atentas tiujn, kiuj transiras la limojn de konstruitaj kategorioj por kompreni la kompleksecon kaj intersekciĝon de homaj interagoj.&lt;ref name=&quot;journals.uchicago.edu&quot;/&gt;

== Intersekca praktiko ==
Iuj fakuloj proponis la inkludon de intersekcismaj praktikoj en la politika mondo, edukado, medicino, dungado, ekonomio, kaj proprieto.&lt;ref name=LadsonBillingsTate1995&gt;Ladson-Billings &amp; Tate IV 1995&lt;/ref&gt; Ene de la edukada institucio, Jones' 2003 enketo pri laborist-klasaj virinoj en akademio konsideras [[meritokratio]]n en ĉiuj sociaj stratumoj kaj konkludas, ke ĝi estas komplikita de raso kaj la aliaj eksteraj fortoj, kiuj subpremas. En la sanaj sistemoj, usonaj enketistoj trovis, ses monatojn post la atakoj kontraŭ la Monda Komercocentro je la 11-a de septembro 2001, plimultigon de malsukcesaj nask-rezultoj, kiam la gepatroj havis nomojn ŝajne arabajn aŭ islamajn. Enketistoj ankaŭ trovis, ke ankaŭ [[Enmigrado|enmigradaj]] politikoj rekte influas la fundamentajn kaŭzojn de malsanoj.

Aldone, aplikoj de intersekca teorio al proprieto kaj ekonomio povas esti repaŝitaj en la usona historia rakonto, plena de &quot;streĉoj kaj bataloj pri propraĵoj– en iliaj diversaj formoj. De la forigo de indiĝenoj (kaj poste japan-amerikanoj) el ilia tero, ĝis la milita konkero de granda parto de Meksikio, ĝis la konstruaĵo de afrikanoj kiel propraĵoj, la kapablo difini kaj posedi propraĵojn estis centra trajto de potenco en Usono... [kie] sociaj avantaĝoj aldoniĝas grandparte al posedantoj de propraĵoj. &lt;ref name=LadsonBillingsTate1995/&gt; Oni aplikus la intersekcan kadron de analizado al diversaj areoj, kie raso, klaso, sekso, sekseco, kaj kapablo estas influitaj de politikoj, procedoj, praktikoj, kaj leĝoj en &quot;kuntekstospecifaj enketadoj, inkluzive, ekzemple, analizo de la multaj manieroj, kiel raso kaj sekso interagas kun klaso en la labormerkato; enketo de la manieroj, kiel ŝtatoj konsistigas reĝimojn, kiuj regulas identecon, reproduktadon, kaj familia formiĝo&quot;&lt;ref&gt;Cho, Crenshaw &amp; McCall 2013&lt;/ref&gt; kaj ekzameno de la neegalaĵoj, kiuj ekzistas pro &quot;la potenc-rilatoj de blankeco... [kaj] la neado de la potenco kaj privilegio... de blankeco... mezklaseco [kaj] la rolo de potenco, kiun ĝi havas en sociaj rilatoj.&quot;&lt;ref&gt;Levine-Rasky, 2011&lt;/ref&gt;

=== Sociala laboro ===
En la fako [[sociala laboro]], proponantoj de intersekca praktiko argumentas, ke se servoprovizantoj ne konsideras interŝlosajn formojn de subpremado, ili estos malpli utilaj, kaj eble eĉ malutilaj, por diversaj sekcioj de la loĝantaro. Ili devas konscii pri la ŝajne nerilataj faktoroj, kiuj povas tuŝi ies vivon, kaj adapti siajn metodojn al tiuj faktoroj. Ekzemple, konsilistoj por viktimoj de [[hejmperforto]] en [[Usono]] kutime urĝas ke ĉiuj virinoj raportu pri sia mistraktado al polico, sed tio ne utilus por neblankaj virinoj pro la historio de racie motivigita [[polica brutaleco]], do laŭ intersekca teorio, konsilistoj adaptu sian konsiliston por neblankaj virinoj.

Virinoj kun [[malkapablo]]j pli ofte renkontas hejmperforton fare de pli granda kvanto da mistraktantoj. Ofte sanaj laboristoj kaj personaj zorgantoj faris tiun mistraktadon, kaj virinoj kun malkapabloj havas malpli multajn opciojn por eskapi la mistraktadon. Estas principo de &quot;silento,&quot; kiu koncernas la pluranecon en virineco kaj malkapablo, laŭ kiu estas ĝenerala socia neado pri la ofteco de mistraktataj malkapablaj homoj kaj oni ofte ignoras tian mistraktadon, kiam oni trovis ĝin. Limigoj al la memrego de malkapablaj virinoj kaj socia izoliĝo permesas pluan kaj pli oftan mistraktadon.

=== Psikologio ===
Psikologiaj enketistoj antaŭvidis intersekcan teorion ekde la 1950-aj jaroj, antaŭ la enketoj de Patricia Hill Collins, rigardante biasojn, heŭristikon, stereotipojn kaj antaŭjuĝojn. Endas rimarki, ke psikologia enketado konsideras ĉiujn variablojn en ĉiu situacio, kaj ne prioritatigas sekson kaj rason kiel pli aŭ malpli notindajn ol iun alian variablon. Psikologiaj studoj tamen trovis, kiel ankaŭ intersekca teorio sugestas, ke la kombinita efekto de indentoj kiel sekso kaj raso ne estas adicia, kaj ili interagas en manieroj kompleksaj. Ekzemple, en iuj situacioj, oni povas taksi nigrajn gejajn virojn pli pozitive ol nigrajn malgejajn virojn, ĉar la &quot;inaj&quot; aspektoj de la geja stereotipo malpliigas la stereotipojn pri &quot;hipermaskleco&quot; kaj &quot;agreso&quot; de nigraj viroj.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citaĵo el gazeto | familia nomo = Pedulla | persona nomo = David S. | titolo = The positive consequences of negative stereotypes: race, sexual orientation, and the job application process | gazeto = [[Social Psychology Quarterly]] | volumo = 77 | numero = 1 | paĝoj = 75–94 | eldonejo = [[SAGE Publications|Sage]] | doi = 10.1177/0190272513506229 | dato = Marto 2014 | ref = harv | postscript = .}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el gazeto | familia nomo = Remedios | persona nomo = Jessica D. | kunaŭtoroj = Alison L. CHASTEEN, Nicholas O. RULE, kaj Jason E. PLAKS | titolo = Impressions at the intersection of ambiguous and obvious social categories: Does gay + Black = likable? | gazeto = [[Journal of Experimental Social Psychology]] | volumo = 47 | numero = 6 | paĝoj = 1312–1315 | eldonejo = [[Elsevier]] | doi = 10.1016/j.jesp.2011.05.015 | dato = Novembro 2011 | ref = harv | postscript = .}}&lt;/ref&gt;

=== Esperanto-movado ===
Aperis en julio 2014 la blogo [https://egalecen.wordpress.com/ Egalecen], kiu traktas [[Lingva justeco|lingvan justecon]] per intersekca teoria kadro. En [[BA21]] aperis artikolo de [[Rolando Bonkorpa]] pri la temo, kun la titolo &quot;Pluraneco.&quot; La [[UK 2016|101-a Universala Kongreso de Esperanto]] en [[Nitro]], [[Slovakujo]] traktis la temon &quot;Socia justeco — lingva justeco.&quot;

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://egalecen.wordpress.com/tag/pluraneco/ Pluraneco ĉe Egalecen]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Identisma movado]]
* [[Klasismo]]

=== Feminismo ===
* [[Anarki-feminismo]]
* [[Ĉikana feminismo]]
* [[Dika feminismo]]
* [[Indiĝena feminismo]]
* [[Lesbana feminismo]]
* [[Marksisma feminismo]]
* [[Nigra feminismo]]
* [[Postkolonia feminismo]]
* [[Postmoderna feminismo]]
* [[Starpunkta feminismo]]
* [[Transfeminismo]]

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Tradukita|lingvo = en |artikolo = Intersectionality|revizio = 735717879}}

[[Kategorio:Intersekca teorio| ]]
[[Kategorio:Aktivismo]]
[[Kategorio:Diskriminacio]]
[[Kategorio:Feminismo]]
[[Kategorio:Kritika teorio]]</text>
      <sha1>kkyyo7hthu8tiafbhmynee4fnho1mrw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heinrich David Wilckens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>567721</id>
    <revision>
      <id>9412572</id>
      <parentid>7952799</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2624" sha1="lqnc0kh1hrn621osuhqbnyy0js6ql2j" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''[[Henriko|Heinrich]] David Wilckens,''' laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Wilckens Henrik Dávid''' estis [[Germanio|germana]]-[[Hungario|hungarlandana]] akademia [[instruisto]], la unua instruisto pri [[arbaro]]j en Hungarlando.

Heinrich David Wilckens [http://kalliope-verbund.info/de/eac?eac.id=118643320] naskiĝis la {{daton|14|novembro|1763}} en [[Malsupra Saksio]] en [[Wolfenbüttel]], li mortis la {{daton|25|majo|1832}} en [[Hungara reĝlando]] en [[Banská Štiavnica|Schemnitz]] (nuntempa [[Banská Štiavnica]] en [[Slovakio]]).

== Biografio ==
H. D. Wilckens studis laŭvice en [[universitato]] de [[Helmstedt]], [[akademio]] de Freinberg kaj [[Universitato de Göttingen]]. Post siaj studoj li estis [[apotekisto]] en [[Saarbrücken]], inter 1795–1799 li instruis en [[Waltershausen]]. En [[1808]] li alvenis por instrui en Hungarion al [[Akademio de Selmec|Bergakademie]]. Li kolektis por la akademio [[burĝono]]jn, [[folio]]jn, [[floro]]jn, [[semo]]jn, li projektis la [[botanika ĝardeno|botanikan ĝardenon]] kaj arbaron por praktikadi. Li instruis kiel katedrestro inter [[1809]] kaj [[1832]] ĉ. 232 [[studento]]jn.

== Elektitaj kontribuoj ==
* ''Die Forstmännische lehre von dem Oertlichen'' (1800)
* ''Die Aufgangsgründe der natürlichen Holzzucht'' (1801)
* ''Forstkunde'' (5 volumoj restis en [[manuskripto]])

== Memorigiloj ==
Memorkolono kreita en [[1912]], sed la alvenantaj ĉeĥoj-slovakoj plene detruis ĝin en [[1919]], en [[Sopron]] en [[1958]] oni kreis memorŝtonon.

== Fontoj ==
* [http://mek.oszk.hu/01800/01841/01841.pdf hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 189-a paĝo)]
* [http://www.emk.nyme.hu/fileadmin/dokumentumok/emk/dekani_hivatal/Kiadvanyok/Erdesznagyjaink/27._WilckensHD_elete_es_munkassaga.pdf hungarlingva biografio]
* [http://turul.info/napok/wilckens hungarlingva biografio]
* [http://forestpress.hu/hu/index.php/hagyomany/eletut/19423-248-evvel-ezeltt-szueletett-wilckens-henrik-david-forestpress hungarlingva biografio]{{404|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=wilckens&amp;nev5=Wilckens+Henrik+D%E1vid hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160916071406/http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=wilckens&amp;nev5=Wilckens+Henrik+D%E1vid |date=2016-09-16 }}
* [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC16920/17093.htm hungarlingva biografio]

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Wilckens Henrik David}}

[[Kategorio:Germanaj altlernejaj instruistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]]</text>
      <sha1>lqnc0kh1hrn621osuhqbnyy0js6ql2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abatejo Kremsmünster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>569704</id>
    <revision>
      <id>9412908</id>
      <parentid>9262256</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:11:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historio */</comment>
      <origin>9412908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8546" sha1="t879js0ftu019ga4rrj5cknotxe7zik" xml:space="preserve">{{Informkesto muzeo|regiono-ISO=AT|situo sur mapo=|zomo=13}}
&lt;!--[[Dosiero:Kremsmünster - Stift.JPG|eta|Monakeja kirko kaj stelobservejo]]--&gt;
La '''Abatejo Kremsmünster''' ({{lang-de|Stift Kremsmünster}}, {{lang-la|Abbatia Cremifanensis}}) estas [[benediktanoj|benediktana]] monaĥejo en [[Kremsmünster]], [[Distrikto Kirchdorf an der Krems]], Aŭstrio.

== Historio ==
La monaĥejo estis fondita en 777 fare de [[Tasilo la 3-a (Bavario)|Tasilo la 3-a]], [[Duko de Bavario]]. Laŭ legendo, Tassilo fondis la monaĥejon en la loko kie lia filo, Gunther, estis atakita kaj mortigita de apro dum ĉasekskurso. La unua kolonio de monaĥoj venis de Malsupra [[Bavario]], sub Fateric, la unua abato. La nova fundamento ricevis malavarajn fondusojn de la fondinto kaj ankaŭ de [[Karlo la Granda]] kaj liaj posteuloj. La pozicio kaj reputacio de la abatejo baldaŭ iĝis tia ke ĝiaj abatoj, en la foresto de la episkopo de la diocezo [[Passau]], ekzercis la episkopan jurisdikcion.

En la 10-a jarcento la abatejo estis detruita en atako fare de la hungaroj, kaj ĝiaj havaĵoj estis disigitaj inter la duko de Bavario kaj aliaj nobeloj kaj la episkopoj. Ĝi estis reestigita, aliflanke, kaj reakiris sian posedaĵon, sub la imperiestro [[Henriko la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Henriko la 2-a]], kiam [[Gotardo de Hildesheim|Gotardo]] iĝis abato.
Kremsmünster, en ofta kun aliaj monaĥejoj, tiam falis en malkreskon, kio estis bonŝance haltita per la ago de episkopo Altmann de Passau, kiu alportis komunumanojn de Gottesau, kaj lanĉis la reformitan observon de [[abatejo de Cluny|Klunizo]] en la abatejo. Post tio ĝi iĝis konata kiel unu el la plej floraj domoj en Germanio, &quot;elstarante el ĉiu aliaj abatejoj&quot; kiel diris anonima kronikisto, &quot;en observo kaj pieco, ankaŭ en respekto al siaj teroj, konstruaĵoj, libroj, pentraĵoj, kaj aliaj havaĵoj, kaj granda koncerne lernadon kaj artojn&quot;.

La monaĥa biblioteko estis fama, kaj tiris eminentajn akademiulojn al Kremsmünster, kie pluraj gravaj historiaj verkoj estis skribitaj, inkluzive de historioj de la episkopoj de Passau kaj de la dukoj de Bavario, kaj la kroniko de la abatejo mem. Schrodl donas liston de verkistoj ligitan kun Kremsmünster de la dekunua ĝis la 16-a jarcentoj, kaj pri iliaj literaturaj laboroj. Unu el la plej eminentaj abatoj estis Ulrich Schoppenzaun (1454-1484), al kiun, kaj al lia disĉiplo kaj posteulo Johann Schreiner (1505-1524), estas dankende ke Kremsmünster postvivis la [[Reformacio]]n.

Sed ankaŭ post reformacio multis kapablaj abatoj. Abato [[Gregor Lechner]] transformis la monaĥejan lernejon, antaŭe privatan, en publikan lernejon, kaj faris multon por konservi katolikismon en regiono, kie la [[protestantismo|protestantaj]] doktrinoj disvastihis multe . Lia posteulo, abato Weiner (1558-1565) protestantismon ne malŝatis kaj estigis malkonkordon en la abatejo, Tio estis malhelpita danke al la sekvintaj abatoj: abato Wolfradt aparte (1613-1639) igis la monaĥejon en tiel flora ke li estis konata kiel ĝia tria fondinto. Ĝia reputacio kiel domo de studoj kaj lernado estis pliigita daŭre plu sub lia posteulo, Placid Buchauer (1644-1669). Ties antaŭulo estis la diboĉa [[Bonifaz Negele]].

Inter la abatoj de la 18-a jarcento la plej elstara kaj eminenta estis Alexander Fixlmillner (1731-1759), kiu konstruis la grandan observatorion, konstruigis multajn vojojn sur la monaĥa biendomo, kaj estis viro de edifado de vivo kaj bonfarulo por la senhavuloj. Lia nevo Placidus Fixlmillner, la unua astronomo se temas pri komputi la orbiton de Urano, poste estis nomumita la direktoro de la observatorio. Je la fino de la 18-a jarcento minacis eĉ fermo pro la reformoj de imperiestro [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 2-a]]. Joseph II kun konsidero al la monaĥejoj de lia imperio minacis fermi Kremsmünster, kiel multaj aliajn, sed estis bonŝance sufiĉe por eskapi.

La abatejo suferegis dum la [[Napoleono Bonaparte|Napoleonaj militoj]], kaj estis malrapida en reakirado de sia pozicio. Daŭris ĝis la abata jurisdikcio de Thomas Mitterndorfer (1840-1860) por reakiri materialan sekurecon. La nova lernada disciplino reakirigis la iaman prestiĝon. Unu el la plej gloraj abatoj en la 19-a jarcento estis Dom Cölestin Ganglbauer (mortinta en 1889), kiu festis en 1877 la 1100-an datrevenon de la fundamentŝtonmeto. Li iĝis ĉefepiskopo de [[Vieno]] en 1881 kaj kardinalo en 1884. En la 20-a-jarcenta Leander Czerny, eminenta entomologo, estis abato de 1905 ĝis 1929.

Ekde 1625 la abatejo estis membro de la aŭstra parokanaro, nun ene de la Benediktina Konfederacio.

La abatejo ankaŭ ludis rolon en la fino de la [[Dua mondmilito]] kiam surloke en la 8-a de majo 1945 la ekzilita [[slovakio|slovaka]] registaro kapitulacis antaŭ la usona generalo Walton Walker.

== Konstruaĵoj ==
De la mezo de la 17-a jarcento, danka al ampleksa programo de konstruo - oni ofte simple recikligis pli aĝajn konstrumaterialojn, la abatejo kreskis tiom ke en la tutaĵo de Aŭstrio ĝi estis nur devancita de la benediktantoj de [[Melk]]. La arkitekto kaj konstruanto estis Jakob Prandtauer, kiu ankaŭ respondecis pri la monaĥeja preĝejo ĉe Melk.

Kremsmünster atingis sian plej grandan amplekson en la suda alo, kio estas proksimume 290 metrojn longa. La plej gravaj ĉambroj estis situantaj ĉi tie: la refektorio, la biblioteko, la halo de la imperiestro. La alo finiĝas en la oriento en la matematika turo, 51 metrojn alta, kie la fama stelobservejo situas. Ekzistas interesa kolekto de objektoj de naturhistorio en la subo de la observatorio, kio estas ok etaĝojn alta; belega trajto estas ankaŭ la serio de akvarioj ornamitaj kun statuoj kaj arkado.

== Monaĥeja preĝejo ==
La ĉefeklezio estas sub la patroneco de Kristo Savinto kaj Sankta Agapito. Konstruo estis kompletigita en 1277, en la malfrua romanika kaj frua gotika stilo. Post 1613 la preĝejoj estis restrukturita en la barokstilo. Inter 1680 kaj 1720, la interno de la eklezio estis renovigita kun grandioza barokornamado laŭ dezajnoj fare de Carlo Antonio Carlone, Giovanni Battista Colomba kaj Giovanni Battista Barberini.

De speciala noto estas la baroka sakrario, kreita fare de Johann Andreas Wolf en 1712, post dek du jaroj da dezajno kaj preparo. La anĝeloj de Johann Michael Zürn la pli juna, kiuj surgenuiĝas kaj staras ĉe la multaj flanko-altaroj, ankaŭ estas imponaj ekzemploj de la aŭstra baroko. La kirko ankaŭ enhavas la famkonatan tombon de Gunther, tomba monumento kiu origine estis metita antaŭ la sakrarion, kaj en sia nuna formo originas de iam antaŭ 1304.

== Lernejo ==
La monaĥejlernejo ekzistis ekde almenaŭ 1549. La poeto kaj verkisto [[Adalbert Stifter]] estis edukita ĉi tie, kaj ankaŭ [[Alois Wiesinger]]. La monaĥoj daŭre laboras hodiaŭ en eduko kaj konservas lernejon, same kiel en spirita asisto.
En marto 2010 pluraj monaĥoj estis suspenditaj por severaj akuzoj de seksa krueleco kaj fizika perforto. La raportitaj okazaĵoj kiuj intervalas dum periodo de la 1970-aj jaroj ĝis la malfruaj 1990-aj jaroj estis sekvitaj de policesploro.

== Biblioteko ==
La grandioza monaĥejbiblioteko estis konstruita inter 1680 kaj 1689, ankaŭ fare de Carlo Antonio Carlone. Ĝi estas unu el la grandaj bibliotekoj de Aŭstrio kaj enhavas proksimume 160,000 volumojn, krom 1,700 manuskriptoj kaj preskaŭ 2,000 inkunabloj. La plej valora libro estas &quot;Codex Millenarius&quot; (evangelioj) verkita ĉirkaŭ la jaro 800 en la Abatejo de Mondsee. Faksimiloj de tiu kodekso povas esti trovitaj en la bibliotekoj de kelkaj universitatoj ĉie en la mondo.

== Trezoroj ==
La plej fama objekto de la fisko de la monaĥejo estas la t.n.Tassilo-kaliko, donacita al la monaĥejo fare de la fondinto mem. La kupra kaj arĝentorumada pokalo (25.5 cm alta, pezanta 3 kg kaj tenanta 1.75 litrojn) estis kreitaj iom da tempo inter 768/769 kaj 788, eventuale en Mondsee aŭ Salzburg. La du Tassilo-kandelingoj supozitis esti ellaboritaj samtempe; sed hodiaŭ ili estas rekonitaj kiel verkoj de la meza 10-a jarcento. Ĉiuj tri altvaloraĵoj uzatas ĝis hodiaŭ dum specialaj okazoj.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.stift-kremsmuenster.at Hejmpaĝo de la abatejo]
* [https://www.stift-kremsmuenster.at/gym/1 konventa lernejo] 
*{{Tradukita
| lingvo = en
| artikolo = Kremsmünster Abbey
| revizio = 572315255
}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Supra Aŭstrio]]
[[Kategorio:Benediktanaj monaĥejoj|Kremsmunster]]
[[Kategorio:Gimnazioj en Aŭstrio|Kremsmunster]]
[[Kategorio:Romkatolikaj monaĥejoj en Aŭstrio]]</text>
      <sha1>t879js0ftu019ga4rrj5cknotxe7zik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helen Fantom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>574899</id>
    <revision>
      <id>9412630</id>
      <parentid>9334858</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2589" sha1="e6wurwxzc8l45cm0kix61uykglf5cm3" xml:space="preserve">{{Unua|kat=ne}}
{{Informkesto homo}}
'''Helen FANTOM''' aŭ {{Griza|fraŭline}} '''Helen Prent''' estas [[brita]] [[esperantistino]], kiu ekde jardekoj aktivas en la landa asocio [[Esperanto-Asocio de Britio]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://kato.uea.org/dokumentoj/komitato/raporto_elekta_komisiono07.pdf|titolo=Konkluda raporto de la Elekta Komisiono|daton=2007-05|paĝo=4|formato=pdf|aŭtoro=ERTL István|kunaŭtoroj=JUG Janez, LEE Chong-Yeong kaj TANTIN ACKERMANN Edvige|aŭtoroligilo=István Ertl}}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Persona vivo ==
Helen Prent (nun Helen Fantom) estas la filino de du forteguloj de la [[Laborista Esperanto-movado|laborista Esperanto-movado]], [[Nederlandanoj|nederlandano]] [[Wim Prent]] kaj [[Britoj|britino]] [[Ethel Prent]]. Helen havas unu fraton, [[Arthur Prent]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://legacy.esperanto.org.uk/eab/eab_update/gxisdate17.htm|titolo=Anglaj Prepozicioj en Esperanto. J.W.Prent|citaĵo=Wim kaj Ethel Prent estis forteguloj en la Esperanta movado. Iliaj gefiloj, Arturo Prent kaj Helen Fantom ankoraŭ aktivas.|alirdato=2019-03-04|eldoninto=[[Esperanto-Asocio de Britio]]|verko=EAB Update/Ĝisdate No. 17, April-May 2002|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190306044639/https://legacy.esperanto.org.uk/eab/eab_update/gxisdate17.htm|arkivdato=2019-03-06}}&lt;/ref&gt;

Helen Prent kun sia edzo [[Ian Fantom]] kreskigis siajn infanojn [[Gavan Fantom|Gavan]] (n. en 1979), [[Rolf Fantom|Rolf]] (n. en 1981) kaj [[Petra Fantom|Petra]] (n. en 1985) kiel [[denaska esperantisto|denaskaj esperantistoj]], kiuj lernis Esperanton en la familia ĉiutago antaŭ ol eklerni la lokan anglan lingvon.

== Esperanta vivo ==
Interalie en la periodoj [[komitato de UEA 2004-2007|2004-2007]] kaj [[komitato de UEA 2007-2010|2007-2010]] ŝi estis reprezentanto de sia asocio en la [[komitato de UEA]], kaj poste laŭ la stato de [[2016]] ŝi estis la reprezentanto de Britio en la asembleo de [[Eŭropa Esperanto-Unio]] - laŭ&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[???]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; artikolo de la publikaĵo ''[[Wall Street Journal]]'' el marto 1994, sume en kritika distanco prezentanta Esperanton.

== Verkoj ==

* Iu en aŭ pri publikaĵo en la ''[[Wall Street Journal]]'' de la 29-a de marto 1994 ({{en}})
*[https://web.archive.org/web/20160819195647/http://www.europo.eu/asembleo Listo de la asembleanoj de] [[Eŭropa Esperanto-Unio]] laŭ la stato de aŭgusto 2016, arkivigite ({{eo}})

== Referencoj ==
{{referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Fantom, Helen|nekonata}}
[[Kategorio:Britaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>e6wurwxzc8l45cm0kix61uykglf5cm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cornelius Jansenius (apartigilo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>583070</id>
    <revision>
      <id>9412958</id>
      <parentid>6140482</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:24:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="299" sha1="6isncdo2iu4uvzs9ndtgs0sf9xpsett" xml:space="preserve">'''Cornelius Jansen(ius)''' povas esti:

* [[Cornelius Jansenius (Episkopo de Ypres)|Cornelius Jansenius]] (1585–1638), episkopo de [[Ipro]], fondinto de la [[Jansenismo]]
* Cornelius Jansenius (1510-1576), episkopo de Gent
* [[Cornelis Janssens van Ceulen]] (1593–1661), artisto

{{apartigilo}}</text>
      <sha1>6isncdo2iu4uvzs9ndtgs0sf9xpsett</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzanto:Baba79/provejo</title>
    <ns>2</ns>
    <id>583362</id>
    <revision>
      <id>9412382</id>
      <parentid>9412226</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Baba79</username>
        <id>118684</id>
      </contributor>
      <comment>/* Internaciaj */</comment>
      <origin>9412382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35121" sha1="b2u5ei96r9znmqqvc779gnaov8vqtz4" xml:space="preserve">{{#tag:ref|
|group=&quot;nb&quot;}}


&lt;ref name= io &gt; ... &lt;/ref&gt;

&lt;ref name= io /&gt;

{{lingvo-uk|

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;

&lt;/gallery&gt;


Kategorio:Ŝablono:Informkesto


[[Rusio]] komencis la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|plenskalan invadon de Ukrainio]] la 24-an de februaro 2022, en grava eskalado de la [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014|Rusa-Ukraina Milito]], kiu komenciĝis en 2014. Ĝi estas la plej granda milita atako en [[Eŭropo]] ekde la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref&gt;Herb, Jeremy; Starr, Barbara; Kaufman, Ellie (24-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html US orders 7,000 more troops to Europe following Russia's invasion of Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220227052443/https://edition.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html arkivo]). Oren Liebermann and Michael Conte. CNN. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha (24 February 2022). &quot;[https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 Russia presses invasion to outskirts of Ukrainian capital]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 arkivo]). ABC News. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tsvetkova, Maria; Vasovic, Aleksandar; Zinets, Natalia; Charlish, Alan; Grulovic, Fedja (27-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ Putin puts nuclear 'deterrence' forces on alert]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ arkivo]). Reuters&lt;/ref&gt;. Dum la batalado, multaj pecoj de ukraina kultura heredaĵo estis detruitaj, difektitaj aŭ endanĝerigitaj pro la ĝeneraligita detruado tra la lando&lt;ref name= Akinsha&gt; Akinsha, Konstantin (25-a de Marto 2022). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/25/ukraine-culture-in-peril Culture in the crossfire: Ukraine's key monuments and museums at risk of destruction in the war]&quot;. The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. Ĉi tiu konscia detruo kaj prirabado de pli ol 500 ukrainaj kulturaj heredaĵejoj estas konsiderata [[militkrimo]]&lt;ref&gt;Kirchmair, Lando (2022-03-21). &quot;[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property]&quot;. EJIL: Talk!.&lt;/ref&gt; kaj estis priskribata de la Ministro pri Kulturo de Ukrainio kiel [[kultura genocido]]&lt;ref&gt;&quot;[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts Salvaging Ukraine's culture: Country's history &amp; language under threat]&quot;. euronews. 2022-09-13. &lt;/ref&gt;.

== Juraj protektoj ==
La kulturaj posedaĵoj ĝuas specialan protekton laŭ [[internacia humanitara juro]]&lt;ref name= Hausler &gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;. La ​​unua protokolo de la [[Konvencioj de Ĝenevo|Konvencio de Ĝenevo]] kaj la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago por la Protekto de Kultura Posedaĵo en Kazo de Armita Konflikto]] (ambaŭ devigaj por Ukrainio kaj Rusio) malpermesas al ŝtatoj-partioj uzi historiajn monumentojn por subteni siajn militistajn operaciojn aŭ igi ilin objekto de agoj de malamikeco aŭ reprezalioj&lt;ref name=Hausler /&gt;. La ​​Dua Protokolo al la Konvencio de Hago permesas atakojn kontraŭ kultura posedaĵo nur en kazo de &quot;nepra milita neceso&quot; kiam ne ekzistas farebla alternativo. Atakoj kontraŭ kultura heredaĵo egalas al militkrimoj kaj povas esti procesigitaj antaŭ la [[Internacia Puna Kortumo]]&lt;ref&gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;.

== Rimarkindaj lokoj ==
Antaŭ la invado, Ukrainio havis sep [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondajn Heredaĵojn de UNESKO]], inkluzive de la [[Katedralo de Sankta Sofia (Kievo)|Katedralo Sankta Sofia]] en Kijivo, la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]], kaj la Historia Centro de [[Lvivo]]&lt;ref&gt;Sherwood, Harriet (2022-03-01). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught]&quot;. the Guardian. &lt;/ref&gt;. Pliaj lokoj en [[Ĥarkivo]] ([[Derĵprom]]), [[Mikolajivo]] (Observatorio) kaj [[Ĉernihivo]] (Transfiguracio kaj Boris kaj Gleb katedraloj) estas pripensitaj por eniri la liston&lt;ref&gt;Katz, Brigit (8-a de marto 2022). &quot;[https://www.smithsonianmag.com/smart-news/unesco-sounds-the-alarm-over-threats-to-ukrainian-cultural-heritage-180979686/ Unesco Sounds the Alarm Over Threats to Ukrainian Cultural Heritage]&quot;. Smithsonian Magazine. &lt;/ref&gt;.

Fine de aprilo 2022, [[Politico]] raportis, ke Ukrainio registris la vrakon de la rusia krozŝipo ''Moskva'' kiel &quot;subakvan kulturan heredaĵon&quot;&lt;ref&gt;Jack, Victor (2022-04-22). &quot;[https://www.politico.eu/article/trolling-russia-ukraine-registers-moskva-shipwreck-underwater-cultural-heritage/ Trolling Russia, Ukraine registers Moskva shipwreck as 'underwater cultural heritage']&quot;. POLITICO.&lt;/ref&gt;.

== Konservadaj klopodoj ==
=== Naciaj ===

Komence de la milito, la direktoro de la [[Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio]] en Kievo, Fedir Androŝĉuk, kunlaboris kun du kolegoj por konservi kaj protekti la muzeon kontraŭ atako kaj ebla prirabado. Androsĉuk ankaŭ raportis, ke kvar aliaj muzeoj en [[Vinico]], [[Ĵitomir]], [[Sumio]] kaj [[Ĉernihivo]] sukcesis forigi, stoki kaj protekti siajn ĉefajn ekspoziciojn, kaj la muzeo en Vinico estis uzata kiel loĝejo por rifuĝintoj&lt;ref&gt; Sherwood, « [https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2022%2Fmar%2F01%2Fcultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught arkivo]), the Guardian, 1-a de marto 2022 &lt;/ref&gt;. La artista kolektivo ''Asortymentna kimnata'' (&quot;Akordita Ĉambro&quot;), bazita ĉe la Ivano-Frankivska Nuntempa Arta Centro, kreis plurajn bunkrojn kaj kunlaboris kun galerioj en [[Kijivo]], [[Mariupolo]], [[Odeso]], [[Zaporiĵo]] kaj aliloke por evakui kaj konservi artaĵojn el la galerioj&lt;ref name= Braun&gt;Braun S. (2022-03-17). &quot;[https://www.dw.com/en/ukraine-rushes-to-save-cultural-heritage-from-destruction/a-61158291 Ukraine rushes to save cultural heritage from destruction]&quot;. Deutsche Welle.&lt;/ref&gt;.

Multaj monumentoj kaj memorindaĵoj estis protektitaj per sakoj da sablo aŭ envolvitaj en diversaj materialoj. En Kijivo, ĉirkaŭ 28 objektoj estis protektitaj tiel ĝis meze de aprilo&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим&quot;]. Українська правда.&lt;/ref&gt;. Loĝantoj en Lvivo provis helpi konservi plurajn ŝtonajn statuojn kaj fontanojn, kiujn oni ne povis malmunti, envolvante ilin en plaston, ŝaŭmon kaj aliajn materialojn. Pliajn klopodojn fotis kaj afiŝis la Lviva Fonduso por la Konservado de Arkitekturaj kaj Historiaj Monumentoj, prezentante lignajn kadrojn kaj tabulojn uzatajn por protekti monumentojn kaj vitralojn de preĝejoj&lt;ref&gt;Holland, Oscar (4-a de Marto 2022). &quot;[https://www.cnn.com/style/article/lviv-ukraine-statues-wrapped-heritage-protection/index.html 'Concerned' Ukrainian locals help protect Lviv's historic statues]&quot;. CNN&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим]&quot;. Українська правда.&lt;/ref&gt;.

La 28-an de marto, la [[Ministerio pri Cifereca Transformo de Ukrainio|Ministerio pri Cifereca Transformo]] lanĉis NFT-muzeon por helpi konservi la ŝtatecon kaj historion de Ukrainio, kaj ĉiuj enspezoj iros al la ministerio. La retejo, Ukraina MetaHistoria NFT-Muzeo inkludus &quot;militlinion&quot; aŭ templinion de eventoj kun koresponda NFT, kiu inkludus [[Tvitero|tviteraĵon]] pri signifa momento en la milito kaj ilustraĵon de ukraina artisto. Antaŭ la 1-a de aprilo, ĉirkaŭ 600 000 dolaroj estis kolektitaj per la vendo de la NFT-oj, kaj la financoj estis destinitaj por helpi rekonstrui muzeojn, teatrejojn kaj aliajn kulturajn instituciojn, kiuj estas detruitaj aŭ difektitaj&lt;ref&gt;Kharif, Olga (1-a de Aprilo 2022). [https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-01/ukrainian-government-raises-600-000-through-museum-nft-sales &quot;Ukraine Raises $600,000 Through Museum NFT Sales to Help Rebuild]&quot;. Bloomberg. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mattei, Shanti Escalante-De (2022-03-28). &quot;[https://www.artnews.com/art-news/news/ukraine-nft-project-museum-of-war-1234623051/ Ukraine Has Launched an NFT 'Museum' to Preserve the Country's History]&quot;. ARTnews.com.&lt;/ref&gt;.

Multaj el la kulturaj heredaĵoj protektataj en Ukrainio kontraŭ la rusia invado estas objektoj de rusa kulturo&lt;ref name= Akinsha /&gt;&lt;ref name= Braun /&gt;&lt;ref&gt;Harding L., Sherwood H. (2022-03-09). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage Ukrainians in race to save cultural heritage]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220425175053/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

=== Internaciaj ===
Tuj post la komenco de la invado, [[Unesko]] anoncis, ke ĝi laboras por marki ĉiujn eblajn ŝlosilajn historiajn monumentojn kaj lokojn tra la lando per la emblemo de la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago]] de 1954, la internacie agnoskita simbolo por la protekto de kultura heredaĵo en armita konflikto. La organizo ankaŭ kunlaboros kun la muzeodirektoroj de la lando por kunordigi konservadajn klopodojn por protekti kolektojn kaj monitori ajnan difekton al kulturaj lokoj per sputnika bildigo&lt;ref&gt;Hickley, Catherine (2022-03-04). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/04/unesco-gravely-concerned-about-damage-to-ukrainian-cultural-heritage Unesco 'gravely concerned' about damage to Ukrainian cultural heritage]&quot;. The Art Newspaper – International art news and events. &lt;/ref&gt;. Baldaŭ post la invado, oficialuloj de la [[Internacia Konsilio de Muzeoj]] komencis dokumenti artopecojn, kiujn polico eble trovus se ili estus movitaj kontraŭleĝe trans naciajn limojn&lt;ref&gt;Kishkovsky, Sophia (2022-09-09). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/09/ukraine-given-red-list-to-fight-looting Ukraine gets emergency Red List for art as evidence mounts of 'trading networks flowing West']&quot;. The Art Newspaper - International art news and events.&lt;/ref&gt;.

Kulturaj institucioj en [[Pollando]] starigis helpan programon, per la Komitato por Helpo al Muzeoj de Ukrainio kreita tuj post la invado. La Komitato ofertis subtenon al ĉiuj muzeoj kaj kulturaj institucioj en Ukrainio por subteni kaj sekurigi iliajn kolektojn same kiel dokumentadon, ciferecigon kaj inventaron de kolektoj&lt;ref name= Braun/&gt;. La helpo de aliaj institucioj daŭris dum la tuta milito. En majo 2022 la Ĉeĥa Ministerio pri Kulturo komisiis la [[Nacia muzeo (Prago)|Nacian Muzeon de Prago]] sendi pakmaterialojn kiel vezik-plastikon kaj polietilenan ŝaŭmon kune kun sekureca ekipaĵo kiel [[fajroestingilo]]j kaj [[orientita grandpartikla plato|orientitaj grandpartiklaj platoj]] por bloki fenestrojn&lt;ref&gt;Iotkovska, Svilena (11-a de majo 2022). &quot;[https://www.themayor.eu/en/a/view/czechia-helps-ukraine-preserve-its-endangered-cultural-heritage-10419 Czechia helps Ukraine preserve its endangered cultural heritage]&quot; TheMayor.EU&quot;. www.themayor.eu.&lt;/ref&gt;. Internaciaj organizaĵoj kiel la Ukraina Arta Helpa Centro (bazita en Germanio, subtenata de la germana registaro, inter aliaj) kaj ALIPH (bazita en Svislando) ankaŭ aktive provizis krizan ekipaĵaron ekde la printempo de 2022&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine Protecting cultural heritage in Ukraine | Aliph Foundation - Protecting heritage to build peace]&quot; ([https://web.archive.org/web/20250129191327/https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine arkivo]). Aliph Foundation&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.dug-ww.com/presse Ukraine Hilfslieferungen für Rettung von Kunst- und Kulturgut]&quot;. www.dug-ww.com &lt;/ref&gt;.

En marto 2022, komenciĝis iniciatoj por sekurkopii kaj konservi eble endanĝerigatajn datumojn kaj teknologiojn de la kulturaj institucioj de Ukrainio kiel ''Saving Ukrainian Cultural Heritage Online'' (SUCHO).

En novembro 2025, la [[Eŭropa Komisiono]] anoncis, ke ĝi kaj dudek du membroŝtatoj kreos komitaton por subteni la konservadon de la ukraina kulturo. La Eŭropa Unio ankaŭ donacis pliajn 2 milionojn da eŭroj por subteni la kulturan sektoron de Ukrainio, kun ĉirkaŭ 48 milionoj da eŭroj donacitaj ekde la komenco de la milito&lt;ref&gt;Orlandi, Giorgia; Hess, Amandine (7-a de novembro 2025). &quot;[https://www.euronews.com/my-europe/2025/07/11/eu-vows-to-protect-ukrainian-culture-as-russia-targets-over-500-heritage-sites EU vows to protect Ukrainian culture as Russia targets over 500 heritage sites]&quot;. EuroNews.&lt;/ref&gt;.

En februaro 2026, [[Japanio]] anoncis 3,8 milionojn da dolaroj en plia helpo por helpi Ukrainion ripari kulturajn havaĵojn, kiuj estis difektitaj dum la milito, dum renkontiĝo en Kijivo inter la japana ambasadoro Nakagome Masaŝi, ukrainaj oficialuloj kaj reprezentantoj de UNESKO&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/japan-pledges-38-million-to-help-repair-ukraine-s-war-damaged-cultural-sites/3826385 Japan pledges $3.8 million to help repair Ukraine's war-damaged cultural sites]&quot;. www.aa.com.tr. 11-a de februaro 2026.&lt;/ref&gt;.

== Damaĝoj ==
=== Statitikaĵoj ===
La 10-an de junio 2026, [[UNESKO]] publikigis raporton kiu nombris 536 kulturajn lokojn konfirmitajn kiel difektitajn el kiuj 154 religiaj lokoj, 280 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 41 muzeoj, 33 monumentoj, 22 bibliotekoj, 5 arkeologiaj lokoj kaj 1 arkivejo&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/ukraine-war/damaged-cultural-sites?hub=180699 Пошкоджені об’єкти культурної спадщини в Україні, верифіковані ЮНЕСКО], UNESKO, 10-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. En antaŭa raporto publikigita la 16-an de oktobro 2024, UNESKO konfirmis difektojn de 457 objektoj: 143 religiaj lokoj, 231 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 32 muzeoj, 33 monumentoj, 17 bibliotekoj, 1 arkivejo. Ĉi tiuj listoj enhavas nur kazojn konatajn el pluraj fidindaj fontoj, kaj ne enhavas supraĵajn difektojn, kiel rompitajn fenestrojn kaj pordojn&lt;ref&gt;&quot;[https://www.rfi.fr/ru/%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0/20220628-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82-%D1%8E%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D1%83%D1%88%D0% Эксперт ЮНЕСКО: «Мониторинг разрушений украинских культурных ценностей идет с первых дней войны»]&quot;. Международное французское радио. 2022-06-28.&lt;/ref&gt;.

La [[Ministerio pri Kulturo de Ukrainio]] je la 5a de januaro 2023 raportis 1189 kazojn de difekto aŭ detruo de kulturaj objektoj, inkluzive de 563 &quot;kreivaj centroj&quot;, 453 bibliotekoj, 63 muzeoj kaj galerioj, 18 teatroj kaj filharmoniaj haloj, kaj 92 institucioj pri arteduko&lt;ref&gt;&quot;[https://mkip.gov.ua/news/8414.html Because of russian aggression, 1189 objects of cultural infrastructure were damaged in Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230105200329/http://www.mkip.gov.ua/news/8414.html arkivo]). Ministry of Culture of Ukraine.&lt;/ref&gt;. 21 el ili estis konsiderataj monumentoj de nacia signifo. Ĉirkaŭ 100 objektoj estis tute aŭ preskaŭ tute detruitaj&lt;ref&gt;&quot;[https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html Россия боится культуры Украины? На заседании Совбеза ООН озвучили данные ЮНЕСКО]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220717105634/https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html arkivo]). Radio Free Europe/Radio Liberty. 2022-07-17.&lt;/ref&gt;.
La 24-an de februaro 2026, la Ministerio pri Kulturo de Ukrainio raportis, ke ĝis februaro 2026 kaj ekde la komenco de la milito 1 685 kulturaj heredaĵejoj kaj 2 483 kulturaj infrastrukturinstalaĵoj estis aŭ detruitaj aŭ difektitaj. La raporto plue deklaris, ke la milito ankaŭ prenis la vivojn de 346 artistoj kaj 132 ukrainaj kaj eksterlandaj amaskomunikilaj profesiuloj, kun laŭtaksa totala perdo por la lando de ĉirkaŭ 4,2 miliardoj da dolaroj, kaj la totala perdo por la kultura sektoro, inkluzive de enspezoj, superis 31 miliardojn da dolaroj&lt;ref name=Darila&gt;Mykhailenko, Darila (2026-02-24). &quot;[https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 Russia Destroyed 1,685 Ukrainian Cultural Sites Since 2022, Inflicting $31 Billion in Losses]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260312072517/https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 arkivo]). UNITED24 Media.&lt;/ref&gt;.

La Laboratorio pri Monitorado de Kultura Heredaĵo ĉe la Virginia Muzeo pri Naturhistorio trovis signojn de 458 difektitaj kulturaj lokoj je la 10a de junio 2022&lt;ref&gt;Seymour T. (2022-06-10). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack Is Ukraine's cultural heritage under coordinated attack?]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220611083033/https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack arkivo]). The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. La teamo ''Visual Investigations'' de la [[The New York Times|New York Times]] kompilis liston de ĉirkaŭ 339 konstruaĵoj, monumentoj kaj aliaj kulturaj institucioj, kiuj estis parte aŭ tute detruitaj ĝis decembro 2022, kun ĉefa atento donita al la [[Donbaso]]&lt;ref&gt;Farago, Jason (2022-12-27). &quot;[https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html When Cultural Heritage Becomes a Battlefront]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230204121859/https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html arkivo]). The New York Times. ISSN 0362-4331.&lt;/ref&gt;.

=== Rimarkindaj damaĝoj ===
La 16-an de marto 2022, la drama teatrejo de [[Mariupolo]] estis plejparte detruita de aviadilaj atakoj. Centoj da civiluloj ŝajne ŝirmiĝis en la konstruaĵo tiutempe&lt;ref&gt;Lister, Tim; Voitovych, Olga; John, Tara (16-a de Marto 2022). &quot;[https://edition.cnn.com/2022/03/16/europe/ukraine-mariupol-bombing-theater-intl/ Russians bomb Mariupol theater where hundreds had taken refuge, officials say]&quot;. CNN.&lt;/ref&gt;. Satelitaj fotoj prenitaj antaŭ kaj tuj post la atako montris la rusan vorton por infanoj, ''Дети'', pentritan sur la tero ĉe la fronto kaj malantaŭo de la konstruaĵo, por informi rusiajn militaviadilojn, ke infanoj ŝirmiĝis en la konstruaĵo&lt;ref&gt;&quot;[https://www.firstpost.com/world/mayhem-in-mariupol-in-ukraines-most-attacked-city-theatre-sheltering-hundreds-of-civilians-bombed-10467421.html Mayhem in Mariupol]&quot;. FirstPost. 17 March 2022.&lt;/ref&gt;. La laŭtaksa mortnombro varias de almenaŭ dekduo&lt;ref name=dekduo&gt;&quot;[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/06/ukraine-deadly-mariupol-theatre-strike-a-clear-war-crime-by-russian-forces-new-investigation/ Ukraine: Deadly Mariupol Theatre Strike 'A Clear War Crime' By Russian Forces]&quot;. Amnesty International. 30-a de Junio 2022. &lt;/ref&gt; ĝis pli ol 600 homoj&lt;ref&gt;Hinnant, Lori; Chernov, Mstyslav; Stepanenko, Vasilisa (4-a de Majo 2022). &quot;[https://apnews.com/article/Russia-ukraine-war-mariupol-theater-c321a196fbd568899841b506afcac7a1 AP evidence points to 600 dead in Mariupol theater airstrike]&quot;. Associated Press.&lt;/ref&gt;. La atako estis priskribita de [[Amnestio Internacia]] kiel &quot;klara militkrimo&quot; fare de rusiaj fortoj&lt;ref name=dekduo/&gt;.

La 24-an de majo 2026, nur unu monaton post moderniĝo kaj remalfermo al la publiko, la [[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo|kijiva muzeo pri la katastrofo de Ĉernobilo]] estis preskaŭ tute detruita per rekta trafo de rusia misilo, sekvata de incendio kaj parta kolapso&lt;ref&gt;https://www.ukr.net/news/details/russianaggression/117636081.html&lt;/ref&gt;. Ĉirkaŭ 40 procentoj de la kolekto estis savitaj el la deponejo&lt;ref&gt;&quot;[https://news.artnet.com/art-world/ukraine-museums-damaged-russian-attack-2776107 Ukrainian Museums and Cultural Sites Damaged in Massive Russian Attack]&quot;. artnet. 2026-05-25.&lt;/ref&gt;. La ukrainia prezidanto [[Volodimir Zelenskij]] vizitis la lokon en la sama tago&lt;ref&gt;&quot;[https://unn.ua/en/news/zelenskyy-visited-the-chernobyl-museum-destroyed-after-the-russian-attack-as-well-as-lukyanivka Zelenskyy visited the Chernobyl Museum destroyed after the Russian attack, as well as Lukyanivka]&quot;. Ukrainian National News (UNN). 2026-05-24. &lt;/ref&gt;.

La 24-an de marto 2026, en la historia urbocentro de [[Lvivo]] kiu ĉeestas la liston de [[UNESKO]] pri [[Monda Heredaĵa Konvencio|monda heredaĵo]], incendio ekis en la konstruaĵoj de la Bernardina monaĥeja komplekso kiel rezulto de rusia spavatako&lt;ref&gt;Козицький, Максим (24-a de marto 2026). [https://bukvy.org/u-lvovi-poshkodzhenyj-ansambl-bernardynskogo-monastyrya/ У Львові пошкоджений ансамбль Бернардинського монастиря]. Букви&lt;/ref&gt;. Ankaŭ ties sonorilturo  estis difektata&lt;ref&gt;[https://zn.ua/ukr/war/rosija-vdarila-po-tsentru-lvova-poshkodzheno-budinok-ta-spadshchina-junesko.html Обстріл Львова 24 березня 2026 року. Дзеркало тижня.] 24-a de marto 2026&lt;/ref&gt;.

En januaro 2023, la [[Transfigura Katedralo de Odeso]] estis enskribita en la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] kiel parto de la Historia Centro de [[Odeso]] kaj tuj listigita kiel en danĝero pro la rus-ukraina milito&lt;ref&gt;&quot;[https://www.icomos-ukraine.org/recent-news-en/statement-regarding-the-threat-of-destruction-of-the-unesco-world-heritage-site-historical-center-of-the-port-city-of-odesa Statement regarding the threat of destruction of the UNESCO World Heritage Site &quot;Historical Centre of the Port City of Odesa&quot;]&quot;. ICOMOS Ukraine.22-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. La 23-an de julio 2023, la katedralo estis grave difektata de rusia misilatako&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nytimes.com/video/world/europe/100000009008708/odesa-ukraine-cathedral.html Damage to the Odesa Transfiguration Cathedral (video)]&quot;. New York Times.23-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. UNESKO forte kondamnis ripetajn atakojn de Rusio kontraŭ la Historia Centro de Odesa&lt;ref&gt;Sirkovych, Zhanna (23-a de Julio 2023). &quot;[https://ukraine.un.org/en/240086-odesa-unesco-strongly-condemns-repeated-attacks-against-cultural-heritage-including-world Odesa: UNESCO strongly condemns repeated attacks against cultural heritage, including World Heritage]&quot;. United Nations&lt;/ref&gt;. La katedralo estis restaŭrita kun subteno de la itala registaro kaj UNESKO, kun la plejparto de la restaŭraj laboroj kompletigitaj antaŭ oktobro 2024 kaj la hejtsistemo restaŭrita antaŭ decembro 2025&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu Одеса: ЮНЕСКО та Італія завершили аварійні відновлювальні роботи у Спасо-Преображенському кафедральному соборі] ([https://web.archive.org/web/20260209135300/https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu arkivo]), UKESKO, 1-a de decembro 2025&lt;/ref&gt;.

La 14an de junio 2026, rusia spavatako kaŭzis signifajn damaĝojn al la komplekso de la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]]&lt;ref&gt; &quot;[https://www.theguardian.com/world/video/2026/jun/15/dormiton-cathedral-burns-unesco-kyiv-pechersk-lavra-russian-attack Cathedral burns at Unesco-listed Kyiv Pechersk Lavra after Russian attack]&quot;. The Guardian. 15-a de Junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref name= Beaumont&gt;Beaumont, Peter (15-a de Junio 2026). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine Kyiv monastery set on fire in night of Russian attacks across Ukraine]&quot;. The Guardian.&lt;/ref&gt;. La ​​damaĝoj inkluzivis detruon de signifa parto de la tegmento, damaĝon al la ĉefa kupolo kaj kapelo, kaj signifajn incendiojn ene de la strukturo de la Dormiciono-Katedralo&lt;ref&gt;Basmat, Dmytro; Fenbert, Abbey (15-a de Junio 2026). &quot;[https://kyivindependent.com/russian-attack-june-14-2026/ Kyiv's historic Pechersk Lavra burns as large-scale Russian strikes kill 5, injure 29 in capital]&quot;. The Kyiv Independent. &lt;/ref&gt;. La saman tagon estis atakataj ankaŭ la [[Dovĵenka Nacia kinostudio]], la [[Artomuzeo de Ĥarkivo]] kaj la [[Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro]]&lt;ref&gt;[https://www.rts.ch/info/monde/2026/article/cathedrale-de-kiev-en-feu-apres-des-frappes-russes-neuf-morts-en-ukraine-29274362.html Onze morts et une cathédrale emblématique endommagée en Ukraine après des frappes russes], RTS, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2261627/ukraine-russie-guerre-attaque-kiev Attaque massive sur Kiev, un joyau orthodoxe en feu], Radio Canada Info, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. Ĉi-lasta estis jam trafita unuafoje dum la rusia invado la 11-an de marto 2022: post bombado, [[ŝrapnelo]]j frakasis la fenestrojn kaj parte detruis la murojn&lt;ref&gt;« [https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html Велике російське руйнівництво: Архітектурні пам’ятки, пошкоджені війною » ] ([https://web.archive.org/web/20220318110117/https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html arkivo]) // Bird in Flight, 18.03.2022&lt;/ref&gt;. Dum  amasa bombado la 24-an de junio 2025, la konstruaĵo denove estis difektata&lt;ref&gt;Kitsoft. &quot;[https://thegaze.media/news/priceless-monuments-destroyed-by-russia-in-ukraine Priceless Monuments Destroyed by Russia in Ukraine]&quot;. thegaze.media.&lt;/ref&gt;. Dum la atako de la 15-a de junio 2026, ne nur la konstruaĵo estis trafita, sed ankaŭ ĝia unika 12-tuna orgeno&lt;ref&gt;&quot;[http://www.domorgan.dp.ua/o-nas/istoriya Історія]&quot;. www.domorgan.dp.ua&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.reyestr.court.gov.ua/Review/11033979 ГОСПОДАРСЬКИЙ СУД | ДНІПРОПЕТРОВСЬКОЇ ОБЛАСТІ | УХВАЛА]&quot;. www.reyestr.court.gov.ua&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Museum of Hryhoriy Skovoroda after Russian shelling (2022-05-07) 02.jpg|Muzeo pri [[Hrihorij Skovoroda]], 7-a de majo 2022
Bakhmut Palace of Culture after Russian shelling, 2022-09-08 (12).jpg|Kultura Palaco de [[Baĥmuto]], 8-a de septembro 2022
Transfiguration Cathedral in Odesa after Russian missile attack, 2023-07-23 (22).jpg|[[Transfigura Katedralo de Odeso]], 23-a de julio 2023
Kherson Oblast Scientific Library named after Oles Honchar after Russian shelling, 2023-11-12 (21).webp|Ĥersona scienca biblioteko, 12-a de novembro 2023
Huliaipole Local Museum after Russian shelling (2024-08-24) 03.webp|Loka muzeao de Huliaipolo, 24-a de aŭgusto 2024
National Chernobyl Museum in Kyiv after Russian attack, 2026-05-24 (03).jpg|[[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo]], 24-a de majo 2026
&lt;/gallery&gt;

== Rabado ==
[[Dosiero:Kherson museum looted by Russian forces (05).jpg|eta|Rabita ĥersona loka muzeo post la foriro de rusiaj trupoj, la 19-an de novembro 2022.]]
En aprilo 2022, la Urba Konsilio de Mariupolo anoncis, ke pli ol du mil ekspoziciaĵoj estis prirabitaj el la muzeoj de Mariupolo, inkluzive de originalaj verkoj de [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi|Arĥip Kuindĵi]] kaj [[Ivan Ajvazovskij]]. La plej multaj ekspoziciaĵoj el la Muzeo de Loka Popolo kaj la Arta Muzeo de Kuindĵi estis forigitaj de la rusiaj okupaciaj fortoj&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html Invaders steal over 2,000 exhibits from Mariupol museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220428184318/https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html arkivo]. Ukrinform. 28-a de Aprilo 2022.&lt;/ref&gt;. Tamen, la direktoro de la Muzeo de Loka Historio de Mariupolo, Natalia Kapustnikova, diris al la por-Kremla novaĵagentejo Izvestija, ke ŝi transdonis la verkojn de Ajvazovskij kaj Kuindĵi al la rusiaj fortoj &quot;post la fino de la bataladoj&quot;&lt;ref&gt;Sauer, Pjotr (2022-04-29). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol Ukraine accuses Russian forces of seizing 2,000 artworks in Mariupol]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260315100851/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

En majo 2022, ukrainiaj oficialuloj asertis, ke la rusiaj fortoj prirabis la ''&quot;plej grandajn kaj plej multekostajn&quot;'' kolektojn de [[Skitoj|skitaj]] artefaktoj en Ukrainio el [[Melitopolo]]&lt;ref&gt;Grylls, George (4-a de majo 2022). &quot;[https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs Russian troops are destroying ancient nomadic tombs]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260226180215/https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs arkivo]). The Times. ISSN 0140-0460.&lt;/ref&gt;. La ukrainia ministro pri kulturo, Oleksandr Tkachenko, asertis, ke rusiaj fortoj prirabis milojn da artefaktoj el preskaŭ kvardek ukrainaj muzeoj ĝis oktobro 2022. Tkachenko plue deklaris, ke la prirabitaj objektoj kaj la detruo de aliaj kulturaj lokoj sumiĝis al centoj da milionoj da dolaroj en damaĝo kaj perditaj objektoj&lt;ref&gt;Dawson, Bethany (October 9, 2022). &quot;[https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 Putin's forces have looted nearly 40 museums in Ukraine, plundering thousands of 'priceless' treasures, says culture minister]&quot; [https://web.archive.org/web/20230819231239/https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 arkivo]). Business Insider. &lt;/ref&gt;. Interaliaj, du ĉefaj muzeoj de [[Ĥersono]] estis prirabitaj de rusiaj fortoj antaŭ ol retiriĝo el la urbo en novembro 2022: la Loka Historia Muzeo kaj la Arta Muzeo, el kiuj ĉirkaŭ 10 000 artaĵoj estis ŝtelitaj. La objektoj estis transportitaj al krimeaj muzeoj&lt;ref&gt;&quot;[https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html Ukraine reports looting of Kherson museums by Russian troops]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230210124514/https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html arkivo]). El Pais. 2022-11-17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/29/russia-to-take-over-ukrainian-museum-collections-as-formal-annexation-plans-announced Russia to take over Ukrainian museum collections as formal annexation plans announced]&quot;. The Art Newspaper. 2022-09-30.&lt;/ref&gt;.

En raporto el februaro 2026, la ukrainia Ministerio pri Kulturo asertis, ke Rusio prirabis 35 482 muzeajn artefaktojn, kaj pli ol 1,7 milionoj da objektoj ankoraŭ estas tenataj en nuntempe okupitaj areoj&lt;ref name=Darila/&gt;.

== Reta Kultura Heredaĵo ==
Volontuloj el la tuta mondo laboras por arkivi la ciferecan enhavon de la ukraina kultura heredaĵo, kiu riskas detruon pro la rusia invado de 2022&lt;ref&gt;Adams, « [http://blog.archive.org/2022/03/22/volunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites/ Volunteers Rally to Archive Ukrainian Web Sites] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fblog.archive.org%2F2022%2F03%2F22%2Fvolunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites%2F arkivo], blog.archive.org, Internet Archive, 22-a de marto 2022&lt;/ref&gt;, precipe per la iniciato Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO) (''&quot;Savante Ukrainian Kulturan Heredaĵon Rete&quot;''), lanĉita la 1-an de marto 2022&lt;ref&gt;« [https://www.sucho.org/press-release-20220308-volunteers-unite Volunteers Unite to Archive Ukrainian Cultural Heritage] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.sucho.org%2Fpress-release-20220308-volunteers-unite arkivo]), sucho.org, Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO), 8-a de marto 2022&lt;/ref&gt;. En la unuaj du semajnoj post la lanĉo de la iniciato, pli ol 1 500 retejoj, ciferecaj ekspozicioj, malfermaj aliraj publikaĵoj kaj aliaj retaj rimedoj de ukrainiaj kulturaj organizaĵoj estis kreitaj kiel ciferecaj arkivoj, reprezentante proksimume tri terabajtojn da datumoj&lt;ref&gt;Cascone, Sarah (2022-03-14). &quot;[https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 How Tech Experts in the West Are Rushing to Save the Digital Archives of Ukraine's Museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220314063614/https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 arkivo]). Artnet News.&lt;/ref&gt;.

Alia projekto, &quot;Backup Ukraine&quot; (''&quot;Sekurkopio de Ukrainio&quot;''), petas volontulojn uzi aplikaĵon por skani objektojn en Ukrainio, kiuj poste estas transformitaj en 3D-modelojn kaj alŝutitaj al nuba datumbazo por sekurkopio&lt;ref&gt;Gault, Matthew (May 6, 2022). &quot;[https://www.vice.com/en/article/backup-ukraine-is-looking-to-preserve-the-countrys-cultural-heritage/ Backup Ukraine Is Looking to Preserve The Country's Cultural Heritage]&quot;. Vice.com. &lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{referencoj}}</text>
      <sha1>b2u5ei96r9znmqqvc779gnaov8vqtz4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412386</id>
      <parentid>9412382</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:37:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Baba79</username>
        <id>118684</id>
      </contributor>
      <comment>/* Internaciaj */</comment>
      <origin>9412386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35115" sha1="64jtyqz31reda0f0x5zf9woocs67v7m" xml:space="preserve">{{#tag:ref|
|group=&quot;nb&quot;}}


&lt;ref name= io &gt; ... &lt;/ref&gt;

&lt;ref name= io /&gt;

{{lingvo-uk|

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;

&lt;/gallery&gt;


Kategorio:Ŝablono:Informkesto


[[Rusio]] komencis la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|plenskalan invadon de Ukrainio]] la 24-an de februaro 2022, en grava eskalado de la [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014|Rusa-Ukraina Milito]], kiu komenciĝis en 2014. Ĝi estas la plej granda milita atako en [[Eŭropo]] ekde la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref&gt;Herb, Jeremy; Starr, Barbara; Kaufman, Ellie (24-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html US orders 7,000 more troops to Europe following Russia's invasion of Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220227052443/https://edition.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html arkivo]). Oren Liebermann and Michael Conte. CNN. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha (24 February 2022). &quot;[https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 Russia presses invasion to outskirts of Ukrainian capital]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 arkivo]). ABC News. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tsvetkova, Maria; Vasovic, Aleksandar; Zinets, Natalia; Charlish, Alan; Grulovic, Fedja (27-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ Putin puts nuclear 'deterrence' forces on alert]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ arkivo]). Reuters&lt;/ref&gt;. Dum la batalado, multaj pecoj de ukraina kultura heredaĵo estis detruitaj, difektitaj aŭ endanĝerigitaj pro la ĝeneraligita detruado tra la lando&lt;ref name= Akinsha&gt; Akinsha, Konstantin (25-a de Marto 2022). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/25/ukraine-culture-in-peril Culture in the crossfire: Ukraine's key monuments and museums at risk of destruction in the war]&quot;. The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. Ĉi tiu konscia detruo kaj prirabado de pli ol 500 ukrainaj kulturaj heredaĵejoj estas konsiderata [[militkrimo]]&lt;ref&gt;Kirchmair, Lando (2022-03-21). &quot;[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property]&quot;. EJIL: Talk!.&lt;/ref&gt; kaj estis priskribata de la Ministro pri Kulturo de Ukrainio kiel [[kultura genocido]]&lt;ref&gt;&quot;[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts Salvaging Ukraine's culture: Country's history &amp; language under threat]&quot;. euronews. 2022-09-13. &lt;/ref&gt;.

== Juraj protektoj ==
La kulturaj posedaĵoj ĝuas specialan protekton laŭ [[internacia humanitara juro]]&lt;ref name= Hausler &gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;. La ​​unua protokolo de la [[Konvencioj de Ĝenevo|Konvencio de Ĝenevo]] kaj la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago por la Protekto de Kultura Posedaĵo en Kazo de Armita Konflikto]] (ambaŭ devigaj por Ukrainio kaj Rusio) malpermesas al ŝtatoj-partioj uzi historiajn monumentojn por subteni siajn militistajn operaciojn aŭ igi ilin objekto de agoj de malamikeco aŭ reprezalioj&lt;ref name=Hausler /&gt;. La ​​Dua Protokolo al la Konvencio de Hago permesas atakojn kontraŭ kultura posedaĵo nur en kazo de &quot;nepra milita neceso&quot; kiam ne ekzistas farebla alternativo. Atakoj kontraŭ kultura heredaĵo egalas al militkrimoj kaj povas esti procesigitaj antaŭ la [[Internacia Puna Kortumo]]&lt;ref&gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;.

== Rimarkindaj lokoj ==
Antaŭ la invado, Ukrainio havis sep [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondajn Heredaĵojn de UNESKO]], inkluzive de la [[Katedralo de Sankta Sofia (Kievo)|Katedralo Sankta Sofia]] en Kijivo, la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]], kaj la Historia Centro de [[Lvivo]]&lt;ref&gt;Sherwood, Harriet (2022-03-01). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught]&quot;. the Guardian. &lt;/ref&gt;. Pliaj lokoj en [[Ĥarkivo]] ([[Derĵprom]]), [[Mikolajivo]] (Observatorio) kaj [[Ĉernihivo]] (Transfiguracio kaj Boris kaj Gleb katedraloj) estas pripensitaj por eniri la liston&lt;ref&gt;Katz, Brigit (8-a de marto 2022). &quot;[https://www.smithsonianmag.com/smart-news/unesco-sounds-the-alarm-over-threats-to-ukrainian-cultural-heritage-180979686/ Unesco Sounds the Alarm Over Threats to Ukrainian Cultural Heritage]&quot;. Smithsonian Magazine. &lt;/ref&gt;.

Fine de aprilo 2022, [[Politico]] raportis, ke Ukrainio registris la vrakon de la rusia krozŝipo ''Moskva'' kiel &quot;subakvan kulturan heredaĵon&quot;&lt;ref&gt;Jack, Victor (2022-04-22). &quot;[https://www.politico.eu/article/trolling-russia-ukraine-registers-moskva-shipwreck-underwater-cultural-heritage/ Trolling Russia, Ukraine registers Moskva shipwreck as 'underwater cultural heritage']&quot;. POLITICO.&lt;/ref&gt;.

== Konservadaj klopodoj ==
=== Naciaj ===

Komence de la milito, la direktoro de la [[Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio]] en Kievo, Fedir Androŝĉuk, kunlaboris kun du kolegoj por konservi kaj protekti la muzeon kontraŭ atako kaj ebla prirabado. Androsĉuk ankaŭ raportis, ke kvar aliaj muzeoj en [[Vinico]], [[Ĵitomir]], [[Sumio]] kaj [[Ĉernihivo]] sukcesis forigi, stoki kaj protekti siajn ĉefajn ekspoziciojn, kaj la muzeo en Vinico estis uzata kiel loĝejo por rifuĝintoj&lt;ref&gt; Sherwood, « [https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2022%2Fmar%2F01%2Fcultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught arkivo]), the Guardian, 1-a de marto 2022 &lt;/ref&gt;. La artista kolektivo ''Asortymentna kimnata'' (&quot;Akordita Ĉambro&quot;), bazita ĉe la Ivano-Frankivska Nuntempa Arta Centro, kreis plurajn bunkrojn kaj kunlaboris kun galerioj en [[Kijivo]], [[Mariupolo]], [[Odeso]], [[Zaporiĵo]] kaj aliloke por evakui kaj konservi artaĵojn el la galerioj&lt;ref name= Braun&gt;Braun S. (2022-03-17). &quot;[https://www.dw.com/en/ukraine-rushes-to-save-cultural-heritage-from-destruction/a-61158291 Ukraine rushes to save cultural heritage from destruction]&quot;. Deutsche Welle.&lt;/ref&gt;.

Multaj monumentoj kaj memorindaĵoj estis protektitaj per sakoj da sablo aŭ envolvitaj en diversaj materialoj. En Kijivo, ĉirkaŭ 28 objektoj estis protektitaj tiel ĝis meze de aprilo&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим&quot;]. Українська правда.&lt;/ref&gt;. Loĝantoj en Lvivo provis helpi konservi plurajn ŝtonajn statuojn kaj fontanojn, kiujn oni ne povis malmunti, envolvante ilin en plaston, ŝaŭmon kaj aliajn materialojn. Pliajn klopodojn fotis kaj afiŝis la Lviva Fonduso por la Konservado de Arkitekturaj kaj Historiaj Monumentoj, prezentante lignajn kadrojn kaj tabulojn uzatajn por protekti monumentojn kaj vitralojn de preĝejoj&lt;ref&gt;Holland, Oscar (4-a de Marto 2022). &quot;[https://www.cnn.com/style/article/lviv-ukraine-statues-wrapped-heritage-protection/index.html 'Concerned' Ukrainian locals help protect Lviv's historic statues]&quot;. CNN&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим]&quot;. Українська правда.&lt;/ref&gt;.

La 28-an de marto, la [[Ministerio pri Cifereca Transformo de Ukrainio|Ministerio pri Cifereca Transformo]] lanĉis NFT-muzeon por helpi konservi la ŝtatecon kaj historion de Ukrainio, kaj ĉiuj enspezoj iros al la ministerio. La retejo, Ukraina MetaHistoria NFT-Muzeo inkludus &quot;militlinion&quot; aŭ templinion de eventoj kun koresponda NFT, kiu inkludus [[Tvitero|tviteraĵon]] pri signifa momento en la milito kaj ilustraĵon de ukraina artisto. Antaŭ la 1-a de aprilo, ĉirkaŭ 600 000 dolaroj estis kolektitaj per la vendo de la NFT-oj, kaj la financoj estis destinitaj por helpi rekonstrui muzeojn, teatrejojn kaj aliajn kulturajn instituciojn, kiuj estas detruitaj aŭ difektitaj&lt;ref&gt;Kharif, Olga (1-a de Aprilo 2022). [https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-01/ukrainian-government-raises-600-000-through-museum-nft-sales &quot;Ukraine Raises $600,000 Through Museum NFT Sales to Help Rebuild]&quot;. Bloomberg. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mattei, Shanti Escalante-De (2022-03-28). &quot;[https://www.artnews.com/art-news/news/ukraine-nft-project-museum-of-war-1234623051/ Ukraine Has Launched an NFT 'Museum' to Preserve the Country's History]&quot;. ARTnews.com.&lt;/ref&gt;.

Multaj el la kulturaj heredaĵoj protektataj en Ukrainio kontraŭ la rusia invado estas objektoj de rusa kulturo&lt;ref name= Akinsha /&gt;&lt;ref name= Braun /&gt;&lt;ref&gt;Harding L., Sherwood H. (2022-03-09). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage Ukrainians in race to save cultural heritage]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220425175053/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

=== Internaciaj ===
Tuj post la komenco de la invado, [[Unesko]] anoncis, ke ĝi laboras por marki ĉiujn eblajn ŝlosilajn historiajn monumentojn kaj lokojn tra la lando per la emblemo de la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago]] de 1954, la internacie agnoskita simbolo por la protekto de kultura heredaĵo en armita konflikto. La organizo ankaŭ kunlaboros kun la muzeodirektoroj de la lando por kunordigi konservadajn klopodojn por protekti kolektojn kaj monitori ajnan difekton al kulturaj lokoj per sputnika bildigo&lt;ref&gt;Hickley, Catherine (2022-03-04). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/04/unesco-gravely-concerned-about-damage-to-ukrainian-cultural-heritage Unesco 'gravely concerned' about damage to Ukrainian cultural heritage]&quot;. The Art Newspaper – International art news and events. &lt;/ref&gt;. Baldaŭ post la invado, oficialuloj de la [[Internacia Konsilio de Muzeoj]] komencis dokumenti artopecojn, kiujn polico eble trovus se ili estus movitaj kontraŭleĝe trans naciajn limojn&lt;ref&gt;Kishkovsky, Sophia (2022-09-09). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/09/ukraine-given-red-list-to-fight-looting Ukraine gets emergency Red List for art as evidence mounts of 'trading networks flowing West']&quot;. The Art Newspaper - International art news and events.&lt;/ref&gt;.

Kulturaj institucioj en [[Pollando]] starigis helpan programon, per la Komitato por Helpo al Muzeoj de Ukrainio kreita tuj post la invado. La Komitato subtenis  ĉiujn muzeojn kaj kulturanj instituciojn en Ukrainio por subteni kaj sekurigi iliajn kolektojn same kiel dokumentadon, ciferecigon kaj inventaron de kolektoj&lt;ref name= Braun/&gt;. La helpo de aliaj institucioj daŭris dum la tuta milito. En majo 2022 la Ĉeĥa Ministerio pri Kulturo komisiis la [[Nacia muzeo (Prago)|Nacian Muzeon de Prago]] sendi pakmaterialojn kiel vezik-plastikon kaj polietilenan ŝaŭmon kune kun sekureca ekipaĵo kiel [[fajroestingilo]]j kaj [[orientita grandpartikla plato|orientitaj grandpartiklaj platoj]] por bloki fenestrojn&lt;ref&gt;Iotkovska, Svilena (11-a de majo 2022). &quot;[https://www.themayor.eu/en/a/view/czechia-helps-ukraine-preserve-its-endangered-cultural-heritage-10419 Czechia helps Ukraine preserve its endangered cultural heritage]&quot; TheMayor.EU&quot;. www.themayor.eu.&lt;/ref&gt;. Internaciaj organizaĵoj kiel la Ukraina Arta Helpa Centro (bazita en Germanio, subtenata de la germana registaro, inter aliaj) kaj ALIPH (bazita en Svislando) ankaŭ aktive provizis krizan ekipaĵaron ekde la printempo de 2022&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine Protecting cultural heritage in Ukraine | Aliph Foundation - Protecting heritage to build peace]&quot; ([https://web.archive.org/web/20250129191327/https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine arkivo]). Aliph Foundation&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.dug-ww.com/presse Ukraine Hilfslieferungen für Rettung von Kunst- und Kulturgut]&quot;. www.dug-ww.com &lt;/ref&gt;.

En marto 2022, komenciĝis iniciatoj por sekurkopii kaj konservi eble endanĝerigatajn datumojn kaj teknologiojn de la kulturaj institucioj de Ukrainio kiel ''Saving Ukrainian Cultural Heritage Online'' (SUCHO).

En novembro 2025, la [[Eŭropa Komisiono]] anoncis, ke ĝi kaj dudek du membroŝtatoj kreos komitaton por subteni la konservadon de la ukraina kulturo. La Eŭropa Unio ankaŭ donacis pliajn 2 milionojn da eŭroj por subteni la kulturan sektoron de Ukrainio, kun ĉirkaŭ 48 milionoj da eŭroj donacitaj ekde la komenco de la milito&lt;ref&gt;Orlandi, Giorgia; Hess, Amandine (7-a de novembro 2025). &quot;[https://www.euronews.com/my-europe/2025/07/11/eu-vows-to-protect-ukrainian-culture-as-russia-targets-over-500-heritage-sites EU vows to protect Ukrainian culture as Russia targets over 500 heritage sites]&quot;. EuroNews.&lt;/ref&gt;.

En februaro 2026, [[Japanio]] anoncis 3,8 milionojn da dolaroj en plia helpo por helpi Ukrainion ripari kulturajn havaĵojn, kiuj estis difektitaj dum la milito, dum renkontiĝo en Kijivo inter la japana ambasadoro Nakagome Masaŝi, ukrainaj oficialuloj kaj reprezentantoj de UNESKO&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/japan-pledges-38-million-to-help-repair-ukraine-s-war-damaged-cultural-sites/3826385 Japan pledges $3.8 million to help repair Ukraine's war-damaged cultural sites]&quot;. www.aa.com.tr. 11-a de februaro 2026.&lt;/ref&gt;.

== Damaĝoj ==
=== Statitikaĵoj ===
La 10-an de junio 2026, [[UNESKO]] publikigis raporton kiu nombris 536 kulturajn lokojn konfirmitajn kiel difektitajn el kiuj 154 religiaj lokoj, 280 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 41 muzeoj, 33 monumentoj, 22 bibliotekoj, 5 arkeologiaj lokoj kaj 1 arkivejo&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/ukraine-war/damaged-cultural-sites?hub=180699 Пошкоджені об’єкти культурної спадщини в Україні, верифіковані ЮНЕСКО], UNESKO, 10-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. En antaŭa raporto publikigita la 16-an de oktobro 2024, UNESKO konfirmis difektojn de 457 objektoj: 143 religiaj lokoj, 231 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 32 muzeoj, 33 monumentoj, 17 bibliotekoj, 1 arkivejo. Ĉi tiuj listoj enhavas nur kazojn konatajn el pluraj fidindaj fontoj, kaj ne enhavas supraĵajn difektojn, kiel rompitajn fenestrojn kaj pordojn&lt;ref&gt;&quot;[https://www.rfi.fr/ru/%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0/20220628-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82-%D1%8E%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D1%83%D1%88%D0% Эксперт ЮНЕСКО: «Мониторинг разрушений украинских культурных ценностей идет с первых дней войны»]&quot;. Международное французское радио. 2022-06-28.&lt;/ref&gt;.

La [[Ministerio pri Kulturo de Ukrainio]] je la 5a de januaro 2023 raportis 1189 kazojn de difekto aŭ detruo de kulturaj objektoj, inkluzive de 563 &quot;kreivaj centroj&quot;, 453 bibliotekoj, 63 muzeoj kaj galerioj, 18 teatroj kaj filharmoniaj haloj, kaj 92 institucioj pri arteduko&lt;ref&gt;&quot;[https://mkip.gov.ua/news/8414.html Because of russian aggression, 1189 objects of cultural infrastructure were damaged in Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230105200329/http://www.mkip.gov.ua/news/8414.html arkivo]). Ministry of Culture of Ukraine.&lt;/ref&gt;. 21 el ili estis konsiderataj monumentoj de nacia signifo. Ĉirkaŭ 100 objektoj estis tute aŭ preskaŭ tute detruitaj&lt;ref&gt;&quot;[https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html Россия боится культуры Украины? На заседании Совбеза ООН озвучили данные ЮНЕСКО]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220717105634/https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html arkivo]). Radio Free Europe/Radio Liberty. 2022-07-17.&lt;/ref&gt;.
La 24-an de februaro 2026, la Ministerio pri Kulturo de Ukrainio raportis, ke ĝis februaro 2026 kaj ekde la komenco de la milito 1 685 kulturaj heredaĵejoj kaj 2 483 kulturaj infrastrukturinstalaĵoj estis aŭ detruitaj aŭ difektitaj. La raporto plue deklaris, ke la milito ankaŭ prenis la vivojn de 346 artistoj kaj 132 ukrainaj kaj eksterlandaj amaskomunikilaj profesiuloj, kun laŭtaksa totala perdo por la lando de ĉirkaŭ 4,2 miliardoj da dolaroj, kaj la totala perdo por la kultura sektoro, inkluzive de enspezoj, superis 31 miliardojn da dolaroj&lt;ref name=Darila&gt;Mykhailenko, Darila (2026-02-24). &quot;[https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 Russia Destroyed 1,685 Ukrainian Cultural Sites Since 2022, Inflicting $31 Billion in Losses]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260312072517/https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 arkivo]). UNITED24 Media.&lt;/ref&gt;.

La Laboratorio pri Monitorado de Kultura Heredaĵo ĉe la Virginia Muzeo pri Naturhistorio trovis signojn de 458 difektitaj kulturaj lokoj je la 10a de junio 2022&lt;ref&gt;Seymour T. (2022-06-10). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack Is Ukraine's cultural heritage under coordinated attack?]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220611083033/https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack arkivo]). The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. La teamo ''Visual Investigations'' de la [[The New York Times|New York Times]] kompilis liston de ĉirkaŭ 339 konstruaĵoj, monumentoj kaj aliaj kulturaj institucioj, kiuj estis parte aŭ tute detruitaj ĝis decembro 2022, kun ĉefa atento donita al la [[Donbaso]]&lt;ref&gt;Farago, Jason (2022-12-27). &quot;[https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html When Cultural Heritage Becomes a Battlefront]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230204121859/https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html arkivo]). The New York Times. ISSN 0362-4331.&lt;/ref&gt;.

=== Rimarkindaj damaĝoj ===
La 16-an de marto 2022, la drama teatrejo de [[Mariupolo]] estis plejparte detruita de aviadilaj atakoj. Centoj da civiluloj ŝajne ŝirmiĝis en la konstruaĵo tiutempe&lt;ref&gt;Lister, Tim; Voitovych, Olga; John, Tara (16-a de Marto 2022). &quot;[https://edition.cnn.com/2022/03/16/europe/ukraine-mariupol-bombing-theater-intl/ Russians bomb Mariupol theater where hundreds had taken refuge, officials say]&quot;. CNN.&lt;/ref&gt;. Satelitaj fotoj prenitaj antaŭ kaj tuj post la atako montris la rusan vorton por infanoj, ''Дети'', pentritan sur la tero ĉe la fronto kaj malantaŭo de la konstruaĵo, por informi rusiajn militaviadilojn, ke infanoj ŝirmiĝis en la konstruaĵo&lt;ref&gt;&quot;[https://www.firstpost.com/world/mayhem-in-mariupol-in-ukraines-most-attacked-city-theatre-sheltering-hundreds-of-civilians-bombed-10467421.html Mayhem in Mariupol]&quot;. FirstPost. 17 March 2022.&lt;/ref&gt;. La laŭtaksa mortnombro varias de almenaŭ dekduo&lt;ref name=dekduo&gt;&quot;[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/06/ukraine-deadly-mariupol-theatre-strike-a-clear-war-crime-by-russian-forces-new-investigation/ Ukraine: Deadly Mariupol Theatre Strike 'A Clear War Crime' By Russian Forces]&quot;. Amnesty International. 30-a de Junio 2022. &lt;/ref&gt; ĝis pli ol 600 homoj&lt;ref&gt;Hinnant, Lori; Chernov, Mstyslav; Stepanenko, Vasilisa (4-a de Majo 2022). &quot;[https://apnews.com/article/Russia-ukraine-war-mariupol-theater-c321a196fbd568899841b506afcac7a1 AP evidence points to 600 dead in Mariupol theater airstrike]&quot;. Associated Press.&lt;/ref&gt;. La atako estis priskribita de [[Amnestio Internacia]] kiel &quot;klara militkrimo&quot; fare de rusiaj fortoj&lt;ref name=dekduo/&gt;.

La 24-an de majo 2026, nur unu monaton post moderniĝo kaj remalfermo al la publiko, la [[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo|kijiva muzeo pri la katastrofo de Ĉernobilo]] estis preskaŭ tute detruita per rekta trafo de rusia misilo, sekvata de incendio kaj parta kolapso&lt;ref&gt;https://www.ukr.net/news/details/russianaggression/117636081.html&lt;/ref&gt;. Ĉirkaŭ 40 procentoj de la kolekto estis savitaj el la deponejo&lt;ref&gt;&quot;[https://news.artnet.com/art-world/ukraine-museums-damaged-russian-attack-2776107 Ukrainian Museums and Cultural Sites Damaged in Massive Russian Attack]&quot;. artnet. 2026-05-25.&lt;/ref&gt;. La ukrainia prezidanto [[Volodimir Zelenskij]] vizitis la lokon en la sama tago&lt;ref&gt;&quot;[https://unn.ua/en/news/zelenskyy-visited-the-chernobyl-museum-destroyed-after-the-russian-attack-as-well-as-lukyanivka Zelenskyy visited the Chernobyl Museum destroyed after the Russian attack, as well as Lukyanivka]&quot;. Ukrainian National News (UNN). 2026-05-24. &lt;/ref&gt;.

La 24-an de marto 2026, en la historia urbocentro de [[Lvivo]] kiu ĉeestas la liston de [[UNESKO]] pri [[Monda Heredaĵa Konvencio|monda heredaĵo]], incendio ekis en la konstruaĵoj de la Bernardina monaĥeja komplekso kiel rezulto de rusia spavatako&lt;ref&gt;Козицький, Максим (24-a de marto 2026). [https://bukvy.org/u-lvovi-poshkodzhenyj-ansambl-bernardynskogo-monastyrya/ У Львові пошкоджений ансамбль Бернардинського монастиря]. Букви&lt;/ref&gt;. Ankaŭ ties sonorilturo  estis difektata&lt;ref&gt;[https://zn.ua/ukr/war/rosija-vdarila-po-tsentru-lvova-poshkodzheno-budinok-ta-spadshchina-junesko.html Обстріл Львова 24 березня 2026 року. Дзеркало тижня.] 24-a de marto 2026&lt;/ref&gt;.

En januaro 2023, la [[Transfigura Katedralo de Odeso]] estis enskribita en la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] kiel parto de la Historia Centro de [[Odeso]] kaj tuj listigita kiel en danĝero pro la rus-ukraina milito&lt;ref&gt;&quot;[https://www.icomos-ukraine.org/recent-news-en/statement-regarding-the-threat-of-destruction-of-the-unesco-world-heritage-site-historical-center-of-the-port-city-of-odesa Statement regarding the threat of destruction of the UNESCO World Heritage Site &quot;Historical Centre of the Port City of Odesa&quot;]&quot;. ICOMOS Ukraine.22-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. La 23-an de julio 2023, la katedralo estis grave difektata de rusia misilatako&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nytimes.com/video/world/europe/100000009008708/odesa-ukraine-cathedral.html Damage to the Odesa Transfiguration Cathedral (video)]&quot;. New York Times.23-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. UNESKO forte kondamnis ripetajn atakojn de Rusio kontraŭ la Historia Centro de Odesa&lt;ref&gt;Sirkovych, Zhanna (23-a de Julio 2023). &quot;[https://ukraine.un.org/en/240086-odesa-unesco-strongly-condemns-repeated-attacks-against-cultural-heritage-including-world Odesa: UNESCO strongly condemns repeated attacks against cultural heritage, including World Heritage]&quot;. United Nations&lt;/ref&gt;. La katedralo estis restaŭrita kun subteno de la itala registaro kaj UNESKO, kun la plejparto de la restaŭraj laboroj kompletigitaj antaŭ oktobro 2024 kaj la hejtsistemo restaŭrita antaŭ decembro 2025&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu Одеса: ЮНЕСКО та Італія завершили аварійні відновлювальні роботи у Спасо-Преображенському кафедральному соборі] ([https://web.archive.org/web/20260209135300/https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu arkivo]), UKESKO, 1-a de decembro 2025&lt;/ref&gt;.

La 14an de junio 2026, rusia spavatako kaŭzis signifajn damaĝojn al la komplekso de la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]]&lt;ref&gt; &quot;[https://www.theguardian.com/world/video/2026/jun/15/dormiton-cathedral-burns-unesco-kyiv-pechersk-lavra-russian-attack Cathedral burns at Unesco-listed Kyiv Pechersk Lavra after Russian attack]&quot;. The Guardian. 15-a de Junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref name= Beaumont&gt;Beaumont, Peter (15-a de Junio 2026). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine Kyiv monastery set on fire in night of Russian attacks across Ukraine]&quot;. The Guardian.&lt;/ref&gt;. La ​​damaĝoj inkluzivis detruon de signifa parto de la tegmento, damaĝon al la ĉefa kupolo kaj kapelo, kaj signifajn incendiojn ene de la strukturo de la Dormiciono-Katedralo&lt;ref&gt;Basmat, Dmytro; Fenbert, Abbey (15-a de Junio 2026). &quot;[https://kyivindependent.com/russian-attack-june-14-2026/ Kyiv's historic Pechersk Lavra burns as large-scale Russian strikes kill 5, injure 29 in capital]&quot;. The Kyiv Independent. &lt;/ref&gt;. La saman tagon estis atakataj ankaŭ la [[Dovĵenka Nacia kinostudio]], la [[Artomuzeo de Ĥarkivo]] kaj la [[Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro]]&lt;ref&gt;[https://www.rts.ch/info/monde/2026/article/cathedrale-de-kiev-en-feu-apres-des-frappes-russes-neuf-morts-en-ukraine-29274362.html Onze morts et une cathédrale emblématique endommagée en Ukraine après des frappes russes], RTS, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2261627/ukraine-russie-guerre-attaque-kiev Attaque massive sur Kiev, un joyau orthodoxe en feu], Radio Canada Info, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. Ĉi-lasta estis jam trafita unuafoje dum la rusia invado la 11-an de marto 2022: post bombado, [[ŝrapnelo]]j frakasis la fenestrojn kaj parte detruis la murojn&lt;ref&gt;« [https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html Велике російське руйнівництво: Архітектурні пам’ятки, пошкоджені війною » ] ([https://web.archive.org/web/20220318110117/https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html arkivo]) // Bird in Flight, 18.03.2022&lt;/ref&gt;. Dum  amasa bombado la 24-an de junio 2025, la konstruaĵo denove estis difektata&lt;ref&gt;Kitsoft. &quot;[https://thegaze.media/news/priceless-monuments-destroyed-by-russia-in-ukraine Priceless Monuments Destroyed by Russia in Ukraine]&quot;. thegaze.media.&lt;/ref&gt;. Dum la atako de la 15-a de junio 2026, ne nur la konstruaĵo estis trafita, sed ankaŭ ĝia unika 12-tuna orgeno&lt;ref&gt;&quot;[http://www.domorgan.dp.ua/o-nas/istoriya Історія]&quot;. www.domorgan.dp.ua&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.reyestr.court.gov.ua/Review/11033979 ГОСПОДАРСЬКИЙ СУД | ДНІПРОПЕТРОВСЬКОЇ ОБЛАСТІ | УХВАЛА]&quot;. www.reyestr.court.gov.ua&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Museum of Hryhoriy Skovoroda after Russian shelling (2022-05-07) 02.jpg|Muzeo pri [[Hrihorij Skovoroda]], 7-a de majo 2022
Bakhmut Palace of Culture after Russian shelling, 2022-09-08 (12).jpg|Kultura Palaco de [[Baĥmuto]], 8-a de septembro 2022
Transfiguration Cathedral in Odesa after Russian missile attack, 2023-07-23 (22).jpg|[[Transfigura Katedralo de Odeso]], 23-a de julio 2023
Kherson Oblast Scientific Library named after Oles Honchar after Russian shelling, 2023-11-12 (21).webp|Ĥersona scienca biblioteko, 12-a de novembro 2023
Huliaipole Local Museum after Russian shelling (2024-08-24) 03.webp|Loka muzeao de Huliaipolo, 24-a de aŭgusto 2024
National Chernobyl Museum in Kyiv after Russian attack, 2026-05-24 (03).jpg|[[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo]], 24-a de majo 2026
&lt;/gallery&gt;

== Rabado ==
[[Dosiero:Kherson museum looted by Russian forces (05).jpg|eta|Rabita ĥersona loka muzeo post la foriro de rusiaj trupoj, la 19-an de novembro 2022.]]
En aprilo 2022, la Urba Konsilio de Mariupolo anoncis, ke pli ol du mil ekspoziciaĵoj estis prirabitaj el la muzeoj de Mariupolo, inkluzive de originalaj verkoj de [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi|Arĥip Kuindĵi]] kaj [[Ivan Ajvazovskij]]. La plej multaj ekspoziciaĵoj el la Muzeo de Loka Popolo kaj la Arta Muzeo de Kuindĵi estis forigitaj de la rusiaj okupaciaj fortoj&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html Invaders steal over 2,000 exhibits from Mariupol museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220428184318/https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html arkivo]. Ukrinform. 28-a de Aprilo 2022.&lt;/ref&gt;. Tamen, la direktoro de la Muzeo de Loka Historio de Mariupolo, Natalia Kapustnikova, diris al la por-Kremla novaĵagentejo Izvestija, ke ŝi transdonis la verkojn de Ajvazovskij kaj Kuindĵi al la rusiaj fortoj &quot;post la fino de la bataladoj&quot;&lt;ref&gt;Sauer, Pjotr (2022-04-29). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol Ukraine accuses Russian forces of seizing 2,000 artworks in Mariupol]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260315100851/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

En majo 2022, ukrainiaj oficialuloj asertis, ke la rusiaj fortoj prirabis la ''&quot;plej grandajn kaj plej multekostajn&quot;'' kolektojn de [[Skitoj|skitaj]] artefaktoj en Ukrainio el [[Melitopolo]]&lt;ref&gt;Grylls, George (4-a de majo 2022). &quot;[https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs Russian troops are destroying ancient nomadic tombs]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260226180215/https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs arkivo]). The Times. ISSN 0140-0460.&lt;/ref&gt;. La ukrainia ministro pri kulturo, Oleksandr Tkachenko, asertis, ke rusiaj fortoj prirabis milojn da artefaktoj el preskaŭ kvardek ukrainaj muzeoj ĝis oktobro 2022. Tkachenko plue deklaris, ke la prirabitaj objektoj kaj la detruo de aliaj kulturaj lokoj sumiĝis al centoj da milionoj da dolaroj en damaĝo kaj perditaj objektoj&lt;ref&gt;Dawson, Bethany (October 9, 2022). &quot;[https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 Putin's forces have looted nearly 40 museums in Ukraine, plundering thousands of 'priceless' treasures, says culture minister]&quot; [https://web.archive.org/web/20230819231239/https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 arkivo]). Business Insider. &lt;/ref&gt;. Interaliaj, du ĉefaj muzeoj de [[Ĥersono]] estis prirabitaj de rusiaj fortoj antaŭ ol retiriĝo el la urbo en novembro 2022: la Loka Historia Muzeo kaj la Arta Muzeo, el kiuj ĉirkaŭ 10 000 artaĵoj estis ŝtelitaj. La objektoj estis transportitaj al krimeaj muzeoj&lt;ref&gt;&quot;[https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html Ukraine reports looting of Kherson museums by Russian troops]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230210124514/https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html arkivo]). El Pais. 2022-11-17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/29/russia-to-take-over-ukrainian-museum-collections-as-formal-annexation-plans-announced Russia to take over Ukrainian museum collections as formal annexation plans announced]&quot;. The Art Newspaper. 2022-09-30.&lt;/ref&gt;.

En raporto el februaro 2026, la ukrainia Ministerio pri Kulturo asertis, ke Rusio prirabis 35 482 muzeajn artefaktojn, kaj pli ol 1,7 milionoj da objektoj ankoraŭ estas tenataj en nuntempe okupitaj areoj&lt;ref name=Darila/&gt;.

== Reta Kultura Heredaĵo ==
Volontuloj el la tuta mondo laboras por arkivi la ciferecan enhavon de la ukraina kultura heredaĵo, kiu riskas detruon pro la rusia invado de 2022&lt;ref&gt;Adams, « [http://blog.archive.org/2022/03/22/volunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites/ Volunteers Rally to Archive Ukrainian Web Sites] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fblog.archive.org%2F2022%2F03%2F22%2Fvolunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites%2F arkivo], blog.archive.org, Internet Archive, 22-a de marto 2022&lt;/ref&gt;, precipe per la iniciato Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO) (''&quot;Savante Ukrainian Kulturan Heredaĵon Rete&quot;''), lanĉita la 1-an de marto 2022&lt;ref&gt;« [https://www.sucho.org/press-release-20220308-volunteers-unite Volunteers Unite to Archive Ukrainian Cultural Heritage] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.sucho.org%2Fpress-release-20220308-volunteers-unite arkivo]), sucho.org, Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO), 8-a de marto 2022&lt;/ref&gt;. En la unuaj du semajnoj post la lanĉo de la iniciato, pli ol 1 500 retejoj, ciferecaj ekspozicioj, malfermaj aliraj publikaĵoj kaj aliaj retaj rimedoj de ukrainiaj kulturaj organizaĵoj estis kreitaj kiel ciferecaj arkivoj, reprezentante proksimume tri terabajtojn da datumoj&lt;ref&gt;Cascone, Sarah (2022-03-14). &quot;[https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 How Tech Experts in the West Are Rushing to Save the Digital Archives of Ukraine's Museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220314063614/https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 arkivo]). Artnet News.&lt;/ref&gt;.

Alia projekto, &quot;Backup Ukraine&quot; (''&quot;Sekurkopio de Ukrainio&quot;''), petas volontulojn uzi aplikaĵon por skani objektojn en Ukrainio, kiuj poste estas transformitaj en 3D-modelojn kaj alŝutitaj al nuba datumbazo por sekurkopio&lt;ref&gt;Gault, Matthew (May 6, 2022). &quot;[https://www.vice.com/en/article/backup-ukraine-is-looking-to-preserve-the-countrys-cultural-heritage/ Backup Ukraine Is Looking to Preserve The Country's Cultural Heritage]&quot;. Vice.com. &lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{referencoj}}</text>
      <sha1>64jtyqz31reda0f0x5zf9woocs67v7m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412387</id>
      <parentid>9412386</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Baba79</username>
        <id>118684</id>
      </contributor>
      <comment>/* Internaciaj */</comment>
      <origin>9412387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35119" sha1="5mtc2392we9w53yi9pxaw7u81u8h4ic" xml:space="preserve">{{#tag:ref|
|group=&quot;nb&quot;}}


&lt;ref name= io &gt; ... &lt;/ref&gt;

&lt;ref name= io /&gt;

{{lingvo-uk|

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;

&lt;/gallery&gt;


Kategorio:Ŝablono:Informkesto


[[Rusio]] komencis la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|plenskalan invadon de Ukrainio]] la 24-an de februaro 2022, en grava eskalado de la [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014|Rusa-Ukraina Milito]], kiu komenciĝis en 2014. Ĝi estas la plej granda milita atako en [[Eŭropo]] ekde la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref&gt;Herb, Jeremy; Starr, Barbara; Kaufman, Ellie (24-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html US orders 7,000 more troops to Europe following Russia's invasion of Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220227052443/https://edition.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html arkivo]). Oren Liebermann and Michael Conte. CNN. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha (24 February 2022). &quot;[https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 Russia presses invasion to outskirts of Ukrainian capital]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 arkivo]). ABC News. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tsvetkova, Maria; Vasovic, Aleksandar; Zinets, Natalia; Charlish, Alan; Grulovic, Fedja (27-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ Putin puts nuclear 'deterrence' forces on alert]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ arkivo]). Reuters&lt;/ref&gt;. Dum la batalado, multaj pecoj de ukraina kultura heredaĵo estis detruitaj, difektitaj aŭ endanĝerigitaj pro la ĝeneraligita detruado tra la lando&lt;ref name= Akinsha&gt; Akinsha, Konstantin (25-a de Marto 2022). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/25/ukraine-culture-in-peril Culture in the crossfire: Ukraine's key monuments and museums at risk of destruction in the war]&quot;. The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. Ĉi tiu konscia detruo kaj prirabado de pli ol 500 ukrainaj kulturaj heredaĵejoj estas konsiderata [[militkrimo]]&lt;ref&gt;Kirchmair, Lando (2022-03-21). &quot;[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property]&quot;. EJIL: Talk!.&lt;/ref&gt; kaj estis priskribata de la Ministro pri Kulturo de Ukrainio kiel [[kultura genocido]]&lt;ref&gt;&quot;[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts Salvaging Ukraine's culture: Country's history &amp; language under threat]&quot;. euronews. 2022-09-13. &lt;/ref&gt;.

== Juraj protektoj ==
La kulturaj posedaĵoj ĝuas specialan protekton laŭ [[internacia humanitara juro]]&lt;ref name= Hausler &gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;. La ​​unua protokolo de la [[Konvencioj de Ĝenevo|Konvencio de Ĝenevo]] kaj la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago por la Protekto de Kultura Posedaĵo en Kazo de Armita Konflikto]] (ambaŭ devigaj por Ukrainio kaj Rusio) malpermesas al ŝtatoj-partioj uzi historiajn monumentojn por subteni siajn militistajn operaciojn aŭ igi ilin objekto de agoj de malamikeco aŭ reprezalioj&lt;ref name=Hausler /&gt;. La ​​Dua Protokolo al la Konvencio de Hago permesas atakojn kontraŭ kultura posedaĵo nur en kazo de &quot;nepra milita neceso&quot; kiam ne ekzistas farebla alternativo. Atakoj kontraŭ kultura heredaĵo egalas al militkrimoj kaj povas esti procesigitaj antaŭ la [[Internacia Puna Kortumo]]&lt;ref&gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;.

== Rimarkindaj lokoj ==
Antaŭ la invado, Ukrainio havis sep [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondajn Heredaĵojn de UNESKO]], inkluzive de la [[Katedralo de Sankta Sofia (Kievo)|Katedralo Sankta Sofia]] en Kijivo, la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]], kaj la Historia Centro de [[Lvivo]]&lt;ref&gt;Sherwood, Harriet (2022-03-01). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught]&quot;. the Guardian. &lt;/ref&gt;. Pliaj lokoj en [[Ĥarkivo]] ([[Derĵprom]]), [[Mikolajivo]] (Observatorio) kaj [[Ĉernihivo]] (Transfiguracio kaj Boris kaj Gleb katedraloj) estas pripensitaj por eniri la liston&lt;ref&gt;Katz, Brigit (8-a de marto 2022). &quot;[https://www.smithsonianmag.com/smart-news/unesco-sounds-the-alarm-over-threats-to-ukrainian-cultural-heritage-180979686/ Unesco Sounds the Alarm Over Threats to Ukrainian Cultural Heritage]&quot;. Smithsonian Magazine. &lt;/ref&gt;.

Fine de aprilo 2022, [[Politico]] raportis, ke Ukrainio registris la vrakon de la rusia krozŝipo ''Moskva'' kiel &quot;subakvan kulturan heredaĵon&quot;&lt;ref&gt;Jack, Victor (2022-04-22). &quot;[https://www.politico.eu/article/trolling-russia-ukraine-registers-moskva-shipwreck-underwater-cultural-heritage/ Trolling Russia, Ukraine registers Moskva shipwreck as 'underwater cultural heritage']&quot;. POLITICO.&lt;/ref&gt;.

== Konservadaj klopodoj ==
=== Naciaj ===

Komence de la milito, la direktoro de la [[Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio]] en Kievo, Fedir Androŝĉuk, kunlaboris kun du kolegoj por konservi kaj protekti la muzeon kontraŭ atako kaj ebla prirabado. Androsĉuk ankaŭ raportis, ke kvar aliaj muzeoj en [[Vinico]], [[Ĵitomir]], [[Sumio]] kaj [[Ĉernihivo]] sukcesis forigi, stoki kaj protekti siajn ĉefajn ekspoziciojn, kaj la muzeo en Vinico estis uzata kiel loĝejo por rifuĝintoj&lt;ref&gt; Sherwood, « [https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2022%2Fmar%2F01%2Fcultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught arkivo]), the Guardian, 1-a de marto 2022 &lt;/ref&gt;. La artista kolektivo ''Asortymentna kimnata'' (&quot;Akordita Ĉambro&quot;), bazita ĉe la Ivano-Frankivska Nuntempa Arta Centro, kreis plurajn bunkrojn kaj kunlaboris kun galerioj en [[Kijivo]], [[Mariupolo]], [[Odeso]], [[Zaporiĵo]] kaj aliloke por evakui kaj konservi artaĵojn el la galerioj&lt;ref name= Braun&gt;Braun S. (2022-03-17). &quot;[https://www.dw.com/en/ukraine-rushes-to-save-cultural-heritage-from-destruction/a-61158291 Ukraine rushes to save cultural heritage from destruction]&quot;. Deutsche Welle.&lt;/ref&gt;.

Multaj monumentoj kaj memorindaĵoj estis protektitaj per sakoj da sablo aŭ envolvitaj en diversaj materialoj. En Kijivo, ĉirkaŭ 28 objektoj estis protektitaj tiel ĝis meze de aprilo&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим&quot;]. Українська правда.&lt;/ref&gt;. Loĝantoj en Lvivo provis helpi konservi plurajn ŝtonajn statuojn kaj fontanojn, kiujn oni ne povis malmunti, envolvante ilin en plaston, ŝaŭmon kaj aliajn materialojn. Pliajn klopodojn fotis kaj afiŝis la Lviva Fonduso por la Konservado de Arkitekturaj kaj Historiaj Monumentoj, prezentante lignajn kadrojn kaj tabulojn uzatajn por protekti monumentojn kaj vitralojn de preĝejoj&lt;ref&gt;Holland, Oscar (4-a de Marto 2022). &quot;[https://www.cnn.com/style/article/lviv-ukraine-statues-wrapped-heritage-protection/index.html 'Concerned' Ukrainian locals help protect Lviv's historic statues]&quot;. CNN&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим]&quot;. Українська правда.&lt;/ref&gt;.

La 28-an de marto, la [[Ministerio pri Cifereca Transformo de Ukrainio|Ministerio pri Cifereca Transformo]] lanĉis NFT-muzeon por helpi konservi la ŝtatecon kaj historion de Ukrainio, kaj ĉiuj enspezoj iros al la ministerio. La retejo, Ukraina MetaHistoria NFT-Muzeo inkludus &quot;militlinion&quot; aŭ templinion de eventoj kun koresponda NFT, kiu inkludus [[Tvitero|tviteraĵon]] pri signifa momento en la milito kaj ilustraĵon de ukraina artisto. Antaŭ la 1-a de aprilo, ĉirkaŭ 600 000 dolaroj estis kolektitaj per la vendo de la NFT-oj, kaj la financoj estis destinitaj por helpi rekonstrui muzeojn, teatrejojn kaj aliajn kulturajn instituciojn, kiuj estas detruitaj aŭ difektitaj&lt;ref&gt;Kharif, Olga (1-a de Aprilo 2022). [https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-01/ukrainian-government-raises-600-000-through-museum-nft-sales &quot;Ukraine Raises $600,000 Through Museum NFT Sales to Help Rebuild]&quot;. Bloomberg. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mattei, Shanti Escalante-De (2022-03-28). &quot;[https://www.artnews.com/art-news/news/ukraine-nft-project-museum-of-war-1234623051/ Ukraine Has Launched an NFT 'Museum' to Preserve the Country's History]&quot;. ARTnews.com.&lt;/ref&gt;.

Multaj el la kulturaj heredaĵoj protektataj en Ukrainio kontraŭ la rusia invado estas objektoj de rusa kulturo&lt;ref name= Akinsha /&gt;&lt;ref name= Braun /&gt;&lt;ref&gt;Harding L., Sherwood H. (2022-03-09). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage Ukrainians in race to save cultural heritage]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220425175053/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

=== Internaciaj ===
Tuj post la komenco de la invado, [[Unesko]] anoncis, ke ĝi laboras por marki ĉiujn eblajn ŝlosilajn historiajn monumentojn kaj lokojn tra la lando per la emblemo de la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago]] de 1954, la internacie agnoskita simbolo por la protekto de kultura heredaĵo en armita konflikto. La organizo ankaŭ kunlaboros kun la muzeodirektoroj de la lando por kunordigi konservadajn klopodojn por protekti kolektojn kaj monitori ajnan difekton al kulturaj lokoj per sputnika bildigo&lt;ref&gt;Hickley, Catherine (2022-03-04). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/04/unesco-gravely-concerned-about-damage-to-ukrainian-cultural-heritage Unesco 'gravely concerned' about damage to Ukrainian cultural heritage]&quot;. The Art Newspaper – International art news and events. &lt;/ref&gt;. Baldaŭ post la invado, oficialuloj de la [[Internacia Konsilio de Muzeoj]] komencis dokumenti artopecojn, kiujn polico eble trovus se ili estus movitaj kontraŭleĝe trans naciajn limojn&lt;ref&gt;Kishkovsky, Sophia (2022-09-09). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/09/ukraine-given-red-list-to-fight-looting Ukraine gets emergency Red List for art as evidence mounts of 'trading networks flowing West']&quot;. The Art Newspaper - International art news and events.&lt;/ref&gt;.

Kulturaj institucioj en [[Pollando]] starigis helpan programon, per la Komitato por Helpo al Muzeoj de Ukrainio kreita tuj post la invado. La Komitato subtenis  ĉiujn muzeojn kaj kulturanj instituciojn en Ukrainio por subteni kaj sekurigi iliajn kolektojn same kiel dokumentadon, ciferecigon kaj inventaron de kolektoj&lt;ref name= Braun/&gt;. La helpo de aliaj institucioj daŭriĝais dum la tuta milito. En majo 2022 la Ĉeĥa Ministerio pri Kulturo komisiis la [[Nacia muzeo (Prago)|Nacian Muzeon de Prago]] sendi pakmaterialojn kiel vezik-plastikon kaj polietilenan ŝaŭmon kune kun sekureca ekipaĵo kiel [[fajroestingilo]]j kaj [[orientita grandpartikla plato|orientitaj grandpartiklaj platoj]] por bloki fenestrojn&lt;ref&gt;Iotkovska, Svilena (11-a de majo 2022). &quot;[https://www.themayor.eu/en/a/view/czechia-helps-ukraine-preserve-its-endangered-cultural-heritage-10419 Czechia helps Ukraine preserve its endangered cultural heritage]&quot; TheMayor.EU&quot;. www.themayor.eu.&lt;/ref&gt;. Internaciaj organizaĵoj kiel la Ukraina Arta Helpa Centro (bazita en Germanio, subtenata de la germana registaro, inter aliaj) kaj ALIPH (bazita en Svislando) ankaŭ aktive provizis krizan ekipaĵaron ekde la printempo de 2022&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine Protecting cultural heritage in Ukraine | Aliph Foundation - Protecting heritage to build peace]&quot; ([https://web.archive.org/web/20250129191327/https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine arkivo]). Aliph Foundation&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.dug-ww.com/presse Ukraine Hilfslieferungen für Rettung von Kunst- und Kulturgut]&quot;. www.dug-ww.com &lt;/ref&gt;.

En marto 2022, komenciĝis iniciatoj por sekurkopii kaj konservi eble endanĝerigatajn datumojn kaj teknologiojn de la kulturaj institucioj de Ukrainio kiel ''Saving Ukrainian Cultural Heritage Online'' (SUCHO).

En novembro 2025, la [[Eŭropa Komisiono]] anoncis, ke ĝi kaj dudek du membroŝtatoj kreos komitaton por subteni la konservadon de la ukraina kulturo. La Eŭropa Unio ankaŭ donacis pliajn 2 milionojn da eŭroj por subteni la kulturan sektoron de Ukrainio, kun ĉirkaŭ 48 milionoj da eŭroj donacitaj ekde la komenco de la milito&lt;ref&gt;Orlandi, Giorgia; Hess, Amandine (7-a de novembro 2025). &quot;[https://www.euronews.com/my-europe/2025/07/11/eu-vows-to-protect-ukrainian-culture-as-russia-targets-over-500-heritage-sites EU vows to protect Ukrainian culture as Russia targets over 500 heritage sites]&quot;. EuroNews.&lt;/ref&gt;.

En februaro 2026, [[Japanio]] anoncis 3,8 milionojn da dolaroj en plia helpo por helpi Ukrainion ripari kulturajn havaĵojn, kiuj estis difektitaj dum la milito, dum renkontiĝo en Kijivo inter la japana ambasadoro Nakagome Masaŝi, ukrainaj oficialuloj kaj reprezentantoj de UNESKO&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/japan-pledges-38-million-to-help-repair-ukraine-s-war-damaged-cultural-sites/3826385 Japan pledges $3.8 million to help repair Ukraine's war-damaged cultural sites]&quot;. www.aa.com.tr. 11-a de februaro 2026.&lt;/ref&gt;.

== Damaĝoj ==
=== Statitikaĵoj ===
La 10-an de junio 2026, [[UNESKO]] publikigis raporton kiu nombris 536 kulturajn lokojn konfirmitajn kiel difektitajn el kiuj 154 religiaj lokoj, 280 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 41 muzeoj, 33 monumentoj, 22 bibliotekoj, 5 arkeologiaj lokoj kaj 1 arkivejo&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/ukraine-war/damaged-cultural-sites?hub=180699 Пошкоджені об’єкти культурної спадщини в Україні, верифіковані ЮНЕСКО], UNESKO, 10-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. En antaŭa raporto publikigita la 16-an de oktobro 2024, UNESKO konfirmis difektojn de 457 objektoj: 143 religiaj lokoj, 231 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 32 muzeoj, 33 monumentoj, 17 bibliotekoj, 1 arkivejo. Ĉi tiuj listoj enhavas nur kazojn konatajn el pluraj fidindaj fontoj, kaj ne enhavas supraĵajn difektojn, kiel rompitajn fenestrojn kaj pordojn&lt;ref&gt;&quot;[https://www.rfi.fr/ru/%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0/20220628-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82-%D1%8E%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D1%83%D1%88%D0% Эксперт ЮНЕСКО: «Мониторинг разрушений украинских культурных ценностей идет с первых дней войны»]&quot;. Международное французское радио. 2022-06-28.&lt;/ref&gt;.

La [[Ministerio pri Kulturo de Ukrainio]] je la 5a de januaro 2023 raportis 1189 kazojn de difekto aŭ detruo de kulturaj objektoj, inkluzive de 563 &quot;kreivaj centroj&quot;, 453 bibliotekoj, 63 muzeoj kaj galerioj, 18 teatroj kaj filharmoniaj haloj, kaj 92 institucioj pri arteduko&lt;ref&gt;&quot;[https://mkip.gov.ua/news/8414.html Because of russian aggression, 1189 objects of cultural infrastructure were damaged in Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230105200329/http://www.mkip.gov.ua/news/8414.html arkivo]). Ministry of Culture of Ukraine.&lt;/ref&gt;. 21 el ili estis konsiderataj monumentoj de nacia signifo. Ĉirkaŭ 100 objektoj estis tute aŭ preskaŭ tute detruitaj&lt;ref&gt;&quot;[https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html Россия боится культуры Украины? На заседании Совбеза ООН озвучили данные ЮНЕСКО]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220717105634/https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html arkivo]). Radio Free Europe/Radio Liberty. 2022-07-17.&lt;/ref&gt;.
La 24-an de februaro 2026, la Ministerio pri Kulturo de Ukrainio raportis, ke ĝis februaro 2026 kaj ekde la komenco de la milito 1 685 kulturaj heredaĵejoj kaj 2 483 kulturaj infrastrukturinstalaĵoj estis aŭ detruitaj aŭ difektitaj. La raporto plue deklaris, ke la milito ankaŭ prenis la vivojn de 346 artistoj kaj 132 ukrainaj kaj eksterlandaj amaskomunikilaj profesiuloj, kun laŭtaksa totala perdo por la lando de ĉirkaŭ 4,2 miliardoj da dolaroj, kaj la totala perdo por la kultura sektoro, inkluzive de enspezoj, superis 31 miliardojn da dolaroj&lt;ref name=Darila&gt;Mykhailenko, Darila (2026-02-24). &quot;[https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 Russia Destroyed 1,685 Ukrainian Cultural Sites Since 2022, Inflicting $31 Billion in Losses]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260312072517/https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 arkivo]). UNITED24 Media.&lt;/ref&gt;.

La Laboratorio pri Monitorado de Kultura Heredaĵo ĉe la Virginia Muzeo pri Naturhistorio trovis signojn de 458 difektitaj kulturaj lokoj je la 10a de junio 2022&lt;ref&gt;Seymour T. (2022-06-10). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack Is Ukraine's cultural heritage under coordinated attack?]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220611083033/https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack arkivo]). The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. La teamo ''Visual Investigations'' de la [[The New York Times|New York Times]] kompilis liston de ĉirkaŭ 339 konstruaĵoj, monumentoj kaj aliaj kulturaj institucioj, kiuj estis parte aŭ tute detruitaj ĝis decembro 2022, kun ĉefa atento donita al la [[Donbaso]]&lt;ref&gt;Farago, Jason (2022-12-27). &quot;[https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html When Cultural Heritage Becomes a Battlefront]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230204121859/https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html arkivo]). The New York Times. ISSN 0362-4331.&lt;/ref&gt;.

=== Rimarkindaj damaĝoj ===
La 16-an de marto 2022, la drama teatrejo de [[Mariupolo]] estis plejparte detruita de aviadilaj atakoj. Centoj da civiluloj ŝajne ŝirmiĝis en la konstruaĵo tiutempe&lt;ref&gt;Lister, Tim; Voitovych, Olga; John, Tara (16-a de Marto 2022). &quot;[https://edition.cnn.com/2022/03/16/europe/ukraine-mariupol-bombing-theater-intl/ Russians bomb Mariupol theater where hundreds had taken refuge, officials say]&quot;. CNN.&lt;/ref&gt;. Satelitaj fotoj prenitaj antaŭ kaj tuj post la atako montris la rusan vorton por infanoj, ''Дети'', pentritan sur la tero ĉe la fronto kaj malantaŭo de la konstruaĵo, por informi rusiajn militaviadilojn, ke infanoj ŝirmiĝis en la konstruaĵo&lt;ref&gt;&quot;[https://www.firstpost.com/world/mayhem-in-mariupol-in-ukraines-most-attacked-city-theatre-sheltering-hundreds-of-civilians-bombed-10467421.html Mayhem in Mariupol]&quot;. FirstPost. 17 March 2022.&lt;/ref&gt;. La laŭtaksa mortnombro varias de almenaŭ dekduo&lt;ref name=dekduo&gt;&quot;[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/06/ukraine-deadly-mariupol-theatre-strike-a-clear-war-crime-by-russian-forces-new-investigation/ Ukraine: Deadly Mariupol Theatre Strike 'A Clear War Crime' By Russian Forces]&quot;. Amnesty International. 30-a de Junio 2022. &lt;/ref&gt; ĝis pli ol 600 homoj&lt;ref&gt;Hinnant, Lori; Chernov, Mstyslav; Stepanenko, Vasilisa (4-a de Majo 2022). &quot;[https://apnews.com/article/Russia-ukraine-war-mariupol-theater-c321a196fbd568899841b506afcac7a1 AP evidence points to 600 dead in Mariupol theater airstrike]&quot;. Associated Press.&lt;/ref&gt;. La atako estis priskribita de [[Amnestio Internacia]] kiel &quot;klara militkrimo&quot; fare de rusiaj fortoj&lt;ref name=dekduo/&gt;.

La 24-an de majo 2026, nur unu monaton post moderniĝo kaj remalfermo al la publiko, la [[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo|kijiva muzeo pri la katastrofo de Ĉernobilo]] estis preskaŭ tute detruita per rekta trafo de rusia misilo, sekvata de incendio kaj parta kolapso&lt;ref&gt;https://www.ukr.net/news/details/russianaggression/117636081.html&lt;/ref&gt;. Ĉirkaŭ 40 procentoj de la kolekto estis savitaj el la deponejo&lt;ref&gt;&quot;[https://news.artnet.com/art-world/ukraine-museums-damaged-russian-attack-2776107 Ukrainian Museums and Cultural Sites Damaged in Massive Russian Attack]&quot;. artnet. 2026-05-25.&lt;/ref&gt;. La ukrainia prezidanto [[Volodimir Zelenskij]] vizitis la lokon en la sama tago&lt;ref&gt;&quot;[https://unn.ua/en/news/zelenskyy-visited-the-chernobyl-museum-destroyed-after-the-russian-attack-as-well-as-lukyanivka Zelenskyy visited the Chernobyl Museum destroyed after the Russian attack, as well as Lukyanivka]&quot;. Ukrainian National News (UNN). 2026-05-24. &lt;/ref&gt;.

La 24-an de marto 2026, en la historia urbocentro de [[Lvivo]] kiu ĉeestas la liston de [[UNESKO]] pri [[Monda Heredaĵa Konvencio|monda heredaĵo]], incendio ekis en la konstruaĵoj de la Bernardina monaĥeja komplekso kiel rezulto de rusia spavatako&lt;ref&gt;Козицький, Максим (24-a de marto 2026). [https://bukvy.org/u-lvovi-poshkodzhenyj-ansambl-bernardynskogo-monastyrya/ У Львові пошкоджений ансамбль Бернардинського монастиря]. Букви&lt;/ref&gt;. Ankaŭ ties sonorilturo  estis difektata&lt;ref&gt;[https://zn.ua/ukr/war/rosija-vdarila-po-tsentru-lvova-poshkodzheno-budinok-ta-spadshchina-junesko.html Обстріл Львова 24 березня 2026 року. Дзеркало тижня.] 24-a de marto 2026&lt;/ref&gt;.

En januaro 2023, la [[Transfigura Katedralo de Odeso]] estis enskribita en la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] kiel parto de la Historia Centro de [[Odeso]] kaj tuj listigita kiel en danĝero pro la rus-ukraina milito&lt;ref&gt;&quot;[https://www.icomos-ukraine.org/recent-news-en/statement-regarding-the-threat-of-destruction-of-the-unesco-world-heritage-site-historical-center-of-the-port-city-of-odesa Statement regarding the threat of destruction of the UNESCO World Heritage Site &quot;Historical Centre of the Port City of Odesa&quot;]&quot;. ICOMOS Ukraine.22-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. La 23-an de julio 2023, la katedralo estis grave difektata de rusia misilatako&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nytimes.com/video/world/europe/100000009008708/odesa-ukraine-cathedral.html Damage to the Odesa Transfiguration Cathedral (video)]&quot;. New York Times.23-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. UNESKO forte kondamnis ripetajn atakojn de Rusio kontraŭ la Historia Centro de Odesa&lt;ref&gt;Sirkovych, Zhanna (23-a de Julio 2023). &quot;[https://ukraine.un.org/en/240086-odesa-unesco-strongly-condemns-repeated-attacks-against-cultural-heritage-including-world Odesa: UNESCO strongly condemns repeated attacks against cultural heritage, including World Heritage]&quot;. United Nations&lt;/ref&gt;. La katedralo estis restaŭrita kun subteno de la itala registaro kaj UNESKO, kun la plejparto de la restaŭraj laboroj kompletigitaj antaŭ oktobro 2024 kaj la hejtsistemo restaŭrita antaŭ decembro 2025&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu Одеса: ЮНЕСКО та Італія завершили аварійні відновлювальні роботи у Спасо-Преображенському кафедральному соборі] ([https://web.archive.org/web/20260209135300/https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu arkivo]), UKESKO, 1-a de decembro 2025&lt;/ref&gt;.

La 14an de junio 2026, rusia spavatako kaŭzis signifajn damaĝojn al la komplekso de la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]]&lt;ref&gt; &quot;[https://www.theguardian.com/world/video/2026/jun/15/dormiton-cathedral-burns-unesco-kyiv-pechersk-lavra-russian-attack Cathedral burns at Unesco-listed Kyiv Pechersk Lavra after Russian attack]&quot;. The Guardian. 15-a de Junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref name= Beaumont&gt;Beaumont, Peter (15-a de Junio 2026). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine Kyiv monastery set on fire in night of Russian attacks across Ukraine]&quot;. The Guardian.&lt;/ref&gt;. La ​​damaĝoj inkluzivis detruon de signifa parto de la tegmento, damaĝon al la ĉefa kupolo kaj kapelo, kaj signifajn incendiojn ene de la strukturo de la Dormiciono-Katedralo&lt;ref&gt;Basmat, Dmytro; Fenbert, Abbey (15-a de Junio 2026). &quot;[https://kyivindependent.com/russian-attack-june-14-2026/ Kyiv's historic Pechersk Lavra burns as large-scale Russian strikes kill 5, injure 29 in capital]&quot;. The Kyiv Independent. &lt;/ref&gt;. La saman tagon estis atakataj ankaŭ la [[Dovĵenka Nacia kinostudio]], la [[Artomuzeo de Ĥarkivo]] kaj la [[Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro]]&lt;ref&gt;[https://www.rts.ch/info/monde/2026/article/cathedrale-de-kiev-en-feu-apres-des-frappes-russes-neuf-morts-en-ukraine-29274362.html Onze morts et une cathédrale emblématique endommagée en Ukraine après des frappes russes], RTS, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2261627/ukraine-russie-guerre-attaque-kiev Attaque massive sur Kiev, un joyau orthodoxe en feu], Radio Canada Info, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. Ĉi-lasta estis jam trafita unuafoje dum la rusia invado la 11-an de marto 2022: post bombado, [[ŝrapnelo]]j frakasis la fenestrojn kaj parte detruis la murojn&lt;ref&gt;« [https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html Велике російське руйнівництво: Архітектурні пам’ятки, пошкоджені війною » ] ([https://web.archive.org/web/20220318110117/https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html arkivo]) // Bird in Flight, 18.03.2022&lt;/ref&gt;. Dum  amasa bombado la 24-an de junio 2025, la konstruaĵo denove estis difektata&lt;ref&gt;Kitsoft. &quot;[https://thegaze.media/news/priceless-monuments-destroyed-by-russia-in-ukraine Priceless Monuments Destroyed by Russia in Ukraine]&quot;. thegaze.media.&lt;/ref&gt;. Dum la atako de la 15-a de junio 2026, ne nur la konstruaĵo estis trafita, sed ankaŭ ĝia unika 12-tuna orgeno&lt;ref&gt;&quot;[http://www.domorgan.dp.ua/o-nas/istoriya Історія]&quot;. www.domorgan.dp.ua&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.reyestr.court.gov.ua/Review/11033979 ГОСПОДАРСЬКИЙ СУД | ДНІПРОПЕТРОВСЬКОЇ ОБЛАСТІ | УХВАЛА]&quot;. www.reyestr.court.gov.ua&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Museum of Hryhoriy Skovoroda after Russian shelling (2022-05-07) 02.jpg|Muzeo pri [[Hrihorij Skovoroda]], 7-a de majo 2022
Bakhmut Palace of Culture after Russian shelling, 2022-09-08 (12).jpg|Kultura Palaco de [[Baĥmuto]], 8-a de septembro 2022
Transfiguration Cathedral in Odesa after Russian missile attack, 2023-07-23 (22).jpg|[[Transfigura Katedralo de Odeso]], 23-a de julio 2023
Kherson Oblast Scientific Library named after Oles Honchar after Russian shelling, 2023-11-12 (21).webp|Ĥersona scienca biblioteko, 12-a de novembro 2023
Huliaipole Local Museum after Russian shelling (2024-08-24) 03.webp|Loka muzeao de Huliaipolo, 24-a de aŭgusto 2024
National Chernobyl Museum in Kyiv after Russian attack, 2026-05-24 (03).jpg|[[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo]], 24-a de majo 2026
&lt;/gallery&gt;

== Rabado ==
[[Dosiero:Kherson museum looted by Russian forces (05).jpg|eta|Rabita ĥersona loka muzeo post la foriro de rusiaj trupoj, la 19-an de novembro 2022.]]
En aprilo 2022, la Urba Konsilio de Mariupolo anoncis, ke pli ol du mil ekspoziciaĵoj estis prirabitaj el la muzeoj de Mariupolo, inkluzive de originalaj verkoj de [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi|Arĥip Kuindĵi]] kaj [[Ivan Ajvazovskij]]. La plej multaj ekspoziciaĵoj el la Muzeo de Loka Popolo kaj la Arta Muzeo de Kuindĵi estis forigitaj de la rusiaj okupaciaj fortoj&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html Invaders steal over 2,000 exhibits from Mariupol museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220428184318/https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html arkivo]. Ukrinform. 28-a de Aprilo 2022.&lt;/ref&gt;. Tamen, la direktoro de la Muzeo de Loka Historio de Mariupolo, Natalia Kapustnikova, diris al la por-Kremla novaĵagentejo Izvestija, ke ŝi transdonis la verkojn de Ajvazovskij kaj Kuindĵi al la rusiaj fortoj &quot;post la fino de la bataladoj&quot;&lt;ref&gt;Sauer, Pjotr (2022-04-29). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol Ukraine accuses Russian forces of seizing 2,000 artworks in Mariupol]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260315100851/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

En majo 2022, ukrainiaj oficialuloj asertis, ke la rusiaj fortoj prirabis la ''&quot;plej grandajn kaj plej multekostajn&quot;'' kolektojn de [[Skitoj|skitaj]] artefaktoj en Ukrainio el [[Melitopolo]]&lt;ref&gt;Grylls, George (4-a de majo 2022). &quot;[https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs Russian troops are destroying ancient nomadic tombs]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260226180215/https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs arkivo]). The Times. ISSN 0140-0460.&lt;/ref&gt;. La ukrainia ministro pri kulturo, Oleksandr Tkachenko, asertis, ke rusiaj fortoj prirabis milojn da artefaktoj el preskaŭ kvardek ukrainaj muzeoj ĝis oktobro 2022. Tkachenko plue deklaris, ke la prirabitaj objektoj kaj la detruo de aliaj kulturaj lokoj sumiĝis al centoj da milionoj da dolaroj en damaĝo kaj perditaj objektoj&lt;ref&gt;Dawson, Bethany (October 9, 2022). &quot;[https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 Putin's forces have looted nearly 40 museums in Ukraine, plundering thousands of 'priceless' treasures, says culture minister]&quot; [https://web.archive.org/web/20230819231239/https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 arkivo]). Business Insider. &lt;/ref&gt;. Interaliaj, du ĉefaj muzeoj de [[Ĥersono]] estis prirabitaj de rusiaj fortoj antaŭ ol retiriĝo el la urbo en novembro 2022: la Loka Historia Muzeo kaj la Arta Muzeo, el kiuj ĉirkaŭ 10 000 artaĵoj estis ŝtelitaj. La objektoj estis transportitaj al krimeaj muzeoj&lt;ref&gt;&quot;[https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html Ukraine reports looting of Kherson museums by Russian troops]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230210124514/https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html arkivo]). El Pais. 2022-11-17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/29/russia-to-take-over-ukrainian-museum-collections-as-formal-annexation-plans-announced Russia to take over Ukrainian museum collections as formal annexation plans announced]&quot;. The Art Newspaper. 2022-09-30.&lt;/ref&gt;.

En raporto el februaro 2026, la ukrainia Ministerio pri Kulturo asertis, ke Rusio prirabis 35 482 muzeajn artefaktojn, kaj pli ol 1,7 milionoj da objektoj ankoraŭ estas tenataj en nuntempe okupitaj areoj&lt;ref name=Darila/&gt;.

== Reta Kultura Heredaĵo ==
Volontuloj el la tuta mondo laboras por arkivi la ciferecan enhavon de la ukraina kultura heredaĵo, kiu riskas detruon pro la rusia invado de 2022&lt;ref&gt;Adams, « [http://blog.archive.org/2022/03/22/volunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites/ Volunteers Rally to Archive Ukrainian Web Sites] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fblog.archive.org%2F2022%2F03%2F22%2Fvolunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites%2F arkivo], blog.archive.org, Internet Archive, 22-a de marto 2022&lt;/ref&gt;, precipe per la iniciato Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO) (''&quot;Savante Ukrainian Kulturan Heredaĵon Rete&quot;''), lanĉita la 1-an de marto 2022&lt;ref&gt;« [https://www.sucho.org/press-release-20220308-volunteers-unite Volunteers Unite to Archive Ukrainian Cultural Heritage] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.sucho.org%2Fpress-release-20220308-volunteers-unite arkivo]), sucho.org, Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO), 8-a de marto 2022&lt;/ref&gt;. En la unuaj du semajnoj post la lanĉo de la iniciato, pli ol 1 500 retejoj, ciferecaj ekspozicioj, malfermaj aliraj publikaĵoj kaj aliaj retaj rimedoj de ukrainiaj kulturaj organizaĵoj estis kreitaj kiel ciferecaj arkivoj, reprezentante proksimume tri terabajtojn da datumoj&lt;ref&gt;Cascone, Sarah (2022-03-14). &quot;[https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 How Tech Experts in the West Are Rushing to Save the Digital Archives of Ukraine's Museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220314063614/https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 arkivo]). Artnet News.&lt;/ref&gt;.

Alia projekto, &quot;Backup Ukraine&quot; (''&quot;Sekurkopio de Ukrainio&quot;''), petas volontulojn uzi aplikaĵon por skani objektojn en Ukrainio, kiuj poste estas transformitaj en 3D-modelojn kaj alŝutitaj al nuba datumbazo por sekurkopio&lt;ref&gt;Gault, Matthew (May 6, 2022). &quot;[https://www.vice.com/en/article/backup-ukraine-is-looking-to-preserve-the-countrys-cultural-heritage/ Backup Ukraine Is Looking to Preserve The Country's Cultural Heritage]&quot;. Vice.com. &lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{referencoj}}</text>
      <sha1>5mtc2392we9w53yi9pxaw7u81u8h4ic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412388</id>
      <parentid>9412387</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Baba79</username>
        <id>118684</id>
      </contributor>
      <comment>/* Internaciaj */</comment>
      <origin>9412388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35118" sha1="tswzg282i1q2h5gyldq8iv6284uvslk" xml:space="preserve">{{#tag:ref|
|group=&quot;nb&quot;}}


&lt;ref name= io &gt; ... &lt;/ref&gt;

&lt;ref name= io /&gt;

{{lingvo-uk|

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;

&lt;/gallery&gt;


Kategorio:Ŝablono:Informkesto


[[Rusio]] komencis la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|plenskalan invadon de Ukrainio]] la 24-an de februaro 2022, en grava eskalado de la [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014|Rusa-Ukraina Milito]], kiu komenciĝis en 2014. Ĝi estas la plej granda milita atako en [[Eŭropo]] ekde la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref&gt;Herb, Jeremy; Starr, Barbara; Kaufman, Ellie (24-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html US orders 7,000 more troops to Europe following Russia's invasion of Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220227052443/https://edition.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html arkivo]). Oren Liebermann and Michael Conte. CNN. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha (24 February 2022). &quot;[https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 Russia presses invasion to outskirts of Ukrainian capital]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 arkivo]). ABC News. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tsvetkova, Maria; Vasovic, Aleksandar; Zinets, Natalia; Charlish, Alan; Grulovic, Fedja (27-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ Putin puts nuclear 'deterrence' forces on alert]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ arkivo]). Reuters&lt;/ref&gt;. Dum la batalado, multaj pecoj de ukraina kultura heredaĵo estis detruitaj, difektitaj aŭ endanĝerigitaj pro la ĝeneraligita detruado tra la lando&lt;ref name= Akinsha&gt; Akinsha, Konstantin (25-a de Marto 2022). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/25/ukraine-culture-in-peril Culture in the crossfire: Ukraine's key monuments and museums at risk of destruction in the war]&quot;. The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. Ĉi tiu konscia detruo kaj prirabado de pli ol 500 ukrainaj kulturaj heredaĵejoj estas konsiderata [[militkrimo]]&lt;ref&gt;Kirchmair, Lando (2022-03-21). &quot;[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property]&quot;. EJIL: Talk!.&lt;/ref&gt; kaj estis priskribata de la Ministro pri Kulturo de Ukrainio kiel [[kultura genocido]]&lt;ref&gt;&quot;[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts Salvaging Ukraine's culture: Country's history &amp; language under threat]&quot;. euronews. 2022-09-13. &lt;/ref&gt;.

== Juraj protektoj ==
La kulturaj posedaĵoj ĝuas specialan protekton laŭ [[internacia humanitara juro]]&lt;ref name= Hausler &gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;. La ​​unua protokolo de la [[Konvencioj de Ĝenevo|Konvencio de Ĝenevo]] kaj la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago por la Protekto de Kultura Posedaĵo en Kazo de Armita Konflikto]] (ambaŭ devigaj por Ukrainio kaj Rusio) malpermesas al ŝtatoj-partioj uzi historiajn monumentojn por subteni siajn militistajn operaciojn aŭ igi ilin objekto de agoj de malamikeco aŭ reprezalioj&lt;ref name=Hausler /&gt;. La ​​Dua Protokolo al la Konvencio de Hago permesas atakojn kontraŭ kultura posedaĵo nur en kazo de &quot;nepra milita neceso&quot; kiam ne ekzistas farebla alternativo. Atakoj kontraŭ kultura heredaĵo egalas al militkrimoj kaj povas esti procesigitaj antaŭ la [[Internacia Puna Kortumo]]&lt;ref&gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;.

== Rimarkindaj lokoj ==
Antaŭ la invado, Ukrainio havis sep [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondajn Heredaĵojn de UNESKO]], inkluzive de la [[Katedralo de Sankta Sofia (Kievo)|Katedralo Sankta Sofia]] en Kijivo, la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]], kaj la Historia Centro de [[Lvivo]]&lt;ref&gt;Sherwood, Harriet (2022-03-01). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught]&quot;. the Guardian. &lt;/ref&gt;. Pliaj lokoj en [[Ĥarkivo]] ([[Derĵprom]]), [[Mikolajivo]] (Observatorio) kaj [[Ĉernihivo]] (Transfiguracio kaj Boris kaj Gleb katedraloj) estas pripensitaj por eniri la liston&lt;ref&gt;Katz, Brigit (8-a de marto 2022). &quot;[https://www.smithsonianmag.com/smart-news/unesco-sounds-the-alarm-over-threats-to-ukrainian-cultural-heritage-180979686/ Unesco Sounds the Alarm Over Threats to Ukrainian Cultural Heritage]&quot;. Smithsonian Magazine. &lt;/ref&gt;.

Fine de aprilo 2022, [[Politico]] raportis, ke Ukrainio registris la vrakon de la rusia krozŝipo ''Moskva'' kiel &quot;subakvan kulturan heredaĵon&quot;&lt;ref&gt;Jack, Victor (2022-04-22). &quot;[https://www.politico.eu/article/trolling-russia-ukraine-registers-moskva-shipwreck-underwater-cultural-heritage/ Trolling Russia, Ukraine registers Moskva shipwreck as 'underwater cultural heritage']&quot;. POLITICO.&lt;/ref&gt;.

== Konservadaj klopodoj ==
=== Naciaj ===

Komence de la milito, la direktoro de la [[Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio]] en Kievo, Fedir Androŝĉuk, kunlaboris kun du kolegoj por konservi kaj protekti la muzeon kontraŭ atako kaj ebla prirabado. Androsĉuk ankaŭ raportis, ke kvar aliaj muzeoj en [[Vinico]], [[Ĵitomir]], [[Sumio]] kaj [[Ĉernihivo]] sukcesis forigi, stoki kaj protekti siajn ĉefajn ekspoziciojn, kaj la muzeo en Vinico estis uzata kiel loĝejo por rifuĝintoj&lt;ref&gt; Sherwood, « [https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2022%2Fmar%2F01%2Fcultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught arkivo]), the Guardian, 1-a de marto 2022 &lt;/ref&gt;. La artista kolektivo ''Asortymentna kimnata'' (&quot;Akordita Ĉambro&quot;), bazita ĉe la Ivano-Frankivska Nuntempa Arta Centro, kreis plurajn bunkrojn kaj kunlaboris kun galerioj en [[Kijivo]], [[Mariupolo]], [[Odeso]], [[Zaporiĵo]] kaj aliloke por evakui kaj konservi artaĵojn el la galerioj&lt;ref name= Braun&gt;Braun S. (2022-03-17). &quot;[https://www.dw.com/en/ukraine-rushes-to-save-cultural-heritage-from-destruction/a-61158291 Ukraine rushes to save cultural heritage from destruction]&quot;. Deutsche Welle.&lt;/ref&gt;.

Multaj monumentoj kaj memorindaĵoj estis protektitaj per sakoj da sablo aŭ envolvitaj en diversaj materialoj. En Kijivo, ĉirkaŭ 28 objektoj estis protektitaj tiel ĝis meze de aprilo&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим&quot;]. Українська правда.&lt;/ref&gt;. Loĝantoj en Lvivo provis helpi konservi plurajn ŝtonajn statuojn kaj fontanojn, kiujn oni ne povis malmunti, envolvante ilin en plaston, ŝaŭmon kaj aliajn materialojn. Pliajn klopodojn fotis kaj afiŝis la Lviva Fonduso por la Konservado de Arkitekturaj kaj Historiaj Monumentoj, prezentante lignajn kadrojn kaj tabulojn uzatajn por protekti monumentojn kaj vitralojn de preĝejoj&lt;ref&gt;Holland, Oscar (4-a de Marto 2022). &quot;[https://www.cnn.com/style/article/lviv-ukraine-statues-wrapped-heritage-protection/index.html 'Concerned' Ukrainian locals help protect Lviv's historic statues]&quot;. CNN&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим]&quot;. Українська правда.&lt;/ref&gt;.

La 28-an de marto, la [[Ministerio pri Cifereca Transformo de Ukrainio|Ministerio pri Cifereca Transformo]] lanĉis NFT-muzeon por helpi konservi la ŝtatecon kaj historion de Ukrainio, kaj ĉiuj enspezoj iros al la ministerio. La retejo, Ukraina MetaHistoria NFT-Muzeo inkludus &quot;militlinion&quot; aŭ templinion de eventoj kun koresponda NFT, kiu inkludus [[Tvitero|tviteraĵon]] pri signifa momento en la milito kaj ilustraĵon de ukraina artisto. Antaŭ la 1-a de aprilo, ĉirkaŭ 600 000 dolaroj estis kolektitaj per la vendo de la NFT-oj, kaj la financoj estis destinitaj por helpi rekonstrui muzeojn, teatrejojn kaj aliajn kulturajn instituciojn, kiuj estas detruitaj aŭ difektitaj&lt;ref&gt;Kharif, Olga (1-a de Aprilo 2022). [https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-01/ukrainian-government-raises-600-000-through-museum-nft-sales &quot;Ukraine Raises $600,000 Through Museum NFT Sales to Help Rebuild]&quot;. Bloomberg. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mattei, Shanti Escalante-De (2022-03-28). &quot;[https://www.artnews.com/art-news/news/ukraine-nft-project-museum-of-war-1234623051/ Ukraine Has Launched an NFT 'Museum' to Preserve the Country's History]&quot;. ARTnews.com.&lt;/ref&gt;.

Multaj el la kulturaj heredaĵoj protektataj en Ukrainio kontraŭ la rusia invado estas objektoj de rusa kulturo&lt;ref name= Akinsha /&gt;&lt;ref name= Braun /&gt;&lt;ref&gt;Harding L., Sherwood H. (2022-03-09). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage Ukrainians in race to save cultural heritage]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220425175053/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

=== Internaciaj ===
Tuj post la komenco de la invado, [[Unesko]] anoncis, ke ĝi laboras por marki ĉiujn eblajn ŝlosilajn historiajn monumentojn kaj lokojn tra la lando per la emblemo de la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago]] de 1954, la internacie agnoskita simbolo por la protekto de kultura heredaĵo en armita konflikto. La organizo ankaŭ kunlaboros kun la muzeodirektoroj de la lando por kunordigi konservadajn klopodojn por protekti kolektojn kaj monitori ajnan difekton al kulturaj lokoj per sputnika bildigo&lt;ref&gt;Hickley, Catherine (2022-03-04). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/04/unesco-gravely-concerned-about-damage-to-ukrainian-cultural-heritage Unesco 'gravely concerned' about damage to Ukrainian cultural heritage]&quot;. The Art Newspaper – International art news and events. &lt;/ref&gt;. Baldaŭ post la invado, oficialuloj de la [[Internacia Konsilio de Muzeoj]] komencis dokumenti artopecojn, kiujn polico eble trovus se ili estus movitaj kontraŭleĝe trans naciajn limojn&lt;ref&gt;Kishkovsky, Sophia (2022-09-09). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/09/ukraine-given-red-list-to-fight-looting Ukraine gets emergency Red List for art as evidence mounts of 'trading networks flowing West']&quot;. The Art Newspaper - International art news and events.&lt;/ref&gt;.

Kulturaj institucioj en [[Pollando]] starigis helpan programon, per la Komitato por Helpo al Muzeoj de Ukrainio kreita tuj post la invado. La Komitato subtenis  ĉiujn muzeojn kaj kulturanj instituciojn en Ukrainio por subteni kaj sekurigi iliajn kolektojn same kiel dokumentadon, ciferecigon kaj inventaron de kolektoj&lt;ref name= Braun/&gt;. La helpo de aliaj institucioj daŭriĝas dum la tuta milito. En majo 2022 la Ĉeĥa Ministerio pri Kulturo komisiis la [[Nacia muzeo (Prago)|Nacian Muzeon de Prago]] sendi pakmaterialojn kiel vezik-plastikon kaj polietilenan ŝaŭmon kune kun sekureca ekipaĵo kiel [[fajroestingilo]]j kaj [[orientita grandpartikla plato|orientitaj grandpartiklaj platoj]] por bloki fenestrojn&lt;ref&gt;Iotkovska, Svilena (11-a de majo 2022). &quot;[https://www.themayor.eu/en/a/view/czechia-helps-ukraine-preserve-its-endangered-cultural-heritage-10419 Czechia helps Ukraine preserve its endangered cultural heritage]&quot; TheMayor.EU&quot;. www.themayor.eu.&lt;/ref&gt;. Internaciaj organizaĵoj kiel la Ukraina Arta Helpa Centro (bazita en Germanio, subtenata de la germana registaro, inter aliaj) kaj ALIPH (bazita en Svislando) ankaŭ aktive provizis krizan ekipaĵaron ekde la printempo de 2022&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine Protecting cultural heritage in Ukraine | Aliph Foundation - Protecting heritage to build peace]&quot; ([https://web.archive.org/web/20250129191327/https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine arkivo]). Aliph Foundation&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.dug-ww.com/presse Ukraine Hilfslieferungen für Rettung von Kunst- und Kulturgut]&quot;. www.dug-ww.com &lt;/ref&gt;.

En marto 2022, komenciĝis iniciatoj por sekurkopii kaj konservi eble endanĝerigatajn datumojn kaj teknologiojn de la kulturaj institucioj de Ukrainio kiel ''Saving Ukrainian Cultural Heritage Online'' (SUCHO).

En novembro 2025, la [[Eŭropa Komisiono]] anoncis, ke ĝi kaj dudek du membroŝtatoj kreos komitaton por subteni la konservadon de la ukraina kulturo. La Eŭropa Unio ankaŭ donacis pliajn 2 milionojn da eŭroj por subteni la kulturan sektoron de Ukrainio, kun ĉirkaŭ 48 milionoj da eŭroj donacitaj ekde la komenco de la milito&lt;ref&gt;Orlandi, Giorgia; Hess, Amandine (7-a de novembro 2025). &quot;[https://www.euronews.com/my-europe/2025/07/11/eu-vows-to-protect-ukrainian-culture-as-russia-targets-over-500-heritage-sites EU vows to protect Ukrainian culture as Russia targets over 500 heritage sites]&quot;. EuroNews.&lt;/ref&gt;.

En februaro 2026, [[Japanio]] anoncis 3,8 milionojn da dolaroj en plia helpo por helpi Ukrainion ripari kulturajn havaĵojn, kiuj estis difektitaj dum la milito, dum renkontiĝo en Kijivo inter la japana ambasadoro Nakagome Masaŝi, ukrainaj oficialuloj kaj reprezentantoj de UNESKO&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/japan-pledges-38-million-to-help-repair-ukraine-s-war-damaged-cultural-sites/3826385 Japan pledges $3.8 million to help repair Ukraine's war-damaged cultural sites]&quot;. www.aa.com.tr. 11-a de februaro 2026.&lt;/ref&gt;.

== Damaĝoj ==
=== Statitikaĵoj ===
La 10-an de junio 2026, [[UNESKO]] publikigis raporton kiu nombris 536 kulturajn lokojn konfirmitajn kiel difektitajn el kiuj 154 religiaj lokoj, 280 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 41 muzeoj, 33 monumentoj, 22 bibliotekoj, 5 arkeologiaj lokoj kaj 1 arkivejo&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/ukraine-war/damaged-cultural-sites?hub=180699 Пошкоджені об’єкти культурної спадщини в Україні, верифіковані ЮНЕСКО], UNESKO, 10-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. En antaŭa raporto publikigita la 16-an de oktobro 2024, UNESKO konfirmis difektojn de 457 objektoj: 143 religiaj lokoj, 231 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 32 muzeoj, 33 monumentoj, 17 bibliotekoj, 1 arkivejo. Ĉi tiuj listoj enhavas nur kazojn konatajn el pluraj fidindaj fontoj, kaj ne enhavas supraĵajn difektojn, kiel rompitajn fenestrojn kaj pordojn&lt;ref&gt;&quot;[https://www.rfi.fr/ru/%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0/20220628-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82-%D1%8E%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D1%83%D1%88%D0% Эксперт ЮНЕСКО: «Мониторинг разрушений украинских культурных ценностей идет с первых дней войны»]&quot;. Международное французское радио. 2022-06-28.&lt;/ref&gt;.

La [[Ministerio pri Kulturo de Ukrainio]] je la 5a de januaro 2023 raportis 1189 kazojn de difekto aŭ detruo de kulturaj objektoj, inkluzive de 563 &quot;kreivaj centroj&quot;, 453 bibliotekoj, 63 muzeoj kaj galerioj, 18 teatroj kaj filharmoniaj haloj, kaj 92 institucioj pri arteduko&lt;ref&gt;&quot;[https://mkip.gov.ua/news/8414.html Because of russian aggression, 1189 objects of cultural infrastructure were damaged in Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230105200329/http://www.mkip.gov.ua/news/8414.html arkivo]). Ministry of Culture of Ukraine.&lt;/ref&gt;. 21 el ili estis konsiderataj monumentoj de nacia signifo. Ĉirkaŭ 100 objektoj estis tute aŭ preskaŭ tute detruitaj&lt;ref&gt;&quot;[https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html Россия боится культуры Украины? На заседании Совбеза ООН озвучили данные ЮНЕСКО]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220717105634/https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html arkivo]). Radio Free Europe/Radio Liberty. 2022-07-17.&lt;/ref&gt;.
La 24-an de februaro 2026, la Ministerio pri Kulturo de Ukrainio raportis, ke ĝis februaro 2026 kaj ekde la komenco de la milito 1 685 kulturaj heredaĵejoj kaj 2 483 kulturaj infrastrukturinstalaĵoj estis aŭ detruitaj aŭ difektitaj. La raporto plue deklaris, ke la milito ankaŭ prenis la vivojn de 346 artistoj kaj 132 ukrainaj kaj eksterlandaj amaskomunikilaj profesiuloj, kun laŭtaksa totala perdo por la lando de ĉirkaŭ 4,2 miliardoj da dolaroj, kaj la totala perdo por la kultura sektoro, inkluzive de enspezoj, superis 31 miliardojn da dolaroj&lt;ref name=Darila&gt;Mykhailenko, Darila (2026-02-24). &quot;[https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 Russia Destroyed 1,685 Ukrainian Cultural Sites Since 2022, Inflicting $31 Billion in Losses]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260312072517/https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 arkivo]). UNITED24 Media.&lt;/ref&gt;.

La Laboratorio pri Monitorado de Kultura Heredaĵo ĉe la Virginia Muzeo pri Naturhistorio trovis signojn de 458 difektitaj kulturaj lokoj je la 10a de junio 2022&lt;ref&gt;Seymour T. (2022-06-10). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack Is Ukraine's cultural heritage under coordinated attack?]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220611083033/https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack arkivo]). The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. La teamo ''Visual Investigations'' de la [[The New York Times|New York Times]] kompilis liston de ĉirkaŭ 339 konstruaĵoj, monumentoj kaj aliaj kulturaj institucioj, kiuj estis parte aŭ tute detruitaj ĝis decembro 2022, kun ĉefa atento donita al la [[Donbaso]]&lt;ref&gt;Farago, Jason (2022-12-27). &quot;[https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html When Cultural Heritage Becomes a Battlefront]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230204121859/https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html arkivo]). The New York Times. ISSN 0362-4331.&lt;/ref&gt;.

=== Rimarkindaj damaĝoj ===
La 16-an de marto 2022, la drama teatrejo de [[Mariupolo]] estis plejparte detruita de aviadilaj atakoj. Centoj da civiluloj ŝajne ŝirmiĝis en la konstruaĵo tiutempe&lt;ref&gt;Lister, Tim; Voitovych, Olga; John, Tara (16-a de Marto 2022). &quot;[https://edition.cnn.com/2022/03/16/europe/ukraine-mariupol-bombing-theater-intl/ Russians bomb Mariupol theater where hundreds had taken refuge, officials say]&quot;. CNN.&lt;/ref&gt;. Satelitaj fotoj prenitaj antaŭ kaj tuj post la atako montris la rusan vorton por infanoj, ''Дети'', pentritan sur la tero ĉe la fronto kaj malantaŭo de la konstruaĵo, por informi rusiajn militaviadilojn, ke infanoj ŝirmiĝis en la konstruaĵo&lt;ref&gt;&quot;[https://www.firstpost.com/world/mayhem-in-mariupol-in-ukraines-most-attacked-city-theatre-sheltering-hundreds-of-civilians-bombed-10467421.html Mayhem in Mariupol]&quot;. FirstPost. 17 March 2022.&lt;/ref&gt;. La laŭtaksa mortnombro varias de almenaŭ dekduo&lt;ref name=dekduo&gt;&quot;[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/06/ukraine-deadly-mariupol-theatre-strike-a-clear-war-crime-by-russian-forces-new-investigation/ Ukraine: Deadly Mariupol Theatre Strike 'A Clear War Crime' By Russian Forces]&quot;. Amnesty International. 30-a de Junio 2022. &lt;/ref&gt; ĝis pli ol 600 homoj&lt;ref&gt;Hinnant, Lori; Chernov, Mstyslav; Stepanenko, Vasilisa (4-a de Majo 2022). &quot;[https://apnews.com/article/Russia-ukraine-war-mariupol-theater-c321a196fbd568899841b506afcac7a1 AP evidence points to 600 dead in Mariupol theater airstrike]&quot;. Associated Press.&lt;/ref&gt;. La atako estis priskribita de [[Amnestio Internacia]] kiel &quot;klara militkrimo&quot; fare de rusiaj fortoj&lt;ref name=dekduo/&gt;.

La 24-an de majo 2026, nur unu monaton post moderniĝo kaj remalfermo al la publiko, la [[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo|kijiva muzeo pri la katastrofo de Ĉernobilo]] estis preskaŭ tute detruita per rekta trafo de rusia misilo, sekvata de incendio kaj parta kolapso&lt;ref&gt;https://www.ukr.net/news/details/russianaggression/117636081.html&lt;/ref&gt;. Ĉirkaŭ 40 procentoj de la kolekto estis savitaj el la deponejo&lt;ref&gt;&quot;[https://news.artnet.com/art-world/ukraine-museums-damaged-russian-attack-2776107 Ukrainian Museums and Cultural Sites Damaged in Massive Russian Attack]&quot;. artnet. 2026-05-25.&lt;/ref&gt;. La ukrainia prezidanto [[Volodimir Zelenskij]] vizitis la lokon en la sama tago&lt;ref&gt;&quot;[https://unn.ua/en/news/zelenskyy-visited-the-chernobyl-museum-destroyed-after-the-russian-attack-as-well-as-lukyanivka Zelenskyy visited the Chernobyl Museum destroyed after the Russian attack, as well as Lukyanivka]&quot;. Ukrainian National News (UNN). 2026-05-24. &lt;/ref&gt;.

La 24-an de marto 2026, en la historia urbocentro de [[Lvivo]] kiu ĉeestas la liston de [[UNESKO]] pri [[Monda Heredaĵa Konvencio|monda heredaĵo]], incendio ekis en la konstruaĵoj de la Bernardina monaĥeja komplekso kiel rezulto de rusia spavatako&lt;ref&gt;Козицький, Максим (24-a de marto 2026). [https://bukvy.org/u-lvovi-poshkodzhenyj-ansambl-bernardynskogo-monastyrya/ У Львові пошкоджений ансамбль Бернардинського монастиря]. Букви&lt;/ref&gt;. Ankaŭ ties sonorilturo  estis difektata&lt;ref&gt;[https://zn.ua/ukr/war/rosija-vdarila-po-tsentru-lvova-poshkodzheno-budinok-ta-spadshchina-junesko.html Обстріл Львова 24 березня 2026 року. Дзеркало тижня.] 24-a de marto 2026&lt;/ref&gt;.

En januaro 2023, la [[Transfigura Katedralo de Odeso]] estis enskribita en la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] kiel parto de la Historia Centro de [[Odeso]] kaj tuj listigita kiel en danĝero pro la rus-ukraina milito&lt;ref&gt;&quot;[https://www.icomos-ukraine.org/recent-news-en/statement-regarding-the-threat-of-destruction-of-the-unesco-world-heritage-site-historical-center-of-the-port-city-of-odesa Statement regarding the threat of destruction of the UNESCO World Heritage Site &quot;Historical Centre of the Port City of Odesa&quot;]&quot;. ICOMOS Ukraine.22-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. La 23-an de julio 2023, la katedralo estis grave difektata de rusia misilatako&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nytimes.com/video/world/europe/100000009008708/odesa-ukraine-cathedral.html Damage to the Odesa Transfiguration Cathedral (video)]&quot;. New York Times.23-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. UNESKO forte kondamnis ripetajn atakojn de Rusio kontraŭ la Historia Centro de Odesa&lt;ref&gt;Sirkovych, Zhanna (23-a de Julio 2023). &quot;[https://ukraine.un.org/en/240086-odesa-unesco-strongly-condemns-repeated-attacks-against-cultural-heritage-including-world Odesa: UNESCO strongly condemns repeated attacks against cultural heritage, including World Heritage]&quot;. United Nations&lt;/ref&gt;. La katedralo estis restaŭrita kun subteno de la itala registaro kaj UNESKO, kun la plejparto de la restaŭraj laboroj kompletigitaj antaŭ oktobro 2024 kaj la hejtsistemo restaŭrita antaŭ decembro 2025&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu Одеса: ЮНЕСКО та Італія завершили аварійні відновлювальні роботи у Спасо-Преображенському кафедральному соборі] ([https://web.archive.org/web/20260209135300/https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu arkivo]), UKESKO, 1-a de decembro 2025&lt;/ref&gt;.

La 14an de junio 2026, rusia spavatako kaŭzis signifajn damaĝojn al la komplekso de la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]]&lt;ref&gt; &quot;[https://www.theguardian.com/world/video/2026/jun/15/dormiton-cathedral-burns-unesco-kyiv-pechersk-lavra-russian-attack Cathedral burns at Unesco-listed Kyiv Pechersk Lavra after Russian attack]&quot;. The Guardian. 15-a de Junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref name= Beaumont&gt;Beaumont, Peter (15-a de Junio 2026). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine Kyiv monastery set on fire in night of Russian attacks across Ukraine]&quot;. The Guardian.&lt;/ref&gt;. La ​​damaĝoj inkluzivis detruon de signifa parto de la tegmento, damaĝon al la ĉefa kupolo kaj kapelo, kaj signifajn incendiojn ene de la strukturo de la Dormiciono-Katedralo&lt;ref&gt;Basmat, Dmytro; Fenbert, Abbey (15-a de Junio 2026). &quot;[https://kyivindependent.com/russian-attack-june-14-2026/ Kyiv's historic Pechersk Lavra burns as large-scale Russian strikes kill 5, injure 29 in capital]&quot;. The Kyiv Independent. &lt;/ref&gt;. La saman tagon estis atakataj ankaŭ la [[Dovĵenka Nacia kinostudio]], la [[Artomuzeo de Ĥarkivo]] kaj la [[Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro]]&lt;ref&gt;[https://www.rts.ch/info/monde/2026/article/cathedrale-de-kiev-en-feu-apres-des-frappes-russes-neuf-morts-en-ukraine-29274362.html Onze morts et une cathédrale emblématique endommagée en Ukraine après des frappes russes], RTS, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2261627/ukraine-russie-guerre-attaque-kiev Attaque massive sur Kiev, un joyau orthodoxe en feu], Radio Canada Info, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. Ĉi-lasta estis jam trafita unuafoje dum la rusia invado la 11-an de marto 2022: post bombado, [[ŝrapnelo]]j frakasis la fenestrojn kaj parte detruis la murojn&lt;ref&gt;« [https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html Велике російське руйнівництво: Архітектурні пам’ятки, пошкоджені війною » ] ([https://web.archive.org/web/20220318110117/https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html arkivo]) // Bird in Flight, 18.03.2022&lt;/ref&gt;. Dum  amasa bombado la 24-an de junio 2025, la konstruaĵo denove estis difektata&lt;ref&gt;Kitsoft. &quot;[https://thegaze.media/news/priceless-monuments-destroyed-by-russia-in-ukraine Priceless Monuments Destroyed by Russia in Ukraine]&quot;. thegaze.media.&lt;/ref&gt;. Dum la atako de la 15-a de junio 2026, ne nur la konstruaĵo estis trafita, sed ankaŭ ĝia unika 12-tuna orgeno&lt;ref&gt;&quot;[http://www.domorgan.dp.ua/o-nas/istoriya Історія]&quot;. www.domorgan.dp.ua&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.reyestr.court.gov.ua/Review/11033979 ГОСПОДАРСЬКИЙ СУД | ДНІПРОПЕТРОВСЬКОЇ ОБЛАСТІ | УХВАЛА]&quot;. www.reyestr.court.gov.ua&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Museum of Hryhoriy Skovoroda after Russian shelling (2022-05-07) 02.jpg|Muzeo pri [[Hrihorij Skovoroda]], 7-a de majo 2022
Bakhmut Palace of Culture after Russian shelling, 2022-09-08 (12).jpg|Kultura Palaco de [[Baĥmuto]], 8-a de septembro 2022
Transfiguration Cathedral in Odesa after Russian missile attack, 2023-07-23 (22).jpg|[[Transfigura Katedralo de Odeso]], 23-a de julio 2023
Kherson Oblast Scientific Library named after Oles Honchar after Russian shelling, 2023-11-12 (21).webp|Ĥersona scienca biblioteko, 12-a de novembro 2023
Huliaipole Local Museum after Russian shelling (2024-08-24) 03.webp|Loka muzeao de Huliaipolo, 24-a de aŭgusto 2024
National Chernobyl Museum in Kyiv after Russian attack, 2026-05-24 (03).jpg|[[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo]], 24-a de majo 2026
&lt;/gallery&gt;

== Rabado ==
[[Dosiero:Kherson museum looted by Russian forces (05).jpg|eta|Rabita ĥersona loka muzeo post la foriro de rusiaj trupoj, la 19-an de novembro 2022.]]
En aprilo 2022, la Urba Konsilio de Mariupolo anoncis, ke pli ol du mil ekspoziciaĵoj estis prirabitaj el la muzeoj de Mariupolo, inkluzive de originalaj verkoj de [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi|Arĥip Kuindĵi]] kaj [[Ivan Ajvazovskij]]. La plej multaj ekspoziciaĵoj el la Muzeo de Loka Popolo kaj la Arta Muzeo de Kuindĵi estis forigitaj de la rusiaj okupaciaj fortoj&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html Invaders steal over 2,000 exhibits from Mariupol museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220428184318/https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html arkivo]. Ukrinform. 28-a de Aprilo 2022.&lt;/ref&gt;. Tamen, la direktoro de la Muzeo de Loka Historio de Mariupolo, Natalia Kapustnikova, diris al la por-Kremla novaĵagentejo Izvestija, ke ŝi transdonis la verkojn de Ajvazovskij kaj Kuindĵi al la rusiaj fortoj &quot;post la fino de la bataladoj&quot;&lt;ref&gt;Sauer, Pjotr (2022-04-29). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol Ukraine accuses Russian forces of seizing 2,000 artworks in Mariupol]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260315100851/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

En majo 2022, ukrainiaj oficialuloj asertis, ke la rusiaj fortoj prirabis la ''&quot;plej grandajn kaj plej multekostajn&quot;'' kolektojn de [[Skitoj|skitaj]] artefaktoj en Ukrainio el [[Melitopolo]]&lt;ref&gt;Grylls, George (4-a de majo 2022). &quot;[https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs Russian troops are destroying ancient nomadic tombs]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260226180215/https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs arkivo]). The Times. ISSN 0140-0460.&lt;/ref&gt;. La ukrainia ministro pri kulturo, Oleksandr Tkachenko, asertis, ke rusiaj fortoj prirabis milojn da artefaktoj el preskaŭ kvardek ukrainaj muzeoj ĝis oktobro 2022. Tkachenko plue deklaris, ke la prirabitaj objektoj kaj la detruo de aliaj kulturaj lokoj sumiĝis al centoj da milionoj da dolaroj en damaĝo kaj perditaj objektoj&lt;ref&gt;Dawson, Bethany (October 9, 2022). &quot;[https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 Putin's forces have looted nearly 40 museums in Ukraine, plundering thousands of 'priceless' treasures, says culture minister]&quot; [https://web.archive.org/web/20230819231239/https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 arkivo]). Business Insider. &lt;/ref&gt;. Interaliaj, du ĉefaj muzeoj de [[Ĥersono]] estis prirabitaj de rusiaj fortoj antaŭ ol retiriĝo el la urbo en novembro 2022: la Loka Historia Muzeo kaj la Arta Muzeo, el kiuj ĉirkaŭ 10 000 artaĵoj estis ŝtelitaj. La objektoj estis transportitaj al krimeaj muzeoj&lt;ref&gt;&quot;[https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html Ukraine reports looting of Kherson museums by Russian troops]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230210124514/https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html arkivo]). El Pais. 2022-11-17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/29/russia-to-take-over-ukrainian-museum-collections-as-formal-annexation-plans-announced Russia to take over Ukrainian museum collections as formal annexation plans announced]&quot;. The Art Newspaper. 2022-09-30.&lt;/ref&gt;.

En raporto el februaro 2026, la ukrainia Ministerio pri Kulturo asertis, ke Rusio prirabis 35 482 muzeajn artefaktojn, kaj pli ol 1,7 milionoj da objektoj ankoraŭ estas tenataj en nuntempe okupitaj areoj&lt;ref name=Darila/&gt;.

== Reta Kultura Heredaĵo ==
Volontuloj el la tuta mondo laboras por arkivi la ciferecan enhavon de la ukraina kultura heredaĵo, kiu riskas detruon pro la rusia invado de 2022&lt;ref&gt;Adams, « [http://blog.archive.org/2022/03/22/volunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites/ Volunteers Rally to Archive Ukrainian Web Sites] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fblog.archive.org%2F2022%2F03%2F22%2Fvolunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites%2F arkivo], blog.archive.org, Internet Archive, 22-a de marto 2022&lt;/ref&gt;, precipe per la iniciato Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO) (''&quot;Savante Ukrainian Kulturan Heredaĵon Rete&quot;''), lanĉita la 1-an de marto 2022&lt;ref&gt;« [https://www.sucho.org/press-release-20220308-volunteers-unite Volunteers Unite to Archive Ukrainian Cultural Heritage] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.sucho.org%2Fpress-release-20220308-volunteers-unite arkivo]), sucho.org, Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO), 8-a de marto 2022&lt;/ref&gt;. En la unuaj du semajnoj post la lanĉo de la iniciato, pli ol 1 500 retejoj, ciferecaj ekspozicioj, malfermaj aliraj publikaĵoj kaj aliaj retaj rimedoj de ukrainiaj kulturaj organizaĵoj estis kreitaj kiel ciferecaj arkivoj, reprezentante proksimume tri terabajtojn da datumoj&lt;ref&gt;Cascone, Sarah (2022-03-14). &quot;[https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 How Tech Experts in the West Are Rushing to Save the Digital Archives of Ukraine's Museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220314063614/https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 arkivo]). Artnet News.&lt;/ref&gt;.

Alia projekto, &quot;Backup Ukraine&quot; (''&quot;Sekurkopio de Ukrainio&quot;''), petas volontulojn uzi aplikaĵon por skani objektojn en Ukrainio, kiuj poste estas transformitaj en 3D-modelojn kaj alŝutitaj al nuba datumbazo por sekurkopio&lt;ref&gt;Gault, Matthew (May 6, 2022). &quot;[https://www.vice.com/en/article/backup-ukraine-is-looking-to-preserve-the-countrys-cultural-heritage/ Backup Ukraine Is Looking to Preserve The Country's Cultural Heritage]&quot;. Vice.com. &lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{referencoj}}</text>
      <sha1>tswzg282i1q2h5gyldq8iv6284uvslk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412408</id>
      <parentid>9412388</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Baba79</username>
        <id>118684</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rimarkindaj damaĝoj */</comment>
      <origin>9412408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35120" sha1="oqs3xsjnqa42le8w7hoggjcfqecje6r" xml:space="preserve">{{#tag:ref|
|group=&quot;nb&quot;}}


&lt;ref name= io &gt; ... &lt;/ref&gt;

&lt;ref name= io /&gt;

{{lingvo-uk|

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;

&lt;/gallery&gt;


Kategorio:Ŝablono:Informkesto


[[Rusio]] komencis la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|plenskalan invadon de Ukrainio]] la 24-an de februaro 2022, en grava eskalado de la [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014|Rusa-Ukraina Milito]], kiu komenciĝis en 2014. Ĝi estas la plej granda milita atako en [[Eŭropo]] ekde la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref&gt;Herb, Jeremy; Starr, Barbara; Kaufman, Ellie (24-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html US orders 7,000 more troops to Europe following Russia's invasion of Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220227052443/https://edition.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html arkivo]). Oren Liebermann and Michael Conte. CNN. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha (24 February 2022). &quot;[https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 Russia presses invasion to outskirts of Ukrainian capital]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 arkivo]). ABC News. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tsvetkova, Maria; Vasovic, Aleksandar; Zinets, Natalia; Charlish, Alan; Grulovic, Fedja (27-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ Putin puts nuclear 'deterrence' forces on alert]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ arkivo]). Reuters&lt;/ref&gt;. Dum la batalado, multaj pecoj de ukraina kultura heredaĵo estis detruitaj, difektitaj aŭ endanĝerigitaj pro la ĝeneraligita detruado tra la lando&lt;ref name= Akinsha&gt; Akinsha, Konstantin (25-a de Marto 2022). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/25/ukraine-culture-in-peril Culture in the crossfire: Ukraine's key monuments and museums at risk of destruction in the war]&quot;. The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. Ĉi tiu konscia detruo kaj prirabado de pli ol 500 ukrainaj kulturaj heredaĵejoj estas konsiderata [[militkrimo]]&lt;ref&gt;Kirchmair, Lando (2022-03-21). &quot;[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property]&quot;. EJIL: Talk!.&lt;/ref&gt; kaj estis priskribata de la Ministro pri Kulturo de Ukrainio kiel [[kultura genocido]]&lt;ref&gt;&quot;[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts Salvaging Ukraine's culture: Country's history &amp; language under threat]&quot;. euronews. 2022-09-13. &lt;/ref&gt;.

== Juraj protektoj ==
La kulturaj posedaĵoj ĝuas specialan protekton laŭ [[internacia humanitara juro]]&lt;ref name= Hausler &gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;. La ​​unua protokolo de la [[Konvencioj de Ĝenevo|Konvencio de Ĝenevo]] kaj la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago por la Protekto de Kultura Posedaĵo en Kazo de Armita Konflikto]] (ambaŭ devigaj por Ukrainio kaj Rusio) malpermesas al ŝtatoj-partioj uzi historiajn monumentojn por subteni siajn militistajn operaciojn aŭ igi ilin objekto de agoj de malamikeco aŭ reprezalioj&lt;ref name=Hausler /&gt;. La ​​Dua Protokolo al la Konvencio de Hago permesas atakojn kontraŭ kultura posedaĵo nur en kazo de &quot;nepra milita neceso&quot; kiam ne ekzistas farebla alternativo. Atakoj kontraŭ kultura heredaĵo egalas al militkrimoj kaj povas esti procesigitaj antaŭ la [[Internacia Puna Kortumo]]&lt;ref&gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;.

== Rimarkindaj lokoj ==
Antaŭ la invado, Ukrainio havis sep [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondajn Heredaĵojn de UNESKO]], inkluzive de la [[Katedralo de Sankta Sofia (Kievo)|Katedralo Sankta Sofia]] en Kijivo, la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]], kaj la Historia Centro de [[Lvivo]]&lt;ref&gt;Sherwood, Harriet (2022-03-01). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught]&quot;. the Guardian. &lt;/ref&gt;. Pliaj lokoj en [[Ĥarkivo]] ([[Derĵprom]]), [[Mikolajivo]] (Observatorio) kaj [[Ĉernihivo]] (Transfiguracio kaj Boris kaj Gleb katedraloj) estas pripensitaj por eniri la liston&lt;ref&gt;Katz, Brigit (8-a de marto 2022). &quot;[https://www.smithsonianmag.com/smart-news/unesco-sounds-the-alarm-over-threats-to-ukrainian-cultural-heritage-180979686/ Unesco Sounds the Alarm Over Threats to Ukrainian Cultural Heritage]&quot;. Smithsonian Magazine. &lt;/ref&gt;.

Fine de aprilo 2022, [[Politico]] raportis, ke Ukrainio registris la vrakon de la rusia krozŝipo ''Moskva'' kiel &quot;subakvan kulturan heredaĵon&quot;&lt;ref&gt;Jack, Victor (2022-04-22). &quot;[https://www.politico.eu/article/trolling-russia-ukraine-registers-moskva-shipwreck-underwater-cultural-heritage/ Trolling Russia, Ukraine registers Moskva shipwreck as 'underwater cultural heritage']&quot;. POLITICO.&lt;/ref&gt;.

== Konservadaj klopodoj ==
=== Naciaj ===

Komence de la milito, la direktoro de la [[Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio]] en Kievo, Fedir Androŝĉuk, kunlaboris kun du kolegoj por konservi kaj protekti la muzeon kontraŭ atako kaj ebla prirabado. Androsĉuk ankaŭ raportis, ke kvar aliaj muzeoj en [[Vinico]], [[Ĵitomir]], [[Sumio]] kaj [[Ĉernihivo]] sukcesis forigi, stoki kaj protekti siajn ĉefajn ekspoziciojn, kaj la muzeo en Vinico estis uzata kiel loĝejo por rifuĝintoj&lt;ref&gt; Sherwood, « [https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2022%2Fmar%2F01%2Fcultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught arkivo]), the Guardian, 1-a de marto 2022 &lt;/ref&gt;. La artista kolektivo ''Asortymentna kimnata'' (&quot;Akordita Ĉambro&quot;), bazita ĉe la Ivano-Frankivska Nuntempa Arta Centro, kreis plurajn bunkrojn kaj kunlaboris kun galerioj en [[Kijivo]], [[Mariupolo]], [[Odeso]], [[Zaporiĵo]] kaj aliloke por evakui kaj konservi artaĵojn el la galerioj&lt;ref name= Braun&gt;Braun S. (2022-03-17). &quot;[https://www.dw.com/en/ukraine-rushes-to-save-cultural-heritage-from-destruction/a-61158291 Ukraine rushes to save cultural heritage from destruction]&quot;. Deutsche Welle.&lt;/ref&gt;.

Multaj monumentoj kaj memorindaĵoj estis protektitaj per sakoj da sablo aŭ envolvitaj en diversaj materialoj. En Kijivo, ĉirkaŭ 28 objektoj estis protektitaj tiel ĝis meze de aprilo&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим&quot;]. Українська правда.&lt;/ref&gt;. Loĝantoj en Lvivo provis helpi konservi plurajn ŝtonajn statuojn kaj fontanojn, kiujn oni ne povis malmunti, envolvante ilin en plaston, ŝaŭmon kaj aliajn materialojn. Pliajn klopodojn fotis kaj afiŝis la Lviva Fonduso por la Konservado de Arkitekturaj kaj Historiaj Monumentoj, prezentante lignajn kadrojn kaj tabulojn uzatajn por protekti monumentojn kaj vitralojn de preĝejoj&lt;ref&gt;Holland, Oscar (4-a de Marto 2022). &quot;[https://www.cnn.com/style/article/lviv-ukraine-statues-wrapped-heritage-protection/index.html 'Concerned' Ukrainian locals help protect Lviv's historic statues]&quot;. CNN&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим]&quot;. Українська правда.&lt;/ref&gt;.

La 28-an de marto, la [[Ministerio pri Cifereca Transformo de Ukrainio|Ministerio pri Cifereca Transformo]] lanĉis NFT-muzeon por helpi konservi la ŝtatecon kaj historion de Ukrainio, kaj ĉiuj enspezoj iros al la ministerio. La retejo, Ukraina MetaHistoria NFT-Muzeo inkludus &quot;militlinion&quot; aŭ templinion de eventoj kun koresponda NFT, kiu inkludus [[Tvitero|tviteraĵon]] pri signifa momento en la milito kaj ilustraĵon de ukraina artisto. Antaŭ la 1-a de aprilo, ĉirkaŭ 600 000 dolaroj estis kolektitaj per la vendo de la NFT-oj, kaj la financoj estis destinitaj por helpi rekonstrui muzeojn, teatrejojn kaj aliajn kulturajn instituciojn, kiuj estas detruitaj aŭ difektitaj&lt;ref&gt;Kharif, Olga (1-a de Aprilo 2022). [https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-01/ukrainian-government-raises-600-000-through-museum-nft-sales &quot;Ukraine Raises $600,000 Through Museum NFT Sales to Help Rebuild]&quot;. Bloomberg. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mattei, Shanti Escalante-De (2022-03-28). &quot;[https://www.artnews.com/art-news/news/ukraine-nft-project-museum-of-war-1234623051/ Ukraine Has Launched an NFT 'Museum' to Preserve the Country's History]&quot;. ARTnews.com.&lt;/ref&gt;.

Multaj el la kulturaj heredaĵoj protektataj en Ukrainio kontraŭ la rusia invado estas objektoj de rusa kulturo&lt;ref name= Akinsha /&gt;&lt;ref name= Braun /&gt;&lt;ref&gt;Harding L., Sherwood H. (2022-03-09). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage Ukrainians in race to save cultural heritage]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220425175053/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

=== Internaciaj ===
Tuj post la komenco de la invado, [[Unesko]] anoncis, ke ĝi laboras por marki ĉiujn eblajn ŝlosilajn historiajn monumentojn kaj lokojn tra la lando per la emblemo de la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago]] de 1954, la internacie agnoskita simbolo por la protekto de kultura heredaĵo en armita konflikto. La organizo ankaŭ kunlaboros kun la muzeodirektoroj de la lando por kunordigi konservadajn klopodojn por protekti kolektojn kaj monitori ajnan difekton al kulturaj lokoj per sputnika bildigo&lt;ref&gt;Hickley, Catherine (2022-03-04). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/04/unesco-gravely-concerned-about-damage-to-ukrainian-cultural-heritage Unesco 'gravely concerned' about damage to Ukrainian cultural heritage]&quot;. The Art Newspaper – International art news and events. &lt;/ref&gt;. Baldaŭ post la invado, oficialuloj de la [[Internacia Konsilio de Muzeoj]] komencis dokumenti artopecojn, kiujn polico eble trovus se ili estus movitaj kontraŭleĝe trans naciajn limojn&lt;ref&gt;Kishkovsky, Sophia (2022-09-09). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/09/ukraine-given-red-list-to-fight-looting Ukraine gets emergency Red List for art as evidence mounts of 'trading networks flowing West']&quot;. The Art Newspaper - International art news and events.&lt;/ref&gt;.

Kulturaj institucioj en [[Pollando]] starigis helpan programon, per la Komitato por Helpo al Muzeoj de Ukrainio kreita tuj post la invado. La Komitato subtenis  ĉiujn muzeojn kaj kulturanj instituciojn en Ukrainio por subteni kaj sekurigi iliajn kolektojn same kiel dokumentadon, ciferecigon kaj inventaron de kolektoj&lt;ref name= Braun/&gt;. La helpo de aliaj institucioj daŭriĝas dum la tuta milito. En majo 2022 la Ĉeĥa Ministerio pri Kulturo komisiis la [[Nacia muzeo (Prago)|Nacian Muzeon de Prago]] sendi pakmaterialojn kiel vezik-plastikon kaj polietilenan ŝaŭmon kune kun sekureca ekipaĵo kiel [[fajroestingilo]]j kaj [[orientita grandpartikla plato|orientitaj grandpartiklaj platoj]] por bloki fenestrojn&lt;ref&gt;Iotkovska, Svilena (11-a de majo 2022). &quot;[https://www.themayor.eu/en/a/view/czechia-helps-ukraine-preserve-its-endangered-cultural-heritage-10419 Czechia helps Ukraine preserve its endangered cultural heritage]&quot; TheMayor.EU&quot;. www.themayor.eu.&lt;/ref&gt;. Internaciaj organizaĵoj kiel la Ukraina Arta Helpa Centro (bazita en Germanio, subtenata de la germana registaro, inter aliaj) kaj ALIPH (bazita en Svislando) ankaŭ aktive provizis krizan ekipaĵaron ekde la printempo de 2022&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine Protecting cultural heritage in Ukraine | Aliph Foundation - Protecting heritage to build peace]&quot; ([https://web.archive.org/web/20250129191327/https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine arkivo]). Aliph Foundation&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.dug-ww.com/presse Ukraine Hilfslieferungen für Rettung von Kunst- und Kulturgut]&quot;. www.dug-ww.com &lt;/ref&gt;.

En marto 2022, komenciĝis iniciatoj por sekurkopii kaj konservi eble endanĝerigatajn datumojn kaj teknologiojn de la kulturaj institucioj de Ukrainio kiel ''Saving Ukrainian Cultural Heritage Online'' (SUCHO).

En novembro 2025, la [[Eŭropa Komisiono]] anoncis, ke ĝi kaj dudek du membroŝtatoj kreos komitaton por subteni la konservadon de la ukraina kulturo. La Eŭropa Unio ankaŭ donacis pliajn 2 milionojn da eŭroj por subteni la kulturan sektoron de Ukrainio, kun ĉirkaŭ 48 milionoj da eŭroj donacitaj ekde la komenco de la milito&lt;ref&gt;Orlandi, Giorgia; Hess, Amandine (7-a de novembro 2025). &quot;[https://www.euronews.com/my-europe/2025/07/11/eu-vows-to-protect-ukrainian-culture-as-russia-targets-over-500-heritage-sites EU vows to protect Ukrainian culture as Russia targets over 500 heritage sites]&quot;. EuroNews.&lt;/ref&gt;.

En februaro 2026, [[Japanio]] anoncis 3,8 milionojn da dolaroj en plia helpo por helpi Ukrainion ripari kulturajn havaĵojn, kiuj estis difektitaj dum la milito, dum renkontiĝo en Kijivo inter la japana ambasadoro Nakagome Masaŝi, ukrainaj oficialuloj kaj reprezentantoj de UNESKO&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/japan-pledges-38-million-to-help-repair-ukraine-s-war-damaged-cultural-sites/3826385 Japan pledges $3.8 million to help repair Ukraine's war-damaged cultural sites]&quot;. www.aa.com.tr. 11-a de februaro 2026.&lt;/ref&gt;.

== Damaĝoj ==
=== Statitikaĵoj ===
La 10-an de junio 2026, [[UNESKO]] publikigis raporton kiu nombris 536 kulturajn lokojn konfirmitajn kiel difektitajn el kiuj 154 religiaj lokoj, 280 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 41 muzeoj, 33 monumentoj, 22 bibliotekoj, 5 arkeologiaj lokoj kaj 1 arkivejo&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/ukraine-war/damaged-cultural-sites?hub=180699 Пошкоджені об’єкти культурної спадщини в Україні, верифіковані ЮНЕСКО], UNESKO, 10-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. En antaŭa raporto publikigita la 16-an de oktobro 2024, UNESKO konfirmis difektojn de 457 objektoj: 143 religiaj lokoj, 231 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 32 muzeoj, 33 monumentoj, 17 bibliotekoj, 1 arkivejo. Ĉi tiuj listoj enhavas nur kazojn konatajn el pluraj fidindaj fontoj, kaj ne enhavas supraĵajn difektojn, kiel rompitajn fenestrojn kaj pordojn&lt;ref&gt;&quot;[https://www.rfi.fr/ru/%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0/20220628-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82-%D1%8E%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D1%83%D1%88%D0% Эксперт ЮНЕСКО: «Мониторинг разрушений украинских культурных ценностей идет с первых дней войны»]&quot;. Международное французское радио. 2022-06-28.&lt;/ref&gt;.

La [[Ministerio pri Kulturo de Ukrainio]] je la 5a de januaro 2023 raportis 1189 kazojn de difekto aŭ detruo de kulturaj objektoj, inkluzive de 563 &quot;kreivaj centroj&quot;, 453 bibliotekoj, 63 muzeoj kaj galerioj, 18 teatroj kaj filharmoniaj haloj, kaj 92 institucioj pri arteduko&lt;ref&gt;&quot;[https://mkip.gov.ua/news/8414.html Because of russian aggression, 1189 objects of cultural infrastructure were damaged in Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230105200329/http://www.mkip.gov.ua/news/8414.html arkivo]). Ministry of Culture of Ukraine.&lt;/ref&gt;. 21 el ili estis konsiderataj monumentoj de nacia signifo. Ĉirkaŭ 100 objektoj estis tute aŭ preskaŭ tute detruitaj&lt;ref&gt;&quot;[https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html Россия боится культуры Украины? На заседании Совбеза ООН озвучили данные ЮНЕСКО]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220717105634/https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html arkivo]). Radio Free Europe/Radio Liberty. 2022-07-17.&lt;/ref&gt;.
La 24-an de februaro 2026, la Ministerio pri Kulturo de Ukrainio raportis, ke ĝis februaro 2026 kaj ekde la komenco de la milito 1 685 kulturaj heredaĵejoj kaj 2 483 kulturaj infrastrukturinstalaĵoj estis aŭ detruitaj aŭ difektitaj. La raporto plue deklaris, ke la milito ankaŭ prenis la vivojn de 346 artistoj kaj 132 ukrainaj kaj eksterlandaj amaskomunikilaj profesiuloj, kun laŭtaksa totala perdo por la lando de ĉirkaŭ 4,2 miliardoj da dolaroj, kaj la totala perdo por la kultura sektoro, inkluzive de enspezoj, superis 31 miliardojn da dolaroj&lt;ref name=Darila&gt;Mykhailenko, Darila (2026-02-24). &quot;[https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 Russia Destroyed 1,685 Ukrainian Cultural Sites Since 2022, Inflicting $31 Billion in Losses]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260312072517/https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 arkivo]). UNITED24 Media.&lt;/ref&gt;.

La Laboratorio pri Monitorado de Kultura Heredaĵo ĉe la Virginia Muzeo pri Naturhistorio trovis signojn de 458 difektitaj kulturaj lokoj je la 10a de junio 2022&lt;ref&gt;Seymour T. (2022-06-10). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack Is Ukraine's cultural heritage under coordinated attack?]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220611083033/https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack arkivo]). The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. La teamo ''Visual Investigations'' de la [[The New York Times|New York Times]] kompilis liston de ĉirkaŭ 339 konstruaĵoj, monumentoj kaj aliaj kulturaj institucioj, kiuj estis parte aŭ tute detruitaj ĝis decembro 2022, kun ĉefa atento donita al la [[Donbaso]]&lt;ref&gt;Farago, Jason (2022-12-27). &quot;[https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html When Cultural Heritage Becomes a Battlefront]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230204121859/https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html arkivo]). The New York Times. ISSN 0362-4331.&lt;/ref&gt;.

=== Rimarkindaj damaĝoj ===
La 16-an de marto 2022, la drama teatrejo de [[Mariupolo]] estis plejparte detruita de aviadilaj atakoj. Centoj da civiluloj ŝajne ŝirmiĝis en la konstruaĵo tiutempe&lt;ref&gt;Lister, Tim; Voitovych, Olga; John, Tara (16-a de Marto 2022). &quot;[https://edition.cnn.com/2022/03/16/europe/ukraine-mariupol-bombing-theater-intl/ Russians bomb Mariupol theater where hundreds had taken refuge, officials say]&quot;. CNN.&lt;/ref&gt;. Satelitaj fotoj prenitaj antaŭ kaj tuj post la atako montris la rusan vorton por infanoj, ''Дети'', pentritan sur la tero ĉe la fronto kaj malantaŭo de la konstruaĵo, por informi rusiajn militaviadilojn, ke infanoj ŝirmiĝis en la konstruaĵo&lt;ref&gt;&quot;[https://www.firstpost.com/world/mayhem-in-mariupol-in-ukraines-most-attacked-city-theatre-sheltering-hundreds-of-civilians-bombed-10467421.html Mayhem in Mariupol]&quot;. FirstPost. 17 March 2022.&lt;/ref&gt;. La laŭtaksa mortnombro varias de almenaŭ dekduo&lt;ref name=dekduo&gt;&quot;[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/06/ukraine-deadly-mariupol-theatre-strike-a-clear-war-crime-by-russian-forces-new-investigation/ Ukraine: Deadly Mariupol Theatre Strike 'A Clear War Crime' By Russian Forces]&quot;. Amnesty International. 30-a de Junio 2022. &lt;/ref&gt; ĝis pli ol 600 homoj&lt;ref&gt;Hinnant, Lori; Chernov, Mstyslav; Stepanenko, Vasilisa (4-a de Majo 2022). &quot;[https://apnews.com/article/Russia-ukraine-war-mariupol-theater-c321a196fbd568899841b506afcac7a1 AP evidence points to 600 dead in Mariupol theater airstrike]&quot;. Associated Press.&lt;/ref&gt;. La atako estis priskribita de [[Amnestio Internacia]] kiel &quot;klara militkrimo&quot; fare de rusiaj fortoj&lt;ref name=dekduo/&gt;.

La 24-an de majo 2026, nur unu monaton post moderniĝo kaj remalfermo al la publiko, la [[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo|kijiva muzeo pri la katastrofo de Ĉernobilo]] estis preskaŭ tute detruita per rekta trafo de rusia misilo, sekvata de incendio kaj parta kolapso&lt;ref&gt;https://www.ukr.net/news/details/russianaggression/117636081.html&lt;/ref&gt;. Ĉirkaŭ 40 procentoj de la kolekto estis savitaj el la deponejo&lt;ref&gt;&quot;[https://news.artnet.com/art-world/ukraine-museums-damaged-russian-attack-2776107 Ukrainian Museums and Cultural Sites Damaged in Massive Russian Attack]&quot;. artnet. 2026-05-25.&lt;/ref&gt;. La ukrainia prezidanto [[Volodimir Zelenskij]] vizitis la lokon en la sama tago&lt;ref&gt;&quot;[https://unn.ua/en/news/zelenskyy-visited-the-chernobyl-museum-destroyed-after-the-russian-attack-as-well-as-lukyanivka Zelenskyy visited the Chernobyl Museum destroyed after the Russian attack, as well as Lukyanivka]&quot;. Ukrainian National News (UNN). 2026-05-24. &lt;/ref&gt;.

La 24-an de marto 2026, en la historia urbocentro de [[Lvivo]] kiu ĉeestas la liston de [[UNESKO]] pri [[Monda Heredaĵa Konvencio|monda heredaĵo]], incendio ekis en la konstruaĵoj de la Bernardina monaĥeja komplekso kiel rezulto de rusia spavatako&lt;ref&gt;Козицький, Максим (24-a de marto 2026). [https://bukvy.org/u-lvovi-poshkodzhenyj-ansambl-bernardynskogo-monastyrya/ У Львові пошкоджений ансамбль Бернардинського монастиря]. Букви&lt;/ref&gt;. Ankaŭ ties sonorilturo  estis difektata&lt;ref&gt;[https://zn.ua/ukr/war/rosija-vdarila-po-tsentru-lvova-poshkodzheno-budinok-ta-spadshchina-junesko.html Обстріл Львова 24 березня 2026 року. Дзеркало тижня.] 24-a de marto 2026&lt;/ref&gt;.

En januaro 2023, la [[Transfigura Katedralo de Odeso]] estis enskribita en la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] kiel parto de la Historia Centro de [[Odeso]] kaj tuj listigita kiel e danĝerigita de la rus-ukraina milito&lt;ref&gt;&quot;[https://www.icomos-ukraine.org/recent-news-en/statement-regarding-the-threat-of-destruction-of-the-unesco-world-heritage-site-historical-center-of-the-port-city-of-odesa Statement regarding the threat of destruction of the UNESCO World Heritage Site &quot;Historical Centre of the Port City of Odesa&quot;]&quot;. ICOMOS Ukraine.22-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. La 23-an de julio 2023, la katedralo estis grave difektata de rusia misilatako&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nytimes.com/video/world/europe/100000009008708/odesa-ukraine-cathedral.html Damage to the Odesa Transfiguration Cathedral (video)]&quot;. New York Times.23-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. UNESKO forte kondamnis ripetajn atakojn de Rusio kontraŭ la Historia Centro de Odesa&lt;ref&gt;Sirkovych, Zhanna (23-a de Julio 2023). &quot;[https://ukraine.un.org/en/240086-odesa-unesco-strongly-condemns-repeated-attacks-against-cultural-heritage-including-world Odesa: UNESCO strongly condemns repeated attacks against cultural heritage, including World Heritage]&quot;. United Nations&lt;/ref&gt;. La katedralo estis restaŭrita kun subteno de la itala registaro kaj UNESKO, kun la plejparto de la restaŭraj laboroj kompletigitaj antaŭ oktobro 2024 kaj la hejtsistemo restaŭrita antaŭ decembro 2025&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu Одеса: ЮНЕСКО та Італія завершили аварійні відновлювальні роботи у Спасо-Преображенському кафедральному соборі] ([https://web.archive.org/web/20260209135300/https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu arkivo]), UKESKO, 1-a de decembro 2025&lt;/ref&gt;.

La 14an de junio 2026, rusia spavatako kaŭzis signifajn damaĝojn al la komplekso de la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]]&lt;ref&gt; &quot;[https://www.theguardian.com/world/video/2026/jun/15/dormiton-cathedral-burns-unesco-kyiv-pechersk-lavra-russian-attack Cathedral burns at Unesco-listed Kyiv Pechersk Lavra after Russian attack]&quot;. The Guardian. 15-a de Junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref name= Beaumont&gt;Beaumont, Peter (15-a de Junio 2026). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine Kyiv monastery set on fire in night of Russian attacks across Ukraine]&quot;. The Guardian.&lt;/ref&gt;. La ​​damaĝoj inkluzivis detruon de signifa parto de la tegmento, damaĝon al la ĉefa kupolo kaj kapelo, kaj signifajn incendiojn ene de la strukturo de la Dormiciono-Katedralo&lt;ref&gt;Basmat, Dmytro; Fenbert, Abbey (15-a de Junio 2026). &quot;[https://kyivindependent.com/russian-attack-june-14-2026/ Kyiv's historic Pechersk Lavra burns as large-scale Russian strikes kill 5, injure 29 in capital]&quot;. The Kyiv Independent. &lt;/ref&gt;. La saman tagon estis atakataj ankaŭ la [[Dovĵenka Nacia kinostudio]], la [[Artomuzeo de Ĥarkivo]] kaj la [[Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro]]&lt;ref&gt;[https://www.rts.ch/info/monde/2026/article/cathedrale-de-kiev-en-feu-apres-des-frappes-russes-neuf-morts-en-ukraine-29274362.html Onze morts et une cathédrale emblématique endommagée en Ukraine après des frappes russes], RTS, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2261627/ukraine-russie-guerre-attaque-kiev Attaque massive sur Kiev, un joyau orthodoxe en feu], Radio Canada Info, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. Ĉi-lasta estis jam trafita unuafoje dum la rusia invado la 11-an de marto 2022: post bombado, [[ŝrapnelo]]j frakasis la fenestrojn kaj parte detruis la murojn&lt;ref&gt;« [https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html Велике російське руйнівництво: Архітектурні пам’ятки, пошкоджені війною » ] ([https://web.archive.org/web/20220318110117/https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html arkivo]) // Bird in Flight, 18.03.2022&lt;/ref&gt;. Dum  amasa bombado la 24-an de junio 2025, la konstruaĵo denove estis difektata&lt;ref&gt;Kitsoft. &quot;[https://thegaze.media/news/priceless-monuments-destroyed-by-russia-in-ukraine Priceless Monuments Destroyed by Russia in Ukraine]&quot;. thegaze.media.&lt;/ref&gt;. Dum la atako de la 15-a de junio 2026, ne nur la konstruaĵo estis trafita, sed ankaŭ ĝia unika 12-tuna orgeno&lt;ref&gt;&quot;[http://www.domorgan.dp.ua/o-nas/istoriya Історія]&quot;. www.domorgan.dp.ua&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.reyestr.court.gov.ua/Review/11033979 ГОСПОДАРСЬКИЙ СУД | ДНІПРОПЕТРОВСЬКОЇ ОБЛАСТІ | УХВАЛА]&quot;. www.reyestr.court.gov.ua&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Museum of Hryhoriy Skovoroda after Russian shelling (2022-05-07) 02.jpg|Muzeo pri [[Hrihorij Skovoroda]], 7-a de majo 2022
Bakhmut Palace of Culture after Russian shelling, 2022-09-08 (12).jpg|Kultura Palaco de [[Baĥmuto]], 8-a de septembro 2022
Transfiguration Cathedral in Odesa after Russian missile attack, 2023-07-23 (22).jpg|[[Transfigura Katedralo de Odeso]], 23-a de julio 2023
Kherson Oblast Scientific Library named after Oles Honchar after Russian shelling, 2023-11-12 (21).webp|Ĥersona scienca biblioteko, 12-a de novembro 2023
Huliaipole Local Museum after Russian shelling (2024-08-24) 03.webp|Loka muzeao de Huliaipolo, 24-a de aŭgusto 2024
National Chernobyl Museum in Kyiv after Russian attack, 2026-05-24 (03).jpg|[[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo]], 24-a de majo 2026
&lt;/gallery&gt;

== Rabado ==
[[Dosiero:Kherson museum looted by Russian forces (05).jpg|eta|Rabita ĥersona loka muzeo post la foriro de rusiaj trupoj, la 19-an de novembro 2022.]]
En aprilo 2022, la Urba Konsilio de Mariupolo anoncis, ke pli ol du mil ekspoziciaĵoj estis prirabitaj el la muzeoj de Mariupolo, inkluzive de originalaj verkoj de [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi|Arĥip Kuindĵi]] kaj [[Ivan Ajvazovskij]]. La plej multaj ekspoziciaĵoj el la Muzeo de Loka Popolo kaj la Arta Muzeo de Kuindĵi estis forigitaj de la rusiaj okupaciaj fortoj&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html Invaders steal over 2,000 exhibits from Mariupol museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220428184318/https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html arkivo]. Ukrinform. 28-a de Aprilo 2022.&lt;/ref&gt;. Tamen, la direktoro de la Muzeo de Loka Historio de Mariupolo, Natalia Kapustnikova, diris al la por-Kremla novaĵagentejo Izvestija, ke ŝi transdonis la verkojn de Ajvazovskij kaj Kuindĵi al la rusiaj fortoj &quot;post la fino de la bataladoj&quot;&lt;ref&gt;Sauer, Pjotr (2022-04-29). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol Ukraine accuses Russian forces of seizing 2,000 artworks in Mariupol]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260315100851/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

En majo 2022, ukrainiaj oficialuloj asertis, ke la rusiaj fortoj prirabis la ''&quot;plej grandajn kaj plej multekostajn&quot;'' kolektojn de [[Skitoj|skitaj]] artefaktoj en Ukrainio el [[Melitopolo]]&lt;ref&gt;Grylls, George (4-a de majo 2022). &quot;[https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs Russian troops are destroying ancient nomadic tombs]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260226180215/https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs arkivo]). The Times. ISSN 0140-0460.&lt;/ref&gt;. La ukrainia ministro pri kulturo, Oleksandr Tkachenko, asertis, ke rusiaj fortoj prirabis milojn da artefaktoj el preskaŭ kvardek ukrainaj muzeoj ĝis oktobro 2022. Tkachenko plue deklaris, ke la prirabitaj objektoj kaj la detruo de aliaj kulturaj lokoj sumiĝis al centoj da milionoj da dolaroj en damaĝo kaj perditaj objektoj&lt;ref&gt;Dawson, Bethany (October 9, 2022). &quot;[https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 Putin's forces have looted nearly 40 museums in Ukraine, plundering thousands of 'priceless' treasures, says culture minister]&quot; [https://web.archive.org/web/20230819231239/https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 arkivo]). Business Insider. &lt;/ref&gt;. Interaliaj, du ĉefaj muzeoj de [[Ĥersono]] estis prirabitaj de rusiaj fortoj antaŭ ol retiriĝo el la urbo en novembro 2022: la Loka Historia Muzeo kaj la Arta Muzeo, el kiuj ĉirkaŭ 10 000 artaĵoj estis ŝtelitaj. La objektoj estis transportitaj al krimeaj muzeoj&lt;ref&gt;&quot;[https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html Ukraine reports looting of Kherson museums by Russian troops]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230210124514/https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html arkivo]). El Pais. 2022-11-17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/29/russia-to-take-over-ukrainian-museum-collections-as-formal-annexation-plans-announced Russia to take over Ukrainian museum collections as formal annexation plans announced]&quot;. The Art Newspaper. 2022-09-30.&lt;/ref&gt;.

En raporto el februaro 2026, la ukrainia Ministerio pri Kulturo asertis, ke Rusio prirabis 35 482 muzeajn artefaktojn, kaj pli ol 1,7 milionoj da objektoj ankoraŭ estas tenataj en nuntempe okupitaj areoj&lt;ref name=Darila/&gt;.

== Reta Kultura Heredaĵo ==
Volontuloj el la tuta mondo laboras por arkivi la ciferecan enhavon de la ukraina kultura heredaĵo, kiu riskas detruon pro la rusia invado de 2022&lt;ref&gt;Adams, « [http://blog.archive.org/2022/03/22/volunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites/ Volunteers Rally to Archive Ukrainian Web Sites] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fblog.archive.org%2F2022%2F03%2F22%2Fvolunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites%2F arkivo], blog.archive.org, Internet Archive, 22-a de marto 2022&lt;/ref&gt;, precipe per la iniciato Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO) (''&quot;Savante Ukrainian Kulturan Heredaĵon Rete&quot;''), lanĉita la 1-an de marto 2022&lt;ref&gt;« [https://www.sucho.org/press-release-20220308-volunteers-unite Volunteers Unite to Archive Ukrainian Cultural Heritage] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.sucho.org%2Fpress-release-20220308-volunteers-unite arkivo]), sucho.org, Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO), 8-a de marto 2022&lt;/ref&gt;. En la unuaj du semajnoj post la lanĉo de la iniciato, pli ol 1 500 retejoj, ciferecaj ekspozicioj, malfermaj aliraj publikaĵoj kaj aliaj retaj rimedoj de ukrainiaj kulturaj organizaĵoj estis kreitaj kiel ciferecaj arkivoj, reprezentante proksimume tri terabajtojn da datumoj&lt;ref&gt;Cascone, Sarah (2022-03-14). &quot;[https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 How Tech Experts in the West Are Rushing to Save the Digital Archives of Ukraine's Museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220314063614/https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 arkivo]). Artnet News.&lt;/ref&gt;.

Alia projekto, &quot;Backup Ukraine&quot; (''&quot;Sekurkopio de Ukrainio&quot;''), petas volontulojn uzi aplikaĵon por skani objektojn en Ukrainio, kiuj poste estas transformitaj en 3D-modelojn kaj alŝutitaj al nuba datumbazo por sekurkopio&lt;ref&gt;Gault, Matthew (May 6, 2022). &quot;[https://www.vice.com/en/article/backup-ukraine-is-looking-to-preserve-the-countrys-cultural-heritage/ Backup Ukraine Is Looking to Preserve The Country's Cultural Heritage]&quot;. Vice.com. &lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{referencoj}}</text>
      <sha1>oqs3xsjnqa42le8w7hoggjcfqecje6r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412409</id>
      <parentid>9412408</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Baba79</username>
        <id>118684</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rimarkindaj damaĝoj */</comment>
      <origin>9412409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35120" sha1="tcxg1v854eleypx3536ivndnlgdu06i" xml:space="preserve">{{#tag:ref|
|group=&quot;nb&quot;}}


&lt;ref name= io &gt; ... &lt;/ref&gt;

&lt;ref name= io /&gt;

{{lingvo-uk|

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;

&lt;/gallery&gt;


Kategorio:Ŝablono:Informkesto


[[Rusio]] komencis la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|plenskalan invadon de Ukrainio]] la 24-an de februaro 2022, en grava eskalado de la [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014|Rusa-Ukraina Milito]], kiu komenciĝis en 2014. Ĝi estas la plej granda milita atako en [[Eŭropo]] ekde la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref&gt;Herb, Jeremy; Starr, Barbara; Kaufman, Ellie (24-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html US orders 7,000 more troops to Europe following Russia's invasion of Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220227052443/https://edition.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html arkivo]). Oren Liebermann and Michael Conte. CNN. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha (24 February 2022). &quot;[https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 Russia presses invasion to outskirts of Ukrainian capital]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 arkivo]). ABC News. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tsvetkova, Maria; Vasovic, Aleksandar; Zinets, Natalia; Charlish, Alan; Grulovic, Fedja (27-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ Putin puts nuclear 'deterrence' forces on alert]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ arkivo]). Reuters&lt;/ref&gt;. Dum la batalado, multaj pecoj de ukraina kultura heredaĵo estis detruitaj, difektitaj aŭ endanĝerigitaj pro la ĝeneraligita detruado tra la lando&lt;ref name= Akinsha&gt; Akinsha, Konstantin (25-a de Marto 2022). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/25/ukraine-culture-in-peril Culture in the crossfire: Ukraine's key monuments and museums at risk of destruction in the war]&quot;. The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. Ĉi tiu konscia detruo kaj prirabado de pli ol 500 ukrainaj kulturaj heredaĵejoj estas konsiderata [[militkrimo]]&lt;ref&gt;Kirchmair, Lando (2022-03-21). &quot;[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property]&quot;. EJIL: Talk!.&lt;/ref&gt; kaj estis priskribata de la Ministro pri Kulturo de Ukrainio kiel [[kultura genocido]]&lt;ref&gt;&quot;[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts Salvaging Ukraine's culture: Country's history &amp; language under threat]&quot;. euronews. 2022-09-13. &lt;/ref&gt;.

== Juraj protektoj ==
La kulturaj posedaĵoj ĝuas specialan protekton laŭ [[internacia humanitara juro]]&lt;ref name= Hausler &gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;. La ​​unua protokolo de la [[Konvencioj de Ĝenevo|Konvencio de Ĝenevo]] kaj la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago por la Protekto de Kultura Posedaĵo en Kazo de Armita Konflikto]] (ambaŭ devigaj por Ukrainio kaj Rusio) malpermesas al ŝtatoj-partioj uzi historiajn monumentojn por subteni siajn militistajn operaciojn aŭ igi ilin objekto de agoj de malamikeco aŭ reprezalioj&lt;ref name=Hausler /&gt;. La ​​Dua Protokolo al la Konvencio de Hago permesas atakojn kontraŭ kultura posedaĵo nur en kazo de &quot;nepra milita neceso&quot; kiam ne ekzistas farebla alternativo. Atakoj kontraŭ kultura heredaĵo egalas al militkrimoj kaj povas esti procesigitaj antaŭ la [[Internacia Puna Kortumo]]&lt;ref&gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;.

== Rimarkindaj lokoj ==
Antaŭ la invado, Ukrainio havis sep [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondajn Heredaĵojn de UNESKO]], inkluzive de la [[Katedralo de Sankta Sofia (Kievo)|Katedralo Sankta Sofia]] en Kijivo, la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]], kaj la Historia Centro de [[Lvivo]]&lt;ref&gt;Sherwood, Harriet (2022-03-01). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught]&quot;. the Guardian. &lt;/ref&gt;. Pliaj lokoj en [[Ĥarkivo]] ([[Derĵprom]]), [[Mikolajivo]] (Observatorio) kaj [[Ĉernihivo]] (Transfiguracio kaj Boris kaj Gleb katedraloj) estas pripensitaj por eniri la liston&lt;ref&gt;Katz, Brigit (8-a de marto 2022). &quot;[https://www.smithsonianmag.com/smart-news/unesco-sounds-the-alarm-over-threats-to-ukrainian-cultural-heritage-180979686/ Unesco Sounds the Alarm Over Threats to Ukrainian Cultural Heritage]&quot;. Smithsonian Magazine. &lt;/ref&gt;.

Fine de aprilo 2022, [[Politico]] raportis, ke Ukrainio registris la vrakon de la rusia krozŝipo ''Moskva'' kiel &quot;subakvan kulturan heredaĵon&quot;&lt;ref&gt;Jack, Victor (2022-04-22). &quot;[https://www.politico.eu/article/trolling-russia-ukraine-registers-moskva-shipwreck-underwater-cultural-heritage/ Trolling Russia, Ukraine registers Moskva shipwreck as 'underwater cultural heritage']&quot;. POLITICO.&lt;/ref&gt;.

== Konservadaj klopodoj ==
=== Naciaj ===

Komence de la milito, la direktoro de la [[Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio]] en Kievo, Fedir Androŝĉuk, kunlaboris kun du kolegoj por konservi kaj protekti la muzeon kontraŭ atako kaj ebla prirabado. Androsĉuk ankaŭ raportis, ke kvar aliaj muzeoj en [[Vinico]], [[Ĵitomir]], [[Sumio]] kaj [[Ĉernihivo]] sukcesis forigi, stoki kaj protekti siajn ĉefajn ekspoziciojn, kaj la muzeo en Vinico estis uzata kiel loĝejo por rifuĝintoj&lt;ref&gt; Sherwood, « [https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2022%2Fmar%2F01%2Fcultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught arkivo]), the Guardian, 1-a de marto 2022 &lt;/ref&gt;. La artista kolektivo ''Asortymentna kimnata'' (&quot;Akordita Ĉambro&quot;), bazita ĉe la Ivano-Frankivska Nuntempa Arta Centro, kreis plurajn bunkrojn kaj kunlaboris kun galerioj en [[Kijivo]], [[Mariupolo]], [[Odeso]], [[Zaporiĵo]] kaj aliloke por evakui kaj konservi artaĵojn el la galerioj&lt;ref name= Braun&gt;Braun S. (2022-03-17). &quot;[https://www.dw.com/en/ukraine-rushes-to-save-cultural-heritage-from-destruction/a-61158291 Ukraine rushes to save cultural heritage from destruction]&quot;. Deutsche Welle.&lt;/ref&gt;.

Multaj monumentoj kaj memorindaĵoj estis protektitaj per sakoj da sablo aŭ envolvitaj en diversaj materialoj. En Kijivo, ĉirkaŭ 28 objektoj estis protektitaj tiel ĝis meze de aprilo&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим&quot;]. Українська правда.&lt;/ref&gt;. Loĝantoj en Lvivo provis helpi konservi plurajn ŝtonajn statuojn kaj fontanojn, kiujn oni ne povis malmunti, envolvante ilin en plaston, ŝaŭmon kaj aliajn materialojn. Pliajn klopodojn fotis kaj afiŝis la Lviva Fonduso por la Konservado de Arkitekturaj kaj Historiaj Monumentoj, prezentante lignajn kadrojn kaj tabulojn uzatajn por protekti monumentojn kaj vitralojn de preĝejoj&lt;ref&gt;Holland, Oscar (4-a de Marto 2022). &quot;[https://www.cnn.com/style/article/lviv-ukraine-statues-wrapped-heritage-protection/index.html 'Concerned' Ukrainian locals help protect Lviv's historic statues]&quot;. CNN&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим]&quot;. Українська правда.&lt;/ref&gt;.

La 28-an de marto, la [[Ministerio pri Cifereca Transformo de Ukrainio|Ministerio pri Cifereca Transformo]] lanĉis NFT-muzeon por helpi konservi la ŝtatecon kaj historion de Ukrainio, kaj ĉiuj enspezoj iros al la ministerio. La retejo, Ukraina MetaHistoria NFT-Muzeo inkludus &quot;militlinion&quot; aŭ templinion de eventoj kun koresponda NFT, kiu inkludus [[Tvitero|tviteraĵon]] pri signifa momento en la milito kaj ilustraĵon de ukraina artisto. Antaŭ la 1-a de aprilo, ĉirkaŭ 600 000 dolaroj estis kolektitaj per la vendo de la NFT-oj, kaj la financoj estis destinitaj por helpi rekonstrui muzeojn, teatrejojn kaj aliajn kulturajn instituciojn, kiuj estas detruitaj aŭ difektitaj&lt;ref&gt;Kharif, Olga (1-a de Aprilo 2022). [https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-01/ukrainian-government-raises-600-000-through-museum-nft-sales &quot;Ukraine Raises $600,000 Through Museum NFT Sales to Help Rebuild]&quot;. Bloomberg. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mattei, Shanti Escalante-De (2022-03-28). &quot;[https://www.artnews.com/art-news/news/ukraine-nft-project-museum-of-war-1234623051/ Ukraine Has Launched an NFT 'Museum' to Preserve the Country's History]&quot;. ARTnews.com.&lt;/ref&gt;.

Multaj el la kulturaj heredaĵoj protektataj en Ukrainio kontraŭ la rusia invado estas objektoj de rusa kulturo&lt;ref name= Akinsha /&gt;&lt;ref name= Braun /&gt;&lt;ref&gt;Harding L., Sherwood H. (2022-03-09). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage Ukrainians in race to save cultural heritage]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220425175053/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

=== Internaciaj ===
Tuj post la komenco de la invado, [[Unesko]] anoncis, ke ĝi laboras por marki ĉiujn eblajn ŝlosilajn historiajn monumentojn kaj lokojn tra la lando per la emblemo de la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago]] de 1954, la internacie agnoskita simbolo por la protekto de kultura heredaĵo en armita konflikto. La organizo ankaŭ kunlaboros kun la muzeodirektoroj de la lando por kunordigi konservadajn klopodojn por protekti kolektojn kaj monitori ajnan difekton al kulturaj lokoj per sputnika bildigo&lt;ref&gt;Hickley, Catherine (2022-03-04). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/04/unesco-gravely-concerned-about-damage-to-ukrainian-cultural-heritage Unesco 'gravely concerned' about damage to Ukrainian cultural heritage]&quot;. The Art Newspaper – International art news and events. &lt;/ref&gt;. Baldaŭ post la invado, oficialuloj de la [[Internacia Konsilio de Muzeoj]] komencis dokumenti artopecojn, kiujn polico eble trovus se ili estus movitaj kontraŭleĝe trans naciajn limojn&lt;ref&gt;Kishkovsky, Sophia (2022-09-09). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/09/ukraine-given-red-list-to-fight-looting Ukraine gets emergency Red List for art as evidence mounts of 'trading networks flowing West']&quot;. The Art Newspaper - International art news and events.&lt;/ref&gt;.

Kulturaj institucioj en [[Pollando]] starigis helpan programon, per la Komitato por Helpo al Muzeoj de Ukrainio kreita tuj post la invado. La Komitato subtenis  ĉiujn muzeojn kaj kulturanj instituciojn en Ukrainio por subteni kaj sekurigi iliajn kolektojn same kiel dokumentadon, ciferecigon kaj inventaron de kolektoj&lt;ref name= Braun/&gt;. La helpo de aliaj institucioj daŭriĝas dum la tuta milito. En majo 2022 la Ĉeĥa Ministerio pri Kulturo komisiis la [[Nacia muzeo (Prago)|Nacian Muzeon de Prago]] sendi pakmaterialojn kiel vezik-plastikon kaj polietilenan ŝaŭmon kune kun sekureca ekipaĵo kiel [[fajroestingilo]]j kaj [[orientita grandpartikla plato|orientitaj grandpartiklaj platoj]] por bloki fenestrojn&lt;ref&gt;Iotkovska, Svilena (11-a de majo 2022). &quot;[https://www.themayor.eu/en/a/view/czechia-helps-ukraine-preserve-its-endangered-cultural-heritage-10419 Czechia helps Ukraine preserve its endangered cultural heritage]&quot; TheMayor.EU&quot;. www.themayor.eu.&lt;/ref&gt;. Internaciaj organizaĵoj kiel la Ukraina Arta Helpa Centro (bazita en Germanio, subtenata de la germana registaro, inter aliaj) kaj ALIPH (bazita en Svislando) ankaŭ aktive provizis krizan ekipaĵaron ekde la printempo de 2022&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine Protecting cultural heritage in Ukraine | Aliph Foundation - Protecting heritage to build peace]&quot; ([https://web.archive.org/web/20250129191327/https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine arkivo]). Aliph Foundation&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.dug-ww.com/presse Ukraine Hilfslieferungen für Rettung von Kunst- und Kulturgut]&quot;. www.dug-ww.com &lt;/ref&gt;.

En marto 2022, komenciĝis iniciatoj por sekurkopii kaj konservi eble endanĝerigatajn datumojn kaj teknologiojn de la kulturaj institucioj de Ukrainio kiel ''Saving Ukrainian Cultural Heritage Online'' (SUCHO).

En novembro 2025, la [[Eŭropa Komisiono]] anoncis, ke ĝi kaj dudek du membroŝtatoj kreos komitaton por subteni la konservadon de la ukraina kulturo. La Eŭropa Unio ankaŭ donacis pliajn 2 milionojn da eŭroj por subteni la kulturan sektoron de Ukrainio, kun ĉirkaŭ 48 milionoj da eŭroj donacitaj ekde la komenco de la milito&lt;ref&gt;Orlandi, Giorgia; Hess, Amandine (7-a de novembro 2025). &quot;[https://www.euronews.com/my-europe/2025/07/11/eu-vows-to-protect-ukrainian-culture-as-russia-targets-over-500-heritage-sites EU vows to protect Ukrainian culture as Russia targets over 500 heritage sites]&quot;. EuroNews.&lt;/ref&gt;.

En februaro 2026, [[Japanio]] anoncis 3,8 milionojn da dolaroj en plia helpo por helpi Ukrainion ripari kulturajn havaĵojn, kiuj estis difektitaj dum la milito, dum renkontiĝo en Kijivo inter la japana ambasadoro Nakagome Masaŝi, ukrainaj oficialuloj kaj reprezentantoj de UNESKO&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/japan-pledges-38-million-to-help-repair-ukraine-s-war-damaged-cultural-sites/3826385 Japan pledges $3.8 million to help repair Ukraine's war-damaged cultural sites]&quot;. www.aa.com.tr. 11-a de februaro 2026.&lt;/ref&gt;.

== Damaĝoj ==
=== Statitikaĵoj ===
La 10-an de junio 2026, [[UNESKO]] publikigis raporton kiu nombris 536 kulturajn lokojn konfirmitajn kiel difektitajn el kiuj 154 religiaj lokoj, 280 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 41 muzeoj, 33 monumentoj, 22 bibliotekoj, 5 arkeologiaj lokoj kaj 1 arkivejo&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/ukraine-war/damaged-cultural-sites?hub=180699 Пошкоджені об’єкти культурної спадщини в Україні, верифіковані ЮНЕСКО], UNESKO, 10-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. En antaŭa raporto publikigita la 16-an de oktobro 2024, UNESKO konfirmis difektojn de 457 objektoj: 143 religiaj lokoj, 231 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 32 muzeoj, 33 monumentoj, 17 bibliotekoj, 1 arkivejo. Ĉi tiuj listoj enhavas nur kazojn konatajn el pluraj fidindaj fontoj, kaj ne enhavas supraĵajn difektojn, kiel rompitajn fenestrojn kaj pordojn&lt;ref&gt;&quot;[https://www.rfi.fr/ru/%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0/20220628-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82-%D1%8E%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D1%83%D1%88%D0% Эксперт ЮНЕСКО: «Мониторинг разрушений украинских культурных ценностей идет с первых дней войны»]&quot;. Международное французское радио. 2022-06-28.&lt;/ref&gt;.

La [[Ministerio pri Kulturo de Ukrainio]] je la 5a de januaro 2023 raportis 1189 kazojn de difekto aŭ detruo de kulturaj objektoj, inkluzive de 563 &quot;kreivaj centroj&quot;, 453 bibliotekoj, 63 muzeoj kaj galerioj, 18 teatroj kaj filharmoniaj haloj, kaj 92 institucioj pri arteduko&lt;ref&gt;&quot;[https://mkip.gov.ua/news/8414.html Because of russian aggression, 1189 objects of cultural infrastructure were damaged in Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230105200329/http://www.mkip.gov.ua/news/8414.html arkivo]). Ministry of Culture of Ukraine.&lt;/ref&gt;. 21 el ili estis konsiderataj monumentoj de nacia signifo. Ĉirkaŭ 100 objektoj estis tute aŭ preskaŭ tute detruitaj&lt;ref&gt;&quot;[https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html Россия боится культуры Украины? На заседании Совбеза ООН озвучили данные ЮНЕСКО]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220717105634/https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html arkivo]). Radio Free Europe/Radio Liberty. 2022-07-17.&lt;/ref&gt;.
La 24-an de februaro 2026, la Ministerio pri Kulturo de Ukrainio raportis, ke ĝis februaro 2026 kaj ekde la komenco de la milito 1 685 kulturaj heredaĵejoj kaj 2 483 kulturaj infrastrukturinstalaĵoj estis aŭ detruitaj aŭ difektitaj. La raporto plue deklaris, ke la milito ankaŭ prenis la vivojn de 346 artistoj kaj 132 ukrainaj kaj eksterlandaj amaskomunikilaj profesiuloj, kun laŭtaksa totala perdo por la lando de ĉirkaŭ 4,2 miliardoj da dolaroj, kaj la totala perdo por la kultura sektoro, inkluzive de enspezoj, superis 31 miliardojn da dolaroj&lt;ref name=Darila&gt;Mykhailenko, Darila (2026-02-24). &quot;[https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 Russia Destroyed 1,685 Ukrainian Cultural Sites Since 2022, Inflicting $31 Billion in Losses]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260312072517/https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 arkivo]). UNITED24 Media.&lt;/ref&gt;.

La Laboratorio pri Monitorado de Kultura Heredaĵo ĉe la Virginia Muzeo pri Naturhistorio trovis signojn de 458 difektitaj kulturaj lokoj je la 10a de junio 2022&lt;ref&gt;Seymour T. (2022-06-10). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack Is Ukraine's cultural heritage under coordinated attack?]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220611083033/https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack arkivo]). The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. La teamo ''Visual Investigations'' de la [[The New York Times|New York Times]] kompilis liston de ĉirkaŭ 339 konstruaĵoj, monumentoj kaj aliaj kulturaj institucioj, kiuj estis parte aŭ tute detruitaj ĝis decembro 2022, kun ĉefa atento donita al la [[Donbaso]]&lt;ref&gt;Farago, Jason (2022-12-27). &quot;[https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html When Cultural Heritage Becomes a Battlefront]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230204121859/https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html arkivo]). The New York Times. ISSN 0362-4331.&lt;/ref&gt;.

=== Rimarkindaj damaĝoj ===
La 16-an de marto 2022, la drama teatrejo de [[Mariupolo]] estis plejparte detruita de aviadilaj atakoj. Centoj da civiluloj ŝajne ŝirmiĝis en la konstruaĵo tiutempe&lt;ref&gt;Lister, Tim; Voitovych, Olga; John, Tara (16-a de Marto 2022). &quot;[https://edition.cnn.com/2022/03/16/europe/ukraine-mariupol-bombing-theater-intl/ Russians bomb Mariupol theater where hundreds had taken refuge, officials say]&quot;. CNN.&lt;/ref&gt;. Satelitaj fotoj prenitaj antaŭ kaj tuj post la atako montris la rusan vorton por infanoj, ''Дети'', pentritan sur la tero ĉe la fronto kaj malantaŭo de la konstruaĵo, por informi rusiajn militaviadilojn, ke infanoj ŝirmiĝis en la konstruaĵo&lt;ref&gt;&quot;[https://www.firstpost.com/world/mayhem-in-mariupol-in-ukraines-most-attacked-city-theatre-sheltering-hundreds-of-civilians-bombed-10467421.html Mayhem in Mariupol]&quot;. FirstPost. 17 March 2022.&lt;/ref&gt;. La laŭtaksa mortnombro varias de almenaŭ dekduo&lt;ref name=dekduo&gt;&quot;[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/06/ukraine-deadly-mariupol-theatre-strike-a-clear-war-crime-by-russian-forces-new-investigation/ Ukraine: Deadly Mariupol Theatre Strike 'A Clear War Crime' By Russian Forces]&quot;. Amnesty International. 30-a de Junio 2022. &lt;/ref&gt; ĝis pli ol 600 homoj&lt;ref&gt;Hinnant, Lori; Chernov, Mstyslav; Stepanenko, Vasilisa (4-a de Majo 2022). &quot;[https://apnews.com/article/Russia-ukraine-war-mariupol-theater-c321a196fbd568899841b506afcac7a1 AP evidence points to 600 dead in Mariupol theater airstrike]&quot;. Associated Press.&lt;/ref&gt;. La atako estis priskribita de [[Amnestio Internacia]] kiel &quot;klara militkrimo&quot; fare de rusiaj fortoj&lt;ref name=dekduo/&gt;.

La 24-an de majo 2026, nur unu monaton post moderniĝo kaj remalfermo al la publiko, la [[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo|kijiva muzeo pri la katastrofo de Ĉernobilo]] estis preskaŭ tute detruita per rekta trafo de rusia misilo, sekvata de incendio kaj parta kolapso&lt;ref&gt;https://www.ukr.net/news/details/russianaggression/117636081.html&lt;/ref&gt;. Ĉirkaŭ 40 procentoj de la kolekto estis savitaj el la deponejo&lt;ref&gt;&quot;[https://news.artnet.com/art-world/ukraine-museums-damaged-russian-attack-2776107 Ukrainian Museums and Cultural Sites Damaged in Massive Russian Attack]&quot;. artnet. 2026-05-25.&lt;/ref&gt;. La ukrainia prezidanto [[Volodimir Zelenskij]] vizitis la lokon en la sama tago&lt;ref&gt;&quot;[https://unn.ua/en/news/zelenskyy-visited-the-chernobyl-museum-destroyed-after-the-russian-attack-as-well-as-lukyanivka Zelenskyy visited the Chernobyl Museum destroyed after the Russian attack, as well as Lukyanivka]&quot;. Ukrainian National News (UNN). 2026-05-24. &lt;/ref&gt;.

La 24-an de marto 2026, en la historia urbocentro de [[Lvivo]] kiu ĉeestas la liston de [[UNESKO]] pri [[Monda Heredaĵa Konvencio|monda heredaĵo]], incendio ekis en la konstruaĵoj de la Bernardina monaĥeja komplekso kiel rezulto de rusia spavatako&lt;ref&gt;Козицький, Максим (24-a de marto 2026). [https://bukvy.org/u-lvovi-poshkodzhenyj-ansambl-bernardynskogo-monastyrya/ У Львові пошкоджений ансамбль Бернардинського монастиря]. Букви&lt;/ref&gt;. Ankaŭ ties sonorilturo  estis difektata&lt;ref&gt;[https://zn.ua/ukr/war/rosija-vdarila-po-tsentru-lvova-poshkodzheno-budinok-ta-spadshchina-junesko.html Обстріл Львова 24 березня 2026 року. Дзеркало тижня.] 24-a de marto 2026&lt;/ref&gt;.

En januaro 2023, la [[Transfigura Katedralo de Odeso]] estis enskribita en la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] kiel parto de la Historia Centro de [[Odeso]] kaj tuj listigita kiel endanĝerigita de la rus-ukraina milito&lt;ref&gt;&quot;[https://www.icomos-ukraine.org/recent-news-en/statement-regarding-the-threat-of-destruction-of-the-unesco-world-heritage-site-historical-center-of-the-port-city-of-odesa Statement regarding the threat of destruction of the UNESCO World Heritage Site &quot;Historical Centre of the Port City of Odesa&quot;]&quot;. ICOMOS Ukraine.22-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. La 23-an de julio 2023, la katedralo estis grave difektata de rusia misilatako&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nytimes.com/video/world/europe/100000009008708/odesa-ukraine-cathedral.html Damage to the Odesa Transfiguration Cathedral (video)]&quot;. New York Times.23-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. UNESKO forte kondamnis ripetajn atakojn de Rusio kontraŭ la Historia Centro de Odesa&lt;ref&gt;Sirkovych, Zhanna (23-a de Julio 2023). &quot;[https://ukraine.un.org/en/240086-odesa-unesco-strongly-condemns-repeated-attacks-against-cultural-heritage-including-world Odesa: UNESCO strongly condemns repeated attacks against cultural heritage, including World Heritage]&quot;. United Nations&lt;/ref&gt;. La katedralo estis restaŭrita kun subteno de la itala registaro kaj UNESKO, kun la plejparto de la restaŭraj laboroj kompletigitaj antaŭ oktobro 2024 kaj la hejtsistemo restaŭrita antaŭ decembro 2025&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu Одеса: ЮНЕСКО та Італія завершили аварійні відновлювальні роботи у Спасо-Преображенському кафедральному соборі] ([https://web.archive.org/web/20260209135300/https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu arkivo]), UKESKO, 1-a de decembro 2025&lt;/ref&gt;.

La 14an de junio 2026, rusia spavatako kaŭzis signifajn damaĝojn al la komplekso de la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]]&lt;ref&gt; &quot;[https://www.theguardian.com/world/video/2026/jun/15/dormiton-cathedral-burns-unesco-kyiv-pechersk-lavra-russian-attack Cathedral burns at Unesco-listed Kyiv Pechersk Lavra after Russian attack]&quot;. The Guardian. 15-a de Junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref name= Beaumont&gt;Beaumont, Peter (15-a de Junio 2026). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine Kyiv monastery set on fire in night of Russian attacks across Ukraine]&quot;. The Guardian.&lt;/ref&gt;. La ​​damaĝoj inkluzivis detruon de signifa parto de la tegmento, damaĝon al la ĉefa kupolo kaj kapelo, kaj signifajn incendiojn ene de la strukturo de la Dormiciono-Katedralo&lt;ref&gt;Basmat, Dmytro; Fenbert, Abbey (15-a de Junio 2026). &quot;[https://kyivindependent.com/russian-attack-june-14-2026/ Kyiv's historic Pechersk Lavra burns as large-scale Russian strikes kill 5, injure 29 in capital]&quot;. The Kyiv Independent. &lt;/ref&gt;. La saman tagon estis atakataj ankaŭ la [[Dovĵenka Nacia kinostudio]], la [[Artomuzeo de Ĥarkivo]] kaj la [[Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro]]&lt;ref&gt;[https://www.rts.ch/info/monde/2026/article/cathedrale-de-kiev-en-feu-apres-des-frappes-russes-neuf-morts-en-ukraine-29274362.html Onze morts et une cathédrale emblématique endommagée en Ukraine après des frappes russes], RTS, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2261627/ukraine-russie-guerre-attaque-kiev Attaque massive sur Kiev, un joyau orthodoxe en feu], Radio Canada Info, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. Ĉi-lasta estis jam trafita unuafoje dum la rusia invado la 11-an de marto 2022: post bombado, [[ŝrapnelo]]j frakasis la fenestrojn kaj parte detruis la murojn&lt;ref&gt;« [https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html Велике російське руйнівництво: Архітектурні пам’ятки, пошкоджені війною » ] ([https://web.archive.org/web/20220318110117/https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html arkivo]) // Bird in Flight, 18.03.2022&lt;/ref&gt;. Dum  amasa bombado la 24-an de junio 2025, la konstruaĵo denove estis difektata&lt;ref&gt;Kitsoft. &quot;[https://thegaze.media/news/priceless-monuments-destroyed-by-russia-in-ukraine Priceless Monuments Destroyed by Russia in Ukraine]&quot;. thegaze.media.&lt;/ref&gt;. Dum la atako de la 15-a de junio 2026, ne nur la konstruaĵo estis trafita, sed ankaŭ ĝia unika 12-tuna orgeno&lt;ref&gt;&quot;[http://www.domorgan.dp.ua/o-nas/istoriya Історія]&quot;. www.domorgan.dp.ua&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.reyestr.court.gov.ua/Review/11033979 ГОСПОДАРСЬКИЙ СУД | ДНІПРОПЕТРОВСЬКОЇ ОБЛАСТІ | УХВАЛА]&quot;. www.reyestr.court.gov.ua&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Museum of Hryhoriy Skovoroda after Russian shelling (2022-05-07) 02.jpg|Muzeo pri [[Hrihorij Skovoroda]], 7-a de majo 2022
Bakhmut Palace of Culture after Russian shelling, 2022-09-08 (12).jpg|Kultura Palaco de [[Baĥmuto]], 8-a de septembro 2022
Transfiguration Cathedral in Odesa after Russian missile attack, 2023-07-23 (22).jpg|[[Transfigura Katedralo de Odeso]], 23-a de julio 2023
Kherson Oblast Scientific Library named after Oles Honchar after Russian shelling, 2023-11-12 (21).webp|Ĥersona scienca biblioteko, 12-a de novembro 2023
Huliaipole Local Museum after Russian shelling (2024-08-24) 03.webp|Loka muzeao de Huliaipolo, 24-a de aŭgusto 2024
National Chernobyl Museum in Kyiv after Russian attack, 2026-05-24 (03).jpg|[[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo]], 24-a de majo 2026
&lt;/gallery&gt;

== Rabado ==
[[Dosiero:Kherson museum looted by Russian forces (05).jpg|eta|Rabita ĥersona loka muzeo post la foriro de rusiaj trupoj, la 19-an de novembro 2022.]]
En aprilo 2022, la Urba Konsilio de Mariupolo anoncis, ke pli ol du mil ekspoziciaĵoj estis prirabitaj el la muzeoj de Mariupolo, inkluzive de originalaj verkoj de [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi|Arĥip Kuindĵi]] kaj [[Ivan Ajvazovskij]]. La plej multaj ekspoziciaĵoj el la Muzeo de Loka Popolo kaj la Arta Muzeo de Kuindĵi estis forigitaj de la rusiaj okupaciaj fortoj&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html Invaders steal over 2,000 exhibits from Mariupol museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220428184318/https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html arkivo]. Ukrinform. 28-a de Aprilo 2022.&lt;/ref&gt;. Tamen, la direktoro de la Muzeo de Loka Historio de Mariupolo, Natalia Kapustnikova, diris al la por-Kremla novaĵagentejo Izvestija, ke ŝi transdonis la verkojn de Ajvazovskij kaj Kuindĵi al la rusiaj fortoj &quot;post la fino de la bataladoj&quot;&lt;ref&gt;Sauer, Pjotr (2022-04-29). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol Ukraine accuses Russian forces of seizing 2,000 artworks in Mariupol]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260315100851/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

En majo 2022, ukrainiaj oficialuloj asertis, ke la rusiaj fortoj prirabis la ''&quot;plej grandajn kaj plej multekostajn&quot;'' kolektojn de [[Skitoj|skitaj]] artefaktoj en Ukrainio el [[Melitopolo]]&lt;ref&gt;Grylls, George (4-a de majo 2022). &quot;[https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs Russian troops are destroying ancient nomadic tombs]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260226180215/https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs arkivo]). The Times. ISSN 0140-0460.&lt;/ref&gt;. La ukrainia ministro pri kulturo, Oleksandr Tkachenko, asertis, ke rusiaj fortoj prirabis milojn da artefaktoj el preskaŭ kvardek ukrainaj muzeoj ĝis oktobro 2022. Tkachenko plue deklaris, ke la prirabitaj objektoj kaj la detruo de aliaj kulturaj lokoj sumiĝis al centoj da milionoj da dolaroj en damaĝo kaj perditaj objektoj&lt;ref&gt;Dawson, Bethany (October 9, 2022). &quot;[https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 Putin's forces have looted nearly 40 museums in Ukraine, plundering thousands of 'priceless' treasures, says culture minister]&quot; [https://web.archive.org/web/20230819231239/https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 arkivo]). Business Insider. &lt;/ref&gt;. Interaliaj, du ĉefaj muzeoj de [[Ĥersono]] estis prirabitaj de rusiaj fortoj antaŭ ol retiriĝo el la urbo en novembro 2022: la Loka Historia Muzeo kaj la Arta Muzeo, el kiuj ĉirkaŭ 10 000 artaĵoj estis ŝtelitaj. La objektoj estis transportitaj al krimeaj muzeoj&lt;ref&gt;&quot;[https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html Ukraine reports looting of Kherson museums by Russian troops]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230210124514/https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html arkivo]). El Pais. 2022-11-17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/29/russia-to-take-over-ukrainian-museum-collections-as-formal-annexation-plans-announced Russia to take over Ukrainian museum collections as formal annexation plans announced]&quot;. The Art Newspaper. 2022-09-30.&lt;/ref&gt;.

En raporto el februaro 2026, la ukrainia Ministerio pri Kulturo asertis, ke Rusio prirabis 35 482 muzeajn artefaktojn, kaj pli ol 1,7 milionoj da objektoj ankoraŭ estas tenataj en nuntempe okupitaj areoj&lt;ref name=Darila/&gt;.

== Reta Kultura Heredaĵo ==
Volontuloj el la tuta mondo laboras por arkivi la ciferecan enhavon de la ukraina kultura heredaĵo, kiu riskas detruon pro la rusia invado de 2022&lt;ref&gt;Adams, « [http://blog.archive.org/2022/03/22/volunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites/ Volunteers Rally to Archive Ukrainian Web Sites] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fblog.archive.org%2F2022%2F03%2F22%2Fvolunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites%2F arkivo], blog.archive.org, Internet Archive, 22-a de marto 2022&lt;/ref&gt;, precipe per la iniciato Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO) (''&quot;Savante Ukrainian Kulturan Heredaĵon Rete&quot;''), lanĉita la 1-an de marto 2022&lt;ref&gt;« [https://www.sucho.org/press-release-20220308-volunteers-unite Volunteers Unite to Archive Ukrainian Cultural Heritage] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.sucho.org%2Fpress-release-20220308-volunteers-unite arkivo]), sucho.org, Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO), 8-a de marto 2022&lt;/ref&gt;. En la unuaj du semajnoj post la lanĉo de la iniciato, pli ol 1 500 retejoj, ciferecaj ekspozicioj, malfermaj aliraj publikaĵoj kaj aliaj retaj rimedoj de ukrainiaj kulturaj organizaĵoj estis kreitaj kiel ciferecaj arkivoj, reprezentante proksimume tri terabajtojn da datumoj&lt;ref&gt;Cascone, Sarah (2022-03-14). &quot;[https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 How Tech Experts in the West Are Rushing to Save the Digital Archives of Ukraine's Museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220314063614/https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 arkivo]). Artnet News.&lt;/ref&gt;.

Alia projekto, &quot;Backup Ukraine&quot; (''&quot;Sekurkopio de Ukrainio&quot;''), petas volontulojn uzi aplikaĵon por skani objektojn en Ukrainio, kiuj poste estas transformitaj en 3D-modelojn kaj alŝutitaj al nuba datumbazo por sekurkopio&lt;ref&gt;Gault, Matthew (May 6, 2022). &quot;[https://www.vice.com/en/article/backup-ukraine-is-looking-to-preserve-the-countrys-cultural-heritage/ Backup Ukraine Is Looking to Preserve The Country's Cultural Heritage]&quot;. Vice.com. &lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{referencoj}}</text>
      <sha1>tcxg1v854eleypx3536ivndnlgdu06i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412412</id>
      <parentid>9412409</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Baba79</username>
        <id>118684</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rimarkindaj damaĝoj */</comment>
      <origin>9412412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35125" sha1="aym0vveynmdhqtiuj1t0c4ux3c50z8x" xml:space="preserve">{{#tag:ref|
|group=&quot;nb&quot;}}


&lt;ref name= io &gt; ... &lt;/ref&gt;

&lt;ref name= io /&gt;

{{lingvo-uk|

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;

&lt;/gallery&gt;


Kategorio:Ŝablono:Informkesto


[[Rusio]] komencis la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|plenskalan invadon de Ukrainio]] la 24-an de februaro 2022, en grava eskalado de la [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014|Rusa-Ukraina Milito]], kiu komenciĝis en 2014. Ĝi estas la plej granda milita atako en [[Eŭropo]] ekde la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref&gt;Herb, Jeremy; Starr, Barbara; Kaufman, Ellie (24-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html US orders 7,000 more troops to Europe following Russia's invasion of Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220227052443/https://edition.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html arkivo]). Oren Liebermann and Michael Conte. CNN. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha (24 February 2022). &quot;[https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 Russia presses invasion to outskirts of Ukrainian capital]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 arkivo]). ABC News. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tsvetkova, Maria; Vasovic, Aleksandar; Zinets, Natalia; Charlish, Alan; Grulovic, Fedja (27-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ Putin puts nuclear 'deterrence' forces on alert]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ arkivo]). Reuters&lt;/ref&gt;. Dum la batalado, multaj pecoj de ukraina kultura heredaĵo estis detruitaj, difektitaj aŭ endanĝerigitaj pro la ĝeneraligita detruado tra la lando&lt;ref name= Akinsha&gt; Akinsha, Konstantin (25-a de Marto 2022). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/25/ukraine-culture-in-peril Culture in the crossfire: Ukraine's key monuments and museums at risk of destruction in the war]&quot;. The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. Ĉi tiu konscia detruo kaj prirabado de pli ol 500 ukrainaj kulturaj heredaĵejoj estas konsiderata [[militkrimo]]&lt;ref&gt;Kirchmair, Lando (2022-03-21). &quot;[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property]&quot;. EJIL: Talk!.&lt;/ref&gt; kaj estis priskribata de la Ministro pri Kulturo de Ukrainio kiel [[kultura genocido]]&lt;ref&gt;&quot;[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts Salvaging Ukraine's culture: Country's history &amp; language under threat]&quot;. euronews. 2022-09-13. &lt;/ref&gt;.

== Juraj protektoj ==
La kulturaj posedaĵoj ĝuas specialan protekton laŭ [[internacia humanitara juro]]&lt;ref name= Hausler &gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;. La ​​unua protokolo de la [[Konvencioj de Ĝenevo|Konvencio de Ĝenevo]] kaj la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago por la Protekto de Kultura Posedaĵo en Kazo de Armita Konflikto]] (ambaŭ devigaj por Ukrainio kaj Rusio) malpermesas al ŝtatoj-partioj uzi historiajn monumentojn por subteni siajn militistajn operaciojn aŭ igi ilin objekto de agoj de malamikeco aŭ reprezalioj&lt;ref name=Hausler /&gt;. La ​​Dua Protokolo al la Konvencio de Hago permesas atakojn kontraŭ kultura posedaĵo nur en kazo de &quot;nepra milita neceso&quot; kiam ne ekzistas farebla alternativo. Atakoj kontraŭ kultura heredaĵo egalas al militkrimoj kaj povas esti procesigitaj antaŭ la [[Internacia Puna Kortumo]]&lt;ref&gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;.

== Rimarkindaj lokoj ==
Antaŭ la invado, Ukrainio havis sep [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondajn Heredaĵojn de UNESKO]], inkluzive de la [[Katedralo de Sankta Sofia (Kievo)|Katedralo Sankta Sofia]] en Kijivo, la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]], kaj la Historia Centro de [[Lvivo]]&lt;ref&gt;Sherwood, Harriet (2022-03-01). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught]&quot;. the Guardian. &lt;/ref&gt;. Pliaj lokoj en [[Ĥarkivo]] ([[Derĵprom]]), [[Mikolajivo]] (Observatorio) kaj [[Ĉernihivo]] (Transfiguracio kaj Boris kaj Gleb katedraloj) estas pripensitaj por eniri la liston&lt;ref&gt;Katz, Brigit (8-a de marto 2022). &quot;[https://www.smithsonianmag.com/smart-news/unesco-sounds-the-alarm-over-threats-to-ukrainian-cultural-heritage-180979686/ Unesco Sounds the Alarm Over Threats to Ukrainian Cultural Heritage]&quot;. Smithsonian Magazine. &lt;/ref&gt;.

Fine de aprilo 2022, [[Politico]] raportis, ke Ukrainio registris la vrakon de la rusia krozŝipo ''Moskva'' kiel &quot;subakvan kulturan heredaĵon&quot;&lt;ref&gt;Jack, Victor (2022-04-22). &quot;[https://www.politico.eu/article/trolling-russia-ukraine-registers-moskva-shipwreck-underwater-cultural-heritage/ Trolling Russia, Ukraine registers Moskva shipwreck as 'underwater cultural heritage']&quot;. POLITICO.&lt;/ref&gt;.

== Konservadaj klopodoj ==
=== Naciaj ===

Komence de la milito, la direktoro de la [[Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio]] en Kievo, Fedir Androŝĉuk, kunlaboris kun du kolegoj por konservi kaj protekti la muzeon kontraŭ atako kaj ebla prirabado. Androsĉuk ankaŭ raportis, ke kvar aliaj muzeoj en [[Vinico]], [[Ĵitomir]], [[Sumio]] kaj [[Ĉernihivo]] sukcesis forigi, stoki kaj protekti siajn ĉefajn ekspoziciojn, kaj la muzeo en Vinico estis uzata kiel loĝejo por rifuĝintoj&lt;ref&gt; Sherwood, « [https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2022%2Fmar%2F01%2Fcultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught arkivo]), the Guardian, 1-a de marto 2022 &lt;/ref&gt;. La artista kolektivo ''Asortymentna kimnata'' (&quot;Akordita Ĉambro&quot;), bazita ĉe la Ivano-Frankivska Nuntempa Arta Centro, kreis plurajn bunkrojn kaj kunlaboris kun galerioj en [[Kijivo]], [[Mariupolo]], [[Odeso]], [[Zaporiĵo]] kaj aliloke por evakui kaj konservi artaĵojn el la galerioj&lt;ref name= Braun&gt;Braun S. (2022-03-17). &quot;[https://www.dw.com/en/ukraine-rushes-to-save-cultural-heritage-from-destruction/a-61158291 Ukraine rushes to save cultural heritage from destruction]&quot;. Deutsche Welle.&lt;/ref&gt;.

Multaj monumentoj kaj memorindaĵoj estis protektitaj per sakoj da sablo aŭ envolvitaj en diversaj materialoj. En Kijivo, ĉirkaŭ 28 objektoj estis protektitaj tiel ĝis meze de aprilo&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим&quot;]. Українська правда.&lt;/ref&gt;. Loĝantoj en Lvivo provis helpi konservi plurajn ŝtonajn statuojn kaj fontanojn, kiujn oni ne povis malmunti, envolvante ilin en plaston, ŝaŭmon kaj aliajn materialojn. Pliajn klopodojn fotis kaj afiŝis la Lviva Fonduso por la Konservado de Arkitekturaj kaj Historiaj Monumentoj, prezentante lignajn kadrojn kaj tabulojn uzatajn por protekti monumentojn kaj vitralojn de preĝejoj&lt;ref&gt;Holland, Oscar (4-a de Marto 2022). &quot;[https://www.cnn.com/style/article/lviv-ukraine-statues-wrapped-heritage-protection/index.html 'Concerned' Ukrainian locals help protect Lviv's historic statues]&quot;. CNN&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим]&quot;. Українська правда.&lt;/ref&gt;.

La 28-an de marto, la [[Ministerio pri Cifereca Transformo de Ukrainio|Ministerio pri Cifereca Transformo]] lanĉis NFT-muzeon por helpi konservi la ŝtatecon kaj historion de Ukrainio, kaj ĉiuj enspezoj iros al la ministerio. La retejo, Ukraina MetaHistoria NFT-Muzeo inkludus &quot;militlinion&quot; aŭ templinion de eventoj kun koresponda NFT, kiu inkludus [[Tvitero|tviteraĵon]] pri signifa momento en la milito kaj ilustraĵon de ukraina artisto. Antaŭ la 1-a de aprilo, ĉirkaŭ 600 000 dolaroj estis kolektitaj per la vendo de la NFT-oj, kaj la financoj estis destinitaj por helpi rekonstrui muzeojn, teatrejojn kaj aliajn kulturajn instituciojn, kiuj estas detruitaj aŭ difektitaj&lt;ref&gt;Kharif, Olga (1-a de Aprilo 2022). [https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-01/ukrainian-government-raises-600-000-through-museum-nft-sales &quot;Ukraine Raises $600,000 Through Museum NFT Sales to Help Rebuild]&quot;. Bloomberg. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mattei, Shanti Escalante-De (2022-03-28). &quot;[https://www.artnews.com/art-news/news/ukraine-nft-project-museum-of-war-1234623051/ Ukraine Has Launched an NFT 'Museum' to Preserve the Country's History]&quot;. ARTnews.com.&lt;/ref&gt;.

Multaj el la kulturaj heredaĵoj protektataj en Ukrainio kontraŭ la rusia invado estas objektoj de rusa kulturo&lt;ref name= Akinsha /&gt;&lt;ref name= Braun /&gt;&lt;ref&gt;Harding L., Sherwood H. (2022-03-09). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage Ukrainians in race to save cultural heritage]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220425175053/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

=== Internaciaj ===
Tuj post la komenco de la invado, [[Unesko]] anoncis, ke ĝi laboras por marki ĉiujn eblajn ŝlosilajn historiajn monumentojn kaj lokojn tra la lando per la emblemo de la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago]] de 1954, la internacie agnoskita simbolo por la protekto de kultura heredaĵo en armita konflikto. La organizo ankaŭ kunlaboros kun la muzeodirektoroj de la lando por kunordigi konservadajn klopodojn por protekti kolektojn kaj monitori ajnan difekton al kulturaj lokoj per sputnika bildigo&lt;ref&gt;Hickley, Catherine (2022-03-04). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/04/unesco-gravely-concerned-about-damage-to-ukrainian-cultural-heritage Unesco 'gravely concerned' about damage to Ukrainian cultural heritage]&quot;. The Art Newspaper – International art news and events. &lt;/ref&gt;. Baldaŭ post la invado, oficialuloj de la [[Internacia Konsilio de Muzeoj]] komencis dokumenti artopecojn, kiujn polico eble trovus se ili estus movitaj kontraŭleĝe trans naciajn limojn&lt;ref&gt;Kishkovsky, Sophia (2022-09-09). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/09/ukraine-given-red-list-to-fight-looting Ukraine gets emergency Red List for art as evidence mounts of 'trading networks flowing West']&quot;. The Art Newspaper - International art news and events.&lt;/ref&gt;.

Kulturaj institucioj en [[Pollando]] starigis helpan programon, per la Komitato por Helpo al Muzeoj de Ukrainio kreita tuj post la invado. La Komitato subtenis  ĉiujn muzeojn kaj kulturanj instituciojn en Ukrainio por subteni kaj sekurigi iliajn kolektojn same kiel dokumentadon, ciferecigon kaj inventaron de kolektoj&lt;ref name= Braun/&gt;. La helpo de aliaj institucioj daŭriĝas dum la tuta milito. En majo 2022 la Ĉeĥa Ministerio pri Kulturo komisiis la [[Nacia muzeo (Prago)|Nacian Muzeon de Prago]] sendi pakmaterialojn kiel vezik-plastikon kaj polietilenan ŝaŭmon kune kun sekureca ekipaĵo kiel [[fajroestingilo]]j kaj [[orientita grandpartikla plato|orientitaj grandpartiklaj platoj]] por bloki fenestrojn&lt;ref&gt;Iotkovska, Svilena (11-a de majo 2022). &quot;[https://www.themayor.eu/en/a/view/czechia-helps-ukraine-preserve-its-endangered-cultural-heritage-10419 Czechia helps Ukraine preserve its endangered cultural heritage]&quot; TheMayor.EU&quot;. www.themayor.eu.&lt;/ref&gt;. Internaciaj organizaĵoj kiel la Ukraina Arta Helpa Centro (bazita en Germanio, subtenata de la germana registaro, inter aliaj) kaj ALIPH (bazita en Svislando) ankaŭ aktive provizis krizan ekipaĵaron ekde la printempo de 2022&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine Protecting cultural heritage in Ukraine | Aliph Foundation - Protecting heritage to build peace]&quot; ([https://web.archive.org/web/20250129191327/https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine arkivo]). Aliph Foundation&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.dug-ww.com/presse Ukraine Hilfslieferungen für Rettung von Kunst- und Kulturgut]&quot;. www.dug-ww.com &lt;/ref&gt;.

En marto 2022, komenciĝis iniciatoj por sekurkopii kaj konservi eble endanĝerigatajn datumojn kaj teknologiojn de la kulturaj institucioj de Ukrainio kiel ''Saving Ukrainian Cultural Heritage Online'' (SUCHO).

En novembro 2025, la [[Eŭropa Komisiono]] anoncis, ke ĝi kaj dudek du membroŝtatoj kreos komitaton por subteni la konservadon de la ukraina kulturo. La Eŭropa Unio ankaŭ donacis pliajn 2 milionojn da eŭroj por subteni la kulturan sektoron de Ukrainio, kun ĉirkaŭ 48 milionoj da eŭroj donacitaj ekde la komenco de la milito&lt;ref&gt;Orlandi, Giorgia; Hess, Amandine (7-a de novembro 2025). &quot;[https://www.euronews.com/my-europe/2025/07/11/eu-vows-to-protect-ukrainian-culture-as-russia-targets-over-500-heritage-sites EU vows to protect Ukrainian culture as Russia targets over 500 heritage sites]&quot;. EuroNews.&lt;/ref&gt;.

En februaro 2026, [[Japanio]] anoncis 3,8 milionojn da dolaroj en plia helpo por helpi Ukrainion ripari kulturajn havaĵojn, kiuj estis difektitaj dum la milito, dum renkontiĝo en Kijivo inter la japana ambasadoro Nakagome Masaŝi, ukrainaj oficialuloj kaj reprezentantoj de UNESKO&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/japan-pledges-38-million-to-help-repair-ukraine-s-war-damaged-cultural-sites/3826385 Japan pledges $3.8 million to help repair Ukraine's war-damaged cultural sites]&quot;. www.aa.com.tr. 11-a de februaro 2026.&lt;/ref&gt;.

== Damaĝoj ==
=== Statitikaĵoj ===
La 10-an de junio 2026, [[UNESKO]] publikigis raporton kiu nombris 536 kulturajn lokojn konfirmitajn kiel difektitajn el kiuj 154 religiaj lokoj, 280 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 41 muzeoj, 33 monumentoj, 22 bibliotekoj, 5 arkeologiaj lokoj kaj 1 arkivejo&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/ukraine-war/damaged-cultural-sites?hub=180699 Пошкоджені об’єкти культурної спадщини в Україні, верифіковані ЮНЕСКО], UNESKO, 10-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. En antaŭa raporto publikigita la 16-an de oktobro 2024, UNESKO konfirmis difektojn de 457 objektoj: 143 religiaj lokoj, 231 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 32 muzeoj, 33 monumentoj, 17 bibliotekoj, 1 arkivejo. Ĉi tiuj listoj enhavas nur kazojn konatajn el pluraj fidindaj fontoj, kaj ne enhavas supraĵajn difektojn, kiel rompitajn fenestrojn kaj pordojn&lt;ref&gt;&quot;[https://www.rfi.fr/ru/%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0/20220628-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82-%D1%8E%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D1%83%D1%88%D0% Эксперт ЮНЕСКО: «Мониторинг разрушений украинских культурных ценностей идет с первых дней войны»]&quot;. Международное французское радио. 2022-06-28.&lt;/ref&gt;.

La [[Ministerio pri Kulturo de Ukrainio]] je la 5a de januaro 2023 raportis 1189 kazojn de difekto aŭ detruo de kulturaj objektoj, inkluzive de 563 &quot;kreivaj centroj&quot;, 453 bibliotekoj, 63 muzeoj kaj galerioj, 18 teatroj kaj filharmoniaj haloj, kaj 92 institucioj pri arteduko&lt;ref&gt;&quot;[https://mkip.gov.ua/news/8414.html Because of russian aggression, 1189 objects of cultural infrastructure were damaged in Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230105200329/http://www.mkip.gov.ua/news/8414.html arkivo]). Ministry of Culture of Ukraine.&lt;/ref&gt;. 21 el ili estis konsiderataj monumentoj de nacia signifo. Ĉirkaŭ 100 objektoj estis tute aŭ preskaŭ tute detruitaj&lt;ref&gt;&quot;[https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html Россия боится культуры Украины? На заседании Совбеза ООН озвучили данные ЮНЕСКО]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220717105634/https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html arkivo]). Radio Free Europe/Radio Liberty. 2022-07-17.&lt;/ref&gt;.
La 24-an de februaro 2026, la Ministerio pri Kulturo de Ukrainio raportis, ke ĝis februaro 2026 kaj ekde la komenco de la milito 1 685 kulturaj heredaĵejoj kaj 2 483 kulturaj infrastrukturinstalaĵoj estis aŭ detruitaj aŭ difektitaj. La raporto plue deklaris, ke la milito ankaŭ prenis la vivojn de 346 artistoj kaj 132 ukrainaj kaj eksterlandaj amaskomunikilaj profesiuloj, kun laŭtaksa totala perdo por la lando de ĉirkaŭ 4,2 miliardoj da dolaroj, kaj la totala perdo por la kultura sektoro, inkluzive de enspezoj, superis 31 miliardojn da dolaroj&lt;ref name=Darila&gt;Mykhailenko, Darila (2026-02-24). &quot;[https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 Russia Destroyed 1,685 Ukrainian Cultural Sites Since 2022, Inflicting $31 Billion in Losses]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260312072517/https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 arkivo]). UNITED24 Media.&lt;/ref&gt;.

La Laboratorio pri Monitorado de Kultura Heredaĵo ĉe la Virginia Muzeo pri Naturhistorio trovis signojn de 458 difektitaj kulturaj lokoj je la 10a de junio 2022&lt;ref&gt;Seymour T. (2022-06-10). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack Is Ukraine's cultural heritage under coordinated attack?]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220611083033/https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack arkivo]). The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. La teamo ''Visual Investigations'' de la [[The New York Times|New York Times]] kompilis liston de ĉirkaŭ 339 konstruaĵoj, monumentoj kaj aliaj kulturaj institucioj, kiuj estis parte aŭ tute detruitaj ĝis decembro 2022, kun ĉefa atento donita al la [[Donbaso]]&lt;ref&gt;Farago, Jason (2022-12-27). &quot;[https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html When Cultural Heritage Becomes a Battlefront]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230204121859/https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html arkivo]). The New York Times. ISSN 0362-4331.&lt;/ref&gt;.

=== Rimarkindaj damaĝoj ===
La 16-an de marto 2022, la drama teatrejo de [[Mariupolo]] estis plejparte detruita de aviadilaj atakoj. Centoj da civiluloj ŝajne ŝirmiĝis en la konstruaĵo tiutempe&lt;ref&gt;Lister, Tim; Voitovych, Olga; John, Tara (16-a de Marto 2022). &quot;[https://edition.cnn.com/2022/03/16/europe/ukraine-mariupol-bombing-theater-intl/ Russians bomb Mariupol theater where hundreds had taken refuge, officials say]&quot;. CNN.&lt;/ref&gt;. Satelitaj fotoj prenitaj antaŭ kaj tuj post la atako montris la rusan vorton por infanoj, ''Дети'', pentritan sur la tero ĉe la fronto kaj malantaŭo de la konstruaĵo, por informi rusiajn militaviadilojn, ke infanoj ŝirmiĝis en la konstruaĵo&lt;ref&gt;&quot;[https://www.firstpost.com/world/mayhem-in-mariupol-in-ukraines-most-attacked-city-theatre-sheltering-hundreds-of-civilians-bombed-10467421.html Mayhem in Mariupol]&quot;. FirstPost. 17 March 2022.&lt;/ref&gt;. La laŭtaksa mortnombro varias de almenaŭ dekduo&lt;ref name=dekduo&gt;&quot;[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/06/ukraine-deadly-mariupol-theatre-strike-a-clear-war-crime-by-russian-forces-new-investigation/ Ukraine: Deadly Mariupol Theatre Strike 'A Clear War Crime' By Russian Forces]&quot;. Amnesty International. 30-a de Junio 2022. &lt;/ref&gt; ĝis pli ol 600 homoj&lt;ref&gt;Hinnant, Lori; Chernov, Mstyslav; Stepanenko, Vasilisa (4-a de Majo 2022). &quot;[https://apnews.com/article/Russia-ukraine-war-mariupol-theater-c321a196fbd568899841b506afcac7a1 AP evidence points to 600 dead in Mariupol theater airstrike]&quot;. Associated Press.&lt;/ref&gt;. La atako estis priskribita de [[Amnestio Internacia]] kiel &quot;klara militkrimo&quot; fare de rusiaj fortoj&lt;ref name=dekduo/&gt;.

La 24-an de majo 2026, nur unu monaton post moderniĝo kaj remalfermo al la publiko, la [[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo|kijiva muzeo pri la katastrofo de Ĉernobilo]] estis preskaŭ tute detruita per rekta trafo de rusia misilo, sekvata de incendio kaj parta kolapso&lt;ref&gt;https://www.ukr.net/news/details/russianaggression/117636081.html&lt;/ref&gt;. Ĉirkaŭ 40 procentoj de la kolekto estis savitaj el la deponejo&lt;ref&gt;&quot;[https://news.artnet.com/art-world/ukraine-museums-damaged-russian-attack-2776107 Ukrainian Museums and Cultural Sites Damaged in Massive Russian Attack]&quot;. artnet. 2026-05-25.&lt;/ref&gt;. La ukrainia prezidanto [[Volodimir Zelenskij]] vizitis la lokon en la sama tago&lt;ref&gt;&quot;[https://unn.ua/en/news/zelenskyy-visited-the-chernobyl-museum-destroyed-after-the-russian-attack-as-well-as-lukyanivka Zelenskyy visited the Chernobyl Museum destroyed after the Russian attack, as well as Lukyanivka]&quot;. Ukrainian National News (UNN). 2026-05-24. &lt;/ref&gt;.

La 24-an de marto 2026, en la historia urbocentro de [[Lvivo]] kiu ĉeestas la liston de [[UNESKO]] pri [[Monda Heredaĵa Konvencio|monda heredaĵo]], incendio ekis en la konstruaĵoj de la Bernardina monaĥeja komplekso kiel rezulto de rusia spavatako&lt;ref&gt;Козицький, Максим (24-a de marto 2026). [https://bukvy.org/u-lvovi-poshkodzhenyj-ansambl-bernardynskogo-monastyrya/ У Львові пошкоджений ансамбль Бернардинського монастиря]. Букви&lt;/ref&gt;. Ankaŭ ties sonorilturo  estis difektata&lt;ref&gt;[https://zn.ua/ukr/war/rosija-vdarila-po-tsentru-lvova-poshkodzheno-budinok-ta-spadshchina-junesko.html Обстріл Львова 24 березня 2026 року. Дзеркало тижня.] 24-a de marto 2026&lt;/ref&gt;.

En januaro 2023, la [[Transfigura Katedralo de Odeso]] estis enskribita en la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] kiel parto de la Historia Centro de [[Odeso]] kaj tuj listigita kiel endanĝerigita de la rus-ukraina milito&lt;ref&gt;&quot;[https://www.icomos-ukraine.org/recent-news-en/statement-regarding-the-threat-of-destruction-of-the-unesco-world-heritage-site-historical-center-of-the-port-city-of-odesa Statement regarding the threat of destruction of the UNESCO World Heritage Site &quot;Historical Centre of the Port City of Odesa&quot;]&quot;. ICOMOS Ukraine.22-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. La 23-an de julio 2023, la katedralo estis grave difektata de rusia misilatako&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nytimes.com/video/world/europe/100000009008708/odesa-ukraine-cathedral.html Damage to the Odesa Transfiguration Cathedral (video)]&quot;. New York Times.23-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. UNESKO forte kondamnis ripetajn atakojn de Rusio kontraŭ la historia centro de [[Odeso]]&lt;ref&gt;Sirkovych, Zhanna (23-a de Julio 2023). &quot;[https://ukraine.un.org/en/240086-odesa-unesco-strongly-condemns-repeated-attacks-against-cultural-heritage-including-world Odesa: UNESCO strongly condemns repeated attacks against cultural heritage, including World Heritage]&quot;. United Nations&lt;/ref&gt;. La katedralo estis restaŭrita kun subteno de la itala registaro kaj UNESKO, kun la plejparto de la restaŭraj laboroj kompletigitaj antaŭ oktobro 2024 kaj la hejtsistemo restaŭrita antaŭ decembro 2025&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu Одеса: ЮНЕСКО та Італія завершили аварійні відновлювальні роботи у Спасо-Преображенському кафедральному соборі] ([https://web.archive.org/web/20260209135300/https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu arkivo]), UKESKO, 1-a de decembro 2025&lt;/ref&gt;.

La 14-an de junio 2026, rusia spavatako kaŭzis signifajn damaĝojn al la komplekso de la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]]&lt;ref&gt; &quot;[https://www.theguardian.com/world/video/2026/jun/15/dormiton-cathedral-burns-unesco-kyiv-pechersk-lavra-russian-attack Cathedral burns at Unesco-listed Kyiv Pechersk Lavra after Russian attack]&quot;. The Guardian. 15-a de Junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref name= Beaumont&gt;Beaumont, Peter (15-a de Junio 2026). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine Kyiv monastery set on fire in night of Russian attacks across Ukraine]&quot;. The Guardian.&lt;/ref&gt;. La ​​damaĝoj inkluzivis detruon de signifa parto de la tegmento, damaĝon al la ĉefa kupolo kaj kapelo, kaj signifajn incendiojn ene de la strukturo de la Dormiciono-Katedralo&lt;ref&gt;Basmat, Dmytro; Fenbert, Abbey (15-a de Junio 2026). &quot;[https://kyivindependent.com/russian-attack-june-14-2026/ Kyiv's historic Pechersk Lavra burns as large-scale Russian strikes kill 5, injure 29 in capital]&quot;. The Kyiv Independent. &lt;/ref&gt;. La saman tagon estis atakataj ankaŭ la [[Dovĵenka Nacia kinostudio]], la [[Artomuzeo de Ĥarkivo]] kaj la [[Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro]]&lt;ref&gt;[https://www.rts.ch/info/monde/2026/article/cathedrale-de-kiev-en-feu-apres-des-frappes-russes-neuf-morts-en-ukraine-29274362.html Onze morts et une cathédrale emblématique endommagée en Ukraine après des frappes russes], RTS, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2261627/ukraine-russie-guerre-attaque-kiev Attaque massive sur Kiev, un joyau orthodoxe en feu], Radio Canada Info, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. Ĉi-lasta estis jam trafita unuafoje dum la rusia invado la 11-an de marto 2022: post bombado, [[ŝrapnelo]]j frakasis la fenestrojn kaj parte detruis la murojn&lt;ref&gt;« [https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html Велике російське руйнівництво: Архітектурні пам’ятки, пошкоджені війною » ] ([https://web.archive.org/web/20220318110117/https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html arkivo]) // Bird in Flight, 18.03.2022&lt;/ref&gt;. Dum  amasa bombado la 24-an de junio 2025, la konstruaĵo denove estis difektata&lt;ref&gt;Kitsoft. &quot;[https://thegaze.media/news/priceless-monuments-destroyed-by-russia-in-ukraine Priceless Monuments Destroyed by Russia in Ukraine]&quot;. thegaze.media.&lt;/ref&gt;. Dum la atako de la 15-a de junio 2026, ne nur la konstruaĵo estis trafita, sed ankaŭ ĝia unika 12-tuna orgeno&lt;ref&gt;&quot;[http://www.domorgan.dp.ua/o-nas/istoriya Історія]&quot;. www.domorgan.dp.ua&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.reyestr.court.gov.ua/Review/11033979 ГОСПОДАРСЬКИЙ СУД | ДНІПРОПЕТРОВСЬКОЇ ОБЛАСТІ | УХВАЛА]&quot;. www.reyestr.court.gov.ua&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Museum of Hryhoriy Skovoroda after Russian shelling (2022-05-07) 02.jpg|Muzeo pri [[Hrihorij Skovoroda]], 7-a de majo 2022
Bakhmut Palace of Culture after Russian shelling, 2022-09-08 (12).jpg|Kultura Palaco de [[Baĥmuto]], 8-a de septembro 2022
Transfiguration Cathedral in Odesa after Russian missile attack, 2023-07-23 (22).jpg|[[Transfigura Katedralo de Odeso]], 23-a de julio 2023
Kherson Oblast Scientific Library named after Oles Honchar after Russian shelling, 2023-11-12 (21).webp|Ĥersona scienca biblioteko, 12-a de novembro 2023
Huliaipole Local Museum after Russian shelling (2024-08-24) 03.webp|Loka muzeao de Huliaipolo, 24-a de aŭgusto 2024
National Chernobyl Museum in Kyiv after Russian attack, 2026-05-24 (03).jpg|[[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo]], 24-a de majo 2026
&lt;/gallery&gt;

== Rabado ==
[[Dosiero:Kherson museum looted by Russian forces (05).jpg|eta|Rabita ĥersona loka muzeo post la foriro de rusiaj trupoj, la 19-an de novembro 2022.]]
En aprilo 2022, la Urba Konsilio de Mariupolo anoncis, ke pli ol du mil ekspoziciaĵoj estis prirabitaj el la muzeoj de Mariupolo, inkluzive de originalaj verkoj de [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi|Arĥip Kuindĵi]] kaj [[Ivan Ajvazovskij]]. La plej multaj ekspoziciaĵoj el la Muzeo de Loka Popolo kaj la Arta Muzeo de Kuindĵi estis forigitaj de la rusiaj okupaciaj fortoj&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html Invaders steal over 2,000 exhibits from Mariupol museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220428184318/https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html arkivo]. Ukrinform. 28-a de Aprilo 2022.&lt;/ref&gt;. Tamen, la direktoro de la Muzeo de Loka Historio de Mariupolo, Natalia Kapustnikova, diris al la por-Kremla novaĵagentejo Izvestija, ke ŝi transdonis la verkojn de Ajvazovskij kaj Kuindĵi al la rusiaj fortoj &quot;post la fino de la bataladoj&quot;&lt;ref&gt;Sauer, Pjotr (2022-04-29). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol Ukraine accuses Russian forces of seizing 2,000 artworks in Mariupol]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260315100851/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

En majo 2022, ukrainiaj oficialuloj asertis, ke la rusiaj fortoj prirabis la ''&quot;plej grandajn kaj plej multekostajn&quot;'' kolektojn de [[Skitoj|skitaj]] artefaktoj en Ukrainio el [[Melitopolo]]&lt;ref&gt;Grylls, George (4-a de majo 2022). &quot;[https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs Russian troops are destroying ancient nomadic tombs]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260226180215/https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs arkivo]). The Times. ISSN 0140-0460.&lt;/ref&gt;. La ukrainia ministro pri kulturo, Oleksandr Tkachenko, asertis, ke rusiaj fortoj prirabis milojn da artefaktoj el preskaŭ kvardek ukrainaj muzeoj ĝis oktobro 2022. Tkachenko plue deklaris, ke la prirabitaj objektoj kaj la detruo de aliaj kulturaj lokoj sumiĝis al centoj da milionoj da dolaroj en damaĝo kaj perditaj objektoj&lt;ref&gt;Dawson, Bethany (October 9, 2022). &quot;[https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 Putin's forces have looted nearly 40 museums in Ukraine, plundering thousands of 'priceless' treasures, says culture minister]&quot; [https://web.archive.org/web/20230819231239/https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 arkivo]). Business Insider. &lt;/ref&gt;. Interaliaj, du ĉefaj muzeoj de [[Ĥersono]] estis prirabitaj de rusiaj fortoj antaŭ ol retiriĝo el la urbo en novembro 2022: la Loka Historia Muzeo kaj la Arta Muzeo, el kiuj ĉirkaŭ 10 000 artaĵoj estis ŝtelitaj. La objektoj estis transportitaj al krimeaj muzeoj&lt;ref&gt;&quot;[https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html Ukraine reports looting of Kherson museums by Russian troops]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230210124514/https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html arkivo]). El Pais. 2022-11-17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/29/russia-to-take-over-ukrainian-museum-collections-as-formal-annexation-plans-announced Russia to take over Ukrainian museum collections as formal annexation plans announced]&quot;. The Art Newspaper. 2022-09-30.&lt;/ref&gt;.

En raporto el februaro 2026, la ukrainia Ministerio pri Kulturo asertis, ke Rusio prirabis 35 482 muzeajn artefaktojn, kaj pli ol 1,7 milionoj da objektoj ankoraŭ estas tenataj en nuntempe okupitaj areoj&lt;ref name=Darila/&gt;.

== Reta Kultura Heredaĵo ==
Volontuloj el la tuta mondo laboras por arkivi la ciferecan enhavon de la ukraina kultura heredaĵo, kiu riskas detruon pro la rusia invado de 2022&lt;ref&gt;Adams, « [http://blog.archive.org/2022/03/22/volunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites/ Volunteers Rally to Archive Ukrainian Web Sites] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fblog.archive.org%2F2022%2F03%2F22%2Fvolunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites%2F arkivo], blog.archive.org, Internet Archive, 22-a de marto 2022&lt;/ref&gt;, precipe per la iniciato Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO) (''&quot;Savante Ukrainian Kulturan Heredaĵon Rete&quot;''), lanĉita la 1-an de marto 2022&lt;ref&gt;« [https://www.sucho.org/press-release-20220308-volunteers-unite Volunteers Unite to Archive Ukrainian Cultural Heritage] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.sucho.org%2Fpress-release-20220308-volunteers-unite arkivo]), sucho.org, Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO), 8-a de marto 2022&lt;/ref&gt;. En la unuaj du semajnoj post la lanĉo de la iniciato, pli ol 1 500 retejoj, ciferecaj ekspozicioj, malfermaj aliraj publikaĵoj kaj aliaj retaj rimedoj de ukrainiaj kulturaj organizaĵoj estis kreitaj kiel ciferecaj arkivoj, reprezentante proksimume tri terabajtojn da datumoj&lt;ref&gt;Cascone, Sarah (2022-03-14). &quot;[https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 How Tech Experts in the West Are Rushing to Save the Digital Archives of Ukraine's Museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220314063614/https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 arkivo]). Artnet News.&lt;/ref&gt;.

Alia projekto, &quot;Backup Ukraine&quot; (''&quot;Sekurkopio de Ukrainio&quot;''), petas volontulojn uzi aplikaĵon por skani objektojn en Ukrainio, kiuj poste estas transformitaj en 3D-modelojn kaj alŝutitaj al nuba datumbazo por sekurkopio&lt;ref&gt;Gault, Matthew (May 6, 2022). &quot;[https://www.vice.com/en/article/backup-ukraine-is-looking-to-preserve-the-countrys-cultural-heritage/ Backup Ukraine Is Looking to Preserve The Country's Cultural Heritage]&quot;. Vice.com. &lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{referencoj}}</text>
      <sha1>aym0vveynmdhqtiuj1t0c4ux3c50z8x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412475</id>
      <parentid>9412412</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Baba79</username>
        <id>118684</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rabado */</comment>
      <origin>9412475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35125" sha1="3lgcihm7dr6cw82xxadw0y0dzhtr0sc" xml:space="preserve">{{#tag:ref|
|group=&quot;nb&quot;}}


&lt;ref name= io &gt; ... &lt;/ref&gt;

&lt;ref name= io /&gt;

{{lingvo-uk|

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;

&lt;/gallery&gt;


Kategorio:Ŝablono:Informkesto


[[Rusio]] komencis la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|plenskalan invadon de Ukrainio]] la 24-an de februaro 2022, en grava eskalado de la [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014|Rusa-Ukraina Milito]], kiu komenciĝis en 2014. Ĝi estas la plej granda milita atako en [[Eŭropo]] ekde la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref&gt;Herb, Jeremy; Starr, Barbara; Kaufman, Ellie (24-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html US orders 7,000 more troops to Europe following Russia's invasion of Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220227052443/https://edition.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html arkivo]). Oren Liebermann and Michael Conte. CNN. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha (24 February 2022). &quot;[https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 Russia presses invasion to outskirts of Ukrainian capital]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 arkivo]). ABC News. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tsvetkova, Maria; Vasovic, Aleksandar; Zinets, Natalia; Charlish, Alan; Grulovic, Fedja (27-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ Putin puts nuclear 'deterrence' forces on alert]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ arkivo]). Reuters&lt;/ref&gt;. Dum la batalado, multaj pecoj de ukraina kultura heredaĵo estis detruitaj, difektitaj aŭ endanĝerigitaj pro la ĝeneraligita detruado tra la lando&lt;ref name= Akinsha&gt; Akinsha, Konstantin (25-a de Marto 2022). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/25/ukraine-culture-in-peril Culture in the crossfire: Ukraine's key monuments and museums at risk of destruction in the war]&quot;. The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. Ĉi tiu konscia detruo kaj prirabado de pli ol 500 ukrainaj kulturaj heredaĵejoj estas konsiderata [[militkrimo]]&lt;ref&gt;Kirchmair, Lando (2022-03-21). &quot;[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property]&quot;. EJIL: Talk!.&lt;/ref&gt; kaj estis priskribata de la Ministro pri Kulturo de Ukrainio kiel [[kultura genocido]]&lt;ref&gt;&quot;[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts Salvaging Ukraine's culture: Country's history &amp; language under threat]&quot;. euronews. 2022-09-13. &lt;/ref&gt;.

== Juraj protektoj ==
La kulturaj posedaĵoj ĝuas specialan protekton laŭ [[internacia humanitara juro]]&lt;ref name= Hausler &gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;. La ​​unua protokolo de la [[Konvencioj de Ĝenevo|Konvencio de Ĝenevo]] kaj la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago por la Protekto de Kultura Posedaĵo en Kazo de Armita Konflikto]] (ambaŭ devigaj por Ukrainio kaj Rusio) malpermesas al ŝtatoj-partioj uzi historiajn monumentojn por subteni siajn militistajn operaciojn aŭ igi ilin objekto de agoj de malamikeco aŭ reprezalioj&lt;ref name=Hausler /&gt;. La ​​Dua Protokolo al la Konvencio de Hago permesas atakojn kontraŭ kultura posedaĵo nur en kazo de &quot;nepra milita neceso&quot; kiam ne ekzistas farebla alternativo. Atakoj kontraŭ kultura heredaĵo egalas al militkrimoj kaj povas esti procesigitaj antaŭ la [[Internacia Puna Kortumo]]&lt;ref&gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;.

== Rimarkindaj lokoj ==
Antaŭ la invado, Ukrainio havis sep [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondajn Heredaĵojn de UNESKO]], inkluzive de la [[Katedralo de Sankta Sofia (Kievo)|Katedralo Sankta Sofia]] en Kijivo, la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]], kaj la Historia Centro de [[Lvivo]]&lt;ref&gt;Sherwood, Harriet (2022-03-01). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught]&quot;. the Guardian. &lt;/ref&gt;. Pliaj lokoj en [[Ĥarkivo]] ([[Derĵprom]]), [[Mikolajivo]] (Observatorio) kaj [[Ĉernihivo]] (Transfiguracio kaj Boris kaj Gleb katedraloj) estas pripensitaj por eniri la liston&lt;ref&gt;Katz, Brigit (8-a de marto 2022). &quot;[https://www.smithsonianmag.com/smart-news/unesco-sounds-the-alarm-over-threats-to-ukrainian-cultural-heritage-180979686/ Unesco Sounds the Alarm Over Threats to Ukrainian Cultural Heritage]&quot;. Smithsonian Magazine. &lt;/ref&gt;.

Fine de aprilo 2022, [[Politico]] raportis, ke Ukrainio registris la vrakon de la rusia krozŝipo ''Moskva'' kiel &quot;subakvan kulturan heredaĵon&quot;&lt;ref&gt;Jack, Victor (2022-04-22). &quot;[https://www.politico.eu/article/trolling-russia-ukraine-registers-moskva-shipwreck-underwater-cultural-heritage/ Trolling Russia, Ukraine registers Moskva shipwreck as 'underwater cultural heritage']&quot;. POLITICO.&lt;/ref&gt;.

== Konservadaj klopodoj ==
=== Naciaj ===

Komence de la milito, la direktoro de la [[Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio]] en Kievo, Fedir Androŝĉuk, kunlaboris kun du kolegoj por konservi kaj protekti la muzeon kontraŭ atako kaj ebla prirabado. Androsĉuk ankaŭ raportis, ke kvar aliaj muzeoj en [[Vinico]], [[Ĵitomir]], [[Sumio]] kaj [[Ĉernihivo]] sukcesis forigi, stoki kaj protekti siajn ĉefajn ekspoziciojn, kaj la muzeo en Vinico estis uzata kiel loĝejo por rifuĝintoj&lt;ref&gt; Sherwood, « [https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2022%2Fmar%2F01%2Fcultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught arkivo]), the Guardian, 1-a de marto 2022 &lt;/ref&gt;. La artista kolektivo ''Asortymentna kimnata'' (&quot;Akordita Ĉambro&quot;), bazita ĉe la Ivano-Frankivska Nuntempa Arta Centro, kreis plurajn bunkrojn kaj kunlaboris kun galerioj en [[Kijivo]], [[Mariupolo]], [[Odeso]], [[Zaporiĵo]] kaj aliloke por evakui kaj konservi artaĵojn el la galerioj&lt;ref name= Braun&gt;Braun S. (2022-03-17). &quot;[https://www.dw.com/en/ukraine-rushes-to-save-cultural-heritage-from-destruction/a-61158291 Ukraine rushes to save cultural heritage from destruction]&quot;. Deutsche Welle.&lt;/ref&gt;.

Multaj monumentoj kaj memorindaĵoj estis protektitaj per sakoj da sablo aŭ envolvitaj en diversaj materialoj. En Kijivo, ĉirkaŭ 28 objektoj estis protektitaj tiel ĝis meze de aprilo&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим&quot;]. Українська правда.&lt;/ref&gt;. Loĝantoj en Lvivo provis helpi konservi plurajn ŝtonajn statuojn kaj fontanojn, kiujn oni ne povis malmunti, envolvante ilin en plaston, ŝaŭmon kaj aliajn materialojn. Pliajn klopodojn fotis kaj afiŝis la Lviva Fonduso por la Konservado de Arkitekturaj kaj Historiaj Monumentoj, prezentante lignajn kadrojn kaj tabulojn uzatajn por protekti monumentojn kaj vitralojn de preĝejoj&lt;ref&gt;Holland, Oscar (4-a de Marto 2022). &quot;[https://www.cnn.com/style/article/lviv-ukraine-statues-wrapped-heritage-protection/index.html 'Concerned' Ukrainian locals help protect Lviv's historic statues]&quot;. CNN&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим]&quot;. Українська правда.&lt;/ref&gt;.

La 28-an de marto, la [[Ministerio pri Cifereca Transformo de Ukrainio|Ministerio pri Cifereca Transformo]] lanĉis NFT-muzeon por helpi konservi la ŝtatecon kaj historion de Ukrainio, kaj ĉiuj enspezoj iros al la ministerio. La retejo, Ukraina MetaHistoria NFT-Muzeo inkludus &quot;militlinion&quot; aŭ templinion de eventoj kun koresponda NFT, kiu inkludus [[Tvitero|tviteraĵon]] pri signifa momento en la milito kaj ilustraĵon de ukraina artisto. Antaŭ la 1-a de aprilo, ĉirkaŭ 600 000 dolaroj estis kolektitaj per la vendo de la NFT-oj, kaj la financoj estis destinitaj por helpi rekonstrui muzeojn, teatrejojn kaj aliajn kulturajn instituciojn, kiuj estas detruitaj aŭ difektitaj&lt;ref&gt;Kharif, Olga (1-a de Aprilo 2022). [https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-01/ukrainian-government-raises-600-000-through-museum-nft-sales &quot;Ukraine Raises $600,000 Through Museum NFT Sales to Help Rebuild]&quot;. Bloomberg. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mattei, Shanti Escalante-De (2022-03-28). &quot;[https://www.artnews.com/art-news/news/ukraine-nft-project-museum-of-war-1234623051/ Ukraine Has Launched an NFT 'Museum' to Preserve the Country's History]&quot;. ARTnews.com.&lt;/ref&gt;.

Multaj el la kulturaj heredaĵoj protektataj en Ukrainio kontraŭ la rusia invado estas objektoj de rusa kulturo&lt;ref name= Akinsha /&gt;&lt;ref name= Braun /&gt;&lt;ref&gt;Harding L., Sherwood H. (2022-03-09). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage Ukrainians in race to save cultural heritage]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220425175053/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

=== Internaciaj ===
Tuj post la komenco de la invado, [[Unesko]] anoncis, ke ĝi laboras por marki ĉiujn eblajn ŝlosilajn historiajn monumentojn kaj lokojn tra la lando per la emblemo de la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago]] de 1954, la internacie agnoskita simbolo por la protekto de kultura heredaĵo en armita konflikto. La organizo ankaŭ kunlaboros kun la muzeodirektoroj de la lando por kunordigi konservadajn klopodojn por protekti kolektojn kaj monitori ajnan difekton al kulturaj lokoj per sputnika bildigo&lt;ref&gt;Hickley, Catherine (2022-03-04). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/04/unesco-gravely-concerned-about-damage-to-ukrainian-cultural-heritage Unesco 'gravely concerned' about damage to Ukrainian cultural heritage]&quot;. The Art Newspaper – International art news and events. &lt;/ref&gt;. Baldaŭ post la invado, oficialuloj de la [[Internacia Konsilio de Muzeoj]] komencis dokumenti artopecojn, kiujn polico eble trovus se ili estus movitaj kontraŭleĝe trans naciajn limojn&lt;ref&gt;Kishkovsky, Sophia (2022-09-09). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/09/ukraine-given-red-list-to-fight-looting Ukraine gets emergency Red List for art as evidence mounts of 'trading networks flowing West']&quot;. The Art Newspaper - International art news and events.&lt;/ref&gt;.

Kulturaj institucioj en [[Pollando]] starigis helpan programon, per la Komitato por Helpo al Muzeoj de Ukrainio kreita tuj post la invado. La Komitato subtenis  ĉiujn muzeojn kaj kulturanj instituciojn en Ukrainio por subteni kaj sekurigi iliajn kolektojn same kiel dokumentadon, ciferecigon kaj inventaron de kolektoj&lt;ref name= Braun/&gt;. La helpo de aliaj institucioj daŭriĝas dum la tuta milito. En majo 2022 la Ĉeĥa Ministerio pri Kulturo komisiis la [[Nacia muzeo (Prago)|Nacian Muzeon de Prago]] sendi pakmaterialojn kiel vezik-plastikon kaj polietilenan ŝaŭmon kune kun sekureca ekipaĵo kiel [[fajroestingilo]]j kaj [[orientita grandpartikla plato|orientitaj grandpartiklaj platoj]] por bloki fenestrojn&lt;ref&gt;Iotkovska, Svilena (11-a de majo 2022). &quot;[https://www.themayor.eu/en/a/view/czechia-helps-ukraine-preserve-its-endangered-cultural-heritage-10419 Czechia helps Ukraine preserve its endangered cultural heritage]&quot; TheMayor.EU&quot;. www.themayor.eu.&lt;/ref&gt;. Internaciaj organizaĵoj kiel la Ukraina Arta Helpa Centro (bazita en Germanio, subtenata de la germana registaro, inter aliaj) kaj ALIPH (bazita en Svislando) ankaŭ aktive provizis krizan ekipaĵaron ekde la printempo de 2022&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine Protecting cultural heritage in Ukraine | Aliph Foundation - Protecting heritage to build peace]&quot; ([https://web.archive.org/web/20250129191327/https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine arkivo]). Aliph Foundation&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.dug-ww.com/presse Ukraine Hilfslieferungen für Rettung von Kunst- und Kulturgut]&quot;. www.dug-ww.com &lt;/ref&gt;.

En marto 2022, komenciĝis iniciatoj por sekurkopii kaj konservi eble endanĝerigatajn datumojn kaj teknologiojn de la kulturaj institucioj de Ukrainio kiel ''Saving Ukrainian Cultural Heritage Online'' (SUCHO).

En novembro 2025, la [[Eŭropa Komisiono]] anoncis, ke ĝi kaj dudek du membroŝtatoj kreos komitaton por subteni la konservadon de la ukraina kulturo. La Eŭropa Unio ankaŭ donacis pliajn 2 milionojn da eŭroj por subteni la kulturan sektoron de Ukrainio, kun ĉirkaŭ 48 milionoj da eŭroj donacitaj ekde la komenco de la milito&lt;ref&gt;Orlandi, Giorgia; Hess, Amandine (7-a de novembro 2025). &quot;[https://www.euronews.com/my-europe/2025/07/11/eu-vows-to-protect-ukrainian-culture-as-russia-targets-over-500-heritage-sites EU vows to protect Ukrainian culture as Russia targets over 500 heritage sites]&quot;. EuroNews.&lt;/ref&gt;.

En februaro 2026, [[Japanio]] anoncis 3,8 milionojn da dolaroj en plia helpo por helpi Ukrainion ripari kulturajn havaĵojn, kiuj estis difektitaj dum la milito, dum renkontiĝo en Kijivo inter la japana ambasadoro Nakagome Masaŝi, ukrainaj oficialuloj kaj reprezentantoj de UNESKO&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/japan-pledges-38-million-to-help-repair-ukraine-s-war-damaged-cultural-sites/3826385 Japan pledges $3.8 million to help repair Ukraine's war-damaged cultural sites]&quot;. www.aa.com.tr. 11-a de februaro 2026.&lt;/ref&gt;.

== Damaĝoj ==
=== Statitikaĵoj ===
La 10-an de junio 2026, [[UNESKO]] publikigis raporton kiu nombris 536 kulturajn lokojn konfirmitajn kiel difektitajn el kiuj 154 religiaj lokoj, 280 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 41 muzeoj, 33 monumentoj, 22 bibliotekoj, 5 arkeologiaj lokoj kaj 1 arkivejo&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/ukraine-war/damaged-cultural-sites?hub=180699 Пошкоджені об’єкти культурної спадщини в Україні, верифіковані ЮНЕСКО], UNESKO, 10-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. En antaŭa raporto publikigita la 16-an de oktobro 2024, UNESKO konfirmis difektojn de 457 objektoj: 143 religiaj lokoj, 231 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 32 muzeoj, 33 monumentoj, 17 bibliotekoj, 1 arkivejo. Ĉi tiuj listoj enhavas nur kazojn konatajn el pluraj fidindaj fontoj, kaj ne enhavas supraĵajn difektojn, kiel rompitajn fenestrojn kaj pordojn&lt;ref&gt;&quot;[https://www.rfi.fr/ru/%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0/20220628-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82-%D1%8E%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D1%83%D1%88%D0% Эксперт ЮНЕСКО: «Мониторинг разрушений украинских культурных ценностей идет с первых дней войны»]&quot;. Международное французское радио. 2022-06-28.&lt;/ref&gt;.

La [[Ministerio pri Kulturo de Ukrainio]] je la 5a de januaro 2023 raportis 1189 kazojn de difekto aŭ detruo de kulturaj objektoj, inkluzive de 563 &quot;kreivaj centroj&quot;, 453 bibliotekoj, 63 muzeoj kaj galerioj, 18 teatroj kaj filharmoniaj haloj, kaj 92 institucioj pri arteduko&lt;ref&gt;&quot;[https://mkip.gov.ua/news/8414.html Because of russian aggression, 1189 objects of cultural infrastructure were damaged in Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230105200329/http://www.mkip.gov.ua/news/8414.html arkivo]). Ministry of Culture of Ukraine.&lt;/ref&gt;. 21 el ili estis konsiderataj monumentoj de nacia signifo. Ĉirkaŭ 100 objektoj estis tute aŭ preskaŭ tute detruitaj&lt;ref&gt;&quot;[https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html Россия боится культуры Украины? На заседании Совбеза ООН озвучили данные ЮНЕСКО]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220717105634/https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html arkivo]). Radio Free Europe/Radio Liberty. 2022-07-17.&lt;/ref&gt;.
La 24-an de februaro 2026, la Ministerio pri Kulturo de Ukrainio raportis, ke ĝis februaro 2026 kaj ekde la komenco de la milito 1 685 kulturaj heredaĵejoj kaj 2 483 kulturaj infrastrukturinstalaĵoj estis aŭ detruitaj aŭ difektitaj. La raporto plue deklaris, ke la milito ankaŭ prenis la vivojn de 346 artistoj kaj 132 ukrainaj kaj eksterlandaj amaskomunikilaj profesiuloj, kun laŭtaksa totala perdo por la lando de ĉirkaŭ 4,2 miliardoj da dolaroj, kaj la totala perdo por la kultura sektoro, inkluzive de enspezoj, superis 31 miliardojn da dolaroj&lt;ref name=Darila&gt;Mykhailenko, Darila (2026-02-24). &quot;[https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 Russia Destroyed 1,685 Ukrainian Cultural Sites Since 2022, Inflicting $31 Billion in Losses]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260312072517/https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 arkivo]). UNITED24 Media.&lt;/ref&gt;.

La Laboratorio pri Monitorado de Kultura Heredaĵo ĉe la Virginia Muzeo pri Naturhistorio trovis signojn de 458 difektitaj kulturaj lokoj je la 10a de junio 2022&lt;ref&gt;Seymour T. (2022-06-10). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack Is Ukraine's cultural heritage under coordinated attack?]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220611083033/https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack arkivo]). The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. La teamo ''Visual Investigations'' de la [[The New York Times|New York Times]] kompilis liston de ĉirkaŭ 339 konstruaĵoj, monumentoj kaj aliaj kulturaj institucioj, kiuj estis parte aŭ tute detruitaj ĝis decembro 2022, kun ĉefa atento donita al la [[Donbaso]]&lt;ref&gt;Farago, Jason (2022-12-27). &quot;[https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html When Cultural Heritage Becomes a Battlefront]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230204121859/https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html arkivo]). The New York Times. ISSN 0362-4331.&lt;/ref&gt;.

=== Rimarkindaj damaĝoj ===
La 16-an de marto 2022, la drama teatrejo de [[Mariupolo]] estis plejparte detruita de aviadilaj atakoj. Centoj da civiluloj ŝajne ŝirmiĝis en la konstruaĵo tiutempe&lt;ref&gt;Lister, Tim; Voitovych, Olga; John, Tara (16-a de Marto 2022). &quot;[https://edition.cnn.com/2022/03/16/europe/ukraine-mariupol-bombing-theater-intl/ Russians bomb Mariupol theater where hundreds had taken refuge, officials say]&quot;. CNN.&lt;/ref&gt;. Satelitaj fotoj prenitaj antaŭ kaj tuj post la atako montris la rusan vorton por infanoj, ''Дети'', pentritan sur la tero ĉe la fronto kaj malantaŭo de la konstruaĵo, por informi rusiajn militaviadilojn, ke infanoj ŝirmiĝis en la konstruaĵo&lt;ref&gt;&quot;[https://www.firstpost.com/world/mayhem-in-mariupol-in-ukraines-most-attacked-city-theatre-sheltering-hundreds-of-civilians-bombed-10467421.html Mayhem in Mariupol]&quot;. FirstPost. 17 March 2022.&lt;/ref&gt;. La laŭtaksa mortnombro varias de almenaŭ dekduo&lt;ref name=dekduo&gt;&quot;[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/06/ukraine-deadly-mariupol-theatre-strike-a-clear-war-crime-by-russian-forces-new-investigation/ Ukraine: Deadly Mariupol Theatre Strike 'A Clear War Crime' By Russian Forces]&quot;. Amnesty International. 30-a de Junio 2022. &lt;/ref&gt; ĝis pli ol 600 homoj&lt;ref&gt;Hinnant, Lori; Chernov, Mstyslav; Stepanenko, Vasilisa (4-a de Majo 2022). &quot;[https://apnews.com/article/Russia-ukraine-war-mariupol-theater-c321a196fbd568899841b506afcac7a1 AP evidence points to 600 dead in Mariupol theater airstrike]&quot;. Associated Press.&lt;/ref&gt;. La atako estis priskribita de [[Amnestio Internacia]] kiel &quot;klara militkrimo&quot; fare de rusiaj fortoj&lt;ref name=dekduo/&gt;.

La 24-an de majo 2026, nur unu monaton post moderniĝo kaj remalfermo al la publiko, la [[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo|kijiva muzeo pri la katastrofo de Ĉernobilo]] estis preskaŭ tute detruita per rekta trafo de rusia misilo, sekvata de incendio kaj parta kolapso&lt;ref&gt;https://www.ukr.net/news/details/russianaggression/117636081.html&lt;/ref&gt;. Ĉirkaŭ 40 procentoj de la kolekto estis savitaj el la deponejo&lt;ref&gt;&quot;[https://news.artnet.com/art-world/ukraine-museums-damaged-russian-attack-2776107 Ukrainian Museums and Cultural Sites Damaged in Massive Russian Attack]&quot;. artnet. 2026-05-25.&lt;/ref&gt;. La ukrainia prezidanto [[Volodimir Zelenskij]] vizitis la lokon en la sama tago&lt;ref&gt;&quot;[https://unn.ua/en/news/zelenskyy-visited-the-chernobyl-museum-destroyed-after-the-russian-attack-as-well-as-lukyanivka Zelenskyy visited the Chernobyl Museum destroyed after the Russian attack, as well as Lukyanivka]&quot;. Ukrainian National News (UNN). 2026-05-24. &lt;/ref&gt;.

La 24-an de marto 2026, en la historia urbocentro de [[Lvivo]] kiu ĉeestas la liston de [[UNESKO]] pri [[Monda Heredaĵa Konvencio|monda heredaĵo]], incendio ekis en la konstruaĵoj de la Bernardina monaĥeja komplekso kiel rezulto de rusia spavatako&lt;ref&gt;Козицький, Максим (24-a de marto 2026). [https://bukvy.org/u-lvovi-poshkodzhenyj-ansambl-bernardynskogo-monastyrya/ У Львові пошкоджений ансамбль Бернардинського монастиря]. Букви&lt;/ref&gt;. Ankaŭ ties sonorilturo  estis difektata&lt;ref&gt;[https://zn.ua/ukr/war/rosija-vdarila-po-tsentru-lvova-poshkodzheno-budinok-ta-spadshchina-junesko.html Обстріл Львова 24 березня 2026 року. Дзеркало тижня.] 24-a de marto 2026&lt;/ref&gt;.

En januaro 2023, la [[Transfigura Katedralo de Odeso]] estis enskribita en la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] kiel parto de la Historia Centro de [[Odeso]] kaj tuj listigita kiel endanĝerigita de la rus-ukraina milito&lt;ref&gt;&quot;[https://www.icomos-ukraine.org/recent-news-en/statement-regarding-the-threat-of-destruction-of-the-unesco-world-heritage-site-historical-center-of-the-port-city-of-odesa Statement regarding the threat of destruction of the UNESCO World Heritage Site &quot;Historical Centre of the Port City of Odesa&quot;]&quot;. ICOMOS Ukraine.22-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. La 23-an de julio 2023, la katedralo estis grave difektata de rusia misilatako&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nytimes.com/video/world/europe/100000009008708/odesa-ukraine-cathedral.html Damage to the Odesa Transfiguration Cathedral (video)]&quot;. New York Times.23-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. UNESKO forte kondamnis ripetajn atakojn de Rusio kontraŭ la historia centro de [[Odeso]]&lt;ref&gt;Sirkovych, Zhanna (23-a de Julio 2023). &quot;[https://ukraine.un.org/en/240086-odesa-unesco-strongly-condemns-repeated-attacks-against-cultural-heritage-including-world Odesa: UNESCO strongly condemns repeated attacks against cultural heritage, including World Heritage]&quot;. United Nations&lt;/ref&gt;. La katedralo estis restaŭrita kun subteno de la itala registaro kaj UNESKO, kun la plejparto de la restaŭraj laboroj kompletigitaj antaŭ oktobro 2024 kaj la hejtsistemo restaŭrita antaŭ decembro 2025&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu Одеса: ЮНЕСКО та Італія завершили аварійні відновлювальні роботи у Спасо-Преображенському кафедральному соборі] ([https://web.archive.org/web/20260209135300/https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu arkivo]), UKESKO, 1-a de decembro 2025&lt;/ref&gt;.

La 14-an de junio 2026, rusia spavatako kaŭzis signifajn damaĝojn al la komplekso de la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]]&lt;ref&gt; &quot;[https://www.theguardian.com/world/video/2026/jun/15/dormiton-cathedral-burns-unesco-kyiv-pechersk-lavra-russian-attack Cathedral burns at Unesco-listed Kyiv Pechersk Lavra after Russian attack]&quot;. The Guardian. 15-a de Junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref name= Beaumont&gt;Beaumont, Peter (15-a de Junio 2026). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine Kyiv monastery set on fire in night of Russian attacks across Ukraine]&quot;. The Guardian.&lt;/ref&gt;. La ​​damaĝoj inkluzivis detruon de signifa parto de la tegmento, damaĝon al la ĉefa kupolo kaj kapelo, kaj signifajn incendiojn ene de la strukturo de la Dormiciono-Katedralo&lt;ref&gt;Basmat, Dmytro; Fenbert, Abbey (15-a de Junio 2026). &quot;[https://kyivindependent.com/russian-attack-june-14-2026/ Kyiv's historic Pechersk Lavra burns as large-scale Russian strikes kill 5, injure 29 in capital]&quot;. The Kyiv Independent. &lt;/ref&gt;. La saman tagon estis atakataj ankaŭ la [[Dovĵenka Nacia kinostudio]], la [[Artomuzeo de Ĥarkivo]] kaj la [[Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro]]&lt;ref&gt;[https://www.rts.ch/info/monde/2026/article/cathedrale-de-kiev-en-feu-apres-des-frappes-russes-neuf-morts-en-ukraine-29274362.html Onze morts et une cathédrale emblématique endommagée en Ukraine après des frappes russes], RTS, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2261627/ukraine-russie-guerre-attaque-kiev Attaque massive sur Kiev, un joyau orthodoxe en feu], Radio Canada Info, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. Ĉi-lasta estis jam trafita unuafoje dum la rusia invado la 11-an de marto 2022: post bombado, [[ŝrapnelo]]j frakasis la fenestrojn kaj parte detruis la murojn&lt;ref&gt;« [https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html Велике російське руйнівництво: Архітектурні пам’ятки, пошкоджені війною » ] ([https://web.archive.org/web/20220318110117/https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html arkivo]) // Bird in Flight, 18.03.2022&lt;/ref&gt;. Dum  amasa bombado la 24-an de junio 2025, la konstruaĵo denove estis difektata&lt;ref&gt;Kitsoft. &quot;[https://thegaze.media/news/priceless-monuments-destroyed-by-russia-in-ukraine Priceless Monuments Destroyed by Russia in Ukraine]&quot;. thegaze.media.&lt;/ref&gt;. Dum la atako de la 15-a de junio 2026, ne nur la konstruaĵo estis trafita, sed ankaŭ ĝia unika 12-tuna orgeno&lt;ref&gt;&quot;[http://www.domorgan.dp.ua/o-nas/istoriya Історія]&quot;. www.domorgan.dp.ua&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.reyestr.court.gov.ua/Review/11033979 ГОСПОДАРСЬКИЙ СУД | ДНІПРОПЕТРОВСЬКОЇ ОБЛАСТІ | УХВАЛА]&quot;. www.reyestr.court.gov.ua&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Museum of Hryhoriy Skovoroda after Russian shelling (2022-05-07) 02.jpg|Muzeo pri [[Hrihorij Skovoroda]], 7-a de majo 2022
Bakhmut Palace of Culture after Russian shelling, 2022-09-08 (12).jpg|Kultura Palaco de [[Baĥmuto]], 8-a de septembro 2022
Transfiguration Cathedral in Odesa after Russian missile attack, 2023-07-23 (22).jpg|[[Transfigura Katedralo de Odeso]], 23-a de julio 2023
Kherson Oblast Scientific Library named after Oles Honchar after Russian shelling, 2023-11-12 (21).webp|Ĥersona scienca biblioteko, 12-a de novembro 2023
Huliaipole Local Museum after Russian shelling (2024-08-24) 03.webp|Loka muzeao de Huliaipolo, 24-a de aŭgusto 2024
National Chernobyl Museum in Kyiv after Russian attack, 2026-05-24 (03).jpg|[[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo]], 24-a de majo 2026
&lt;/gallery&gt;

== Rabado ==
[[Dosiero:Kherson museum looted by Russian forces (05).jpg|eta|Rabita ĥersona loka muzeo post la foriro de rusiaj trupoj, la 19-an de novembro 2022.]]
En aprilo 2022, la Urba Konsilio de Mariupolo anoncis, ke pli ol du mil ekspoziciaĵoj estis prirabitaj el la muzeoj de Mariupolo, inkluzive de originalaj verkoj de [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi|Arĥip Kuindĵi]] kaj [[Ivan Ajvazovskij]]. La plej multaj ekspoziciaĵoj el la Muzeo de Loka Popolo kaj la Arta Muzeo de Kuindĵi estis forigitaj de la rusiaj okupaciaj fortoj&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html Invaders steal over 2,000 exhibits from Mariupol museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220428184318/https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html arkivo]. Ukrinform. 28-a de Aprilo 2022.&lt;/ref&gt;. Tamen, la direktoro de la Muzeo de Loka Historio de Mariupolo, Natalia Kapustnikova, diris al la rusia novaĵagentejo ''Izvestija'', ke ŝi transdonis la verkojn de Ajvazovskij kaj Kuindĵi al la rusiaj fortoj &quot;post la fino de la bataladoj&quot;&lt;ref&gt;Sauer, Pjotr (2022-04-29). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol Ukraine accuses Russian forces of seizing 2,000 artworks in Mariupol]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260315100851/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

En majo 2022, ukrainiaj oficialuloj asertis, ke la rusiaj fortoj prirabis la ''&quot;plej grandajn kaj plej multekostajn&quot;'' kolektojn de [[Skitoj|skitaj]] artefaktoj en Ukrainio el [[Melitopolo]]&lt;ref&gt;Grylls, George (4-a de majo 2022). &quot;[https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs Russian troops are destroying ancient nomadic tombs]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260226180215/https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs arkivo]). The Times. ISSN 0140-0460.&lt;/ref&gt;. La ukrainia ministro pri kulturo, Oleksandr Tkaĉenko, asertis, ke rusiaj fortoj prirabis milojn da artefaktoj el preskaŭ kvardek ukrainaj muzeoj ĝis oktobro 2022. Tkaĉenko plue deklaris, ke la prirabitaj objektoj kaj la detruoj de aliaj kulturaj lokoj sumiĝis al centoj da milionoj da dolaroj en damaĝo kaj perditaj objektoj&lt;ref&gt;Dawson, Bethany (October 9, 2022). &quot;[https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 Putin's forces have looted nearly 40 museums in Ukraine, plundering thousands of 'priceless' treasures, says culture minister]&quot; [https://web.archive.org/web/20230819231239/https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 arkivo]). Business Insider. &lt;/ref&gt;. Interaliaj, du ĉefaj muzeoj de [[Ĥersono]] estis prirabitaj de rusiaj fortoj antaŭ ol retiriĝo el la urbo en novembro 2022: la Loka Historia Muzeo kaj la Arta Muzeo, el kiuj ĉirkaŭ 10 000 artaĵoj estis ŝtelitaj. La objektoj estis transportitaj al krimeaj muzeoj&lt;ref&gt;&quot;[https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html Ukraine reports looting of Kherson museums by Russian troops]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230210124514/https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html arkivo]). El Pais. 2022-11-17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/29/russia-to-take-over-ukrainian-museum-collections-as-formal-annexation-plans-announced Russia to take over Ukrainian museum collections as formal annexation plans announced]&quot;. The Art Newspaper. 2022-09-30.&lt;/ref&gt;.

En raporto el februaro 2026, la ukrainia Ministerio pri Kulturo asertis, ke Rusio prirabis 35 482 muzeajn artefaktojn, kaj pli ol 1,7 milionoj da objektoj ankoraŭ estas tenataj en nuntempe okupitaj areoj&lt;ref name=Darila/&gt;.

== Reta Kultura Heredaĵo ==
Volontuloj el la tuta mondo laboras por arkivi la ciferecan enhavon de la ukraina kultura heredaĵo, kiu riskas detruon pro la rusia invado de 2022&lt;ref&gt;Adams, « [http://blog.archive.org/2022/03/22/volunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites/ Volunteers Rally to Archive Ukrainian Web Sites] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fblog.archive.org%2F2022%2F03%2F22%2Fvolunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites%2F arkivo], blog.archive.org, Internet Archive, 22-a de marto 2022&lt;/ref&gt;, precipe per la iniciato Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO) (''&quot;Savante Ukrainian Kulturan Heredaĵon Rete&quot;''), lanĉita la 1-an de marto 2022&lt;ref&gt;« [https://www.sucho.org/press-release-20220308-volunteers-unite Volunteers Unite to Archive Ukrainian Cultural Heritage] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.sucho.org%2Fpress-release-20220308-volunteers-unite arkivo]), sucho.org, Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO), 8-a de marto 2022&lt;/ref&gt;. En la unuaj du semajnoj post la lanĉo de la iniciato, pli ol 1 500 retejoj, ciferecaj ekspozicioj, malfermaj aliraj publikaĵoj kaj aliaj retaj rimedoj de ukrainiaj kulturaj organizaĵoj estis kreitaj kiel ciferecaj arkivoj, reprezentante proksimume tri terabajtojn da datumoj&lt;ref&gt;Cascone, Sarah (2022-03-14). &quot;[https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 How Tech Experts in the West Are Rushing to Save the Digital Archives of Ukraine's Museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220314063614/https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 arkivo]). Artnet News.&lt;/ref&gt;.

Alia projekto, &quot;Backup Ukraine&quot; (''&quot;Sekurkopio de Ukrainio&quot;''), petas volontulojn uzi aplikaĵon por skani objektojn en Ukrainio, kiuj poste estas transformitaj en 3D-modelojn kaj alŝutitaj al nuba datumbazo por sekurkopio&lt;ref&gt;Gault, Matthew (May 6, 2022). &quot;[https://www.vice.com/en/article/backup-ukraine-is-looking-to-preserve-the-countrys-cultural-heritage/ Backup Ukraine Is Looking to Preserve The Country's Cultural Heritage]&quot;. Vice.com. &lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{referencoj}}</text>
      <sha1>3lgcihm7dr6cw82xxadw0y0dzhtr0sc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412494</id>
      <parentid>9412475</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Baba79</username>
        <id>118684</id>
      </contributor>
      <comment>Anstataŭigis paĝon per '{{#tag:ref| |group=&quot;nb&quot;}}   &lt;ref name= io &gt; ... &lt;/ref&gt;  &lt;ref name= io /&gt;  {{lingvo-uk|  &lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;  &lt;/gallery&gt;   Kategorio:Ŝablono:Informkesto'</comment>
      <origin>9412494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="k3h1glm77g14rf292wilccbwd7z1yb1" xml:space="preserve">{{#tag:ref|
|group=&quot;nb&quot;}}


&lt;ref name= io &gt; ... &lt;/ref&gt;

&lt;ref name= io /&gt;

{{lingvo-uk|

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;

&lt;/gallery&gt;


Kategorio:Ŝablono:Informkesto</text>
      <sha1>k3h1glm77g14rf292wilccbwd7z1yb1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413046</id>
      <parentid>9412494</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Baba79</username>
        <id>118684</id>
      </contributor>
      <origin>9413046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="888" sha1="eiy2d7ecgbteudu3nm47u67q8ji4vqe" xml:space="preserve">{{#tag:ref|
|group=&quot;nb&quot;}}


&lt;ref name= io &gt; ... &lt;/ref&gt;

&lt;ref name= io /&gt;

{{lingvo-uk|

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;

&lt;/gallery&gt;


Kategorio:Ŝablono:Informkesto


La '''Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio''' (stiligita MIST, {{lingvo-uk| Національний музей історії України}}, prezentas la historion de [[Ukrainio]] ekde antikvaj tempoj ĝis la nuntempo. Ĝi estas unu el la ĉefaj muzeoj en Ukrainio. Ĝi posedas ĉirkaŭ 800 000 objektojn en sia kolekto, kaj kutime havas ĉirkaŭ 22 000 objektojn konstante ekspoziciatajn. La muzeo posedas mondfamajn [[Arkeologio|arkeologiajn]], [[Numismatiko|numismajn]], [[etnografio|etnografiajn]] kaj armilajn kolektojn, ekzemplojn de dekoraciaj kaj aplikataj artoj, [[Manuskripto|manuskriptojn]], presaĵojn, pentraĵojn kaj desegnaĵojn, same kiel restaĵojn de la ukraina nacia liberiga movado de la 20-a jarcento.</text>
      <sha1>eiy2d7ecgbteudu3nm47u67q8ji4vqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alma mater</title>
    <ns>0</ns>
    <id>583831</id>
    <revision>
      <id>9412623</id>
      <parentid>9038640</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>25129</id>
      </contributor>
      <comment>de Germanlingvio</comment>
      <origin>9412623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="795" sha1="7bxomwyz7isvs5tjbjl5kgje8yrmqmw" xml:space="preserve">{{Kursiva titolo}}
[[Dosiero:Alma Mater - UIUC - DSC09095.JPG|eta|''Alma Mater'' kiel [[statuo]] en [[Usono]].]]
'''''Alma mater''''' ([[Latina lingvo|latine]] „nutranta patrino“) estas [[metaforo|metafora nomo]] por [[universitato]], ĉar ĝi &quot;nutras&quot; siajn studentojn per scioj. La ''Alma mater'' de iu do estas la universitato aŭ lernejo kie tiu persono studis. Oni konsideru ke la [[latina lingvo]] estis la uzata lingvo en universitatoj de [[Eŭropo]] dum multaj jarcentoj, eĉ kiam ĝi ne plu estis uzata en aliaj fakoj.

La esprimo ''Alma mater'' estas kutime uzata ĉefe en [[Germana lingvo|Germanlingvio]] kaj en [[Nordameriko]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[4339 Almamater]], asteroido

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Latinaj esprimoj]]
[[Kategorio:Universitato|*]]
[[Kategorio:Personigoj]]</text>
      <sha1>7bxomwyz7isvs5tjbjl5kgje8yrmqmw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tossa de Mar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>593364</id>
    <revision>
      <id>9412532</id>
      <parentid>9112365</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ informkesto</comment>
      <origin>9412532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4625" sha1="dpg8qlehi7y3m6z9amcnsylav7wy4n6" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = Supra [[Empordà]] (''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'')
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
{{Projektoj}}
'''Tossa de Mar''' estas unu el la plej konataj marbordaj feriejaj urboj  ĉe la [[Costa Brava (marbordo)|Costa Brava]] en [[Hispanio]], parto de la distrikto ([[komarko]]) ''La Selva,'' [[provinco Ĝirono]] en la aŭtonoma komunumo [[Katalunio]] kun historia malnova urbo kaj fortikaĵo. Tossa de Mar situas 90 kilometrojn norde de [[Barcelono]]. 
== Geografio ==
[[Dosiero:Tossa de mar.png|eta|Situo de Tosa en la [[Provinco Ĝirono]].|neniu]]Tossa de Mar situas ĉe la bordo de [[Mediteraneo]] kaj estas unu el la elstaraj lokoj de la marbordo [[Costa Brava (marbordo)|Costa Brava]], pro la beleco de siaj [[plaĝo]]j kaj sia historia kulturheredaĵo. Ĝis 1985 la loko nomiĝis simple '''Tossa'''.

== Turismo ==
[[Dosiero:Costa Brava - Tossa de Mar - La Vila Vella - Old Town Fortifications - Fisheye image close to 14th Century Torre d'en Joanàs - Platja Gran 04.jpg|maldekstra|eta|Tossa de Mar el la fortikaĵo &quot;La Vila Vella&quot;]]Kiel feriejo ĝi altiras multajn turistojn ne nur pro la strandoj, sed ankaŭ pro la antikva centro. Krome, Tossa de Mar havas sian propran malgrandan fortikaĵon, kiu iam estis konstruita por protekti kontraŭ [[Pirato|pirataj]] atakoj. Hodiaŭ la urbo prosperas danke al la turismo, sed en la 18-a kaj 19-a jarcentoj Tossa de Mar estis konata pro la produktado de [[korko]], kiu estis uzata por sigeli multekostajn vinojn.
La plej grandaj strandoj de Tossa de Mar estas Platja Gran kaj Mar Menuda, kiuj situas en la centra parto de la urbo.
Ekonomie en Tossa de Mar plej gravas turismo. Krome la lokanoj laboras en agrokulturo (iam la produktado de [[korko]] estis esenca) kaj fiŝkaptado. La turismon forte stimulis la tiea kreado de la kinofilmo ''Pandoro kaj la Fluganta Holandano'', kun [[Ava Gardner]] kaj [[James Mason]], reĝisorate de [[Albert Lewin]].

La turisman infrastrukturon karakterizas malgrandaj kaj mezgrandaj hoteloj, gastejoj, feriloĝejoj kaj kampadejoj. Plej multaj restoracioj troviĝas sur la promenejo, sed kelkaj ankaŭ troviĝas en la krutaj stratetoj de la malnova urbo kaj ene de la urbomuroj.

== Vidindaĵoj ==
Ĉefaj vidindaĵoj estas la mezepoka kvartalo. Ene de la muregoj kun diversaj turoj, municipa [[muzeo]] en unu el ili, ruinoj de romia vilao, kaj spektinda panoramo el la enmurigita monteto, sur kiu [[lumturo]] kun propra muzeeto. 

En la ĉirkaŭo estas markitaj diversaj padoj por monta marŝado kaj eblas navigi per turismaj ŝipoj. Estas tri [[strando]]j maldekstre de la antikva kvartalo kaj unu pli trankvila dekstre de tiuj inter du rokomontoj. Multaj [[hotelo]]j kaj gastejoj servas al multaj turistoj.  [[Marc Chagall]], kiu ofte elektis la pejzaĝon de Tossa kiel sian ĉeftemon en la [[1930-aj jaroj]], nomis la urbon ''La Blua Paradizo.''

== Esperanto ==
En Tossa de Mar okazos la 4-a NaturAmika KulturSemajno (NAKSE) inter la 12- kaj 18-a de oktobro 2025&lt;ref&gt;(eo) [https://kulturservo.esperantio.net/form/nakse Aliĝilo por la 4-a Naturamika kultursemajno], Literatura Foiro, n-ro 335, junio 2025&lt;/ref&gt;.  Samtempe kun NAKSE (je la 13-a de oktobro) okazas memorfesto de Papo Silvestro la 2-a.

Tie ankaŭ okazis la 25-a (en 2017) kaj la 15-a [[Internacia Esperanto-Semajno de la Kulturo kaj Turismo]] (en 2007).

== Famuloj ==
En la komunumo mortis hungardevena [[trejnisto]] pri [[akvopilko]] [[András Zólyomi]].

== Bildgalerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Playatossademar.JPG|Strando dumvintre
Dosiero:Tossa de Mar Torreón JMM.JPG|Vido de la strando el la enmurigita zono.
Dosiero:Tossa de Mar playa.jpg|Vido de la enmurigita zono el la granda strando.
Dosiero:Costa Brava - Tossa de Mar - La Vila Vella - Old Town Fortifications - Fisheye image close to 14th Century Torre d'en Joanàs - Platja Gran 03.jpg|Antikvaj fortikaĵoj &quot;La Vila Vella&quot;
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Geografio de Katalunio]]
[[Kategorio:Ĝermoj pri Katalunio]]
[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>dpg8qlehi7y3m6z9amcnsylav7wy4n6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412533</id>
      <parentid>9412532</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:44:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4604" sha1="acw32ohg7qjhs912u862ozktldxqkqh" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
{{Projektoj}}
'''Tossa de Mar''' estas unu el la plej konataj marbordaj feriejaj urboj  ĉe la [[Costa Brava (marbordo)|Costa Brava]] en [[Hispanio]], parto de la distrikto ([[komarko]]) ''La Selva,'' [[provinco Ĝirono]] en la aŭtonoma komunumo [[Katalunio]] kun historia malnova urbo kaj fortikaĵo. Tossa de Mar situas 90 kilometrojn norde de [[Barcelono]]. 
== Geografio ==
[[Dosiero:Tossa de mar.png|eta|Situo de Tosa en la [[Provinco Ĝirono]].|neniu]]Tossa de Mar situas ĉe la bordo de [[Mediteraneo]] kaj estas unu el la elstaraj lokoj de la marbordo [[Costa Brava (marbordo)|Costa Brava]], pro la beleco de siaj [[plaĝo]]j kaj sia historia kulturheredaĵo. Ĝis 1985 la loko nomiĝis simple '''Tossa'''.

== Turismo ==
[[Dosiero:Costa Brava - Tossa de Mar - La Vila Vella - Old Town Fortifications - Fisheye image close to 14th Century Torre d'en Joanàs - Platja Gran 04.jpg|maldekstra|eta|Tossa de Mar el la fortikaĵo &quot;La Vila Vella&quot;]]Kiel feriejo ĝi altiras multajn turistojn ne nur pro la strandoj, sed ankaŭ pro la antikva centro. Krome, Tossa de Mar havas sian propran malgrandan fortikaĵon, kiu iam estis konstruita por protekti kontraŭ [[Pirato|pirataj]] atakoj. Hodiaŭ la urbo prosperas danke al la turismo, sed en la 18-a kaj 19-a jarcentoj Tossa de Mar estis konata pro la produktado de [[korko]], kiu estis uzata por sigeli multekostajn vinojn.
La plej grandaj strandoj de Tossa de Mar estas Platja Gran kaj Mar Menuda, kiuj situas en la centra parto de la urbo.
Ekonomie en Tossa de Mar plej gravas turismo. Krome la lokanoj laboras en agrokulturo (iam la produktado de [[korko]] estis esenca) kaj fiŝkaptado. La turismon forte stimulis la tiea kreado de la kinofilmo ''Pandoro kaj la Fluganta Holandano'', kun [[Ava Gardner]] kaj [[James Mason]], reĝisorate de [[Albert Lewin]].

La turisman infrastrukturon karakterizas malgrandaj kaj mezgrandaj hoteloj, gastejoj, feriloĝejoj kaj kampadejoj. Plej multaj restoracioj troviĝas sur la promenejo, sed kelkaj ankaŭ troviĝas en la krutaj stratetoj de la malnova urbo kaj ene de la urbomuroj.

== Vidindaĵoj ==
Ĉefaj vidindaĵoj estas la mezepoka kvartalo. Ene de la muregoj kun diversaj turoj, municipa [[muzeo]] en unu el ili, ruinoj de romia vilao, kaj spektinda panoramo el la enmurigita monteto, sur kiu [[lumturo]] kun propra muzeeto. 

En la ĉirkaŭo estas markitaj diversaj padoj por monta marŝado kaj eblas navigi per turismaj ŝipoj. Estas tri [[strando]]j maldekstre de la antikva kvartalo kaj unu pli trankvila dekstre de tiuj inter du rokomontoj. Multaj [[hotelo]]j kaj gastejoj servas al multaj turistoj.  [[Marc Chagall]], kiu ofte elektis la pejzaĝon de Tossa kiel sian ĉeftemon en la [[1930-aj jaroj]], nomis la urbon ''La Blua Paradizo.''

== Esperanto ==
En Tossa de Mar okazos la 4-a NaturAmika KulturSemajno (NAKSE) inter la 12- kaj 18-a de oktobro 2025&lt;ref&gt;(eo) [https://kulturservo.esperantio.net/form/nakse Aliĝilo por la 4-a Naturamika kultursemajno], Literatura Foiro, n-ro 335, junio 2025&lt;/ref&gt;.  Samtempe kun NAKSE (je la 13-a de oktobro) okazas memorfesto de Papo Silvestro la 2-a.

Tie ankaŭ okazis la 25-a (en 2017) kaj la 15-a [[Internacia Esperanto-Semajno de la Kulturo kaj Turismo]] (en 2007).

== Famuloj ==
En la komunumo mortis hungardevena [[trejnisto]] pri [[akvopilko]] [[András Zólyomi]].

== Bildgalerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Playatossademar.JPG|Strando dumvintre
Dosiero:Tossa de Mar Torreón JMM.JPG|Vido de la strando el la enmurigita zono.
Dosiero:Tossa de Mar playa.jpg|Vido de la enmurigita zono el la granda strando.
Dosiero:Costa Brava - Tossa de Mar - La Vila Vella - Old Town Fortifications - Fisheye image close to 14th Century Torre d'en Joanàs - Platja Gran 03.jpg|Antikvaj fortikaĵoj &quot;La Vila Vella&quot;
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Geografio de Katalunio]]
[[Kategorio:Ĝermoj pri Katalunio]]
[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>acw32ohg7qjhs912u862ozktldxqkqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>594229</id>
    <revision>
      <id>9413004</id>
      <parentid>8849877</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* Elektitaj studentoj */</comment>
      <origin>9413004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2980" sha1="ot3bbimwoj4l1gx94lbu170to1x0sdu" xml:space="preserve">La '''Aktora Lernejo de la Tutlanda Societo Aktora''' (origine {{lang-hu|Országos Színészegyesület Színészképző Iskolája}}) estis grava aktora [[instituto]] inter [[1903]]–[[1949]] en [[Budapeŝto]] ([[Hungario]]).

== Historio ==
En fino de la [[19-a jarcento]] la teatra vivo havis tre signifan rolon en Hungario, tamen la ekzistantaj aktoraj lernejoj ([[Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto)|Teatra Akademio]], privata lernejo de [[Szidi Rákosi]], [[studio]] de [[Gaja Teatro]]) jam ne estis sufiĉaj. En [[1903]] la menciita studio de la Gaja Teatro cedis ĉiujn rajtojn al fondo de Aktora Lernejo de la Tutlanda Societo Aktora. Ĝi ekfunkciis jam en la lernojaro de 1903. Komence okazis dujara lernado, ekde [[1924]] trijara lernado. Oni instruis [[dramo]]jn, [[komedio]]jn, diversajn muzikajn teatraĵojn. La aktoroj faris ekzamenojn ekzemple en Gaja Teatro, [[Teatro Magyar]], [[Teatro Katona József|Teatro Belvárosi]], [[Operetoteatro (Budapeŝto)]]. Post sukcesa [[diplomo]] la novaj aktoroj aŭtomate ricevis eblecojn aktoradi en la lando. Dum 25 jaroj resume donis 750 diplomojn. En [[1949]] la lernejo estis kuntirita al la Teatra Akademio.

== Lernejestroj ==
* [[Gusztáv Rónaszéki]] (1903–1906)
* [[Jenő Balassa]] (1907–1918)
* [[László Molnár (aktoro)]] (1918–1922)
* [[Dezső Vidor]] (1923–1932)
* [[József Széll (aktoro)]] (1933–1934)
* [[Sándor Galamb]] (1935–1949)

== Ne menciitaj instruistoj (elekto) ==
* [[Endre Almássy]]
* [[Ödön Bárdi]]
* [[Lajos Boray]]
* [[Gyula Fehér]]
* [[Béla Gaál]] (pli frue studento samloke)
* [[Henrik Incze]]
* [[József Pataki (aktoro)]]
* [[Zoltán Szerémy]]

== Elektitaj studentoj ==
{{Div col|cols = 3}}
* [[Erzsi Ákos]]
* [[Erzsi Albert]]
* [[Erzsi B. Marton]]
* [[Béla Babiczky]]
* [[Lajos Bakay (aktoro)]]
* [[György Bálint (aktoro)]]
* [[István Ballai]]
* [[Ferenc Baracsi]]
* [[Elza Báthory]]
* [[Irén Biller]]
* [[Lajos Boray]]
* [[István Bozóky]]
* [[Endre Csonka]]
* [[Kornél D' Arrigo]]
* [[István Dózsa]]
* [[Irén Erdész]]
* [[Kálmán Erdődy]]
* [[Artúr Fehér]]
* [[Teri Fejes]]
* [[Pál Fekete]]
* [[Anna Füzess]]
* [[Franciska Gaál]]
* [[György Gozmány]]
* [[János Győrvári]]
* [[Károly Hajagos]]
* [[Andor Heltai]]
* [[Károly Huszár-Pufi]]
* [[Lajos Ihász]]
* [[Pál Jávor]]
* [[Judit Károlyi]]
* [[Gábor Kertész]]
* [[Gyula Kéry]]
* [[Ilona Kökény]]
* [[Erzsi Kőmíves]]
* [[Dénes Kovács (aktoro)]]
* [[Gyula Kőváry]]
* [[László Kozák]]
* [[Vera Márffy]]
* [[Lajos Márkus]]
* [[Gizi Marsi]]
* [[Ferenc Oláh (aktoro)]]
* [[László Paál (aktoro)]]
* [[Sári Petráss]]
* [[Mária Lázár]]
* [[Margit Takács]]
* [[Ilona Titkos]]
* [[Imre Toronyi]]
* [[Tivadar Uray]]
* [[Ferike Vidor]]
{{Div col end}}

== Fontoj ==
* [http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz18/77.html]
* [http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/w/31/31381.htm]

[[Kategorio:Teatrolernejoj en Hungario]]
[[Kategorio:Lernejoj en Budapeŝto]]</text>
      <sha1>ot3bbimwoj4l1gx94lbu170to1x0sdu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pietro da Cortona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>601345</id>
    <revision>
      <id>9412468</id>
      <parentid>9395569</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1426" sha1="qi4xtm4h9ig6mi0wp21yateq13qbry8" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}}
[[Dosiero:SsLucaMartina.jpg|eta|maldekstra|170px|Sankta Luko kaj Sankta Martina. Kupolo de Pietro da Cortona.]]
'''Pietro da Cortona''', kies aŭtenta nomo estis '''Pietro Berettini''' (aŭ '''Berrettini''') ([[Cortona]], 1a de novembro [[1596]] – [[Romo]], 16 de majo [[1669]]) estis [[italio|itala]] [[pentristo]] kaj [[arkitekto]].

Pietro de Cortona apartenas al la komenca periodo de la [[Baroko]]. Li estas konata ĉefe pro sia laboro en la kampo de la [[fresko]]j dekoraciaj kaj de la [[pentrarto]]. Dum la papado de [[Urbano la 8-a]] (el kiu li faris portreton), estis unu de la ĉefaj artistoj tiam establitaj en Romo, kun [[Bernini]] kaj [[Borromini]]. Li estas la ĉefa reprezentanto de la dekoracia arto de la centra [[Baroko]], superante artistojn antaŭajn kiel Giovanni da San Giovanni kaj konkurencantojn kiel [[Giovanni Lanfranco]].

== Bibliografio ==
* Carrassat, P. F. R., Maestros de la pintura, Spes Editorial, S.L., 2005. ISBN 84-8332-597-7, pág. 120-123
* Rudolf Wittkower, Arte y Arquitectura en Italia: 1600-1750 Ediciones Cátedra, Madrid (2007) ISBN 978-84-376-2409-9

{{Projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Cortona, Pietro da}}

[[Kategorio:Italaj barokaj arkitektoj]]
[[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]]
[[Kategorio:Italaj dezajnistoj]]
[[Kategorio:Italaj arkitektoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]]</text>
      <sha1>qi4xtm4h9ig6mi0wp21yateq13qbry8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dominique Sourdel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>605542</id>
    <revision>
      <id>9412589</id>
      <parentid>8114025</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1250" sha1="a2kfbe8cijjcjotdlkdndfpraf29ojr" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Dominique Sourdel''' (naskiĝis en 1921, mortis la 4-an de marto 2014) – franca [[historiisto]], arabisto, [[orientalisto]].

Li estis [[profesoro]] de la Universitato [[Parizo]]-[[Sorbono]] IV. Lia edzino estis spertulino pri la arto de [[islamo]] Janine Sourdel (n. 1925).

== Elektitaj publikaĵoj ==
* ''L’Islam'', ([[Islamo]]) (1949)
* ''La civilisation de l'islam classique'' (Civizlizo de la klasika islamo), (1968).
* ''Histoire des Arabes'' [[Historio]] de [[araboj]]) (1976).
* ''L'islam médiéval'' ([[mezepoko|Mezepoka]] islamo) (1979).
* (kunaŭtorino: Janine Sourdel), ''Dictionnaire historique de l’islam'' (Historia vortaro de islamo) , (2004), ​ISBN 978-2-13-054536-1​)
* ''Vocabulaire de l'islam'' (Vortaro de islamo) (2002).

== Publikaĵoj en la pola lingvo ==
* (kunaŭtorino: Janine Sourdel), ''Cywilizacja islamu (VII-XIII w.)'' ( [[Civilizo]] de islamo. 7-a - 13-a jarcentoj), PIW, [[Varsovio]] 1980.

{{Bibliotekoj}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Sourdel, Dominique}}

[[Kategorio:Naskiĝintoj en Oise]]
[[Kategorio:Francaj arabistoj]]
[[Kategorio:Francaj historiistoj]]
[[Kategorio:Francaj mezepokistoj]]
[[Kategorio:Francaj orientalistoj]]
[[Kategorio:Instruistoj de Universitato Parizo-Sorbono]]</text>
      <sha1>a2kfbe8cijjcjotdlkdndfpraf29ojr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nicolás Tagliafico</title>
    <ns>0</ns>
    <id>613754</id>
    <revision>
      <id>9412788</id>
      <parentid>8387551</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1437" sha1="ey2f5l93t6utpwu050qwzlcyi3f6r0u" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Nicolás Tagliafico''' aŭ plennome '''Nicolás Alejandro Tagliafico''' (prononco de la itala familia nomo {{prononco|taljaFIko}}) estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]] de itala familia deveno. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1992|08|31}} en [[Bonaero]], do nun estas {{aĝo|1992|08|31}}-jara. Inter la jaroj [[2018]] kaj [[2022]] li profesie ludis futbalon en la unua vira teamo de la klubo ''AFC Ajax'' de [[Amsterdamo]], kaj nun membras en la unua teamo de la francia klubo [[Olympique Lyonnais]] (prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|ɔlɛ̃pik ljɔnɛ}}]). Krome ekde la jaro 2017 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en Rusio kaj ankaŭ kun la teamo partoprenis kaj venkis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]]. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la naciaj teamoj de 2018 ĝis 2026 ĉiam rekoneblis per la numero &quot;3&quot;.
&lt;!--
{{Komunejokat|Nicolás Tagliafico|pri li}}
--&gt;
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Tagliafico, Nicolas}}

[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino]]</text>
      <sha1>ey2f5l93t6utpwu050qwzlcyi3f6r0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nicolás Otamendi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>613764</id>
    <revision>
      <id>9412802</id>
      <parentid>8387547</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1152" sha1="arzmoxft5lvsug6v64fp2iexu9fvrdk" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Nicolás Otamendi''' aŭ plennome '''Nicolás Hernán Gonzalo Otamendi''' (loka hispanlingva prononco laŭ sistemo [[IFA]] {{IFA|nikoˈlas otaˈmendi}}) estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1988|2|12}} en [[Bonaero]], do nun estas {{aĝo|1988|2|12}}-jara. Ekde la jaro [[2015]] li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo ''[[Manchester City FC]]''. Krome ekde la jaro 2009 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenas en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en Rusio. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 ĝis 2026 rekoneblas per la numero &quot;17&quot;.

{{Komunejokat|Nahuel|pri li}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Otamendi, Nicolas}}

[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino]]</text>
      <sha1>arzmoxft5lvsug6v64fp2iexu9fvrdk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Giovani Lo Celso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>613769</id>
    <revision>
      <id>9412797</id>
      <parentid>8205250</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:41:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1043" sha1="23opk1ficyp5x9zuncixgtuk6f2bc7r" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Giovani Lo Celso''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]] de itala familia deveno. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1996|4|9}} en [[Rosario]], [[provinco Santa Fe]], do nun estas {{aĝo|1996|4|9}}-jara. Ekde la jaro [[2016]] li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo ''[[Paris Saint-Germain FC]]''. Krome ekde la jaro 2017 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenas en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en Rusio. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 rekoneblas per la numero &quot;20&quot;. La mondpokalon 2022 li ne partoprenis en la nacia teamo, sed en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] li denove ĉeestis, ĉi-foje en teamaj vestaĵoj de la numero &quot;11&quot;.

{{Komunejokat|Giovani Lo Celso|pri li}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Lo Celso, G}}

[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino]]</text>
      <sha1>23opk1ficyp5x9zuncixgtuk6f2bc7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alisson Becker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>614065</id>
    <revision>
      <id>9412822</id>
      <parentid>9363234</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1480" sha1="49axprxpl6preonz6pifj495ztkzvkd" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero                       = Internacional-2015 (2).jpg
|priskribo                     = en 2015
}}
'''Alisson Becker''' (prononco laŭ sistemo [[IFA]] {{IFA|ˈalisõ ˈbɛkeʁ}}) aŭ plennome '''Alisson Ramses Becker''', plej ofte nur nomata '''Alisson''', estas [[brazilo|brazila]] [[futbalisto]] el denaske germana familio en pozicio de golisto. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1992|10|2}} en [[Novo Hamburgo]], do nun estas {{aĝo|1992|10|2}}-jara.

Ekde la jaro [[2016]] li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo ''[[AS Roma]]''. Krome Alisson ekde la jaro 2015 estas membro de la [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]],  pri la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj antaŭvidatas ankaŭ kunkonkuri pri la  pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[norda Ameriko]]. Matĉe li en la nacia teamo ĝis nun ekde 2015 ĉiam rekoneblis per la numero &quot;1&quot;.

{{Komunejokat|Alisson Becker}}

{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|brazila futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Alisson}} &lt;!-- laŭ praktiko de inter alie la angla vikipedio la nomo &quot;Alisson&quot; konsideriĝas &quot;artista nomo&quot;, do alfabeta ordigo laŭ &quot;A&quot; --&gt;

[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]
[[Kategorio:Germandevenaj brazilanoj]]</text>
      <sha1>49axprxpl6preonz6pifj495ztkzvkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Casemiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>614106</id>
    <revision>
      <id>9412824</id>
      <parentid>7959519</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1127" sha1="gezbwxwzs90d276tipfi6d3hdbm6y95" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Carlos Casimiro''' aŭ plennome '''Carlos Henrique Casimiro''', ofte nur nomata '''Casemiro''' (prononco laŭ sistemo [[IFA]] {{IFA|kaziˈmiɾu}}), estas [[brazilo|brazila]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1992|2|23}} en [[São José dos Campos]], do nun estas {{aĝo|1992|2|23}}-jara.

Ekde la jaro [[2013]] li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo ''[[Real Madrid CF]]''. Krome Casemiro ekde la jaro 2011 estas membro de la [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 rekoneblas per la numero &quot;5&quot;.

{{Komunejokat|Casemiro}}

{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|brazila futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Casemiro}} &lt;!-- laŭ praktiko de inter alie la angla vikipedio la nomo &quot;Casemiro&quot; konsideriĝas &quot;artista nomo&quot;, do alfabeta ordigo laŭ &quot;C&quot; --&gt;

[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>gezbwxwzs90d276tipfi6d3hdbm6y95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Danilo (futbalisto, 1991)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>614116</id>
    <revision>
      <id>9412377</id>
      <parentid>8061557</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Danilo (futbalisto)]] al [[Danilo (futbalisto, 1991)]] ne lasante alidirektilon</comment>
      <origin>8061557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1049" sha1="4x2pkbezovc2v7es7lhsqjlcgjtcyvx" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Danilo Luiz da Silva''', plej ofte nur nomata '''Danilo''', estas [[brazilo|brazila]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1991|7|15}} en [[Bicas]], do nun estas {{aĝo|1991|7|15}}-jara.

Ekde la jaro [[2017]] li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo ''[[Manchester City]]'', antaŭe li membris en la unua teamo de la klubo ''[[Real Madrid]]''. Krome Danilo ekde la jaro 2011 estas membro de la [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 rekoneblas per la numero &quot;14&quot;.

{{Komunejokat|Danilo Luiz da Silva}}

{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Projektoj}}
{{Ĝermo|brazila futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Danilo}} &lt;!-- laŭ praktiko de inter alie la angla vikipedio la nomo &quot;Danilo&quot; konsideriĝas &quot;artista nomo&quot;, do alfabeta ordigo laŭ &quot;D&quot; --&gt;

[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>4x2pkbezovc2v7es7lhsqjlcgjtcyvx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412832</id>
      <parentid>9412377</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1100" sha1="r612jgzm4ehukf8irtiqghx4dk64lzs" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Danilo Luiz da Silva''', plej ofte nur nomata '''Danilo''', estas [[brazilo|brazila]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1991|7|15}} en [[Bicas]], do nun estas {{aĝo|1991|7|15}}-jara.

Ekde la jaro [[2017]] li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo ''[[Manchester City]]'', antaŭe li membris en la unua teamo de la klubo ''[[Real Madrid]]''. Krome Danilo ekde la jaro 2011 estas membro de la [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 rekoneblas per la numero &quot;14&quot;.

{{Komunejokat|Danilo Luiz da Silva}}

{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|brazila futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Danilo}} &lt;!-- laŭ praktiko de inter alie la angla vikipedio la nomo &quot;Danilo&quot; konsideriĝas &quot;artista nomo&quot;, do alfabeta ordigo laŭ &quot;D&quot; --&gt;

[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>r612jgzm4ehukf8irtiqghx4dk64lzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marquinhos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>614118</id>
    <revision>
      <id>9412823</id>
      <parentid>8355152</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1184" sha1="4fh25bjkfplhwedwgmgrstnu5occfw0" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Marcos Aoás Corrêa''', plej ofte nur nomata '''Marquinhos''' (prononco laŭ sistemo [[IFA]] {{IFA|maʁˈkĩj̃us}}), estas [[brazilo|brazila]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1994|5|14}} en [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]], do nun estas {{aĝo|1994|5|14}}-jara.

Ekde la jaro [[2013]] li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo ''[[Paris Saint-Germain]]'', antaŭe li membris en la unua teamo de la klubo ''[[AS Roma]]''. Krome Marquinhos ekde la jaro 2011 estas membro de la [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 rekoneblas per la numero &quot;13&quot;.

{{Komunejokat|Marquinhos}}

{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|brazila futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Marquinhos}} &lt;!-- laŭ praktiko de inter alie la angla vikipedio la nomo &quot;Marquinhos&quot; konsideriĝas &quot;artista nomo&quot;, do alfabeta ordigo laŭ &quot;M&quot; --&gt;

[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>4fh25bjkfplhwedwgmgrstnu5occfw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kylian Mbappé</title>
    <ns>0</ns>
    <id>614675</id>
    <revision>
      <id>9412717</id>
      <parentid>8834452</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1588" sha1="64yywewzvxtku2kmg2ibb8kezq93v8x" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Kylian Mbappe celebrating - March 2018.jpg
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1998|12|20}}.

Ekde la jaro [[2017]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi, li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], matĉe li tie rekoneblis per la numero &quot;10&quot; - same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] en diversaj eŭropaj urboj, en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]]. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Mbappe, K}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>64yywewzvxtku2kmg2ibb8kezq93v8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ousmane Dembélé</title>
    <ns>0</ns>
    <id>614677</id>
    <revision>
      <id>9412700</id>
      <parentid>8798027</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1568" sha1="62toxgpjyc5frbv6q230icjho9l8sl8" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Saint-Lô - Rennes CFA2 20150523 - Ousmane Dembélé 4.JPG
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' aŭ je plena nomo Masour Ousmane Dembélé estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1997|5|15}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|1997|5|15}}-jara.

Ekde la jaro [[2016]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], matĉe li tie rekoneblas per la numero &quot;11&quot; - same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Dembele, O}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>62toxgpjyc5frbv6q230icjho9l8sl8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412714</id>
      <parentid>9412700</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1833" sha1="0ljxzdh42kx5r8msktgmnshi65mvhd5" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Saint-Lô - Rennes CFA2 20150523 - Ousmane Dembélé 4.JPG
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' aŭ je plena nomo Masour Ousmane Dembélé estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1997|5|15}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|1997|5|15}}-jara.

Ekde la jaro [[2016]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], matĉe li tie rekoneblas per la numero &quot;11&quot; - same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Dembele, O}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>0ljxzdh42kx5r8msktgmnshi65mvhd5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412734</id>
      <parentid>9412714</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>bildo aldonata</comment>
      <origin>9412734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1983" sha1="0pzaf71sec7c0xtf53ztkaaqwu4umie" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero = Saint-Lô - Rennes CFA2 20150523 - Ousmane Dembélé 4.JPG
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' aŭ je plena nomo Masour Ousmane Dembélé estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1997|5|15}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|1997|5|15}}-jara.

Ekde la jaro [[2016]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], matĉe li tie rekoneblas per la numero &quot;11&quot; - same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

&lt;br/&gt;
[[dosiero:Ousmane Dembele France v Senegal 16 June 2026-341 (cropped).jpg|eta|maldekstra|220ra|{{centre|ludante en la nacia teamo en 2026}}]]

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Dembele, O}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>0pzaf71sec7c0xtf53ztkaaqwu4umie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>N'Golo Kanté</title>
    <ns>0</ns>
    <id>614681</id>
    <revision>
      <id>9412720</id>
      <parentid>8798016</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1762" sha1="47yw8mg52mqnzxwpdxe8xfbf6o5i320" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1991|3|29}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|1991|3|29}}-jara.

Ekde la jaro [[2016]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]], ankaŭ pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], membris en la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon - matĉe li ekde 2018 ĉiam rekoneblis per la numero &quot;13&quot;. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Kante, N}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>47yw8mg52mqnzxwpdxe8xfbf6o5i320</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Didier Deschamps</title>
    <ns>0</ns>
    <id>614892</id>
    <revision>
      <id>9412701</id>
      <parentid>9362021</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1678" sha1="l7rezkwf8dhujkzg5xz1iuhd95u39hd" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] futbala trejnisto kaj eksa profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1968|10|15}} en [[Bayonne]], [[Francio]], do nun estas {{aĝo|1968|10|15}}-jara.

Ekde la jaro [[2012]] li estas la trejnisto de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]] kaj la [[Futbala Mondpokalo 2018]], kaj la lastan el tiuj venkis per sia teamo. Kadre li estis la nacia trejnisto en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]], en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kiel trejnisto de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 
&lt;!-- 
[[dosiero:bildo|eta|maldekstra|1260ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;


{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Deschamps, D}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Bajono]]
[[Kategorio:Francaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>l7rezkwf8dhujkzg5xz1iuhd95u39hd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412702</id>
      <parentid>9412701</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:41:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1663" sha1="8hmbepb3j8rcr5p8cdiknhq9sjm7qyd" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] futbala trejnisto kaj eksa profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1968|10|15}} en [[Bayonne]], [[Francio]], do nun estas {{aĝo|1968|10|15}}-jara.

Ekde la jaro [[2012]] li estas la trejnisto de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]] kaj la [[Futbala Mondpokalo 2018]], kaj la lastan el tiuj venkis per sia teamo. Kadre li estis la nacia trejnisto en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]], en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kiel trejnisto de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 
&lt;!-- 
[[dosiero:bildo|eta|maldekstra|1260ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Deschamps, D}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Bajono]]
[[Kategorio:Francaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>8hmbepb3j8rcr5p8cdiknhq9sjm7qyd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412703</id>
      <parentid>9412702</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1718" sha1="sakwsqx5wyqdclhsagaj548k4kbnxq8" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] futbala trejnisto kaj eksa profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1968|10|15}} en [[Bayonne]], [[Francio]], do nun estas {{aĝo|1968|10|15}}-jara.

Ekde la jaro [[2012]] li estas la trejnisto de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]] kaj la [[Futbala Mondpokalo 2018]], kaj la lastan el tiuj venkis per sia teamo. Kadre li estis la nacia trejnisto en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]], en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kiel trejnisto de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

La tenisistino Nathalie Tauziat estas lia [[kuzino]].
&lt;!-- 
[[dosiero:bildo|eta|maldekstra|1260ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Deschamps, D}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Bajono]]
[[Kategorio:Francaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>sakwsqx5wyqdclhsagaj548k4kbnxq8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412705</id>
      <parentid>9412703</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:44:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>bildo aldonata</comment>
      <origin>9412705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1800" sha1="rrluzrvs2drbyapp1mkfbjd0ijbxmud" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] futbala trejnisto kaj eksa profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1968|10|15}} en [[Bayonne]], [[Francio]], do nun estas {{aĝo|1968|10|15}}-jara.

Ekde la jaro [[2012]] li estas la trejnisto de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]] kaj la [[Futbala Mondpokalo 2018]], kaj la lastan el tiuj venkis per sia teamo. Kadre li estis la nacia trejnisto en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]], en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kiel trejnisto de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

La tenisistino Nathalie Tauziat estas lia [[kuzino]].

[[dosiero:Rus-Fra 2018 (13).jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], kiun fine lia franca teamo venkis}}]]


{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Deschamps, D}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Bajono]]
[[Kategorio:Francaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>rrluzrvs2drbyapp1mkfbjd0ijbxmud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412706</id>
      <parentid>9412705</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:45:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1805" sha1="7t34huonlp5v1j2ukz9nlxfxvrb6nui" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] futbala trejnisto kaj eksa profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1968|10|15}} en [[Bayonne]], [[Francio]], do nun estas {{aĝo|1968|10|15}}-jara.

Ekde la jaro [[2012]] li estas la trejnisto de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]] kaj la [[Futbala Mondpokalo 2018]], kaj la lastan el tiuj venkis per sia teamo. Kadre li estis la nacia trejnisto en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]], en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kiel trejnisto de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

La tenisistino Nathalie Tauziat estas lia [[kuzino]].

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

&lt;br/&gt;
[[dosiero:Rus-Fra 2018 (13).jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], kiun fine lia franca teamo venkis}}]]

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Deschamps, D}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Bajono]]
[[Kategorio:Francaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>7t34huonlp5v1j2ukz9nlxfxvrb6nui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412707</id>
      <parentid>9412706</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:45:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1805" sha1="cagcn8s1g99l6as19glorva0btiloi3" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] futbala trejnisto kaj eksa profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1968|10|15}} en [[Bayonne]], [[Francio]], do nun estas {{aĝo|1968|10|15}}-jara.

Ekde la jaro [[2012]] li estas la trejnisto de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]] kaj la [[Futbala Mondpokalo 2018]], kaj la lastan el tiuj venkis per sia teamo. Kadre li estis la nacia trejnisto en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]], en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kiel trejnisto de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

La tenisistino Nathalie Tauziat estas lia [[kuzino]].

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

&lt;br/&gt;
[[dosiero:Rus-Fra 2018 (13).jpg|eta|maldekstra|330ra|{{centre|en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], kiun fine lia franca teamo venkis}}]]

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Deschamps, D}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Bajono]]
[[Kategorio:Francaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>cagcn8s1g99l6as19glorva0btiloi3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucas Digne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>614919</id>
    <revision>
      <id>9412687</id>
      <parentid>8331972</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:07:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1244" sha1="rgkcm8yc4myv51lo00y070i5ogp8nea" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Lucas Digne (cropped).jpg
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1993|7|20}} en [[Meaux]], do nun estas {{aĝo|1993|7|20}}-jara. Li de de 2013 ĝis 2016 estis parto de la unua vira teamo de la klubo [[Paris Saint-Germain]], de tiam apartenas al la unua vira teamo de la klubo [[FC Barcelona]].

Ekde la jaro [[2014]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]]. Post kvinjara pauuzo li knkonkuris en la matĉoj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] kaj post denove kvinjara paŭzo en somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Digne, L}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>rgkcm8yc4myv51lo00y070i5ogp8nea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412688</id>
      <parentid>9412687</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1407" sha1="9rg6gxlvotgf4k1rc6znlvv7wlo0tqu" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Lucas Digne (cropped).jpg
|priskribo de dosiero = en somero 2012
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1993|7|20}} en [[Meaux]], do nun estas {{aĝo|1993|7|20}}-jara. Li de de 2013 ĝis 2016 estis parto de la unua vira teamo de la klubo [[Paris Saint-Germain]], de tiam apartenas al la unua vira teamo de la klubo [[FC Barcelona]].

Ekde la jaro [[2014]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]]. Post kvinjara pauuzo li knkonkuris en la matĉoj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] kaj post denove kvinjara paŭzo en somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

[[dosiero:Lucas Digne France v Senegal 16 June 2026-275 (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|kaj en somero 2026}}]]

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Digne, L}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>9rg6gxlvotgf4k1rc6znlvv7wlo0tqu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412689</id>
      <parentid>9412688</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:11:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1465" sha1="i5vggc6yf3z8wdjlxj84umfwiw1rs93" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Lucas Digne (cropped).jpg
|priskribo  = en tiama vestaĵo de la nacia teamo somero 2012
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1993|7|20}} en [[Meaux]], do nun estas {{aĝo|1993|7|20}}-jara. Li de de 2013 ĝis 2016 estis parto de la unua vira teamo de la klubo [[Paris Saint-Germain]], de tiam apartenas al la unua vira teamo de la klubo [[FC Barcelona]].

Ekde la jaro [[2014]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]]. Post kvinjara pauuzo li knkonkuris en la matĉoj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] kaj post denove kvinjara paŭzo en somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

[[dosiero:Lucas Digne France v Senegal 16 June 2026-275 (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|kaj en nuna vestaĵo de la nacia teamo en somero 2026}}]]

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Digne, L}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>i5vggc6yf3z8wdjlxj84umfwiw1rs93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412690</id>
      <parentid>9412689</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1475" sha1="bvryipy8f62ivh1185bkbv4imesboam" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Lucas Digne (cropped).jpg
|priskribo  = en vestaĵo de la nacia teamo sub 19 jaroj en somero 2012
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1993|7|20}} en [[Meaux]], do nun estas {{aĝo|1993|7|20}}-jara. Li de de 2013 ĝis 2016 estis parto de la unua vira teamo de la klubo [[Paris Saint-Germain]], de tiam apartenas al la unua vira teamo de la klubo [[FC Barcelona]].

Ekde la jaro [[2014]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]]. Post kvinjara pauuzo li knkonkuris en la matĉoj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] kaj post denove kvinjara paŭzo en somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

[[dosiero:Lucas Digne France v Senegal 16 June 2026-275 (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|kaj en nuna vestaĵo de la nacia teamo en somero 2026}}]]

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Digne, L}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>bvryipy8f62ivh1185bkbv4imesboam</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412691</id>
      <parentid>9412690</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1547" sha1="3mejeqodpodz7fxi2mnvpcq3cn1er83" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Lucas Digne (cropped).jpg
|priskribo  = en vestaĵo de la nacia teamo sub 19 jaroj en somero 2012
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1993|7|20}} en [[Meaux]], do nun estas {{aĝo|1993|7|20}}-jara. Li de de 2013 ĝis 2016 estis parto de la unua vira teamo de la klubo [[Paris Saint-Germain]], de tiam apartenas al la unua vira teamo de la klubo [[FC Barcelona]]. Ĝenerale li agas en la pozicio de [[{{#invoke:Wikidata|claim|P413}}]].

Ekde la jaro [[2014]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]]. Post kvinjara pauuzo li knkonkuris en la matĉoj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] kaj post denove kvinjara paŭzo en somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

[[dosiero:Lucas Digne France v Senegal 16 June 2026-275 (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|kaj en nuna vestaĵo de la nacia teamo en somero 2026}}]]

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Digne, L}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>3mejeqodpodz7fxi2mnvpcq3cn1er83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412692</id>
      <parentid>9412691</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:17:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1558" sha1="pbt9erqtptbpg4fox2cifyciru4f30o" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Lucas Digne (cropped).jpg
|priskribo  = en vestaĵo de la nacia teamo sub 19 jaroj en somero 2012
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1993|7|20}} en [[Meaux]], do nun estas {{aĝo|1993|7|20}}-jara. Li de de 2013 ĝis 2016 estis parto de la unua vira teamo de la klubo [[Paris Saint-Germain]], de tiam apartenas al la unua vira teamo de la klubo [[FC Barcelona]]. Ĝenerale li agas en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}.

Ekde la jaro [[2014]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]]. Post kvinjara pauuzo li knkonkuris en la matĉoj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] kaj post denove kvinjara paŭzo en somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

[[dosiero:Lucas Digne France v Senegal 16 June 2026-275 (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|kaj en nuna vestaĵo de la nacia teamo en somero 2026}}]]

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Digne, L}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>pbt9erqtptbpg4fox2cifyciru4f30o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412698</id>
      <parentid>9412692</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1559" sha1="clr6w4nllo7imb6ftt5xzjioqkphyh3" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Lucas Digne (cropped).jpg
|priskribo  = en vestaĵo de la nacia teamo sub 19 jaroj en somero 2012
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1993|7|20}} en [[Meaux]], do nun estas {{aĝo|1993|7|20}}-jara. Li de de 2013 ĝis 2016 estis parto de la unua vira teamo de la klubo [[Paris Saint-Germain]], de tiam apartenas al la unua vira teamo de la klubo [[FC Barcelona]]. Ĝenerale li agas en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}.

Ekde la jaro [[2014]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]]. Post kvinjara pauuzo li kunkonkuris en la matĉoj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] kaj post denove kvinjara paŭzo en somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

[[dosiero:Lucas Digne France v Senegal 16 June 2026-275 (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|kaj en nuna vestaĵo de la nacia teamo en somero 2026}}]]

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Digne, L}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>clr6w4nllo7imb6ftt5xzjioqkphyh3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412709</id>
      <parentid>9412698</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1545" sha1="hkztgw9bqhaq7j4820j9rj62ehu4whl" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Lucas Digne (cropped).jpg
|priskribo  = en vestaĵo de la nacia teamo sub 19 jaroj en somero 2012
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1993|7|20}} en [[Meaux]], do nun estas {{aĝo|1993|7|20}}-jara. Li de de 2013 ĝis 2016 estis parto de la unua vira teamo de la klubo [[Paris Saint-Germain]], de tiam apartenas al la unua vira teamo de la klubo [[FC Barcelona]]. Ĝenerale li agas en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}.

Ekde la jaro [[2014]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]]. Post kvinjara pauuzo li kunkonkuris en la matĉoj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] kaj post denove kvinjara paŭzo en somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

[[dosiero:Lucas Digne France v Senegal 16 June 2026-275 (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|kaj en nuna vestaĵo de la nacia teamo en somero 2026}}]]

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Digne, L}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>hkztgw9bqhaq7j4820j9rj62ehu4whl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412711</id>
      <parentid>9412709</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1810" sha1="kmgos1gkizimsdfizp72x17j2hictri" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Lucas Digne (cropped).jpg
|priskribo  = en vestaĵo de la nacia teamo sub 19 jaroj en somero 2012
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1993|7|20}} en [[Meaux]], do nun estas {{aĝo|1993|7|20}}-jara. Li de de 2013 ĝis 2016 estis parto de la unua vira teamo de la klubo [[Paris Saint-Germain]], de tiam apartenas al la unua vira teamo de la klubo [[FC Barcelona]]. Ĝenerale li agas en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}.

Ekde la jaro [[2014]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]]. Post kvinjara pauuzo li kunkonkuris en la matĉoj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] kaj post denove kvinjara paŭzo en somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

[[dosiero:Lucas Digne France v Senegal 16 June 2026-275 (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|kaj en nuna vestaĵo de la nacia teamo en somero 2026}}]]

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Digne, L}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>kmgos1gkizimsdfizp72x17j2hictri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412738</id>
      <parentid>9412711</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1810" sha1="r9862l455n5adufzq6k4x8bfclb6sfb" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dosiero = Lucas Digne (cropped).jpg
|priskribo  = en vestaĵo de la nacia teamo sub 19 jaroj en somero 2012
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1993|7|20}} en [[Meaux]], do nun estas {{aĝo|1993|7|20}}-jara. Li de de 2013 ĝis 2016 estis parto de la unua vira teamo de la klubo [[Paris Saint-Germain]], de tiam apartenas al la unua vira teamo de la klubo [[FC Barcelona]]. Ĝenerale li agas en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}.

Ekde la jaro [[2014]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la [[Futbala Mondpokalo 2014]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]]. Post kvinjara pauuzo li kunkonkuris en la matĉoj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] kaj post denove kvinjara paŭzo en somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. 

{{Komunejokat|{{PAĜONOMO}}|pri li}}

[[dosiero:Lucas Digne France v Senegal 16 June 2026-275 (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|kaj en nuna vestaĵo de la nacia teamo en somero 2026}}]]

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Digne, L}}

[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>r9862l455n5adufzq6k4x8bfclb6sfb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cadaqués</title>
    <ns>0</ns>
    <id>632696</id>
    <revision>
      <id>9412486</id>
      <parentid>8896841</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3978" sha1="j0j7azxtadbv1bxp5q3jtv63yo904sh" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| regiono-ISO=ES-GI
| situo sur mapo2=Hispanio
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = Supra [[Empordà]] (''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}'')
| titolo de administra unuo3 = Komunumaro
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| tipo1 = reliefo
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Cadaqués''' (kataluna prononco: [kəðəˈkes]) estas urbo en la ''[[komarko]]'' Supra [[Empordà]], en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Ĝi estas sur la golfo en la mezo de duoninsulo de la Kabo de Creus, proksime de la Kabo de Creus, sur la marbordo ''Costa Brava'' de [[Mediteraneo]]. Ĝi estas je iom pli ol du horoj el [[Barcelono]], kaj tiele ĝi estas alirebla ne nur al turistoj, sed ankaŭ al homoj kiuj volas duan hejmon por semajnfinoj kaj someroj. En 2002, Cadaqués havis oficiale 2 612 loĝantojn, sed ĝis dekoble dum la pinto de la somera turisma sezono. Pli aktuale, laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

Cadaqués havas specialan lokon en [[historio de arto]]. Eliseu Meifrèn estis la unua moderna artisto kiu loĝis en Cadaqués kaj donacis al la urbo multajn el siaj verkoj kaj marmoran tablotabulon sur kiu li skizis multajn el siaj jarcentfinaj fiŝkaptistoj.

[[Salvador Dalí]] ofte vizitis Cadaqués en sia infanaĝo, kaj poste tenis domon en Port Lligat, malgranda vilaĝo sur golfeto apud la urbo. Unu somerferio tie en 1916, pasigita kun la familio de [[Ramón Pichot]] estis vidita kiel speciala grava por la arta karieroj de Dalí. Ankaŭ aliaj famaj artistoj, kiel [[Pablo Picasso]], [[Joan Miró]], [[Marcel Duchamp]], Richard Hamilton, Albert Ràfols-Casamada, Antoni Pitxot, Henri-François Rey, [[Melina Mercouri]] kaj Maurice Boitel pasigis tempon tie. Cadaqués estis menciita en la rakonto &quot;Tramontana&quot; de [[Gabriel García Márquez]].

La interesa submara vivo de tiu trankvila fiŝkaptista vilaĝo estis studita dum kelkaj jaroj fare de la fikologo Françoise Ardré, longe antaŭ Cadaqués estis malkovritaj kaj transformita en celo por [[turismo]]. Lunde estas surstrata bazaro en Cadaqués, ĉe aŭtohaltejo. Tiu [[bazaro]] proponas ampleksan varion de produktoj.

== Ĉefaj vidaĵoj ==
Ĉefaj vidaĵoj estas strandeto ĉe la marbordo, preĝejo, ermitejo, proksima natura parko kaj [[Domo-Muzeo Salvador Dalí]] en [[Portlligat]].

=== Bildaro ===
[[Dosiero:Cadaques shoreline.jpg|eta|centre|600ra|Marbordo de Cadaqués.]]
[[Dosiero:Cadaques stiched.JPG|eta|centre|600ra|Panoramo de Cadaqués.]]
[[Dosiero:PanoCadaques.jpg|eta|centre|800ra|Panoramo de Cadaqués vidita el la maro.]]

== Bibliografio ==
* Galeria Cadaqués, obres de la collecció Bombelli. ISBN 84-89771-31-6. (MACBA 2006) katalune
* El Cadaqués de Peter Harnden i Lanfronco Bombelli. ISBN 84-88258-75-5. Col·legi d'Arquitectes de Catalunya
* El Vocabulari de Cadaqués. ISBN 84-87265-60-X, Ernesta sala, Parsifal Edicions, katalune
* Cadaqués. Josep Pla. ISBN 84-261-0701-X. katalune aŭ hispane.
* Contraband. Josep Pla. Pri kontrabando el Cadaqués.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Salvador Dalí]]</text>
      <sha1>j0j7azxtadbv1bxp5q3jtv63yo904sh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412487</id>
      <parentid>9412486</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3982" sha1="lxf8vla4gy72xf9g90s08jdcd6pugxx" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| regiono-ISO=ES-GI
| situo sur mapo2=Hispanio
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = Supra [[Empordà]] (''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}'')
| titolo de administra unuo3 = Komunumaro
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| tipo1 = reliefo
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Cadaqués''' (kataluna prononco: [kəðəˈkes]) estas urbo en la ''[[komarko]]'' Supra [[Empordà]], en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Ĝi estas sur la golfo en la mezo de duoninsulo de la Kabo de Creus, proksime de la Kabo de Creus, sur la marbordo ''Costa Brava'' de [[Mediteraneo]]. La urbo estas je iom pli ol du horoj el [[Barcelono]], kaj tiele ĝi estas alirebla ne nur al turistoj, sed ankaŭ al homoj kiuj volas duan hejmon por semajnfinoj kaj someroj. En 2002, Cadaqués havis oficiale 2 612 loĝantojn, sed ĝis dekoble dum la pinto de la somera turisma sezono. Pli aktuale, laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

Cadaqués havas specialan lokon en [[historio de arto]]. Eliseu Meifrèn estis la unua moderna artisto kiu loĝis en Cadaqués kaj donacis al la urbo multajn el siaj verkoj kaj marmoran tablotabulon sur kiu li skizis multajn el siaj jarcentfinaj fiŝkaptistoj.

[[Salvador Dalí]] ofte vizitis Cadaqués en sia infanaĝo, kaj poste tenis domon en Port Lligat, malgranda vilaĝo sur golfeto apud la urbo. Unu somerferio tie en 1916, pasigita kun la familio de [[Ramón Pichot]] estis vidita kiel speciala grava por la arta karieroj de Dalí. Ankaŭ aliaj famaj artistoj, kiel [[Pablo Picasso]], [[Joan Miró]], [[Marcel Duchamp]], Richard Hamilton, Albert Ràfols-Casamada, Antoni Pitxot, Henri-François Rey, [[Melina Mercouri]] kaj Maurice Boitel pasigis tempon tie. Cadaqués estis menciita en la rakonto &quot;Tramontana&quot; de [[Gabriel García Márquez]].

La interesa submara vivo de tiu trankvila fiŝkaptista vilaĝo estis studita dum kelkaj jaroj fare de la fikologo Françoise Ardré, longe antaŭ Cadaqués estis malkovritaj kaj transformita en celo por [[turismo]]. Lunde estas surstrata bazaro en Cadaqués, ĉe aŭtohaltejo. Tiu [[bazaro]] proponas ampleksan varion de produktoj.

== Ĉefaj vidaĵoj ==
Ĉefaj vidaĵoj estas strandeto ĉe la marbordo, preĝejo, ermitejo, proksima natura parko kaj [[Domo-Muzeo Salvador Dalí]] en [[Portlligat]].

=== Bildaro ===
[[Dosiero:Cadaques shoreline.jpg|eta|centre|600ra|Marbordo de Cadaqués.]]
[[Dosiero:Cadaques stiched.JPG|eta|centre|600ra|Panoramo de Cadaqués.]]
[[Dosiero:PanoCadaques.jpg|eta|centre|800ra|Panoramo de Cadaqués vidita el la maro.]]

== Bibliografio ==
* Galeria Cadaqués, obres de la collecció Bombelli. ISBN 84-89771-31-6. (MACBA 2006) katalune
* El Cadaqués de Peter Harnden i Lanfronco Bombelli. ISBN 84-88258-75-5. Col·legi d'Arquitectes de Catalunya
* El Vocabulari de Cadaqués. ISBN 84-87265-60-X, Ernesta sala, Parsifal Edicions, katalune
* Cadaqués. Josep Pla. ISBN 84-261-0701-X. katalune aŭ hispane.
* Contraband. Josep Pla. Pri kontrabando el Cadaqués.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Salvador Dalí]]</text>
      <sha1>lxf8vla4gy72xf9g90s08jdcd6pugxx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412516</id>
      <parentid>9412487</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9412516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4048" sha1="otjgpcy0mm29qfe0irpmw841pn5jzac" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| regiono-ISO=ES-GI
| situo sur mapo2=Hispanio
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = Supra [[Empordà]] (''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'')
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| tipo1 = reliefo
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Cadaqués''' (kataluna prononco: [kəðəˈkes]) estas urbo en la ''[[komarko]]'' Supra [[Empordà]], en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Ĝi estas sur la golfo en la mezo de duoninsulo de la Kabo de Creus, proksime de la Kabo de Creus, sur la marbordo ''Costa Brava'' de [[Mediteraneo]]. La urbo estas je iom pli ol du horoj el [[Barcelono]], kaj tiele ĝi estas alirebla ne nur al turistoj, sed ankaŭ al homoj kiuj volas duan hejmon por semajnfinoj kaj someroj. En 2002, Cadaqués havis oficiale 2 612 loĝantojn, sed ĝis dekoble dum la pinto de la somera turisma sezono. Pli aktuale, laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

Cadaqués havas specialan lokon en [[historio de arto]]. Eliseu Meifrèn estis la unua moderna artisto kiu loĝis en Cadaqués kaj donacis al la urbo multajn el siaj verkoj kaj marmoran tablotabulon sur kiu li skizis multajn el siaj jarcentfinaj fiŝkaptistoj.

[[Salvador Dalí]] ofte vizitis Cadaqués en sia infanaĝo, kaj poste tenis domon en Port Lligat, malgranda vilaĝo sur golfeto apud la urbo. Unu somerferio tie en 1916, pasigita kun la familio de [[Ramón Pichot]] estis vidita kiel speciala grava por la arta karieroj de Dalí. Ankaŭ aliaj famaj artistoj, kiel [[Pablo Picasso]], [[Joan Miró]], [[Marcel Duchamp]], Richard Hamilton, Albert Ràfols-Casamada, Antoni Pitxot, Henri-François Rey, [[Melina Mercouri]] kaj Maurice Boitel pasigis tempon tie. Cadaqués estis menciita en la rakonto &quot;Tramontana&quot; de [[Gabriel García Márquez]].

La interesa submara vivo de tiu trankvila fiŝkaptista vilaĝo estis studita dum kelkaj jaroj fare de la fikologo Françoise Ardré, longe antaŭ Cadaqués estis malkovritaj kaj transformita en celo por [[turismo]]. Lunde estas surstrata bazaro en Cadaqués, ĉe aŭtohaltejo. Tiu [[bazaro]] proponas ampleksan varion de produktoj.

== Ĉefaj vidaĵoj ==
Ĉefaj vidaĵoj estas strandeto ĉe la marbordo, preĝejo, ermitejo, proksima natura parko kaj [[Domo-Muzeo Salvador Dalí]] en [[Portlligat]].

=== Bildaro ===
[[Dosiero:Cadaques shoreline.jpg|eta|centre|600ra|Marbordo de Cadaqués.]]
[[Dosiero:Cadaques stiched.JPG|eta|centre|600ra|Panoramo de Cadaqués.]]
[[Dosiero:PanoCadaques.jpg|eta|centre|800ra|Panoramo de Cadaqués vidita el la maro.]]

== Bibliografio ==
* Galeria Cadaqués, obres de la collecció Bombelli. ISBN 84-89771-31-6. (MACBA 2006) katalune
* El Cadaqués de Peter Harnden i Lanfronco Bombelli. ISBN 84-88258-75-5. Col·legi d'Arquitectes de Catalunya
* El Vocabulari de Cadaqués. ISBN 84-87265-60-X, Ernesta sala, Parsifal Edicions, katalune
* Cadaqués. Josep Pla. ISBN 84-261-0701-X. katalune aŭ hispane.
* Contraband. Josep Pla. Pri kontrabando el Cadaqués.

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{ca}} kaj {{es}})

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Salvador Dalí]]</text>
      <sha1>otjgpcy0mm29qfe0irpmw841pn5jzac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412517</id>
      <parentid>9412516</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9412517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4037" sha1="lt31ms6inq7y5c0jct320epgjtqfupw" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| regiono-ISO=ES-GI
| situo sur mapo2=Hispanio
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = Supra [[Empordà]] (''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'')
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| tipo1 = reliefo
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Cadaqués''' (kataluna prononco: [kəðəˈkes]) estas urbo en la ''[[komarko]]'' Supra [[Empordà]], en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Ĝi estas sur la golfo en la mezo de duoninsulo de la Kabo de Creus, proksime de la Kabo de Creus, sur la marbordo ''Costa Brava'' de [[Mediteraneo]]. La urbo estas je iom pli ol du horoj el [[Barcelono]], kaj tiele ĝi estas alirebla ne nur al turistoj, sed ankaŭ al homoj kiuj volas duan hejmon por semajnfinoj kaj someroj. En 2002, Cadaqués havis oficiale 2 612 loĝantojn, sed ĝis dekoble dum la pinto de la somera turisma sezono. Pli aktuale, laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

Cadaqués havas specialan lokon en [[historio de arto]]. Eliseu Meifrèn estis la unua moderna artisto kiu loĝis en Cadaqués kaj donacis al la urbo multajn el siaj verkoj kaj marmoran tablotabulon sur kiu li skizis multajn el siaj jarcentfinaj fiŝkaptistoj.

[[Salvador Dalí]] ofte vizitis Cadaqués en sia infanaĝo, kaj poste tenis domon en Port Lligat, malgranda vilaĝo sur golfeto apud la urbo. Unu somerferio tie en 1916, pasigita kun la familio de [[Ramón Pichot]] estis vidita kiel speciala grava por la arta karieroj de Dalí. Ankaŭ aliaj famaj artistoj, kiel [[Pablo Picasso]], [[Joan Miró]], [[Marcel Duchamp]], Richard Hamilton, Albert Ràfols-Casamada, Antoni Pitxot, Henri-François Rey, [[Melina Mercouri]] kaj Maurice Boitel pasigis tempon tie. Cadaqués estis menciita en la rakonto &quot;Tramontana&quot; de [[Gabriel García Márquez]].

La interesa submara vivo de tiu trankvila fiŝkaptista vilaĝo estis studita dum kelkaj jaroj fare de la fikologo Françoise Ardré, longe antaŭ Cadaqués estis malkovritaj kaj transformita en celo por [[turismo]]. Lunde estas surstrata bazaro en Cadaqués, ĉe aŭtohaltejo. Tiu [[bazaro]] proponas ampleksan varion de produktoj.

== Ĉefaj vidaĵoj ==
Ĉefaj vidaĵoj estas strandeto ĉe la marbordo, preĝejo, ermitejo, proksima natura parko kaj [[Domo-Muzeo Salvador Dalí]] en [[Portlligat]].

=== Bildaro ===
[[Dosiero:Cadaques shoreline.jpg|eta|centre|600ra|Marbordo de Cadaqués.]]
[[Dosiero:Cadaques stiched.JPG|eta|centre|600ra|Panoramo de Cadaqués.]]
[[Dosiero:PanoCadaques.jpg|eta|centre|800ra|Panoramo de Cadaqués vidita el la maro.]]

== Bibliografio ==
* Galeria Cadaqués, obres de la collecció Bombelli. ISBN 84-89771-31-6. (MACBA 2006) katalune
* El Cadaqués de Peter Harnden i Lanfronco Bombelli. ISBN 84-88258-75-5. Col·legi d'Arquitectes de Catalunya
* El Vocabulari de Cadaqués. ISBN 84-87265-60-X, Ernesta sala, Parsifal Edicions, katalune
* Cadaqués. Josep Pla. ISBN 84-261-0701-X. katalune aŭ hispane.
* Contraband. Josep Pla. Pri kontrabando el Cadaqués.

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Salvador Dalí]]</text>
      <sha1>lt31ms6inq7y5c0jct320epgjtqfupw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412531</id>
      <parentid>9412517</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4037" sha1="8dkk6feww9stz1r9h8ghmbtia7pel18" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = Supra [[Empordà]] (''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'')
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Cadaqués''' (kataluna prononco: [kəðəˈkes]) estas urbo en la ''[[komarko]]'' Supra [[Empordà]], en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Ĝi estas sur la golfo en la mezo de duoninsulo de la Kabo de Creus, proksime de la Kabo de Creus, sur la marbordo ''Costa Brava'' de [[Mediteraneo]]. La urbo estas je iom pli ol du horoj el [[Barcelono]], kaj tiele ĝi estas alirebla ne nur al turistoj, sed ankaŭ al homoj kiuj volas duan hejmon por semajnfinoj kaj someroj. En 2002, Cadaqués havis oficiale 2 612 loĝantojn, sed ĝis dekoble dum la pinto de la somera turisma sezono. Pli aktuale, laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

Cadaqués havas specialan lokon en [[historio de arto]]. Eliseu Meifrèn estis la unua moderna artisto kiu loĝis en Cadaqués kaj donacis al la urbo multajn el siaj verkoj kaj marmoran tablotabulon sur kiu li skizis multajn el siaj jarcentfinaj fiŝkaptistoj.

[[Salvador Dalí]] ofte vizitis Cadaqués en sia infanaĝo, kaj poste tenis domon en Port Lligat, malgranda vilaĝo sur golfeto apud la urbo. Unu somerferio tie en 1916, pasigita kun la familio de [[Ramón Pichot]] estis vidita kiel speciala grava por la arta karieroj de Dalí. Ankaŭ aliaj famaj artistoj, kiel [[Pablo Picasso]], [[Joan Miró]], [[Marcel Duchamp]], Richard Hamilton, Albert Ràfols-Casamada, Antoni Pitxot, Henri-François Rey, [[Melina Mercouri]] kaj Maurice Boitel pasigis tempon tie. Cadaqués estis menciita en la rakonto &quot;Tramontana&quot; de [[Gabriel García Márquez]].

La interesa submara vivo de tiu trankvila fiŝkaptista vilaĝo estis studita dum kelkaj jaroj fare de la fikologo Françoise Ardré, longe antaŭ Cadaqués estis malkovritaj kaj transformita en celo por [[turismo]]. Lunde estas surstrata bazaro en Cadaqués, ĉe aŭtohaltejo. Tiu [[bazaro]] proponas ampleksan varion de produktoj.

== Ĉefaj vidaĵoj ==
Ĉefaj vidaĵoj estas strandeto ĉe la marbordo, preĝejo, ermitejo, proksima natura parko kaj [[Domo-Muzeo Salvador Dalí]] en [[Portlligat]].

=== Bildaro ===
[[Dosiero:Cadaques shoreline.jpg|eta|centre|600ra|Marbordo de Cadaqués.]]
[[Dosiero:Cadaques stiched.JPG|eta|centre|600ra|Panoramo de Cadaqués.]]
[[Dosiero:PanoCadaques.jpg|eta|centre|800ra|Panoramo de Cadaqués vidita el la maro.]]

== Bibliografio ==
* Galeria Cadaqués, obres de la collecció Bombelli. ISBN 84-89771-31-6. (MACBA 2006) katalune
* El Cadaqués de Peter Harnden i Lanfronco Bombelli. ISBN 84-88258-75-5. Col·legi d'Arquitectes de Catalunya
* El Vocabulari de Cadaqués. ISBN 84-87265-60-X, Ernesta sala, Parsifal Edicions, katalune
* Cadaqués. Josep Pla. ISBN 84-261-0701-X. katalune aŭ hispane.
* Contraband. Josep Pla. Pri kontrabando el Cadaqués.

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Salvador Dalí]]</text>
      <sha1>8dkk6feww9stz1r9h8ghmbtia7pel18</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412671</id>
      <parentid>9412531</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:35:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4022" sha1="d3v048x3mknhn2wgylltbz8p0cyzc39" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = Supra [[Empordà]] (''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'')
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Cadaqués''' (kataluna prononco: [kəðəˈkes]) estas urbo en la ''[[komarko]]'' Supra [[Empordà]], en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Ĝi estas sur la golfo en la mezo de duoninsulo de la Kabo de Creus, proksime de la Kabo de Creus, sur la marbordo ''Costa Brava'' de [[Mediteraneo]]. La urbo estas je iom pli ol du horoj el [[Barcelono]], kaj tiele ĝi estas alirebla ne nur al turistoj, sed ankaŭ al homoj kiuj volas duan hejmon por semajnfinoj kaj someroj. En 2002, Cadaqués havis oficiale 2 612 loĝantojn, sed ĝis dekoble dum la pinto de la somera turisma sezono. Pli aktuale, laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

Cadaqués havas specialan lokon en [[historio de arto]]. Eliseu Meifrèn estis la unua moderna artisto kiu loĝis en Cadaqués kaj donacis al la urbo multajn el siaj verkoj kaj marmoran tablotabulon sur kiu li skizis multajn el siaj jarcentfinaj fiŝkaptistoj.

[[Salvador Dalí]] ofte vizitis Cadaqués en sia infanaĝo, kaj poste tenis domon en Port Lligat, malgranda vilaĝo sur golfeto apud la urbo. Unu somerferio tie en 1916, pasigita kun la familio de [[Ramón Pichot]] estis vidita kiel speciala grava por la arta karieroj de Dalí. Ankaŭ aliaj famaj artistoj, kiel [[Pablo Picasso]], [[Joan Miró]], [[Marcel Duchamp]], Richard Hamilton, Albert Ràfols-Casamada, Antoni Pitxot, Henri-François Rey, [[Melina Mercouri]] kaj Maurice Boitel pasigis tempon tie. Cadaqués estis menciita en la rakonto &quot;Tramontana&quot; de [[Gabriel García Márquez]].

La interesa submara vivo de tiu trankvila fiŝkaptista vilaĝo estis studita dum kelkaj jaroj fare de la fikologo Françoise Ardré, longe antaŭ Cadaqués estis malkovritaj kaj transformita en celo por [[turismo]]. Lunde estas surstrata bazaro en Cadaqués, ĉe aŭtohaltejo. Tiu [[bazaro]] proponas ampleksan varion de produktoj.

== Ĉefaj vidaĵoj ==
Ĉefaj vidaĵoj estas strandeto ĉe la marbordo, preĝejo, ermitejo, proksima natura parko kaj [[Domo-Muzeo Salvador Dalí]] en [[Portlligat]].

=== Bildaro ===
[[Dosiero:Cadaques shoreline.jpg|eta|centre|600ra|Marbordo de Cadaqués.]]
[[Dosiero:Cadaques stiched.JPG|eta|centre|600ra|Panoramo de Cadaqués.]]
[[Dosiero:PanoCadaques.jpg|eta|centre|800ra|Panoramo de Cadaqués vidita el la maro.]]

== Bibliografio ==
* Galeria Cadaqués, obres de la collecció Bombelli. ISBN 84-89771-31-6. (MACBA 2006) katalune
* El Cadaqués de Peter Harnden i Lanfronco Bombelli. ISBN 84-88258-75-5. Col·legi d'Arquitectes de Catalunya
* El Vocabulari de Cadaqués. ISBN 84-87265-60-X, Ernesta sala, Parsifal Edicions, katalune
* Cadaqués. Josep Pla. ISBN 84-261-0701-X. katalune aŭ hispane.
* Contraband. Josep Pla. Pri kontrabando el Cadaqués.

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]
[[Kategorio:Salvador Dalí]]</text>
      <sha1>d3v048x3mknhn2wgylltbz8p0cyzc39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heathcote Williams</title>
    <ns>0</ns>
    <id>636884</id>
    <revision>
      <id>9412544</id>
      <parentid>9206102</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6956" sha1="0e6r4hki4cbg2q0qrz6gtr0b6lkzuro" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''John Henley Heathcote-Williams''' (15a de novembro 1941 – 1a de julio 2017), konata kiel '''Heathcote Williams''', estis [[Angloj|angla]] [[poeto]], [[aktoro]], politika aktivulo kaj [[dramaturgo]].&lt;ref name=&quot;Harding&quot; &gt;Harding, Luke (2a de julio 2017). [https://www.theguardian.com/books/2017/jul/02/heathcote-williams-radical-poet-playwright-actor-dies-aged-75 &quot;Heathcote Williams: radical poet, playwright and actor, dies aged 75&quot;.] Alirita la 4an de aprilo 201o – [[The Guardian]].&lt;/ref&gt; Li verkis nombrajn libro-longajn polemikajn poemojn kiel ''Autogeddon'', ''Falling for a Dolphin'' kaj ''Whale Nation'', kiu en 1988 iĝis, laŭ [[Philip Hoare]], &quot;la plej pova argumento por la ĵus instigita tutmonda malpermeso de [[balenĉasado]].&quot;&lt;ref name=&quot;independent.co.uk&quot;&gt;{{cite news|last=Hoare|first=Philip|url=https://www.independent.co.uk/environment/nature/troubled-waters-did-we-really-save-the-whale-935193.html|work=[[The Independent]]|location=Londono|date=20 de septembro 2008|title=Troubled waters: Did we really save the whale?}}&lt;/ref&gt; Williams inventis sian propran idiosinkrazian stilon de &quot;dokumentar/esplora poezio&quot; kiun li enkondukis al la montro de diversa gamo de konservismaj kaj politikaj aferoj al la publika atento. Lia lasta publikigita verko, nome ''American Porn''&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Harding|first1=Luke|authorlink=Luke Harding|title=Heathcote Williams, radical poet, playwright and actor, dies aged 75|url=https://www.theguardian.com/books/2017/jul/02/heathcote-williams-radical-poet-playwright-actor-dies-aged-75|accessdate=24a de julio, 2017|work=The Guardian|date=2a de julio 2017}}&lt;/ref&gt; estis kritiko de la usona politika medio kaj de la elekto de Prezidento [[Donald Trump]]: la publikiga dato estis la dato de la enpovigo de Trump (20a de januaro 2017). En junio 2015, li publikigis libro-longan esplorpoemun pri la &quot;Islama Gandhi&quot;, nome [[Khan Abdul Ghaffar Khan|Ĥan Abdul Gaffar Ĥan]], &quot;Badŝah Ĥan&quot;.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.opendemocracy.net/paul-rogers/islam-and-nonviolence-badshah-khan%27s-example|titolo=Islam and non-violence: Badshah Khan's example|aŭtoro=Paul Rogers|dato=27a de majo 2015|eldoninto=Open Democracy|alirdato=2019-04-04|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150621213329/https://www.opendemocracy.net/paul-rogers/islam-and-nonviolence-badshah-khan%27s-example|arkivdato=2015-06-21}}&lt;/ref&gt;

Krom esti dramaturgo kaj scenaristo, Williams aperis en nombraj tre konataj sendependaj kaj holivudaj filmoj kaj estis inter la fmulaj gastoj en la lasta epizodo de la 4a sezono de ''[[Friends]]'', nome &quot;The One With Ross's Wedding&quot;. Li ludis la rolon de Prospero en la versio de Derek Jarman pri ''[[La Ventego]]'' kaj aperis en kelkaj &quot;artaj&quot; filmoj, kiel ''Orlando'', same kiel en la holivuda filmo ''Basic Instinct 2''.&lt;ref name=&quot;Harding&quot; /&gt; [[Al Pacino]] ludis la rolon de sekvanto de Williams en arta dokumenta filmo, nome ''Every Time I Cross the Tamar I Get into Trouble''. Williams ankaŭ verkis kantovortumojn, kunlabore kun [[Marianne Faithfull]] inter aliaj.

Williams estis ankaŭ fakulo pri [[natura historio]] kaj malkovris novan specion de miel-produkta [[vespo]] en la ĝangalo de [[Amazonio]], nome okazaĵo kiun li registris en libro de poemoj nome ''Forbidden Fruit''.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.huxleyscientific.com/books/forbidden-fruit/|titolo=Huxley Scientific Press}}&lt;/ref&gt; Williams estis ankaŭ magiisto kaj membro de The Magic Circle. Li verkis televidan verkon nome ''What the Dickens!'' pri la intereso de [[Charles Dickens]] al plenumado de magiaj spektakloj. [[Bob Hoskins]] instruis al li fajrmanĝadon. Kiam li estis montronta sian novan talenton al sia tiama koramikino [[Jean Shrimpton]], li suferis akcidenton.

Williams estis grava aktivulo en la loĝiga etoso de [[Londono]] en la 1970-aj jaroj kaj estris &quot;agentejon pri nemoveblaĵoj&quot; por domokupantoj nome &quot;Ruff Tuff Cream Puff&quot;. En 1977 li kaj paro de centoj da domokupantoj establis la &quot;ŝtaton&quot; nome ''Frestonia'' en [[Notting Hill]] kaj deklaris sendependon el Britio. La tiam ''Shadow Chancellor'', [[Geoffrey Howe]], verkis por esprimi sian subtenon kaj Williams estis nomumita brita ambasadoro. Frestonia daŭris preskaŭ unu jardekon kaj havis siajn proprajn instituciojn kaj poŝŝtmarkojn.

Williams pentris grafition sur la muroj de la [[Palaco Buckingham]] kiel protesto kontraŭ la reĝino kiu subskribis la mortopunon kontraŭ Michael X kvankam teorie ne ekzistis tian punon en Britio. Komence de la 1970-aj jaroj, lia agitiga [[grafitio]] estis trajto sur la muroj de la tiam malmultekosta distrikto de Londono nome [[Notting Hill]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.portobellofilmfestival.com/talkpics/talk-vague06.html|titolo=PFF 2005|alirdato=31a de oktobro 2011|eldoninto=Portobellofilmfestival.com}}&lt;/ref&gt;

== Verkoj ==
* ''The Speakers'', Hutchinson, 1964 (e-book Thin Man Press, 2017)
* ''The Local Stigmatic'', Penguin: Traverse Plays,
* Film script: ''Malatesta'', 1970, Germany dir. Peter Lilienthal
* ''AC/DC'', Calder &amp; Boyars, 1970
* ''Manifestoes/Manifesten'', Cold Turkey Press, 1974
* ''Hancock's Last Half Hour'', 1976
* Television: Channel 4: ''What the Dickens'', 1983
* ''Whale Nation'', Jonathan Cape, 1988
* ''Sacred Elephant'', Jonathan Cape, 1989,
* ''Falling for a Dolphin'', Jonathan Cape, 1991
* ''Autogeddon'', Jonathan Cape, 1992
* ''Forbidden Fruit'', Huxley Scientific Press, 20
* ''Royal Babylon'', Skyscraper Books, 2015
* ''Badshah Khan: Islamic Peace Warrior'', Thin Man Press, 2016
* ''The Last Dodo'', New River Press, 2016
* ''Brexit Boris: From Mayor to Nightmare'', Public Reading Rooms, 2016
* ''American Porn'', Thin Man Press, 2017

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* ''Whale Nation'', London, Jonathan Cape; New York, Harmony Books, 1988. {{ISBN|978-0-517-56932-0}}
* ''Sacred Elephant'', London, Jonathan Cape; New York, Harmony Books, 1989. {{ISBN|0-517-57320-2}}
* ''Falling for a Dolphin'', London, Jonathan Cape, 1990. {{ISBN|0-224-02789-1}}
* ''Autogeddon'', London, Jonathan Cape; New York, Arcade, 1991. {{ISBN|1-55970-176-5}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.doollee.com/PlaywrightsW/williams-heathcote.html List of stage works on doollee.com – The Playwrights' Database]
* {{IMDb name|0930748}}
* [http://www.filmreference.com/film/93/Heathcote-Williams.html Film appearances; list of writings]
* [https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/hirst-blood-1596292.html Mini-profile, ''The Independent'', 15 August 1995]
* [https://web.archive.org/web/20080118115747/http://www.johndowie.co.uk/stand-up%20chapter1.htm Comedian John Dowie on directing ''Whale Nation'']

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Williams, Heathcote}}

[[Kategorio:Rakontantoj de sonlibroj]]
[[Kategorio:Anglaj dramistoj]]
[[Kategorio:Anglaj poetoj]]
[[Kategorio:Anglaj artistoj]]
[[Kategorio:Anglaj aktoroj]]
[[Kategorio:Domokupantoj]]
[[Kategorio:Kontraŭkulturo]]</text>
      <sha1>0e6r4hki4cbg2q0qrz6gtr0b6lkzuro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fernando Maia Jr.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>639476</id>
    <revision>
      <id>9413070</id>
      <parentid>9345019</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9413070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3355" sha1="bocjsca76vggukimt57cek03dgpexao" xml:space="preserve">{{unua}}
{{Informkesto homo}}
'''Fernando Jorge Pedrosa Maia Júnior''', pli konata kiel '''Fernando Maia Jr.''' (naskiĝis la [[24-an de marto]] [[1983]] en [[Recife]]) estas [[Brazilo|brazila]] esperantisto, [[Prezidanto de UEA]] kaj [[geologo]], [[Esperantisto de la Jaro]] 2020&lt;ref name=&quot;EdlJ-2020&quot;&gt;https://sezonoj.ru/2020/12/jaro-4/&lt;/ref&gt;. Kiel geologo li aktivas en [[Petrobras]] ekde 2007. Li estas diplomiĝinto de la [[Universitato de Braziljo]] (2005), specialisto en Analizo de Baseno de la [[Universitato de la Subŝtato Rio-de-Ĵanejro|Ŝtata Universitato de Rio-de-Ĵanejro]] (2007) kaj en Petrofiziko de Universitato Petrobras (2009) kaj en Altnivela Petrofiziko de la [[Universitato de Teksaso en Aŭstino|Universitato de Austin, Teksaso]] (2010). Profesie li celas disvolvi en la industrio aŭ en aliaj kampoj laborojn kaj agojn, kiuj kontribuas al la disvolviĝo de la socio, loke kaj tutmonde, kaj al la konstanta evoluo de la homo, gvidata de etiko kaj respekto al la medio, surbaze de [[toleremo]] al la [[plurismo|diverseco de pensoj]], konscia pri la graveco de la scioj akiritaj de antaŭaj generacioj, sed aprezante la serĉadon de novaj limoj de la novaj generacioj, kaj en scienco kaj kulturo ĝenerale.

== Esperanto ==
Fernando Maia Jr. esperantistiĝis en [[2006]]. Kiel socia aktivulo li laboras ĉefe pri Esperanto, junularo, edukado, kulturo kaj socia inkluzivo. Li estis Financa Direktoro (2016-2019) de [[Brazila Esperanto-Ligo]] kaj konsilanto de diversaj internaciaj kaj lokaj organizaĵoj kiel [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (TEJO) kaj la [[Afrika Centro Mondcivitana]]. Antaŭe li estis prezidanto (2014-2016) kaj kasisto (2009-2014) de [[Brazila Esperantista Junulara Organizo]] kaj membro nome de TEJO (2014-2016) de Internacia Kunordiga Renkontiĝo de Junularaj Organizaĵoj (IKRJO), kunlabore kun UN kaj Unesko.&lt;ref&gt;https://www.linkedin.com/in/fernando-maia-jr-42847263/?originalSubdomain=br&lt;/ref&gt;

Fernando Maia Jr. fariĝis [[Estraro de UEA 2016-2019|estrarano de UEA]] en aŭgusto [[2018]], respondeca pri Kulturo, Kongresoj kaj Afriko. Li estis elektita kiel 1-a [[Estraro de UEA 2019-2022|vicprezidanto de UEA]] en la [[UK 2019|104-a Universala Kongreso (UK) en Lahti, 2019]], kiam li ekrespondecis interalie pri la Centra Oficejo (oficistoj), Statuta Reformo, Eksteraj Rilatoj (krom Unesko), Ameriko, Rilatoj kun TEJO kaj Rilatoj kun Membro-Organizoj.&lt;ref&gt;https://uea.org/asocio/estraro/&lt;/ref&gt; Li estis reelektita 1-a vicprezidanto en la [[UK 2022|107-a UK en Montrealo, 2022]], respondeca pri la Centra Oficejo, Financoj, Kulturo, Kongresoj, Reta Agado kaj Ameriko.&lt;ref&gt;https://uea.org/aktuale/komunikoj/2022/Nova-Estraro-de-UEA-(2022-2025)-estraraj-fakoj-dividitaj.&lt;/ref&gt;Li estis elektita prezidanto en la [[UK 2025]] ([[Brno]] ([[Ĉeĥio]]).

En 2020 li estis elektita [[Esperantisto de la Jaro|Esperantisto de la jaro]].&lt;ref name=&quot;EdlJ-2020&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

== Eksteraj ligiloj ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=rozgVgj6UDs EsKu - Epizodo 24 - Fernando Maia], [[YouTube|jutuba]] filmeto en la kanalo EsKu - Esperanto-Kulturo - aperinta la 2022-11-25&lt;br /&gt;
==Referencoj==
{{referencoj}}

{{Eo-Jaro|state=collapsed}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Maia, Fernando Jr.}}

[[Kategorio:Brazilaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Estraranoj de UEA]]
[[Kategorio:Vikimedianoj]]
[[Kategorio:Brazilaj geologoj]]</text>
      <sha1>bocjsca76vggukimt57cek03dgpexao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nader Ŝaho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>641081</id>
    <revision>
      <id>9412461</id>
      <parentid>9133744</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Samkugatano</username>
        <id>204422</id>
      </contributor>
      <comment>Traduko de alineo restinta en la originala hispana + lingvaj korektoj</comment>
      <origin>9412461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7843" sha1="gpxo1czxykdb3h2ou7m8tfzzvoe1orv" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Nader Ŝaho Afŝar''' ({{lang-fa|نادر شاه افشار}}; konata ankaŭ kiel ''Nader Koli Bejg'' {{lang|fa|نادر قلی بیگ}} aŭ ''Tahmāsp Koli Ĥan'' {{lang|fa|تهماسپ قلی خان}}) (Aŭgusto 1688&lt;ref name=&quot;Nader p.17&quot;&gt;La preciza dato de la nasko de Nader estas nekonata sed la 6a de aŭgusto estas la plej &quot;verŝajna&quot; laŭ Axworthy p. 17 (kaj noto) kaj The Cambridge History of Iran (Vol. 7 p. 3); aliaj biografiistoj favoras 1688.&lt;/ref&gt; – 19a de junio 1747) estis unu el la plej povaj regantoj de [[Irano]] en la historio de la lando, kiu regis kiel [[Ŝaho]] de [[Irano]] ([[Persio]]) el 1736 ĝis 1747 kiam li estis murdita dum ribelo. Pro lia [[Milita historio|militista]] genieco&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://books.google.fr/books/about/The_Sword_of_Persia.html?id=9o0AAwAAQBAJ&amp;redir_esc=y/ The Sword of Persia: Nader Shah, from Tribal Warrior to Conquering Tyrant] &quot;Nader commanded the most powerful military force in Asia, if not the world&quot;&lt;/ref&gt; pruvita en liaj nombraj kampanjoj tra tuta Mezoriento, Kaŭkazio, Centra kaj Suda Azio, kiel en la bataloj de Herat, de Mihmandust, de Murche-Khort, de [[Kirkuk]], Baghavardo, de la [[Ĥajber-pasejo]], de [[Batalo de Karnal|Karnal]] kaj de [[Kars]], kelkaj historiistoj priskribis lin kiel ''[[Napoleono la 1-a|Napoleonon]] de Persio'', ''[[Glavo|Glavon]] de Persio'',&lt;ref&gt;Axworthy p. xvii&lt;/ref&gt; aŭ ''Duan [[Aleksandro la Granda|Aleksandro]]&lt;nowiki/&gt;n''.

==Biografio==
Nader Ŝaho estis [[Irano|iranano]] kiu apartenis al la [[Turkmenoj|turkmena]] ano de la afŝara tribo de [[Ĥorasano]] en nordorienta [[Irano]],&lt;ref&gt;Michael Axworthy, ''The Sword of Persia'' (I.B. Tauris, 2006), pp. 17–19: &quot;His father was of lowly but respectable status, a herdsman of the Afshar tribe ... The Qereqlu Afshars to whom Nader's father belonged were a semi-nomadic Turcoman tribe settled in Khorasan in north-eastern Iran... The tribes of Khorasan were for the most part ethnically distinct from the Persian-speaking population, speaking Turkic or Kurdish languages. Nader's mother tongue was a dialect of the language group spoken by the Turkic tribes of Iran and Central Asia, and he would have quickly learned Persian, the language of high culture and the cities as he grew older. But the Turkic language was always his preferred everyday speech, unless he was dealing with someone who knew only Persian.&quot;&lt;/ref&gt; kiu kaptis la militistan povon al la [[Safavidoj]] ekde la epoko de [[Ŝaho]] [[Ismail la 1-a]].&lt;ref&gt;Stephen Erdely and Valentin A. Riasanovski. ''The Uralic and Altaic Series'', Routledge, 1997, {{ISBN|0-7007-0380-2}}, p. 102&lt;/ref&gt;

La gepatra lingvo de Nader estis la sud-[[Oguzaj lingvoj|oguza]] [[Turkmena lingvo|turkmena]] dialekto, t.e. la &quot;[[Azerbajĝana lingvo|azera turka]]&quot;.&lt;ref&gt;Reviewed Work(s): Nadir Shah by L. Lockhart, Review by: V. Minorsky, Source: Bulletin of the School of Oriental Studies, University of London, Vol. 9, No. 4, p 1122.&lt;blockquote&gt;Nadir’s native language could not be “ Turki or Eastern Turkish ”. As an Afshar he surely spoke a southern Turcoman dialect, similar to that of all the Afshars scattered throughout Persia, i.e. in usual parlance, “the Turkish of Azarbayjan.” The Afshars were certainly an Oghuz, and not a Mongol tribe.&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt; Kvankam li poste lernis la persan, li ĉiam preferis uzi la azeran en la ĉiutaga interparolado.

Nader enpoviĝis dum periodo de [[ĥaoso]] en Irano post ribelo fare de la [[Hotaka dinastio|Hotakaj]] [[Paŝtunoj]] elpostenigis la malfortan ŝahon Sultan Husejn, dum la malamikego de la Safavidoj, nome la [[Otomana Imperio|Otomanoj]], same kiel la [[Rusa Imperio|Rusoj]] estis kaptintaj iranan teritorion por ili mem. Nader reunuigis la Iranan regnon kaj forigis la invadintojn. Li iĝis tiom povega ke li decidis elpostenigi la lastajn membrojn de la Safavida dinastio, kiuj estis regantaj Iranon dum ĉirkaŭ 200 jaroj, kaj iĝis [[ŝaho]] en 1736. Liaj nombraj kampanjoj kreis grandan imperion kiu, je sia plej granda etendo, por mallonge enhavis tion kio estas nune parto aŭ tuto de Irano, [[Armenio]], [[Azerbajĝano]], [[Kartvelio]], [[Norda Kaŭkazio]], [[Irako]], [[Turkio]], [[Turkmenio]], [[Afganio]], [[Uzbekio]], [[Barejno]], [[Pakistano]], [[Omano]] kaj la [[Persa Golfo]], sed lia milita elspezo havis ruinigan efikon sur la irana ekonomio.&lt;ref name=&quot;iranica&quot;&gt;{{cite encyclopedia | url = http://www.iranicaonline.org/articles/nader-shah | title = Nāder Shāh  1736-47 | encyclopedia = [[Encyclopædia Iranica]] | author = Ernest Tucker | date = 29a de marto, 2006 }}&lt;/ref&gt;

Nader adoris [[Ĝingis-Ĥano]]n kaj [[Timur]]on, la antaŭaj konkerintoj el Centra Azio. Li imitis iliajn militajn heroaĵojn kaj precipe poste en sia regado — ilian kruelecon. Liaj venkoj dum liaj kampanjoj tuj faris lin la plej potenca suvereno de [[Okcidenta Azio]], kiu regis super tio kio estis certe la plej potenca imperio en la mondo,&lt;ref&gt;[https://books.google.fr/books?id=ZOFqDgAAQBAJ&amp;pg=PA84&amp;lpg=PA84&amp;dq&amp;source=bl&amp;ots=HwFfpqIUC5&amp;sig=Mb-DQ_kyWm_fZreS3ULGq8nnC9c&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiu2fDBiZDbAhWHUBQKHWtzAT44ChDoAQhGMAc#v=onepage&amp;q=nader%20shah%20most%20powerful%20empire%20in%20the%20world&amp;f=false/ Modern Conflict in the Greater Middle East: A Country-by-Country Guide] p. 84 &quot;Under its great ruler and military leader Nader Shah (1736-1747), Persia was arguably the world's most powerful empire&quot;&lt;/ref&gt; sed lia imperio kaj la [[Afŝaridoj|Afŝarida dinastio]] kiun li fondis tuj disintegriĝis post lia murdo en 1747.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=9o0AAwAAQBAJ&amp;pg=PR15&amp;lpg=PR15&amp;dq=nader+shah+most+powerful+in+the+world&amp;source=bl&amp;ots=xUwP9BVabm&amp;sig=D_IapjOD5xv2rmTfU-baigg-bWI&amp;hl=nl&amp;sa=X&amp;ei=ewiFU-6kFcW2PbCkgOAJ&amp;ved=0CFAQ6AEwBDgK#v=onepage&amp;q=nader%20shah%20most%20powerful%20in%20the%20world&amp;f=false|titolo=The Sword of Persia: Nader Shah, from Tribal Warrior to Conquering Tyrant|alirdato=27a de majo 2014}}&lt;/ref&gt; La reena punkto en sia militkariero startis el sia dua kaj tria kampanjoj kontraŭ la tiam ribelemaj [[Lezgoj]], same kiel kontraŭ aliaj etnaj grupoj de [[Dagestano]] en la nordokcidentaj partoj de sia teritorio. Nader Ŝaho estis priskribita kiel &quot;la lasta granda Azia militkonkeristo&quot;.&lt;ref&gt;''Cambridge History of Iran'' Vol. 7, p. 59&lt;/ref&gt;

==Notoj==
{{referencoj|2}}

==Fontoj==
* Michael Axworthy, ''The Sword of Persia: Nader Shah, from Tribal Warrior to Conquering Tyrant'' Hardcover 348 paĝoj (26a de julio 2006) Publisher: [[I.B. Tauris]] {{ISBN|1-85043-706-8}}
* {{cite book | last1 = Fisher | first1 = William Bayne | last2 = Avery | first2= P. | last3 = Hambly | first3 = G. R. G | last4 = Melville | first4 = C. | title = The Cambridge History of Iran | volume = 7 | url = https://books.google.nl/books?id=H20Xt157iYUC&amp;dq=agha+muhammad+khan+invade+georgia&amp;hl=nl&amp;source=gbs_navlinks_s | publisher = [[Cambridge University Press]] | location = Cambridge | year = 1991 | isbn = 0521200954 | ref = harv}}

==Bibliografio==
* Lawrence Lockhart ''Nadir Shah'' (London, 1938)
* Ernest Tucker, ''Nadir Shah's Quest for Legitimacy in Post-Safavid Iran'' Hardcover 150 pages (4 October 2006) Publisher: University Press of Florida Language: English {{ISBN|0-8130-2964-3}}
* Michael Axworthy, ''Iran: Empire of the Mind: A History from Zoroaster to the Present Day'' (Paperback) {{ISBN|0-14-103629-X}} Publisher Penguin 6 November 2008

==Eksteraj ligiloj==
{{Commons category|Nader Shah}}
* [http://www.qajarpages.org/nadershah.html Portreto de Nader Ŝaho]
* [http://www.farsinet.com/mashhad/nader_shah.html Naderŝaha Maŭzoleo kaj Muzeo]{{404|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{bibliotekoj}}

[[Kategorio:Ŝahoj]]
[[Kategorio:Historio de Irano]]
[[Kategorio:Persaj reĝoj]]
[[Kategorio:Iranaj sunaistoj]]
[[Kategorio:Konvertitoj de ŝijaismo al sunaismo]]</text>
      <sha1>gpxo1czxykdb3h2ou7m8tfzzvoe1orv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hazel Brugger</title>
    <ns>0</ns>
    <id>641990</id>
    <revision>
      <id>9412520</id>
      <parentid>8900917</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6424" sha1="merskgdvvvwu3o207qzdqxcziq3s9z4" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Hazel BRUGGER''' (naskiĝinta la {{daton|9|12|1993}} en [[San Diego]]) estas [[svislando|svisa]]-[[usono|usona]] [[slamo (poezio)|slamistino]], unuscenulino komedia, kabaredistino, verkistino kaj moderigistino.

== Vivo kaj kariero ==
Estante filino de la svisa neŭropsikologo Peter Brugger&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.tageswoche.ch/de/2014_21/kultur/656822/ |titolo=«Versuchen Sie mal, sich selbst zu kitzeln»; artikolo el TagesWoche de la 22.5.2014 |alirdato=2019-05-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160429203136/http://www.tageswoche.ch/de/2014_21/kultur/656822 |arkivdato=2016-04-29 }}&lt;/ref&gt; kaj de instruistino de la angla lingvo originas el Kolonjo.&lt;ref&gt;Beat Grossrieder: [https://www.nzz.ch/gesellschaft/portraet-slam-poetin-hazel-brugger-ego-ld.123391 ''Hazel Brugger ist unser fieses Alter Ego. Als Slam-Poetin macht sie alles und jeden nieder, und gerade darum lieben wir sie''; artikolo el NZZ, 22.10.2016]&lt;/ref&gt; Pro naskiĝo sur usona teritorio ŝi posedas ankaŭ - krom la svisan - la usonan ŝtatanecon.

Brugger pasigis la junulajn jarojn en [[Dielsdorf ZH|Dielsdorf]] proksime de [[Zuriko]] kune kun du pli maljunaj fratoj. Post frekvento de la [[kantono (Svislando)|kantona]] lernejo ''Zürcher Unterland'' en [[Bülach]] ŝi komencis studon de filozofio kaj literaturo ĉe [[Universitato de Zuriko]], kiun ŝi interrompis.&lt;ref&gt;Michael Graber: [https://www.luzernerzeitung.ch/leben/mit-humor-macht-man-sich-verletzlicher-ld.1090426 ''Hazel Brugger: «Mit Humor macht man sich verletzlicher».''] En: [[Luzerner Zeitung]], 3.2.2019&lt;/ref&gt; Havante 17 jarojn ŝi startigis karieron slamistan en [[Winterthur]].

Brugger skribis inter 2014 kaj 2017 dusemajnan kolumnon por la gazeto &quot;Das Magazin&quot;&lt;ref&gt;[http://blog.dasmagazin.ch/author/hazle-brugger/ ''Hazel Brugger''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160422021513/http://blog.dasmagazin.ch/author/hazle-brugger/ |date=2016-04-22 }} sur la retpaĝaro de la citita gazeto svisa.&lt;/ref&gt; kaj inter 2013 kaj 2014 por la periodaĵo &quot;Hochparterre&quot;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.hochparterre.ch/?id=169 |titolo=''Out und Erbaut''; kolumno bruggera tie |alirdato=2019-05-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160812152442/http://www.hochparterre.ch/?id=169 |arkivdato=2016-08-12 }}&lt;/ref&gt; sed ankaŭ por &quot;TagesWoche&quot;.&lt;ref&gt;[https://tageswoche.ch/author/hazel-brugger/ ''Hazel Brugger''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190424190555/https://tageswoche.ch/author/hazel-brugger/ |date=2019-04-24 }} sur la Tageswoche-paĝaro.&lt;/ref&gt; Ŝi moderigas la spontanean interparoladon ''Hazel Brugger Show and Tell'' en la zurika teatrejo &quot;Theater Neumarkt&quot;.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.theaterneumarkt.ch/plattform-7/veranstaltungen/Hazel-Brugger-II.html |titolo=''Hazel Brugger Show and Tell'' |alirdato=2019-05-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170415063014/http://www.theaterneumarkt.ch/plattform-7/veranstaltungen/Hazel-Brugger-II.html |arkivdato=2017-04-15 }}&lt;/ref&gt;

En la 19.10.2013 ŝi venkis ĉe tutsvisa konkurso slamista.&lt;ref&gt;[http://www.saiten.ch/the-flying-stoll-und-eine-unschlagbare-brugger/ ''The Flying Stoll und eine unschlagbare Brugger''], Saiten – Ostschweizer Kulturmagazin, 20.10.2013&lt;/ref&gt; En novembro 2015 ekis ŝia unua memstara kabaredprogramo ''Hazel Brugger passiert''.&lt;ref&gt;Julia Stephan: [https://www.luzernerzeitung.ch/panorama/frech-ich-habe-eine-kindliche-seite-ld.92345 ''«Ich habe eine kindliche Seite»''], intervjuo ĉe &quot;Zentralschweiz am Sonntag&quot; de la 22.11.2015&lt;/ref&gt; Ekde februaro 2019 ŝi transvojaĝas surscenejeniĝonte Germanujon, Aŭstrion kaj Svislandon.

Ekde 2016 Brugger krome sukcesege aktivas ĉe ''[[heute-show]]'' de [[ZDF]] en la rolo de eksterstudia korespondantino.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt1441143/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm IMDb-mencio de heute-show]&lt;/ref&gt; La 26.4.2016 Brugger unuafoje prezentiĝis en la ZDF-satira elsendaro &quot;Die Anstalt&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.kabarett-news.de/News-vom-09.04.2016-gaeste-zdf-satire-die-anstalt-26ter-april.html Pri la gastoj en tiu ĉi numero de la elsendo]&lt;/ref&gt; En 2017 aljuĝitis al ŝi la renoma premio [[Salzburger Stier]]; ŝi do estas la plej juna ulo honorita per la salzburg|salcburga premio.

Ekde 2016 ŝi vivas en Kolonjo.

== Gastino enspektakla (elekto) ==
* En la 2.10.206 Brugger videblis ĉe &quot;Das Podcast Ufo&quot;.
* En la 13.5.2018 Brugger spekteblis en la 236-a numero de la improvizkomika elsendo ''Dittsche'' de ARD|Westdeutscher Rundfunk.

== Verkoj ==
* ''Ich bin so hübsch''. Kein &amp; Aber, Zürich 2016, ISBN 978-3-0369-5936-8.

== Sonlibroj ==
* ''Hazel Brugger passiert* : live im Café Kairo Bern'', kompaktdisko, Der gesunde Menschenversand, Luzern 2016, ISBN 978-3-03853-029-9.

== Honoroj ==
* 2013: «Schweizer Meister» im Poetry-Slam
* 2015: «Nachwuchsjournalistin des Jahres» de ''[[Schweizer Journalist]]''
* 2016: «Schweizer Kolumnistin des Jahres» post sondaĵo surreta fare de la fakmagazino porĵurnalista ''Schweizer Journalist''.&lt;ref&gt;[http://www.persoenlich.com/medien/daniel-ryser-wird-journalist-des-jahres ''Daniel Ryser wird «Journalist des Jahres»'']&lt;/ref&gt;
* 2017: [[Deutscher Kleinkunstpreis]], subtenpremio de la urbo [[Mainz]]
* 2017: [[Salzburger Stier]]&lt;ref&gt;[http://oe1.orf.at/artikel/458015 ''orf.at – Hosea Ratschiller erhält Salzburger Stier'']&lt;/ref&gt;
* 2017: [[Bayerischer Kabarettpreis]], premio por tuj aperintaj gesteluloj
* 2017: [[Swiss Comedy Award]], ĵuria premio
* 2017: [[Deutscher Comedypreis]], por la plej bona enfaka novulino

== Fonto ==
{{Tradukita
| lingvo = de
| artikolo = Hazel Brugger
| revizio = 187882871
}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
{{Vikicitaro}}
* [https://www.imdb.com/name/nm6891281/ Brugger sur la filmul-paĝoj IMDB]
* [https://hazelbrugger.com/ Retpaĝaro oficiala de Hazel Brugger]
* Christian Möller: [http://viertausendhertz.de/ddg25/ Hazel Brugger – ''Durch die Gegend'', numero 25; intervjupodkastaĵo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190512043915/https://viertausendhertz.de/ddg25/ |date=2019-05-12 }}

== Notoj ==
{{Referencoj}}{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Brugger, Hazel}}

[[Kategorio:Moderigistoj]]
[[Kategorio:Usonaj kabaredistoj]]
[[Kategorio:Svisaj kabaredistoj]]
[[Kategorio:Germanlingvaj kabaredistoj]]
[[Kategorio:Svisaj artistoj]]
[[Kategorio:Usonaj artistoj]]
[[Kategorio:Germanaj artistoj]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]</text>
      <sha1>merskgdvvvwu3o207qzdqxcziq3s9z4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heksila benzoato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>645407</id>
    <revision>
      <id>9412620</id>
      <parentid>9208078</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11399" sha1="6b2rq4dgekscyzcgjl59p4u6feo3sbu" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=10%
|-style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;big&gt;&lt;big&gt;Heksila benzoato&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Hexyl_benzoate_2D.png|220ra|heksila benzoato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Plata kemia strukturo de la Heksila benzoato'''
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|220ra|heksila benzoato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Tridimensia kemia strukturo de la Heksila benzoato'''
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Heksila estero de la [[benzoata acido]]
* Benzoato de heksilo
* 2 Kloro-etilbenzeno
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|13|H|18|O|2'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=6789-88-4 6789-88-4]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.21738.html 21738]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/23235 23235]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo kun agrabla odoro
|-
|[[Molmaso]]||206,285 g·mol&lt;sup&gt;-1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]|| 0,987g cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||{{GdC|272}}&lt;ref&gt;[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB8754305.htm Chemical Book]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4937}}
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|148}}
|-
|[[Memsparka temperaturo]]||{{GdC|265}}
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:Nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']]
|-
|[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R38|R38]]
|-
|[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S02|S02]] [[Listo da S-Deklaroj#S24/25|S24/25]] [[Listo da S-Deklaroj#S36|S36]]
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']]
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|N}}
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|02}}&lt;/center&gt;
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|315|319|335}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|280|303+361+353|370+378|403+235|501}}
|-style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;({{GdC|25}} kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

'''Heksila benzoato''' aŭ '''C&lt;sub&gt;13&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;18&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;''' estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la [[estero]]j de la [[benzoata acido]] kaj [[heksanolo]]. Heksila benzoato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun [[sulfata acido]] kiel katalizilo. Heksila benzoato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en [[etanolo|alkoholo]], [[duetila etero]], [[kloroformo]] kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Heksila benzoato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

== Sintezoj ==
{{Div col|cols = 2}}

=== Sintezo 1 ===
* Preparado per agado de [[benzoata acido]] kaj [[heksila alkoholo]]:
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]+[[Dosiero:Hexanol 3D.png|100ra|1-heksanolo]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40ra|akvo]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Sintezo 2 ===
* Preparado per traktado de ''benzoata anhidrido'' kaj [[heksila alkoholo]]:
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Benzoic anhydride 3D.png|70ra|benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Hexanol 3D.png|100ra|1-heksanolo]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Sintezo 3 ===
* Preparado per reakcio de [[benzoata acido]] kaj ''heksila klorido'':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]+[[Dosiero:Hexyl_chloride3D.png|100ra|heksila klorido]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40ra|klorida acido]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Sintezo 4 ===
* Preparado per interagado de [[natria benzoato]] kaj ''heksila klorido'':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Sodium benzoate 3D.png|70ra|natria benzoato]]+[[Dosiero:Hexyl_chloride3D.png|100ra|heksila klorido]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|50ra|natria klorido]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Sintezo 5 ===
* Preparado per interagado de [[fenetila benzoato]] kaj [[heksila acetato]]:
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Phenethyl benzoate3D.png|70ra|fenetila benzoato]]+[[Dosiero:Hexyl_acetate_3D_ball.png|100ra|heksila acetato]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Phenethyl acetate 3D.png|70ra|fenetila acetato]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Sintezo 6 ===
* Preparado per acida transesterigo inter [[benzoata acido]] kaj [[heksila benzoato]]:
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]+[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Sintezo 7 ===
* Preparado per alkohola transesterigo inter [[alila benzoato]] kaj [[heksila alkoholo]]:
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Allyl benzoate 3D.png|70ra|alila benzoato]]+[[Dosiero:Hexanol 3D.png|100ra|1-heksanolo]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Allyl alcohol 3D.png|50ra|alila alkoholo]]
|}
&lt;/center&gt;
{{Div col end}}

== Reakcioj ==
{{Div col|cols = 2}}

=== Reakcio 1 ===
* Hidrolizo de la ''heksila benzoato'':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40ra|akvo]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]+[[Dosiero:Hexanol 3D.png|100ra|1-heksanolo]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Sapigo de la ''heksila benzoato'':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Sodium benzoate 3D.png|70ra|natria benzoato]]+[[Dosiero:Hexanol 3D.png|100ra|1-heksanolo]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Reakcio per acida transesterigo kun [[formiata acido]]:
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|40ra|formiata acido]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]+[[Dosiero:Hexyl_formate_3D.png|100ra|heksila formiato]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Reakcio per alkohola transesterigo kun [[metanolo|metila alkoholo]]:
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40ra|metanolo]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Methyl benzoate 3D.png|70ra|metila benzoato]]+[[Dosiero:Hexanol 3D.png|100ra|1-heksanolo]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 5 ===
* Reduktigo de la ''heksila benzoato'':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{2[H]}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Benzaldehyde 3D.png|40ra|benzaldehido]]+[[Dosiero:Hexanol 3D.png|100ra|1-heksanolo]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 6 ===
* Reakcio kun [[amoniako|NH3]]:
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|50ra|amoniako]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Benzamide 3D.png|50ra|benzamido]]+[[Dosiero:Hexanol 3D.png|100ra|1-heksanolo]]
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 7 ===
* Reakcio kun [[klorida acido|HCl]]:
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl_benzoate3D.png|100ra|heksila benzoato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40ra|klorida acido]]&lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]+[[Dosiero:Hexyl_chloride3D.png|100ra|heksila klorido]]
|}
&lt;/center&gt;
{{Div col end}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Benzoato]]j

== Literaturo ==
* [http://www.thegoodscentscompany.com/data/rw1013291.html The Good Scents Company]
* [http://www.molbase.com/en/msds_6789-88-4-moldata-73463.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190528033529/http://www.molbase.com/en/msds_6789-88-4-moldata-73463.html |date=2019-05-28 }}
* [https://books.google.com.br/books?id=pUEqBgAAQBAJ&amp;pg=PA878&amp;dq=Hexyl+benzoate&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjIltWBo73iAhUniOAKHSAmCE4Q6AEILzAB#v=onepage&amp;q=Hexyl%20benzoate&amp;f=false Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients]
* [https://books.google.com.br/books?id=z-ZhDwAAQBAJ&amp;pg=PA1324&amp;dq=Hexyl+benzoate&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjIltWBo73iAhUniOAKHSAmCE4Q6AEINDAC#v=onepage&amp;q=Hexyl%20benzoate&amp;f=false Encyclopedia of Food and Color Additives]
* [https://books.google.com.br/books?id=b7JZAwAAQBAJ&amp;pg=PA315&amp;dq=Hexyl+benzoate&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjIltWBo73iAhUniOAKHSAmCE4Q6AEIOjAD#v=onepage&amp;q=Hexyl%20benzoate&amp;f=false Microencapsulation in the Food Industry: A Practical Implementation Guide]
* [https://books.google.com.br/books?id=dBJMAQAAIAAJ&amp;q=Hexyl+benzoate&amp;dq=Hexyl+benzoate&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjIltWBo73iAhUniOAKHSAmCE4Q6AEIUjAI Patty's Industrial Hygiene and Toxicology, Toxicology]
* [https://books.google.com.br/books?id=_DRXAAAAYAAJ&amp;q=Hexyl+benzoate&amp;dq=Hexyl+benzoate&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiQi-fTo73iAhUQVd8KHc8GD2M4ChDoAQg1MAM Russian Journal of Physical Chemistry]
* [https://books.google.com.br/books?id=3f_H3Kzg-B4C&amp;pg=PA137&amp;dq=Hexyl+benzoate&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjy68GPpL3iAhWkg-AKHRnaDNk4FBDoAQgtMAE#v=onepage&amp;q=Hexyl%20benzoate&amp;f=false Human Toxicology of Chemical Mixtures]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Benzoatoj}}

[[Kategorio:Benzoatoj]]
[[Kategorio:Heksilaj esteroj|Benzoatoj]]</text>
      <sha1>6b2rq4dgekscyzcgjl59p4u6feo3sbu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jacques Godechot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669779</id>
    <revision>
      <id>9412583</id>
      <parentid>6789745</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1106" sha1="jm2c7hxlse5g9rr2u6bwcem437ooxao" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Jacques GODECHOT''' ([[Lunéville]], [[Loreno]], 1907 - Saint-Lary-Soulan, 1989), estis franca [[historiisto]]. 

Li estis fakulo pri la [[Franca revolucio de 1789]] kaj lia doktoriga disertacio estis ''Les Commissaires aux armées sous le Directoire''. En [[Strasburgo]], li renkontiĝis kun [[Lucien Febvre]] kaj [[Marc Bloch]]. Neformante parton de la skolo de ''Annales'', li ricevis ankaŭ la influon de la fondintoj de ''Annales d’histoire économique et sociale''.

Li estis apartigita el la mezinstruado fare de la [[Reĝimo de Vichy]] pro la havo de [[judoj|judaj]] antaŭuloj (tiu parto de lia biografio estas iel paralela al tiu de [[Albert Soboul]]). En 1945 jam post la [[Dua Mondmilito]], li estis nomumita profesoro en la fakultato de beletroj en [[Tuluzo]]. 

En la 1960-aj jaroj okazis polemiko kiam li defendis sintenojn favorajn al [[NATO]].

Li mortis en 1989, meze de la celebroj de la ducentjariĝo de la [[Franca Revolucio]], kiujn li helpis prepari. 

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Francaj historiistoj]]
[[Kategorio:Historiistoj de la Franca revolucio]]</text>
      <sha1>jm2c7hxlse5g9rr2u6bwcem437ooxao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dorilenoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>681876</id>
    <revision>
      <id>9412417</id>
      <parentid>8123131</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DidCORN</username>
        <id>34571</id>
      </contributor>
      <origin>9412417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1803" sha1="b38yhe5fah2av7wxmfvu1y14i7yd44t" xml:space="preserve">'''Dorilenoj''' (''Dorylinae'') estas [[subfamilio]] de [[formiko]]j, kun distribuado kaj en la [[Malnova Mondo]] kaj en la [[Nova Mondo]]. En 2014, Brady et al. [[Sinonimo (taksonomio)|sinonimigis]] la iamajn dorilomorfajn subfamiliojn (''[[Aenictinae]]'', ''[[Aenictogitoninae]]'', ''[[Cerapachyinae]]'', ''[[Ecitoninae]]'', kaj ''[[Leptanilloidinae]]'') ene de ''Dorylinae''.&lt;ref&gt; Brady, Seán G; Fisher, Brian L; Schultz, Ted R; Ward, Philip S (2014). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4021219/ &quot;The rise of army ants and their relatives: diversification of specialized predatory doryline ants&quot;.] BMC Evolutionary Biology. 14: 2–14. doi:10.1186/1471-2148-14-93. PMC 4021219. PMID 24886136. Alirita la 26an de februaro 2020.&lt;/ref&gt;

== Genroj ==
Estas pli ol tri dek genroj, nome la jenaj:
* ''Acanthostichus'', Mayr, 1887
* ''Aenictogiton'', Emery, 1901
* ''Aenictus'', Shuckard, 1840
* ''Cerapachys'', Smith, 1857
* ''Cheliomyrmex'', Mayr, 1870
* ''Chrysapace'', Crawley, 1924
* ''Cylindromyrmex'', Mayr, 1870
* ''Dorylus'', Fabricius, 1793
* ''Eburopone'', Borowiec, 2016
* ''Eciton'', Latreille, 1804
* ''Eusphinctus'', Emery, 1893
* ''Labidus'', Jurine, 1807
* ''Leptanilloides'', Mann, 1923
* ''Lioponera'', Mayr, 1879
* ''Lividopone'', Bolton &amp; Fisher, 2016
* ''Neivamyrmex'', Borgmeier, 1940
* ''Neocerapachys'', Borowiec, 2016
* ''Nomamyrmex'', Borgmeier, 1936
* ''Ooceraea'', Roger, 1862
* ''Parasyscia'', Emery, 1882
* †''Procerapachys'', Wheeler, 1915
* ''Simopone'', Forel, 1891
* ''Sphinctomyrmex'', Mayr, 1866
* ''Syscia'', Roger, 1861
* ''Tanipone'', Bolton &amp; Fisher, 2012
* ''Vicinopone'', Bolton &amp; Fisher, 2012
* ''Yunodorylus'', Xu, 2000
* ''Zasphinctus'', Wheeler, 1918

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Formikedoj]]
[[Kategorio:Himenopteroj]]</text>
      <sha1>b38yhe5fah2av7wxmfvu1y14i7yd44t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prats-de-Mollo-la-Preste</title>
    <ns>0</ns>
    <id>684861</id>
    <revision>
      <id>9412548</id>
      <parentid>8411338</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1239" sha1="itefafcovst5n61q8akj63dd8opjjv6" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]]
| regiono  = {{Okcitanio}}
| departemento = {{Pyrénées-Orientales}}
| arondismento = [[arondismento Céret|Céret]]
| kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''
| regiono-ISO=FR-66
| tipo1 = reliefo 
| zomo = 11
| situo sur mapo2=Francio
| tipo2 = reliefo 
}}
'''Prats-de-Mollo-la-Preste''' ({{Lang-ca|Prats de Molló i la Presta}}) estas [[Francio|franca]] {{Senapartligilo|komunumo (Francio)}} situanta en [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Pyrénées-Orientales]], [[Regionoj de Francio|regiono]] {{Senapartligilo|Okcitanio (franca regiono)}}.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas ''Pratéens''.

[[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]]
{{-|maldekstre}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
* [[Listo de termurboj de Francio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo|http://www.mairie-pratsdemollolapreste.com/}}
* [https://www.pratsdemollolapreste.com/ Turism-oficejo]

{{Municipoj de Vallespir}}

[[Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
[[Kategorio:Municipoj de Vallespir]]
[[Kategorio:Termurboj de Francio]]</text>
      <sha1>itefafcovst5n61q8akj63dd8opjjv6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412549</id>
      <parentid>9412548</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1301" sha1="2li90pkdwtqcm1grle4y1cdhtxqmvc5" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| nomo = Prats-de-Mollo-la-Preste · Prats de Molló i la Presta
| tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]]
| regiono  = {{Okcitanio}}
| departemento = {{Pyrénées-Orientales}}
| arondismento = [[arondismento Céret|Céret]]
| kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''
| regiono-ISO=FR-66
| tipo1 = reliefo 
| zomo = 11
| situo sur mapo2=Francio
| tipo2 = reliefo 
}}
'''Prats-de-Mollo-la-Preste''' ({{L-ca|Prats de Molló i la Presta}}) estas [[Francio|franca]] {{Senapartligilo|komunumo (Francio)}} situanta en [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Pyrénées-Orientales]], [[Regionoj de Francio|regiono]] {{Senapartligilo|Okcitanio (franca regiono)}}.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas ''Pratéens''.

[[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]]
{{-|maldekstre}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
* [[Listo de termurboj de Francio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo|http://www.mairie-pratsdemollolapreste.com/}}
* [https://www.pratsdemollolapreste.com/ Turism-oficejo]

{{Municipoj de Vallespir}}

[[Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
[[Kategorio:Municipoj de Vallespir]]
[[Kategorio:Termurboj de Francio]]</text>
      <sha1>2li90pkdwtqcm1grle4y1cdhtxqmvc5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412552</id>
      <parentid>9412549</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1374" sha1="gzf0rfee01qr928jfs608cj2f53lcie" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| nomo = &lt;small&gt;&lt;small&gt;&lt;small&gt;Prats-de-Mollo-la-Preste · Prats de Molló i la Presta&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
| tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]]
| regiono  = {{Okcitanio}}
| departemento = {{Pyrénées-Orientales}}
| arondismento = [[arondismento Céret|Céret]]
| kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''
| regiono-ISO=FR-66
| tipo1 = reliefo 
| zomo = 11
| situo sur mapo2=Francio
| tipo2 = reliefo 
}}
'''Prats-de-Mollo-la-Preste''' ({{L-ca|Prats de Molló i la Presta}}) estas [[Francio|franca]] {{Senapartligilo|komunumo (Francio)}} situanta en [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Pyrénées-Orientales]], [[Regionoj de Francio|regiono]] {{Senapartligilo|Okcitanio (franca regiono)}}.

Ĝiaj loĝantoj en la [[franca]] ''pratéens'' aŭ ''pratéennes''.

[[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]]
{{-|maldekstre}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
* [[Listo de termurboj de Francio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo|http://www.mairie-pratsdemollolapreste.com/}}
* [https://www.pratsdemollolapreste.com/ Turism-oficejo]

{{Municipoj de Vallespir}}

[[Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
[[Kategorio:Municipoj de Vallespir]]
[[Kategorio:Termurboj de Francio]]</text>
      <sha1>gzf0rfee01qr928jfs608cj2f53lcie</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412553</id>
      <parentid>9412552</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:04:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1370" sha1="ittwyrkt18ua1t8j82hrvwdehnpa5j7" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| nomo = &lt;small&gt;&lt;small&gt;&lt;small&gt;Prats-de-Mollo-la-Preste · Prats de Molló i la Presta&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
| tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]]
| regiono  = {{Okcitanio}}
| departemento = {{Pyrénées-Orientales}}
| arondismento = [[arondismento Céret|Céret]]
| kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''
| regiono-ISO=FR-66
| tipo1 = reliefo 
| zomo = 11
| situo sur mapo2=Francio
| tipo2 = reliefo 
}}
'''Prats-de-Mollo-la-Preste''' ({{L-ca|Prats de Molló i la Presta}}) estas {{Senapartligilo|komunumo (Francio)}} situanta en [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Pyrénées-Orientales]], [[Regionoj de Francio|regiono]] {{Senapartligilo|Okcitanio (franca regiono)}} de [[Francio]].

Ĝiaj loĝantoj en la [[franca]] ''pratéens'' aŭ ''pratéennes''.

[[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]]
{{-|maldekstre}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
* [[Listo de termurboj de Francio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo|http://www.mairie-pratsdemollolapreste.com/}}
* [https://www.pratsdemollolapreste.com/ Turism-oficejo]

{{Municipoj de Vallespir}}

[[Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
[[Kategorio:Municipoj de Vallespir]]
[[Kategorio:Termurboj de Francio]]</text>
      <sha1>ittwyrkt18ua1t8j82hrvwdehnpa5j7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412557</id>
      <parentid>9412553</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Du frazoj estas tro malmulte, nun estas kvin, tio akcepteblas por artikola ĝermo.</comment>
      <origin>9412557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1967" sha1="he939gmv2blxureekyuxfsibkm8f5ih" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| nomo = &lt;small&gt;&lt;small&gt;&lt;small&gt;Prats-de-Mollo-la-Preste · Prats de Molló i la Presta&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
| tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]]
| regiono  = {{Okcitanio}}
| departemento = {{Pyrénées-Orientales}}
| arondismento = [[arondismento Céret|Céret]]
| kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''
| regiono-ISO=FR-66
| tipo1 = reliefo 
| zomo = 11
| situo sur mapo2=Francio
| tipo2 = reliefo 
}}
'''Prats-de-Mollo-la-Preste''' ({{L-ca|Prats de Molló i la Presta}}) estas {{Senapartligilo|komunumo (Francio)}} situanta en [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Pyrénées-Orientales]], [[Regionoj de Francio|regiono]] {{Senapartligilo|Okcitanio (franca regiono)}} de [[Francio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Céret|Céret]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. 

La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

Ĝiaj loĝantoj en la [[franca]] ''pratéens'' aŭ ''pratéennes''. 

[[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]]
{{-|maldekstre}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
* [[Listo de termurboj de Francio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo|http://www.mairie-pratsdemollolapreste.com/}}
* [https://www.pratsdemollolapreste.com/ Turism-oficejo]

{{Municipoj de Vallespir}}

[[Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales]]
[[Kategorio:Municipoj de Vallespir]]
[[Kategorio:Termurboj de Francio]]</text>
      <sha1>he939gmv2blxureekyuxfsibkm8f5ih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean-François Millet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>690822</id>
    <revision>
      <id>9412391</id>
      <parentid>9412137</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18363" sha1="ky2kcmwux64kmearsdyvt1u6puzfaq1" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto}}
'''Jean-François MILLET''' (en franca: [milɛ]; 4a de oktobro, [[1814]] – 20a de januaro, [[1875]]) estis [[Francoj|franca]] artisto kaj unu el la fondintoj de la [[Skolo de Barbizon]] en rura [[Francio]]. Millet famiĝis pro siaj [[pentraĵo]]j de [[kamparano]]j kaj povas esti kategoriigita kiel parto de la movado de la [[Realisma pentrarto]]. Ĉirkaŭ la fino de sia kariero li pli kaj pli interesiĝis en pentrado de puraj [[pejzaĝo]]j. Li estas konata ĉefe pro siaj [[Oleo-pentrado|ole-pentraĵoj]], sed li laboris ankaŭ per [[paŝtelo]], Conté-krajono, kaj [[akvaforto]].

== Vivo kaj verkaro ==
=== Junaĝo ===
[[Dosiero:Jean-François Millet - The Sheepfold, Moonlight - Google Art Project.jpg|eta|maldekstre|''La ŝafejo''. En tiu pentraĵo de Millet, la foriranta Luno elsendas misteran lumon tra la ebenaĵo inter la vilaĝoj Barbizon kaj Chailly.&lt;ref&gt;{{cite web |publisher= [[The Walters Art Museum]]
 |url= http://art.thewalters.org/detail/24760
 |title= The Sheepfold, Moonlight}}&lt;/ref&gt; The Walters Art Museum.]]
Millet estis la unua filo de Jean-Louis-Nicolas kaj Aimée-Henriette-Adélaïde Henry Millet, membroj de kamparana komunumo en la vilaĝo Gruchy, en [[Gréville-Hague]] ([[Normandio]]), proksime al la marbordo.&lt;ref name=&quot;Murphy, p.xix&quot;&gt;Murphy, p.xix.&lt;/ref&gt; Sub la gvidado de du lokaj pastroj — unu el kiuj estas [[vikario]] Jean Lebrisseux — Millet akiris sciaron de [[Latino]] kaj de modernaj aŭtoroj. Sed tuj li devis helpi sian patron je la [[kampolaboro]];&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/jeanfranoismil00sens biografo Alfred Sensier, p. 34]&lt;/ref&gt; ĉar Millet estis la plej aĝa el la filoj. Tiele la tuto de la kampolaboro estis familiara al li: fojnado, [[Garbo|garbado]], [[draŝado]], [[kribrado]], [[Stala sterko|sterkado]], [[plugado]], [[semado]] kto. Ĉiuj tiuj motivoj revenos en lia posta arto.

En 1833 lia patro sendis lin al [[Ĉerburgo]] por studi kun portretisto nome Bon Du Mouchel.&lt;ref name=&quot;GroveArtOnline&quot;/&gt; Ĉirkaŭ 1835 li estis studante kun [[:fr:Théophile Langlois de Chèvreville]],&lt;ref name=&quot;GroveArtOnline&quot;&gt;McPherson, H. (2003). Millet, Jean-François. ''Grove Art Online''.&lt;/ref&gt; lernanto de [[Baron Gros]], en [[Cherbourg-Octeville|Ĉerburgo]]. Stipendio havigita de Langlois kaj aliaj ebligis, ke Millet translokiĝu al [[Parizo]] en 1837, kie li studis en la &quot;[[École des Beaux-Arts]]&quot; kun [[Paul Delaroche]].&lt;ref name=HF&gt;Honour, H. kaj J. Fleming, p. 669.&lt;/ref&gt; En 1839 lia stipendio finiĝis kaj lia unua kandidatiĝo al la [[Pentrosalono de Parizo|Salono]], nome ''Sankta Anna instruanta la Virgulinon'', estis malakceptita de la tribunalo.&lt;ref name=&quot;Pollock_21&quot;&gt;Pollock, p. 21.&lt;/ref&gt;

=== Parizo ===
[[Dosiero:Jean-François Millet (II) 005.jpg|eta|dekstre|''Bakistino'', 1854. [[Muzeo Kröller-Müller]], [[Otterlo]].]]
Post lia unua pentraĵo, nome [[Portretpentrarto|portreto]], estis akceptita en la Salono de 1840, Millet revenis al Ĉerburgo por ekkarieri kiel [[portretisto]].&lt;ref name=&quot;Pollock_21&quot;/&gt; Tamen, la venontan jaron li edziĝis al Pauline-Virginie Ono, kaj ili translokiĝis al Parizo. Post malakceptoj en la Salono de 1843 kaj la morto de Pauline pro [[Tuberkulozo|elĉerpiĝo]] en aprilo 1844, Millet revenis denove al Ĉerburgo.&lt;ref name=&quot;Pollock_21&quot;/&gt; En 1845 Millet translokiĝis al [[Havro]] kun Catherine Lemaire, al kiu li edziĝos per civila ceremonio en 1853; ili havis naŭ gefilojn kaj restis kune por la cetero de la vivo de Millet.&lt;ref&gt;Murphy, p.21.&lt;/ref&gt; En Havro li pentris portretojn kaj malgrandajn ĝenrismajn pecojn dum kelkaj monatoj, antaŭ retranslokiĝi al Parizo.

En Parizo meze de la 1840-aj jaroj Millet amikiĝis kun [[Constant Troyon]], [[Narcisse Diaz]], [[Charles Jacque]] kaj [[Théodore Rousseau]], artistoj, kiuj kiel Millet estis asociaj kun la Barbizona Skolo; [[Honoré Daumier]], kies figura desegnarto influos la posta kompono fare de Millet de kamparanaj bildoj; kaj Alfred Sensier, registara burokrato kiu iĝos dumviva subtenanto kaj finfine biografo de la artisto.&lt;ref&gt;Champa, p.183.&lt;/ref&gt; En 1847 lia unua sukceso en la Salono venis per la ekspozicio de pentraĵo ''Edipo elarbigita'', kaj en 1848 lia ''Ventumisto'' estis aĉetita de la registaro.&lt;ref name=&quot;Pollock_22&quot;&gt;Pollock, p. 22.&lt;/ref&gt;

''La kaptiveco de la judoj en Babilono'', nome la plej ambicia verko de Millet en tiu epoko, estis montrita en la Salono de 1848, sed estis malaprezita kaj de artokritikistoj kaj de publiko. La pentraĵo finfine tuj malaperis, kio kondukis historiistojn kredi, ke Millet detruis ĝin. En 1984, sciencistoj de la [[Bostona Belarta Muzeo]] ekzamenis per [[Ikso-radioj]] la pentraĵon de Millet de 1870 ''La juna paŝtistino'' serĉante minorajn ŝanĝojn, kaj malkovris, ke ĝi estis pentrita sur ''La kaptiveco''. Nuntempe oni supozas, ke Millet reuzis la tolon kiam materialoj malabundis dum la [[Franc-Prusia Milito]].

=== Barbizon ===
[[Dosiero:Jean-François Millet (II) 013.jpg|eta|upright|maldekstra|''La semisto'', 1850. [[Bostona Belarta Muzeo]].]]
En 1849, Millet pentris ''Rikoltistoj'', komision por la ŝtato. En la Salono de tiu jaro, li ekspoziciis ''Paŝtistino sidanta arbarrande'', tre malgranda olepentraĵo kiu markis turnopunkton el antaŭaj idealigitaj paŝtismaj motivoj, favore al pli realismaj kaj personecaj alproksimiĝoj.&lt;ref&gt;Murphy, p.23.&lt;/ref&gt; Junie tiujare, li setliĝis en [[Barbizon]] kun Catherine kaj iliaj filoj.

En 1850 Millet faris aranĝon kun Sensier, kiu havigis al la artisto materialojn kaj monon reage al desegnoj kaj pentraĵoj, dum Millet restis libera plue vendi verkojn ankaŭ al aliaj aĉetantoj.&lt;ref&gt;Murphy, p. xix.&lt;/ref&gt; En la Salono de tiu jaro, li ekspoziciis la verkojn ''Fojnadistoj'' kaj ''La semisto'', lia unua grava majstroverko kaj la plej frua el la ikona triopo de pentraĵoj en kiu estos ankaŭ ''Les glaneuses'' (La spikumistinoj) kaj ''La Anĝeluso''.&lt;ref&gt;Murphy, p.31.&lt;/ref&gt;

El 1850 ĝis 1853, Millet laboris por ''Ripozantaj rikoltistoj (Ruth kaj Boaz)'',&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mfa.org/collections/object/harvesters-resting-ruth-and-boaz-31288|title=Harvesters Resting (Ruth and Boaz)|date=29a de januaro 2018|publisher=}}&lt;/ref&gt; pentraĵo kiun li konsideros sia plej grava, kaj sur kiu li laboris la plej multe. Pensita kiel rivalo por liaj herooj [[Michelangelo]] kaj [[Poussin]], ĝi estis ankaŭ la pentraĵo kiu markis sian transiron el la priskribo de simbola bildaro de kamparana vivo al tiu de siatempaj socikondiĉoj. Ĝi estis ankaŭ la nura pentraĵo kiun li datigis, kaj estis la unua verko kiu havigis al li oficialan rekonon, nome dua-klasa medalo en la salono de 1853.&lt;ref&gt;Murphy, p. 60&lt;/ref&gt;

Meze de la [[1850-aj jaroj]], Millet produktis malgrandan nombron de desegnoj de kamparanaj temoj, kiel ''Homo kun ĉarumo'' (1855) kaj ''Virino lankardanta'' (1855–1857).&lt;ref&gt;Pollock, p. 58.&lt;/ref&gt;

==== ''Les glaneuses'' ====
[[Dosiero:Jean-François Millet (II) 002.jpg|eta|300px|dekstra|''Les glaneuses'', fare de Jean-François Millet, [[1857]], [[Musée d'Orsay]].]]
Tiu estas unu el la plej bone konataj el la pentraĵoj de Millet, nome ''La spikumistinoj'' (1857). Kian Millet vagadis trakampare ĉe Barbizon, unu temo revenis al sia pentrilo dum sep jaroj — [[spikumado]] — nome la jarcenta rajto de malriĉaj virinoj kaj infanoj kolekti tritik-granojn kaj [[spiko]]jn el la grundo post la rikolto. Li komprenis la temon kiel io jarcenta, ligita al historioj de la [[Biblio]]. En 1857, li ekspoziciis la pentraĵon ''La spikumistinoj'' al la Salono por neentuziasma, eĉ malamikema, publiko.

(Pli fruaj versioj estis vertikala kompono pentrita en 1854, desegno de 1855–56 kiu rekte antaŭanoncis la horizontalan formaton de la pentraĵo nun en la [[Musée d'Orsay]].&lt;ref&gt; Murphy, p. 103. &lt;/ref&gt;)

Varma orkolora lumo sugestas ion religian kaj eternan en tiu ĉiutaga sceno kie okazas la lukto por survivado. Dum siaj jaroj de preparaj studoj, Millet kontemplis kiel plej bone montri la senton de ripetado kaj laco en la ĉiutaga vivo de la kamparanoj. Linioj markitaj super la dorsoj de la virinoj kondukas grunden kaj poste reen en ripeta movo identa al tiu de senfina, dorsorompiga laboro. Laŭlonge de la [[horizonto]], la sunsubiro konturas la kampon per abundaj cerealamasoj, kontraste al la grandaj ombraj figuroj de la fono. La malhelaj hejmfaritaj vestoj de la spikumistinoj markas fortikajn formojn kontraŭ la orkolora kampo, havigante al ĉiu virino noblan, monumentan forton.

==== ''La Anĝeluso'' ====
[[Dosiero:JEAN-FRANÇOIS MILLET - El Ángelus (Museo de Orsay, 1857-1859. Óleo sobre lienzo, 55.5 x 66 cm).jpg|eta|maldekstra|''La Anĝeluso'', 1857–59. [[Musée d'Orsay]], Parizo.]]
La pentraĵo estis komisiita de Thomas Gold Appleton, nome usona [[artokolektisto]] de [[Bostono]], [[Masaĉuseco]]. Appleton estis studento kun la amiko de Millet, nome Barbizona pentristo Constant Troyon. La verko estis finkompletigita dum la somero de 1857. Millet aldonis [[sonorilturo]]n kaj ŝanĝis la dekomencan titolon, ''Preĝo por la terpomkolekto'' al ''La Anĝeluso'' (Meztaga preĝo) kiam la aĉetanto malsukcesis ekposedi ĝin en 1859. Ekspoziciita al la publiko por la unua fojo en 1865, la pentraĵo ŝanĝis el posedantoj kelkajn fojojn, sed pliigante la valoron nur malmulte, ĉar kelkaj konsideris la politikan tendencon de la artisto suspektuta. Post la morto de Millet unu jardekon poste, okazis aŭkcia milito inter Usono kaj Francio, kio finiĝis kelkajn jarojn poste per prezo de 800 000 oraj frankoj.

La malegaleco inter la ŝajna valoro de la pentraĵo kaj la malriĉo kiun suferis la survivinta familio de Millet estis la ĉefa tialo por la apero de la [[sekvorajto]], intencita por kompensi artistojn aŭ ties heredantojn kiam la verkoj estas revenditaj.&lt;ref&gt;Stokes, p. 77.&lt;/ref&gt;

=== Lastaj jaroj ===
[[Dosiero:Millet, Jean-François II - Hunting Birds at Night.jpg|eta|''Nokta birdoĉasado'', 1874, [[Philadelphia Museum of Art]].]]
Spite diversajn reviziojn de pentraĵoj ekspoziciitaj en la Salono, la reputacio kaj sukceso de Millet kreskiĝis tra la 1860-aj jaroj. Komence de la jardeko, li kontraktis la pentradon de 25 verkojn kontraŭ monata stipendio por la vennontaj tri jaroj kaj en 1865, alia patrono, nome Emile Gavet, ekkomisiis paŝtelojn por kolekto kiu finfine inkludis 90 verkojn.&lt;ref name=&quot;Murphy, p. xx&quot;&gt;Murphy, p. xx.&lt;/ref&gt; En 1867, la [[Internacia ekspozicio (1867)|Universala Ekspozicio]] hejmis la ĉefan montron de lia verkaro, kun la ''Spikumistinoj'', la ''Anĝeluso'', kaj la ''Terpomplantistoj'' inter la ekspoziciitaj pentraĵoj. La venontan jaron, Frédéric Hartmann komisiis ''Kvar sezonoj'' kontraŭ 25 000 frankoj, kaj Millet estis nomumita Kavaliro de la [[Honora legio]].&lt;ref name=&quot;Murphy, p. xx&quot;/&gt;

En 1870, Millet estis elektita por la Salona [[ĵurio]]. Poste en tiu jaro, li kaj lia familio fuĝis el la [[Franc-Prusia Milito]], kaj translokiĝis el Ĉerburgo kaj Gréville, kaj ne revenis al Barbizon ĝis la fino de 1871. Liaj lastaj jaroj estis markitaj per financa sukceso kaj pliiĝanta oficiala agnosko, sed li estis malkapabla plenumi la registarajn komisiojn pro malbona sano. La 3an de januaro, 1875, li edziĝis al Catherine en religia ceremonio kaj mortis 17an tagojn poste, nome la 20an de januaro, 1875.&lt;ref name=&quot;Murphy, p. xx&quot;/&gt;

== Heredo ==
[[Dosiero:Jean-François Millet - The Potato Harvest - Walters 37115.jpg|maldekstre|eta|''La terpomrikoltado'' (1855)&lt;ref&gt;{{cite web |publisher= [[The Walters Art Museum]]
 |url= http://art.thewalters.org/detail/22652
 |title= The Potato Harvest}}&lt;/ref&gt; The Walters Art Museum.]]
Millet estis grava fonto de inspiro por [[Vincent van Gogh]], partikulare dum sia frua epoko. Millet kaj lia verkaro estis menciita multajn fojojn en la leteroj de Vincent al lia frato Theo. La lastaj pejzaĝoj de Millet utilis kiel influaj referencpunktoj por la pentraĵoj de [[Claude Monet]] pri la marbordo de [[Normandio]]; lia struktura kaj simbola enhavo influis ankaŭ al [[Georges Seurat]].&lt;ref&gt;Champa, p. 184.&lt;/ref&gt;

Millet estas la ĉefa protagonisto de la teatraĵo de [[Mark Twain]] nome ''Is He Dead?'' (Ĉu li estas morta?, 1898), en kiu li estas priskribita kiel baraktema juna artisto kiu ŝajnigas sian morton por atingi famon kaj riĉon. Plej el la detaloj pri Millet en la teatraĵo estas fikciaj.

La pentraĵo de Millet ''La ŝpatulo'' inspiris la faman poemon &quot;The Man With the Hoe&quot; (1898) de Edwin Markham. Liaj poemoj siavice utilis kiel inspiro por la kolekto de la usona poeto David Middleton nome ''The Habitual Peacefulness of Gruchy: Poems After Pictures by Jean-François Millet'' (2005).&lt;ref&gt;Tadie, ''Poetry and Peace'', Modern Age (2009, Vol. 51:3)&lt;/ref&gt;

La ''Anĝeluso'' estis reproduktita ofte en la 19a kaj 20a jarcentoj. [[Salvador Dalí]] estis fascinita per tiu verko, pentris diversajn versiojn kaj li mem verkis prian analizon, ''La tragedia mito de la ''Anĝeluso'' de Millet''. Anstataŭ vidi ĝin kiel verko de spirita paco, Dalí kredis, ke temas pri mesaĝo de subpremita seksa agreso. Dalí havis ankaŭ opinion ke la du figuroj preĝas pro enterigita infano, anstataŭ pro la [[Anĝeluso]]. Dalí estis tiom insista prie ke finfine oni faris ekzamenon per Ikso-radioj de la tolaĵo, kiu konfirmis lian supozon: la pentraĵo enhavas surpentritan geometrian formon rimarkinde simila al [[ĉerko]].&lt;ref&gt;Néret, 2000&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;María Hidalgo, La fascinante historia real tras la obsesión de Salvador Dalí por el cuadro “Ángelus” de Jean-François Millet, en muhimu, Alirita la 8an de majo 2020.&lt;/ref&gt; Tamen, ne klaras ĉu Millet ŝanĝis sian intencon pri la senco de la pentraĵo, aŭ ĉu la formo fakte estas ĉerko.

== Galerio ==
&lt;gallery widths=&quot;168&quot; heights=&quot;168&quot; caption=&quot;Pentraĵoj de Jean-François Millet&quot;&gt;
File:1841, Millet, Jean-François, Portrait of Louis-Alexandre Marolles.jpg|''Portreto de Louis-Alexandre Marolles'', 1841, Princeton University Art Museum
File:The Abduction of the Sabine Women by Jean-François Millet.png|''La rabado de la Sabinulinoj'' de Jean-François Millet, ĉirkaŭ 1844–1847
File:Going to Work by Jean-François Millet, 1851-53.jpg|''Al laborejo'', 1851–53
File:Mille - Shepherdess Seated on a Rock - Metropolitan.jpg|''Paŝtistino surroke'', 1856
File:Jean-François Millet - Apport à la maison le veau né dans les champs (1860).jpg|''Alportante hejmen la bovidon naskiĝintan kampare'', ĉirkaŭ 1860, Princeton University Art Museum
File:Jean-François Millet - Shepherd Tending His Flock - Google Art Project.jpg|''Paŝtisto zorgante sian ŝafaron'', komencaj 1860-aj jaroj
File:Jean-François Millet - Potato Planters - Google Art Project.jpg|''Terpomplantistoj'', 1861
File:Jean-François Millet - The Goose Girl - Walters 37153.jpg|''La anserjunulino'', 1863
File:Millet Gréville.JPG|'' The Coast of Gréville'', sen-data [[Nationalmuseum|Nacia Muzeo de Stokholmo]]
File:Haystacks Autumn 1873 Jean-Francois Millet.jpg|''Fojnamasoj: aŭtuno'', ĉirkaŭ 1874, oleo sur tolo, Metropolitan Museum of Art
&lt;/gallery&gt;

== Notoj ==
[[Dosiero:Jean-François Millet, Calling Home the Cows, c. 1866, NGA 168820.jpg|eta|dekstre|''Alvokante hejmen la bovinojn'', ĉirkaŭ 1866, [[National Gallery of Art]].]]
{{Referencoj|2}}

== Bibliografio ==
* Champa, Kermit S. The Rise of Landscape Painting in France: Corot to Monet. Harry N. Abrams, Inc., 1991. ISBN 0-8109-3757-3
* Honour, H. kaj Fleming, J. A World History of Art. 7th edn. London: Laurence King Publishing, 2009. ISBN 9781856695848
* Lepoittevin, Lucien. Catalogue raisonné Jean-François Millet en 2 volumes – Paris 1971 / 1973
* Lepoittevin, Lucien. &quot;Le Viquet – Retour sur les premiers pas : un Millet inconnu&quot; – N° 139 Paques 2003. ISSN 0764-7948
* Lepoittevin, Lucien. Jean François Millet (Au delà de l'Angélus) – Ed de Monza – 2002 – (ISBN 2-908071-93-2)
* Lepoittevin, Lucien. Jean François Millet : Images et symboles, Éditions Isoète Cherbourg 1990. (ISBN 2-905385-32-4)
* Moreau-Nélaton , E. Monographie de reference, Millet raconté par lui-même – 3 volumes – Paris 1921
* Murphy, Alexandra R. Jean-François Millet. Museum of Fine Arts, Boston, 1984. ISBN 0-87846-237-6
* Plaideux, Hugues. &quot;L'inventaire après décès et la déclaration de succession de Jean-François Millet&quot;, in Revue de la Manche, t. 53, fasc. 212, 2e trim. 2011, p. 2–38.
* Plaideux, Hugues. &quot;Une enseigne de vétérinaire cherbourgeois peinte par Jean-François Millet en 1841&quot;, in Bulletin de la Société française d'histoire de la médecine et des sciences vétérinaires, n° 11, 2011, p. 61–75.
* Pollock, Griselda. Millet. London: Oresko, 1977. ISBN 0905368134.
* Stokes, Simon. Art and Copyright. Hart Publishing, 2001. ISBN 1-84113-225-X
* Tadie, Andrew. [https://isi.org/intercollegiate-review/poetry-and-peace-ithe-habitual-peacefulness-of-gruchy-poems-after-pictures-by-jean-francois-millet-i-by-david-middleton/ Poetry and Peace: The Habitual Peacefulness of Gruchy: Poems After Pictures by Jean-François Millet by David Middleton.] Modern Age: A Quarterly Review. Summer/Fall 2009 (Vol. 51:3)

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons category|Jean-François Millet (II)}}
{{Vikicitaro}}
* [http://www.jeanmillet.org jeanmillet.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200807041148/http://www.jeanmillet.org/ |date=2020-08-07 }}; 125 verkoj de Jean-François Millet
* [http://www.artcyclopedia.com/artists/millet_jean-francois.html Jean-François Millet en Artcyclopedia]
* [https://web.archive.org/web/20050527105735/http://19thc-artworldwide.org/winter_03/articles/coug.html Artikolo de Maura Coughlin pri la normandaj laktistinoj de Millet]
* [http://www.vggallery.com/ Influo sur Van Gogh]
* [https://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A585344 Influo sur Dali] – preĝantaj aŭ bedaŭrantaj gepatroj en ''La anĝeluso''?
* &quot;[[s:Jean-François Millet (Coates)|Jean-François Millet]]&quot;, poemo de [[Florence Earle Coates]]
* Cartwright, Julia, (1902) [https://archive.org/stream/jeanfrancoismill00cart#page/n5/mode/2up ''Jean François Millet: his life and letters]'' London: Swan Sonnenschein and Co.
* Sensier, Alfred, (1881) [https://archive.org/details/jeanfranoismil00sens?q=sensier ''Jean-Francois Millet – Peasant and Painter''] (trad. Helena de Kay) London: Macmillan and Co.

{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Millet, Jean-François}}

[[Kategorio:Francaj pentristoj]]
[[Kategorio:Homoj de Manche]]</text>
      <sha1>ky2kcmwux64kmearsdyvt1u6puzfaq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stade Rennais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>690849</id>
    <revision>
      <id>9412742</id>
      <parentid>8470004</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:20:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Stade Rennais F.C.]] al [[Stade Rennais]]</comment>
      <origin>8470004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1861" sha1="7vjtssz9xmzdyfpf6aiyr5pzo4mqdaz" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalteamo
| nomo                = Stade Rennais F.C.
| dosiero             = Stade Rennais (logo 1960).svg
| plena nomo          = Stade Rennais Football Club
| kromnomo            = 
| fondita             = la 3-an de marŝi 1901
| stadiono            = 
| kapacito            = 
| prezidanto          = Nicolas Holveck
| manaĝero           = 
| trejnisto           =Julien Stéphan
| ligo                = Ligue 1
| sezono              = 2019-20
| antaŭa sezono      = 
| pozicio             = 3-a pozicio
| ttt                 = http://www.staderennais.com/
| modelo de korpo1 = _staderennais1920h
| modelo de korpo2 = _staderennais1920a
| modelo de korpo3 = _staderennais1819a
| modelo de dekstra brako1 = _staderennais1920h
| modelo de dekstra brako2 = _staderennais1920a
| modelo de dekstra brako3 = _staderennais1819a
| modelo de maldekstra brako1 = _staderennais1920h
| modelo de maldekstra brako2 = _staderennais1920a
| modelo de maldekstra brako3 = _staderennais1819a
| modelo de ŝorto1 = _staderennais1920h
| modelo de ŝorto2 = _staderennais1920a
| modelo de ŝorto3 = _staderennais1819a
| modelo de ŝtrumpoj1 = _staderennais1920h
| modelo de ŝtrumpoj2 = _staderennais1920a
| modelo de ŝtrumpoj3 = _pumafootballstaderennais1819a
| maldekstra brako1 = ff0000
| maldekstra brako2 = 000000
| ŝorto1 = ff0000
| ŝorto2 = 000000
}}
'''Stade Rennais Football Club''', mallonge '''Stade Rennais''', estas la plej konata futbalklubo de la urbo [[Rennes|Renno]] en [[Francio]].

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}}

[[Dosiero:Stade rennais 1904.jpg|eta|maldekstra|500ra|La teamo de la klubo en la tagiĝo de la 20a jarcento.]]

{{Projektoj}} &lt;!-- sub la foto, alikaze ekestas malplena spaco maldekstre --&gt;

{{Ĝermo|futbalo}}

[[Kategorio:Francaj futbalteamoj]]
[[Kategorio:Rennes]]
[[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1901]]</text>
      <sha1>7vjtssz9xmzdyfpf6aiyr5pzo4mqdaz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412745</id>
      <parentid>9412742</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Unu frazo estas tro malmulte, nun estas kvin, tio akcepteblas por artikola ĝermo.</comment>
      <origin>9412745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2334" sha1="3obpfjj2vycu6t7pvtn9oz9pq24y3hg" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalteamo
| nomo                = Stade Rennais F.C.
| dosiero             = Stade Rennais (logo 1960).svg
| plena nomo          = Stade Rennais Football Club
| kromnomo            = 
| fondita             = la 3-an de marŝi 1901
| stadiono            = 
| kapacito            = 
| prezidanto          = Nicolas Holveck
| manaĝero           = 
| trejnisto           =Julien Stéphan
| ligo                = Ligue 1
| sezono              = 2019-20
| antaŭa sezono      = 
| pozicio             = 3-a pozicio
| ttt                 = http://www.staderennais.com/
| modelo de korpo1 = _staderennais1920h
| modelo de korpo2 = _staderennais1920a
| modelo de korpo3 = _staderennais1819a
| modelo de dekstra brako1 = _staderennais1920h
| modelo de dekstra brako2 = _staderennais1920a
| modelo de dekstra brako3 = _staderennais1819a
| modelo de maldekstra brako1 = _staderennais1920h
| modelo de maldekstra brako2 = _staderennais1920a
| modelo de maldekstra brako3 = _staderennais1819a
| modelo de ŝorto1 = _staderennais1920h
| modelo de ŝorto2 = _staderennais1920a
| modelo de ŝorto3 = _staderennais1819a
| modelo de ŝtrumpoj1 = _staderennais1920h
| modelo de ŝtrumpoj2 = _staderennais1920a
| modelo de ŝtrumpoj3 = _pumafootballstaderennais1819a
| maldekstra brako1 = ff0000
| maldekstra brako2 = 000000
| ŝorto1 = ff0000
| ŝorto2 = 000000
}}
'''Stade Rennais Football Club''', mallonge '''Stade Rennais''', estas la plej konata futbalklubo de la urbo [[Rennes|Renno]] en [[Francio]].

La klubo fondiĝis en 1901 kiel ''Stade Rennais''. Post kunfandiĝo kun ''FC Rennes'' en 1904'' ĝi nomiĝis ''Stade Rennais Université Club'', kaj ekde 1972 denove ''Stade Rennais''. Ĝi estas registrita kiel numero 15 en la klubregistro de la [[Franca Futbala Federacio]], igante ĝin &quot;veterano&quot; de bretona futbalo. La klubkoloroj estas ruĝa kaj nigra; la unua teamo ludas siajn matĉojn en la [[stadiono]] ''Roazhon Park'', kiu havas kapaciton de 31 130 spektantoj.


== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}}

[[Dosiero:Stade rennais 1904.jpg|eta|maldekstra|500ra|La teamo de la klubo en la tagiĝo de la 20a jarcento.]]

{{Projektoj}} &lt;!-- sub la foto, alikaze ekestas malplena spaco maldekstre --&gt;

{{Ĝermo|futbalo}}

[[Kategorio:Francaj futbalteamoj]]
[[Kategorio:Rennes]]
[[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1901]]</text>
      <sha1>3obpfjj2vycu6t7pvtn9oz9pq24y3hg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412747</id>
      <parentid>9412745</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2332" sha1="re614m1wi15l71cpvnx2ga5hzdr7r2o" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalteamo
| nomo                = Stade Rennais F.C.
| dosiero             = Stade Rennais (logo 1960).svg
| plena nomo          = Stade Rennais Football Club
| kromnomo            = 
| fondita             = la 3-an de marŝi 1901
| stadiono            = 
| kapacito            = 
| prezidanto          = Nicolas Holveck
| manaĝero           = 
| trejnisto           =Julien Stéphan
| ligo                = Ligue 1
| sezono              = 2019-20
| antaŭa sezono      = 
| pozicio             = 3-a pozicio
| ttt                 = http://www.staderennais.com/
| modelo de korpo1 = _staderennais1920h
| modelo de korpo2 = _staderennais1920a
| modelo de korpo3 = _staderennais1819a
| modelo de dekstra brako1 = _staderennais1920h
| modelo de dekstra brako2 = _staderennais1920a
| modelo de dekstra brako3 = _staderennais1819a
| modelo de maldekstra brako1 = _staderennais1920h
| modelo de maldekstra brako2 = _staderennais1920a
| modelo de maldekstra brako3 = _staderennais1819a
| modelo de ŝorto1 = _staderennais1920h
| modelo de ŝorto2 = _staderennais1920a
| modelo de ŝorto3 = _staderennais1819a
| modelo de ŝtrumpoj1 = _staderennais1920h
| modelo de ŝtrumpoj2 = _staderennais1920a
| modelo de ŝtrumpoj3 = _pumafootballstaderennais1819a
| maldekstra brako1 = ff0000
| maldekstra brako2 = 000000
| ŝorto1 = ff0000
| ŝorto2 = 000000
}}
'''Stade Rennais Football Club''', mallonge '''Stade Rennais''', estas la plej konata futbalklubo de la urbo [[Rennes|Renno]] en [[Francio]].

La klubo fondiĝis en 1901 kiel ''Stade Rennais''. Post kunfandiĝo kun ''FC Rennes'' en 1904 ĝi nomiĝis ''Stade Rennais Université Club'', kaj ekde 1972 denove ''Stade Rennais''. Ĝi estas registrita kiel numero 15 en la klubregistro de la [[Franca Futbala Federacio]], igante ĝin &quot;veterano&quot; de bretona futbalo. La klubkoloroj estas ruĝa kaj nigra; la unua teamo ludas siajn matĉojn en la [[stadiono]] ''Roazhon Park'', kiu havas kapaciton de 31 130 spektantoj.


== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}}

[[Dosiero:Stade rennais 1904.jpg|eta|maldekstra|500ra|La teamo de la klubo en la tagiĝo de la 20a jarcento.]]

{{Projektoj}} &lt;!-- sub la foto, alikaze ekestas malplena spaco maldekstre --&gt;

{{Ĝermo|futbalo}}

[[Kategorio:Francaj futbalteamoj]]
[[Kategorio:Rennes]]
[[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1901]]</text>
      <sha1>re614m1wi15l71cpvnx2ga5hzdr7r2o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412750</id>
      <parentid>9412747</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2342" sha1="idj31w8cmxdr4pfgkqnmtvke3nbad73" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalteamo
| nomo                = Stade Rennais F.C.
| dosiero             = Stade Rennais (logo 1960).svg
| plena nomo          = Stade Rennais Football Club
| kromnomo            = 
| fondita             = la 3-an de marŝi 1901
| stadiono            = 
| kapacito            = 
| prezidanto          = Nicolas Holveck
| manaĝero           = 
| trejnisto           =Julien Stéphan
| ligo                = Ligue 1
| sezono              = 2019-20
| antaŭa sezono      = 
| pozicio             = 3-a pozicio
| ttt                 = http://www.staderennais.com/
| modelo de korpo1 = _staderennais1920h
| modelo de korpo2 = _staderennais1920a
| modelo de korpo3 = _staderennais1819a
| modelo de dekstra brako1 = _staderennais1920h
| modelo de dekstra brako2 = _staderennais1920a
| modelo de dekstra brako3 = _staderennais1819a
| modelo de maldekstra brako1 = _staderennais1920h
| modelo de maldekstra brako2 = _staderennais1920a
| modelo de maldekstra brako3 = _staderennais1819a
| modelo de ŝorto1 = _staderennais1920h
| modelo de ŝorto2 = _staderennais1920a
| modelo de ŝorto3 = _staderennais1819a
| modelo de ŝtrumpoj1 = _staderennais1920h
| modelo de ŝtrumpoj2 = _staderennais1920a
| modelo de ŝtrumpoj3 = _pumafootballstaderennais1819a
| maldekstra brako1 = ff0000
| maldekstra brako2 = 000000
| ŝorto1 = ff0000
| ŝorto2 = 000000
}}
'''Stade Rennais Football Club''', mallonge '''Stade Rennais''', estas la plej konata futbalklubo de la urbo [[Rennes|Renno]] en [[Francio]].

La klubo fondiĝis en 1901 kiel ''Stade Rennais''. Post kunfandiĝo kun ''FC Rennes'' en 1904 ĝi nomiĝis ''Stade Rennais Université Club'', kaj ekde 1972 denove ''Stade Rennais''. Ĝi estas registrita kiel numero 15 en la klubregistro de la [[Federacio Francia de Futbalo]] (FFF), igante ĝin &quot;veterano&quot; de bretona futbalo. La klubkoloroj estas ruĝa kaj nigra; la unua teamo ludas siajn matĉojn en la [[stadiono]] ''Roazhon Park'', kiu havas kapaciton de 31 130 spektantoj.


== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}}

[[Dosiero:Stade rennais 1904.jpg|eta|maldekstra|500ra|La teamo de la klubo en la tagiĝo de la 20a jarcento.]]

{{Projektoj}} &lt;!-- sub la foto, alikaze ekestas malplena spaco maldekstre --&gt;

{{Ĝermo|futbalo}}

[[Kategorio:Francaj futbalteamoj]]
[[Kategorio:Rennes]]
[[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1901]]</text>
      <sha1>idj31w8cmxdr4pfgkqnmtvke3nbad73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Butuano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>694216</id>
    <revision>
      <id>9412849</id>
      <parentid>9036429</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T01:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>2357</id>
      </contributor>
      <comment>Forigis la dosieron [[commons:File:RAJAH_KOLAMBU_STATUE.jpg|RAJAH_KOLAMBU_STATUE.jpg]] forigitan el la Komunejo de [[commons:User:Infrogmation|Infrogmation]]: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:RAJAH KOLAMBU STATUE.jpg|]]</comment>
      <origin>9412849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3948" sha1="mbsnxv2hph6ssujoxy3k31pcfr7k07o" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| regiono-ISO =PH
}}
'''Butuano''' - {{lang-tl|Lungsod ng Butuan}} - estas duaklasa universitata [[urbego]] kaj katolika [[diocezo]] en [[Filipinoj]], en [[regiono]] Caraga, en [[provinco]] [[Norda Agusano]]. Ĝi estas regiona centro de Caraga. Por statistikaj kaj geografiaj celoj Butuano apartenas al Norda Agusano, tamen ĝi estas administre sendependa de la provinco. La [[loknomo]] verŝajne originis de acida [[frukto]] loke nomita batuan.
[[Dosiero:Butuan City Hall (September 25, 2018).jpg|eta|maldekstre|{{center|Urbodomo de Butuano}}]]

== Bazaj informoj ==
* [[loĝantaro]]: {{nombro|337063}} (2015)
* [[horzono]]: [[UTC]]+8 (PST)
* [[poŝtkodo]]j: 8600
* [[telefonkodo]]: +63 (0)85
* [[Supermara alteco]]: 7 m
* [[Areo]]: 816,62 km²

== Geografio ==
Butuano kuŝas en [[insulo]] [[Mindanao]] sur la marborda [[ebenaĵo]] laŭ [[rivero]] proksime ĉe enfluejo [https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&amp;ll=8.895242220686892%2C125.5824476&amp;z=10]. Apud Butuano multe da [[arbaro]]j etendiĝas, ĉe la marbordo [[mangrovo]]j. [[Cagayán de Oro]] troviĝas 116, [[Iligan]] 163, [[Manilo]] 799, [[Kezonurbo]] 802 [[kilometro]]jn (aere) [https://www.distancefromto.net/].
[[Dosiero:Agusan River April 26, 2017 (Original Work).jpg|eta|{{center|Rivero kun ponto en Butuano}}]]

== Historio ==
La nuna loko de Butuano estis indiĝena domaro en la 10-a kaj 11-a jarcentoj. La loko havis viglan komercan reton. Depost [[1521]] la regiono estis hispana [[kolonio]]. Jezuita misiostacio estis establita tie en la fino de la [[16-a jarcento]]. La unua komunuma baloto en Butuano okazis en [[1902]], kiu koincidis kun la amerika okupo de la loko. Dum la japana okupo dum la [[2-a mondmilito]] pli ol duono de Butuan estis bruligita pro atako de lokaj [[partizano]]j. Jam en la pacaj tempoj en [[1948]] granda [[incendio]] okazis. Butuano urbiĝis en [[1950]] kaj en 1995 ricevis pli malaltan filipinan klasifikon. Tamen inter 1995-2000 Butuano estis ĉefurbo de la regiono de Norda Agusano, sed la plej multaj provincaj oficoj daŭre funkcias en Butuano.
[[Dosiero:Downtown Butuan City (Original Work).jpg|eta|maldekstre|{{center|Interna urboparto en Butuano}}]]

== Ekonomio ==
Butuano estas komerca, banka kaj industria centroj de la regiono, la urbo mem estas tamen agrikultura. La plej gravaj agrikulturaj produktoj estas [[rizo]]j, [[banano]]j, [[kokoso]]j. Ili estas prilaboritaj ene de la urbo. El la industrio elstaras la ŝipkonstruado. De la malfruaj 1940-aj jaroj al la 1970-aj jaroj la industrio specialiĝis pri konstrulignoj. La abundaj arboj de la areo invitis multajn investantojn al la grandurbo. Gravas ankaŭ la turismo.

== Eduko kaj religio ==
[[Dosiero:Phils Agusan DN Butuan City St Joseph Cathedral.JPG|eta|{{center|Katedralo en Butuano}}]]
[[Dosiero:Fatima church - panoramio.jpg|eta|{{center|Kirko en Butuano}}]]
Butuano estas ĉefe kristana kaj ĝi havas ŝtatan universitaton.

== Trafiko ==
Butuano havas [[flughaveno]]n kaj riveran [[haveno]]n. En la urbego la [[pasaĝero]]j uzas busetojn, triciklojn (ene 6 sidlokoj). La laŭmara ĉefvojo trairas la urbegon kaj ponto (la plej longa en Mindanao) helpas la trafikon.

== Klimato ==
La klimato de Butuano estas klasifikita kiel [[tropika klimato]]. Jare pluvas po 2058 mmm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter novembro-februaro falas iom pli ofte. La averaĝa temperaturo estas {{GdC|28}}, ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

== Vidindaĵoj ==
* [[katedralo]] kaj aliaj preĝejoj
* nacia muzeo
* statuoj

== Fontoj ==
* WikiTrans
* [https://www.britannica.com/place/Butuan]
&lt;gallery mode=packed&gt;
Butuan National Museum (Butuan, Mindanao).jpg|Muzeo
Prince Hotel - panoramio.jpg|Hotelo

Butuan City Post Office - panoramio.jpg|Poŝtejo
FSUU CBE panorama (Original Work).jpg|Universitato
Fr. Saturnino Urios Monument.jpg|Monumento
&lt;/gallery&gt;
{{Filipinaj urboj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de la Filipinoj]]</text>
      <sha1>mbsnxv2hph6ssujoxy3k31pcfr7k07o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marc Bloch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>696603</id>
    <revision>
      <id>9412482</id>
      <parentid>8347168</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:47:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4250" sha1="b2ebz3mjaera5szez26aj3sq1s2h47u" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Marc Léopold Benjamin BLOCH''' ([[Lyon]], 6a de julio [[1886]]-Saint-Didier-de-Formans, 16a de junio [[1944]]) estis franca [[historiisto]] fakulo pri la [[Mezepoko]] en [[Francio]] kaj fondinto de la [[Skolo de Analoj]]. Li estis unu de la francaj intelektuloj plej elstaraj de la unua duono de la 20a jarcento. Dum la [[Dua Mondmilito]] li aliĝis al la [[Franca rezistado]], estis arestita de la [[Gestapo]] la 8an de marto 1944. Dek tagojn post la [[Operaco Overlord|elŝipiĝo en Normandio]], li estis mortpafita kun aliaj 29 rezistantoj.

== Biografio ==
Naskiĝinta en [[judoj|juda]] familio de [[Elzaco]], li estis filo de Sarah Ebstein kaj de la profesoro de historio de la [[antikveco]] Gustav Bloch. Li studis en la [[Supera Normala Lernejo|École Normale Supérieure]] kaj en la Fondaĵo Thiers en [[Parizo]], same kiel en [[Berlino]] kaj [[Lepsiko]]. Li estis soldatigita komence de la [[Unua Mondmilito]] kun la rango de [[serĝento]], kaj servis en infanterio. Li atingis la gradon de [[kapitano]] kaj ricevis la honoron de la [[Legio de Honoro]].

Post tiu milito, li instruis en la [[Universitato de Strasburgo]] kaj, poste, ekde [[1936]] sukcedis Henri Hauser kiel profesoro de ekonomika historio en la [[Sorbono]]. En 1929 li fondis, kun [[Lucien Febvre]], la faman publikaĵon ''Annales d'histoire économique et sociale'' (ekde 1945 ''Annales. Économies, Sociétés, Civilisations''), nomo uzita ankaŭ por referenci al la nova historiografia tendenco estrita de Bloch kaj Febvre, konata kiel [[Skolo de Analoj]].

Li havis grandan influon en la kampo de historiografio pere de la ''Annales'' kaj de nefinita manuskripto nome ''Apologie pour l'histoire ou Métier d'historien'' (eldonita de lia amiko [[Lucien Febvre]], kiu estis tradukita kiel ''Enkonduko al la historio'' aŭ kiel ''Apologio por la Historio''), en kiu li estis laboranta kiam li estis murdita de la [[Naziismo|naziisto]]j. La libro estas unu de la plej elstaraj de la historiografio de la 20a jarcento kaj proponas ''novan historion'', fundamentita en tio socia kaj ekonomia, kun nova maniero alproksimiĝi al la fontoj, male al tio farita de lia profesoro Charles Seignobos.

En oktobro 1940, la [[reĝimo de Vichy]], aplikante la rasismaj leĝoj, elpostenigis lin de la publiba servo pro lia familia deveno. Li mortis mortpafita, post esti torturita dum kelkaj horoj fare de la [[Gestapo]], pro sia partopreno en la [[Franca Rezistado]], en la [[16-a de junio]] [[1944]], en loko de Saint-Didier-de-Formans, proksime al Lyon. Liaj lastaj vortoj ŝajne estis: &quot;Vive la France!&quot;.

En siaj lastaj jaroj, li estis verkinta du fundamentajn tekstojn: nome ''Enkonduko al la historio'', kio konsistas en meditado pri la metodo kiu iĝis referenckadro por la historiistoj de la socio, kaj ''La stranga malvenko'', pri la momento de la falo de Francio en germana posedo, komence de la Dua Mondmilito.

Unu el la branĉoj en kiuj estis dividita la Universitato de Strasburgo post [[majo de 1968]], nome la Universitato de Homaj Sciencoj de Strasburgo aŭ ''Université Strasbourg II'', eknomiĝis en 1998 Universitato Marc Bloch liahonore.

== Verkoj ==
* ''Rois et Serfs, un chapitre d'histoire capétienne''; disertacio en 1920.
* ''Réflexions d'un historien sur les fausses nouvelles de la guerre'', 1921. reeld. Allia, 2010.
* ''Les Rois thaumaturges'', 1924; Gallimard en 1998.
* ''Les Caractères originaux de l'histoire rurale française'', Armand Colin, 1931; Pocket, 2006, kun prefaco de Pierre Toubert.
* ''La Société féodale'', 2 vol., 1939-1940; Albin Michel, 1 vol., 1998.
* ''L'Étrange Défaite'', 1940; publik. en 1946; Folio, 1990 (ISBN 2070325695).
* ''Apologie pour l'histoire ou Métier d'historien'', 1941; publik. en 1949.
* ''La France sous les derniers Capétiens (1223-1328)''.
* ''La Terre et le Paysan. Agriculture et vie rurale aux XVIIe et XVIIIe siècles'', Armand Colin, 1999, artikoloj kun prefaco de [[Emmanuel Le Roy Ladurie]].
* ''Mélanges historiques'', CNRS éd., 2011.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Bloch, Marc}}

[[Kategorio:Francaj historiistoj]]
[[Kategorio:Francaj rezistantoj]]
[[Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio]]
[[Kategorio:Mezepoko]]
[[Kategorio:Homoj de Alzaco]]</text>
      <sha1>b2ebz3mjaera5szez26aj3sq1s2h47u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucien Febvre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>696605</id>
    <revision>
      <id>9412580</id>
      <parentid>8912022</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3661" sha1="nszd82g3cml0jswm3l48ia477rv4yjx" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Lucien FEBVRE''' ([[Nancy]], 22a de julio [[1878]] - Saint-Amour, [[Jura (departemento)|Jura]], 26a de septembro [[1956]]) estis unu de la plej gravaj francaj historiistoj. Fakulo pri la [[moderna epoko]], famis pro la rolo kiun li ludis en la establado de la [[Skolo de Analoj]], kiun li fondis en 1929 kun [[Marc Bloch]].

== Biografio ==
Febvre devenis el familio de universitatanoj, en urbo de intelektuloj kiel Nancy. Li estis frue influita per la verkaro de la geografo [[Paul Vidal de la Blache]] dum sia restado en la [[Supera Normala Lernejo]] (1899-1902). Li doktoriĝis en historio en 1911 per la defendo de disertacio «[[Filipo la 2-a (Hispanio)|Philippe II]] et la [[Franĉkonteo|Franche-Comté]]», pri la rilatoj inter ekonomio kaj socio, enkondukante jam la gravon de tiuj rilatoj. Tuj poste li estis en la Universitato de Dijon.

Febvre luktis en la [[Unua Mondmilito]], kaj eklaboris en la [[Universitato de Strasburgo]] en 1919, kiam Alzaco revenis al Francio, post esti germana ekde 1870. Li estis tie laboranta en 1929, kiam li kaj [[Marc Bloch]] fondis la publikaĵon ''Annales d'histoire economique et sociale'', ĉirkaŭ kiu kristaliĝis la nomita Skolo de Analoj, de enorma gravo por la historiografio de la 20-a jarcento. En 1933 Febvre atingis katedron en la [[Kolegio de Francio]], el kie li ege influis.

Li publikigis nombrajn verkojn dum la 1930-aj kaj komenco de la 1940-aj jaroj, sed la [[Dua Mondmilito]] interrompis lian laboron. La milito krome okazigis ankaŭ la murdon de lia amiko kaj kolego Marc Bloch fare de la germanaj naziistoj, kaj Febvre iĝis la estro de la Skolo de Analoj en la postmilita periodo, dum lia plej elstara disĉiplo kaj heredanto estis la historiisto [[Fernand Braudel]], patro siavice de multaj postaj fakuloj. La posta heroigo de Marc Bloch (ĉar li estis membro de la [[Franca Rezistado]] kaj atestanto de la franca malvenkego en 1940), lasis duarange ties kolegon Febvre.

== Verkoj ==
* ''Philippe II et la Franche-Comté. Étude d'histoire politique, religieuse et sociale'', Parizo, Honoré Champion, 1911.
* ''Notes et documents sur la Réforme et l'Inquisition en Franche-Comté'', Parizo, 1911.
* ''Histoire de la Franche-Comté'', Parizo, Boivin, 1912.
* ''La Terre et l'évolution humaine'', Parizo, Albin Michel, «L'évolution de l'Humanité», 1922.
* ''Un Destin. Martin Luther'', Parizo, PUF, 1928.
* ''Civilisation. Évolution d'un mot et d'un groupe d'idées'', Parizo, Renaissance du livre, 1930.
* ''Le Rhin. Problèmes d'histoire et d'économie'', Parizo, Armand Colin, 1935.
* ''Encyclopédie française'', 11 vol. inter 1935 kaj 1940, direktoro.
* ''Le problème de l’incroyance au XVIe siècle. La religion de Rabelais]'', Parizo, Albin Michel, 1947.
* ''Origène et Des Périers ou l'énigme du Cymbalum Mundi'', Parizo-Ĝenevo, Droz, 1942.
* ''Autour de l'Heptaméron. Amour sacré, amour profane'', Parizo, Gallimard, 1944.
* ''Les Classiques de la liberté: Michelet'', Laŭzano, Traits, 1946.
* ''Combats pour l'histoire'', Parizo, Armand Colin, 1952. Tr. ''Combates por la historia'', Altaya, 1999, ISBN 978-84-487-1960-9
* ''Au cœur religieux du XVIe siècle'', Parizo, SEVPEN, 1957. Tr. ''Erasmo, la Contrarreforma y el espíritu moderno'', Orbis, 1985, ISBN 978-84-270-0071-1.
* ''L’Apparition du livre'', Parizo, 1958, kun Henri-Jean Martin.
* ''Pour une histoire à part entière'', Parizo, SEVPEN, 1962.
* ''Europa, la génesis de una civilización'', Crítica, 2001, ISBN 978-84-8432-252-8.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Febvre, Lucien}}

[[Kategorio:Francaj historiistoj]]
[[Kategorio:Filozofoj de historio]]</text>
      <sha1>nszd82g3cml0jswm3l48ia477rv4yjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elokventeco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>698508</id>
    <revision>
      <id>9412422</id>
      <parentid>9115991</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:30:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1918" sha1="favoy92i9i7af479ijwjb4rkqqwf6d6" xml:space="preserve">[[Dosiero:Calliope.jpg|eta|[[Kaliopo]], detalo de bildo ''La Muzoj Uranio kaj Kaliopo'' de [[Simon Vouet]]. Ŝi tenas libron en mano, simbolo de elokventeco.]]

'''Elokvento''', aŭ '''elokventeco''' estas la natura talento paroli bele kaj trafe.&lt;ref&gt;[[PIV]] [https://vortaro.net/#elokventeco_kd NPIV] Alirita la 7an de aŭgusto 2020.&lt;/ref&gt;

La elokvento (de la latina &quot;eloquentia&quot;, el la radiko &quot;lok&quot;, paroli) estas la kapablo esprimiĝi publike elegante kaj persvade, je tio ke ĝi alproksimiĝas al [[oratorarto]]. Ĝi estas ankaŭ la kapablo manifesti [[emocio]]jn kaj okazigi en la aŭdantaro konvinkon, pere de la parolado, formale kaj akurate por ties kompreno.

La koncepto de elokventeco historie aperis en la [[Antikva Grekio]]. En la [[greka mitologio]], [[Kaliopo]] (unu de la naŭ filinoj de [[Zeŭso]] kaj [[Mnemozino]]) estis la patronino de la [[epika poezio]] kaj de la elokvento. Same, la elokvento estis konsiderita la plej alta formo de la politiko fare de la antikvaj grekoj. Oni ne forgesu, ke la plej grava politika institucio tiam estis la [[asembleo]] en la publika placo aŭ [[agoro]], en kiu la civitanoj devis esprimiĝi publike por atingi sian celon.

La poezia elokventeco esprimiĝas per la [[Liro (muzikilo)|liro]] kiel [[simbolo]] de [[Orfeo]] kies harmoniaj sonoj altiras kaj katenas al siaj piedoj la plej ferocajn animalojn. Ĉiu poezia ĝenro havas propran elokventecon.&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?pg=PA248&amp;dq=diccionario+hist%C3%B3rico&amp;id=UtZPmSIeMWoC&amp;hl=es#v=onepage&amp;q=diccionario%20hist%C3%B3rico&amp;f=false Diccionario histórico enciclopédico, 1833.] Alirita la 7an de aŭgusto 2020.&lt;/ref&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Retoriko]]
* [[Oratorarto]], parolarto

== Notoj ==
{{Referencoj}}{{Projektoj|ReVo=elokve.0o|ReVo titolo=Elokvento / Elokventeco}}{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Literaturaj ĝenroj]]
[[Kategorio:Retoriko]]
[[Kategorio:Sociologio]]
[[Kategorio:Antikva Grekio]]</text>
      <sha1>favoy92i9i7af479ijwjb4rkqqwf6d6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adrien Manglard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>705999</id>
    <revision>
      <id>9413078</id>
      <parentid>9395425</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:30:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9964" sha1="q68dlctl8a7frlqcw4ksb2n87mlmf4a" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto}}
[[Dosiero:Adrien Manglard - Seestück - GG 453 - Kunsthistorisches Museum.jpg|300px|dekstra|eta|''Seestück'', [[Kunsthistorisches Museum]]]]
'''Adrien MANGLARD''' ([[Lyon]], Francio, 10a de marto [[1695]] - [[Romo]], 1a de aŭgusto [[1760]]) estis franca [[pentristo]] de la [[18-a jarcento]].

== Biografio ==
Adrien Manglard naskiĝis en la urbo Lyon, Regno Francio, la 10-an de marto, 1695, la unuenaskito de Edmond (nomata Aimé) Manglard kaj Catherine Rose du Perrier (aŭ Dupérier). Li estis baptita en la preĝejo Saint-Vincent la 12-an de marto samjare.{{sfn|Michel|1981|p=827}} Ankaŭ lia patro estis pentristo kaj naskiĝis en Parizo. Lia patrino estis filino de librovendisto. Ambaŭ liaj gepatroj kreskis sen siaj patroj. Ili estis geedziĝintaj la 21-an de majo, 1683 en la Baziliko Saint-Martin d'Ainay.

Apud Adrien ili havis du pliajn infanojn. La familio suferis la ekonomiajn suferojn de la [[malsatego]] kaŭzita de la ekstreme malvarma vetero de la Malgranda Glaciepoko, kiu kaŭzis la sep malsanajn jarojn en Skotlando kaj la rimarkinde malvarma &quot;Le Grand Hiver&quot; (la granda Vintro) en Francio, kun la posta malsatego taksita esti kaŭzinta 600 000 mortojn antaŭ la fino de [[1710]] en Francio.&lt;ref&gt;{{Citation |last=Monahan |first=W. Gregory |title=Year of Sorrows: The great famine of 1709 in Lyon |year=1993 |publisher=Ohio State University Press |location=Columbus |pages=125–153 |isbn=978-0-8142-0608-9 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Lachiver |first=Marcel |title=Les Années De Misère: La famine au temps du Grand Roi, 1680–1720 |year=1991 |publisher=Fayard |location=Paris |isbn=978-2-213-02799-9 |pages=361, 381–382|language=French }}.&lt;/ref&gt; En 1707, la du fratoj de Manglard, Pierre kaj Daniel, estis lasitaj ĉe la Hôpital de la Charité, [[orfejo]] en Lyon, kie ili estis akceptitaj kiel ''délaissés'' (forlasitaj).{{sfn|Maddalo|1982|p=15}}{{sfn|Maddalo|1982|p=31}}

Post studado kun Adriaen van der Cabel en Liono, Manglard translokiĝis de tie al [[Avignon]] aŭ [[Marsejlo]], kie li studis ĉe la kartuzia pentristo Joseph Gabriel Imbert (1666–1749).{{sfn|Maddalo|1982|p=31}}{{sfn|G.Dargent|1979|p=}}&lt;ref name=&quot;Oxford&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.oxfordartonline.com/groveart/view/10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000053792 |title= Manglard, Adrien |author=|publisher= Oxford Art Online |accessdate=9a de oktobro 2020}}&lt;/ref&gt; En 1715 Manglard translokiĝis al [[Romo]], simple kiel [[turisto]]. Li ne estis sub la protekto de la Franca Akademio, kiu akceptos lin kiel plenan membron nur en 1736.{{sfn|Maddalo|1982|p=16}}&lt;ref name=&quot;RKD&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rkd.nl/en/explore/artists/52315 |title= Adrien Manglard |author=|publisher=Instituto pri arta historio de Nederlando|accessdate=9a de oktobro 2020}}&lt;/ref&gt; En 1722 li probable jam ĝuis iom da famo en Romo.{{sfn|Maddalo|1982|p=34}} Manglard komencis ĝui la patronecon de famaj komisaroj almenaŭ ekde la mezaj 1720-aj jaroj. En la 1720-aj jaroj li eklaboris por la Corte Sabauda, ​​al kiu li sendis du pentraĵojn en 1726.{{sfn|Maddalo|1982|p=39}} La talento de Manglard kiel marpentristo estis tia, ke lia kariero rapide progresis: estis prestiĝaj klientoj kiel [[Viktoro Amadeo la 2-a de Savojo|Viktoro Amadeo la 2-a]], Duko de Savojo kaj Reĝo de Piemonto, kiu aĉetis du egalajn pecojn de li en 1726, kaj Filipo, Duko de Parmo. Nur Filipoa komisiis pli ol 140 pentraĵojn de Manglard por ornami siajn palacojn.&lt;ref name=&quot;Oxford&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wga&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.wga.hu/frames-e.html?/bio/m/manglard/biograph.html |title= Manglard, Adrien |author=|publisher= Web Gallery of Art |accessdate=9a de oktobro 2020}}&lt;/ref&gt; Manglard ankaŭ ĝuis la patronecon de la plej gravaj romiaj familioj, inkluzive de la Colonna, la Orsini, la Rondani, la Rospigliosi kaj la Chigi. Por la Chigi, li freskopentris du ĉambrojn sur la ''piano nobile'' de la Palazzo Chigi, hodiaŭ la oficiala loĝejo de la [[ĉefministro de Italio]].&lt;ref name=&quot;Governo&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.governo.it/it/palazzo-chigi-la-storia-le-immagini-e-il-restauro/gli-interni-del-palazzo/la-sala-delle-marine/2910 |title= La Sala dei Paesaggi Boscosi e la Sala delle &quot;Marine&quot; |author= Governo italiano |publisher= Italia Registaro |accessdate=9a de oktobro 2020}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Maddalo|1982|p=13}} En Romo, Manglard studis kun Bernardino Fergioni antaŭ rapide famiĝi kiel pejzaĝisto.&lt;ref name=&quot;Sotheby's&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2013/old-master-paintings-n08952/lot.179.html |title= Southern Mediterranean Seascape with Boats and Figures at Sunset |author=|publisher= [[Sotheby's]] |accessdate=9a de oktobro 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oxford&quot;/&gt; Manglard temigis kio iĝus lia kompetenteco en Romo, tio estas maraj vidpunktoj. Li faris studojn pri [[ŝipo]]j, [[turkoj]] kaj eĉ [[kamelo]]j.{{sfn|Michel|1981|p=834}}&lt;ref name=&quot;Oxford&quot;/&gt; Manglard ofte prezentis [[haveno]]jn en siaj pejzaĝoj. Figuroj kiel turkoj kaj kameloj reflektis la ekzotismon de la grandaj italaj havenoj.{{sfn|Michel|1981|p=835}}

Manglard estis trejnita de nederlanda orepoka pejzaĝisto (Cabel), kiu mem vojaĝis al Italio. Tie, lia stilo estis influita de la loka bolonja skolo. Manglard tiel kontaktis unue kun la nederlanda orepoka pejzaĝa stilo, kun multe da itala influo de Cabel, por poste fakte translokiĝi al Italio mem en siaj dudekaj jaroj, kaj esti tie influita de la eminentaj Rom-bazitaj pentristoj de la periodo, inkluzive de la artistoj en la rondo de skulptisto Pierre Legros,&lt;ref name=&quot;Oxford&quot;/&gt; kiel Sebastiano Conca kaj Caspar van Wittel.{{sfn|Michel|1981|p=834}} La maraj pentraĵoj de Manglard kombinas &quot;la idealigitajn, klasikajn pejzaĝojn de Claude Lorrain kun la akuta realismo de nordaj modeloj.&quot;&lt;ref name=&quot;Sotheby's&quot;/&gt;

== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot; perrow=&quot;3&quot; caption=&quot;Elektitaj pentraĵoj&quot;&gt;
File:Adrien Manglard - Seehafen - GG 1779 - Kunsthistorisches Museum.jpg|''Marhaveno'', [[Kunsthistorisches Museum]], [[Vieno]]
File:Manglard-Adrien Marine vers 1700.jpg|''Marine'', ''Musée des beaux-arts de Lyon'', [[Liono]]
File:Manglard Port.jpg|''Mediteranea haveno'', ''Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie'', [[Varsovio]]
File:Musée d'art et d'archéologie du Périgord - Adrien Manglard - Fin d'une tempête.jpg|''Ŝtormofino'', ''Musée d'Art et d'Archéologie du Périgord'', [[Périgueux]]
File:Adrien Manglard 001.jpg|''Elfluejo kaj haveno'', [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Belarta Muzeo, Budapeŝto]]
File:Manglard Harvard 2.jpg|''Marhavena sceno'', The Fogg Museum, [[Kembriĝo, Masaĉuseco]]
File:Adrien Manglard Christie's.jpg|''Marborda pejzaĝo kun fiŝkaptistoj'', Privata kolekto
File:Embarcadero, del círculo de Adrien Manglard (Museo de Bellas Artes de Valencia).jpg|''Elŝipejo'', Circle of Adrien Manglard, [[Muzeo de Belartoj de Valencio]], [[Valencio]]
File:Adrien Manglard - Mediterranean Harbour Scene - WGA13931.jpg|''Mediteranehavena sceno'', Privata kolekto
&lt;/gallery&gt;

== Notoj ==
{{Referencoj}}

=== Bibliografio ===
* {{Cite book|last=Michel|first=Olivier|title=Adrien Manglard, peintre et collectionneur (1695-1760)|url=https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5110_1981_num_93_2_2626|date=1981|publisher= Mélanges de l'École française de Rome |location=}}
* {{Cite book|last=Maddalo|first=Silvia|title=Adrien Manglard (1695-1760)|url=https://books.google.com/books?id=OwxNAAAAYAAJ&amp;q=silvia+maddalo+adrien+manglard|date=1982|publisher=Multigrafica; [[University of Virginia]]|location=}}
* {{Cite book|author=A. Negro|title=Manglard, Locatelli e altri. Quadri Rospigliosi riemersi dalle vendite del 1931 e del 1932|publisher=|year=2000|location=Rome|isbn=|pages=}}
* {{Cite book|author=A. Rostand|title=Adrien Manglard et la peinture de marines au XVIIIe siècle|publisher= Gazette des Beaux-Arts |year=1943|location=|isbn=|pages=263–272}}
* {{Cite book|authors=Turner, Jane; Akiyama, Terukazu; Brigstocke, Hugh|title=The Dictionary of Art, vol. 20|publisher= Grove |year=1996|location=New York|isbn=1-884446-00-0|page=270}}
* {{Cite book|authors=Cavina Ottani, Anna; Calibi, Emilia|title=La pittura di paesaggio in Italia : il Settecento|publisher= Mondadori Electa |year=2005|location=Milan|isbn=|pages=247–250}}
* {{Cite book|authors=Beyer, Andreas; Savoy, Bénédicte; Tegethoff, Wolf; König, Eberhard|title=Allgemeines Künstlerlexikon : die bildenden Künstler aller Zeiten und Völker|publisher= Saur |year=1992|location=München|isbn=|page=29}}
* {{Cite book|authors=|title=A checklist of painters c1200-1976 represented in the Witt Library, Courtauld Institute of Art, London|publisher=Mansell|year=1978|location=London|isbn=0-7201-0718-0|page=188}}
* {{Cite book|author=Bénézit, Emmanuel|title=Dictionnaire critique et documentaire des peintres, sculpteurs, dessinateurs et graveurs de tous les temps et de tous les pays|publisher= Gründ |year=1976|location=|isbn=|pages=139–140}}
* {{Cite book|authors=Duclaux, Lise; Monnier, Geneviève; Petiet, Marie-Noëlle|title=Dessins français du XVIIIe siècle: amis et contemporains de P.-J. Mariette|publisher=[[Muzeo Luvro]]|year=1967|location=Paris|isbn=|ref=}}
* {{Cite book|author=Gerson, Horst|title=Ausbreitung und Nachwirkung der holländischen Malerei des 17. Jahrhunderts|publisher= B.M. Israel|year=1983|location=Amsterdam|isbn=90-6078-086-8|pages=117–170}}
* {{Cite book|authors=Thieme, Ulrich; Becker, Felix|title=Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler : von der Antike bis zur Gegenwart |publisher=[[:de:E. A. Seemann|Seemann]]|year=1950|location=Leipzig|isbn=|page=14}}
* {{Cite book|last=Mandrella|first=David|author2=Musée Jacquemart-André|title=Von Callot bis Greuze: französische Zeichnungen des 17. und 18. Jahrhunderts|url=https://books.google.com/books?id=ShpLAQAAIAAJ|year=2005|publisher=G + H|isbn=978-3-931768-78-2|page=144}}

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Manglard, Adrien}}

[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento]]</text>
      <sha1>q68dlctl8a7frlqcw4ksb2n87mlmf4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hernando Colón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>716025</id>
    <revision>
      <id>9412846</id>
      <parentid>9177617</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T01:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3497" sha1="2oip5uzzta7wau5i223sa5g9nf4czgo" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Hernando''' aŭ '''Fernando COLÓN y Enríquez de Arana''' ([[Kordovo]], 15-a de Aŭgusto [[1488]] - [[Sevilo]], 12-a de Julio [[1539]]) estis hispana bibliografo kaj kosmografo, filo de [[Kristoforo Kolumbo]] kaj frato de Diego Colón. Li akompanis sian patron en la kvara vojaĝo al Ameriko kaj poste sian fraton Diego kaj li verkis la verkon ''Historia del almirante'' honore al sia patro.&lt;ref&gt;[https://elpais.com/cultura/2019/11/21/actualidad/1574357194_675781.html «El hijo de Colón que reunió todo el saber del Renacimiento».] [[El País]]. 22a de Septembro 2019. &lt;/ref&gt;​

Post la reveno de sia patro el lia unua vojaĝo al Ameriko, spite la fakton, ke li estas konsiderata [[eksterleĝeca filo]], Hernando konfirmis siajn privilegiojn kaj li same kiel sia frato Diego estis prezentitaj en la kastilia kortego komence de 1494 kaj poste iĝis [[paĝio]] de la heredanto al la hispana krono, nome la princo [[Johano de Aragono kaj Kastilio|Johano]]. El 1498 li iĝis paĝio de la reĝino [[Izabela la 1-a (Kastilio)|Izabela la Katolika]] en [[Alcalá de Henares]].&lt;ref&gt;[http://www.raco.cat/index.php/boletinamericanista/article/viewFile/98620/146217 Josefina Mateu lbars: Hernando Colón. Una biblioteca excepcional, la de Hernando Colón (1488-1539) y la actual edición de su &quot;Catálogo concordado&quot;. Sevilla, 1993. Universidad de Barcelona.] Konsultita la 25an de Decembro 2011 &lt;/ref&gt;​

Estante ankoraŭ adoleskulo, li eliris la 11an de Majo [[1502]] akompanante sian patron en lia kvara marveturo al Ameriko, ili suferis fortajn marmalfacilojn kaj atingis la marbordojn de la nunaj [[Honduro]], [[Panamo]], [[Jamaiko]] kaj [[Hispaniolo]]. Ili revenis en Hispanion al [[Sanlúcar de Barrameda]] la 7an de Novembro 1504.&lt;ref&gt;[http://dbe.rah.es/biografias/4670/hernando-colon «Hernando Colón | Real Academia de la Historia».]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} dbe.rah.es. Konsultita la 22-an de Aŭgusto 2019.&lt;/ref&gt;​

[[Dosiero:Fernando Colombo Historie 1571 title page.jpg|eta|maldekstre|''Historia del Almirante'', publikigita en 1571 postmorte.]]
Post la morto de ilia patro, Hernando revenis al Ameriko en 1509 kun sia frato Diego, ĉar li estis nomumita guberniestro de [[Hispaniolo]]. Sed, Hernando revenis al Hispanio post du monatoj por defendi la interesojn de la familio dum la longaj juraj procesoj.&lt;ref&gt; [[Washington Irving|Irving, Washington]] (1828). A history of the life and voyages of Christopher Columbus, Volume 3. New York, New York: G. &amp; C. Carvill. p. 232. &lt;/ref&gt;​

Kiel fakulo li estis kosmografo, geografo, bibliografo kaj verkisto de la biografio de sia patro nome &quot;Historia del Almirante&quot;, kiu estis publikigita nur post lia morto, tradukita en italan fare de Antonio de Ulloa, en 1571 en Venecio.&lt;ref&gt; THOMAS, Hugh (2006). «Prólogo». Historia del Almirante. Planeta. ISBN 84-08-06680-3. &lt;/ref&gt;

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Marín Martínez, Tomás (1970). &quot;Memoria de las obras y libros de Hernando Colón&quot; del Bachiller Juan Pérez.
* Guillén Torralba, Juan (2004). Hernando Colón: humanismo y bibliofilia. Fundación José Manuel Lara. ISBN 978-84-96152-47-2.
* Guillén Torralba, Juan (2006). Historia de las bibliotecas Capitular y Colombina. Fundación José Manuel Lara. ISBN 978-84-96556-16-4.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Colón, Hernando}}

[[Kategorio:Hispanaj geografoj]]
[[Kategorio:Hispanaj bibliofiloj]]
[[Kategorio:Kristoforo Kolumbo]]</text>
      <sha1>2oip5uzzta7wau5i223sa5g9nf4czgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Puigcerdà</title>
    <ns>0</ns>
    <id>718278</id>
    <revision>
      <id>9412539</id>
      <parentid>9115128</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:46:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ informkesto</comment>
      <origin>9412539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2381" sha1="qrg4xovy7z8m6phyembl120oz3r43ol" xml:space="preserve">{{Aliaj signifoj|Puigcerdà (stacidomo)}}
{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Puigcerdà''' estas [[Hispanio|hispana]] komunumo situanta en la nordo de [[Katalunio]], en [[Provinco Ĝirono]], ĉefurbo de la komarko Baixa Cerdanya.

== Priskribo ==
Ĝi estas sur la bordo de la rivero [[Segre]], je ĉirkaŭ 1200 m super [[marnivelo]], kaj estas landlima kun [[Francio]].

La klimato de Puigcerdá estas pirenea mediteranea, kun tre malvarmaj vintroj kun averaĝaj temperaturoj de 2ºC kaj -3ºC, kaj mildaj someroj, kun temperaturoj oscilantaj inter 12ºC kaj 21ºC. La [[precipitaĵo|averaĝa pluvokvanto]] sur la ebenaĵo estas de ĉirkaŭ 700 mm. La [[neĝo]] estas tre ofta dum la vintro, kaj foje tre alta. Povas frosti dum la tuta jaro, kaj dum la vintro frostas preskaŭ ĉiutage.

Dum la unua duono de la 20-a jarcento estis ĉirkaŭ 2 500 loĝantoj. Poste ili pliiĝis kaj en la [[21-a jarcento]] estas sep, ok mil kaj ĝis naŭ mil loĝantoj. La urbestro estis ekde la restarigo de la demokratio en la 1970-aj jaroj de katalunismaj partioj.

=== Bildaro ===
[[Dosiero:Estany Puigcerdà Catalunya.jpg|eta|maldekstre|500ra|Lago de Puigcerdá.]]
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Estany_de_puigcerdà.jpg|Lago de Puigcerdá
Dosiero:Campanar_de_Santa_Maria_P1030180.JPG|Preĝejo Santa María de Puigcerdá
Dosiero:Estació de Puigcerdà 1.jpg|[[Stacidomo de Puigcerdá]]
Dosiero:Hospital (Puigcerdà) - 1.jpg|Hospitalo de Puigcerdá
Dosiero:Antic Convent Sant Domenec.JPG|Konvento de Sankta Domingo
&lt;/gallery&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Puigcerdà (stacidomo)]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo|https://www.puigcerda.cat/}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Puigcerda}}

[[Kategorio:Puigcerdà| ]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]</text>
      <sha1>qrg4xovy7z8m6phyembl120oz3r43ol</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412667</id>
      <parentid>9412539</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2366" sha1="1t4jv6hcanf2dkrf356g254dtdgk04w" xml:space="preserve">{{Aliaj signifoj|Puigcerdà (stacidomo)}}
{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Puigcerdà''' estas [[Hispanio|hispana]] komunumo situanta en la nordo de [[Katalunio]], en [[Provinco Ĝirono]], ĉefurbo de la komarko Baixa Cerdanya.

== Priskribo ==
Ĝi estas sur la bordo de la rivero [[Segre]], je ĉirkaŭ 1200 m super [[marnivelo]], kaj estas landlima kun [[Francio]].

La klimato de Puigcerdá estas pirenea mediteranea, kun tre malvarmaj vintroj kun averaĝaj temperaturoj de 2ºC kaj -3ºC, kaj mildaj someroj, kun temperaturoj oscilantaj inter 12ºC kaj 21ºC. La [[precipitaĵo|averaĝa pluvokvanto]] sur la ebenaĵo estas de ĉirkaŭ 700 mm. La [[neĝo]] estas tre ofta dum la vintro, kaj foje tre alta. Povas frosti dum la tuta jaro, kaj dum la vintro frostas preskaŭ ĉiutage.

Dum la unua duono de la 20-a jarcento estis ĉirkaŭ 2 500 loĝantoj. Poste ili pliiĝis kaj en la [[21-a jarcento]] estas sep, ok mil kaj ĝis naŭ mil loĝantoj. La urbestro estis ekde la restarigo de la demokratio en la 1970-aj jaroj de katalunismaj partioj.

=== Bildaro ===
[[Dosiero:Estany Puigcerdà Catalunya.jpg|eta|maldekstre|500ra|Lago de Puigcerdá.]]
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Estany_de_puigcerdà.jpg|Lago de Puigcerdá
Dosiero:Campanar_de_Santa_Maria_P1030180.JPG|Preĝejo Santa María de Puigcerdá
Dosiero:Estació de Puigcerdà 1.jpg|[[Stacidomo de Puigcerdá]]
Dosiero:Hospital (Puigcerdà) - 1.jpg|Hospitalo de Puigcerdá
Dosiero:Antic Convent Sant Domenec.JPG|Konvento de Sankta Domingo
&lt;/gallery&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Puigcerdà (stacidomo)]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo|https://www.puigcerda.cat/}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Puigcerda}}

[[Kategorio:Puigcerdà| ]]
[[Kategorio:Urboj de Katalunio]]</text>
      <sha1>1t4jv6hcanf2dkrf356g254dtdgk04w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hollola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>719209</id>
    <revision>
      <id>9413101</id>
      <parentid>9366279</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9413101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1580" sha1="g3f8w80p6uyahpq35idi9u27dkpm7hu" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
|regiono-ISO=FI-16
|lando={{Finnlando}}
|provinco ={{Päijänne-Tavastio}}
|tipo1=reliefo
|zomo=8
}}
[[Dosiero:Belfry in Hollola church.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la aparta sonorila turo de la kirko}}]]
'''Hollola''' estas komunumo de Finnlando en provinco [[Päijänne-Tavastio]]. La areo de la komunumo estas 727,46 km², el kio 76,31 km estas akvo. La 31-an de decembro 2020 la komunumo havis 23 262 loĝantojn, kaj la 31-an de decembro 2022 estis {{unuo|22943}}.&lt;ref&gt;[https://pxdata.stat.fi/PxWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11ra.px/ statistikaj informoj laŭ la stato fine de 2022] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230124124821/https://pxdata.stat.fi/PxWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11ra.px/ |date=2023-01-24 }} ({{fi}})&lt;/ref&gt; Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.   

== Partneraj urboj ==
* {{flago|Svedio}} [[Arboga]] en [[Svedio]]
* {{flago|Danio}} la historia marhavena urbeto ''Ebeltoft'' en la komunumo [[Syddjurs]] de [[Danio]]
* {{flago|Norvegio}} [[Nordkapp]] en [[Norvegio]]

== Konataj lokuloj ==
* [[Juha Rehula]] (n. 1963), politikisto
 
== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{fi}})

[[Dosiero:PyhäniemiManor.jpg|eta|centra|300ra|{{centre|loka vilao ''Pyhäniemi''}}]]

{{projektoj}}
{{ĝermo|Finnlando}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]]</text>
      <sha1>g3f8w80p6uyahpq35idi9u27dkpm7hu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Loppi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>722278</id>
    <revision>
      <id>9412729</id>
      <parentid>9367981</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9412729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="916" sha1="0lk2eas4e294g4cyzyswt3mtln2ksmc" xml:space="preserve">{{informkesto urbo
|nomo = Loppi · Loppis
|regiono-ISO=FI
|lando = {{Finnlando}}
|provinco = {{Origina Tavastio}}
|tipo1 = reliefo
|zomo = 7
}}
'''Loppi''' (en sveda ''Loppis'') estas komunumo en [[Finnlando]] en provinco [[Origina Tavastio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur tera areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj (sume la areo estas {{unuo|655.97|km²}}, el kio {{unuo|58.34|km²}} estas akvo), kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{fi}})

&lt;br/&gt;
{{bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Origina Tavastio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]]</text>
      <sha1>0lk2eas4e294g4cyzyswt3mtln2ksmc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>VMT</title>
    <ns>0</ns>
    <id>731668</id>
    <revision>
      <id>9412368</id>
      <parentid>9338796</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5069" sha1="mmcgun7hud2yc4azb6cb2y00m88323g" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Logo Verkehrsverbund Mittelthüringen.svg|eta|Mobilbileto]]
'''Transportunuiĝo mezturingia''' (germane: ''Verkehrsverbund Mittelthüringen'', ''mallongigo'' '''VMT''') estas koopera societo pri sekurigo de funkcianta [[publika transporto|publika transportado]] en Meza [[Turingio]] (Germanujo). Ĝi ĉirkaŭprenas de okcidento al oriento la urbojn [[Eisenach]], [[Erfurto]], [[Vajmaro]], [[Jena]] kaj [[Gera]] kiel ankaŭ la distriktojn [[distrikto Gotha|Gotha]], [[distrikto Weimarer Land|Weimarer Land]], [[distrikto Saale-Holzland|Saale-Holzland]], [[distrikto Saale-Orla|Saale-Orla]] kaj [[distrikto Saalfeld-Rudolstadt|Saalfeld-Rudolstadt]].

Tenadanto de la unuiĝo estas ''Verkehrsgemeinschaft Mittelthüringen GmbH''. En la kadro de tiu ĉi societo enkondukitis ''Verbundtarif Mittelthüringen'' (mallongigo ''VMT''; intertempe ankaŭ ''Voll-Mobil-Ticket''). Origina ideo estis pli bona kunordigo de laborpendolantaj kaj ĝeneralaj pasaĝeroj moviĝoj inter la menciitaj urboj.

== Historio ==
[[Dosiero:Bahnhof Rottenbach, Bushaltestelle 2.jpg|eta|Bushaltejo de VMT ĉe la stacidomo de [[Rottenbach (Turingio)|Rottenbach]]]]
La tarifkoncepto ekvalidis en la 1.4.2006 anstataŭigante la iel provizoran ''RegioMobil-tarifon'' de [[Deutsche Bahn]]. La alteco de la bileto kalkulatas per la traveturitaj zonoj. La biletoj validas ĉe vagonaroj de Deutsche Bahn, Abellio Rail Mitteldeutschland, Süd-Thüringen-Bahn kaj [[Erfurter Bahn]], ĉe mallongdistancaj movofertantoj enurbaj kaj enregionaj (buse) kaj de municipaj kaj de privataj entreprenoj. En februaro 2009 enkondukitis ĉe stacidomoj biletsenvalorigiloj kiuj eblis la aĉetadon de biletoj provize.

En la 12.12.2010 VMT pligrandiĝis je Distrikto Saale-Holzland, restajn partojn de Distrikto Gotha kaj la urbo Gera. Krome eblis uzi la fervojlinion ĝis [[Bad Langensalza]] kaj kelkajn liniojn fervojajn kaj busajn ĝis [[Sömmerda]], [[Zeitz]], [[Neustadt an der Orla]], [[Rudolstadt]], [[Oberhof]], [[Schmalkalden]] kaj [[Eisenach]]. Ekde la 13.12.2020 la teritorio ege kreskis kaj ekampleksis la distrikton Saalfeld-Rudolstadt kaj la distrikton Saale-Orla. Aldoniĝis kelkaj vagonardistancoj plusaj al Eisenach, Sömmerda kaj [[Bad Kösen]].&lt;ref&gt;[https://www.otz.de/regionen/saalfeld/saalfeld-rudolstadt-und-saale-orla-kreis-treten-dem-vmt-zum-fahrplanwechsel-bei-id230255402.html &quot;Saalfeld-Rudolstadt und Saale-Orla-Kreis treten dem VMT zum Fahrplanwechsel bei&quot;,], OTZ, 25.8.2020&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.kombus-online.eu/files/17594359803/202011_omniS_KomBus_web_DS.pdf Speciala numero de la porpasaĝera gazeto OMNI], novembro 2020&lt;/ref&gt; En 2028 estos membroj ankaŭ la [[distrikto Hildburghausen]], la urbo [[Suhl]] kaj la [[distrikto Schmalkalden-Meiningen]].&lt;ref&gt;[https://www.mdr.de/nachrichten/thueringen/sued-thueringen/schmalkalden-meiningen/vmt-erweiterung-suhl-hildburghausen-100.html &quot;VMT wird erweitert: Südthüringer Regionen wollen sich Verkehrsverbund anschließen&quot;] - ĉe: ''mdr.de,'' 11.4.2025&lt;/ref&gt;

== Tarifzonoj ==
VMT konsistas el 106 ĉeloj tarifaj, el kiuj kvar estas urbaj (Erfurt 10, Vajmaro 20, Jena 30, Gera 40) kaj 102 regionaj.

=== Enaj fervojlinioj ===
Jenaj fervojlinioj aŭ komplete aŭ parte tuŝas la teritorion de la trafikunuiĝo:
* linio Halle-Bebra = Thüringer Bahn (sole inter Bad Kösen kaj Eisenach)
* linio Weimar-Gera = Holzlandbahn
* linio Großheringen-Saalfeld = Saalbahn/linio Orlamünde-Oppurg = Orlabahn (sole inter Großheringen kaj Pößneck unt.Bf.)
* linio Leipzig-Probstzella (nur inter Crossen Ort kaj Probstzella)
* linio Weimar-Kranichfeld
* linio Sangerhausen-Erfurt (nur inter Erfurt kaj Sömmerda)
* linio Wolkramshausen-Erfurt (nur inter Erfurt Hbf. kaj Ringleben-Gebesee)
* linio [[Kühnhausen]]-Bad Langensalza
* linio Gotha-Leinefelde (nur inter Gotha kaj Bad Langensalza)
* linio Fröttstädt-Georgenthal
* linio Arnstadt-Saalfeld
* linio Rottenbach-Katzhütte = [[Schwarzatalbahn]]
* linio Neudietendorf-Ritschenhausen (nur inter Neudietendorf kaj Arnstadt Süd)
* linio Hockeroda-Unterlemnitz (nur inter Hockeroda kaj Blankenstein)
* linio Orlamünde-Oppurg
* linio Werdau-Mehltheuer (nur inter Weida kaj Weida Altstadt)

== Entreprenoj membraj ==
Buse/trame:
* [[publika transporto de Erfurto|Erfurter Verkehrsbetriebe]] (EVAG)
* IOV Omnibusverkehr Ilmenau
* Jenaer Nahverkehr GmbH
* JES Verkehrsgesellschaft
* KomBus GmbH Rudolstadt
* Personenverkehrsgesellschaft Weimarer Land (PVG), Apolda
* PRG Personen- und Reiseverkehr Greiz
* RVG Regionalverkehr Gera/Land
* Stadtwirtschaft Weimar
* Straßenbahn Gotha und Thüringer Waldbahn
* Verkehrs- und Betriebsgesellschaft Gera (GVB)
* Verkehrsgemeinschaft Landkreis Gotha
* Verkehrsunternehmen Andreas Schröder

Vagonare:
* Abellio Rail Mitteldeutschland
* DB Regio Südost
* Erfurter Bahn
* Süd-Thüringen-Bahn
* DB RegioNetz/Oberweißbacher Berg- und Schwarzatalbahn

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://www.vmt-thueringen.de/ Hejmpaĝo de VMT]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Turingio]]
[[Kategorio:Publika transporto]]</text>
      <sha1>mmcgun7hud2yc4azb6cb2y00m88323g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hiroko Minami</title>
    <ns>0</ns>
    <id>734934</id>
    <revision>
      <id>9412929</id>
      <parentid>8528415</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:29:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2745" sha1="7y9xrps6u47c91u33b9lerfzudxxluc" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                          = Hiroko Minami
|dosiero                       = Dr Minami Hiroko.jpg
|grandeco de dosiero           = 220px
|priskribo                     = Hiroko Minami ĉe la evento de La Projekto por Kapacila Konstruado de Flegaj Servoj ekiris en [[Dako]], 2013
|naskonomo                     = 
|dato de naskiĝo               = 1942-06-13
|loko de naskiĝo               = [[Kobe]], [[japanio|japana]]
|ŝtato de naskiĝo              = 
|dato de morto                 = 
|loko de morto                 = 
|ŝtato de morto                = 
|loĝloko                       = 
|nacieco                       = [[japanio|japana]]
|aliaj nomoj                   = 
|konata kiel                   = Japana [[Najtingalo]]
|klereco                       = 
|okupiganto                    = 
|profesio                      = 
|titolo                        = 
|salajro                       = 
|posedaĵo                      = 
|alteco                        = 
|pezo                          = 
|antaŭulo                      = 
|sekvanto                      = 
|partio                        = 
|estraro                       = 
|konfesio                      = 
|parencoj                      = 
|subskribo                     = 
|notoj                         = 
}}

'''Hiroko Minami''' ({{lang-ja|南 裕子}}, [Minami Hiroko]; naskiĝis la {{daton|13|junio|1942}} en [[Kobe]]) estas [[Japanio|japana]] [[Flegistino]] kaj nuna Prezidanto de Kobe-Urba Kolegio pri Flegado, [[Gubernio Hiogo]].&lt;ref&gt;{{cite news | url = https://www.kobe-ccn.ac.jp/english/message/| title = Message from the President | website = Kobe City College of Nursing|access-date=10-a de augusto 2021}}&lt;/ref&gt; Ŝi estis la prezidanto de Japana Flega Asocio de 1999-2005. Ŝi ankaŭ funkciis kiel la 25-a prezidanto de la Internacia Konsilio de Flegistinoj de 2005 - 2009. Ŝi ricevis la '''Medalon Florence Nightingale''' en 2011 pro sia esenca rolo en la flegistina industrio.&lt;ref&gt;{{cite news|url =https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/feature/2011/florence-nightingale-recipients-feature-2011-05-13.htm| title =Florence Nightingale Medal: honouring exceptional nurses and nursing aides -2011 recipients| website = [[Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco]]|access-date=10a de Aŭgusto 2021}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.icn.ch/ 国際看護師協会]
* [http://www.u-kochi.ac.jp/ 高知県立大学]
* [http://www.koyasan21.org/ 高野山医療フォーラム] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191209124126/https://www.koyasan21.org/ |date=2019-12-09 }}

{{Vivtempo|Minami, Hiroko}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Sanservo en Japanio]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]</text>
      <sha1>7y9xrps6u47c91u33b9lerfzudxxluc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bror Hannes Päivänsalo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>739388</id>
    <revision>
      <id>9412761</id>
      <parentid>9367749</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9412761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="820" sha1="ee0cg986g7wnv7c22dblx3m48ivvgmu" xml:space="preserve">{{orfa|Finnlando}}
{{Informkesto politikisto}}
'''Bror Hannes PÄIVÄNSALO''', jen [[finne]], [[svede]] ĝis 1906 ''Bror Hannes Helander'', estis finna konservativa [[politikisto]] kaj [[pastro]], kiu naskiĝis la 1-an de januaro 1875 en [[Turku]] (''Åbo'') kaj mortis 58-jaraĝa la 23-an de aŭgusto 1933. Lia partio estis [[Nacia Koalicio (Finnlando)|Nacia Koalicio]]. Bror Hannes Päivänsalo estis membro de la [[finna parlamento]] en 1917–1918 kaj en 1929–1933. Li apogis en la parlamento kristanismon tre forte. Li estis pastrigita en 1899. Li faris studvojaĝojn al Palestino kaj Egiptio en 1927 kaj 1929 kaj al Grekio kaj Malgranda Azio en 1928.

{{Bibliotekoj}}
{{Portalstrio|Biografio}}
{{Ĝermo|finno}}

{{vivtempo|Paivansalo, Bror Hannes}}

[[Kategorio:Finnaj politikistoj]]
[[Kategorio:Finnaj pastroj]]</text>
      <sha1>ee0cg986g7wnv7c22dblx3m48ivvgmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henricus Antonides Nerdenus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>739780</id>
    <revision>
      <id>9412733</id>
      <parentid>8575750</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6148" sha1="3a0eatsmc6bfqh0kd199sj21ztnl5z8" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
|nomo                = &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;yellow&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Henricus Antonides Nerdenus&lt;br /&gt;(1546-1614)'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|dosiero             =Disputationum theologicarum (1599).jpeg
|priskribo           =&quot;Disputationum theologicarum&quot;, verko eldonita en (1599) far Henricus Antonides Nerdenus.
|dato de naskiĝo     =[[13-a de februaro]] [[1546]]
|loko de naskiĝo     = [[Naarden]], [[Nederlando]]
|dato de morto     =[[14-a de marto]] [[1614]]
|loko de morto     = [[Franeker]], [[Nederlando]]
| alma_mater          = [[Universitato de Franeker]]
}}

'''Hendrik Antonisz van der Linden (1546-1614)''' estis nederlanda teologo, predikisto, reformisto kaj profesoro pri teologio en la [[Universitato de Franeker]] ekde ĝia fondo. Kiam infano, li studis en la Latina Lernejo de Naarden kie lia patro estis instruisto kaj Lambertus Hortensius rektoro. Ekde de sia juneco li akiris la ideon pri reformacio. En 1565, li ligiĝas al sekreta religia kongregacio kaj post unu jaro li iĝis pastro.

Laŭ siaj propraj vortoj, li estis &quot;unu el la unuaj ikonoklastoj&quot;. Li estis malliberigita pro sia protestanta fido, sed sukcesis eskapi pro martiriĝo al Orienta Frisio, kie li plue disvolvis siajn kapablojn pri la Biblia studo. En 1572, liaj gepatroj kaj eble aliaj familianoj venis kuniĝi al la Masakro de Naarden. Kiel profesoro, Henricus estis praktika, instruinte kaj organizinte la universitaton. Li estis profesoro pri teologio ĝis sia morto, en 1614.

== Biografio ==
En 1573 Henricus fariĝis ministro, unue en Dijkhuizen, (orienta Frislando) kaj poste en [[Enkhuizen]]. De 1585 ĝis sia morto en 1614 li estis teologia profesoro kaj fundamenta en la nove fondita Universitato de Franeker - tiutempe la dua universitato en Norda Nederlando. Pli praktika, precipe la trejnado de pastroj kaj la administrado de la universitato estis prioritatoj. En 1593 li ricevis honordoktorecon de la Universitato de Lejdeno.

Henricus Antonides uzis la latinan nomon Nerdenus en sia hejmurbo Naarden. Liaj posteuloj poste prenis la nomon van der Linden. Lia tomboŝtono ankoraŭ staras en la preĝejo de Sankta Marteno, en Franeker. Henricus edziĝis kun Ludovica Herberts Wijncoop (1516-1576) kaj havis kvin infanojn, el kiuj la plej konataj estas Clemens, ministro en Naarden kaj Antonius Hendrikszoon van der Linden (1570-1633), kuracisto en Amsterdamo kaj patro de [[Jan Antonides van der Linden]] (1609-1664), profesoro pri medicino en Franeker.

== Verkaro ==
[[Dosiero:H.A.Nerdenus.JPG|eta|maldekstre|400px|&lt;center&gt;Bildo de Henricus Antonides Nerdenus (1601).&lt;/center&gt;]]
{{Div col|cols = 3}}
* Poemata inedita, Lambertus Hortensius (1500–1574), [[1582]], Lambertus Hortensius estis rektoro de la latina lernejo en Naarden, kie Nardenus studis.
* Tabula de proprietatib. Episcopi, seu Ministri verbi D. ex fontibus Israelis, [[1587]]
* [https://www.google.com.br/books/edition/Theses_theologicae_de_oratione_etc_Pr%C3%A6s/tm99Csrk3UsC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Henricus+Antonides+van+der+Linden&amp;printsec=frontcover Theses theologicae de oratione], [[1597]]
* In nomine Sanctae &amp; individuae Trinitatis disputationum theologicarum sexta, [[1598]]
* [https://www.google.com.br/books/edition/Disputationum_theologicarum_decima_septi/6r_Dr1JEHqcC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=inauthor:%22Henricus+Antonides+van+der+Linden%22&amp;printsec=frontcover Disputationum theologicarum decima septima, de ecclesia Christi], [[1599]]
* Auxilio Divini numinis fretus disputationum theologicarum vigesimam octavam, [[1599]]
* Qvod bonvm felix favstvmque sit. disputatio theologica, [[1599]]
* [https://www.google.com.br/books/edition/Disputationum_theologicarum_sexta_de_leg/bgvjqsl5W98C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Henricus+Antonides+van+der+Linden&amp;printsec=frontcover Disputationum theologicarum sexta, de lege Dei], [[1604]]
* Disceptatio theologica de sacramento coenae, [[1607]]
* Adolescentia seu Exilium, hoc est historiae Tobiae, poëtica paraphrasi reddita, [[1611]]
* De correctione fratrum ecclesiastica aphorismi, [[1611]]
* Systema theologicum disputationibus publicis propositum in Academia Franequerensi, [[1611]]
* [https://www.google.com.br/books/edition/Henrici_Antonii_Nerdenus_Initia_academia/iql83Gd8cfoC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=inauthor:%22Henricus+Antonides+van+der+Linden%22&amp;printsec=frontcover Initia academiae Franequerensis], [[1613]]
* [https://www.google.com.br/books/edition/Initia_academiae_Franequerensis_ejusdem/LLORNQ7WmmgC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=inauthor:%22Henricus+Antonides+van+der+Linden%22&amp;printsec=frontcover Initia academiae], [[1613]]
* Initia academiae, Franequerensis, ejusdem, templi &amp; gubernationis, [[1613]]
{{Div col end}}

== Literaturo ==
* [http://www.biografischportaal.nl/persoon/61543965 Biografisch portaal van nederland]
* [http://worldcat.org/identities/viaf-59956795/ WorldCat Identities]
* [https://www.geni.com/people/Henricus-Antonides-Nerdenus/6000000017363928662 Geni]

== Vidu ankaŭ ==
{{Div col|cols = 3}}
* Lambertus Hortensius (1500–1574)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://italiawiki.com/pages/storia-di-gooise-meren/lambertus-hortensius.html |titolo=Wikipedia Italia |alirdato=2021-09-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210930172007/https://italiawiki.com/pages/storia-di-gooise-meren/lambertus-hortensius.html |arkivdato=2021-09-30 }}&lt;/ref&gt;
* [[Hadriano Junio]] (1511-1575)
* Lukas Trelcatius (1542-1602)
* Franciscus Gomarus (1563-1641)
* [[Petrus Pavius]] (1564-1617)
* Antonius Hendrikszoon van der Linden (1570-1633)
* [[Ewaldus Schrevelius]] (1575-1647)
* [[Otto Heurnius]] (1577-1652)
* [[Gilbert Jachaeus]] (1578-1628)
* [[Adrianus van Valckenburg|Adrianus Falcoburgius]] (1581-1650)
* [[Jan Antonides van der Linden]] (1609-1664)
{{Div col end}}

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Nerdenus, Henricus Antonides}}

[[Kategorio:Naskiĝintoj la 13-an de februaro]]
[[Kategorio:Mortintoj la 14-an de marto]]
[[Kategorio:Nederlandaj teologoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj predikistoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj reformaciistoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj religiuloj]]
[[Kategorio:Universitato de Franeker]]</text>
      <sha1>3a0eatsmc6bfqh0kd199sj21ztnl5z8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hind bint Hamad bin Ĥalifa Al Thani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>748112</id>
    <revision>
      <id>9412869</id>
      <parentid>9325615</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:05:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3635" sha1="nc5o8pnu1ruuxzj4nb4rcqcacd2pa7f" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Hind bint Hamad Al Thani''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1984|8|15}})&lt;ref&gt;[http://www.royalark.net/Qatar/qatar7.htm Royal Ark]&lt;/ref&gt;, estas la filino de ŝejĥo [[Hamad bin Ĥalifa Al Thani]] (emiro de [[Kataro]] de 1995 ĝis 2013)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |lingvo=en |titolo=Emir of Qatar profile: Who is Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani, how |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/emir-of-qatar-profile-who-is-sheikh-hamad-bin-khalifa-al-thani-how-did-he-turn-qatar-into-the-world-8672997.html |eldoninto=The Independent |alirdato=2016-03-24}}&lt;/ref&gt; kaj de lia dua edzino [[Moza bint Nasser al-Missned]], kun kiu li havis kvin filojn kaj du filinojn.&lt;!--&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |titolo=Cheikh Tamim bin Hamad Al Thani |url=http://www.staragora.com/star/cheikh-tamim-bin-hamad-al-thani |eldoninto=Staragora |alirdato=2016-04-08}}&lt;/ref&gt;--&gt;

== Biografio ==
Hind bint Hamad Al Thani ankaŭ estas la fratino de la nuna Emiro de Kataro, Ŝejĥo [[Tamim bin Hamad Al Thani]].&lt;!--&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |titolo=Cheikh Tamim bin Hamad Al Thani |url=http://www.staragora.com/star/cheikh-tamim-bin-hamad-al-thani |eldoninto=Staragora |alirdato=2016-03-24}}&lt;/ref&gt;--&gt;

Ŝi havas magistran diplomon pri Homaj Rajtoj de ''Universitato-Kolegio de Londono''&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |titolo=The Future is Bright |url=https://www.thebusinessyear.com/qatar-2017/sheikha-hind-bint-hamad-al-than-vice-chairperson-ceo-qatar-foundation-education-science-community-development/vip-interview |eldoninto=The Business Year |alirdato=2018-01-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170907215237/https://www.thebusinessyear.com/qatar-2017/sheikha-hind-bint-hamad-al-than-vice-chairperson-ceo-qatar-foundation-education-science-community-development/vip-interview |arkivdato=2017-09-07 }}&lt;/ref&gt;.

En februaro 2016, Hind bint Hamad Al Thani estis nomumita Administra Direktoro&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |titolo=Qatar Foundation {{!}} H.E. Sheikha Hind bint Hamad Al Thani |url=http://www.qf.org.qa/content/about/leadership/qatar-foundation-leadership/he-sheikha-hind-bint-hamad-althani |eldoninto=qf.org.qa |alirdato=2016-04-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160329010933/http://www.qf.org.qa/content/about/leadership/qatar-foundation-leadership/he-sheikha-hind-bint-hamad-althani |arkivdato=2016-03-29 }}&lt;/ref&gt; de [[Qatar Foundation]] kreita de sia patro kaj prezidata de sia patrino&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |lingvo=en |titolo=Sheikha Hind named new CEO of Qatar Foundation - Doha News |url=http://dohanews.co/sheikha-hind-named-new-ceo-of-qatar-foundation |eldoninto=Doha News |alirdato=2016-03-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160312012232/http://dohanews.co/sheikha-hind-named-new-ceo-of-qatar-foundation/ |arkivdato=2016-03-12 }}&lt;/ref&gt;.

En majo 2016, ŝi diplomiĝis de [[HEC Paris en Kataro|HEC Paris]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |lingvo=fr |persona nomo=Patricia |titolo=HEC : SE Sheikha Hind bint Hamad Al Thani, diplômée de la promotion 2016 |url=https://qataractu.com/hec-se-sheikha-hind-bint-hamad-al-thani-diplomee-de-promotion-2016-8958.html |eldoninto=Qatar Actu |dato=2016-05-04 |alirdato=2020-03-18 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200318143623/https://qataractu.com/hec-se-sheikha-hind-bint-hamad-al-thani-diplomee-de-promotion-2016-8958.html |arkivdato=2020-03-18 }}&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Hamad bin Ĥalifa Al Thani]]
* [[Moza bint Nasser al-Missned]]
* [[Qatar Foundation]]

== Tradukfonto ==
{{Trad|fr|Hind bint Hamad Al Thani|188652292}}

{{Qatar Foundation}}
{{Projektoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Thani}}

[[Kategorio:Kataranoj]]</text>
      <sha1>nc5o8pnu1ruuxzj4nb4rcqcacd2pa7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hillel Omer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>748119</id>
    <revision>
      <id>9412858</id>
      <parentid>9260146</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T03:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3988" sha1="1818ya43412rsux59vvjc6eso9qj7ce" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Hillel OMER''' ({{Lang-he|עומר הלל}}, la [[4-an de aŭgusto]] [[1926]] - la [[30-an de junio]] [[1990]]), estis [[Israelo|israela]] poeto kaj [[Porinfana literaturo|porinfana]] verkisto. Lia [[Plumonomo|plumnomo]] estis '''Ain Hillel''' &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.haaretz.com/magazine/friday-supplement/every-word-a-precious-stone-1.309224 |titolo=Every word a precious stone, Haaretz |alirdato=2021-12-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100902165133/http://www.haaretz.com/magazine/friday-supplement/every-word-a-precious-stone-1.309224 |arkivdato=2010-09-02 }}&lt;/ref&gt;.

== Vivo ==
Hillel Omer naskiĝis en [[kibuco]] [[Miŝmar HaEmek]] en la [[Valo de Jizre'el]]. Lia patro ŝanĝis sian familian nomon, Kotovitz al Ogni. Li batalis en la [[Palmaĥ]] dum la [[arab-israela milito de 1948]]. De 1954 ĝis 1969 li estis la ĉefa [[pejzaĝarkitekto]] de [[Jerusalemo]].

== Verkado ==
Lia poemo, ''Hanesher'' (''La aglo''), estis verkita en [[Biblia hebrea]], sed esprimas la dubojn kaj seniluziigojn de la dudeka jarcento.

La verkado de Omer estis tradukita en la [[Angla lingvo|anglan]], [[Franca lingvo|francan]], [[Germana lingvo|germanan]], [[Greka lingvo|grekan]], [[Hungara lingvo|hungaran]], [[Hispana lingvo|hispanan]] kaj [[Rusa lingvo|rusan]]. Inter liaj plej famaj komponaĵoj estas &quot;Kial la zebro vestas piĵamon&quot; (1959) kaj &quot;Onklo Simĥa&quot; (1964).

=== Poezio ===
* La tagmeza lando, Sifrijat Poalim, 1950 [Eretz Ha-Cohorajim]
* Nisra, la aŭtoro, 1962 [Nisra]
* Ĉasanta frenezo, Am Oved, 1964 [Teruf Toref]
* Elogio, Hakibuc HaMeuĥad, 1973 [Hodajah]
* Parolu, Hakibuc HaMeuĥad, 1980 [Dabri]
* Josef kaj la edzino de Potifar, Hakibuc HaMeuĥad, 1982 [Yossef Ve-Eŝet Potifar]
* Ĝis nun, Hakibuc HaMeuĥad, 1983 [Ad Ko]
* Bluo kaj dornoj, Sifrijat Poalim, 1987 [Tĥelet Ve-Kocim]
* Fabeloj de Holon, Sifrijat Poalim, 1991 [Mishlei Holon]

=== Porinfanaj verkoj ===
* Kial la [[zebro]] vestas [[Piĵamo|piĵamon]]?, Sifrijat Poalim, 1959 [Lama Loveŝet Ha-Zebro Piĵama]
* Eksterlande, Eksterlande!, Sifrijat Poalim, 1960 [Hutz La-Aretz, Hutz La-Aretz]
* Neniu povas vidi min, Massada, 1967 [Oti Lir'ot Af Eĥad Lo Jaĥol]
* Onklo Simĥa, Hakibuc HaMeuĥad, 1969/99 [Dodi Simha]
* Mi estas [[Parulioj|parulio]], Hakibuc HaMeuĥad, 1970 [Ani Pashosh]
* Bonan matenon, Hakibuc HaMeuĥad, 1971 [Boker Tov]
* Bulbul, kial?, Massada, 1972 [Bulbul, Lama Kacha?]
* Birdeto, eta birdo, Hakibuc HaMeuĥad, 1973 [Rom Ciporim Ciporim Tzip]
* Ĝirafo en bluaj ĝinzoj, Hakibuc HaMeuĥad, 1976 [Giraf Esti-Ĝinzoj Kahol]
* la voĉo de onklo Simĥa, Hakibuc HaMeuĥad, 1976 [Kol Dodi Simĥa]
* Kiel fartas Vi S-ino [[Kokcinelo]]?, Am Oved, 1977 [Ŝalom Laĥ Para Moŝe Rabenu]
* De muŝo al elefanto, Keter, 1977 [Mi-Zvuv Ve-Ad Pil]
* Rakonto pri katoj, Keter, 1977 [Ma'ase Be-Ĥatulim]
* &quot;Yossi, lerta infano de Mio&quot;, Massada, 1978 [Yossi Jeled Ŝeli Muclaĥ]
* &quot;Nekredebla&quot;, [[Ministerio pri edukado (Israelo)|Ministerio pri edukado]], 1978 [Lo Jeuman]
* Kiam onklo Simĥa kantas, Cionista Konfederacio, 1984 [Ke-Ŝe Dod Simha Ŝar]
* &quot;Mi estas parulio, certe kaj eble&quot;, Hakibuc HaMeuĥad, 1987 [Ani Paŝoŝ Betaĥ Ve-Ulaj]
* La libro de Skribaĉa-kantoj, R. Sirkis, 1988 [Sefer Ha-Kiŝkuŝŝirim]
* Nubo en mia mano, Sifrijat Poalim, 1989 [Anan Ba-Yad]
* Ĝi okazis al cervido, Kinneret, 1989 [Ma'ase Be-Ofer Ajalim]
* Granda libro de Ain Hillel, Am Oved, 1992 [Ha-Sefer Ha-Gadol Ŝel Ain Hillel]
* Kibuca aventuro, Londono, F. Warne, 1963

== En Esperanto aperis ==
* ''[http://verkoj.com/verkistoj/amir-naor/tradukitaj-kantoj/jocxjo-mia-talenta-fil/ Joĉjo mia talenta fil'] - Yossi Jeled Ŝeli Muclaĥ''

== Por plua legado ==
* ''[[:en:The_Modern_Hebrew_Poem_Itself|La Moderna hebrea Poemo per ĝi mem]], en la angla'' (2003)

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Omer, H}}
[[Kategorio:Israelaj poetoj]]
[[Kategorio:Israelaj verkistoj]]
[[Kategorio:Israelaj porinfanaj verkistoj]]</text>
      <sha1>1818ya43412rsux59vvjc6eso9qj7ce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝimŝono kaj Dalila (Rubens)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>749570</id>
    <revision>
      <id>9412890</id>
      <parentid>9280284</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3682" sha1="lszg9d4qw7iusmblosw2zrue5nwykh7" xml:space="preserve"> [[Dosiero:Samson_and_Delilah_by_Rubens.jpg|alternative=Samson and Delilah by Rubens.jpg|eta|350x350ra|''Ŝimŝono kaj Dalila'' fare de Rubens]]
'''''Samson kaj Delilah''''' estas [[pentraĵo]] atribuita al la [[Flandrio|flandra]] [[Baroko|Baroka]] pentristo [[Petro Paŭlo Rubens]] (1577–1640) kaj montrita en la [[Nacia Galerio (Londono)]]. Ĝi datiĝas de ĉirkaŭ 1609 al 1610. 

== Priskribo ==
Rubens majstre pentris Ŝimŝonon ĝuste kiam li dolĉe senkonscia iras renkonte al sia tragika destino. Tiu ĉi fama pentraĵo de la baroka flandra pentristo inspiriĝis el la [[Biblio|biblia]] rakonto de Ŝimŝono kaj Dalila. Ŝimŝono, enamiĝinta al [[ĉiesulino]] Dalila, malkaŝas al ŝi la sekreton de sia superhoma forto: sia netondita hararo. Post kiam perfide la hararo estas tondita, la malamikaj soldatoj kaptas la malfortan Ŝimŝonon. 

Tiu ĉi esence erotika pentraĵo estis mendita fare de riĉulo por dekori la muron super la [[kameno]] de salonego. Ĝi tamen havas samtempe moralisman admonon pri senbrida ampasio. Vidu kiel Rubens prezentas Ŝimŝonon, sekse elĉerpitan, kun sia enorma, dikmuskola, plene malstreĉita korpo, endormiĝinta, duonkuŝante senpova, sur la genuoj de Dalila.

Tre evidenta estas en la pentraĵo la malrespekto de Rubens por la anatomia precizeco, ĉar principe li preferas la pentran komponadon al la fizika realo. La misproporciaj brakoj, la gigantaj manoj, la tro distancaj ŝultroj - ĉio favore al pentra efekto. Rimarkinde estas kiel la mano de la hartondisto, kiu karese tenas la [[Buklo|buklojn]] de Ŝimŝono kaj tiu misproporcia de Dalila sur lia dorso, aludas la fakton, ke tia giganto povas sin trovi en tiu situacio nur pro sia propra iniciato. Krome, la krucigitaj manoj de la hartondisto simbolas perfidon.
[[Dosiero:Frans Francken (II) - Supper at the House of Nicolaas Rockox.jpg|eta|320x320ra|''Samson kaj Delilah'' de Rubens povas esti vidita pendigita super la kamenpeco en la ''Bankedo'' de [[Frans Francken la pli juna]] ĉe la Domo de Burgomaster Rockox (inter 1630 kaj 1635).]]

La supra maldekstra fona niĉo enhavas statuon de [[Venuso (diino)|Venero]], la diino de amo, kaj ŝia filo, [[Amoro (dio)|Kupido]]. Ankaŭ tio reprezentas la kaŭzon de la tragika destino de Ŝimŝono. La maljunulino malantaŭ Dalila aldonas lumon al la sceno sed ne aperas en la biblia rakonto. Ŝi rolas kiel [[Bordelo|bordelistino]], kies profilo kune kun tiu de Dalila povus simboli la estinton de la maljunulino kaj la estonton de Dalila mem.

En la pentraĵo estas tri fontoj de lumo: la maldekstra [[braĝujo]], la [[kandelo]] en la mano de la maljunulino kaj la [[torĉo]] de la soldato, dekstre trans la pordo. Tamen estas alia stranga lumfonto el sube maldekstre. Ĝi lumigas la nudan korpon de Dalila kaj surprize naztruon kaj brovan subarkon, kiuj kutime en la pentraĵoj troviĝas en mallumo.

Kaj fine, rilate la pentran teknikon, kiun fama arta kritikisto de la [[17-a jarcento]], nomis &quot;likvaj ombroj&quot;, rimarkinde estas kiel trafe Rubens, uzis ĝin por prezenti la reliefojn de la muskoloj kaj la reflektojn de lumo sur la vitraj [[Ampolo|ampoloj]], kiuj troviĝas sur la koloneto apud la pordo. Tiajn reflektojn Rubens faris per skrapado de la [[Olefarbo|oleofarba]] tavolo, tiel malkovrinte la blankan suban [[Kanvaso|kanvason]].

Vere tre kompleksa kaj elstara [[Baroka pentrarto|baroka pentraĵo]], profunde influita fare de la itala pentristo [[Michelangelo Merisi da Caravaggio|Caravaggio]].

== Heredo ==

== Fonto ==
Esperanta retradio &quot;Kondiĉoj por efektivigo de amo&quot;, verkis Gian Piero Savio el Israelo

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Petro Paŭlo Rubens]]
[[Kategorio:Pentraĵoj de Petro Paŭlo Rubens]]</text>
      <sha1>lszg9d4qw7iusmblosw2zrue5nwykh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heksila trikloroacetato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>763972</id>
    <revision>
      <id>9412625</id>
      <parentid>9210281</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5939" sha1="ajygfmlif34qs9kfmq6okpg7tkhpr77" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=20%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Heksila trikloroetanato'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|8|H|13|Cl|3|O|2'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Hexyl trichloroacetate 2D.png|300ra|Heksila trikloroacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;Heksila trikloroacetato'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Hexyl trichloroacetate 3D.png|300ra|Heksila trikloroacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la Heksila trikloroacetato'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Heksila estero de la trikloroetanata acido
* Trikloroetanato de heksilo
* Heksila estero de la trikloroacetata acido
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?ref=37587-86-3 37587-86-3]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.218508.html 218508]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/249541 249541]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Molmaso]]||247,54g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||1,248 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/37587-86-3.html Guidechem]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/893216.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-03-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220326143336/http://www.molbase.com/moldata/893216.html |arkivdato=2022-03-26 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||236,9°C &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/37587-86-3_1105091.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.chemblink.com/moreProducts/more37587-86-3.htm Chemblink]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.47}}
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||81,3°C &lt;ref&gt;[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=37587-86-3&amp;l=en&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 Chemnet]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|07}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heksila trikloroacetato'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;13&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[trikloroacetata acido]] kun [[heksanolo]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heksila trikloroacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heksila trikloroacetato''' per traktado de '''trikloroacetata acido''' kun '''heksila alkoholo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexanol 3D.png|heksila alkoholo|150ra]] +[[Dosiero:Trichloroacetic acid 3D.png|trikloroacetata acido|70ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl trichloroacetate 3D.png|heksila trikloroacetato|150ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heksila trikloroacetato''' per traktado de '''trikloroacetata anhidrido''' kun '''heksila alkoholo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
2 [[Dosiero:Hexanol 3D.png|heksila alkoholo|150ra]] + [[Dosiero:Trichloroacetic anhydride 3D.png|trikloroacetata anhidrido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;2 [[Dosiero:Hexyl trichloroacetate 3D.png|heksila trikloroacetato|150ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heksila trikloroacetato''' per traktado de '''trikloroacetata acido''' kun '''heksila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl chloride3D.png|heksila klorido|150ra]] +[[Dosiero:Trichloroacetic acid 3D.png|trikloroacetata acido|70ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl trichloroacetate 3D.png|heksila trikloroacetato|110ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heksila trikloroacetato''' per traktado de '''trikloroacetata anhidrido''' kun '''heksila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl chloride3D.png|heksila klorido|150ra]] +[[Dosiero:Trichloroacetic anhydride 3D.png|kloroacetata anhidrido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl trichloroacetate 3D.png|heksila trikloroacetato|150ra]] +[[Dosiero:Trichloroacetyl-chloride-3D-balls.png|trikloroacetila klorido|90ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Acetato#Trikloroacetatoj|Trikloroacetatoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

{{Acetatoj}}

[[Kategorio:Acetatoj]]</text>
      <sha1>ajygfmlif34qs9kfmq6okpg7tkhpr77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heptila trikloroacetato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>763976</id>
    <revision>
      <id>9412783</id>
      <parentid>9210497</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6115" sha1="3kli3cl1bj3i997kd07firjjlb1i31y" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=20%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Heptila trikloroetanato'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|9|H|15|Cl|3|O|2'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptyl trichloroacetate 2D.png|300ra|Heptila trikloroacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;Heptila trikloroacetato'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptyl trichloroacetate 3D.png|300ra|Heptila trikloroacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la Heptila trikloroacetato'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Heptila estero de la trikloroetanata acido
* Trikloroetanato de heptilo
* Heptila estero de la trikloroacetata acido
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?ref=65611-31-6 65611-31-6]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.212161.html 212161]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/242704 242704]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Molmaso]]||261,567g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||1,217 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/65611-31-6.html Guidechem]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/1503756.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-03-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220326145135/http://www.molbase.com/moldata/1503756.html |arkivdato=2022-03-26 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||252°C &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/65611-31-6_256892.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4757}}
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||84,4°C &lt;ref&gt;[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=65611-31-6&amp;l=en&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 Chemnet]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.chemblink.com/moreProducts/more65611-31-6.htm Chemblink]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|07}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heptila trikloroacetato'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;9&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;15&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[trikloroacetata acido]] kun [[heptanolo]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heptila trikloroacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heptila trikloroacetato''' per traktado de '''trikloroacetata acido''' kun '''heptila alkoholo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Heptanol 3D.png|heptila alkoholo|150ra]] +[[Dosiero:Trichloroacetic acid 3D.png|trikloroacetata acido|70ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl trichloroacetate 3D.png|heptila trikloroacetato|150ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heptila trikloroacetato''' per traktado de '''trikloroacetata anhidrido''' kun '''heptila alkoholo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
2 [[Dosiero:1-Heptanol 3D.png|heptila alkoholo|150ra]] + [[Dosiero:Trichloroacetic anhydride 3D.png|trikloroacetata anhidrido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;2 [[Dosiero:Heptyl trichloroacetate 3D.png|heptila trikloroacetato|150ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heptila trikloroacetato''' per traktado de '''trikloroacetata acido''' kun '''heptila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptyl chloride3D.png|heptila klorido|150ra]] +[[Dosiero:Trichloroacetic acid 3D.png|trikloroacetata acido|70ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl trichloroacetate 3D.png|heptila trikloroacetato|110ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heptila trikloroacetato''' per traktado de '''trikloroacetata anhidrido''' kun '''heptila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptyl chloride3D.png|heptila klorido|150ra]] +[[Dosiero:Trichloroacetic anhydride 3D.png|kloroacetata anhidrido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl trichloroacetate 3D.png|heptila trikloroacetato|150ra]] +[[Dosiero:Trichloroacetyl-chloride-3D-balls.png|trikloroacetila klorido|90ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Acetato#Trikloroacetatoj|Trikloroacetatoj]]
* [[Heptila acetato]]
* [[Heptila kloroacetato]]
* [[Heptila dukloroacetato]]
* [[Heptila jodoacetato]]
* [[Heptila dujodoacetato]]
* [[Heptila trijodoacetato]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

[[Kategorio:Acetatoj]]
{{Acetatoj}}</text>
      <sha1>3kli3cl1bj3i997kd07firjjlb1i31y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heptila dubromoacetato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>764519</id>
    <revision>
      <id>9412777</id>
      <parentid>9272742</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T22:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5441" sha1="m61wqgoov1v6d3m5wir5npdtin47pbs" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=10%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Heptila dubromoetanoato'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|9|H|16|Br|2|O|2'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptyl dibromoacetate 2D.png|200ra|Heptila dubromoacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;Heptila dubromoetanoato'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptyl dibromoacetate 3D.png|200ra|Heptila dubromoacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la Heptila dubromoetanoato'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Heptila estero de la dudubromoacetata acido
* Heptila dubromoetanoato
* Dubromoetanoato de heptilo
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[http://www.molbase.com/moldata/2212328.html 90146-89-7] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220330000032/http://www.molbase.com/moldata/2212328.html |date=2022-03-30 }}
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.57517267.html 57517267]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/71430041 71430041]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Molmaso]]||316,033g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|07}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj| 302|315|319|335}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|270|271|280|301+317|302+352|304+340|305+351+338|319|321|330|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heptila dubromoacetato'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;9&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;16&lt;/sub&gt;Br&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[dubromoacetata acido]] kun [[heptanolo]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heptila dubromoacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Saloj kaj esteroj de la dubromoacetata acido estas malstabilaj kaj malkomponiĝas kiam temperaturo altiĝas formantaj liberan bromon, [[bromoformo]]n kaj karbonan duoksidon.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heptila dubromoacetato''' per traktado de '''dubromoacetata acido''' kun '''heptila alkoholo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Heptanol 3D.png|heptila alkoholo|120ra]] +[[Dosiero:Dibromoacetic acid 3D 2.png|dubromoacetata acido|60ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl dibromoacetate 3D.png|heptila dubromoacetato|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heptila dubromoacetato''' per traktado de '''dubromoacetata anhidrido''' kun '''heptila alkoholo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
2 [[Dosiero:1-Heptanol 3D.png|heptila alkoholo|120ra]] + [[Dosiero:Dibromoacetic anhydride 3D.png|dubromoacetata anhidrido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;2 [[Dosiero:Heptyl dibromoacetate 3D.png|heptila dubromoacetato|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heptila dubromoacetato''' per traktado de '''dubromoacetata acido''' kun '''heptila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptyl chloride3D.png|heptila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Dibromoacetic acid 3D 2.png|dubromoacetata acido|60ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl dibromoacetate 3D.png|heptila dubromoacetato|120ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heptila dubromoacetato''' per traktado de '''dubromoacetata anhidrido''' kun '''heptila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptyl chloride3D.png|heptila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Dibromoacetic anhydride 3D.png|dubromoacetata anhidrido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl dibromoacetate 3D.png|heptila dubromoacetato|120ra]] +[[Dosiero:Dibromoacetyl chloride 3D.png|dubromoacetila klorido|90ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Acetato#Dubromoacetatoj|Dubromoacetatoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

[[Kategorio:Acetatoj]]
{{Acetatoj}}</text>
      <sha1>m61wqgoov1v6d3m5wir5npdtin47pbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heksila trifluoroacetato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>765935</id>
    <revision>
      <id>9412624</id>
      <parentid>9210279</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6082" sha1="q4iqeec2huhqtz9up1cu8tr4d4l0huh" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=10%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Heksila trifluoroetanato'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|8|H|13|F|3|O|2'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Hexyl trifluoroacetate 2D.png|200ra|Heksila trifluoroacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;Heksila trifluoroetanato'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Hexyl trifluoroacetate 3D.png|200ra|Heksila trifluoroacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la Heksila trifluoroetanato'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Heksila estero de la trifluoroacetata acido
* Heksila trifluoroetanato
* Trifluoroetanato de heksilo
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=400-61-3 400-61-3]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.454425.html 454425]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/520976 520976]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Molmaso]]||198,184g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||1,098 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/400-61-3.html Guidechem]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||136,1°C &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/400-61-3_971345.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.375}}&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/1645038.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220409112321/http://www.molbase.com/moldata/1645038.html |arkivdato=2022-04-09 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||2,2°C &lt;ref&gt;[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=400-61-3&amp;l=en&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 Chemnet]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|02|07}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|315|319|335}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|261|264|264+265|271|280|302+352|303+361+353|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|370+378|403+233|403+235|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heksila trifluoroacetato'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;13&lt;/sub&gt;F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[trifluoroacetata acido]] kun [[heksanolo]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heksila trifluoroacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Saloj kaj esteroj de la trifluoroacetata acido estas malstabilaj kaj malkomponiĝas kiam temperaturo altiĝas formantaj liberan fluoron, [[fluoroformo]]n kaj karbonan duoksidon.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heksila trifluoroacetato''' per traktado de '''trifluoroacetata acido''' kun '''heksanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexanol 3D.png|heksanolo|120ra]] + [[Dosiero:Trifluoroacetic acid 3D.png|trifluoroacetata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl trifluoroacetate 3D.png|heksila trifluoroacetato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heksila trifluoroacetato''' per traktado de '''trifluoroacetata anhidrido''' kun '''heksanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
2 [[Dosiero:Hexanol 3D.png|heksanolo|120ra]] +[[Dosiero:Trifluoroacetic anhydride 3D.png|trifluoroacetata anhidrido|120ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;2 [[Dosiero:Hexyl trifluoroacetate 3D.png|heksila trifluoroacetato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heksila trifluoroacetato''' per traktado de '''trifluoroacetata acido''' kun '''heksila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl chloride3D.png|heksila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Trifluoroacetic acid 3D.png|trifluoroacetata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl trifluoroacetate 3D.png|heksila trifluoroacetato|150ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heksila trifluoroacetato''' per traktado de '''trifluoroacetata anhidrido''' kun '''heksila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl chloride3D.png|heksila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Trifluoroacetic anhydride 3D.png|trifluoroacetata anhidrido|120ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl trifluoroacetate 3D.png|heksila trifluoroacetato|150ra]] +[[Dosiero:trifluoroacetyl chloride 3D.png|trifluoroacetila klorido|90ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Acetato#Trifluoroacetatoj|Trifluoroacetatoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

{{Acetatoj}}

[[Kategorio:Trifluoroacetatoj]]</text>
      <sha1>q4iqeec2huhqtz9up1cu8tr4d4l0huh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heptila trifluoroacetato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>765938</id>
    <revision>
      <id>9412782</id>
      <parentid>9210496</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6091" sha1="ny6bl7h32b5m2rr9ghyxn41pgzu0m4x" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=10%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Heptila trifluoroetanato'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|9|H|15|F|3|O|2'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptyl trifluoroacetate 2D.png|200ra|Heptila trifluoroacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;Heptila trifluoroetanato'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptyl trifluoroacetate 3D.png|200ra|Heptila trifluoroacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la Heptila trifluoroetanato'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Heptila estero de la trifluoroacetata acido
* Heptila trifluoroetanato
* Trifluoroetanato de heptilo
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://www.guidechem.com/cas/2710-89-6.html 2710-89-6]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.4933878.html 4933878]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/6428476 6428476]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Molmaso]]||212,211g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||1,077 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/2710-89-6.html Guidechem]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/2377308.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220409113014/http://www.molbase.com/moldata/2377308.html |arkivdato=2022-04-09 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||152,5°C &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/2710-89-6_217691.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.383}}
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||5°C &lt;ref&gt;[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=2710-89-6&amp;l=en&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 Chemnet]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|02|07}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|315|319|335}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|261|264|264+265|271|280|302+352|303+361+353|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|370+378|403+233|403+235|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heptila trifluoroacetato'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;9&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;15&lt;/sub&gt;F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[trifluoroacetata acido]] kun [[heptanolo]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heptila trifluoroacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Saloj kaj esteroj de la trifluoroacetata acido estas malstabilaj kaj malkomponiĝas kiam temperaturo altiĝas formantaj liberan fluoron, [[fluoroformo]]n kaj karbonan duoksidon.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heptila trifluoroacetato''' per traktado de '''trifluoroacetata acido''' kun '''heptanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Heptanol 3D.png|heptanolo|120ra]] + [[Dosiero:Trifluoroacetic acid 3D.png|trifluoroacetata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl trifluoroacetate 3D.png|heptila trifluoroacetato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heptila trifluoroacetato''' per traktado de '''trifluoroacetata anhidrido''' kun '''heptanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
2 [[Dosiero:1-Heptanol 3D.png|heptanolo|120ra]] +[[Dosiero:Trifluoroacetic anhydride 3D.png|trifluoroacetata anhidrido|120ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;2 [[Dosiero:Heptyl trifluoroacetate 3D.png|heptila trifluoroacetato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heptila trifluoroacetato''' per traktado de '''trifluoroacetata acido''' kun '''heptila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptyl chloride3D.png|heptila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Trifluoroacetic acid 3D.png|trifluoroacetata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl trifluoroacetate 3D.png|heptila trifluoroacetato|150ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heptila trifluoroacetato''' per traktado de '''trifluoroacetata anhidrido''' kun '''heptila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptyl chloride3D.png|heptila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Trifluoroacetic anhydride 3D.png|trifluoroacetata anhidrido|120ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl trifluoroacetate 3D.png|heptila trifluoroacetato|150ra]] +[[Dosiero:trifluoroacetyl chloride 3D.png|trifluoroacetila klorido|90ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Acetato#Trifluoroacetatoj|Trifluoroacetatoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

[[Kategorio:Trifluoroacetatoj]]
{{Acetatoj}}</text>
      <sha1>ny6bl7h32b5m2rr9ghyxn41pgzu0m4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heptila glikolato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>766402</id>
    <revision>
      <id>9412779</id>
      <parentid>9210011</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5746" sha1="gys71mnicll9bclstgi06z893yfwi5d" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=10%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Heptila hidroksoacetato'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|9|H|18|O|3'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptyl glycolate 2D.png|200ra|Heptila glikolato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;Heptila hidroksoacetato'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptyl glycolate 3D.png|200ra|Heptila glikolato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la Heptila hidroksoacetato'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Heptila estero de la hidroksoacetata acido
* Heptila hidroksoacetato
* Glikolato de heptilo
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=5426-48-2&amp;l=en&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 5426-48-2]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.195607.html 195607]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/225045 225045]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Molmaso]]||174,24g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||0,978 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/5426-48-2.html Guidechem]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.chemblink.com/moreProducts/more5426-48-2.htm Chemblink]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Fandpunkto]]||39-40°C
|-
|[[Bolpunkto]]||226,6°C &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/5426-48-2_448341.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.441}}&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/1462021.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220413001412/http://www.molbase.com/moldata/1462021.html |arkivdato=2022-04-13 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||93,9°C &lt;ref&gt;[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=5426-48-2&amp;l=en&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 Chemnet]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|07}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|271|280|302+352|304+340|305+351+338|312|321|332+313|337+313|362|403+233|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heptila glikolato'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;9&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;18&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[glikolata acido]] kun '''heptanolo''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heptila glikolato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heptila glikolato''' per traktado de '''glikolata acido''' kun '''heptanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Heptanol 3D.png|heptanolo|120ra]] + [[Dosiero:Glycolic acid 3D ball.png|glikolata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl glycolate 3D.png|heptila glikolato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heptila glikolato''' per traktado de '''glikolata anhidrido''' kun '''heptanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
2 [[Dosiero:1-Heptanol 3D.png|heptanolo|120ra]] +[[Dosiero:Glycolic anhydride 3D.png|glikolata anhidrido|160ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;2 [[Dosiero:Heptyl glycolate 3D.png|heptila glikolato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heptila glikolato''' per traktado de '''glikolata acido''' kun '''heptila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptyl chloride3D.png|heptila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Glycolic acid 3D ball.png|glikolata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl glycolate 3D.png|heptila glikolato|150ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heptila glikolato''' per traktado de '''glikolata anhidrido''' kun '''heptila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptyl chloride3D.png|heptila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Glycolic anhydride 3D.png|glikolata anhidrido|160ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl glycolate 3D.png|heptila glikolato|150ra]] +[[Dosiero:Glycolyl chloride 3D.png|glikolila klorido|90ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Acetato#Hidroksoacetatoj|Glikolatoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

[[Kategorio:Acetatoj]]
{{Acetatoj}}</text>
      <sha1>gys71mnicll9bclstgi06z893yfwi5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heksila cianoacetato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>766537</id>
    <revision>
      <id>9412621</id>
      <parentid>9210266</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5789" sha1="tcm4vjcmo0j4rigqwrwt0k3n0n9rqph" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=10%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Heksila cianoetanoato'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|9|H|15|NO|2'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Hexyl cyanoacetate 2D.png|200ra|Heksila cianoacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;Heksila cianoetanoato'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Hexyl cyanoacetate 3D.png|200ra|Heksila cianoacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la Heksila cianoetanoato'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Heksila estero de la cianoacetata acido
* Heksila cianoetanoato
* Cianoacetato de heksilo
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&amp;terms=13361-53-0 13361-53-0]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.24149.html 24149]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/25920 25920]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Molmaso]]||169,224g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||0,972 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&amp;terms=13361-53-0 Chemindex]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||228,7°C &lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/13361-53-0.html Guidechem]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/552830.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220414000707/http://www.molbase.com/moldata/552830.html |arkivdato=2022-04-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.435}}&lt;ref&gt;[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=13361-53-0&amp;l=en&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 Chemnet]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||98,2°C &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/13361-53-0_511297.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|07}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|312|315|319|332|335}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|270|271|280|301+317|302+352|304+340|305+351+338|317|319|321|330|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heksila cianoacetato'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;9&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;15&lt;/sub&gt;NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[cianoacetata acido]] kun [[heksanolo]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heksila cianoacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heksila cianoacetato''' per traktado de '''cianoacetata acido''' kun '''heksanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexanol 3D.png|heksanolo|120ra]] + [[Dosiero:Cyanoacetic acid3D.png|cianoacetata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl cyanoacetate 3D.png|heksila cianoacetato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heksila cianoacetato''' per traktado de '''cianoacetata anhidrido''' kun '''heksanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
2 [[Dosiero:Hexanol 3D.png|heksanolo|120ra]] +[[Dosiero:Cyanoacetic anhydride 3D.png|cianoacetata anhidrido|160ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;2 [[Dosiero:Hexyl cyanoacetate 3D.png|heksila cianoacetato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heksila cianoacetato''' per traktado de '''cianoacetata acido''' kun '''heksila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl chloride3D.png|heksila klorido|90ra]] +[[Dosiero:Cyanoacetic acid3D.png|cianoacetata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl cyanoacetate 3D.png|heksila cianoacetato|150ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heksila cianoacetato''' per traktado de '''cianoacetata anhidrido''' kun '''heksila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl chloride3D.png|heksila klorido|90ra]] +[[Dosiero:Cyanoacetic anhydride 3D.png|cianoacetata anhidrido|160ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl cyanoacetate 3D.png|heksila cianoacetato|150ra]] +[[Dosiero:Cyanoacetyl chloride 3D.png|cianoacetila klorido|90ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Acetato#Cianoacetatoj|Cianoacetatoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

{{Acetatoj}}

[[Kategorio:Acetatoj]]</text>
      <sha1>tcm4vjcmo0j4rigqwrwt0k3n0n9rqph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heptila cianoacetato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>766540</id>
    <revision>
      <id>9412776</id>
      <parentid>9209997</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T22:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5090" sha1="m5xk3kibp3kk7pi4y6mxil1fr64jqql" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=10%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Heptila cianoetanoato'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|10|H|17|NO|2'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptyl cyanoacetate 2D.png|200ra|Heptila cianoacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;Heptila cianoetanoato'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptyl cyanoacetate 3D.png|200ra|Heptila cianoacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la Heptila cianoetanoato'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Heptila estero de la cianoacetata acido
* Heptila cianoetanoato
* Cianoacetato de heptilo
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[http://www.molbase.com/moldata/28382921.html 17686-40-7]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.14168321.html 14168321]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/22415231 22415231]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Molmaso]]||183,251g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|07}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|312|315|319|332|335}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|270|271|280|301+317|302+352|304+340|305+351+338|317|319|321|330|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heptila cianoacetato'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;17&lt;/sub&gt;NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[cianoacetata acido]] kun [[heptanolo]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heptila cianoacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heptila cianoacetato''' per traktado de '''cianoacetata acido''' kun '''heptanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Heptanol 3D.png|heptanolo|120ra]] + [[Dosiero:Cyanoacetic acid3D.png|cianoacetata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl cyanoacetate 3D.png|heptila cianoacetato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heptila cianoacetato''' per traktado de '''cianoacetata anhidrido''' kun '''heptanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
2 [[Dosiero:1-Heptanol 3D.png|heptanolo|120ra]] +[[Dosiero:Cyanoacetic anhydride 3D.png|cianoacetata anhidrido|160ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;2 [[Dosiero:Heptyl cyanoacetate 3D.png|heptila cianoacetato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heptila cianoacetato''' per traktado de '''cianoacetata acido''' kun '''heptila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptyl chloride3D.png|heptila klorido|90ra]] +[[Dosiero:Cyanoacetic acid3D.png|cianoacetata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl cyanoacetate 3D.png|heptila cianoacetato|150ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heptila cianoacetato''' per traktado de '''cianoacetata anhidrido''' kun '''heptila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptyl chloride3D.png|heptila klorido|90ra]] +[[Dosiero:Cyanoacetic anhydride 3D.png|cianoacetata anhidrido|160ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl cyanoacetate 3D.png|heptila cianoacetato|150ra]] +[[Dosiero:Cyanoacetyl chloride 3D.png|cianoacetila klorido|90ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Acetato#Cianoacetatoj|Cianoacetatoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

[[Kategorio:Acetatoj]]
{{Acetatoj}}</text>
      <sha1>m5xk3kibp3kk7pi4y6mxil1fr64jqql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heksila acetoacetato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>766645</id>
    <revision>
      <id>9412619</id>
      <parentid>9210265</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5990" sha1="ct8fidkhvsdzgxh3sod0czas2eh9dg6" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=10%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Heksila acetoetanoato'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|10|H|18|O|3'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Hexyl acetoacetate 2D.png|200ra|Heksila acetoacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;Heksila acetoetanoato'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Hexyl acetoacetate 3D.png|200ra|Heksila acetoacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la Heksila acetoetanoato'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Heksila estero de la acetoacetata acido
* Heksila acetoetanoato
* Acetoacetato de heksilo
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&amp;terms=13562-84-0 13562-84-0]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.75407.html 75407]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/83577 83577]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Molmaso]]||186,251g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||0,967 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/13562-84-0.html Guidechem]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||232,6°C &lt;ref&gt;[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&amp;terms=13562-84-0 Chemindex]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=13562-84-0&amp;l=en&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 Chemnet]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4367}}&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/1376664.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220414162325/http://www.molbase.com/moldata/1376664.html |arkivdato=2022-04-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||10,79
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||92,3°C &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/13562-84-0_836185.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.chemblink.com/moreProducts/more13562-84-0.htm Chemblink]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|07}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heksila acetoacetato'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;18&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[acetoacetata acido]] kun [[heksanolo]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heksila acetoacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Malonataj esteroj kaj acetoacetataj esteroj estas pli acidaj ol akvo kaj alkoholoj.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heksila acetoacetato''' per traktado de '''acetoacetata acido''' kun '''heksanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexanol 3D.png|heksanolo|120ra]] + [[Dosiero:Acetoacetic acid 3D.png|acetoacetata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl acetoacetate 3D.png|heksila acetoacetato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heksila acetoacetato''' per traktado de '''acetoacetata anhidrido''' kun '''heksanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
2 [[Dosiero:Hexanol 3D.png|heksanolo|120ra]] +[[Dosiero:Acetoacetic anhydride 3D.png|acetoacetata anhidrido|160ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;2 [[Dosiero:Hexyl acetoacetate 3D.png|heksila acetoacetato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heksila acetoacetato''' per traktado de '''acetoacetata acido''' kun '''heksila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl chloride3D.png|heksila klorido|90ra]] +[[Dosiero:Acetoacetic acid 3D.png|acetoacetata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl acetoacetate 3D.png|heksila acetoacetato|150ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heksila acetoacetato''' per traktado de '''acetoacetata anhidrido''' kun '''heksila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexyl chloride3D.png|heksila klorido|90ra]] +[[Dosiero:Acetoacetic anhydride 3D.png|acetoacetata anhidrido|160ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexyl acetoacetate 3D.png|heksila acetoacetato|150ra]] +[[Dosiero:acetoacetyl chloride 3D.png|acetoacetila klorido|90ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Acetato#Acetoacetatoj|Acetoacetatoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

{{Acetatoj}}

[[Kategorio:Acetatoj]]</text>
      <sha1>ct8fidkhvsdzgxh3sod0czas2eh9dg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heptila acetoacetato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>766656</id>
    <revision>
      <id>9412773</id>
      <parentid>9214765</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T22:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6285" sha1="kpxvyd73e635pqde9nbqryg5ybft2w6" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=10%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Heptila acetoetanoato'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|11|H|20|O|3'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptyl acetoacetate 2D.png|200ra|Heptila acetoacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;Heptila acetoetanoato'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptyl acetoacetate 3D.png|200ra|Heptila acetoacetato]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la Heptila acetoetanoato'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Heptila estero de la acetoacetata acido
* Heptila acetoetanoato
* Acetoacetato de heptilo
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&amp;terms=42598-96-9 42598-96-9]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.86443.html 86443]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/95760 95760]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Molmaso]]||200,278g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||0,954 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/42598-96-9.html Guidechem]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.chembk.com/en/cas/42598-96-9 Chembk]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||245,8°C &lt;ref&gt;[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&amp;terms=42598-96-9 Chemindex]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=42598-96-9&amp;l=en&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 Chemnet]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.chemblink.com/moreProducts/more42598-96-9.htm Chemblink]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4371}}&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=42598-96-9 |titolo=Chemical Book |alirdato=2022-04-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220414192451/https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=42598-96-9 |arkivdato=2022-04-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||98,5°C &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/42598-96-9_512231.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/758957.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220414192451/http://www.molbase.com/moldata/758957.html |arkivdato=2022-04-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|07}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heptila acetoacetato'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;11&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;20&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[acetoacetata acido]] kun [[heptanolo]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heptila acetoacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Malonataj esteroj kaj acetoacetataj esteroj estas pli acidaj ol akvo kaj alkoholoj.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heptila acetoacetato''' per traktado de '''acetoacetata acido''' kun '''heptanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Heptanol 3D.png|heptanolo|120ra]] + [[Dosiero:Acetoacetic acid 3D.png|acetoacetata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl acetoacetate 3D.png|heptila acetoacetato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heptila acetoacetato''' per traktado de '''acetoacetata anhidrido''' kun '''heptanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
2 [[Dosiero:1-Heptanol 3D.png|heptanolo|120ra]] +[[Dosiero:Acetoacetic anhydride 3D.png|acetoacetata anhidrido|160ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;2 [[Dosiero:Heptyl acetoacetate 3D.png|heptila acetoacetato|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heptila acetoacetato''' per traktado de '''acetoacetata acido''' kun '''heptila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptyl chloride3D.png|heptila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Acetoacetic acid 3D.png|acetoacetata acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl acetoacetate 3D.png|heptila acetoacetato|150ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heptila acetoacetato''' per traktado de '''acetoacetata anhidrido''' kun '''heptila klorido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptyl chloride3D.png|heptila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Acetoacetic anhydride 3D.png|acetoacetata anhidrido|160ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptyl acetoacetate 3D.png|heptila acetoacetato|150ra]] +[[Dosiero:acetoacetyl chloride 3D.png|acetoacetila klorido|90ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Acetato#Acetoacetatoj|Acetoacetatoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

{{Acetatoj}}

[[Kategorio:Acetatoj]]</text>
      <sha1>kpxvyd73e635pqde9nbqryg5ybft2w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heksadekanolo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>767158</id>
    <revision>
      <id>9412616</id>
      <parentid>9206554</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5946" sha1="hle8a340yk3y56wp41pwqua9yxbpa35" xml:space="preserve">{{Vidu ankaŭ|2-Heksadekanolo|3-Heksadekanolo|4-Heksadekanolo|5-Heksadekanolo}}
{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=10%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Ketila alkoholo'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|16|H|34|O'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:1-Hexadecanol 2D.png|200ra|1-Heksadekanolo]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;1-Heksadekila alkoholo'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:1-Hexadecanol 3D.png|200ra|1-Heksadekanolo]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la 1-Heksadekila alkoholo'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Pentadekila karbinolo
* Tetradekila etanolo
* Tridekila propanolo
* Dodekila butanolo
* Ketila alkoholo
* 1-Heksadekila alkoholo
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=36653-82-4 36653-82-4]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.2581.html 2581]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/2682 2682]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Aspekto]]||blanka solidaĵo
|-
|[[Molmaso]]||242,447g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||0,818 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/36653-82-4.html Guidechem]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.molbase.com/moldata/115906.html Molbase]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.chembk.com/en/cas/36653-82-4 Chembk]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Fandpunkto]]||{{GdC|48}}{{GdC|−50}} &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=36653-82-4 |titolo=Chemical Book |alirdato=2022-04-18 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220418233655/https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=36653-82-4 |arkivdato=2022-04-18 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||{{GdC|310,9}} &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/36653-82-4_336997.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4283}}
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|135}} &lt;ref&gt;[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=36653-82-4&amp;l=en&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 Chemnet]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&amp;terms=36653-82-4 Chemindex]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|07|09}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335|400|410|411|412|413}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;({{GdC|25}} kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''1-Heksadekanolo'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;16&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;34&lt;/sub&gt;O'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la '''1-heksadekene''', blanka solidaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 1-Heksadekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heksadekanolo''' per hidratigo de la '''1-heksadekeno''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Hexadecene 3D.png|1-heksadekeno|150ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }&lt;/math&gt; [[Dosiero:1-Hexadecanol 3D.png|heksadekanolo|150ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heksadekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''1-kloro-heksadekano''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Chloro-hexadecane 3D.png|1-kloro-heksadekano|150ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:1-Hexadecanol 3D.png|heksadekanolo|150ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|120ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heksadekanolo''' per reduktigo de '''heksadekanalo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexadecanal 3D.png|heksadekanalo|150ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }&lt;/math&gt; [[Dosiero:1-Hexadecanol 3D.png|heksadekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heksadekanolo''' per traktado de '''2-Bromo-1-etanolo''' kun '''tetradekilmagnezia bromido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Bromotetradecyl magnesium 3D.png|tetradekilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:2-Bromo-ethanol 3D.png|2-Bromo-1-etanolo|70ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:1-Hexadecanol 3D.png|heksadekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Alkoholoj]]</text>
      <sha1>hle8a340yk3y56wp41pwqua9yxbpa35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heptadekanolo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>767166</id>
    <revision>
      <id>9412770</id>
      <parentid>9209976</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T22:41:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5748" sha1="13awiuwy1lrzuzv6xgplthkfslrqmuy" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=10%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''1-Heptadekila alkoholo'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|17|H|36|O'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:1-Heptadecanol 2D.png|200ra|1-Heptadekanolo]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;1-Heptadekila alkoholo'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:1-Heptadecanol 3D.png|200ra|1-Heptadekanolo]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la 1-Heptadekila alkoholo'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Heksadekila karbinolo
* Pentadekila etanolo
* Tetradekila propanolo
* 1-Heptadekila alkoholo
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=1454-85-9 1454-85-9]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.14348.html 14348]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/15076 15076]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Aspekto]]||senkolora aŭ blanka solidaĵo
|-
|[[Molmaso]]||256,474g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||0,836 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/1454-85-9.html Guidechem]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.chemblink.com/products/1454-85-9.htm Chemblink]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Fandpunkto]]||51°C-55°C &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=1454-85-9 |titolo=Chemical Book |alirdato=2022-04-18 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220419000019/https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=1454-85-9 |arkivdato=2022-04-19 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||308,5°C &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/75206.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-18 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220418235828/http://www.molbase.com/moldata/75206.html |arkivdato=2022-04-18 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4324}}
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||136,4°C &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/1454-85-9_671030.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|07|09}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335|400|410|411|412|413}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''1-Heptadekanolo'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;17&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;36&lt;/sub&gt;O'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la '''1-heptadekene''', senkolora aŭ blanka solidaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 1-Heptadekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heptadekanolo''' per hidratigo de la '''1-heptadekeno''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Heptadecene 3D.png|1-heptadekeno|200ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }&lt;/math&gt; [[Dosiero:1-Heptadecanol 3D.png|heptadekanolo|200ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heptadekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''1-kloro-heptadekano''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Chloro-heptadecane 3D.png|1-kloro-heptadekano|200ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:1-Heptadecanol 3D.png|heptadekanolo|200ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heptadekanolo''' per reduktigo de '''heptadekanalo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptadecanal 3D.png|heptadekanalo|200ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }&lt;/math&gt; [[Dosiero:1-Heptadecanol 3D.png|heptadekanolo|200ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heptadekanolo''' per traktado de '''2-Bromo-1-etanolo''' kun '''pentadekilmagnezia bromido''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Bromopentadecyl magnesium 3D.png|pentadekilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:2-Bromo-ethanol 3D.png|2-Bromo-1-etanolo|70ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:1-Heptadecanol 3D.png|heptadekanolo|200ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Alkoholoj]]</text>
      <sha1>13awiuwy1lrzuzv6xgplthkfslrqmuy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heksadekilamino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>768652</id>
    <revision>
      <id>9412618</id>
      <parentid>9206559</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6797" sha1="fu57bv4kmptpbewsoh00twrxc3oe1io" xml:space="preserve">{{Vidu ankaŭ|Heksadekanamido|Pentadekilamino|Heptadekilamino}}
{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=20%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Ketilamino'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|15|H|33|N'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Hexadecylamine 2D.png|300ra|Heksadekilamino]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;N-Heksadekilamino'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Hexadecylamine 3D.png|300ra|Heksadekilamino]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la N-Heksadekilamino'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Amino-heksadekano
* N-Heksadekilamino
* Ketilamino
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=143-27-1 143-27-1]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.8584.html 8584]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/8926 8926]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Aspekto]]||blanka solidaĵo kun malalta fandopunkto
|-
|[[Molmaso]]||241,463g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||0,813 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/143-27-1.html Guidechem]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=143-27-1 |titolo=Chemical Book |alirdato=2022-04-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220430020158/https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=143-27-1 |arkivdato=2022-04-30 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Fandpunkto]]||43-45°C &lt;ref&gt;[https://www.sigmaaldrich.com/BR/pt/product/aldrich/445312 Sigma Aldrich]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||321,8°C &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/143-27-1_1033818.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&amp;terms=143-27-1 Chemindex]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4496}}&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/1422539.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220430020158/http://www.molbase.com/moldata/1422539.html |arkivdato=2022-04-30 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||140,6°C &lt;ref&gt;[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=143-27-1&amp;l=en&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 Chemnet]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.chembk.com/en/cas/143-27-1 Chembk]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.chemblink.com/products/143-27-1.htm Chemblink]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|-
|[[Mortiga dozo (LD50)]]||200 mg/kg (buŝe)
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|02|07}}{{GHS Piktogramo|08|09}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|304|314|318|373|400|410}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|260|264|264+265|270|273|280|301+316|301+317|301+330+331|302+361+354|304+340|305+354+338|316|317|319|321|330|331|363|391|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heksadekilamino'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;15&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;33&lt;/sub&gt;N'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la '''heksadekanolo''' kun [[amoniako]] en ĉeesto de katalizilo. Heksadekilamino estas senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heksadekilamino ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heksadekilamino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''heksadekanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Hexadecanol 3D.png|1-heksadekanolo|160ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [acitri]{Sulfata}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexadecylamine 3D.png|heksadekilamino|160ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heksadekilamino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''heksadekano''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexadecane_3D_ball.png|heksadekano|160ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|70ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexadecylamine 3D.png|heksadekilamino|160ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acitri|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heksadekilamino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''heksadekila kloritri''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Chloro-hexadecane 3D.png|1-kloro-heksadekano|160ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexadecylamine 3D.png|heksadekilamino|160ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acitri|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heksadekilamino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''heksadekanalo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Hexadecanal 3D.png|heksadekanalo|160ra]] + [[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }&lt;/math&gt; [[Dosiero:Hexadecylamine 3D.png|heksadekilamino|160ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 5 ===
* Preparado de '''heksadekilamino''' per traktado de '''ureo''' kun '''kloroheksadekano''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Chloro-hexadecane 3D.png|kloroheksadekano|160ra]] +[[Dosiero:Urea 3D ball.png|ureo|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Hexadecylamine 3D.png|heksadekilamino|160ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|70ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Amino#Ecoj|Aminoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

[[Kategorio:Aminoj]]</text>
      <sha1>fu57bv4kmptpbewsoh00twrxc3oe1io</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heptadekilamino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>768655</id>
    <revision>
      <id>9412772</id>
      <parentid>9209980</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T22:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6301" sha1="2gk9t4kozalqbv7o79p4poruky4lb3g" xml:space="preserve">{{Vidu ankaŭ|Heptadekanamido|Heksadekilamino|Oktadekilamino}}
{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=20%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''1-Amino-heptadekano'''&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;big&gt;&lt;center&gt;{{KemiaFormulo|&lt;big&gt;'''C|17|H|37|N'''}}&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptadecylamine 2D.png|400ra|Heptadekilamino]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Plata kemia strukturo de la &lt;br /&gt;N-Heptadekilamino'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptadecylamine 3D.png|400ra|Heptadekilamino]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la N-Heptadekilamino'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Amino-heptadekano
* N-Heptadekilamino
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=4200-95-7 4200-95-7]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.15014.html 15014]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/15791 15791]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Aspekto]]||blanka solidaĵo
|-
|[[Molmaso]]||255,49g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||0,816 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/4200-95-7.html Guidechem]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Fandpunkto]]||46°C &lt;ref&gt;[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=4200-95-7 Chemical Book]{{404|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.chemblink.com/moreProducts/more4200-95-7.htm Chemblink]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||335,7°C &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/4200-95-7_82451.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&amp;terms=4200-95-7 Chemindex]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4510}}&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/900831.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220430030425/http://www.molbase.com/moldata/900831.html |arkivdato=2022-04-30 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||146,2°C &lt;ref&gt;[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=4200-95-7&amp;l=en&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 Chemnet]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|07}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|264|264+265|280|302+352|305+351+338|321|332+317|337+317|362+364}}
|-style=&quot;background: yellow;color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heptadekilamino'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''C&lt;sub&gt;17&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;37&lt;/sub&gt;N'''&lt;/big&gt; estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la '''heptadekanolo''' kun [[amoniako]] en ĉeesto de katalizilo. Heptadekilamino estas senkolora aŭ flaveca solidaĵo uzata en kemiaj sintezoj kaj en la fabrikado de baktericidoj. Heptadekilamino ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj.

== Reakcioj ==
=== Reakcio 1 ===
* Preparado de '''heptadekilamino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''heptadekanolo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Heptadecanol 3D.png|1-heptadekanolo|160ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [acitri]{Sulfata}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptadecylamine 3D.png|heptadekilamino|160ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 2 ===
* Preparado de '''heptadekilamino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''heptadekano''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptadecane 3D.png|heptadekano|160ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|70ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptadecylamine 3D.png|heptadekilamino|160ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acitri|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 3 ===
* Preparado de '''heptadekilamino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''heptadekila kloritri''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Chloro-heptadecane 3D.png|1-kloro-heptadekano|160ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptadecylamine 3D.png|heptadekilamino|160ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acitri|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 4 ===
* Preparado de '''heptadekilamino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''heptadekanalo''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:Heptadecanal 3D.png|heptadekanalo|160ra]] + [[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [-3\;ZnCl_2]{3\;Zn\;+\;6\;HCl}\, }&lt;/math&gt; [[Dosiero:Heptadecylamine 3D.png|heptadekilamino|160ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

=== Reakcio 5 ===
* Preparado de '''heptadekilamino''' per traktado de '''ureo''' kun '''kloroheptadekano''':
&lt;center&gt;
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|
[[Dosiero:1-Chloro-undecane 3D.png|kloroheptadekano|160ra]] +[[Dosiero:Urea 3D ball.png|ureo|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptadecylamine 3D.png|heptadekilamino|160ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|70ra]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Amino#Ecoj|Aminoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}</text>
      <sha1>2gk9t4kozalqbv7o79p4poruky4lb3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chelsea Futbal-Klubo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>769546</id>
    <redirect title="Chelsea FC" />
    <revision>
      <id>9413125</id>
      <parentid>7553399</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Chelsea FC]]</comment>
      <origin>9413125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="jh2wj5468lwe3ptnr0403jy9e3xs3yi" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Chelsea FC]]</text>
      <sha1>jh2wj5468lwe3ptnr0403jy9e3xs3yi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helga Dreher</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785120</id>
    <revision>
      <id>9412660</id>
      <parentid>9208182</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:31:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3425" sha1="10aloj71e6y2qaec6osmdwmkivj1s4n" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
{{Unua}}
[[Dosiero:Bad Berka Heinrich-Heine-Allee 4 ehemaliges„Starcksches Sanatorium“.jpg|eta|porinstruista pluklerigejo ThILLM en Bad Berka (iama Starck-sanatorio, Heinrich-Heine-Allee 4) kie Dreher laboris paralele al siaj lerneje plenumendaj taskoj]]
'''Helga DREHER''' (naskiĝinta la {{daton|15|9|1944}} en [[Neustadt an der Orla]])&lt;ref&gt;[http://www.thueringer-literaturrat.de/autorenlexikon/dreher-helga/ etbiografio ĉe Thüringer Literaturrat]&lt;/ref&gt; estas [[germanio|germana]] (eksa) pedagogino kaj verkistino metanta fokuson je Vajmaro.

== Vivo ==
Post studo de germanistiko kaj anglistiko ĉe la [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|Universitato de Jena]] ŝi deĵoris dum kvarona jarcento kiel instruistino de la [[angla lingvo]] kaj fakkonsilistino en [[Hermsdorf (Turingio)|Hermsdorf]]. Post [[Turniĝo]] ŝi laboris en [[Bad Berka]] ĉe &quot;Thüringer Institut für Lehrerfortbildung&quot; ([[kastelo Harth|ThILLM]]; pluklerigejo por instruistoj) kie ŝi responsis ekz. pri novaj horartabuloj kaj eldonoj pri instruadevoluigo kaj didaktiko por la fako de angla lingvo.&lt;ref&gt;[https://docplayer.org/110324053-Thueringer-bildungssymposium-28-mai-2005.html Dreher ĉe ''Turingia eduksimpozio'', 2005 por ThILLM]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Post transloĝiĝo [[Vajmaro]]n (2003) ŝi ekverkistis. Multaj ŝiaj verkoj havas rilaton al Vajmaro.

== Temoj ==
Ĉe ''Torhaus'' (2010) Dreher prezentis iel alproprigon de la urbo de la klasikuloj al si mem, sub la identeco de la tridekjaraĝulino Alma. Alma, kiu heredis domon en Vajmaro, do rakontigas diversajn vajmaranojn pri si kaj la pasigo de la ĵuse lastapasintaj jaroj - kaj ĉio fone estas kun la celo de fikcia restaŭrado de la [[pordegejo ĉe Erfurter Straße]].&lt;ref&gt;Konincide post romanskribofino tiu ĉi ejo vere restaŭriĝis!&lt;/ref&gt; La skribostilo de ŝia una verko taksatas de legintoj rava kaj flua.&lt;ref&gt;[https://www.myheimat.de/seelze/kultur/gelesen-das-torhaus-d1256819.html laŭ recenzo de Evelyn Werner, 2011]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.amazon.de/Das-Torhaus-Roman-Helga-Dreher/dp/3937601767 recenzoj de legintoj ĉe Amazon]&lt;/ref&gt;

Ĉe ''Frauenplan'' temas pri [[krimliteraturo]]: la fratinoj Alex kaj Nadja volas ĝui trankvilan semajnfinon en Vajmaro. Sed multo neatendita intervenas kaj kun aliaj amikinoj ili decidas meti sin sur la persekuto de krimfarinto. Kelkaj sciencoj aludas al la garnizono de [[Ruĝa Armeo]] en najbara [[Nohra]].&lt;ref&gt;https://www.helgadreher.de/sowjetsoldaten.html&lt;/ref&gt;

Dreher kombinas memorojn de [[vajmara klasikismo|klasika Vajmaro]] kaj de unuopaj travivaĵoj. Humuro, vivoĝojo engaĝiĝo kaj amikiĝo helpas mastri eĉ la plej komplikajn situaciojn.

== Verkoj (elekto) ==
* ''Das Torhaus. Eine mysteriöse Erbschaft mit Folgen'', Verlag tredition, dua eldono, Hamburgo 2019, ISBN 978-3-7497-2213-6 (unua eldono ĉe Bertuch-Verlag, Vajmaro 2010)
* ''Frauenplan - Denk nicht, du kommst davon ...'', Verlag tredition, Hamburgo 2018, ISBN 978-3-7469-5712-8

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.helgadreher.de/vita.html hejmpaĝo de la verkistino, kun foto]
* [https://www.weimar-lese.de/quicknavigation/start/autoren/d/dreher-helga/ pri Dreher ĉe Weimar-Lese]

== Notoj ==
{{Referencoj}}
{{Vivtempo|Dreher, Helga}}

[[Kategorio:Germanaj pedagogoj]]
[[Kategorio:Germanaj verkistoj]]
[[Kategorio:Homoj rilataj al Weimar]]
[[Kategorio:Neustadt an der Orla]]</text>
      <sha1>10aloj71e6y2qaec6osmdwmkivj1s4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unua pentristo de la Reĝo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>788469</id>
    <revision>
      <id>9412428</id>
      <parentid>9329076</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4741" sha1="ej5v6za0mxcfccwceiti8lefpp3llo0" xml:space="preserve">'''Unua pentristo de la Reĝo''' ({{Lang-fr|Premier peintre du Roi}}) estas la titolo de kortega pentristo en la administrado de Bâtiments du Roi, sekcio de la Domo de la Reĝo en [[Francio]] dum la [[Malnova Reĝimo (Francio)|Malnova Reĝimo]]. Ĝia postenulo havis pozicion similan al tiu de la unua arkitekto de la reĝo (kvankam multe malpli prestiĝa). Ekzistis neniuj aliaj korteganoj en lia subigo, kaj ofte li estis lasita sen postenulo.

[[Dosiero:Le_brun.jpg|eta|Portreto de [[Charles Le Brun]], la unua pentristo de la reĝo kaj iniciatinto de la Reĝa Akademio pri Pentrado kaj Skulptarto, pentristo [[Nicolas de Largillierre]], ĉirkaŭ 1683-1686, [[Luvro|Muzeo de Luvro]], [[Parizo]]]]

Male al aliaj landoj, la unua pentristo de la reĝo ofte estis, eĉ kutime, ne profesia portretisto, sed ĉiam estis denaska franco. La plej fama el tiuj, [[Nicolas Poussin]], estis persvadita reveni al Francio en 1640 por preni la postenon, sed revenis al [[Romo]] iom pli ol jaron poste. Malgraŭ tio, li tenis ĉi tiun postenon dum pliaj 23 jaroj.

En kontrasto, lia posteulo, [[Charles Le Brun]], dediĉis multon de sia tempo al laborado por [[Ludoviko la 14-a (Francio)|Ludoviko la 14-a]], ornamante liajn palacojn, dezajnante kaj kontrolante la reĝajn fabrikojn - Manufacture Savonnerie -fabrikon por tapiŝoj kaj la [[Manufakturo Gobelin]] -fabrikon por [[gobelino]]j kaj meblaro. Le Brun havis dumvivan rivalecon kun la portretisto [[Pierre Mignard]], kiu finfine sukcedis lin en la aĝo de 78, sed tenis la postenon nur dum kvin jaroj ĝis sia morto&lt;ref name=&quot;grove&quot;&gt;Lada Nikolenko. &quot;Mignard.&quot; Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 25 May. 2017&lt;/ref&gt;.

== Kronologia listo de la Unuaj pentristoj de la Reĝo ==
* 1599-1602: {{Ill|lingvo=fr|trad=Toussaint Dubreuil|eo=Toussaint Dubreuil}}
* 1602-1603: ''vaka''
* 1603-1619: {{Ill|lingvo=fr|trad=Martin Fréminet|eo=Martin Fréminet}}
* 1619-1627: ''vaka''
* 1627-1649: [[Simon Vouet]]
* 1641-1665: [[Nicolas Poussin]]
* 1664-1690: [[Charles Le Brun]]
* 1690-1695: [[Pierre Mignard]]
* 1695-1716: ''vaka''
* 1716-1722: {{Ill|lingvo=fr|trad=Antoine Coypel|eo=Antoine Coypel}}
* 1722-1725: ''vaka''
* 1725-1733: {{Ill|lingvo=fr|trad=Louis de Boullogne|eo=Louis de Boullogne}}
* 1733-1736: ''vaka''
* 1736-1737: [[François Lemoyne]]
* 1737-1746: ''vaka''
* 1746-1752: {{Ill|lingvo=fr|trad=Charles Antoine Coypel|eo=Charles Antoine Coypel}}
* 1752-1762: ''vaka''
* 1762-1765: {{Ill|lingvo=fr|trad=Charles André van Loo|eo=Charles André van Loo}}
* 1765-1770: [[François Boucher]]&lt;ref name=Lev&gt;Levey, Michael. (1993) ''Painting and sculpture in France 1700-1789''. New Haven: [[Yale University Press]], p. 172. {{ISBN|0300064942}}&lt;/ref&gt;
* 1770-1789: {{Ill|lingvo=fr|trad=Jean-Baptiste-Marie Pierre|eo=Jean-Baptiste-Marie Pierre}}
* 1789-1791: {{Ill|lingvo=fr|trad=Joseph-Marie Vien|eo=Joseph-Marie Vien}}
* 1828: {{Ill|lingvo=fr|trad=Marie-Victoire Jaquotot|eo=Marie-Victoire Jaquotot}}&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url= https://www.christies.com/en/lot/lot-5899166|title= Miniature of Marie-Victoire Jaquotot by Nicolas-Jean Otthenin (French, fl. c. 1800-1817) after Étienne-Charles Le Guay (French, 1762-1846)|lang= fr|website= christies.com|publisher= |date= |access-date=2022-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Virginie Desrante|title=Jaquotot Marie Victoire |url=https://www.culture.gouv.fr/Thematiques/Musees/Les-musees-en-France/Les-collections-des-musees-de-France/Decouvrir-les-collections/Les-femmes-artistes-sortent-de-leur-reserve/Icones/Jaquotot-Marie-Victoire|website=culture.gouv.fr|lang=fr|ref=Virginie Desrante}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

==Literaturo==
* [https://books.google.fr/books?id=cjUGAAAAQAAJ&amp;pg=RA2-PA145&amp;dq=%22vie+des+premiers+peintres+du+roi%22&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;as_pt=ALLTYPES#PRA2-PA147,M1 François Bernard Lépicié, ''Vies des premiers peintres du roi depuis M. Lebrun jusqu’à présent'', 1752].
* Marc Furcy-Raynaud, ''Les premiers peintres du roi'', {{p.|207-214}}, Archives de l'art français, ''Mélanges offerts à M. Jules Guiffrey'', 1916, tome 8 [https://archive.org/stream/archivesdelartfr08guifuoft#page/206/mode/2up (''lire en ligne'')]
* ''Vies des premiers peintres du roi : depuis M. Le Brun jusqu'à présent'', réunies par Lépicié, chez Durand &amp; Pissot fils, Paris, 1752 [https://books.google.fr/books?id=FOxbAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false (''tome 1'')], [https://books.google.fr/books?id=FuxbAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false (''tome 2'')]

{{Trad|ru|Первый живописец короля|125026533}}

[[Kategorio:Malnova Reĝimo (Francio)]]
[[Kategorio:Historio de pentrado]]</text>
      <sha1>ej5v6za0mxcfccwceiti8lefpp3llo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzanto-Diskuto:Nicholas Wittmann-Plett</title>
    <ns>3</ns>
    <id>788541</id>
    <revision>
      <id>9412459</id>
      <parentid>8627132</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="414" sha1="061safmjc1wdndj1jiqo5uxh0d66xqs" xml:space="preserve">Salut kaj Privjet, mi ĵus pasis vian paĝon [[Unua pentristo de la Reĝo]] kaj vidis ke vi en nur du semajnoj de somero 2022 tute bone kontribuis - tiom 
bone, ke mi iom nekredas vian propran aserton ke vi regas Esperanto je grado &quot;nul&quot;, do tute ne. Se vi volas, sentu vin bonvena iam ajn reveni al la projekto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:25, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>061safmjc1wdndj1jiqo5uxh0d66xqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jules Koundé</title>
    <ns>0</ns>
    <id>801964</id>
    <revision>
      <id>9412699</id>
      <parentid>8798006</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1160" sha1="hiasx5fdiv4xprcvt0jo6ob5lx37z2s" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Jules Koundé''' (naskiĝis {{naskiĝtago|1998|11|12}} en [[Parizo]]) estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]].

Ekde la jaro [[2021]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]],  en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

{{Projektoj}}

{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Kounde, Jules}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>hiasx5fdiv4xprcvt0jo6ob5lx37z2s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412713</id>
      <parentid>9412699</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:48:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1426" sha1="nk568c2fykz95dh8xplpho24b8qgtcw" xml:space="preserve">{{informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''Jules Koundé''' (naskiĝis {{naskiĝtago|1998|11|12}} en [[Parizo]]) estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]].

Ekde la jaro [[2021]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]],  en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

{{Projektoj}}

{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Kounde, Jules}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>nk568c2fykz95dh8xplpho24b8qgtcw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marcus Thuram</title>
    <ns>0</ns>
    <id>801967</id>
    <revision>
      <id>9412716</id>
      <parentid>8798003</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1467" sha1="pjcs16rmpljtp4mxi9br8u6krf21ron" xml:space="preserve">{{Ne konfuzu|Lilian Thuram}}
{{informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''Marcus Thuram''' (naskiĝis {{naskiĝtago|1997|08|06}} en [[Parmo]], [[Italio]]) estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]].

Ekde la jaro [[2020]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li inter alie kunkonkuris en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

{{Projektoj}}

{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Thuram, Marcus}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>pjcs16rmpljtp4mxi9br8u6krf21ron</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Théo Hernandez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>801968</id>
    <revision>
      <id>9412726</id>
      <parentid>8798020</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1431" sha1="r7vbqs9l0vr9c9xzugkts0tyl5it985" xml:space="preserve">{{Ne konfuzu|Lucas Hernández}}
{{informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''Théo Hernandez''' (naskiĝis {{naskiĝtago|1997|10|06}} en [[Marsejlo]]) estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]].

Ekde la jaro [[2021]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 
&lt;!-- 
[[dosiero:bildo|eta|maldekstra|1260ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

{{Projektoj}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Hernandez, Theo}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>r7vbqs9l0vr9c9xzugkts0tyl5it985</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412730</id>
      <parentid>9412726</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>bildo aldonata</comment>
      <origin>9412730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1700" sha1="m5jr1jdlytewes04we5diyj613wlnv4" xml:space="preserve">{{Ne konfuzu|Lucas Hernández}}
{{informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''Théo Hernandez''' (naskiĝis {{naskiĝtago|1997|10|06}} en [[Marsejlo]]) estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]].

Ekde la jaro [[2021]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}, post inter alie ses antaŭaj jaroj de 2019 ĝis 2025en la itala klubo [[AC Milan]] kaj antaŭ tio du jaroj de 2017 ĝis 2019 en la hispana klubo [[Real Madrid]].

[[dosiero:Theo Hernández.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|18-jara en junio 2018, celebranta venkon de la [[Ligo de Ĉampionoj de UEFA]] kun la teamo de [[Real Madrid]]}}]]


{{Projektoj}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Hernandez, Theo}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>m5jr1jdlytewes04we5diyj613wlnv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ibrahima Konaté</title>
    <ns>0</ns>
    <id>801969</id>
    <revision>
      <id>9412722</id>
      <parentid>8798022</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1332" sha1="f81rd27kk3042var1r58iazwmrbwk6m" xml:space="preserve">{{informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''Ibrahima Konaté''' (naskiĝis {{naskiĝtago|1999|05|25}} en [[Parizo]]) estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]].

Ekde la jaro [[2022]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 


{{Projektoj}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Konate, Ibrahima}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>f81rd27kk3042var1r58iazwmrbwk6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aurélien Tchouaméni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>801970</id>
    <revision>
      <id>9412715</id>
      <parentid>8798025</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1340" sha1="n03duo7ihq78x3dqsjmksswxzq0qx8y" xml:space="preserve">{{informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''Aurélien Tchouaméni''' (naskiĝis {{naskiĝtago|2000|01|27}} en [[Rueno]]) estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]].

Ekde la jaro [[2021]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li inter alie kunkonkuris en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

{{Projektoj}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Tchouameni, Aurelien}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>n03duo7ihq78x3dqsjmksswxzq0qx8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dayot Upamecano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>801973</id>
    <revision>
      <id>9412712</id>
      <parentid>8797879</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:48:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1342" sha1="kg2vq5y4bxick28qhy9gewrpoeaybk5" xml:space="preserve">{{informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''Dayot Upamecano''' (naskiĝis {{naskiĝtago|1998|10|27}} en [[Évreux]], [[Eure]]) estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]].

Ekde la jaro [[2020]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li inter alie kunkonkuris en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

{{Projektoj}}

{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Upamecano, Dayot}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>kg2vq5y4bxick28qhy9gewrpoeaybk5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412736</id>
      <parentid>9412712</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1403" sha1="rhk9yh8lhc45n6nkgar86h2sicjgvsy" xml:space="preserve">{{informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''Dayot Upamecano''' (naskiĝis {{naskiĝtago|1998|10|27}} en [[Évreux]], [[Eure]]) estas [[senegalanoj|senegala]]-[[francoj|franca]] [[futbalisto]].

Ekde la jaro [[2020]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li inter alie kunkonkuris en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

{{Projektoj}}

{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Upamecano, Dayot}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Senegalaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>rhk9yh8lhc45n6nkgar86h2sicjgvsy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>William Saliba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>801974</id>
    <revision>
      <id>9412725</id>
      <parentid>8798024</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1282" sha1="b6rroyr548gc8k01gdg7zlw2qi7cb6x" xml:space="preserve">{{informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''William Saliba''' (naskiĝis {{naskiĝtago|2001|03|24}} en [[Bondy]], [[Seine-Saint-Denis]]) estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]].

Ekde la jaro [[2022]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li inter alie kunkonkuris en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 
&lt;!-- 
[[dosiero:bildo|eta|maldekstra|1260ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

{{Projektoj}}

{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Saliba, William}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>b6rroyr548gc8k01gdg7zlw2qi7cb6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adrien Rabiot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>801976</id>
    <revision>
      <id>9412721</id>
      <parentid>8798005</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1483" sha1="1qgbdtkp8wgr9tcuqmuk7xzmt1xj18i" xml:space="preserve">{{informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''Adrien Rabiot''' (naskiĝis {{naskiĝtago|1995|04|03}} en {{Senapartligilo|Saint-Maurice (Val-de-Marne)}}, [[Val-de-Marne]]) estas [[francoj|franca]] [[futbalisto]].

Ekde la jaro [[2016]] li estas membro de la [[franca nacia teamo de futbalo]]. Kadre de ĝi li inter alie kunkonkuris en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]],  en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

{{Projektoj}}

{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|franca futbalisto}}

{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Rabiot, Adrien}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>1qgbdtkp8wgr9tcuqmuk7xzmt1xj18i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝablono:Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022</title>
    <ns>10</ns>
    <id>802162</id>
    <revision>
      <id>9412358</id>
      <parentid>7828758</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2009" sha1="2uj1vc57d6tcu37brfoc0sbwcrz4l4g" xml:space="preserve">{{navigilo2
| nomo = Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022
|titolo = [[Brazila nacia teamo de futbalo|Brazila nacia teamo]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Dosiero:Flago-de-Brazilo.svg|25px|border]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Futbala Mondpokalo 2022]]
|bildo = [[Dosiero:Flago-de-Brazilo.svg|40px|Flago de Brazilo]]
|stato = collapsed 
|stilo = width: 85%;
|stilo de ĉefa titolo = background:#FEDF00; color:#009B3A; border:1px solid #002776;
|titolstilo=color:#009B3A;
|bodyclass = hlist &lt;!-- laŭ la nuna stato tiu neesperantlingva parametro necesas, ne forigu ĝin --&gt;
|listo1 =
*&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Alisson Becker|Alisson]]
*&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Danilo (futbalisto)|Danilo]]
*&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Thiago Silva]]&amp;nbsp;(teamestro)
*&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Marquinhos]]
*&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Casemiro]]
*&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Alex Sandro]]
*&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lucas Paquetá|Paquetá]]
*&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Frederico Chaves Guedes|Fred]]
*&lt;small&gt;9&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Richarlison]]
*&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Neymar]]
*&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Raphinha]]
*&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Weverton]]
*&lt;small&gt;13&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Dani Alves]]
*&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Éder Militão|Militão]]
*&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Fabinho|Fabinho]]
*&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Alex Telles|Telles]]
*&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Bruno Guimarães]]
*&lt;small&gt;18&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Gabriel Jesus]]
*&lt;small&gt;19&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Antony (futbalisto)|Antony]]
*&lt;small&gt;20&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Vinícius Júnior|Vinícius Jr.]]
*&lt;small&gt;21&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Rodrygo]]
*&lt;small&gt;22&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Éverton Ribeiro|Ribeiro]]
*&lt;small&gt;23&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Ederson]]
*&lt;small&gt;24&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Gleison Bremer|Bremer]]
*&lt;small&gt;25&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Pedro (futbalisto, 1997)|Pedro]]
*&lt;small&gt;26&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Gabriel Martinelli|Martinelli]]
*&lt;small&gt;trejnisto&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Tite]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Brazila nacia teamo de futbalo|!]]
[[Kategorio:Navigilo:Brazilo|{{paĝonomo}}]]
[[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{paĝonomo}}]]
[[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2022|!]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2uj1vc57d6tcu37brfoc0sbwcrz4l4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Distrikto Grenviĉo</title>
    <ns>1</ns>
    <id>802782</id>
    <revision>
      <id>9413009</id>
      <parentid>7798921</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Grenviĉo */ nova sekcio</comment>
      <origin>9413009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1917" sha1="fggpxvejjo4iwt9l9vblncl8pozuiym" xml:space="preserve">La kunlaboranto Sj1mor, al kiu mi ankaŭ rekte ĵus skribis, forigis la situomapon de Britio en junio 2022, post kiam Tlustulimu metis ĝin tien la 6-on de majo 2022. Eble ''Sj1mor'' pensas ke ĉiukaze ĉiu en la mondo scias kie proksimume en la Brita Insulo situas Londono, kaj situomapo de Britio tial ne necesas en la teksto. Sed mi opinias ke pli malfokusita situomapo kiel tiu tre utilas por orientiĝo kaj nepre ne estu forigita. Problemo de la artikolo, pri tio mi kritike konscias, estas ke ĝi parte aludas al la urbodistrikto Greenwich de Granda Londono, kaj parte pri la urbokvartalo Greenwich, kiu estas nur parto de la urbodistrikto. Tial la alilingvaj artikoloj pri la urbodistrikto ne trovas ĝin. Laŭ la ideo ke en enciklopedio en kazo de dubo pli ampleksaj temoj estu pli gravaj ol pli detalaj, estus pripensinde klare atribui la tekston al la urbodistrikto kaj en la teksto nur mencii, ke ekzistas ankaŭ pli malgranda urbokvartalo Greenwich ene de la urbodistrikto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:21, 26 nov. 2022 (UTC)
:Mi ŝovis la artikolon al esperantlingva kaj laŭeble konciza nova nomo &quot;distrikto Grenviĉo&quot;, angle tutformale pli longe ''royal borough of Greenwich'' (reĝa urbodistrikto de Grenviĉo), ĉar 
: a) necesas pli klare dividi la temojn de urbodistrikto kaj urbokvartalo Grenviĉo, kaj 
: b) esperanta nomigo sufiĉe kutimas en esperantlingvaj dokumentoj.
Nun, la titolo [[Greenwich]] simple sendas al la nuna artikolo. Estonte, espereble aldoniĝos ankoraŭ aparta artikolo pri la kvartalo, kiu povus fine havi la titolon [[Grenviĉo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:35, 26 nov. 2022 (UTC)

== Grenviĉo ==

Ĉi tiu estas distrikto Grenviĉo (Q693450), ne konfuzu kun Grenviĉo ([[d:Q179385]]) [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:36, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>fggpxvejjo4iwt9l9vblncl8pozuiym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henrik Hajós</title>
    <ns>0</ns>
    <id>808097</id>
    <revision>
      <id>9412744</id>
      <parentid>8222101</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:23:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2191" sha1="dtjdjgtu0em4e8vr7rlbln3zjh6i4z2" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo de dosiero = {{paĝonomo}}
|naskonomo            = 
}}
'''{{paĝonomo}}''' [hajOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Hajós Henrik''' estis [[Hungario|hungara]] [[naĝado|naĝisto]], olimpiano, neoficiala olimpika ĉampiono. Lia origina familia nomo estis ''Guttmann'' ĝis 1905. Lia pli aĝa [[frato]] estis [[Alfréd Hajós]].

Henrik Guttmann&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM101202 hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt; naskiĝis la {{daton|21|julio|1886}} en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|2|junio|1963}} en Budapeŝto.

== Biografio ==
{{Paĝonomo}} devenis el [[juda]] familio. Li ekde 1910 estis naĝisto en signifa ĉefurba sportklubo. Li estis ankaŭ [[atleto]] kaj [[futbalisto]], tamen sen menciindaj rezultoj. Li estis hungara naĝa ĉampiono 11-foje. Li estis olimpiano en [[Inter-Olimpiko 1906]] kaj [[Hungario en la Somera Olimpiko 1908]] kun ora medalo en 1906. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1912. Depost la [[1-a mondmilito]] li estis entreprenisto en [[Vieno]], pli poste li hejmenvenis.

== Fontoj ==
* [https://sportal.blikk.hu/egyeni-sportok/a-magyar-uszoklasszis-occsenek-dramaja-az-o-olimpiai-aranyat-sosem-ismertek-el/2022092803524586956 hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20241218111655/https://sportal.blikk.hu/egyeni-sportok/a-magyar-uszoklasszis-occsenek-dramaja-az-o-olimpiai-aranyat-sosem-ismertek-el/2022092803524586956 |date=2024-12-18 }}
* [https://www.facebook.com/kupakoipaprika/photos/a.627039724116928/1681711201983103/?type=3 hungarlingva biografio kun foto]
* [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/h-75B54/hajos-henrik-guttmann-75BB3/ hungarlingva biografio]
* [http://olimpia.hu/champdata/details/id/22465/ hungarlingva biografio]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Hajos Henrik}}

[[Kategorio:Hungaraj naĝistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj olimpianoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]
[[Kategorio:Hungaraj judoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>dtjdjgtu0em4e8vr7rlbln3zjh6i4z2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emiliano Martínez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>812920</id>
    <revision>
      <id>9412808</id>
      <parentid>7943884</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1245" sha1="e9wyfb9yurak8c9jh4mkgcv7czfux5g" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero = Damian Martinez.jpg
}}
'''Damián Emiliano Martínez''', ofte neformale nomata '''Emi Martínez''' aŭ '''Dibu''', estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1992|9|2}} en [[Mar del Plata]], do nun estas {{aĝo|1992|9|2}}-jara. Inter la jaroj [[2012]] kaj [[2020]] li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo ''[[Arsenal F.C.]]'' en [[Anglio]], kaj ekde tiam konkuras en la samspeca teamo de la klubo ''[[Aston Villa]]'' en [[Birmingham]], ankaŭ en [[Anglio]]. Krome ekde la jaro 2021 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;23&quot;.

{{Komunejokat|Emiliano Martínez|pri li}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Martinez, E}}

[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino]]</text>
      <sha1>e9wyfb9yurak8c9jh4mkgcv7czfux5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gonzalo Montiel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>812931</id>
    <revision>
      <id>9412789</id>
      <parentid>7943924</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1231" sha1="9unzore7tacni55jt8grkizg3kmq8e5" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero = Palestino - River Plate 20190424 05.jpg
| loko de naskiĝo = [[González Catán]], Argentino
}}
'''Gonzalo Montiel''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1997|1|1}} en [[González Catán]], do nun estas {{aĝo|1997|1|1}}-jara. Li inter la jaroj 2016 kaj 2021 konkuris en la vira teamo de la klubo ''[[Club Atlético River Plate]]'', tiam vojaĝis al [[Eŭropo]] kaj ekde 2021 membras en la unua vira teamo de la hispana klubo [[Sevilla FC]]. Krome ekde la jaro 2019 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;4&quot;.
&lt;!--
{{Komunejokat|Gonzalo Montiel|pri li}}
--&gt;
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Montiel, G}}

[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino]]</text>
      <sha1>9unzore7tacni55jt8grkizg3kmq8e5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412819</id>
      <parentid>9412789</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:02:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1328" sha1="e4chpvundpvsq1myuf5agvwmrhpz4qq" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero = Palestino - River Plate 20190424 05.jpg
| loko de naskiĝo = [[González Catán]], Argentino
}}
'''Gonzalo Montiel''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1997|1|1}} en [[González Catán]], do nun estas {{aĝo|1997|1|1}}-jara. Li inter la jaroj 2016 kaj 2021 konkuris en la vira teamo de la klubo ''[[Club Atlético River Plate]]'', tiam vojaĝis al [[Eŭropo]] kaj ekde 2021 membras en la unua vira teamo de la hispana klubo [[Sevilla FC]]. Krome ekde la jaro 2019 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;4&quot;.

[[dosiero:Argentina 1-1 Ecuador - Copa América 2024 - Gonzalo Montiel.jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|en la [[Amerika Pokalo]] [[2024]]}}]] 
{{Projektoj}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Montiel, G}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino]]</text>
      <sha1>e4chpvundpvsq1myuf5agvwmrhpz4qq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412820</id>
      <parentid>9412819</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1329" sha1="58skj5gp2uh8nax0gtgjs4efle16ijw" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero = Palestino - River Plate 20190424 05.jpg
| loko de naskiĝo = [[González Catán]], Argentino
}}
'''Gonzalo Montiel''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1997|1|1}} en [[González Catán]], do nun estas {{aĝo|1997|1|1}}-jara. Li inter la jaroj 2016 kaj 2021 konkuris en la vira teamo de la klubo ''[[Club Atlético River Plate]]'', tiam vojaĝis al [[Eŭropo]] kaj ekde 2021 membras en la unua vira teamo de la hispana klubo [[Sevilla FC]]. Krome ekde la jaro 2019 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 ĝis 2026 rekoneblis per la numero &quot;4&quot;.

[[dosiero:Argentina 1-1 Ecuador - Copa América 2024 - Gonzalo Montiel.jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|en la [[Amerika Pokalo]] [[2024]]}}]] 
{{Projektoj}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Montiel, G}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino]]</text>
      <sha1>58skj5gp2uh8nax0gtgjs4efle16ijw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leandro Paredes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>812932</id>
    <revision>
      <id>9412790</id>
      <parentid>7943921</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="78tnukjezqal6ut9qfetz4ljlbak94s" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero = Leandro Paredes 2018.jpg
}}
'''Leandro Paredes''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|leˈandɾo paˈɾeðes}}] - estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1994|6|29}} en [[San Justo (Bonaero)|San Justo]], do nun estas {{aĝo|1994|6|29}}-jara. Post pluraj junularaj jaroj en la klubo [[Boca Juniors]] li de 2010 ĝis 2015 konkuris en ties unua vira teamo, tiam vojaĝinte al [[Eŭropo]] inter 2015 kaj 2017 daŭrigis en la klubo [[A.S. Roma]], inter 2017 kaj 2019 en la klubo [[Zenit Sankt-Peterburgo]] kaj de tiam en la klubo [[Paris SG]], tamen ekde 2022 estante &quot;pruntedonita&quot; al la klubo [[Juventus FC]] en [[Torino]]. Krome ekde la jaro 2017 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;5&quot;.
&lt;!--
{{Komunejokat|Juan_Foyth|pri li}}
--&gt;
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Paredes, L}}

[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino]]</text>
      <sha1>78tnukjezqal6ut9qfetz4ljlbak94s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rodrigo De Paul</title>
    <ns>0</ns>
    <id>812942</id>
    <revision>
      <id>9412793</id>
      <parentid>8977067</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1701" sha1="9fdycqic7b6j10udssoymuvpgsvpz7q" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = [[Sarandí]], parto de [[Partio Avellaneda|Avellaneda]] en [[granda Bonaero]]
| dosiero = Rodrigo de Paul (2022).jpg
}}
'''Rodrigo De Paul''' - hispana prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|roˈðɾiɣo ðe pol}}] - estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1994|5|24}} en [[Sarandí]], parto de [[Partio Avellaneda|Avellaneda]] en [[granda Bonaero]], do nun estas {{aĝo|1994|5|24}}-jara. Havante patrinon de itala deveno, li krom la argentina civitaneco ankaŭ havas italan. Post dek junularaj jaroj ekde la 6-jariĝo en la klubo [[Racing Club de Avellaneda]] li de 2012 ĝis 2014 konkuris en ties unua vira teamo, tiam vojaĝinte al [[Eŭropo]] inter la jaroj 2014 kaj 2016 daŭrigis en la klubo [[Valencia CF]] de [[Valencilando]], [[Hispanio]], poste de 2016 ĝis 2021 kunkonkuris en la klubo [[Udinese Calcio]] de [[Italio]] kaj ekde 2021 membras en la unua vira teamo de la hispana klubo [[Atlético Madrid]]. Krome ekde la jaro 2018 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;7&quot;.

{{Komunejokat|Rodrigo De Paul|pri li}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|De Paul, R}}

[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Argentino]]</text>
      <sha1>9fdycqic7b6j10udssoymuvpgsvpz7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gerónimo Rulli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813174</id>
    <revision>
      <id>9412798</id>
      <parentid>9382114</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1256" sha1="ro1y9ys116mypileau6ox8wjvjp9eif" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = 
| dosiero = Gerónimo Rulli - Rio 2016.jpg
| priskribo = en la [[Somera Olimpiko 2016]] de [[Rio de Ĵanejro]]
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto|futbalista]] golisto. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1992|5|20}} en [[La Plata]], do nun estas {{aĝo|1992|5|20}}-jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2011, ekde 2023 li membras en la unua vira teamo de la nederlanda klubo [[Ajax Amsterdam]]. Li jam estis membro de la juna argentina futbala teamo (ĉiuj sportistoj tie estis pli junaj ol 23) en la [[Somera Olimpiko 2016]] en [[Rio de Ĵanejro]]. Ekde la jaro 2018 li estas regula membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;12&quot;.

{{projektoj}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Rulli, G}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>ro1y9ys116mypileau6ox8wjvjp9eif</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cristian Romero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813176</id>
    <revision>
      <id>9412799</id>
      <parentid>9382118</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1217" sha1="fnuyvpg3e7a2dtl11r5mly4eeuuby79" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = 
| dosiero = Cristian Gabriel Romero (cropped 2).png
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1998|4|27}} en [[Kordobo (Argentino)]], do nun estas {{aĝo|1998|4|27}}-jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2016, ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la anglia klubo [[Tottenham Hotspur]]. Krome ekde la jaro 2021 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]], post jam kvar jaroj ekde 2017 membris en la nacia teamo de sub-20-jaruloj. Tuj en 2021 li kun la regula nacia teamo venkis la amerikan pokalon ''[[Copa América]]''. Jaron poste, kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo same venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;13&quot;.

{{projektoj}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Romero, C}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>fnuyvpg3e7a2dtl11r5mly4eeuuby79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Exequiel Palacios</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813177</id>
    <revision>
      <id>9412801</id>
      <parentid>9382013</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1413" sha1="b3d1e3radxnak0v7x66hmf9fxgo1ca0" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = ''Famaillá'', provinco [[Tukumano]], [[Argentino]]
| dosiero = Exequiel Palacios, 2022-07-31, Saisoneröffnung Bayer 04, Leverkusen (1).jpg
| priskribo = en julio 2022 en la teamo de [[Bayer Leverkusen]]
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1998|10|5}} en ''Famaillá'', provinco [[Tukumano]], do nun estas {{aĝo|1998|10|5}}-jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2015, ekde 2020 li membras en la unua vira teamo de la germania klubo [[Bayer Leverkusen]]. Krome ekde la jaro 2018 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]], post pluraj adeleskaj kaj junaj plenkreskaj jaroj ekde 2015 en naciaj teamoj de sub-17- kaj sub-20-jaruloj. En 2021 li kun la regula nacia teamo venkis la amerikan pokalon ''[[Copa América]]''. Jaron poste, kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo same venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]].Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;14&quot;.

{{projektoj}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Palacios, E}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>b3d1e3radxnak0v7x66hmf9fxgo1ca0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thiago Almada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813180</id>
    <revision>
      <id>9412803</id>
      <parentid>9382010</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:45:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1822" sha1="jthxns7iwea16pj9ke24x4n535m0y9j" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = [[Ciudadela]]
| dosiero = 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|2001|04|26}} en [[Ciudadela]], do nun estas {{aĝo|2001|04|26}}-jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2018 en la klubo [[Vélez Sarsfield]], ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la usona klubo ''[[Atlanta]] United FC''. Krome ekde la jaro 2022 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]], post tri junaj plenkreskaj jaroj ekde 2019 en naciaj teamoj de sub-20 kaj sub-23-jaruloj - li ankaŭ estis membro de la juna argentina futbala teamo de sub-23-jaruloj en la &quot;[[Somera Olimpiko 2020]]&quot; pro la kronvirusa pandemio prokrastita al [[2021]] en [[Tokio]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;16&quot;.

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}} 
* [https://442.perfil.com/noticias/futbol/thiago-almada-nunca-jugaria-en-san-lorenzo-diego-diaz.phtml artikolo pri li la 22-an de julio 2020 en la sportnovaĵa retejo ''442'', kun foto kiu ĝis marto 2023 ankoraŭ mankas en vikipedio] ({{es}})
* [https://www.sanjuan8.com/ovacion/thiago-almada-reemplazara-joaquin-correa-el-mundial-qatar-2022-n1058951 kaj artikolo pri li la 17-an de novembro 2022], antaŭ la [[Futbala Mondpokalo 2022]], kun du pliaj fotoj en la retejo ''sanjuan8'' (same {{es}})

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Almada, T}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>jthxns7iwea16pj9ke24x4n535m0y9j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412804</id>
      <parentid>9412803</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1845" sha1="of8uf9jjjpjfrgkc5tv6qhrz7rh8xl7" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = [[Ciudadela]]
| dosiero = Almada asse ol 2425.png
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|2001|04|26}} en [[Ciudadela]], do nun estas {{aĝo|2001|04|26}}-jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2018 en la klubo [[Vélez Sarsfield]], ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la usona klubo ''[[Atlanta]] United FC''. Krome ekde la jaro 2022 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]], post tri junaj plenkreskaj jaroj ekde 2019 en naciaj teamoj de sub-20 kaj sub-23-jaruloj - li ankaŭ estis membro de la juna argentina futbala teamo de sub-23-jaruloj en la &quot;[[Somera Olimpiko 2020]]&quot; pro la kronvirusa pandemio prokrastita al [[2021]] en [[Tokio]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;16&quot;.

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}} 
* [https://442.perfil.com/noticias/futbol/thiago-almada-nunca-jugaria-en-san-lorenzo-diego-diaz.phtml artikolo pri li la 22-an de julio 2020 en la sportnovaĵa retejo ''442'', kun foto kiu ĝis marto 2023 ankoraŭ mankas en vikipedio] ({{es}})
* [https://www.sanjuan8.com/ovacion/thiago-almada-reemplazara-joaquin-correa-el-mundial-qatar-2022-n1058951 kaj artikolo pri li la 17-an de novembro 2022], antaŭ la [[Futbala Mondpokalo 2022]], kun du pliaj fotoj en la retejo ''sanjuan8'' (same {{es}})

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Almada, T}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>of8uf9jjjpjfrgkc5tv6qhrz7rh8xl7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412805</id>
      <parentid>9412804</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9412805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1796" sha1="ni70sbwibs1brcexksy66o21dnvlz8y" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = [[Ciudadela]]
| dosiero = Almada asse ol 2425.png
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|2001|04|26}} en [[Ciudadela]], do nun estas {{aĝo|2001|04|26}}-jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2018 en la klubo [[Vélez Sarsfield]], ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la usona klubo ''[[Atlanta]] United FC''. Krome ekde la jaro 2022 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]], post tri junaj plenkreskaj jaroj ekde 2019 en naciaj teamoj de sub-20 kaj sub-23-jaruloj - li ankaŭ estis membro de la juna argentina futbala teamo de sub-23-jaruloj en la &quot;[[Somera Olimpiko 2020]]&quot; pro la kronvirusa pandemio prokrastita al [[2021]] en [[Tokio]]. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;16&quot;.

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}} 
* [https://442.perfil.com/noticias/futbol/thiago-almada-nunca-jugaria-en-san-lorenzo-diego-diaz.phtml artikolo pri li la 22-an de julio 2020 en la sportnovaĵa retejo ''442'', kun foto] ({{es}})
* [https://www.sanjuan8.com/ovacion/thiago-almada-reemplazara-joaquin-correa-el-mundial-qatar-2022-n1058951 kaj artikolo pri li la 17-an de novembro 2022], antaŭ la [[Futbala Mondpokalo 2022]], kun du pliaj fotoj en la retejo ''sanjuan8'' (same {{es}})

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Almada, T}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>ni70sbwibs1brcexksy66o21dnvlz8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexis Mac Allister</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813233</id>
    <revision>
      <id>9412806</id>
      <parentid>9382016</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1568" sha1="64xfv4g4d9jx10tpulb0s0ad0cxxmh5" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = 
| dosiero = Alexis Mac Allister 2022.jpg
| priskribo = en julio 2022
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1998|12|24}} en [[Bonaero]], do nun estas {{aĝo|1998|12|24}}-jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2016, ekde la komenco de 2019 li membras en la unua vira teamo de la klubo ''[[Brighton and Hove]] Albion F.C.'', sed efektive daŭre dum la unuaj du jarsezonoj estis pruntata al la klubo [[Boca Juniors]], ĝis somero 2020, kaj nur de tiam vere kunsportas en la angla teamo. Krome ekde la jaro 2019 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]], kaj samtempe en 2020 kaj 2021 ankaŭ membris en la juna argentina futbala teamo de sub-23-jaruloj, precipe por partopreni en la &quot;[[Somera Olimpiko 2020]]&quot; pro la kronvirusa pandemio prokrastita al [[2021]] en [[Tokio]]. Kadre de la regula nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;20&quot;.

[[dosiero:Alexis Mac Allister WC 2022.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|en la [[Futbala Mondpokalo 2022]]}}]] 
{{projektoj}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Mac Allister, A}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>64xfv4g4d9jx10tpulb0s0ad0cxxmh5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lautaro Martínez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813240</id>
    <revision>
      <id>9412807</id>
      <parentid>9382015</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1690" sha1="0ejv28t855n217yq2h9ingx8htw72k3" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = 
| dosiero = Lautaro Martínez (cropped).jpg
| priskribo = en julio 2022
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1997|8|22}} en [[Bahía Blanca]], do nun estas {{aĝo|1997|8|22}}-jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2016, ekde la komenco de 2019 li membras en la unua vira teamo de la klubo ''[[Brighton and Hove]] Albion F.C.'', sed efektive daŭre dum la unuaj du jarsezonoj estis pruntata al la klubo [[Boca Juniors]], ĝis somero 2020, kaj nur de tiam vere kunsportas en la angla teamo. Krome ekde la jaro 2019 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]], kaj samtempe en 2020 kaj 2021 ankaŭ membris en la juna argentina futbala teamo de sub-23-jaruloj, precipe por partopreni en la &quot;[[Somera Olimpiko 2020]]&quot; pro la kronvirusa pandemio prokrastita al [[2021]] en [[Tokio]]. Kadre de la regula nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;20&quot;.

[[dosiero:Arg vs mex acuna lautaro y kevinalvarez.jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|jen la meksikano ''Kevin Álvarez Campos'' en grupa matĉo de la [[Futbala Mondpokalo 2022]] &quot;flugas&quot; super Lautaro Martínez}}]] 

{{projektoj}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Martinez, L}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>0ejv28t855n217yq2h9ingx8htw72k3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enzo Fernández</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813247</id>
    <revision>
      <id>9412809</id>
      <parentid>9382005</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1736" sha1="mo7nie447mmj13np1socphkx7gme6n4" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = ''San Martín'', parto de [[granda Bonaero]]
| dosiero = Enzo Fernández.jpg
| priskribo = en septembro 2022
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|2001|1|17}} en ''San Martín'', parto de [[granda Bonaero]], do nun estas {{aĝo|2001|1|17}}-jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2019, ekde la komenco de 2023 li membras en la unua vira teamo de la klubo ''[[Chelsea F.C.|Chelsea]]''. Krome ekde la jaro 2022 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]], kaj samtempe nur en 2019 ankaŭ membris en la juna argentina futbala teamo de sub-18-jaruloj (sed ne en la teamo de sub-23-jaruloj, kiu eblintus interalie partopreni en la &quot;[[Somera Olimpiko 2020]]&quot; pro la kronvirusa pandemio prokrastita al [[2021]] en [[Tokio]]). Kadre de la regula nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 kaj 2026 rekoneblis per la numero &quot;24&quot;. En la turnio de 2022 li elektiĝis per esti honorigita pri trofeo de plej rimardinda juna futbalisto.

[[dosiero:Argentina vs mexico enzofernandez vs hectormoreno.jpg|eta|maldekstra|380ra|{{centre|en [[kapopilko|kapopilka duelo]] kun la meksikano ''Héctor Moreno'' (en verda ĉemizo) en la [[Futbala Mondpokalo 2022]]}}]] 

{{projektoj}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Martinez, L}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>mo7nie447mmj13np1socphkx7gme6n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lisandro Martínez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813252</id>
    <revision>
      <id>9412792</id>
      <parentid>9382119</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:38:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1456" sha1="rlkug51ksdzz099ayf64rqrowcenor0" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = ''Gualeguay'', [[provinco Entre Ríos]]
| dosiero = Lisandro Martínez treino 2016 (cropped).jpg
| priskribo = en aŭgusto 2016 
}}
'''{{paĝonomo}}''', ofte neformale nomata ''Licha Martínez'', estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1998|1|18}} en ''Gualeguay'', [[provinco Entre Ríos]], do nun estas {{aĝo|1998|1|18}}-jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2017, ekde la komenco de 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo ''[[Manchester United]]''. Krome ekde la jaro 2019 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]], kaj samtempe en 2020 kaj 2021 ankaŭ membris en la juna argentina futbala teamo de sub-23-jaruloj. Kadre de la regula nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 rekoneblis per la numero &quot;25&quot; - en 2026 li akiris pli &quot;teamokernan&quot; numeron &quot;6&quot;.

[[dosiero:Lisandro Martinez (cropped).jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|en la [[Futbala Mondpokalo 2022]]}}]] 

{{projektoj}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Martinez, Li}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>rlkug51ksdzz099ayf64rqrowcenor0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nahuel Molina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813253</id>
    <revision>
      <id>9412811</id>
      <parentid>9382120</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1857" sha1="s0qceuwy446vonz2oz5dol61jfegk3r" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = ''Embalse'' en la [[provinco Kordobo (Argentino)|provinco Kordobo]]
| dosiero = Universidad Católica - Rosario Central 20190313 04.jpg
| priskribo = en marto 2019
}}
'''{{paĝonomo}}''' aŭ je plena nomo '''Nahuel Molina Lucero''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1998|4|6}} en ''Embalse'' en la [[provinco Kordobo (Argentino)|provinco Kordobo]], do nun estas {{aĝo|1998|4|6}}-jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2016, ekde la komenco de 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo [[Atlético Madrid]]. Krome ekde la jaro 2021 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]], kaj samtempe jam ekde 2017 en 2020 kaj 2021 ankaŭ membris en la juna argentina futbala teamo de sub-20-jaruloj. Kadre de la regula nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 rekoneblis per la numero &quot;26&quot;. En la mondpokala ĉampionado, Molina trafis sian unuan golon por Argentino la 9-an de decembro 2022, en la kvaronfinala matĉo kontraŭ la [[nederlanda nacia teamo de futbalo|nederlanda teamo]]. Li antaŭe helpis al [[Alexis Mac Allister]] dum la grupostadia matĉo kontraŭ Pollando. Sume li en la turnio de 2022 rajtis plenumi ses matĉojn por Argentino - farante sian kontribuon al la ĉampioneco. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]], denove per la numero &quot;26&quot;. 

&lt;!--[[dosiero:bildo|eta|maldekstra|320ra|{{centre|teksto}}]]--&gt; 

{{projektoj}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Molina, N}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>s0qceuwy446vonz2oz5dol61jfegk3r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412813</id>
      <parentid>9412811</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:51:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1897" sha1="ccl0u8x4mj8vbjforxunav57n9q7wik" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = ''Embalse'' en la [[provinco Kordobo (Argentino)|provinco Kordobo]]
| dosiero = Universidad Católica - Rosario Central 20190313 04.jpg
| priskribo = en marto 2019
}}
'''{{paĝonomo}}''' aŭ je plena nomo '''Nahuel Molina Lucero''' estas [[argentino|argentina]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1998|4|6}} en ''Embalse'' en la [[provinco Kordobo (Argentino)|provinco Kordobo]], do nun estas {{aĝo|1998|4|6}}-jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2016, ekde la komenco de 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo [[Atlético Madrid]]. Krome ekde la jaro 2021 li estas membro de la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]], kaj samtempe jam ekde 2017 en 2020 kaj 2021 ankaŭ membris en la juna argentina futbala teamo de sub-20-jaruloj. 

[[dosiero:Nahuel Molina WC2022.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|en la [[Futbala Mondpokalo 2022]]}}]] 
Kadre de la regula nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj kun la teamo venkis la turniron. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 rekoneblis per la numero &quot;26&quot;. En la mondpokala ĉampionado, Molina trafis sian unuan golon por Argentino la 9-an de decembro 2022, en la kvaronfinala matĉo kontraŭ la [[nederlanda nacia teamo de futbalo|nederlanda teamo]]. Li antaŭe helpis al [[Alexis Mac Allister]] dum la grupostadia matĉo kontraŭ Pollando. Sume li en la turnio de 2022 rajtis plenumi ses matĉojn por Argentino - farante sian kontribuon al la ĉampioneco. Same li partoprenas kadre de la argentina nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]], denove per la numero &quot;26&quot;. 

{{projektoj}}

{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|argentina futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Molina, N}}
[[Kategorio:Argentinaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>ccl0u8x4mj8vbjforxunav57n9q7wik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jozef Israëls</title>
    <ns>0</ns>
    <id>827573</id>
    <revision>
      <id>9413079</id>
      <parentid>9397188</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:30:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7921" sha1="i9oibdq3dqn0eh3mox17q8tjoa468bs" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Jozef ISRAËLS''' (la [[27-a de januaro|27an‏ de januaro]] [[1824]] - la [[12-a de aŭgusto|12-an de aŭgusto]] [[1911]]) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]] [[Judoj|juda]] [[pentristo]] de la [[Haga skolo (pentroarto)|Haga skolo]], unu el la plej elstaraj nederlandaj artistoj en la dua duono de la [[19-a jarcento]] &lt;ref&gt;Wetering, Ernst van de: ''Rembrandt; The Painter at Work'', page 133. University of California Press, 2000.&lt;/ref&gt;.

== Vivo ==
[[Dosiero:Jozef_Israëls1911.jpg|maldekstre|eta|Josef Israëls piediras sur la stranda [[promenado]] en Nederlando en 1911]]
Israëls naskiĝis en la urbo [[Groningo (urbo)|Groningen]] en [[Nederlando]], la filo de [[monŝanĝisto]]. Lia patro volis ke li estu [[rabeno]] kaj prizorgis lian judan edukadon. Lia patrino estis tiu kiu rekonis kaj nutris la amon de la knabo por la mondo de [[arto]] kaj [[pentrado]] &lt;ref name=&quot;Haaretz&quot;&gt;{{cite news|last1=Green|first1=David B.|title=This Day in Jewish History, 1911 - A Man Who Painted Bitter Life as He Saw It Dies|url=https://www.haaretz.com/jewish/2015-08-12/ty-article/this-day-a-painter-of-bitter-life-dies/0000017f-efae-dc28-a17f-ffbfefd70000|access-date=16 April 2023|publisher=Haaretz|date=12 August 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rkd&quot;&gt;[https://rkd.nl/explore/artists/41177 Jozef Israëls] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]]&lt;/ref&gt;.

En [[1841]] li estis akceptita kiel studento ĉe la [[Akademio de Belartoj de Amsterdamo|Akademio de Belartoj]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Rijksakademie_van_beeldende_kunsten] en [[Amsterdamo]], kaj poste, ĉe la [[Akademio de Belartoj de Francio|Akademio de Arto en Parizo]], kie li lernis (kiel estis kutima tiutempe) kopii la verkojn de artistoj, kies [[majstroverko]]j ĉeestis en la [[Luvro|Luvro-Muzeo]]. Dum tiu ĉi periodo li estis influita de la [[skolo de Barbizon]] kaj precipe de la verkoj de la nederlanda pentristo [[Ary Scheffer]] &lt;ref&gt;Dieuwertje Dekkers and Anna Wagner. &quot;Israëls.&quot; Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 24 February 2016.&lt;/ref&gt;. En 1847 li revenis de Parizo al Nederlando. En tiu tempo li surmetis sur la [[kanvaso]] temojn prenitajn de la [[historio de Nederlando]] kaj la scenojn el la vivo de judoj, en [[Romantikismo|romantikisma stilo]].

Israëls elstaris en [[Nederlando]], lando kiu havis riĉan tradicion en pentrado. Dum la tempo de la laborado li havis grandan influon sur eŭropa pentrado, kaj li estis bone aprezita ankaŭ fare de [[Vincent van Gogh|Van Gogh]]. Israëls metis fokuson de lia laborado al vivscenoj de la [[Judoj|juda popolo]], tiele liaj pentraĵoj de juda vivo estas plej gravaj en [[juda arto]] de lia tempo. Li ankaŭ multe influis sian filon, la pentriston [[Isaac Israels|Isaac Lazarus Israëls]] &lt;ref name=&quot;Haaretz&quot; /&gt;.

== Influoj kaj efikoj ==
[[Dosiero:Josef_Israels_001.jpg|eta|376x376px|''Ni maljuniĝas'', 1878]]
En [[1843]] Israëls iris al [[Parizo]] dum kvin jaroj. Reveninte al [[Amsterdamo]] li pentris grandajn [[Historia pentrarto|historiajn bildojn]]. En [[1853]] li revenis al Francio kaj vivis iom da tempo en [[Barbizon]]. Dum tiu periodo, la influo de [[franca realismo]] estis videbla en liaj pentraĵoj. Pro grava malsano, li devis haltigi sian laboron por periodo. Resanigita, li estis proponita por vivi en 1855 en la fiŝkaptista vilaĝo de Zandforst, sur la strando proksime de [[Amsterdamo]] kaj vivis kun la lokaj [[fiŝkaptisto]]j, de kiuj li lernis ilian komercon kaj vivmanieron. Tie li komencis pentri realismajn pentraĵojn prezentantajn la konduton de fiŝkaptistoj. La psikologia analizo esprimita en la rutinaj temoj de liaj pentraĵoj kaj lia emocia implikiĝo, igis lin populara pentristo tra Eŭropo. La temoj de liaj verkoj kaj la maniero kiel li pritraktis la elementon de [[lumo]] gajnis al li la flatan [[kromnomo]]n - &quot;[[Rembranto]] de la 19-a jarcento&quot; &lt;ref&gt;In his native land, Israëls was late in life viewed as the &quot;reincarnation of Rembrandt. In 1893, the painter and art critic Jan Veth wrote: ''Rembrandt's great pathos seems to be resurrected in Jozef Israëls''&quot;. Wetering, pages 133-4.&lt;/ref&gt;. La influo de [[Rembrandt]] al la stilo de Israëls videblas en multaj el liaj pentraĵoj, ekzemple en [[memportreto]]j, kiun li pentris ekde en 1903, kaj en la oleo-pentrado &quot;Novaĵoj el Indonezio&quot;. Iliaj zorgoj tuŝis lian koron kaj influis liajn pentraĵojn en tiu tempo, sed verŝajne la plej domina influo sur la stilo kaj labormaniero de Israëls venis de la verkoj de [[Rembrandt]] &lt;ref&gt;Handelsblad (Het) 11 March 1886&lt;/ref&gt;.

== Stilo ==
[[Dosiero:Israëls-A_Jewish_Wedding-1903.jpg|eta|250x250ra|''[[:en:A Jewish Wedding|Juda Geedziĝo]]'', 1903]]
La pentraĵoj de Israëls reflektas la vivatmosferon de la [[plebo]]j kaj la senrajtigitaj. Israëls estis lojala de sia tuta koro al tiu tipo de [[judismo|juda]] [[humanismo]] kiu vidas [[kompato]]n kiel socian [[devontigo]]n. En liaj pentraĵoj ne estas akraj transiroj aŭ kontrastoj, la [[Paletro|kolorpaletro]] estas malabunda kvankam riĉa je nuancoj kaj la transiroj estas tiuj de lumo kaj [[ombro]], tre rememorigaj pri la pentraĵoj de [[Rembrandt]], en kiuj li serĉas esprimi la [[Realo|realecon]] de tiuj, sur kiuj la ŝarĝo de la vivo ripozas. La temo de multaj el liaj pentraĵoj estas realisma priskribo de momentoj el la reala vivo de homoj de la plej malaltaj tavoloj de la socio &lt;ref&gt;Chisholm, Hugh, ed. (1911). &quot;[[wikisource:1911 Encyclopædia Britannica/Israëls, Josef|Israëls, Josef]]&quot;. Encyclopædia Britannica (11th ed.).&lt;/ref&gt;.

== Galerio ==
Inter liaj famaj pentraĵoj estas ''Talmid Ĥaĥam'', &quot;''en israel Saba'', ''Sofer Stam'', ''Rabeno'' kaj ''Juda geedziĝo. Tiu lasta'' estis lia ŝatata temo kaj li revenis kaj pentris ĝin plurfoje. En [[Tanĝero]] en Nordafriko li pentris grandan verkon nomitan &quot;Sofer Stam&quot; prezentantan maljunulon klinitan super [[pergameno]] radianta ĝian lumon sur la tuta bildo.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250&quot;&gt;
dosiero:Langsmoedersgraf1.jpg|''Langs Moeders Graf'', 1856
dosiero:Jozef_israels_solo_en_mundo.jpg|''[[:en:Alone in the World (1881 painting)|Sola en la mondo]]''. Jozef Israëls, 1881
&lt;/gallery&gt;

== Literaturo ==
* Jan Veth, ''Mannen of Betekenis: Jozef Israëls''
* Chesneau, ''Peintres français et étrangers''
* Philippe Zilcken, ''Peintres hollandais modernes'' (1893)
* Dumas, ''Illustrated Biographies of Modern Artists'' (1882–1884)
* J. de Meester, in Max Roose's ''Dutch Painters of the Nineteenth Century'' (1898)
* Jozef Israëls, ''Spain: the Story of a Journey'' (1900).

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Gutenberg author|id=Israëls,+Jozef|name=Jozef Israëls}}
* Works by or about Jozef Israëls at Internet Archive
* [https://web.archive.org/web/20110718091213/http://mushecht.haifa.ac.il/hecht/art/Artist-Collection-eng.aspx?id=5 Hecht Muzeo]
* [http://www.virtualscotland.co.uk/scotland_articles/famous-scots/george-paul-chalmers.htm Virtuala Skotlando]enarkivigita{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160306000000/https://web.archive.org/web/20160306102952/http://www.virtualscotland.co.uk/scotland_articles/famous-scots/george-paul-chalmers.htm |date=2016-03-06 }} de [https://artuk.org/discover/artists/chalmers-george-paul-18331878 BBC]
* [https://web.archive.org/web/20171108205432/http://www.middel.org/canon-van-groningen/israels/95-genealogie-israels Genealogio Israels]
* [https://rkd.nl/en/explore/artists/41177 biografiaj notoj kaj datoj de Jozef Isräels], en la nederlanda R.K.D. Arkivo
* [https://www.rijksmuseum.nl/nl/rijksstudio/kunstenaars/jozef-israels Liberaj bildoj de la arto de Jozef Isräels], en la [[Rijksmuseum]], Amsterdamo
* [https://www.youtube.com/watch?v=8eWiuemOd9w&amp;t=199s Video pri la pentraĵoj de la artisto]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Israëls, Jozef}}

[[Kategorio:Haga skolo]]
[[Kategorio:Nederlandaj judoj]]
[[Kategorio:Realismaj pentristoj]]</text>
      <sha1>i9oibdq3dqn0eh3mox17q8tjoa468bs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lestadianismo kaj kontraŭkoncipo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>828537</id>
    <revision>
      <id>9412474</id>
      <parentid>9412281</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <origin>9412474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7702" sha1="mldabv5g83rj8joo8oivx2kea9oe4qk" xml:space="preserve">[[dosiero:Condom rolled.jpg|eta|{{centre|diverskoloraj [[kondomo]]j}}]]
'''El [[lestadianismo|lestadianistoj]]''', membroj de konservartiva movado de [[kristana reviviĝo]] ene de la [[luterana eklezio]] ekestinta en la 19-a jarcento en Finnlando kaj Svedio, la plejparto malapogas [[kontraŭkoncipo]]n. Lestadianaj familioj estas ofte multinfanaj, ĉar la gepatroj ne uzas la kontraŭkoncipon. Jam [[Lars Levi Laestadius]] diris, ke virinoj, kiuj uzas ĝin, &quot;estas el satano&quot;. Li ricevis kritikon pri siaj kuraĝa retoriko, sed la konvinko, ke li ne akceptis kontraŭkoncipon, ne estas escepta en tiu tempo. Ĝis la unuaj jardekoj de la 20-a jarcento la plejparto de la persone kredantaj kristanoj difinis ĝin [[Peko (religio)|peko]]. Ankaŭ ekzemple Aŭgustino, Lutero, Kalvino kaj Mikael Agricola ne akceptis kontraŭkoncipon.

Nuntempe lestadianoj probable difinus la temon pli pozitive kaj nomus tiun ĉi tekston simple &quot;Lestadianismo kaj [[koncipo]]&quot;, sen la vortero &quot;kontraŭ-&quot;: Laŭ lestadiaj kredantoj estas [[beno]], &quot;dia donaco&quot;, se virino povas ricevi laŭeble multajn (bonajn, obeemajn, kredantajn) [[infano]]jn. Artikolo de la svisa gazeto ''[[Neue Zürcher Zeitung]]'' de la 16-a de septembro 2006 pri lestadianismo iom polemike fokusigas la lestadian kredon: ''&quot;La nombro de infanoj tamen apartigas la tritikon de la grenventumaĵo ([[Evangelio laŭ Mateo]] [[s:Nova_Testamento/Sankta_Mateo/3|3,12]] kaj [[Evangelio laŭ Luko]] [[s:Nova_Testamento/Sankta_Luko/3|3,17]]). Tiel klarigas ankaŭ la lestadiaj [[litanio]]j – cetere nur viroj predikas – ke Dio donas la infanojn. Geedzeco devas esti interkonsentita kaj praktikata sen kontraŭkoncipo, kio signifas: Se la virino havas la ĝustan fidon, ŝi naskos infanojn. Forta fido, multaj infanoj.&quot;'' &lt;ref&gt;La origina [[germana|germanlingva]] citaĵo el la teksto &quot;[https://www.nzz.ch/articleECLG1-ld.376438 Glaube, Liebe, guter Hoffnung&quot;, &quot;Kredo, Amo, Gravedeco]&quot; el la svisa gazeto ''[[Neue Zürcher Zeitung]]'' de la 16-a de septembro 2006 pri lestadianismo: &quot;''Die Zahl der Kinder aber, sie scheidet Spreu von Weizen. So spricht es auch aus den Litaneien - es predigen nur Männer -, dass Gott die Kinder gibt. Die Ehe ist einzugehen und ohne Verhütung zu vollziehen, soll heissen: Hat das Weib den rechten Glauben, wird es Kinder gebären. Starker Glaube, viele Kinder.&quot;'' &lt;/ref&gt; Multaj lestadianaj virinoj naskas pli ol 12 infanojn. Ekzemple la edzino de konata konservativa lestadiana politikisto [[Kyösti Karjula]] naskis 18 infanojn.

== Konservativa lestadianismo ==
[[dosiero:Group portrait of women and children (AM 81663-1).jpg|eta|maldekstra|350ra|{{centre|proksime al la lestadia idealo: patrino kun jam naŭ infanoj en 1940}}]]
[[Konservativa lestadianismo]] forte malapogas la kontraŭkoncipon.&lt;ref&gt;La ĉapitro pri konservativa lestadianismo kaj kontraŭkoncipo baziĝas je la teksto ''[[:fi:Vanhoillislestadiolaisuus ja ehkäisy|Vanhoillislestadiolaisuus ja ehkäisy]]'' en la [[finnlingva vikipedio]]: tiu kiu regas la [[finna]]n povas trovi plurajn referencojn rekte en tiu teksto.&lt;/ref&gt; Oni kredas, ke la homoj, kiuj uzas kontraŭkoncipon, intervenas al la kredlaboron de [[Dio]]. La [[aborto]]n oni pensas kiel [[murdo]]. Antaŭe multaj konservativaj lestadianoj pensis, ke ankaŭ uzo de por ekzemple [[kondomo]] estas [[murdo]]. Almenaŭ dum la 1980-aj jaroj iuj konservativaj lestadianoj asertis, ke virino, kiu ricevis pli malmultaj infanojn, ĉar ŝi uzis ekzemple [[kondomo]]jn, devas naski ilin en fajra maro. Ekzemple la konservativa lestadina predikanto Pauli Korteniemi predikis do en ''Suviseurat'' en 1982. Oni diris, ke tia virino certe iras inferon, tie ŝi unue aŭdas koleran voĉon de Dio ''missä ovat ne lapset, jotka minä sinulle annoin?'' &quot;kial estas tiuj infanoj, kiujn mi al vi donis&quot;? kaj post tio devas naski ilin en infero. Iuj aldonis al tio, ke viro, kies infannombron ekzemple kondomo malkreskigis, devas labori en infero por la ne-naskitaj infanoj.

Almenaŭ plu en la 1970-aj jaroj mortis konservativlestadianaj virinoj pro vere densa naskado. Al iuj el tiuj virinoj kuracisto diris, ke la virino ne plu povos ricevi infanon sen viva danĝero, sed ĉar ili forte fidis al la konservativa lestadiana koncipa instruo, ili mortis pro tiu, ke ili ricevis infanon. Nuntempe en Finnlando estas tiom bonaj medicinaj kondiĉoj, ke tiaj kazoj ne estas plu, sed ekzemple laŭ iuj kuracistoj de la [[Universitata Malsanulejo de Oulu]] en tiu malsanulejo ĉiujare naskas konservativaj lestadianinoj, kiuj devas esti translokigitaj de la akuŝsekcio al la [[intenskuracejo]]. En konservativa lestadianismo, alimaniere ol en [[katolika eklezio]], oni malapogas ankaŭ tia kontraŭkoncipo, kiun oni faras sen kontraŭkoncipaj iloj - tio signifas, kalkuli la plej fekundajn tagojn kaj simple ne seksumi en tiuj tagoj. Inter la membroj de la grupo estas iom malsamecoj en la opinioj pri tiu afero. Iuj konservativaj lestadianistinoj skribis al homrajta ligo de Finnlando, ke konservativaj lestadianaj ĉefoj rompas ilian homajn rajtojn do, ke provas maleventualigi la kontraŭkoncipon, laŭ la ligo la virinoj pravis, konservativaj lestadianaj ĉefoj akcentis, ke neniu devas aparteni al la konservativa lestadianismo sed la ligo anoncis, ke neniu religia grupo rajtas esti tia, ke se oni apartenas al ĝi, tio malpliigas la homajn rajtojn.&lt;ref&gt;[https://www.uskontojenuhrientuki.fi/wp-content/uploads/2016/11/tiedote_2013_06_28.pdf#:~:text=Vanhoillislestadiolaisten%20ehk%C3%A4isykielto%20on%20ihmisoikeusongelma%2C%20koska%20se%20uhkaa%20niin,helppo%20valita%20toisin%2C%20jos%20yhteis%C3%B6%20pit%C3%A4%C3%A4%20ehk%C3%A4isy%C3%A4%20kuolemansyntin%C3%A4 raporto de 2013 de la finna asocio ''Subteno por viktimoj de religio'' (''&quot;Uskontojen uhrien tuki&quot;, UUT'') fokuse pri la lestadianoj] ({{fi}})&lt;/ref&gt; 

[[dosiero:Die Pille - Logynon - Bild 003.jpg|eta|{{centre|monata provizo de [[kontraŭkoncipa pilolo|kontraŭkoncipaj piloloj]]}}]]

== Okcidenta lestadianismo ==
[[Okcidenta lestadianismo]] plejparte malapogas la kontraŭkoncipon, sed ne tiel forte kiel la konservativa lestadianismo.

== Orienta lestadianismo ==
En [[orienta lestadianismo]] ne estas tiom klara universala opinio pri la kontraŭkoncipo kiom en du antaŭaj lestadianaj grupoj, sed ankaŭ en orienta lestadianismo estas fortaj malapogantoj. Ekzemple en [[Larsmo]] la loĝantaro kreskas rapide, ĉar plejparto el la adoltaj municipanoj estas orientaj lestadianoj. &lt;!--La sekva frazo ne klaras: Finnlingvaj orientaj lestadianoj ne plejparte malapogas kontraŭkoncipon ol multe ol svedlingvaj.--&gt;

== Opinioj ekster lestadianismo ==
Iuj finnaj politikistoj, kiuj ne mem estis konservativaj lestadianoj, apogis la movadon pro tio, ke ili faras multe novajn civitanojn por Finnlando. Ekzemple [[Urho Kekkonen]] kaj [[Keijo Korhonen]] apogis ilin pro tiu konsidero.

La radikala [[ekologio|ekologiisto]] [[Pentti Linkola]] malamis konservativan lestadianismon, ĉar ĝia malapogo de kontraŭkoncipo kreskigas la loĝantaron en la Tero, kie laŭ la ekologo jam estas tro granda loĝantaro.

== En Afriko ==
Lestadianismo vastigas al Afriko kaj tial la kontraŭkoncipo malpermeso&lt;ref&gt;https://www.kotimaa.fi/vievatko-vanhoillislestadiolaiset-ehkaisykieltoa-afrikkaan/?utm_source=chatgpt.com&gt;&lt;/ref&gt; Tio en iuj afrikaj landoj peras, ke en iuj landoj malaperas la UN-a celo malpliigi naskadon&lt;ref&gt;https://freepathways.wordpress.com/tag/togo/&lt;/ref&gt;.Lestadianismo peros tie, ke pli kaj pli homoj mortos kiel infanete aŭ kiel juna patrino, sed iuj lestadianoj diras, ke do ne okazos&lt;ref&gt;https://www.kotimaa.fi/vievatko-vanhoillislestadiolaiset-ehkaisykieltoa-afrikkaan/&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Lestadianismo]]</text>
      <sha1>mldabv5g83rj8joo8oivx2kea9oe4qk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reĝina Universitato ĉe Kingston</title>
    <ns>0</ns>
    <id>831658</id>
    <revision>
      <id>9412968</id>
      <parentid>8789000</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6237" sha1="r17x6kfu6vthugh5spcmzizos8rr7w9" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildopriskribo= 
|emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}}
|moto          = ''Sapientia et Doctrina Stabilitas''&lt;br /&gt;Saĝo kaj scio estos la stabileco de oniaj tempoj
|lando         = Kanado
|situo         = 
|establita     = 
|speco         = 
|gvidanto      = 
|nombro de studentoj={{formatnum:}}
|nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}}
|regiono-ISO   = CA-ON
|Situo sur mapo2= Kanado
|zomo          = 12
|retejo        = 
|tipo1         = reliefo
|tipo2         = reliefo
}}
'''Reĝina Universitato ĉe Kingston''' ({{Lang-en|Queen's University}}, kutime nomita '''Queen's''') estas [[Publika universitato|publika]], senkonfesia, geinstrua kaj [[esplora universitato]] situanta en [[Kingston (Ontario)|Kingston]], [[Ontario]], [[Kanado]]. En internaciaj kaj naciaj rangotabeloj, Queen konservis sian statuson kiel unu el la ĉefaj universitatoj de Kanado &lt;ref name=&quot;hist2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.queensu.ca/secretariat/History/genhist.html|title=General History|publisher=Queen's University|access-date=26 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706202130/http://www.queensu.ca/secretariat/History/genhist.html|archive-date=6 July 2011}}&lt;/ref&gt;.

La [[Eklezio de Skotlando]] establis Queen's College en Kingston, Ontario en 1841 kun reĝa privilegio de [[Reĝino Victoria]] &lt;ref name=&quot;hist2&quot;/&gt;. La institucio estis fondita la 16-an de oktobro 1841, 26 jarojn antaŭ la fondo de Kanado &lt;ref name=&quot;pound2005&quot;&gt;{{Cite book|title='Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates'|last=Pound|first=Richard W.|publisher=Fitzhenry and Whiteside|year=2005}}&lt;/ref&gt;. La unuaj klasoj komenciĝis la 7-an de marto 1842, kun 13 studentoj kaj 2 instruistoj &lt;ref name=&quot;theo&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.queensu.ca/religion/about/policies/govmana4.pdf|title=An Act Respecting the Incorporation of Queen's Theological College|publisher=Queen's University|date=July 2005|access-date=26 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127063155/http://www.queensu.ca/religion/about/policies/govmana4.pdf|archive-date=27 November 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Tiu estis la unua diplomiĝa institucio en la [[Unuiĝinta Provinco de Kanado]] kaj la unua universitato en la okcidentaj Maraj Provincoj de Kanado se temas pri akcepti virinojn kaj trejni studentojn de la registaro. En 1883, virina kolegio faris interkonsenton kun Reĝina Universitato por medicina edukado &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.queensu.ca/encyclopedia/w/women-medical-students-expulsion|title=Women Medical Students, Expulsion of {{!}} Queen's Encyclopedia|website=queensu.ca|access-date=2019-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20191011225749/https://www.queensu.ca/encyclopedia/w/women-medical-students-expulsion|archive-date=11 October 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. En 1888, Reĝina Universitato komencis oferti etendkursojn, iĝante la unua universitato fari tion &lt;ref name=&quot;Quick_Facts&quot;&gt;{{Cite web|url=http://queensu.ca/discover/quickfacts/|title=Queen's Quick Facts|publisher=Queen's University|access-date=29 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140625132949/http://queensu.ca/discover/quickfacts|archive-date=25 June 2014|url-status=live}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140625132949/http://queensu.ca/discover/quickfacts |date=2014-06-25 }}&lt;/ref&gt;.

La fondintoj de Reĝina Universitato desegnis inspiron de la [[Universitato de Edinburgo]] de la tradicio de la skotaj universitatoj de [[akademia libereco]], aŭtoritato kaj morala respondeco.

Ĉi tiu universitato havas artcentron, la Agnes Etherington Art Center, kiu enhavas 17,000 verkojn. Elstaras kvar [[Rembrandt]]-pentraĵoj, ĉiuj donacitaj en la lastaj jaroj de la paro de kolektantoj Bader. Ili estas kovritaj per malavara specimeno de nederlanda baroka pentraĵo, kun [[Jan Lievens]], [[Govaert Flinck|Govert Flinck]], [[Willem Drost]] kaj [[Arent de Gelder]]. Aliaj Malnovaj Majstroj reprezentitaj en tiu muzeo estas: [[El Greco]], Dosso Dossi, Georg Pencz, [[Sébastien Bourdon]], [[Luca Giordano]], Peter Lely kaj Joseph Wright de Derbio. Oni konservas ankaŭ desegnaĵojn de [[Rafaelo Sanzio|Rafael Sanzio]], Parmigianino kaj [[Guido Reni]], kaj postajn majstrojn kiel [[Gustav Klimt]] kaj [[Pablo Picasso]].
[[Dosiero:Flag_of_Queens_University_(Canada).svg|eta|Flago]]
Krom la Kingston-kampuso, la universitato havas centron por internaciaj studoj en Herstmonceux Castle, [[East Sussex]], [[Anglio]], antaŭe okupita fare de la [[Reĝa Observatorio de Greenwich|Royal Greenwich Observatorio]] &lt;ref name=&quot;land&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.queensu.ca/camplan/reports/section1-4.pdf|title=Inventory and Assessment|work=Campus Plan 2002|publisher=Queen's University|year=2002|access-date=26 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924084320/http://www.queensu.ca/camplan/reports/section1-4.pdf|archive-date=24 September 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* {{Cite book|last=Carpenter|first=Thomas H.|title=Queen's : the first one hundred &amp; fifty year|year=1990|publisher=Hedgehog Productions|isbn=1-895261-00-7}}
* {{Cite book|last=Gibson|first=Frederick W.|title=Queen's University, Volume 2, 1917–1961: To Serve and Yet Be Free|year=1983|publisher=McGill-Queen's University Press|isbn=0-7735-0376-5}}
* {{Cite book|last=Hamilton|first=Roberta|title=Setting the Agenda: Jean Royce and the Shaping of Queen's University|year=2002|publisher=University of Toronto Press|isbn=0-8020-3671-6}}
* {{Cite book|last=Neatby|first=Hilda|title=Queen's University, Vol I: Volume I, 1841–1914: And Not to Yield|year=1978|publisher=McGill-Queen's University Press|isbn=0-7735-0336-6}}
* {{Cite book|last1=Rawlyk|first1=George|last2=Quinn|first2=Kevin|title=The Redeemed of the Lord Say So: A History of Queen's Theological College 1912–1972|year=1980|publisher=Queen’s Theological College|isbn=0-88911-016-6|url-access=registration|url=https://archive.org/details/redeemedoflordsa0000rawl}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo|http://queensu.ca}}
* [http://www.gogaelsgo.com/ Oficiala atletika retejo]

[[Kategorio:Universitatoj en Ontario]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>r17x6kfu6vthugh5spcmzizos8rr7w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Universitato Komenio en Bratislavo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>832040</id>
    <revision>
      <id>9412396</id>
      <parentid>9404270</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* Elektitaj studentoj */</comment>
      <origin>9412396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8247" sha1="i9divdudfyw80debcyn24rfiaj0zgok" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildopriskribo= 
|emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}}
|moto          = 
|lando         = Slovakio
|situo         = 
|establita     = 
|speco         = 
|gvidanto      = 
|nombro de studentoj={{formatnum:}}
|nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}}
|regiono-ISO   = SK
|situo sur mapo2=
|zomo          = 13
|retejo        = 
|tipo1         = reliefo
|tipo2         = reliefo
}}
'''Universitato Komenio en Bratislavo''' ({{Lang-sk|Univerzita Komenského v Bratislave}}; nomita '''Slovaka Universitato''' de 1939 ĝis 1954) estas la plej granda [[universitato]] en [[Slovakio]], kun plejparto de ties fakultatoj troviĝintaj en [[Bratislavo]]. Ĝi estis fondita en 1919, abrupte post la kreo de [[Ĉeĥoslovakio]]. Ĝi estas nomita honore al [[Johano Amoso Komenio]], 17a-jarcento [[Ĉeĥoj|ĉeĥa]] instruisto kaj [[Filozofio|filozofo]].

En 2020, Universitato Komenio havis pli da pri 23,000 studentoj kaj 2,500 fakultataj membroj &lt;ref name=&quot;facts&quot;&gt;{{Cite web|title=Universitato Komenio en Bratislavo 2020/2021|url=https://uniba.sk/fileadmin/ruk/ovv/Ine/UK_v_cislach_a_grafoch_2020-2021_en.pdf|access-date=la 1an de septembro 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230321055510/https://uniba.sk/fileadmin/ruk/ovv/Ine/UK_v_cislach_a_grafoch_2020-2021_en.pdf|archivedate=2023-03-21}}&lt;/ref&gt;. Kiel estas por la plejparto de universitatoj en Slovakio, ĝi estas financita plejparte de la registaro kaj slovakaj studentoj kiuj studas tie estas esceptitaj de instrukotizoj &lt;ref name=&quot;uniba-studium-2019&quot;&gt;{{Citácia elektronického dokumentu|priezvisko=|meno=|autor=|odkaz na autora=|titul=Štúdium|url=https://uniba.sk/studium/|vydavateľ=uniba.sk|dátum vydania=|dátum aktualizácie=|dátum prístupu=2019-01-25|miesto=|jazyk=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citácia elektronického dokumentu|titul=Štatistické údaje|url=https://uniba.sk/studium/pregradualne-studium-bc-mgr-mudr-a-mddr/statisticke-udaje/|dátum prístupu=2017-09-04|vydavateľ=uniba.sk|jazyk=sk-SK}}&lt;/ref&gt;.

== Historio ==
Universitato Komenio estis fondita en 1919 kun la helpo de [[Universitato de Karolo|Karola Universitato en Prago]]. Tiu ĉi universitato anstataŭigis hungaran universitaton kiu funkciis en Bratislavo ekde 1914. En ĝiaj unuaj jaroj, multaj el la lektoroj de la universitato, inkluzive de ĝia unua [[rektoro]], estis ĉeĥoj, ĉar en tiu tempo ekzistis neniu klera tavolo inter la slovaka popolo de kiu slovaka fakultataj membroj povus esti varbitaj. Jam en la jaro de ĝia fondiĝo, en la universitato estis malfermita fakultato pri [[medicino]], en 1921 malfermiĝis fakultatoj pri [[Jurisprudenco|juro]] kaj [[filozofio]]. En la fakultato de Filozofio, ekzistis klasoj en la kampo de homscienco kaj sociosciencoj, same kiel programoj por trejnado de instruistoj por mezlernejoj.

En 1937, nova konstruaĵo por la fakultatoj de Juro kaj Filozofio estis inaŭgurita en la centro de la grandurbo de Bratislavo. La konstruaĵo havas centran halon kie lernofinaj ceremonioj kaj aliaj oficialaj ceremonioj estas okazigitaj. Post [[Munkena interkonsento|la Munkena Interkonsento]] en marto [[1939]], Slovakio deklaris [[sendependeco]]n, sed fakte estis [[kolonio]] de [[Nazia Germanio]]. Dum tiu periodo, multaj restriktoj estis truditaj al [[akademia libereco]] en la universitato kaj la lekciistoj de ĉeĥa origino kiuj laboris tie estis devigitaj eksiĝi. La nomo de la universitato estis ŝanĝita en 1939 kaj ĝi estis nomita la &quot;Slovaka Universitato&quot;. Ĝi ricevis sian originan nomon en 1954. En 1940 la fakultato de Sciencoj estis malfermita kaj en 1941 la fakultato de [[Teologio]] estis malfermita. Ekde 1948, la [[Komunisma reĝimo en Ĉeĥoslovakio|komunistoj funkciigis en Ĉeĥoslovakio]] kaj ĉiuj akademiaj instruejoj en la lando estis devigitaj submetiĝi al [[Marksismo-leninismo|marksism-leninisma]] ideologio metante novajn restriktojn al akademia libereco. La studojn ĉe la fakultato de Teologio rekte kontrolis la Ĉeĥoslovaka Edukministerio.

Post la [[Dua Mondmilito]], la universitato daŭre formiĝis. En 1946 la fakultato de Eduko estis fondita, la fakultato de Apoteko estis malfermita en 1952, kaj en 1960 la fakultato de Sporteduko kaj Sportoj estis malfermitaj. En 1969, en la grandurbo de [[Martin]] en norda Slovakio estis malfermita fakultato de Medicino, kaj en 1980, fakultato de Matematiko kaj Fiziko estis malfermita. Post [[Ĉeĥoslovaka revolucio en 1989|la Velura Revolucio]] en 1989, la universitato establis instituciojn de demokrata aŭtonomio kaj devigaj kursoj en [[Marksismo|marksisma]] ideologio estis aboliciitaj. La fakultato de [[Katolika teologio|Katolika Teologio]] kaj la fakultato de [[Evangelia Teologio]] aliĝis al la universitato.

La transiro de la slovaka ekonomio al [[merkata ekonomio]] kreis bezonon de profesiuloj en la fako de administrado kaj ekonomio kaj en 1991 estis malfermita fakultato pri administrado. En 2002, fakultato de Ekonomiaj kaj Sociaj Sciencoj estis malfermita. La [[eŭropa sistemo por amasigo kaj transdono de akademiaj kreditoj]] estis efektivigita en la universitato en 2000 por plibonigi la kapablon de ĝiaj studentoj studi en aliaj eŭropaj instruejoj &lt;ref&gt;Miller, L., Hubčíková, E., Krasňanská, Z., Kováč, M., Fedorová, K., Jirsáková, J., Slyško, B., 2017: [https://uniba.sk/fileadmin/ruk/ovv/2018/UK_v_cislach_a_grafoch_2017_sj.pdf Univerzita Komenského v Bratislave — 2017 V číslach, grafoch, obrazoch], Univerzita Komenského, Bratislava, 48 s.&lt;/ref&gt;.

== Organizo ==
Fakultatoj kaj aliaj partoj de la Universitato Komenio en Bratislavo &lt;ref&gt;{{Citácia elektronického dokumentu|priezvisko=|meno=|titul=Organizačná schéma UK (Príloha č. 1 k vnútornému predpisu č. 7/2015..)|url=https://uniba.sk/fileadmin/ruk/legislativa/2015/Vp_2015_07_Prilohy.pdf|dátum vydania=|dátum prístupu=09/26/2019|vydavateľ=}}&lt;/ref&gt;:

=== Fakultatoj ===
* fakultato de Medicino (LF UK)
* fakultato de Juro (PraF UK)
* fakultato de Arto (FiF UK)
* fakultato de Scienco (PriF UK)
* fakultato de Edukado (PDF UK)
* fakultato de Apoteko (FaF UK)
* fakultato de Sporteduko kaj Sporto (FTVŠ UK)
* Jessenius-fakultato de Medicino en Martin (JLF UK)
* fakultato de Matematiko, Fiziko kaj Informadiko (FMFI UK)
* Romkatolika Cyrilo-Metoda fakultato de Teologio (RKCMBF UK)
* Evangelia fakultato de Teologio (EBF UK)
* fakultato de Administrado (FM UK)
* fakultato de Sociaj kaj Ekonomiaj Sciencoj (FSEV UK)

=== Aliaj komponantoj ===
Aliaj partoj de la universitato inkludas  :
* Akademia Biblioteko (AK UK)
* Botanika Ĝardeno (BZ UK)
* Centro por plua edukado (CĎV UK)
* Informa Teknologia Centro (CIT UK)
* Kanadaj Studoj (KŠ UK)
* Konfucea Instituto
* Psikologia konsilado (PP UK)
* Eduka kaj trejna instalaĵo Modra-Piesky
* Richňava instrua kaj trejnadinstalaĵo (UVZ Richňava UK)
* UK Veda sro
* Unesko-Sekcio pri Plurlingva kaj Multkultura Komunikado (UKPMK UK)
* Sekcio pri Edukado pri Homaj Rajtoj de Unesko (UKVĽP UK)
* Scienca Parko (UVP UK)
* Eldonejo (UK Eldonejo)
* Universitata dormejo Druzhba (VI Drzba UK)
* Universitata urbo Ľ. Štúra - Mlyny (VM Ľ. Štúra - Mlyny UK)

== Elektitaj studentoj ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Ferenc Alabán]]
* [[Győző Bauer]]
* [[Zsigmond Bödők]]
* [[Kálmán Brogyányi]]
* [[László Bukovszky]]
* [[Gábor Csanda]]
* [[Villebald József Danczi]]
* [[Miklós Duray]]
* [[Péter Hunčík]]
* [[Endre Kovács (historiisto)]]
* [[Gábor Lelkes (geografo)]]
* [[László Miklós (ekologo)]]
* [[Zoltán Németh]]
* [[Veronika Novák]]
* [[János Ölvedi]]
* [[János P. Balázs]]
* [[Antal Paulik]]
* [[Rezső Peéry]]
* [[Anikó Polgár]]
* [[Attila Simon (historiisto)]]
* [[András Stollmann]]
* [[Róbert Suara]]
* [[László Szarka (historiisto)]]
* [[Béla Szőke (arkeologo)]]
* [[Sándor Varga (politikisto)]]
* [[Károly Vigh]]
* [[Zsigmond Zalabai]]
* [[Kázmér Antal Zsilinszky]]
{{Div col end}}

== Elektitaj instruistoj ==
* [[Lajos Garaj]]
* [[Tibor Kolbenheyer]]
* [[Klára Sándor]]
* [[Lajos Turczel]]
* Zsigmond Zalabai

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.uniba.sk/ oficiala retejo]
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]
[[Kategorio:Universitatoj en Slovakio]]</text>
      <sha1>i9divdudfyw80debcyn24rfiaj0zgok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Har Brakha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>832867</id>
    <revision>
      <id>9412381</id>
      <parentid>8276284</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2450" sha1="cm88cd5d3cmgpe7tsqife7orv6k669j" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo|regiono-ISO=PS}}
'''Har Brakha''' (Monto de Beno) ([[hebrea]] הר ברכה) estas [[Israelaj setlejoj|israela komunumo]] en okupaciita [[Cisjordanio]], [[Palestino]], sur la suda monto-ĉeno de [[Muntaro Gerizim]] je 870 metroj super la marnivelo, en la montoj de [[Samario]]. Ĝi estas apud la palestina urbo [[Nablus]]. Har Brakha estas nomita laŭ unu el la du montoj menciitaj en la Libro Deuteronomio, sur kiu laŭ la skribaĵoj duono de la dekdu triboj de Israel iris por ricevi benojn. La komunumo estas organizita kiel komunuma vilaĝo kaj troviĝas en la jurisdikcio de la Samaria Regiona Konsilantaro. En 2021 estis 3 062 loĝantoj. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.nli.org.il/he/newspapers/mar/1985/09/29/01/article/86?&amp;dliv=none&amp;e=-------he-20--1--img-txIN%7ctxTI--------------1&amp;utm_source=he.wikipedia.org&amp;utm_medium=referral&amp;utm_campaign=%22%D7%94%D7%A8+%D7%91%D7%A8%D7%9B%D7%94%22&amp;utm_content=itonut |titolo=ברכה על הר ברכה |alirdato=2023-08-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20230817035959/https://www.nli.org.il/he/newspapers/mar/1985/09/29/01/article/86?&amp;dliv=none&amp;e=-------he-20--1--img-txIN%7CtxTI--------------1&amp;utm_source=he.wikipedia.org&amp;utm_medium=referral&amp;utm_campaign=%22%D7%94%D7%A8+%D7%91%D7%A8%D7%9B%D7%94%22&amp;utm_content=itonut |arkivdato=2023-08-17 }}&lt;/ref&gt;

Har Brakha fondiĝis la 17-an de novembro 1982. En 1987 grupo de judortodoksaj familioj alvenis kaj starigis la vilaĝon. Post la fondado de la vilaĝo, rabeno [[Eliezer Melamed]] estis nomumita la [[rabeno]] de la vilaĝo, verkinto de la serio de halaĥaj libroj &quot;Perloj de Halaĥo&quot;.

La vilaĝo havas elementan lernejon por knaboj kaj apartan elementan lernejon por knabinoj, ortodoksan gimnazion por knaboj kaj ortodoksan gimnazion por knabinoj, kaj jesivon.

En [[2011]] granda grupo da evangeliaj kristanoj alvenis por helpi la ĉirkaŭajn vinberejojn, iniciate kaj permesite de rabeno Melamed, kaj ekde tiam ili loĝas sur la okcidenta monteto de la vilaĝo.

Post konstrui kelkcentojn privatajn domojn en Har Brakha, la loĝantoj decidis ekkonstrui kvar-, kvin- kaj eĉ sesetaĝajn apartamentdomojn. Tiu decido estis farita por malmultekostigi loĝejojn kaj ebligi al junaj paroj aĉeti domojn en la vilaĝo. Kiel parto de tiu konstruado, lernejoj por knaboj kaj knabinoj estis konstruitaj kune kun dek unu infanĝardenoj.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Urboj de Palestino]]</text>
      <sha1>cm88cd5d3cmgpe7tsqife7orv6k669j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heptadekanonitrilo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>835536</id>
    <revision>
      <id>9412771</id>
      <parentid>9209977</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T22:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6835" sha1="kq7lr0wvfbkco7hj2w1n6jgmg730yrj" xml:space="preserve">{{Vidu ankaŭ|Heksadekanonitrilo|Oktadekanonitrilo}}
{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=10%
|-style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Arial&quot; color=&quot;blue&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:200%;&quot;&gt;Ketila cianido&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
|-
||[[Kemia formulo]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;font-size:300%;&quot;&gt; &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Trebuchet MS&quot; color=&quot;blue&quot;&gt;'''C&lt;sub&gt;17&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;33&lt;/sub&gt;N'''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptadecanenitrile sticks.png|300ra|Heptadekanonitrilo]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Bastona kemia strukturo de la &lt;br /&gt;Heptadekanonitrilo'''&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Heptadecanenitrile 3D.png|300ra|Heptadekanonitrilo]]&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;center&gt;'''Tridimensia kemia strukturo de la Heptadekanonitrilo'''&lt;/center&gt;
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;big&gt;Alternativa(j) nomo(j)&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Ketila cianido
* Ciano-heksadekano
* Nitrilo-heksadekano
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=5399-02-0 5399-02-0]&lt;br /&gt;
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.71707.html 71707]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/79388 79388]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Aspekto]]||blanka, toksa solidaĵo&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=5399-02-0 |titolo=Chemical Book |alirdato=2023-09-03 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20230903145030/https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=5399-02-0 |arkivdato=2023-09-03 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Molmaso]]||251,45576 g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Denseco]]||0,831 g/cm&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;[https://www.guidechem.com/cas/5399-02-0.html GuideChem]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Fandpunkto]]||34°C &lt;ref&gt;[https://comptox.epa.gov/dashboard/chemical/properties/DTXSID90873467 EPA United States Environmental Protection Agency]{{404|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bolpunkto]]||346°C &lt;ref&gt;[https://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=5399-02-0&amp;l=no&amp;exact=dict&amp;f=plist&amp;mark=&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0 Chemnet]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4450}}
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||137,5°C &lt;ref&gt;[https://www.chemsrc.com/en/cas/5399-02-0_957402.html Chemsrc]&lt;/ref&gt;
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:&lt;1 x 10&lt;sup&gt;-3&lt;/sup&gt; g/L&lt;br /&gt;Solvebla en etero, kloroformo, ketonoj, gliceroloj, alkoholoj kaj ketonoj.&lt;ref&gt;[https://cymitquimica.com/products/3D-FAA39902/5399-02-0/heptadecanenitrile/ Cymitquimica]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Mortiga dozo (LD50)]]||&gt;2000 mg/kg (buŝe)
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|07}}
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|312|332|315|319|}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|264|270|301+317|330|261|264|270|271|280|301+312|302+352|304+340|305+351+338|501}}
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;(25 °C kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

&lt;big&gt;'''Heptadekanonitrilo'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''ciano-heksadekano'''&lt;/big&gt; estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la '''kloroheksadekano''' kaj [[cianida acido]]. Ĝi estas blanka, toksa solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en etero, [[kloroformo]], [[ketono]]j, gliceroloj kaj alkoholoj. Heptadekanonitrilo posedas 17 karbonatomojn, 33 hidrogenatomojn kaj 1 nitrogenatomon. Heptadekanonitrilo uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj.

== Sintezoj ==
=== Sintezo 1 ===
* Preparado de la '''heptadekanonitrilo''' per sendidratigado de '''heptadekanamido''' en ĉeesto de [[fosfora pentaoksido]]:

{| style = &quot;margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;&quot;
|
[[Dosiero:Heptadecanamide 3D.png|heptadekanamido|210ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [-\,H_2O]{P_2O_5}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptadecanenitrile 3D.png|heptadekanonitrilo|210ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|90ra]]
|-
|}

=== Sintezo 2 ===
* Preparado de la '''heptadekanonitrilo''' per traktado de '''kloroheksadekano''' kaj '''natria cianido''':

{| style = &quot;margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;&quot;
|
[[Dosiero:1-Chloro-hexadecane 3D.png|kloroheksadekano|210ra]] +[[Dosiero:Sodium cyanide3D.png|natria cianido|120ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptadecanenitrile 3D.png|heptadekanonitrilo|210ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|90ra]]
|-
|}

=== Sintezo 3 ===
* Preparado de la '''heptadekanonitrilo''' per traktado de '''kloroheksadekano''' kaj '''cianida acido''':

{| style = &quot;margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;&quot;
|
[[Dosiero:1-Chloro-hexadecane 3D.png|kloroheksadekano|210ra]] +[[Dosiero:Hydrogen cyanide 3Dpng.png|cianida acido|90ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptadecanenitrile 3D.png|heptadekanonitrilo|210ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|90ra]]
|-
|}

=== Sintezo 4 ===
* Preparado de la '''heptadekanonitrilo''' per oksidigo de '''heptadekilamino''':

{| style = &quot;margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;&quot;
|
[[Dosiero:Heptadecylamine 3D.png|heptadekilamino|210ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow [-\,H_2O]{CuO}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptadecanenitrile 3D.png|heptadekanonitrilo|210ra]]
|-
|}

=== Sintezo 5 ===
* Preparado de la '''heptadekanonitrilo''' per traktado de '''1-dekeno''' kaj '''7-bromo-heptanonitrilo''':

{| style = &quot;margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;&quot;
|
[[Dosiero:1-Decene 3D.png|1-Dekeno|120ra]] +[[Dosiero:7-Bromo-heptanenitrile 3D.png|7-Bromo-heptanonitrilo|120ra]] &lt;math&gt;\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }&lt;/math&gt;[[Dosiero:Heptadecanenitrile 3D.png|Heptadekanonitrilo|120ra]] +[[Dosiero:Hydrogen bromide 3D.png|bromida acido|50ra]]
|-
|}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Nitrilo#Kelkaj nitriloj|Nitriloj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

[[Kategorio:Nitriloj|H]]</text>
      <sha1>kq7lr0wvfbkco7hj2w1n6jgmg730yrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hard Rock Cafe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>835833</id>
    <revision>
      <id>9412384</id>
      <parentid>9407963</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2490" sha1="r25146yo8tzgyw0wnyq7qulleqplafd" xml:space="preserve">{{Informkesto firmao kaj produkto}}
'''[[Ŝtonroko|Ŝtonroka]] Kafejo''' ([[Angla lingvo|angle]]: '''Hard Rock Café''') estas internacia ĉeno de grandaj [[Kafejo|kafejoj]] - [[Restoracio|restoracioj]], kie okazas muzikaj [[Koncerto|koncertoj]] kaj sur iliaj muroj estas elmontro de [[Kolektado|kolektaĵoj]] kaj [[nostalgio]] el la kampo de [[rok-muziko]]. La unua filio de la ĉeno estis fondita en [[Londono]] en [[1971]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Live Music and Dining in London{{!}} Hard Rock Cafe London|url=https://www.hardrockcafe.com/location/London/|access-date=2021-10-11|website=Hardrockcafe.com|language=en}}&lt;/ref&gt;. En decembro [[2015]], la ĉeno havas 191 filiojn en 59 landoj, inkluzive de 157 kafejoj, 22 [[Hotelo|hoteloj]] kaj 11 [[Kazino|kazinoj]].

La ĉeno Hard Rock ankaŭ posedas plurajn [[Hotelo|hotelojn]] kaj [[Kazino|kazinojn]] tra la mondo &lt;ref&gt;{{cite web|title=Hotel, Resort, and Casino Locations|url=https://www.hardrockhotels.com/destinations.aspx|website=www.hardrockhotels.com|access-date=30 June 2022}}&lt;/ref&gt;. La amuzentrepreno Hard Rock Park en Kalifornio estis fermita pro la ekonomia krizo de la mezo de la [[2010-aj jaroj|unua jardeko de la 21-a jarcento]].

En [[2006]], la ĉeno Hard-Rock Cafe estis aĉetita por proksime de miliardo da dolaroj de la ĉeno Rank Group fare de la Seminole Indian-tribo, kiu administras la ĉenon ĝis nuntempe &lt;ref name=&quot;owner&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6216292.stm|publisher=BBC News|title=Seminole tribe in Hard Rock deal|date=December 7, 2006|access-date=March 16, 2012}}&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* {{Oficiala retejo|http://www.hardrock.com}}
* [http://www.hardrockhotels.com Oficiala Hard Rock Hotelo kaj kazino]
* [https://www.facebook.com/HRCWORLDWIDE71 HRC TUTMONDE]
* [http://www.arrakeen.ch/hardrockcafenews.htm Hard Rock Cafe novaĵoj], arrakeen.Ch
* [https://web.archive.org/web/20130605215219/http://www.expotv.com/videos/reviews/21/188/Hard-Rock-Cafe/175237 Videa revizio de la Hard Rock Cafe kun ĉe-eja videofilmo]
* [https://www.youtube.com/watch?v=jf7Ha2lem0Q Videa travojaĝo de la Hard Rock Hotelo Singapuro]
* [https://web.archive.org/web/20091020022012/http://memorabilia.hardrock.com/ Hard Rock Memoraĵa Galerio]
* [http://mynorthwest.com/?nid=129&amp;sid=281939 &quot;Seatlo bonvenigas Hard Rock Cafe&quot;]
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Restoraciaj ĉenoj en Usono]]
[[Kategorio:Rok-muziko]]
[[Kategorio:Kafejoj]]
[[Kategorio:Transnaciaj firmaoj]]</text>
      <sha1>r25146yo8tzgyw0wnyq7qulleqplafd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hiba Kamal Abu Nada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>841036</id>
    <revision>
      <id>9412854</id>
      <parentid>9163502</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T02:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2539" sha1="1g1p8ea17vfv4l274j6ssadvthvc0g2" xml:space="preserve">{{informkesto verkisto}}
'''Hiba Kamal Abu Nada''' (1991-2023) estis palestina poetino, romanverkistino kaj biokemiistino.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170829175615/https://www.alwatanvoice.com/arabic/news/2017/08/29/1079439.html وزارة الثقافة تنظم أمسية شعرية بالتعاون مع بلدية غزة | دنيا الوطن] (ar)&lt;/ref&gt; Ŝi estis naskita en [[Mekko]], Saud-Arabio, de rifuĝinta familio de Beit Jirja, [[Palestino]], post la [[Palestinaj rifuĝintoj|Nakba]].&lt;ref&gt;[https://www.prensa-latina.cu/2023/10/21/poetisa-palestina-heba-abu-nada-muere-por-bombardeos-de-israel ''Poetisa palestina Heba Abu Nada muere por bombardeos de Israel''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231022002807/https://www.prensa-latina.cu/2023/10/21/poetisa-palestina-heba-abu-nada-muere-por-bombardeos-de-israel |date=2023-10-22 }} - Prensa latina (es)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://gulftoday.ae/culture/2023/10/21/palestinian-writer-heba-abu-nada-dies-in-israeli-bombings-in-gaza ''Palestinian writer Heba Abu Nada dies in Israeli bombings in Gaza''] - GulfToday (en)&lt;/ref&gt; 

Ŝi akiris licencan gradon en Biokemio de la Islama Universitato de [[Gaza-urbo|Gazao]], kaj poste magistron en Klinika Nutrado de Al-Azhar University en Gazao. Ŝi gajnis duan premion en la Xarjah Premio por Araba Kreivo en 2017 pro sia romano ''Oksigeno ne estas por mortintoj''. Ŝi estis lingva provleganto ĉe [[Vikipedio]] per la programo WikiWrites.&lt;ref&gt;[https://www.contrapunto.com.sv/gaza-muerte-de-una-poeta/ ''Gaza: Muerte de una poeta''] - Contrapunto (es)&lt;/ref&gt; 

Ŝi mortis en la aĝo de 32 en Khan Yunis, [[Gazaa Sektoro|Gaza Sektoro]], dum bombado de israelaj trupoj. Antaŭ sia morto, ŝi lasis mesaĝon asertante sian kontenton kaj firmecon, instigante la mondon scii, ke ili estas justuloj sur la flanko de vero. Ŝi ankaŭ skribis poemon pri la 2023-datita israel-palestina milito la tagon antaŭ sia morto.&lt;ref&gt;[https://espanol.almayadeen.net/noticias/cultura/1763880/poeta-de-palestina-heba-abu-nada-muere-tras-bombardeo-de--is ''Poeta de Palestina Heba Abu Nada muere tras bombardeo de &quot;Israel''&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231021232258/https://espanol.almayadeen.net/noticias/cultura/1763880/poeta-de-palestina-heba-abu-nada-muere-tras-bombardeo-de--is |date=2023-10-21 }} - Almayadeen (es)&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{bibliotekoj}}
{{vivtempo|Abu Nada, Hiba}}
[[Kategorio:Palestinaj poetoj]]
[[Kategorio:Israelo-Palestina konflikto]]
[[Kategorio:Murditoj]]
[[Kategorio:Verkistinoj]]</text>
      <sha1>1g1p8ea17vfv4l274j6ssadvthvc0g2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Instruistoj de Universitato Corvinus de Budapeŝto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>845696</id>
    <revision>
      <id>9412936</id>
      <parentid>9408227</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* B */</comment>
      <origin>9412936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2283" sha1="go99fqhruwcx2omu2qetwy61frkuhu3" xml:space="preserve">Jen listo de studentoj en [[Universitato Corvinus de Budapeŝto]] (elekto):

*{{EnhavTabelo|alf=L}}

== A ==
* [[László Andor]]

== B ==
* [[Tamás Bácskai]]
* [[Ödön Barla-Szabó]]
* [[Gyula Barna]]
* [[Iván Berend]]
* [[Éva Bóka]]
* [[Hanna Bokorné Szegő]]
* [[András Bródy (ekonomikisto)]]
* [[Konstantin Buják]]
* [[János Buza (hitoriisto)]]

== C ==
* [[Attila Cosovan]]
* [[György Csanádi (juristo)]]
* [[Tamás Csató]]
* [[Gábor Czoch]]

== D ==
* [[György Dénes (speleologo)]]
* [[György Droppa]]

== E ==
* [[Éva Ehrlich]]

== F ==
* [[Lajos Faluvégi (ministro)]]
* [[Ádám Farkas (ekonomo)]]
* [[Zsolt Felcsuti]]
* [[Imre Forgács]]
* [[Ferenc Forgó]]

== G ==
* [[Katalin Garai]]
* [[Pál Gáspár]]
* [[Ágnes Gereben]]
* [[Lajos Gyenes (geografo)]]
* [[László Gyetvai (ekonomikisto)]]
* [[Sándor Gyimesi]]

== H ==
* [[Árpád Haász]]
* [[István Hagelmayer]]
* [[György Hajós (maŝininĝeniero)]]
* [[Aurél Hajtó]]
* [[József Hatvany]]
* [[András Hegedűs T.]]
* [[Ernő Huszár]]

== I ==
* [[Júlia Izsák]]

== J ==
* [[Ferenc Jánossy]]

== K ==
* [[János Keserű]]
* [[Éva Kocsis]]
* [[Attila Korompai]]
* [[Emil Korpás]]
* [[Ilona Kovács (literaturisto)]]
* [[Zoltán Kovács (psikologo)]]
* [[György Kövér]]

== L ==
* [[András Lánczi]]
* [[Andor László]]
* [[Márton Lengyel]]

== M ==
* [[Hugó Márki]]
* [[Miklós Marosi (ekonomikisto)]]
* [[Gábor Máthé]]
* [[Tamás Mellár]]
* [[Tamás Mészáros]]
* [[Péter Mihályi]]

== N ==
* [[Tamás Nagy (ekonomikisto)]]
* [[Tibor Navracsics]]
* [[Mária Neményi]]

== P ==
* [[István Pálos (statistikisto)]]
* [[György Péter (statistikisto)]]
* [[Iván Pető]]
* [[László Pongrácz (oficisto)]]
* [[Árpád Prandler]]

== Q ==
* [[Pál Quittner]]

== R ==
* [[Zsolt Rostoványi]]

== S ==
* [[Tamás Sárközy]]
* [[István Síklaki]]
* [[Marianna Szatmári]]
* [[Mária Szatmáriné Balogh]]
* [[Balázs Szepesi]]

== T ==
* [[Péter Takács (juristo)]]
* [[Előd Takáts]]

== V ==
* [[Ferenc Vági]]
* [[Zsuzsanna Vajda]]
* [[István Varga (ekonomikisto)]]
* [[Éva Voszka]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Studentoj de Universitato Corvinus de Budapeŝto]]

== Fontoj ==
* La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio.

[[Kategorio:Listoj]]</text>
      <sha1>go99fqhruwcx2omu2qetwy61frkuhu3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mathilde von Freytag-Loringhoven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>848533</id>
    <revision>
      <id>9413074</id>
      <parentid>9402280</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:29:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3504" sha1="c2qnyy58a19yfxxh5tp5rxoaed51t6j" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}
Grafino '''Mathilde von FREYTAG-LORINGHOVEN''' (naskiĝinta la {{daton|30|10|1860}} en [[Kopenhago]], mortinta en decembro 1941 en [[Vajmaro]]) estis [[Germanio|germana]] pentristino, grafikistino, artkritistino kaj ĵurnalistino 
[[File:Mathilde Freiin von Freytag-Loringhoven - Fischernetze am Baltischen Strand.jpg|thumb|maldekstre|''Fischernetze am Baltischen Strand'']]

== Vivo==
Estante filino de la diplomato Carl Gottlob von Freytag-Loringhoven &lt;ref&gt;Ernst Rudolf Huber: ''Deutsche Verfassungsgeschichte seit 1789.'' Vol. 5: ''Weltkrieg, Revolution und Reichserneuerung 1914–1919.'' W. Kohlhammer, Stuttgart 1957, ISBN 3-17-001055-7, p. 198.&lt;/ref&gt; ŝi studis de 1879 je [[Grandduka saksia artlernejo]] ĉe [[Theodor Hagen]], [[Max Thedy]] kaj [[Leopold von Kalckreuth]]. Si estis la unusola disĉiplo de [[Karl Buchholz]] kiu restis fidela al la malfrua [[impresionismo]]. 

Kiel felietona redaktistino kaj ĉefino de la priarta komisiono de la urba konsilio ŝi troviĝis inter la plej akraj malamikoj de la movado de [[Bauhaus]] kaj de la avangardistoj vajmaraj. 

Neĉiutaga historio estis la laŭdire elstaraj talentoj de ŝia hundo [[Kurwenal (hundo)|Kurwenal]] (1929–1937) rilate al kapabloj komunikaj kaj kalkulaj; similon regis ŝia hundino Isolde.

== Ekspozicioj (elekto) ==
* 2019/2020: [[Urbomuzeo de Vajmaro]]&lt;ref&gt;[https://stadtmuseum.weimar.de/index.php?id=311 priskribo de la eksponitaĵoj]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Christiane Weber: [https://www.thueringer-allgemeine.de/regionen/weimar/weimar-entdeckt-eine-bemerkenswerte-kuenstlerpersoenlichkeit-wieder-id227333339.html &quot;Weimar entdeckt eine bedeutende Künstlerpersönlichkeit wieder.&quot;] - Ĉe: ''[[Thüringer Allgemeine]]'', 11.10.2019.&lt;/ref&gt;

== Literaturo ==
* Éva Forgács: ''The Bauhaus idea and Bauhaus politics.'' Central European University Press, New York 1995, p. 41-42
* Cornelia Schimpf: ''Versagen einer Zufluchtsstadt. Kulturpolitik in der Weimarer Republik am Beispiel des Staatlichen Bauhauses in Weimar von 1919 bis 1925'' (=Region - Nation – Europa, 52). LIT Verlag, Münster 2008.
* Ulrich Völkel [eld.]: ''Kleines Lexikon Weimarer Persönlichkeiten.'' wtv, Weimar 2009.
* Antje Neumann-Golle, Jens Riederer und Uta Junglas: ''Mathilde von Freytag-Loringhoven. 1860-1941. Malerin - Tierpsychologin - Kritikerin des Bauhauses'', Begleitbuch zur Sonderausstellung, Weimar Stadtmuseum, 12. Oktober 2019 bis 12. Januar 2020, Weimar 2019 (speciala ekspozicikatalogo)

== Eksteraj ligiloj==
{{Commonscat}}
* [http://www.artnet.com/artists/mathilde-freiin-von-freytag-loringhoven/ Mathilde Freiin von Freytag-Loringhoven] ĉe Artnet
* [https://rkd.nl/en/explore/artists/Freytag-Loringhoven%2C%20Mathilde%20von Mathilde von Freytag-Loringhoven] ''RKD – Instituto pri arta historio de Nederlando''
* [https://haab-digital.klassik-stiftung.de/viewer/sammlung_freytag-loringhoven/ privataj bibliotekoj de Mathilde kaj Maria von Freytag-Loringhoven]  
* [https://www.klassik-stiftung.de/forschung/sammlungen-bestaende/sammlung/freytag-loringhoven/ kolektoj de Mathilde kaj Maria von Freytag-Loringhoven]  
== Notoj==
&lt;references /&gt;

{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:FreytagLoringhoven, Mathilde Freiin von}}
[[Kategorio:Germanaj pentristoj]]
[[Kategorio:Germanaj grafikistoj]]
[[Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj]]
[[Kategorio:Virinoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1860]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1941]]
[[Kategorio:Homoj rilataj al Weimar]] 
[[kategorio:Konservativistoj]]
[[kategorio:Bauhaus]]</text>
      <sha1>c2qnyy58a19yfxxh5tp5rxoaed51t6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>852502</id>
    <revision>
      <id>9412868</id>
      <parentid>9412290</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8771" sha1="938m3tkk15iid1pxxf7v3e5f9v7hp7d" xml:space="preserve">{{Informkesto muzeo
|emblemo=National Museum Cardiff logo.gif
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO    = GB-WLS
| tersituo = Centra Kardifo/Kardifo/Kimrio
|tipo1         = reliefo
|zomo=13
|estro=
|vizitantoj=
}}
'''Nacia Muzeo de Kardifo''' ({{lang-cy|Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd}}, {{Lang-en|National Museum Cardiff}}) estas [[muzeo]] por [[arto]], [[arkeologio]], kaj [[naturhistorio]], kaj [[Artgalerio|arta galerio]], kiu situas en [[Kardifo]], [[Kimrio]]. La muzeo estas parto de la pli larĝa reto de Amgueddfa Cymru – Muzea Kimrio. Eniro estas libera helpe de [[Gratifiko (mono)|gratifiko]] de la [[Kimra Asemblea Registaro|kimra Registaro]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://museum.wales/cardiff/about/|title=Highlights|website=National Museum Wales}}&lt;/ref&gt;.

Inter ĝiaj konstantaj ekspozicioj estas unu pri la Evoluo de Kimrio, kiu kombinas videoprezentojn kaj objektojn kiel dinosaŭrajn ostojn kaj antikvajn ŝtonojn por rakonti la historion de Kimrio ekde la plej fruaj tempoj. Ekzistas ankaŭ galerio plena de diversaj objektoj de la kolektoj de la muzeo tuŝeblaj, la Glanelai Galerio.

== Historio ==
Kiam ĝi estis fondita en 1907, ekzistis 25 jaroj da kolektagado. Antaŭinstitucio sub la nomo {{Lang|en|''Cardiff Museum of Natural History, Arts and Antiquities''}} malfermis siajn unuajn ĉambrojn en dek unu ĉeloj en la Kardif-juĝejo en [[1882]]. La planado por la konstruado de nova konstruaĵo daŭris multajn jarojn antaŭ ol la fundamenta ŝtono de la nuna muzeokonstruaĵo estis metita en [[1912]]. Pro la ekonomiaj efikoj de la Unumondo-Milito, la konstruaĵo dezajnita fare de la arkitektoj Arnold Dunbar Smith kaj Cecil Brewer ne malfermiĝis ĝis [[1927]]. Kompleta establado daŭris ĝis [[1932]].

== Kolekto ==
Ekde sia fondo, la Nacia Muzeo gastigis tre diversajn kolektojn sub unu tegmento. De la komenco, naturhistorio estis parto de la fakoj de la muzeo. Ĝi havas ampleksan kolekton de zoologiaj kaj botanikaj objektoj de kaj la [[Britaj Insuloj]] kaj ĉirkaŭ la mondo. La kampo de [[entomologio]] sole nombras 700,000 objektojn, ĉirkaŭ duono de kiuj estas indiĝenaj specioj. La Sekcio de Arkeologio enhavas trovaĵojn de la frua historio de Kimrio, romiaj kaj keltaj periodoj kaj la [[Mezepoko]]. Ĉi tiu fako inkluzivas ankaŭ [[Numismatiko|numismatikan]] kolekton, el kiu 1200 ekzemploj de la [[antikveco]] ĝis la nuntempo videblas en la konstanta ekspozicio.

=== Artoj kaj ornamaj artoj ===
Ekde ĝia fondo, kvar signifaj donacoj kontribuis al la elstara reputacio de la institucio, aldone al siaj propraj kolektaj agadoj. En la areo de artoj kaj metioj, ĉi tiuj estas la porcelanaj kaj ceramikaj kolektoj de Wilfred De Winton kaj Ernest Morton Nance. La fokuso de la fundamento de Wilfred De Winton estas ĉefe sur germana [[porcelano]], precipe de la [[Meißen|Meissen]] Porcelanfabriko. Vasta estas ankaŭ la stoko de porcelano el la fabrikoj en [[Ansbach]], [[Berlino]], [[Höchst]], [[Ludwigsburg]] kaj [[Nymphenburg]]. Ekzemplaj pecoj de aliaj eŭropaj fabrikistoj kompletigas ĉi tiun kolekton. La Ernest Morton Nance-kolekto, elmontrita en la muzeo ekde 1952, temigas kimr-faritan ceramikaĵon kaj porcelanon. Kun pli ol 1,500 individuaj pecoj, tiu fondaĵo - kompletigita per aliaj muzeaj ekspoziciaĵoj - dokumentas la tradician produktadon de tiu dekoracia arto en Kimrio de 1764 ĝis 1922. La sekcio por nuntempaj artoj kaj metioj kun multaj modernaj ceramikaj verkoj kompletigas tiun kolektoareon.

Watkin Williams-Wynn estis unu el la unuaj gravaj artaĵkolektantoj en Kimrio. Aldone al manfaritaĵoj, en la muzeo venis ankaŭ kelkaj malnovaj majstraj pentraĵoj el liaj havaĵoj. Aldone al du familiaj portretoj de [[Joshua Reynolds]], ĉi tiu kolekto inkluzivas bildojn de Pompeo Batoni kaj Anton Raphael Mengs. Aliaj Malnovmajstraj pentraĵoj en la Nacia Muzeo de Kimrio venas de artistoj kiel [[Giovanni Antonio Canal]], Jan van de Cappelle, [[Aelbert Jacobsz. Cuyp]], Dosso Dossi, [[Anthonis van Dyck]], Gerbrandt van den Eeckhout, [[Francesco Guardi]], Giovanni Francesco Barbieri, Mathieu Le Nain, Palma il Vecchio, [[Nicolas Poussin]], [[Salvator Rosa]], [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]], [[Frans Snyders]], Bernardo Strozzi, [[Giovanni Domenico Tiepolo]] kaj kun Giovanni Domenico Tiepolo ses bildoj grupeto de verkoj de Melchior de Hondecoeter. Ekzistas ankaŭ oldanglaj pentraĵoj de bonkonataj artistoj kiel ekzemple [[John Constable]], John Hoppner, [[Godfrey Kneller]], [[Peter Lely]], Henry Raeburn, [[George Romney]] kaj [[Joseph Wright of Derby|Joseph Wright de Derbio]], kiuj povas esti viditaj kiel ekzemploj en la muzeo. Krome, la Nacia Muzeo de Kardifo posedas po tri verkojn de [[William Hogarth]] kaj [[Thomas Lawrence]] same kiel kvin bildojn de [[Thomas Gainsborough]].

La muzeo ricevis la plej gravan internacian kolekton de la kimraj fratinoj Gwendoline Davies (1952) kaj Margaret Davies (1963). La fokuso estas sur franca pentraĵo de la 19-a jarcento, sed aliaj verkoj ankaŭ povas esti trovitaj en tiu fundamento. La du fratinoj Davies sole alportis ses pentraĵojn de [[William Turner]] al la muzeo. La du fratinoj estis inter la unuaj britaj kolektantoj se temas pri akiri impresionismajn kaj malfruajn impresionismajn verkojn. Kulminaĵoj de ĉi tiu fundamento estas, ekzemple, pluraj pentraĵoj de [[Claude Monet]], ĉiu el kiuj inkludas tri vidojn de Venecio kaj tri nenfaroj, same kiel bildon de la serio kun la ĉeftemo de la ''[[katedralo de Rueno]]''. Aldone al [[mortvivo]] ([[aĵpentraĵo]]) tipa por la artisto, [[Paul Cézanne]] montras du pejzaĝajn pentraĵojn el sia provenca patrujo. La plej konata bildo de la muzeo estas ''La Parisienne'' de [[Pierre-Auguste Renoir]], de kiu la fratinoj Davies donacis du pliajn bildojn al la muzeo. Krome, ''Regen - Auvers'' estas unu el la lastaj pentraĵoj kiujn [[Vincent van Gogh]] kreis antaŭ sia morto. De ĉi tiuj fundamentoj ankaŭ venis al la muzeo la mortvivo ''La Leporo'' kaj du pejzaĝaj pentraĵoj de [[Édouard Manet]] kaj aliaj pejzaĝaj pentraĵoj de [[Alfred Sisley]] kaj [[Camille Pissarro]]. La pentristoj [[Berthe Morisot]], [[Albert Marquet]], [[Adolphe Monticelli]], Henri Moret, [[Ernest Meissonier]], Alfred Stevens, [[Anton Mauve]], [[John Singer Sargent]], [[Maurice Utrillo]], [[Pierre Bonnard]] kaj James McNeill Whistler ankaŭ estas reprezentitaj en tiuj fundamentoj. Pli grandaj grupoj de verkoj de [[Eugène Boudin]], Eugène Carrière, [[Jean-Baptiste Camille Corot]], [[Honoré Daumier]], [[Jean-François Millet]] ankaŭ estas parto de la Davies-heredaĵo.

En la 19-a-jarcenta kolektoareo, la muzeo ankaŭ ekspozicias pentraĵojn de [[Eugène Isabey]], [[Henri Le Sidaner]], Stanislas Lépine, [[Gustave Courbet]], [[Charles-François Daubigny]], Constant Troyon, Otto Scholderer kaj [[Henri Fantin-Latour]]. Vi ankaŭ povas trovi verkojn de britaj artistoj kiel [[James Tissot]], [[Lawrence Alma-Tadema]], [[Richard Parkes Bonington]], [[Edward Burne-Jones]], [[John Everett Millais]] kaj [[Dante Gabriel Rossetti]]. Artistoj de la 20-a jarcento en la muzeo inkludas britajn pentristojn William Orpen, Stanley Spencer, Philip Wilson Steer, [[Ben Nicholson]], [[Francis Bacon (pentristo)|Francis Bacon]], [[David Hockney]]. La muzeo montras aliajn verkojn de modernaj artistoj de [[Maurice de Vlaminck]], [[Alexej von Jawlensky]], [[Erich Heckel]], [[László Moholy-Nagy]], [[Oskar Kokoschka]], [[Jacques Lipchitz]], Willi Baumeister kaj [[René Magritte]].

La muzeo ankaŭ havas skulptaĵsekcion kun verkoj de Giovanni Bologna, [[Frederic Leighton]], Antoine-Louis Barye, [[Edgar Degas]], [[Alexander Archipenko]], [[Henri Matisse]], [[Barbara Hepworth]], [[Henry Moore]], Christo Javacheff kaj dek verkoj de [[Auguste Rodin]].

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Burial_of_Phocion.jpg|Nicolas Poussin: ''La entombigo de Phocion'' 
Dosiero:William_Turner_-_The_Storm.jpg|William Turner: ''La Ŝtormo'' 
Dosiero:Ernest_Meissonier_-_A_Game_of_Piquet.jpg|Ernest Meissonier: ''La Pikeda Ludo'' 
Dosiero:Édouard_Manet_-_Effet_de_neige_à_Petit–Montrouge.jpg|Édouard Manet: ''Effet de neige à Petit-Montrouge'' 
Dosiero:Pierre-Auguste_Renoir_089.jpg|Pierre-Auguste Renoir: ''La Parisienne'' 
Dosiero:Claude_Monet_-_Palazzo_Dario,_Venice.JPG|Claude Monet: ''Palazzo Dario, Venecio'' 
Dosiero:Paul_Cézanne_017.jpg|Paul Cézanne: ''Montoj en Provenco'' 
Dosiero:Vincent_van_Gogh_-_Landscape_at_Auvers_in_the_Rain.jpg|Vincent van Gogh: ''Pluvo – Auvers'' 
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Eksteraj ligiloj ==

* {{Oficiala retejo}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Kupoloj]]
[[Kategorio:Paleontologiaj muzeoj]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>938m3tkk15iid1pxxf7v3e5f9v7hp7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Homaro kaj inkluziveco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>853645</id>
    <revision>
      <id>9413134</id>
      <parentid>9340437</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9413134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11459" sha1="40xecjtdt6o60h12s3gihqk124zci26" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo
|emblemo=
|bildo_priskribo =
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}&lt;!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--&gt;
|longitudo     ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=FR
|situo sur mapo=Francio Liono
|zomo=13
}}
'''Homaro kaj inkluziveco''' {{lang-en|'''Humanity &amp; Inclusion'''}}, akronime '''HI''', antaŭe nomita {{lang|en|'''''Handicap International'''''}}, Handikapula Internacio) estas neprofitcela krizhelpa kaj evolukunlabora organizaĵo aktiva en ĉirkaŭ 60 landoj. Ĝi estas engaĝita al solidareca kaj inkluziva mondo &lt;ref name=&quot;HI&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ispoint.org/news/386772/ISPO-Partner-Handicap-International-Becomes-Humanity-and-Inclusion.htm|title=ISPO Partner Handicap International Becomes Humanity and Inclusion|author=Humanity &amp; Inclusion|date=February 3, 2018|website=www.ispoint.org|publisher=IPSO|access-date=February 16, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204140007/https://www.ispoint.org/news/386772/ISPO-Partner-Handicap-International-Becomes-Humanity-and-Inclusion.htm|archivedate=2024-02-04}}&lt;/ref&gt;. La organizaĵo plibonigas longdaŭrajn vivkondiĉojn por [[Handikapo|handikapuloj]] kaj subtenas tiujn, kiuj bezonas specialan protekton. HI ankaŭ laboras por mondo sen [[Tera mino|minoj]] kaj [[Grapolbombo|grapolbomboj]] kaj por la protekto de civiluloj en [[milito]]. HI estas kungajninto de la [[Nobel-premio pri paco]] en 1997 &lt;ref name=&quot;handicap-international1&quot;&gt;{{cite web|author=Handicap International UK|url=http://www.handicap-international.org.uk/|title=Handicap International website|publisher=Handicap-international.org.uk|access-date=2012-03-14}}&lt;/ref&gt;.

La organizaĵo estas plej konata pro sia batalo kontraŭ [[Kontraŭpersona mino|kontraŭpersonaj minoj]] kaj grapolpafaĵoj, sed ĝiaj agadoj estas pli larĝaj. La organizaĵo ne nur provizas helpon al homoj kun handikapoj en [[Evolulando|evolulandoj]], ĝi ankaŭ intervenas en akutaj krizoj, kiel [[naturaj katastrofoj]] kaj humanitaraj krizoj.

Aktuale en 2012, pli ol 3,600 dungitoj laboris en pli ol 60 landoj.

La organizaĵo estas membro de la Internacia Konsorcio pri Handikapo kaj Evoluo.

La organizaĵo estis rangita la 8a plej bona internacia [[NRO]] en la mondo en la [[NGO Advisor]] 2017 rangotabeloj.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ngoadvisor.net/|title=NGO ADVISOR : Searching The Planet For Non-Profit Excellence|website=NGO Advisor|language=en-US|access-date=2018-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180205072819/https://www.ngoadvisor.net/|archivedate=2018-02-05}}&lt;/ref&gt;

== Historio ==
La organizaĵo estis fondita en Lyon en 1982 fare de du francaj kuracistoj, Jean-Baptiste Richardier kaj Claude Simonnot. En la tendaroj de rifuĝintoj ĉe la tajlanda landlimo, ili vidis centojn da kamboĝaj [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]] kiuj estis grave vunditaj per [[pafaĵo]], minoj aŭ [[Neeksplodinta municio|neeksploditaj bomboj]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.handicap-international.us/hi/new/|title=Our history - Handicap International|access-date=2012-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305130940/http://www.handicap-international.us/hi/new/|archive-date=2012-03-05|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Post la necesaj operacioj de savo el perforto kaj tuja danĝero, ekzistis neniu helpo por la proksimume 6,000 homoj kun [[Amputo|amputoj]].  Richardier kaj Simonnot fondis Handicap International por apogi homojn kun handikapoj eĉ en malfacilaj vivsituacioj kaj por doni al ili longperspektivan perspektivon tra [[Rehabilito|rehabilitado]] kaj la zorgaĵo de [[Protezo|protezoj]]. La unuaj protezcentroj de la organizaĵo estis establitaj en la rifuĝejoj de [[Kamboĝo]], kaj baldaŭ ankaŭ en [[Mjanmao]] kaj [[Laoso]]. Por malhelpi pliajn viktimojn de eksplodemaj restaĵoj (pafaĵeroj) de milito, Handicap International komencis la unuajn senminigajn operaciojn en Kamboĝo kaj [[Iraka Kurdio]] en [[1992]]. 

En la sama jaro, la asocio fondis la [[Internacia Kampanjo por la Malpermeso de Grundminoj|Internacian Kampanjon por la Malpermeso de Grundminoj]] (ICBL) kune kun kvin aliaj organizaĵoj. Tio ricevis la Nobel-premion pri paco en 1997 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1997/icbl.html|title=International Campaign to Ban Landmines - History of Organization|access-date=2017-06-13|archive-date=2013-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130526131435/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1997/icbl.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; kaj kontribuis al la sukceso de la Ottawa Procezo kaj tiel al la Konvencio pri la Malpermeso de Uzado, Stokado, Produktado kaj Transdono de Kontraŭpersonaj Minoj kaj pri ilia Detruo, subskribita la 3an de decembro 1997 (&quot;Otavo- Konvencio&quot;) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.stopclustermunitions.org/the-coalition/members/|title=Members &amp;#124; About Us &amp;#124; CMC}}&lt;/ref&gt;. 

Proksimume 10 jarojn poste, Handicap International ludis rolon en la subskribo de la [[Oslo akordoj|Oslo-Akordoj]] malpermesantaj grapolbombojn. 

== Celoj ==
[[Dosiero:BrokenChair.jpg|eta|Statuaĵo de la Rompita Seĝo sur la Placo de Nacioj, Ĝenevo|295x295ra]]
La organizaĵo volas kontribui al daŭra plibonigo de la situacio de handikapuloj kaj aliaj aparte vundeblaj homoj, kiel gravedaj kaj fraŭlaj ​​virinoj, [[maljunuloj]], ktp tutmonde. Granda graveco estas atribuita ne nur al ilia aliro al medicina prizorgo, sed ankaŭ al la ŝanĝo de iliaj ĝeneralaj vivkondiĉoj pro handikapo kaj socia (re)integriĝo en la komunumon. Tial la organizaĵo subtenas lokajn partnerojn, kiuj ebligas daŭrigi la projektojn longtempe, eĉ post kiam la deplojo de Handicap International finiĝis. 

Kiel parto de krizhelpaj operacioj, la organizaĵo subtenas tiujn, kiuj aparte bezonas protekton, kiel homoj kun handikapoj aŭ maljunuloj ĝenerale, kaj ebligas al ili ankaŭ havi aliron al krizhelpaĵoj kaj medicina prizorgo. 

La organizaĵo ankaŭ batalas kontraŭ la uzo de teraj minoj  kaj grapolpafaĵoj, kiuj daŭre mortigas kaj kripligas homojn en multaj landoj eĉ jardekojn post kiam milito/konflikto finiĝis. La organizaĵo ankaŭ laboras por certigi ke la konservejoj de etaj armiloj, kiuj ofte estas aparte facile alireblaj por la loĝantaro post [[Civila milito|civitaj militoj]], estas detruitaj kaj ke la loĝantaro estu informita pri la danĝeroj de uzado de etaj armiloj. Handicap International ankaŭ batalas kontraŭ bombatakoj sur la civila loĝantaro. Kadre de la kampanjo INEW (Internacia Reto pri Eksplodaj Armiloj), la organizaĵo laboras de jaroj por realigi internacian politikan deklaron, kiu specife reguligu tiajn operaciojn kaj per tio malhelpas ilin se eble. Kun sukceso: La 18-an de novembro 2022, 80 ŝtatoj finfine adoptis internacian interkonsenton por pli bone protekti la civilan loĝantaron kontraŭ la uzo de eksplodaj armiloj en loĝkvartaloj (EWIPA) ĉe la Dublina Konferenco, inkluzive de Germanio, Francio, Britio kaj Unuiĝinta Reĝlando. Ŝtatoj. La interkonsento devigas ŝtatojn limigi la uzon de eksplodaj armiloj en loĝataj lokoj, provizi helpon al viktimoj kaj trakti la longperspektivajn sekvojn de damaĝo kaj detruo de civila infrastrukturo. 
[[Dosiero:Pyramide_de_chaussures.jpg|eta|Piramido de ŝuoj kontraŭ grapolbomboj.]]

== Tutmonde projekta laboro ==
La organizaĵo estas aktiva en 62 landoj kun 452 projektoj (aktuale en 2021).  Multaj el tiuj landoj estas trafitaj per teraj minoj kaj aliaj eksplodemaj restaĵoj kaj armita konflikto. La projektoj ne estas limigitaj al la fizika prizorgado de viktimoj en ortopediaj laborejoj kaj rehabilitaj centroj, sed ankaŭ inkluzivas la tutan vivsituacion de handikapuloj en la helpo. Ĉi tio inkluzivas psikologian subtenon kaj helpon kun socia integriĝo, sed ankaŭ organizan subtenon por memhelpaj projektoj. Prioritato en projekta laboro estas labori kun lokaj partneraj organizaĵoj kaj trejni lokajn dungitojn. 

En postmilitaj regionoj, multaj el la programoj planas malhelpi akcidentojn implikantajn terajn minojn kaj aliajn eksplodemajn restaĵojn de milito same kiel manpafilojn edukante la loĝantaron kaj starigante eksplodteamojn por forigo de provizaĵoj. Longperspektiva preventado ankaŭ inkluzivas internacian politikan engaĝiĝon malpermesi ĉiujn minojn kaj minsimilajn armilojn. En 1992, ''Handicap International'', kune kun kvin aliaj organizaĵoj, fondis la Internacian Kampanjon por Malpermesi Terminojn, al kiu estis aljuĝita la Nobel-premio pri paco en 1997.  Krome, la organizaĵo ankaŭ estis unu el la fondintoj de la International Campaign Against Cluster Mines, la Cluster Munition Coalition, en 2003. 

Ekde la [[rusa invado de Ukrainio]] en februaro 2022, Handicap International ankaŭ laboras en tiu lando por helpi tiujn plej vundeblajn, inkluzive de vunditoj, handikapuloj, maljunuloj kaj kronikaj malsanuloj.

Vasta gamo de agadoj estas organizita en tiu kadro:

* edukprogramo pri mina akcidento;
* minsenigo kaj debombado;
* kolekto de informoj pri akcidentoj;
* enketo pri la sociekonomika efiko de la ĉeesto de minoj;
* studoj pri diversaj temoj sekvante la evoluon de tiu ĉi sektoro;
* BASM: Gratbomboj;
* kontraŭpersonaj minoj;
* eksplodaj kaptiloj.

=== La Reto pri Homaro kaj Inkluzivo ===
La tutmonda organiza reto inkluzivas la tegmentan organizaĵon &quot;Humanity &amp; Inclusion&quot;, kiu efektivigas projektojn en ĉirkaŭ 60 landoj kaj estis kreita en 2009 el la fuzio de ok landaj asocioj, same kiel la Instituto pri Humanitara Agado en Ĝenevo. Dum efektivigo de la programlaboro, la [[tegmenta organizaĵo]] agas aŭ sub la nomo &quot;Homaro &amp; Inkludo&quot; aŭ &quot;Handikapo Internacia&quot;.

La ok naciaj kluboj, fonditaj inter 1982 kaj 2006, situas en la sekvaj landoj: [[Francio]], [[Belgio]], [[Britio]], [[Germanio]], [[Luksemburgio]], [[Svislando]], [[Usono]] kaj [[Kanado]]. 

Manuel Patrouillard estas internacia administra direktoro ekde 2014 kaj posteulo de la kunfondinto de la organizaĵo Jean-Baptiste Richardier. En junio 2018, Jean-Noël Dargnies estis nomumita Ĉefoficisto de la HI-organizaĵo, sukcedante Jacques Tassi. 

== Antaŭenigante la rajtojn de handikapuloj ==
La agado de Handicap International baziĝas sur la artikolo 1 de la [[Deklaracio pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj]] de [[1789]], kiu diras ke &quot;Ĉiuj homoj naskiĝas kaj restas liberaj kaj egalaj en [[digno]] kaj [[Rajto|rajtoj]]&quot; . Ĉirkaŭ 500 milionoj da handikapuloj en la mondo ne havas la rimedojn por prizorgi sin, ke en evolulandoj, 98% de infanoj kun handikapoj ne iras al lernejo kaj ke 80% de handikapuloj vivas kun malpli ol 1 [[eŭro]] po tago. HI funkcias en preskaŭ 60 landoj kaj kampanjas kun naciaj kaj internaciaj politikaj aŭtoritatoj por certigi, ke la fundamentaj rajtoj esti prizorgata, kiel studi en lernejo, labori kaj esprimi sin estas realaj rajtoj.

Handicap International subtenas la evoluon de naciaj leĝoj favore al handikapuloj. Sur la internacia nivelo, ŝi partoprenis en la procezo de evoluigado de la [[Konvencio pri la rajtoj de handikapitoj|Konvencio pri la Rajtoj de Personoj kun Handikapo]] , adoptita de la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]], la 13-an de decembro 2006.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[Konvencio pri Grapolbomboj]]

== Eksteraj ligiloj ==

* [https://hi.org/ Oficiala retejo]
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1982]]
[[Kategorio:Bonfaraj organizoj]]
[[Kategorio:Handikapuloj]]</text>
      <sha1>40xecjtdt6o60h12s3gihqk124zci26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Theobroma grandiflorum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>855462</id>
    <revision>
      <id>9412411</id>
      <parentid>9132463</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ercé</username>
        <id>74600</id>
      </contributor>
      <comment>file</comment>
      <origin>9412411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2395" sha1="5u9z2s6muyb47dh3t4xf7v3lf8ri6lk" xml:space="preserve">{{Kursiva titolo}}
{{Taksonomio
|nomo = ''Theobroma grandiflorum''
|dosiero = Theobroma fruits and Theobroma grandiflorum - Spanish labels (calabaza -amphisarca).jpg
|dosiero larĝo = 300px
|priskribo de dosiero = Theobroma grandiflorum
|regno = [[Plantoj]] ''Plantae''
|regno2 = planto
|divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta''
|klaso = [[Dukotiledonaj]] ''Magnoliopsida''
|ordo = [[Malvaloj]] ''Malvales''
|familio = [[Malvacoj]] ''Malvaceae''
|genro = ''Theobroma''
|specio = ''Theobroma grandiflorum''
|specio aŭtoritato = ([[Carl Ludwig Willdenow|Willd.]] ekse Spreng.) K.Schum. 1886
|specioj de subdivizio = Kultivataj [[vario]]j
|subdivizio2 = 
|vikispecio = ''Theobroma grandiflorum''
|komunejo = ''Theobroma grandiflorum''
|mapo de vivoteritorioj =Cacao species - World distribution map -blank.svg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
[[Dosiero:Theobroma grandiflorum MHNT.BOT.2017.10.11.jpg|thumb|''Theobroma grandiflorum'' &lt;Br /&gt; [[Muzeo de Tuluzo]]]]

'''''Theobroma grandiflorum''''' (esperante: ''kopoazuo'') estas [[arbo]] en la [[Familio (biologio)|familio]] de [[malvacoj]].

''Theobroma grandiflorum'', laŭ ordinara nomo &quot;copoazú&quot;,​&lt;ref&gt; Wallace, Arturo (25a de junio 2012). [https://www.bbc.com/mundo/ultimas_noticias/2012/06/120625_colombia_copoazu_fruta_aw «El copoazú quiere ser la próxima superfruta amazónica».] BBC Mundo. Bogotá. Konsultita la 3an de februaro 2017. &lt;/ref&gt; copoasu, cupuazú, cupuassu, cupu assu aŭ blanka kakao, estas devena de orienta Amazonio kaj centro de Sudameriko, ĉefe en [[Peruo]] kaj [[Bolivio]], en la norda regiono de [[Brazilo]], sudo de [[Kolombio]] kaj sudo de [[Venezuelo]], kun natura arealo en [[tropika pluvarbaro]] ĉe supraj terenoj neinundeblaj, kun [[pH (kemia parametro)|pH]] inter 6,0 kaj 6,5 kaj temperaturo inter 22 kaj 27 °C. 

En [[Bolivio]] ties uzado estas industria, ĉar el tiu oni fabrikas pulpon, [[blanka ĉokolado|blankan ĉokoladon]], grason, likvorojn kaj aliajn eksporteblajn produktojn. 

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Portalo Biologio}}
{{Projektoj}}
{{-}}
* {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Theobroma grandiflorum|revizio=157028845}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Malvacoj]]
[[Kategorio:Arboj de Amazonio]]
[[Kategorio:Arboj de Brazilo]]
[[Kategorio:Arboj de Centra Ameriko]]
[[Kategorio:Arboj de Meksiko]]
[[Kategorio:Komponantoj de ĉokolado]]</text>
      <sha1>5u9z2s6muyb47dh3t4xf7v3lf8ri6lk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blanes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>856245</id>
    <revision>
      <id>9412536</id>
      <parentid>8664080</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ informkesto</comment>
      <origin>9412536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2581" sha1="7ane44qz73e5hctzahc9ezgjgejcw43" xml:space="preserve">{{Aliaj signifoj|Blanes (stacidomo)}}
{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Blanes''' estas urbo kun 40 579 loĝantoj (2022) loĝantoj en la [[Hispanio|hispana]] [[provinco Ĝirono]] en la aŭtonoma [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|regiono]] [[Katalunio]] ĉe la suda fino de la [[Costa Brava]] rekte ĉe la enfluejo de la rivero [[Tordera (Fluss)|Tordera]] kaj ĉirkaŭ 60 kilometrojn nordoriente de la regiona ĉefurbo [[Barcelono]]. Blanes estas konsiderata la enirejo al la Costa Brava.

Blanes estas populara feriejo en tipa kataluna stilo. Sennombraj restoracioj, trinkejoj, multnombraj butikoj kaj la aparte larĝa sabla plaĝo, longa je kvar kilometroj, estas kelkaj el la trajtoj de ĉi tiu loko. Blanes ankaŭ estas konata kiel la ekonomia centro de la suda Costa Brava. Sude de la malnova urbocentro, estis starigitaj grandegaj ruldomoj, ferihejmoj kaj kampadejoj, kiuj estas inter la plej grandaj laŭsezonaj feriejoj en Mediteraneo. La urbo facile kreskas al pli ol 100 000 loĝantoj en la somersezono.

== Transporto ==
{{stacidomo|Blanes}} estas la finstacio de la fervoja linio Barcelona-Mataró-Maçanet-Massanes kiu etendiĝas rekte laŭ la marbordo, kiu poste kondukas de Blanes en la internon de la lando kaj tie havas konekton kun la linio al Francio. 

Regionaj naciaj vojoj aŭ la regiona aŭtovojo C 35 estas atingeblaj per provincaj vojoj. 

La plej proksimaj flughavenoj estas la  [[Flughaveno de Barcelono|Flughaveno de Barcelono-El Prat]] kaj la malpli ofte servata [[Flughaveno de Girona|flughaveno de Ĝirono]].
[[Dosiero:Jardí_Marimurtra.JPG|maldekstra|eta| La botanika ĝardeno ''Marimurtra.'']]
[[Dosiero:Playa de Blanes (3).jpg|maldekstra|eta|330x330ra|Strando de Blanes, Hispanio]]
Ekzistas du [[Botanika ĝardeno|botanikaj ĝardenoj]] en Blanes.
{{-l}}
== Vidu ankaŭ ==
* [[Blanes (stacidomo)]]
* [[Listo de urboj de Katalunio]]

[[Kategorio:Blanes| ]]
[[Kategorio:Loĝlokoj de Katalunio]]</text>
      <sha1>7ane44qz73e5hctzahc9ezgjgejcw43</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412669</id>
      <parentid>9412536</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:35:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2566" sha1="tvtdwz2bxjso9zb3eaefbmfmm6hcxsx" xml:space="preserve">{{Aliaj signifoj|Blanes (stacidomo)}}
{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Blanes''' estas urbo kun 40 579 loĝantoj (2022) loĝantoj en la [[Hispanio|hispana]] [[provinco Ĝirono]] en la aŭtonoma [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|regiono]] [[Katalunio]] ĉe la suda fino de la [[Costa Brava]] rekte ĉe la enfluejo de la rivero [[Tordera (Fluss)|Tordera]] kaj ĉirkaŭ 60 kilometrojn nordoriente de la regiona ĉefurbo [[Barcelono]]. Blanes estas konsiderata la enirejo al la Costa Brava.

Blanes estas populara feriejo en tipa kataluna stilo. Sennombraj restoracioj, trinkejoj, multnombraj butikoj kaj la aparte larĝa sabla plaĝo, longa je kvar kilometroj, estas kelkaj el la trajtoj de ĉi tiu loko. Blanes ankaŭ estas konata kiel la ekonomia centro de la suda Costa Brava. Sude de la malnova urbocentro, estis starigitaj grandegaj ruldomoj, ferihejmoj kaj kampadejoj, kiuj estas inter la plej grandaj laŭsezonaj feriejoj en Mediteraneo. La urbo facile kreskas al pli ol 100 000 loĝantoj en la somersezono.

== Transporto ==
{{stacidomo|Blanes}} estas la finstacio de la fervoja linio Barcelona-Mataró-Maçanet-Massanes kiu etendiĝas rekte laŭ la marbordo, kiu poste kondukas de Blanes en la internon de la lando kaj tie havas konekton kun la linio al Francio. 

Regionaj naciaj vojoj aŭ la regiona aŭtovojo C 35 estas atingeblaj per provincaj vojoj. 

La plej proksimaj flughavenoj estas la  [[Flughaveno de Barcelono|Flughaveno de Barcelono-El Prat]] kaj la malpli ofte servata [[Flughaveno de Girona|flughaveno de Ĝirono]].
[[Dosiero:Jardí_Marimurtra.JPG|maldekstra|eta| La botanika ĝardeno ''Marimurtra.'']]
[[Dosiero:Playa de Blanes (3).jpg|maldekstra|eta|330x330ra|Strando de Blanes, Hispanio]]
Ekzistas du [[Botanika ĝardeno|botanikaj ĝardenoj]] en Blanes.
{{-l}}
== Vidu ankaŭ ==
* [[Blanes (stacidomo)]]
* [[Listo de urboj de Katalunio]]

[[Kategorio:Blanes| ]]
[[Kategorio:Loĝlokoj de Katalunio]]</text>
      <sha1>tvtdwz2bxjso9zb3eaefbmfmm6hcxsx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412680</id>
      <parentid>9412669</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Transporto */</comment>
      <origin>9412680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2546" sha1="dz6adiozieiqucdchyis2kil57l0glp" xml:space="preserve">{{Aliaj signifoj|Blanes (stacidomo)}}
{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Blanes''' estas urbo kun 40 579 loĝantoj (2022) loĝantoj en la [[Hispanio|hispana]] [[provinco Ĝirono]] en la aŭtonoma [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|regiono]] [[Katalunio]] ĉe la suda fino de la [[Costa Brava]] rekte ĉe la enfluejo de la rivero [[Tordera (Fluss)|Tordera]] kaj ĉirkaŭ 60 kilometrojn nordoriente de la regiona ĉefurbo [[Barcelono]]. Blanes estas konsiderata la enirejo al la Costa Brava.

Blanes estas populara feriejo en tipa kataluna stilo. Sennombraj restoracioj, trinkejoj, multnombraj butikoj kaj la aparte larĝa sabla plaĝo, longa je kvar kilometroj, estas kelkaj el la trajtoj de ĉi tiu loko. Blanes ankaŭ estas konata kiel la ekonomia centro de la suda Costa Brava. Sude de la malnova urbocentro, estis starigitaj grandegaj ruldomoj, ferihejmoj kaj kampadejoj, kiuj estas inter la plej grandaj laŭsezonaj feriejoj en Mediteraneo. La urbo facile kreskas al pli ol 100 000 loĝantoj en la somersezono.

== Transporto ==
{{stacidomo|Blanes}} estas la finstacio de la fervoja linio Barcelona-Mataró-Maçanet-Massanes kiu etendiĝas rekte laŭ la marbordo, kiu poste kondukas de Blanes en la internon de la lando kaj tie havas konekton kun la linio al Francio. 

Regionaj naciaj vojoj aŭ la regiona aŭtovojo C 35 estas atingeblaj per provincaj vojoj. 

La plej proksimaj flughavenoj estas la  [[Flughaveno de Barcelono|Flughaveno de Barcelono-El Prat]] kaj la malpli ofte servata flughaveno de [[Ĝirono]].
[[Dosiero:Jardí_Marimurtra.JPG|maldekstra|eta| La botanika ĝardeno ''Marimurtra.'']]
[[Dosiero:Playa de Blanes (3).jpg|maldekstra|eta|330x330ra|Strando de Blanes, Hispanio]]
Ekzistas du [[Botanika ĝardeno|botanikaj ĝardenoj]] en Blanes.
{{-l}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Blanes (stacidomo)]]
* [[Listo de urboj de Katalunio]]

[[Kategorio:Blanes| ]]
[[Kategorio:Loĝlokoj de Katalunio]]</text>
      <sha1>dz6adiozieiqucdchyis2kil57l0glp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ripoll</title>
    <ns>0</ns>
    <id>859128</id>
    <revision>
      <id>9412535</id>
      <parentid>8663344</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ informkesto</comment>
      <origin>9412535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1226" sha1="c9ih4v9w12c1t0k2k5poa8fcsng2zul" xml:space="preserve">{{Aliaj signifoj|Ripoll (stacidomo)}}
{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Ripoll''' [riˈpoʎ] estas komunumo en [[Hispanio]] apartenanta al la [[provinco Ĝirono]], en la aŭtonoma komunumo [[Katalunio]]. Ĝi estas la ĉefurbo de la komarko Ripollés kaj situas ĉe la kunfluejo de la rivero Ter kaj ĝia alfluanto Freser, en la Kataluna antaŭ-Pireneo.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ripoll (stacidomo)]]
* [[Monaĥejo de Ripoll]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo|https://ripoll.cat/}} ({{ca}})

[[Kategorio:Ripoll| ]]
[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>c9ih4v9w12c1t0k2k5poa8fcsng2zul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412670</id>
      <parentid>9412535</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:35:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="4sdy7g8xhjm5gd6sicdbzihhegr1jkr" xml:space="preserve">{{Aliaj signifoj|Ripoll (stacidomo)}}
{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Ripoll''' [riˈpoʎ] estas komunumo en [[Hispanio]] apartenanta al la [[provinco Ĝirono]], en la aŭtonoma komunumo [[Katalunio]]. Ĝi estas la ĉefurbo de la komarko Ripollés kaj situas ĉe la kunfluejo de la rivero Ter kaj ĝia alfluanto Freser, en la Kataluna antaŭ-Pireneo.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ripoll (stacidomo)]]
* [[Monaĥejo de Ripoll]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo|https://ripoll.cat/}} ({{ca}})

[[Kategorio:Ripoll| ]]
[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>4sdy7g8xhjm5gd6sicdbzihhegr1jkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝtata Universitato de Portlando</title>
    <ns>0</ns>
    <id>859634</id>
    <revision>
      <id>9412684</id>
      <parentid>9410635</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3226" sha1="dgmooos3ii9uz8xkp3vsakjslmr7oj0" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo = Portland state university sign.jpg
|emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}}
|moto          = {{l-la|''Doctrina urbi serviat''}}&lt;br&gt;Let knowledge&lt;br&gt; serve the city&lt;br&gt;Scio servu la urbon
|establita     = 
|speco         = 
|gvidanto      = 
|nombro de studentoj={{formatnum:}}
|nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}}
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO   = US-OR
|situo sur mapo=Portlando (Oregono)
|situo sur mapo2=Centra Portlando (Oregono)
|zomo          = 13
|retejo        = 
|tipo1         = reliefo
}}
La '''Portlanda Ŝtata Universitato''' ({{lang-en|Portland State University}}, akronime '''PSU''') estas [[publika universitato]] en [[Portlando]], [[Oregono]], [[Usono]]. Kun 23,117 aliĝintaj studentoj, ĝi estas la plej granda universitato en la [[usonaj subŝtatoj|subŝtato]] Oregono &lt;ref name=&quot;2013 OUS Fact Book&quot;&gt;{{cite web|last=Oregon University System|first=Chancellor's Office|title=2013 Fact Book|url=http://www.ous.edu/sites/default/files/dept/ir/reports/fb2010/2013_fact_book_web2.pdf|publisher=Oregon University System|accessdate=2014-05-12|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140512231039/http://www.ous.edu/sites/default/files/dept/ir/reports/fb2010/2013_fact_book_web2.pdf|archivedate=2014-05-12}}&lt;/ref&gt; kaj la ununura universitato en la ŝtato situanta ene de la grandurbo. Fondita en 1946, la universitato estas parto de la Oregona Universitata Sistemo.

[[dosiero:Portland, Oregon - June 2025 - 65.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|centra placo de la [[kampuso]]}}]]
[[dosiero:Let Knowledge Serve the City motto close-up, Portland State University skybridge, Portland, Oregon, 2025.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la universitata moto &quot;''Let knowledge serve the city'' - Scio servu la urbon&quot; ĉe piedira ponto}}]]
[[dosiero:Montgomery Court residence hall exterior, 1802 SW 10th Avenue, Portland, Oregon.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la konstruaĵo ''Montgomery Court''}}]]
== Organizo ==
Kiel estas ofta en usonaj universitatoj, la fakultatoj nomiĝas lernejoj aŭ altlernejoj (kolegioj):
* Kolegio de Liberala Arto kaj Sciencoj
* Kolegio de Urbaj kaj Publikaj Aferoj
* Diplomiĝinta Lernejo de Edukado
* Maseeh Kolegio de Inĝenieristiko kaj Komputado
* Lernejo de Komerca Administrado
* Lernejo de Plilongigitaj Studoj
* Lernejo de Belaj kaj Prezentartoj
* Lernejo de Socia Laboro

En la universitato, gradoj povas esti akiritaj en 226 malsamaj fakoj. La minimuma instrukotizo laŭ la stato de 2011 estis $ 7 264 por bakalaŭraj studoj kaj $ 15 558 por bakalaŭraj studoj jare.

[[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] Kadre de la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en junio kaj julio 2026 la kampuso en [[Portland]] cetere estas la gastiganta trejna bazo de la {{flago|Jordanio}} jordania nacia teamo de [[futbalo]]. La teamanoj dormas kaj manĝas en apuda hotelo de la urbo.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}} ({{en}})
* [http://www.goviks.com/ Portlanda Ŝtata Universitata Atletika retejo] ({{en}})

&lt;br/&gt;
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Universitatoj en Oregono]]
[[Kategorio:Portlando]]</text>
      <sha1>dgmooos3ii9uz8xkp3vsakjslmr7oj0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412686</id>
      <parentid>9412684</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3213" sha1="2sd5q5duwhou58oaz1k5viy367f5vgv" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo = Portland state university sign.jpg
|emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}}
|moto          = {{l-la|''Doctrina urbi serviat''}}&lt;br&gt;Let knowledge&lt;br&gt; serve the city&lt;br&gt;Scio servu la urbon
|establita     = 
|speco         = 
|gvidanto      = 
|nombro de studentoj={{formatnum:}}
|nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}}
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO   = US-OR
|situo sur mapo=Portlando (Oregono)
|situo sur mapo2=Centra Portlando (Oregono)
|zomo          = 13
|retejo        = 
|tipo1         = reliefo
}}
La '''Portlanda Ŝtata Universitato''' ({{lang-en|Portland State University}}, akronime '''PSU''') estas [[publika universitato]] en [[Portlando]], [[Oregono]], [[Usono]]. Kun 23,117 aliĝintaj studentoj, ĝi estas la plej granda universitato en la [[usonaj subŝtatoj|subŝtato]] Oregono &lt;ref name=&quot;2013 OUS Fact Book&quot;&gt;{{cite web|last=Oregon University System|first=Chancellor's Office|title=2013 Fact Book|url=http://www.ous.edu/sites/default/files/dept/ir/reports/fb2010/2013_fact_book_web2.pdf|publisher=Oregon University System|accessdate=2014-05-12|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140512231039/http://www.ous.edu/sites/default/files/dept/ir/reports/fb2010/2013_fact_book_web2.pdf|archivedate=2014-05-12}}&lt;/ref&gt; kaj la ununura universitato situanta ene de la grandurbo. Fondita en 1946, la universitato estas parto de la Oregona Universitata Sistemo.

[[dosiero:Portland, Oregon - June 2025 - 65.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|centra placo de la [[kampuso]]}}]]
[[dosiero:Let Knowledge Serve the City motto close-up, Portland State University skybridge, Portland, Oregon, 2025.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la universitata moto &quot;''Let knowledge serve the city'' - Scio servu la urbon&quot; ĉe piedira ponto}}]]
[[dosiero:Montgomery Court residence hall exterior, 1802 SW 10th Avenue, Portland, Oregon.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la konstruaĵo ''Montgomery Court''}}]]
== Organizo ==
Kiel estas ofta en usonaj universitatoj, la fakultatoj nomiĝas lernejoj aŭ altlernejoj (kolegioj):
* Kolegio de Liberala Arto kaj Sciencoj
* Kolegio de Urbaj kaj Publikaj Aferoj
* Diplomiĝinta Lernejo de Edukado
* Maseeh Kolegio de Inĝenieristiko kaj Komputado
* Lernejo de Komerca Administrado
* Lernejo de Plilongigitaj Studoj
* Lernejo de Belaj kaj Prezentartoj
* Lernejo de Socia Laboro

En la universitato, gradoj povas esti akiritaj en 226 malsamaj fakoj. La minimuma instrukotizo laŭ la stato de 2011 estis $ 7 264 por bakalaŭraj studoj kaj $ 15 558 por bakalaŭraj studoj jare.

[[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] Kadre de la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en junio kaj julio 2026 la kampuso en [[Portland]] cetere estas la gastiganta trejna bazo de la {{flago|Jordanio}} jordania nacia teamo de [[futbalo]]. La teamanoj dormas kaj manĝas en apuda hotelo de la urbo.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}} ({{en}})
* [http://www.goviks.com/ Portlanda Ŝtata Universitata Atletika retejo] ({{en}})

&lt;br/&gt;
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Universitatoj en Oregono]]
[[Kategorio:Portlando]]</text>
      <sha1>2sd5q5duwhou58oaz1k5viy367f5vgv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vinícius Júnior</title>
    <ns>0</ns>
    <id>861692</id>
    <revision>
      <id>9412827</id>
      <parentid>9363514</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:14:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2943" sha1="5moce4ju8abkivg376ytkj0vcilcvsh" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Vinícius José Paixão de Oliveira Júnior''' (naskita la 12-an de julio 2000 en [[São Gonçalo (Rio-de-Ĵanejrio)|São Gonçalo]], subŝtato [[Rio-de-Ĵanejrio]]) estas brazila [[futbalisto]] kiu ludas por hispana klubo [[Real Madrid CF]] &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-07-04|title=FC 100 best men's soccer forwards, 2022-23|url=https://www.espn.in/football/story/_/id/37949390/fc-100-best-men-forwards-2022-23|access-date=2023-07-05|website=ESPN|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The 100 best male footballers in the world 2022|url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2023/jan/24/the-100-best-male-footballers-in-the-world-2022|access-date=23 May 2023|website=The Guardian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Banerjee|first=Apratim|date=17 October 2022|title=Ballon d'Or 2022: Rankings from 6-10 revealed featuring Kylian Mbappe and Vinicius Jr.|url=https://www.sportskeeda.com/football/news-ballon-d-or-2022-rankings-6-10-revealed-featuring-kylian-mbappe-vinicius-jr|access-date=23 May 2023|website=Sportskeeda}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=22 May 2023|title=Ballon d'Or 2023 Power Rankings: Six Man City players in the top 20 as Lionel Messi continues to hold off Erling Haaland|url=https://www.goal.com/en-in/lists/ballon-dor-2023-power-rankings/blt51e9eccbef548b72|access-date=23 May 2023|website=Goal.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|date=23 May 2023|title=Vinicius Junior tipped to become best player in the world|url=https://onefootball.com/fr/news/vinicius-junior-tipped-to-become-best-player-in-the-world-37175604|access-date=23 May 2023|website=OneFootball}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=White|first=Mark|date=2023-12-19|title=Ranked! The 100 best football players in the world: 2023|url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-the-100-best-football-players-in-the-world-2023|access-date=|website=[[FourFourTwo]]|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;. 

La 23an de majo 2017, li aliĝis al la hispana klubo Real Madrido &lt;ref&gt;[http://www.realmadrid.com/en/news/2017/05/official-announcement-vinicius-junior Official Announcement: Vinicius Junior]&lt;/ref&gt;. 

Dum la jaro 2024 (kaj eĉ antaŭe) okazis publika polemiko pri [[rasismo]] en futbalo, ĉefe kiam oni insultis diversmaniere en diversaj stadionoj nigrulajn futbalistojn, kaj aparte Vinicius, kiu akre reagis kontraŭ insultantoj.

== La nacia teamo ==
Li estis nomita en la [[Brazila nacia teamo de futbalo|Brazila nacia teamo]] por la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.realmadrid.com/en/football/squad/vinicius-paixao-de-oliveira-junior- Profilo] ĉe la Real Madrid CF retejo

{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Brazilaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Futbalistoj de la klubo Real Madrid]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 2000]]</text>
      <sha1>5moce4ju8abkivg376ytkj0vcilcvsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chelsea Futbalklubo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>876191</id>
    <redirect title="Chelsea FC" />
    <revision>
      <id>9413126</id>
      <parentid>8794784</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Chelsea FC]]</comment>
      <origin>9413126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="jh2wj5468lwe3ptnr0403jy9e3xs3yi" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Chelsea FC]]</text>
      <sha1>jh2wj5468lwe3ptnr0403jy9e3xs3yi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chelsea FK</title>
    <ns>0</ns>
    <id>876192</id>
    <redirect title="Chelsea FC" />
    <revision>
      <id>9413123</id>
      <parentid>8794785</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Chelsea FC]]</comment>
      <origin>9413123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="jh2wj5468lwe3ptnr0403jy9e3xs3yi" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Chelsea FC]]</text>
      <sha1>jh2wj5468lwe3ptnr0403jy9e3xs3yi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brice Samba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>876665</id>
    <revision>
      <id>9412693</id>
      <parentid>8798328</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:20:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1687" sha1="9l7bdecrwdxgj6qwradoxfcfhvjpcde" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la departemento [[Pool (Kongo)|Pool]] de la [[Respubliko Kongo]]
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] interalie en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2024]]
}}
'''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|1994|4|25}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, antaŭurbo de [[Brazavilo]] en la departemento [[Pool (Kongo)|Pool]] de la [[Respubliko Kongo]], do nun {{aĝo|1994|4|25}}-jara - estas konga kaj franca profesia futbalisto en la pozicio de [[golulo]]. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenis en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En tiu ĉampionado li rekoneblis per la ĉemiza numero &quot;1&quot;. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 


[[dosiero:Valais Cup 2013 - OM-FC Porto 13-07-2013 - Brice Samba en extension (cropped2).jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|en 2013}}]]

{{projektoj}}

{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}

{{ĝermo|futbalo}}

{{Vivtempo|Samba, B}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Respubliko Kongo]]</text>
      <sha1>9l7bdecrwdxgj6qwradoxfcfhvjpcde</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412694</id>
      <parentid>9412693</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1684" sha1="swczn0opih9vqd0hywialxb88yg39nc" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la departemento [[Pool (Kongo)|Pool]] de la [[Respubliko Kongo]]
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] interalie en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2024]]
}}
'''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|1994|4|25}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, antaŭurbo de [[Brazavilo]] en la departemento [[Pool (Kongo)|Pool]] de la [[Respubliko Kongo]], do nun {{aĝo|1994|4|25}}-jara - estas konga kaj franca profesia futbalisto en la pozicio de [[golulo]]. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenis en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En tiu ĉampionado li rekoneblis per la ĉemiza numero &quot;1&quot;. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 


[[dosiero:Valais Cup 2013 - OM-FC Porto 13-07-2013 - Brice Samba en extension (cropped2).jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|en 2013}}]]

{{projektoj}}

{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}

{{ĝermo|futbalo}}

{{Vivtempo|Samba, B}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Respubliko Kongo]]</text>
      <sha1>swczn0opih9vqd0hywialxb88yg39nc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412708</id>
      <parentid>9412694</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1732" sha1="6r7leceog4rvsq2vcn2o0sb8hceyok2" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la departemento [[Pool (Kongo)|Pool]] de la [[Respubliko Kongo]]
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] interalie en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2024]]
}}
'''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|1994|4|25}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, antaŭurbo de [[Brazavilo]] en la departemento [[Pool (Kongo)|Pool]] de la [[Respubliko Kongo]], do nun {{aĝo|1994|4|25}}-jara - estas konga kaj franca profesia futbalisto en la pozicio de [[golulo]]. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenis en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En tiu ĉampionado li rekoneblis per la ĉemiza numero &quot;1&quot;. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

[[dosiero:Valais Cup 2013 - OM-FC Porto 13-07-2013 - Brice Samba en extension (cropped2).jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|en 2013}}]]

{{projektoj}}

{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{ĝermo|futbalo}}

{{Vivtempo|Samba, B}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Respubliko Kongo]]</text>
      <sha1>6r7leceog4rvsq2vcn2o0sb8hceyok2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412710</id>
      <parentid>9412708</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:47:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1771" sha1="e39ake2ejtbc6v3umgprjqbydi2am23" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la departemento [[Pool (Kongo)|Pool]] de la [[Respubliko Kongo]]
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2024]]
}}
'''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|1994|4|25}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, antaŭurbo de [[Brazavilo]] en la departemento [[Pool (Kongo)|Pool]] de la [[Respubliko Kongo]], do nun {{aĝo|1994|4|25}}-jara - estas konga kaj franca profesia futbalisto en la pozicio de [[golulo]]. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenis en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En tiu ĉampionado li rekoneblis per la ĉemiza numero &quot;1&quot;. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

[[dosiero:Valais Cup 2013 - OM-FC Porto 13-07-2013 - Brice Samba en extension (cropped2).jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|en 2013}}]]

{{projektoj}}

{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{ĝermo|futbalo}}

{{Vivtempo|Samba, B}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Respubliko Kongo]]</text>
      <sha1>e39ake2ejtbc6v3umgprjqbydi2am23</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412739</id>
      <parentid>9412710</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1905" sha1="7p4zu7lntpju61vxxmao6zgabn5rtvn" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la departemento [[Pool (Kongo)|Pool]] de la [[Respubliko Kongo]]
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2024]]
}}
'''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|1994|4|25}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, antaŭurbo de [[Brazavilo]] en la departemento [[Pool (Kongo)|Pool]] de la [[Respubliko Kongo]], do nun {{aĝo|1994|4|25}}-jara - estas konga kaj franca profesia futbalisto en la pozicio de [[golulo]]. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenis en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En tiu ĉampionado li rekoneblis per la ĉemiza numero &quot;1&quot;. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. &lt;!-- por vikidatumoj: inter 2022 kaj 2025 estis en Racing Club de Lens, Francio, kaj ekde 2025 en Stade Rennais, Bretonio, Francio --&gt;

[[dosiero:Valais Cup 2013 - OM-FC Porto 13-07-2013 - Brice Samba en extension (cropped2).jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|en 2013}}]]

{{projektoj}}

{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{ĝermo|futbalo}}

{{Vivtempo|Samba, B}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Respubliko Kongo]]</text>
      <sha1>7p4zu7lntpju61vxxmao6zgabn5rtvn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412741</id>
      <parentid>9412739</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:19:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1958" sha1="l82z2xpx2p2gf34jbv0kxv64mqvbw1k" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la departemento [[Pool (Kongo)|Pool]] de la [[Respubliko Kongo]]
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2024]]
}}
'''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|1994|4|25}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, antaŭurbo de [[Brazavilo]] en la departemento [[Pool (Kongo)|Pool]] de la [[Respubliko Kongo]], do nun {{aĝo|1994|4|25}}-jara - estas konga kaj franca profesia futbalisto en la pozicio de [[golulo]]. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenis en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En tiu ĉampionado li rekoneblis per la ĉemiza numero &quot;1&quot;. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. &lt;!-- por vikidatumoj: inter 2019 kaj 2022 estis en Nottingham Forest FK, Anglio, inter 2022 kaj 2025 en Racing Club de Lens, Francio, kaj ekde 2025 en Stade Rennais, Bretonio, Francio --&gt;

[[dosiero:Valais Cup 2013 - OM-FC Porto 13-07-2013 - Brice Samba en extension (cropped2).jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|en 2013}}]]

{{projektoj}}

{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{ĝermo|futbalo}}

{{Vivtempo|Samba, B}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Respubliko Kongo]]</text>
      <sha1>l82z2xpx2p2gf34jbv0kxv64mqvbw1k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mike Maignan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>876667</id>
    <revision>
      <id>9412723</id>
      <parentid>8798235</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1665" sha1="dsqyptfpnf5dssoocd91nkoornccaqc" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} (Kajeno), [[Franca Gujano]]
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|1995|7|3}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} (Kajeno), [[Franca Gujano]], do nun {{aĝo|1995|7|3}}-jara - estas franca profesia futbalisto. Ekde la jaro [[2020]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenis en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] en diversaj eŭropaj urboj kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En tiu ĉampionado li rekoneblis per la ĉemiza numero &quot;16&quot;.  En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]]. Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 
&lt;!-- 
[[dosiero:bildo|eta|maldekstra|1260ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

{{projektoj}}

{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}}
{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{ĝermo|futbalo}}

{{Vivtempo|Maignan, M}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>dsqyptfpnf5dssoocd91nkoornccaqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Warren Zaïre-Emery</title>
    <ns>0</ns>
    <id>876668</id>
    <revision>
      <id>9412727</id>
      <parentid>8798254</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:51:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1505" sha1="7i7mr916e3ppkhutfitdrb04rb2h90i" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ([[mezkampulo]]) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Paris Saint-Germain]]'' ekde [[2022]] kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2023]]
}}
'''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|2006|3|8}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun {{aĝo|2006|3|8}}-jara - estas franca profesia futbalisto. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenis en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En tiu ĉampionado li rekoneblis per la ĉemiza numero &quot;18&quot;. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]].

Krome li ekde la jaro [[2022]] konkuras en la unua vira teamo de la futbala klubo ''[[Paris Saint-Germain]]''.  Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 
&lt;!-- 
[[dosiero:bildo|eta|maldekstra|1260ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

{{projektoj}}
{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{ĝermo|futbalo}}

{{Vivtempo|Zaire-Emery, W}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>7i7mr916e3ppkhutfitdrb04rb2h90i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bradley Barcola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>876671</id>
    <revision>
      <id>9412719</id>
      <parentid>8798249</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:49:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1533" sha1="ikidr4qatxxre3wj9qlygfjpw36c069" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|2002|9|2}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun {{aĝo|2002|9|2}}-jara - estas franca-togolanda profesia futbalisto. Ekde la jaro [[2024]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenis en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En tiu ĉampionado li rekoneblis per la ĉemiza numero &quot;25&quot;. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]].  Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

La tri jarojn pli aĝa frato Malcolm (n. en 1999) ankaŭ aktivas kiel profesia futbalisto, en la pozicio de golulo. 

[[dosiero:bildo|eta|maldekstra|160ra|{{centre|teksto}}]]

{{projektoj}}
--&gt;
{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{ĝermo|futbalo}}

{{Vivtempo|Barcola, B}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>ikidr4qatxxre3wj9qlygfjpw36c069</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412731</id>
      <parentid>9412719</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>bildo aldonata</comment>
      <origin>9412731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1605" sha1="if9q41isgp5i86cd7b5liuuq5otd81g" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la 
* unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la 
* [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]]
}}
'''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|2002|9|2}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun {{aĝo|2002|9|2}}-jara - estas franca-togolanda profesia futbalisto. Ekde la jaro [[2024]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenis en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], kie la franca teamo duonfinale malvenkis kontraŭ la [[franca nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] kaj akiris la trian lokon. En tiu ĉampionado li rekoneblis per la ĉemiza numero &quot;25&quot;. En somero 2026 li ankaŭ partoprenas kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]].  Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}. 

La tri jarojn pli aĝa frato Malcolm (n. en 1999) ankaŭ aktivas kiel profesia futbalisto, en la pozicio de golulo. 

[[dosiero:Bradley Barcola France v Senegal 16 June 2026-466.jpg|eta|maldekstra|220ra|{{centre|ludante en la nacia teamo en 2026}}]]

{{projektoj}}

{{franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}}
{{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{ĝermo|futbalo}}

{{Vivtempo|Barcola, B}}
[[Kategorio:Francaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]</text>
      <sha1>if9q41isgp5i86cd7b5liuuq5otd81g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean Baptiste Joseph Delambre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>882782</id>
    <revision>
      <id>9412579</id>
      <parentid>8849823</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:31:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="748" sha1="ars5clzapdf2altabd1b7ek4p6vptib" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
| dosiero = Jean Baptiste Joseph Delambre.png
}}
'''Jean Baptiste Joseph Delambre''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|ʒɑ̃ batˈist ʒozˈɛf dəlˈɑ̃bʁ}}, naskiĝis la [[19-an de septembro]] [[1749]] en [[Amiens]], mortis 72-jaraĝa la [[19-an de aŭgusto]] [[1822]] en [[Parizo]] - estis [[francoj|franca]] [[astronomo]], [[historiisto]], [[matematikisto]], universitata [[profesoro]] kaj scienca esploristo. Interalie li laboris kiel universitata profesoro en la [[Kolegio de Francio]]. [[Kratero]] sur la [[luno]] portas lian nomon

{{projektoj}}

{{ĝermo|franco}}
{{bibliotekoj}}

{{vivtempo|Delambre, J}}
[[Kategorio:Francaj astronomoj]]
[[Kategorio:Francaj historiistoj]]
[[Kategorio:Francaj matematikistoj]]</text>
      <sha1>ars5clzapdf2altabd1b7ek4p6vptib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historio de kvantuma mekaniko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>883584</id>
    <revision>
      <id>9412974</id>
      <parentid>9378756</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:51:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3151" sha1="g16t23hzd30d08brb1hcnucpy2c5nxz" xml:space="preserve">La '''historio de kvantuma meĥaniko''' estas fundamenta parto de la [[Historio_de_fiziko#Moderna_historio|historio de moderna fiziko]]. La ĉefaj ĉapitroj de ĉi tiu historio komenciĝas kun la apero de kvantumaj ideoj por klarigi individuajn fenomenojn - radiado de nigrakorpo, la fotoelektra efiko, suna emisio-spektroj - epoko nomita la Malnova aŭ Pli Malnova kvantuma teorio.&lt;ref name=&quot;Whittaker&quot;&gt;{{Cite book |last=Whittaker |first=Edmund T. |title=A history of the theories of aether &amp; electricity. 2: The modern theories, 1900 - 1926 |date=1989 |publisher=Dover Publ |isbn=978-0-486-26126-3 |edition=Repr |location=New York}}&lt;/ref&gt; Konstruante sur la teknologio evoluigita en klasika meĥaniko, la invento de onda meĥaniko de [[Erwin Schrödinger]] kaj vastiĝo de multaj aliaj ekigas la &quot;modernan&quot; epokon komenciĝantan ĉirkaŭ 1925. La relativisma kvantuma teorio laboro de [[Paŭlo Dirako]] igis lin esplori kvantumteoriojn de radiado, kulminante per [[kvantuma elektrodinamiko]], la unua [[kvantuma kampa teorio]]. La historio de kvantuma meĥaniko daŭras en la historio de kvantuma kampa teorio. La historio de [[kvantuma ĥemio]], teoria bazo de ĥemia strukturo, [[Ĥemia reakcio|reakcio]], kaj [[Ĥemia ligo|ligo]], interplektiĝas kun la okazaĵoj diskutitaj en tiu artikolo.

La esprimo &quot;[[kvantuma meĥaniko]]&quot; estis kreita (en la germana, ''Quantenmechanik'') fare de la grupo de fizikistoj inkluzive de Max Born, [[Werner Heisenberg]], kaj [[Wolfgang Pauli]], ĉe la [[Universitato de Göttingen]] en la fruaj 1920-aj jaroj, kaj unue estis uzita en la 1925 artikolo de Born &quot;''Zur Quantenmechanik''&quot;.&lt;ref&gt;Max Born, ''My Life: Recollections of a Nobel Laureate'', Taylor &amp; Francis, London, 1978. (&quot;We became more and more convinced that a radical change of the foundations of physics was necessary, i.e., a new kind of  mechanics for which we used the term quantum mechanics.  This word appears for the first time in physical literature in a paper of mine...&quot;)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Fedak |first1=William A. |last2=Prentis |first2=Jeffrey J. |date=2009-02-01 |title=The 1925 Born and Jordan paper &quot;On quantum mechanics&quot; |url=https://people.isy.liu.se/icg/jalar/kurser/QF/references/onBornJordan1925.pdf |journal=American Journal of Physics |language=en |volume=77 |issue=2 |pages=128–139 |doi=10.1119/1.3009634 |bibcode=2009AmJPh..77..128F |issn=0002-9505 }}{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

La vorto ''[[kvantumo]]'' venas de la latina vorto por &quot;kiom&quot; (kiel ''kvanto'', nome ''cuantum''). Io kio estas ''kvantigita'', kiel la energio de la harmoniaj oscilatoroj de Planck, povas nur preni specifajn valorojn. Ekzemple, en la plej multaj landoj, mono estas efike kvantigita, kie la ''kvantumo de mono'' estas la plej malalt-valora monero en cirkulado. Meĥaniko estas la branĉo de scienco, kiu traktas la agadon de fortoj sur objektoj. Do, kvantuma meĥaniko estas la parto de meĥaniko kiu traktas objektojn por kiuj apartaj ecoj estas kvantigitaj.

== Notoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Historio de kemio]]
[[Kategorio:Historio de fiziko]]</text>
      <sha1>g16t23hzd30d08brb1hcnucpy2c5nxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean Prouvé</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884548</id>
    <revision>
      <id>9412587</id>
      <parentid>8905891</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1425" sha1="5fl5suxu6qx5kjnf4srsgfy9bjyhn4r" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Jean Prouvé''' - naskonomo ''Jean Émile Victor Prouvé'', n. la [[8-an de aprilo]] [[1901]] en la [[14-a arondismento de Parizo]], [[Francilio]], [[Francio]], m. 82-jaraĝa la [[23-an de marto]] [[1984]] en [[Nancio]], same Francio - estis [[francoj|franca]] [[arkitekto]], politikisto, artisto, dezajnisto kaj inĝeniero. En [[1981]] li honoriĝis per la [[Erasma premio]], ĉiujara premio donita de la estraro de la fondaĵo ''Praemium Erasmianum'' en [[Nederlando]] al individuoj aŭ institucioj kiuj faris esceptajn kontribuojn al [[kulturo]], [[socio]] aŭ [[socia scienco]] en [[Eŭropo]] kaj la resto de la mondo.&lt;ref name=&quot;EP2024&quot; /&gt; Ĝi estas unu el la plej eminentaj premioj de Eŭropo. La premio estas nomita laŭ [[Erasmo de Roterdamo]], siatempe ofte latine nomita ''Desiderius Erasmus'', nederlanda renesanca humanisto.

== Referencoj ==
{{Referencoj|refs=
* &lt;ref name=&quot;EP2024&quot;&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://erasmusprijs.org/over-erasmusprijs|titolo=''Over Erasmusprijs'' (&quot;Pri la Erasma premio&quot;) |eldoninto=fondaĵo ''Praemium Erasmianum''|alirdato=la 30-an de septembro 2024|arkivdato=14-a de julio 2024|arkivurl=https://web.archive.org/web/20240714104813/https://erasmusprijs.org/over-erasmusprijs}} ({{nl}})&lt;/ref&gt;
}}

{{projektoj}}
&lt;!--
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}} ({{en}})
--&gt;
{{ĝermo|franco}}

{{vivtempo|Prouve, Jean}}
[[Kategorio:Francaj historiistoj]]</text>
      <sha1>5fl5suxu6qx5kjnf4srsgfy9bjyhn4r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>René Huyghe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>884549</id>
    <revision>
      <id>9412582</id>
      <parentid>8916281</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:33:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1516" sha1="s4qiv31rr7jtxpjyaf0e9jao8pe9lpa" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''René Huyghe''' - n. la [[3-an de majo]] [[1906]] en [[Arras]], [[Francaj departementoj|departemento]] [[Pas-de-Calais]], en la [[Francaj regionoj|regiono]] [[Hauts-de-France]], m. 90-jaraĝa la [[5-an de februaro]] [[1997]] en [[Parizo]] - estis [[franco|franca]] [[arta historiisto]], [[verkisto]], [[filozofo]], [[kuratoro]] kaj [[instruisto]], kiu krome dum la [[dua milito]] aktivis en la [[franca rezistado]]. En [[1966]] li honoriĝis per la [[Erasma premio]], ĉiujara premio donita de la estraro de la fondaĵo ''Praemium Erasmianum'' en [[Nederlando]] al individuoj aŭ institucioj kiuj faris esceptajn kontribuojn al [[kulturo]], [[socio]] aŭ [[socia scienco]] en [[Eŭropo]] kaj la resto de la mondo.&lt;ref name=&quot;EP2024&quot; /&gt; Ĝi estas unu el la plej eminentaj premioj de Eŭropo. La premio estas nomita laŭ [[Erasmo de Roterdamo]], siatempe ofte latine nomita ''Desiderius Erasmus'', nederlanda renesanca humanisto.

== Referencoj ==
{{Referencoj|refs=
* &lt;ref name=&quot;EP2024&quot;&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://erasmusprijs.org/over-erasmusprijs|titolo=''Over Erasmusprijs'' (&quot;Pri la Erasma premio&quot;) |eldoninto=fondaĵo ''Praemium Erasmianum''|alirdato=la 30-an de septembro 2024|arkivdato=14-a de julio 2024|arkivurl=https://web.archive.org/web/20240714104813/https://erasmusprijs.org/over-erasmusprijs}} ({{nl}})&lt;/ref&gt;
}}

{{projektoj}}
&lt;!--
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}} ({{en}})
--&gt;
{{ĝermo|franco}}

{{vivtempo|Huyghe, Rene}}
[[Kategorio:Francaj historiistoj]]</text>
      <sha1>s4qiv31rr7jtxpjyaf0e9jao8pe9lpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charles Gore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>886728</id>
    <revision>
      <id>9413052</id>
      <parentid>9404982</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9636" sha1="jx1j9b9bn64jgp9ydpn7le9n3rss6l9" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}
[[file:Zoffany Gore Family.jpg|eta|''La Gore-oj kun grafo Cowper'', bildo de [[Johann Zoffany]]]]
[[File:GuttenbrunnGore.jpg|thumb|''Gore kun desegnada teko'', de [[Ludwig Guttenbrunn]]]]
'''Charles GORE''' (naskiĝinta la {{daton|5|12|1729}} je Horkstow en [[North Lincolnshire]]&lt;ref&gt;[http://www.britishlistedbuildings.co.uk/en-165848-horkstow-hall-horkstow &quot;Horkstow Hall&quot;]&lt;/ref&gt;, mortinta la {{Daton|23|1|1807}} en [[Vajmaro]]) estis amatora artisto, [[grand Tour|Grand-Tour]]-ulo kaj ŝatanto de mareaj aferoj. De 1791 li vivis Vajmare estante en la rondoj de dukino [[Anna Amalia de Saksio-Vajmaro-Eisenach|Anna Amalia]] kaj [[Johann Wolfgang von Goethe|Goeto]].

== Vivo == 
La biografion verkis Goeto ĉirkaŭ 1811 laŭ angla versio de la filino Emily Gore (1756–1826). Ĉi skribaĵon oni aldonis al la biografio de [[Jakob Philipp Hackert]].&lt;ref&gt;[http://opacplus.bsb-muenchen.de/title/BV020077225/ft/bsb11163316?page=120 skanitaĵo ĉe Bavara Ŝtatbiblioteko, de la berlina eldono 1873]&lt;/ref&gt; Krom tiu ĉi lakuna fonto ankaŭ mencioj de certa ''angla vojaĝanto kun senluma kamero'' en la goeta verko ''Die Wahlverwandtschaften'' ŝajne nomis Gore mem.&lt;ref&gt;[https://www.photobibliothek.ch/seite003e1.html &quot;Photographica&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.projekt-gutenberg.org/goethe/wahlver2/chap027.html ĉapitro 10; originala teksto]&lt;/ref&gt; En liaj grafikaĵaro multaj vojaĝoj videblas mankantaj en la biografio. 

Gore originas el riĉa komercista familio. Li frekventis [[city of Westminster|Westminster]]-Lernejo kaj trejniĝis en londona vardomo, ĉe la onklo John Gore. Post edziĝo en 1751 al la Mary Cockerill, kiu posedis multon da havaĵoj, li povis permesi al si okupiĝon pri veraj interesoj. Post la patra morto, Gore transloĝiĝis en 1759 al [[Southampton]]: tie li faris [[akvarelo]]jn pri la mararmeaj ŝipfarejoj en [[Portsmouth]] kaj la [[rodo]]n de [[Spithead]]. Kun la [[kutro]] ''Snail'', kiun li mem dezajnis, li veturadis en privata sportareo. Laŭdire akompanis lin la fratoj de reĝo [[Georgo la 3-a (Britio)|Georgo la 3-a]], Eduardo,  Vilhelmo Henriko kaj Vilhelmo Aŭgusto. Ĝis 1773 Gore ŝipumis laŭlonge de [[Manika Markolo]] (kio estas dokumentada en akvareloj liaj). Post la malsaniĝo edzina la vivostilo ŝanĝiĝis radike kaj trankviliĝis nur post la transloĝiĝo al [[Vajmaro]].  Sed antaŭ la alveno en [[Turingio]] oni veturis al [[Lisbono]], [[Livorno]], [[Romo]], [[Napolo]] kaj [[Florenco]] (ĝis 1778). Tiutempe Gore konatiĝis kun [[Jakob Philipp Hackert]] kun kiu li estadis du somerojn je [[Castel Gandolfo]] la [[Albanaj Montetoj]]. Ĉu Gore fariĝis dischiplo de Hackert aŭ apud li samrange kreis artaĵojn, ne klaras.&lt;ref&gt;Roob (2006) p. 40&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fraser (2006) p. 4&lt;/ref&gt;.

Kun [[Richard Payne Knight]] ambaŭ entreprenis en 1777 vojaĝon al [[Sicilio]]; en aneksaĵo por la Hackert-biografio publikigis Goeto la taglibron de Knight. La planita eldono de la multo da skizoj samverke pro nelukro ne fariĝis. Inverse Goeto mem poste uzis ĉi laboraĵojn de Hackert/Gore kiel memorapogilojn por sia propra vojaĝo el Italujo.&lt;ref&gt;[http://www.tate.org.uk/servlet/ViewWork?cgroupid=999999961&amp;workid=22951&amp;searĉid=11408 bildo ''Templo de Cereso'']&lt;/ref&gt;

La sekvajn jarojn Gore kun Hackert moviĝis al [[Svisujo]] kaj [[Venecio]], poste (nur kun la familianoj) al [[Anglujo]]. En 1785 la malsaniĝanta edzino estis transportita por kuracumo al [[Spa]]; tie ŝi forpasis. Gorte post tio sortofrapo li vojaĝis kun siaj filinoj tra Germanujo estante en 1787 unuafoje en Vajmaro: tie li en 1791 ekloĝis. Grandduko [[Karlo Aŭgusto (Saksio-Vajmaro-Eisenach|Karlo Aŭgusto]] donis li loĝejen la domon ''Jägerhaus'' (kie pli frue loĝis Goeto: Goeto kompense ekloĝis ĉe [[goethe-domo|domo je Maria Placo]]). Kun [[Georg Melchior Kraus]] dokumentis Gore la sieĝon de [[Majenco]] dum la [[Unua Koalicio-Milito]] en 1793.&lt;ref&gt;[http://www.ingenieurgeograph.de/Zeichnen/zeichnen.html ĝeneralaj informoj pri skizado dum vojaĝoj]&lt;/ref&gt; Tiuokaze Kraus pentris la matenmanĝantan Gore. Dokumentadoj iĝis ankaŭ pri vojaĝoj sur [[Danubo]] kaj al Norda Germanujo.  

Vajmare, Charles Gore kun la filinoj Emily kaj Eliza (1754–1802) oftis en la vesperaj rondoj de dukino Anna Amalia. La trio spektablas sur akvarela grupa bildo de Kraus el la 1795-a jaro ''Tafelrunde''. Specialan simpation por la filinoj sentis lia grandduka moŝto mem. Eĉ [[Friedrich Schiller|Ŝilero]] nomis filinon  [[Emilie von Gleichen-Rußwurm|Emilie]] (GSA. Schiller X, 26). Ŝajne ambaŭ filinoj estis pli talentitaj pentristoj ol la patro. 

Gore estis entombigita en 1807 en maŭzoleo sur [[preĝejo Sankta Jakobo (Weimar)|Jakobo-tombejo]], apud pli frua mortinta filino. En 1820 liaj ostoj estis transigitaj en la Jakobo-kirkon: sarkofago lia troviĝas en la maldekstra flanka alo kun belegaj ornamaĵoj (kompaso, globuso, biblio, paletro, palmventumilo)

== Artista graveco ==
Gore estis de 1781 membro de ''Society of Dilettanti'' kaj interesiĝis ankaŭ pri konstruado de ŝipoj. En 1799 aperis lia ununura libro. Alia membreco de li estis ĉe la ŝipkonstrua klubo ''Society for Improvement of Naval Architecture''. Postlasitaĵoj liaj divideblas en jen artistan jen [[bibliofilio|bibliofilian]] partojn. Liaj libroj (pli ol 1800) estas ene de [[Biblioteko Dukino Anna Amalia]] (n-ro GSA 150/B 44). Libroj temis pri armeo, ŝipfaro kaj vojaĝliteraturo. Vera superrigardo pri grafikaj laboraĵoj ne eblas. Multaj desegnaĵoj kaj skizoj troviĝas en multaj kolektoj kaj aperis okaze de aŭkcioj. Multon posedas [[Klassik Stiftung Weimar]] kaj Nacia Mara Muzeo de [[Distrikto Grenviĉo|Grenviĉo]].&lt;ref&gt;[http://collections.rmg.co.uk/collections.html#!csearch;authority=agent-8831;browseBy=maker;makerFacetLetter=G kolektoregistro muzea]&lt;/ref&gt; Vajmare konserviĝis kvar monumentaj teko-verkoj kaj pluraj sendependaj desegnaĵoj. Oftegis sur ili marbordaj pejzaĝoj kaj ŝipoj. 

Tiklega tamen estas la demando pri aŭtoreco! En la verkaro troviĝas kopioj de aĵoj de la samtemputoj de Gore (ekz. de Hackert). Ili ja estas klare signitaj kiel kopioj. Ne samas la situacio rilate aĵojn de la patro [[Willem van de Velde la pliaĝa]] kaj de [[Willem van de Velde la juna]]. Ĉi tie oni staras antaŭ originalaĵoj, prilaboritaĵoj, imitaĵoj, kopioj, signature falsitaj artaĵoj. 

== Literaturo ==
* Willy Ehrlich: ''...wegen Kunstverwandtschaft und freundlicher Lebensteilnahme. Goethes Beziehungen zu Charles Gore'', ĉe: Goethe-Jahrbuch, 91 (1974), p. 117–135
* Levett Hanson: ''The Court of Saxe-Weimar'', kun germana traduko ĉe Heide Schulz: ''Weimars schönster Stern'', Heidelberg 2011, ISBN 978-3-8253-5887-7, p. 68–71 kaj 190–214
* [[Hannelore Henze]]: ''Der Jakobskirchhof in Weimar'' Königswinter 1998
* Thomas Weidner: ''Jakob Philipp Hackert. Landschaftsmaler im 18. Jahrhundert.'' Berlin 1998
* [[Renate Müller-Krumbach]]: ''Charles Gore und seine Familie in Weimar'' ĉe: Kuratorium Schloß Ettersburg (eld.): ''Von Weimar nach Europa. Drei Vorträge zur kulturprägenden Kraft der Klassikerstadt Weimar''. Weimar 2000 (=Ettersburger Hefte, 6), p. 45–63
* Katharina Krügel: ''Die Reisebilder des Charles Gore in seinem künstlerischen Nachlaß oder „Man reist ja nicht um anzukommen, sondern um zu reisen“'', ĉe: Johann Rees, Winfried Siewers, Hilmar Tilgner (Hrsg.): ''Europareisen politisch-sozialer Eliten im 18. Jahrhundert. Theoretische Neuorientierung, kommunikative Praxis, Kultur- und Wissenstransfer.'' Berlin 2002 (=Aufklärung und Europa, 6), p. 313–324
* Peter D. Fraser: ''Charles Gore and the Willem Van de Veldes'', ĉe: Master Drawings 4 (1977), p. 375–387
* R.C.B. Oliver: ''Charles Gore: A Lincolnshire-born High Sheriff of Radnorshire'', ĉe: The Transactions of the Radnorshire Society, 1977
* [[Rolf Bothe]], Ulrich Haussmann: ''Goethes Bildergalerie: die Anfänge der Kunstsammlungen zu Weimar.'' Weimar 2002
* Alexander Roob: ''Auch ich in Verdun: zu den Ansichten und Zeichnungen des Kriegsreisenden Goethe.'' Weimar 2006
* Andreas Stolzenburg, Hubertus Gaßner (eld.): ''Jakob Philipp Hackert: Europas Landschaftsmaler der Goethezeit.'' Ostfildern 2008

== Fontoj ==
* Charles Gore: ''Result of two series of experiments towards ascertaining the respective velocity of floating bodies varying in form; and towards determining form best adapted to stability, or possessing most power of resisting the force of the wind in carrying sail: intended to cobvey useful hints to the constructors of ships; with observations: in a letter to the Society for Improvement of Naval Architecture''. London 1799 ([http://opac.ub.uni-weimar.de/DB=2/LNG=DU/SID=f5a5f6e1-1/CMD?ACT=SRCHA&amp;IKT=1016&amp;SRT=YOP&amp;TRM=gore+result interrete]{{404|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) 
* Johann Wolfgang von Goethe: ''Philipp Hackert. Nachträge'', ĉe: ''Vajmara eldono de la goeta verkaro'' (1-a sektio, vo. 46) Weimar 1891, p. 331–340
* Johann Wolfgang von Goethe: ''Die Wahlverwandtschaften. Ein Roman.'' Du volumoj. Tübingen: Cotta 1809

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commonscat}}
* Kutro de  Gore [http://collections.rmg.co.uk/collections/objects/112692.html ''Snail'']
* ekzemploj kiel Gore prilaboris desegnaĵojn [http://collections.rmg.co.uk/collections/objects/157882.html de van de Velde]

== Notoj==
&lt;references /&gt;

{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Gore, Charles}}
[[Kategorio:Grafikistoj]] 
[[Kategorio:Anglaj verkistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1729]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1807]]
[[Kategorio:Anglaj pentristoj]]  
[[kategorio:Homoj rilataj al Weimar]]
[[kategorio:Johann Wolfgang von Goethe]]</text>
      <sha1>jx1j9b9bn64jgp9ydpn7le9n3rss6l9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emilio Boggio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>887278</id>
    <revision>
      <id>9412573</id>
      <parentid>8902615</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1574" sha1="siupimew4i38ff6c1xrb7m2qlve365v" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, antaŭ 1920}}
'''Emilio BOGGIO''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1857|05|21}} en [[Karakaso]], mortis {{mortodato|1920|06|07}} en [[Auvers-sur-Oise]]) estis [[Francio|franca]]-[[Venezuelo|venezuela]] [[Nov-impresionismo|novimpresionisma]] [[Listo de pentristoj|pentristo]] de itala deveno. Liaj ĉefaj influoj estis [[Claude Monet]] kaj [[Camille Pissarro]], kun kiuj li konservis amikecojn kaj de kiuj li adoptis la [[Impresionismo|impresionisman]] stilon pro kiu li estas konata. Tamen, inter 1902 kaj 1904, lia figura produktado reflektis la influon de [[Vincent van Gogh|Van Gogh]], estante pli konata pro sia rolo kiel pejzaĝisto. 

== Verkaro ==
&lt;gallery&gt;
Emilio Boggio - The roofs of Cagliari.jpg|''La Tegmentoj de Kaljaro'' (1890-aj jaroj)
Le départ pour les champs (La partida hacia el campo) by Emilio Boggio.jpg|''La ekiro al la kampoj'' (1894)
Emilio Boggio - Le moulin de Perigny.jpeg|''La Muelejo de Perigny'' (ĉ. 1900)
Emilio Boggio 03.JPG|''Arboj sur la bordoj de Uazo'' (1910)
Emilio Boggio - Bords de l'Oise à Chaponval.jpg|''Bordoj de Uazo en Chaponval'' (1913)
Emilio Boggio 00.JPG|''La Bosko'' (1918)
&lt;/gallery&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://lesateliersboggio.fr/ Les Ateliers Boggio]
* [https://www.musee-orsay.fr/fr/ressources/repertoire-artistes-personnalites/emilio-boggio-4269 Emilio Boggio - Musée d'Orsay]
* [https://collection.nationalmuseum.se/en/artists/artist/20568/ Emilio Boggio - Nationalmuseum]

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Boggio, Emilio}}
[[Kategorio:Venezuelaj pentristoj]]</text>
      <sha1>siupimew4i38ff6c1xrb7m2qlve365v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historio de Paragvajo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>889896</id>
    <revision>
      <id>9412963</id>
      <parentid>9318537</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28354" sha1="mw886u6qhpqmshtuad1yi9oi1hrgg2u" xml:space="preserve">[[Dosiero:Atlas_Van_der_Hagen-KW1049B13_091-PARAQVARIA_Vulgo_PARAGUAY,_Cum_adjacentibus.jpeg|thumb|right|250px|Mapo de Paragvajo fare de Gerard Coeck (1608/1609-ĉ. 1649).]]
La '''historio de Paragvajo''' ampleksas milojn da jaroj da homa loĝado. Kaj agrikulturaj kaj nomadaj [[Gvajkuruoj]] jam loĝis en la regiono dum la tempo de la [[Hispana koloniado de Ameriko|hispana koloniado]]. [[Paragvajo]] fariĝis relative neglektita parto de la [[Hispana Imperio]] pro sia izoliteco kaj manko de mineralaj riĉaĵoj. Tamen malgranda grupo da hispanaj setlantoj enloĝigis en la areon, progrese intergeedziĝante kun indiĝenaj virinoj por generi [[Mestizo|mestizan]] loĝantaron. En la [[17-a jarcento|17-a]] kaj [[18-a jarcento]]j, [[jezuitoj|jezuitaj]] misiistoj organizis la indiĝenojn laŭ planitaj komunumoj konataj kiel [[jezuitaj redukcionoj|redukcionoj]], kaj la eksperimento akiris rimarkindan atenton en tiutempa [[Klerismo|klerisma]] [[Eŭropo]].

En la frua [[19-a jarcento]], Paragvajo partoprenis en la tutkontinentaj ribeloj kontraŭ hispana regado. Nove sendependa Paragvajo aperis sub la dominado de [[José Gaspar Rodríguez de Francia]], kiu pro sia absoluta regado preskaŭ tute izolis la novan nacion el la mondo. Post la morto de Francia en [[1840]], Paragvajo spertis la regadon de [[Francisco Solano López]] ekde [[1862]]. Li daŭre implikis la nacion en militoj kontraŭ [[Brazilo]], [[Argentino]] kaj [[Urugvajo]], el kiuj rezultis paragvaja malvenko kaj grandegaj perdoj de loĝantaro kaj teritorio.

Militista regado daŭris en la [[20-a jarcento]]. En la [[1930-aj jaroj]] Paragvajo implikiĝis en la [[Ĉaka milito|Ĉaka Milito]] kontraŭ [[Bolivio]], kiu finiĝis per paragvaja venko. Generalo [[Alfredo Stroessner]] ekregis en [[1954]], kaj militista regado daŭris ĝis [[1989]], kiam la nacio moviĝis al plurpartia demokratio kun [[Konstitucio de Paragvajo|nova konstitucio]] adoptita en [[1992]]. Paragvajo en la [[21-a jarcento]] plejparte evitis politikan tumultadon kaj fortikulan regadon, kiuj karakterizis multon el ĝia historio.

== Kolonia epoko ==
[[Dosiero:Cacique de los Indios Payaguas.jpg|thumbnail|left|200px|[[Pajagvoj|Pajagva]] estro]]
=== Indiĝenaj popoloj ===
La patrujo de la [[Gvaranioj (popolo)|Gvaranioj]] troviĝis oriente de la [[Paragvajo (rivero)|rivero Paragvajo]], en la [[Argentino|argentina]] [[provinco Misiones]], en suda [[Brazilo]] kaj ĝis la [[Atlantika Oceano]] proksime al [[Rio-de-Ĵanejro]]. Ilia antaŭkolumba loĝantaro estas taksita inter 300,000 kaj unu miliono homoj. Kun la alveno de eŭropanoj, la populacio rapide malpliiĝis pro epidemioj de eŭropaj malsanoj. La Gvaranioj estis unuiĝintaj nur per lingvo kaj kulturaj similecoj. Neniu politika strukturo ekzistis super la vilaĝa nivelo. La Gvaranioj estis duon-fikshejmaj agrikulturaj homoj.&lt;ref name=&quot;Livi-Bacci&quot;&gt;{{cite journal |last1=Livi-Bacci |first1=Massimo |title=Depopulation of Hispanic America after the Conquest |journal=Population and Development Review |date=June 2006 |volume=32 |issue=2 |page=221 |doi=10.1111/j.1728-4457.2006.00116.x |jstor=230058872 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

Kvankam la Gvaranioj komence rezistis hispanajn invadojn en siajn teritoriojn, du trajtoj influis ilian fruan kunlaboron kun la hispanoj kaj misiistoj. Unue, la Gvaranioj mem estis militemaj, sed ili estis minacataj de malamikaj triboj ĉirkaŭ si kaj de sklavkaptistoj. La hispanoj, precipe kristanaj misiistoj, provizis al la Gvaranioj ia grado de sekureco. Due, la Gvaranioj havis kutimon interŝanĝi virinojn inter si kaj kun eksteruloj por krei aliancojn. Tio faciligis la proliferadon de seksaj rilatoj inter gvaraniaj virinoj kaj hispanaj viroj, kiuj averaĝe havis 10 konkubinojn ĉiu. En Paragvajo, la [[mestizo|mestizaj]] idoj de hispanaj-gvaraniaj unuiĝoj havis la leĝajn rajtojn de hispanoj. Kune kun la manko de intereso de Hispanio kaj hispanaj entreprenistoj pri Paragvajo, kiu produktis nek mineralan riĉecon nek agrikulturajn eksportaĵojn, Paragvajo fariĝis mestiza socio jam antaŭ [[1580]]. Unike inter latin-amerikaj landoj, la indiĝena [[gvarania lingvo]] estis oficiala kune kun la [[Hispana lingvo|hispana]]. La hispanoj kaj mestizoj submetis la gvaranian popolon al sistemo de [[enkomendo]] kaj deviga laboro post [[1556]] kaj al la [[jezuitaj redukcionoj|redukcionoj]] de kristanaj misiistoj ekde la [[1580-aj jaroj]].&lt;ref name=&quot;Service&quot;&gt;{{cite book |last1=Service |first1=Elman R. |title=Spanish-Guarani Relations in Early Colonial Paraguay |date=2020 |publisher=University of Michigan Press |location=Ann Arbor |isbn=9781951519582 |pages=17–24 |url=https://muse.jhu.edu/book/79226}} Originally published in 1954&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Saloman and Schwartz&quot;&gt;{{cite book |last1=Saloman |first1=Frank |last2=Schwartz |first2=Stuart B. |title=The Cambridge History of the Native Peoples of the Americas, Vol III, South America, Part 2 |date=2008 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=9780521630764 |pages=7–14}}&lt;/ref&gt;

La [[Granda Ĉako]], duon-arida ebenaĵo okcidente de la Paragvaja Rivero, estis la hejmo de diversaj [[Gvajkuruoj|gvajkuruaj etnoj]]. La plej gravaj el tiuj en nuna Paragvajo estis la [[Pajagvoj]], rivervivanta popolo kiu loĝis laŭlonge de la Paragvaja Rivero, kaj la [[Mbajoj]], kiuj loĝis en nordokcidenta Paragvajo. La gvajkuruaj triboj estis nomadaj kaj militemaj. La Mbajoj evoluigis ĉevalkulturon en la [[17-a jarcento]], dum la Pajagvoj faris vojaĝadon laŭ la Paragvaja Rivero danĝera. Tiuj triboj ofte atakis la hispanajn setlantojn kaj gvaraniajn terkultivistojn. Ili rezistis la kristanigon fare de la misiistoj kaj restis minaco al la hispanoj kaj aliaj indiĝenaj popoloj dum pli ol 300 jaroj. La nomo Paragvajo verŝajne devenas de la Pajagvoj.&lt;ref&gt;Steward, Julian H., red. (1946), ''Handbook of South American Indians'', Vol. 1, ''The Marginal Tribes'', Smithsonian Institution, Government Printing Office, Washington, D.C., p. 215&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ganson, Barbara (2017), &quot;The Evueví of Paraguay: Adaptive Strategies and Responses to Colonialism&quot;, ''The Americas'', Vol 74, Issue 52, p. 466.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gott&quot;&gt;{{cite book |last1=Gott |first1=Richard |title=Land without Evil |date=1993 |publisher=Verso |location=London |isbn=0860913988 |page=48}}&lt;/ref&gt;

=== Fruaj esploristoj kaj konkistadoroj ===
{{VA|Hispana koloniado de Ameriko}}
Granda parto de la plej frua skribita historio de [[Paragvajo]] devenas de registroj pri la hispana koloniado, komenciĝante en [[1516]] kun la malsukcesa ekspedicio de [[Juan Díaz de Solís]] al [[Plata-Rivero]]. Dum la revenvojaĝo, post la morto de Solís, unu el la ŝipoj vrakiĝis proksime al la [[insulo Sankta Katarino]] ĉe la brazila marbordo. Inter la postvivantoj estis [[Aleixo Garcia]], [[portugalo|portugala]] aventuristo, kiu akiris bazan scion de la [[gvarania lingvo]]. Garcia estis intrigita de raportoj pri « Blanka Reĝo », kiu supozeble loĝis malproksime okcidente kaj regis urbojn de riĉeco kaj splendo - referenco al la [[Inkaa Imperio]].&lt;ref name=eec&gt;Sacks, Richard S. &quot;Early explorers and conquistadors&quot;.&lt;/ref&gt;

En [[1524]], Garcia aliĝis al gvarania invado de la Inkaa Imperio. La grupo de Garcia malkovris la akvofalojn de [[Igvasuo]], transiris la [[Parano|riveron Paranon]] kaj alvenis al la loko de [[Asunciono]], la estonta ĉefurbo de Paragvajo, dek tri jarojn antaŭ ol ĝi estis fondita. En Asunciono, la Gvaranioj kunigis armeon de 2,000 viroj kaj penetris la eksterajn defendojn de la Inkaa Imperio sur la orientaj deklivoj de la [[Andoj]]. Post la murdo de Garcia fare de liaj aliancanoj, novaĵoj pri la atako atingis la hispanajn esploristojn ĉe la marbordo. La esploristo [[Sebastiano Kaboto]] estis tial altirita al la [[Paragvajo (rivero)|rivero Paragvajo]] du jarojn poste.&lt;ref name=eec/&gt; Kaboto estis naviganta al la [[Oriento]] en 1526 kiam li aŭdis pri la grandfaroj de Garcia. Li pensis, ke la Plata-Rivero povus provizi pasejon al la [[Pacifiko]], kaj, fervora atingi la riĉaĵojn de la Inkaoj, li fariĝis la unua eŭropano esplori tiun estuaron.&lt;ref name=eec/&gt;{{sfn|Gott|1993|pages=ix, 16}}

[[Dosiero:Sébastien Cabot.jpg|thumb|right|200px|[[Sebastiano Kaboto]]]]

Lasante malgrandan taĉmenton ĉe la norda bordo de la vasta estuaro, Kaboto laŭiris la riveron Paranon ĝis ĉirkaŭ 160 kilometroj, kie li fondis setlejon, kiun li nomis ''Sancti Spiritu''. Li plu supreniris ĉirkaŭ 800 km, preter la kunfluejo kun la rivero Paragvajo. Kiam navigado fariĝis malfacila, Kaboto returniris, akirinte kelkajn arĝentajn objektojn, kiujn la indiĝenoj diris deveni de lando malproksime okcidente. Kaboto retrafis sian vojon laŭ la rivero Parano kaj eniris la riveron Paragvajon, libere komercante kun la lokaj gvaraniaj triboj ĝis forta taĉmento de [[Pajagvoj|Pajagvoj]] atakis ilin. Ĉirkaŭ 40 km sub la loko de Asunciono, Cabot renkontis tribon de Gvaranioj kun variaj arĝentaj objektoj, eble iuj el la rabaĵoj de la trezoro de Garcia. Imagante, ke li finen trovis la vojon al la riĉaĵoj de [[Peruo]], Kaboto renomigis la riveron al ''Río de la Plata'' ({{eo}} &quot;Rivero de Arĝento&quot;).&lt;ref name=eec/&gt;

Kaboto revenis al [[Hispanio]] en [[1530]] kaj raportis al la [[Sankta Romia Imperio|imperiestro]] [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo la 5-a]] pri siaj malkovroj. Karlo sekve donis permeson al [[Pedro de Mendoza]] organizi ekspedicion direkte al la baseno de la Plata-Rivero. La imperiestro ankaŭ nomumis Mendoza-n guberniestro de la [[Gubernio Nova Andaluzio]] kaj donis al li la rajton nomumi sian posteulon. Mendoza montriĝis tute malkapabla kiel gvidanto, kaj lia kruela regado preskaŭ detruis la ekspedicion. Elektinte verŝajne la plej malbonan lokon por la unua hispana setlejo en Sudameriko, en [[februaro]] [[1536]] Mendoza konstruis fortikaĵon en loko kun malbona ankriĝejo sur la suda bordo de la Plata-estuaro, meze de malgastama ebenaĵo. Polva en la seka sezono, marĉa dum la pluvoj, la loko estis cetere loĝata de malamika [[Kverandoj|kveranda tribo]], kiu rezistis la hispanojn. Ignorante tiujn kondiĉojn, la hispanoj nomis la setlejon ''Buenos Aires'' ({{eo}} [[Bonaero]]).&lt;ref name=eec/&gt;

[[Dosiero:Estatua a juan de salazar.JPG|thumb|left|200px|Monumento al [[Juan de Salazar de Espinosa]] en [[Asunciono]].]]
Dume, [[Juan de Ayolas]], kiu estis la vic-komandanto de Mendoza kaj kiu estis sendita supren laŭ la rivero por esplori, revenis kun [[maizo]] kaj novaĵoj, ke la fortikaĵo de Kaboto ĉe Sancti Spiritu estis forlasita. Mendoza sendis Ayolas por esplori eblan vojon al [[Peruo]]. Akompanata de [[Domingo Martínez de Irala]], Ayolas denove veturis supren laŭ la rivero ĝis li atingis malgrandan golfeton ĉe la rivero Paragvajo, kiun li nomis Candelaria, nuntempan [[Fuerte Olimpo]]. Nomumante Irala-n sia vic-komandanto, Ayolas sekve entreprenis ekspedicion al la [[Granda Ĉako]] kaj neniam plu estis vidita.&lt;ref name=eec/&gt;

Post la neatendita reveno de Mendoza al Hispanio, du aliaj membroj de la ekspedicio, nome [[Juan de Salazar de Espinosa]] kaj [[Gonzalo de Mendoza]], pluesploris la riveron Paragvajon kaj renkontis Irala-n. Post mallonga tempo kun li, Salazar kaj Gonzalo de Mendoza malsupreniris la riveron, haltante ĉe bona ankriĝejo. Ili komencis konstruadon de fortikaĵo la [[15-an de aŭgusto]] [[1537]], je la festotago de la [[Ĉielenpreno de Maria]], kaj do nomis ĝin [[Asunciono]] (''Nuestra Señora Santa María de la Asunción'', plennome, Nia Sinjorino Sankta Maria de la Ĉieliro).

[[Dosiero:Domingo Martínez de Irala.jpg|thumb|right|200px|[[Domingo Martínez de Irala]]]]
Antaŭ 20 jaroj, la nova urbo havis loĝantaron de ĉirkaŭ 1 500 homoj. Transkontinentaj sendadoj de arĝento pasis tra Asunciono dumvoje de Peruo al Eŭropo. Asunciono fariĝis la centro de hispana provinco, kiu ampleksis grandan parton de centra Sudameriko, konata kiel la &quot;Giganta Provinco de Hindoj&quot;, hispanlingve ''Provincia Gigante de Indias''. Asunciono ankaŭ estis la bazo por koloniigo de ĉi tiu parto de Sudameriko. Hispanoj moviĝis nordokcidenten tra la Granda Ĉako por fondi [[Santa Cruz de la Sierra]] en nuntempa [[Bolivio]], orienten por okupi la reston de nuntempa Paragvajo, kaj suden laŭ la rivero por refondi [[Bonaero]]n, kiun ĝiaj loĝantoj estis forlasintaj en 1541 por translokiĝi al Asunciono.&lt;ref name=eec/&gt;

=== Juna kolonio ===
[[Dosiero:Paraguay - O Prov de Rio de la Plata - cum regionibus adiacentibus Tvcvman et Sta. Cruz de la Sierra - ca 1600.jpg|thumb|left|250px|Mapo de la provinco Paragvajo ĉirkaŭ 1600 p.K.]]
Malklarigoj pri la foriro de Pedro de Mendoza igis Karlon la 5-an promulgi ''cédula'' (dekreton) unikan en kolonia [[Latin-Ameriko]]. La ''cédula'' donis al kolonianoj la rajton elekti la guberniestron de la nova [[Gobernación del Río de la Plata|Gubernio Plata-Rivero]] aŭ se Mendoza ne sukcesis nomumi posteulon aŭ se posteulo mortis. Du jarojn poste, la kolonianoj elektis Iralan kiel guberniestron. Lia regno inkluzivis ĉiujn nuntempajn [[Paragvajo]]n, [[Argentino]]n, [[Urugvajo]]n, plejparton de [[Ĉilio]], same kiel grandajn partojn de [[Brazilo]] kaj [[Bolivio]]. En 1542 ĉi tiu provinco fariĝis parto de la ĵus establita [[Vicreĝlando Peruo]], kun sidejo en [[Limo]]. Ekde 1559, la apelacia kortumo Charcas, bazita en nuntempa [[Sukro (Bolivio)|Sukro]] (Bolivio), kontrolis la jurajn aferojn de la provinco.&lt;ref name=tyc&gt;Sacks, Richard S. &quot;The young colony&quot;. En Hanratty &amp; Meditz.&lt;/ref&gt;

La regado de Irala establis la ŝablonon por la internaj aferoj de Paragvajo ĝis sendependeco. Krom la hispanoj, la loĝantaro de Asunciono inkluzivis enmigrintojn, plejparte virojn, el nuntempaj [[Francio]], [[Italio]], [[Germanio]], [[Anglio]] kaj [[Portugalio]]. Ĉi tiu komunumo de proksimume 350 homoj elektis edzinojn kaj konkubinojn el gvaraniaj virinoj. Paragvajo baldaŭ fariĝis kolonio de [[mestizo]]j. Daŭraj alvenoj de eŭropanoj kaŭzis la disvolviĝon de [[Kriolo|kriola]] elito.&lt;ref name=tyc/&gt;

La paco, kiu regis sub Irala, finiĝis en [[1542]] kiam Karlo la 5-a nomumis [[Alvar Núñez Cabeza de Vaca]], unu el la plej famaj [[konkistadoro]]j de sia epoko, kiel novan guberniestron de la provinco. Cabeza de Vaca alvenis en Asuncionon post vivado dum ok jaroj inter la indiĝenoj de [[Hispana Florido]]. Preskaŭ tuj la Provinco Plata-Rivero – tiam konsistanta el 800 eŭropanoj – disfalis en du militantajn frakciojn. La malamikoj de Cabeza de Vaca akuzis lin pri [[nepotismo]] kaj kontraŭstaris liajn klopodojn protekti la interesojn de indiĝenaj triboj. Cabeza de Vaca provis kvietigi siajn malamikojn lanĉante ekspedicion al la [[Granda Ĉako]] serĉante vojon al Peruo. Tio malamikigis la tribojn de Granda Ĉako tiom multe, ke ili komencis dujaran militon kontraŭ la kolonio, kiu minacis ĝian supervivon. En la unua el multaj ribeloj de la kolonio kontraŭ la krono, la setlantoj fine kaptis Cabaza de Vaca kaj sendis lin reen al Hispanio kun [[piedkateno]]j, kaj redonis la guberniestrecon al Irala.&lt;ref name=tyc/&gt;

Gvarania virino el la frua kolonia epoko, konata kiel [[India Juliana]], estas konsiderata unu el la plej elstaraj inaj figuroj en la historio de Paragvajo.&lt;ref name=&quot;50mujeres&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ultimahora.com/50-mujeres-que-hicieron-historia-n773305.html|title=50 mujeres que hicieron historia|date=March 4, 2014|accessdate=September 14, 2021|language=es|work=[[Última Hora (Paraguay)|Última Hora]]|location=Asunción|first=Andrés|last=Colmán Gutiérrez}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;valerosa&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.lanacion.com.py/pais/2020/02/24/mujer-paraguaya-valerosa-desde-siempre/|language=es|accessdate=January 16, 2021|title=Mujer paraguaya, valerosa desde siempre|date=February 24, 2020|work=[[La Nación (Paraguay)|La Nación]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.abc.com.py/edicion-impresa/suplementos/comercial/dia-de-la-mujer-paraguaya/las-mujeres-que-hicieron-historia-en-paraguay-1677945.html?outputType=amp|work=[[ABC Color]]|accessdate=January 18, 2022|title=Las mujeres que hicieron historia en Paraguay|date=February 24, 2018|language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://cultura.asuncion.gov.py/direccion-general/teatro-documental-huellas-petalo-metal-sube-escena-la-alianza-francesa|title=Homenaje a mujeres protagonistas de la historia paraguaya en Teatro Documental &quot;Huellas de pétalo y metal&quot;|date=15 November 2019|language=es|accessdate=January 18, 2022|publisher=Municipalidad de Asunción|archive-date=18 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118183050/https://cultura.asuncion.gov.py/direccion-general/teatro-documental-huellas-petalo-metal-sube-escena-la-alianza-francesa|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ŝi famiĝis pro murdo de sia hispana mastro aŭ edzo inter 1539 kaj 1542 kaj instigis aliajn indiĝenajn virinojn fari same.&lt;ref name=&quot;busca&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ultimahora.com/en-busca-la-india-juliana-n2917140.html|title=En busca de la India Juliana|accessdate=December 12, 2021|language=es|first=Andrés|last=Colmán Gutiérrez|location=Asunción|date=December 5, 2020|work=[[Última Hora (Paraguay)|Última Hora]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pensar&quot;&gt;{{cite book|via=[[Google Books]]|chapter-url=https://books.google.com/books?id=RprUDwAAQBAJ&amp;pg=PT72|chapter=La india Juliana: el enemigo dentro de la casa|title=Pensar América desde sus colonias: Textos e imágenes de América colonial|first=Silvia|last=Tieffemberg|publisher=Editorial Biblos|location=Buenos Aires|year=2020|language=es|isbn=978-987-691-787-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ea&quot;&gt;{{cite web|url=http://ea.com.py/blogs/relatos-sobre-la-india-juliana-entre-la-construccion-de-la-memoria-y-la-ficcion-historica/|language=es|accessdate=December 12, 2021|title=Relatos sobre la India Juliana. Entre la construcción de la memoria y la ficción histórica|first=Gabriela|last=Schvartzman|date=September 19, 2020|work=Periódico E'a|location=Asunción|publisher=Atycom|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220408032622/http://ea.com.py/blogs/relatos-sobre-la-india-juliana-entre-la-construccion-de-la-memoria-y-la-ficcion-historica/|archivedate=2022-04-08}}&lt;/ref&gt; Malgraŭ konfeso de la krimo, Juliana estis liberigita, kvankam Cabeza de Vaca arestis kaj ekzekutis ŝin post transpreno de regado en Asunciono en 1542.&lt;ref name=&quot;busca&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ea&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pensar&quot;/&gt;

[[Dosiero:Chaco Paraguay,cattle ranch, Presidente Hayes Province.JPG|thumb|right|250px|Pastroj en Paragvajo]]
Irala regis sen plia interrompo ĝis sia morto en 1556. Lia guberniestreco estis unu el la plej humanaj en la hispana [[Nova Mondo]] tiutempe kaj markis la transiron de la setlantoj de konkistadoroj al terposedantoj. Irala konservis bonajn rilatojn kun la Gvaranioj, pacigis malamikecajn tribojn, esploris la Ĉakon, kaj komencis komercajn rilatojn kun Peruo. Li instigis la komencon de [[tekstilindustrio]] kaj enkondukon de [[Bruto (agrikulturo)|brutaro]], kiu prosperis en la fekundaj montetoj kaj herbejoj de la lando. Pastro [[Pedro Fernández de la Torre]] alvenis la [[2-an de aprilo]] [[1556]] kiel la unua episkopo de Asunciono, markante la oficialan starigon de la [[Katolikismo en Paragvajo|Romkatolika Eklezio en Paragvajo]]. Irala gvidis la konstruadon de la [[katedralo]], du preĝejoj, tri [[monakejo]]j kaj du lernejoj.&lt;ref name=tyc/&gt;

Irala tamen fine malamikigis la indiĝenajn popolojn. En la lastaj jaroj de sia vivo li cedis al premo de setlantoj kaj establis la sistemon de [[enkomendo]], laŭ kiu hispanaj setlantoj ricevis bienojn kune kun la rajto je la laboro kaj produkto de indiĝenoj vivantaj sur tiuj teroj. Kvankam ''encomenderos'' estis atenditaj zorgi pri la spiritaj kaj materialaj bezonoj de indiĝenoj, la sistemo rapide degeneris al preskaŭa [[sklaveco]]. 20 000 indiĝenoj estis dividitaj inter 320 ''encomenderos'', kio kaŭzis tutskalajn tribajn ribelojn en [[1560]] kaj [[1561]].

Politika malstabileco komencis ĝeni la kolonion, kaj ribeloj fariĝis oftaj. Pro siaj limigitaj rimedoj kaj homfortoj, Irala povis fari malmulton por kontroli la atakojn de portugalaj rabistoj laŭ siaj orientaj limoj. Entute Irala lasis Paragvajon prosperan por la eŭropanoj kaj relative en paco.&lt;ref name=tyc/&gt;

=== Jezuitaj misioj inter la Gvaranioj ===
{{VA|Jezuitaj redukcionoj}}
[[Dosiero:Reducciones.PNG|thumbnail|right|Lokoj de jezuitaj redukcionoj]]
[[Dosiero:Crucifijo.Epoca Colonial. Paraguay.JPG|thumbnail|right|Krucifikso de la kolonia epoko]]
[[Dosiero:General view - Trinidad (Paraguay).JPG|thumbnail|right|Jezuita redukciono de Trinidado]]
[[Dosiero:Jesus de Tavarangue - from above 2.JPG|thumbnail|right|Ruinoj de la redukciono Tavarangue]]

La [[Gvaranioj]] de orienta [[Paragvajo]] kaj najbaraj [[Brazilo]] kaj [[Argentino]] spertis krizon en la frua [[17-a jarcento]]. Ripetiĝantaj epidemioj de eŭropaj malsanoj reduktis ilian loĝantaron ĝis 50 procentoj, kaj la deviga laboro de la ''[[Enkomendo|encomiendas]]'' fare de la hispanaj kaj mestizaj kolonianoj faris multajn preskaŭ sklavoj. [[Franciskanoj|Franciskanaj]] misiistoj komencis establi misiojn, nomatajn [[Jezuitaj redukcionoj|redukcionojn]], en la [[1580-aj jaroj]].&lt;ref name=&quot;Hebblethwaite 2010 103&quot;&gt;{{cite book |last=Hebblethwaite|first=Margaret|title=Paraguay|date=2010|publisher=Bradt Travel Guides|page=103}}&lt;/ref&gt; La unuaj jezuitoj alvenis al [[Asunciono]] en [[1588]] kaj fondis sian unuan mision (aŭ redukcionon) en [[San Ignacio Guazú]] en [[1609]]. La celoj de la jezuitoj estis kristanigi la Gvaraniojn, trudi eŭropajn valorojn kaj kutimojn, kaj izoli kaj protekti la Gvaraniojn kontraŭ eŭropaj kolonianoj kaj sklavigistoj.&lt;ref name=&quot;Hebblethwaite 2010 103&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sarreal&quot;&gt;{{cite book |last1=Sarreal |first1=Julia J. S. |title=The Guarani and their Missions |date=2014 |publisher=Stanford University Press |location=Stanford |isbn=9780804791229 |pages=20–28}}&lt;/ref&gt;

Krom ripetiĝantaj epidemioj, la Gvaranioj estis minacataj de la sklavaj rabatakantaj [[Bandejrano]]j el Brazilo, kiuj kaptis indiĝenojn kaj vendis ilin kiel sklavoj por labori en [[Sukero|sukeraj]] [[plantejo]]j aŭ kiel konkubinoj kaj hejmaj servistoj. Post elĉerpi la indiĝenajn loĝantarojn proksime de [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]], ili malkovris la riĉe loĝatajn jezuitajn misiojn. Komence, la misioj havis malmultajn defendojn kontraŭ la sklavigistoj, kaj miloj da Gvaranioj estis kaptitaj kaj sklavigitaj. Ekde [[1631]], la jezuitoj translokigis siajn misiojn el la provinco [[Guayrá]] (nuntempa Brazilio kaj Paragvajo), proksimume 500 kilometrojn sudokcidente de la tri-lima regiono de Paragvajo, Argentino, kaj Brazilo. Ĉirkaŭ 10 000 el 30 000 Gvaranioj en la misioj elektis akompani la jezuitojn. En 1641 kaj 1642, armitaj de la jezuitoj, Gvaraniaj armeoj venkis la Bandejranojn kaj finis la plej malbonan fazon de la sklavkomerco en la regiono. De tiu momento, la jezuitaj misioj ĝuis kreskon kaj prosperon, interrompitajn de epidemioj. En la pinto de sia graveco en 1732, la jezuitoj prezidis super 141 000 Gvaranioj (inkluzive de malmultaj aliaj popoloj) en ĉirkaŭ 30 misioj.&lt;ref name=&quot;Ganson&quot;&gt;{{cite book |last1=Ganson |first1=Barbara |title=The Guarani Under Spanish Rule in the Rio de la Plata |date=2003 |publisher=Stanford University Press |location=Stanford |isbn=0804736022 |pages=44–53}}&lt;/ref&gt;

La misioj restas tre romantikigitaj. &quot;''Subtenantoj...emfazas ke la jezuitoj protektis la indianojn kontraŭ ekspluatado kaj konservis la gvaranian lingvon kaj aliajn aspektojn de indiĝena kulturo.''&quot; {{sfn|Sarreal|2014|page=6-7}} &quot;''Per religio,''&quot; skribis la 18-jarcenta filozofo [[Jean le Rond d'Alembert]], &quot;''la jezuitoj establis monarĥan aŭtoritaton en Paragvajo, fonditan sole sur iliaj persvadpovoj kaj iliaj mildaj regadmetodoj. Mastroj de la lando, ili feliĉigis la homojn sub sia rego''.&quot; [[Voltaire]] ankaŭ nomis la jezuitajn misiojn &quot;''venko de homeco''&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last1 = Durant | first1 = Will | last2 = Durant | first2 = Ariel | title = The Age of Reason Begins | series = The Story of Civilization, vol. 7 | oclc = 1145805546 | pages = [https://archive.org/details/ageofreasonbegin07dura_0/page/250 250] | publisher = Simon &amp; Schuster | year = 1961 | isbn = 978-0671013202 | url = https://archive.org/details/ageofreasonbegin07dura_0 | url-access = registration | quote = Paraguay founded solely on their powers. | access-date = 2006-04-22 }} la antaŭa paragrafo estas bazita sur paĝoj 249–50&lt;/ref&gt; Oni tamen kritikis ke &quot;''la jezuitoj forprenis la liberecon de la indianoj, devigis ilin radikale ŝanĝi sian vivmanieron, fizike misuzis ilin, kaj submetis ilin al malsanoj''.&quot; Krome, la misioj estis neefikaj kaj ilia ekonomia sukceso &quot;''dependis de subvencioj de la jezuita ordeno, speciala protekto kaj privilegioj de la Krono, kaj la manko de konkurenco''&quot;. La jezuitoj estas priskribitaj kiel &quot;''ekspluatantoj''&quot; kiuj &quot;''celis krei regnon sendependan de la hispanaj kaj portugalaj Kronoj''.&quot;&lt;ref name=&quot;Wilde&quot;&gt;{{cite journal |last1=Wilde |first1=Guillermo |title=Imagining Guarinis and Jesuits |journal=ReVista |date=2015 |volume=XIV |issue=3 |pages=4–5 |url=https://revista.drclas.harvard.edu/imagining-guaranis-and-jesuits/ |access-date=24 March 2022 }}&lt;/ref&gt;

La [[Ribelo de la komunuloj (Paragvajo)|ribelo de la komunuloj]] ([[1721]]–[[1735]]) estis grava protesto fare de hispanaj kaj mestizaj paragvajanoj kontraŭ la jezuitaj misioj. La loĝantoj de Paragvajo perforte protestis kontraŭ la jesuit-favora registaro de Paragvajo, la jezuita kontrolo super la laboro de la Gvaranioj, kaj tion, kion ili konsideris maljusta konkurado en la merkato por produktoj kiel ekzemple [[paragvaja ilekso]]. Kvankam la ribelo finfine malsukcesis kaj la misioj restis netuŝitaj, la jezuitoj estis forpelitaj el institucioj, kiujn ili kreis en [[Asunciono]].&lt;ref name=&quot;Saeger&quot;&gt;{{cite journal |last1=Saeger |first1=James Schofield |title=Origins of the Rebellion of Paraguay |journal=The Hispanic American Historical Review |date=1972 |volume=52 |issue=2 |pages=227–229 |doi=10.1215/00182168-52.2.215 |url=http://www.jstor.com/stable/2512428 |access-date=30 March 2022|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; En [[1756]], la Gvaranioj protestis kontraŭ la reloĝigo de sep misioj, perdante mallongan militon kontraŭ kaj la hispanoj kaj la portugaloj. La jezuitoj estis akuzitaj pri incitado de la Gvaranioj al ribelo.{{sfn|Ganson|2003|pages=107-111}} En 1767, [[Karlo la 3-a (Hispanio)|Karlo la 3-a de Hispanio]] forpelis la jezuitojn el Ameriko. La forpelo estis parto de la klopodoj de la [[burbonaj reformoj]] por aserti pli grandan hispanan kontrolon super siaj amerikaj kolonioj.&lt;ref name=&quot;Guedea&quot;&gt;{{cite book |last1=Guedea |first1=Virginia |title=The Oxford History of Mexico |date=2000 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |page=278 |isbn=9780199731985}} Edited by Michael Meyer and William Beezley.&lt;/ref&gt; Entute, 78 jezuitoj foriris el la misioj, lasante malantaŭ 89 000 Gvaraniojn en 30 misioj.{{sfn|Sarreal|2014|page=115}}

Laŭ la historiisto Sarreal, plej multaj Gvaranioj komence bonvenigis la forpelon de la jezuitoj. Hispanaj aŭtoritatoj faris promesojn al gvidantoj de la Gvaranioj kaj gajnis ilian subtenon. Tamen, ene de du jaroj, la financa situacio de la eksaj misioj malboniĝis, kaj la Gvaranioj komencis forlasi la misiojn, serĉante kaj liberecon kaj pli altajn salajrojn. Dekreto en 1800 liberigis la Gvaraniojn, kiuj ankoraŭ laboris en la misioj, de ilia komuna labordevo. Antaŭ [[1840]], la eksaj misioj estis ruiniĝintaj. Dum iuj Gvaranioj trovis dungadon ekster la misioj, multaj familioj restis malriĉaj. Pli kaj pli da mestizoj ekloĝis sur la antaŭe misi-posedataj teroj. En 1848, la paragvaja prezidanto [[Carlos Antonio López]] deklaris, ke ĉiuj indianoj estas civitanoj de Paragvajo, kaj distribuis la lastajn komunumajn terojn de la misioj.{{sfn|Sarreal|2014|pages=231-236}}{{sfn|Ganson|2003|pages=153-160}} La ruinoj de la redukcionoj [[Santísima Trinidad del Paraná]] kaj [[Jesús de Tavarangue]] estis deklaritaj [[Monda heredaĵo|Monda Heredaĵo]] fare de [[UNESKO]].&lt;ref name=&quot;wdl2581&quot;&gt;&quot;[http://www.wdl.org/en/item/2581/ Paraguariae Provinciae Soc. Jesu cum Adiacentibg. Novissima Descriptio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210428011358/http://www.wdl.org/en/item/2581/ |date=2021-04-28 }}&quot;. World Digital Library (latinlingva). 1732.&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{referencoj|2}}

[[Kategorio:Historio de Paragvajo| ]]</text>
      <sha1>mw886u6qhpqmshtuad1yi9oi1hrgg2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hilli Reschl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>892896</id>
    <revision>
      <id>9412859</id>
      <parentid>9214852</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T03:29:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3615" sha1="qh1hwigk4zc4yy53d7rtsajdteriy09" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Hilli RESCHL''', vere ''Hildegarde Franziska Reschl-Hoflehner'' (naskiĝinta la {{Daton|13|4|1926}} en [[Vieno]], mortinta la {{daton|2|12|2018}} samloke&lt;ref&gt;''[https://wien.orf.at/news/stories/2951116 &quot;'Frau Anni' Hilli Reschl verstorben&quot;] - ĉe: ''wien.orf.at'', 3.12.2018&lt;/ref&gt;) estis [[aŭstrio|aŭstra]] dancistino, [[subreto|subretulino]] (operetoj) kaj aktorino.

== Vivo ==
Eĉ antaŭ frekvento de la bazlernejo, Reschl ĝuis baletkursojn kaj fariĝis pasia fanatikulino de [[frapa dancado]]. Subrete ŝi laboris ĉe teatroj en Aŭstrujo kaj Germanujo (ekz. en Vieno, [[Klagenfurt]], [[Innsbruck]], [[St. Pölten]], [[Linz]], [[Hamburgo]]). La aktora kariero daŭris de 1968/69 ĝis 2000.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0981251 &quot;Seniorenclub&quot;] - ĉe: IMDb&lt;/ref&gt;. Apud [[Kurt Sobotka]] (1968–1970), [[Ossy Kolmann]] (1970), [[Alfred Böhm]] (de 1970)&lt;ref&gt;Heinz Janisch: [http://oe1.orf.at/artikel/216429 &quot;Wenn ich mich recht erinnere... Der Schauspieler Kurt Sobotka&quot;] - ĉe: ''oe1.orf.at'', 7.3.2010&lt;/ref&gt; kaj fine apud [[Rudolf Buczolich]] ŝi kunkelneris dum sprita dialogumado.

Inter 2001 kaj 2008 ŝi moderigis en la televida kanalo ''TW1'' (kune kun [[Ingrid Erkyn]]) la televidmagazinon ''Mitten im Leben'', por homoj estantaj pli aĝaj ol 60 jaroj. Krom konsiloj por plibonigo de la ĉiutaga vivo ankaŭ estis lernataj faktoj pri hortikulturo kaj plantoj.

Edzo ŝia Johannes Hoflehner forpasis en 2009; ilia filo estas la intendanto kaj verkisto [[Johannes C. Hoflehner]]. Tombo ŝia troviĝas sur la [[Centra Tombejo de Vieno]].

== Honoroj ==
* 1978: Goldenes Verdienstzeichen des Landes Wien (de Vieno)
* 2001: Silbernes Ehrenzeichen für Verdienste um das Land Wien (de Vieno)
* 2012: Goldenes Ehrenzeichen für Verdienste um die Republik Österreich (de la Respubliko Aŭstrujo)&lt;ref&gt;[http://www.parlament.gv.at/PAKT/VHG/XXIV/AB/AB_10542/imfname_251156.pdf listo de la premiitoj]&lt;/ref&gt;
* nomo de [[fuksio]] por ŝi&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.fuchsia-online.de/Nutzinger/nutzinger.html |titolo=&quot;Fuchsienzüchtungen von Karl Nutzinger&quot; |alirdato=2024-12-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100419220445/http://www.fuchsia-online.de/Nutzinger/nutzinger.html |arkivdato=2010-04-19 }}&lt;/ref&gt;

== Televide ==
* 1968: Die Landstreicher
* 1968/69–2000: Der Seniorenklub

== Diskoj ==
* 1974: ''Wenn wir nicht die Omi hätten'' (Philips 6023 087), kun Hans Lang kaj la trupo ''Wachauer Buam''
* 1975: ''A guate Mischung'' (Philips 9105 016), kun Hans Lang

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.imdb.com/de/name/nm2207559/?reasonForLanguagePrompt=browser_header_mismatch informoj ĉe IMDb]
* [https://www.discogs.com/de/artist/1790276-Hilli-Reschl Discogs]
* [https://web.archive.org/web/20070927043224/http://seniorkom.at/0/Content/diesdas/_article_/id6884/ &quot;Sie sind ja mein Odol&quot;] - ĉe: ''seniorkom.at,'' 2.5.2006
* [https://www.wien.gv.at/presse/2012/03/07/goldene-auszeichnung-fuer-seniorenclub-kellnerin-hilli-reschl-und-ronald-leopoldi &quot;Goldene Auszeichnung für 'Seniorenclub-Kellnerin' Hilli Reschl und Ronald Leopoldi] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210710234136/https://www.wien.gv.at/presse/2012/03/07/goldene-auszeichnung-fuer-seniorenclub-kellnerin-hilli-reschl-und-ronald-leopoldi |date=2021-07-10 }} - gazetara servo de la viena magistrato

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Reschl, Hilli}}

[[Kategorio:Aŭstraj aktoroj]]
[[Kategorio:Dancistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj kantistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Vieno]]
[[Kategorio:Mortintoj en Vieno]]
[[Kategorio:Seniorenclub]]
[[Kategorio:Subretoj]]</text>
      <sha1>qh1hwigk4zc4yy53d7rtsajdteriy09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carlo Ancelotti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>894279</id>
    <revision>
      <id>9412838</id>
      <parentid>9361918</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:17:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo</comment>
      <origin>9412838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6629" sha1="si6flpgum0juum1f4t2bb6e7lzachf3" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carlo ANCELOTTI''' (naskita la 10-an de junio 1959 en [[Reggiolo]], [[Emilio-Romanjo]]) estas iama itala [[futbalisto]] kiu antaŭe ludis kiel centra [[mezulo]], kaj nuna [[trejnisto]]. Li estas konsiderata kiel unu el la grandaj futbalaj manaĝeroj de ĉiuj tempo &lt;ref name=&quot;hayward&quot;&gt;{{cite web|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;marca&quot;&gt;{{cite web|date=29 July 2014|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca|location=Madrid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dmirrorhall&quot;&gt;{{cite web|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;. Dum lia kariero li estis kromnomita '''&quot;Carletto&quot;''' en [[Italio]] kaj '''&quot;Don Carlo&quot;''' en [[Hispanio]] &lt;ref name=&quot;Don Coalos&quot;&gt;{{cite web|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|access-date=5 May 2022|publisher=Talksport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|publisher=Football Italia|date=19 April 2024|access-date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt;

Ancelotti estas unu el la plej sukcesaj trejnistoj en la eŭropa klubhistorio. Li estas la nura trejnisto ĝis nun kiu venkis en la ĉampioneco en ĉiuj kvin eŭropaj ĉefaj ligoj (Italio, [[Anglio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj Hispanio) &lt;ref name=&quot;Ancelotti's famous five&quot;&gt;{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;. Kun kvin titoloj kiel trejnisto, li estas rekorda gajninto de la [[Ĉampiona Ligo de UEFA|Ĉampionligo]] li gajnis du fojojn kun [[A.C. Milan]] kaj tri fojojn kun [[Real Madrid]]. Ekde 2021 li estas trejnisto de Real Madrid en sia dua oficperiodo &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Real Madrid's Carlo Ancelotti makes history as first manager to reach five Champions League finals with Man City win|url=https://uk-sport-web.prod.oceanusorigin.com/football/news/11835/12604684/real-madrids-carlo-ancelotti-makes-history-as-first-manager-to-reach-five-champions-league-finals-with-man-city-win|access-date=29 May 2022|website=Sky Sports}}{{404|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|url-status=dead|archive-date=5 September 2015|title=AC Milan do Europe proud|publisher=FIFA|date=17 December 2007|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|publisher=FIFA|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|access-date=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Kiel ludanto, Ancelotti gajnis la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|Eŭropan Pokalon]] dufoje kaj la italan ĉampionecon tri fojojn kun A.C. Milan. Kiel [[mezulo]] finis trionon kun la [[itala nacia teamo de futbalo]] ĉe la [[Futbala Mondpokalo|Monda Pokalo]] [[1990]].

Li komencis sian karieron kun itala klubo Parmo, helpante al la klubo atingi promocion al [[Serie B]] en 1979. La sekvan sezonon li translokiĝis al [[AS Roma|Roma]], kie li gajnis la italan titolon kaj kvar Coppa Italia titolojn, kaj ankaŭ ludis por la Milana teamo de la malfruaj 1980-aj jaroj, kun kiu li gajnis du italajn titolojn kaj du eŭropajn pokalojn, inter aliaj titoloj.

Internacie, li estis ĉapizita 26 fojojn por Italio (trafante unu golon), kaj konkuris en du Mondpokaloj (finante trionon en la turniro (1990)) same kiel Eŭro 1988, kie li helpis sian teamon atingi la duonfinalon.

Kiel ĉeftrejnisto li laboris por Reggiana, Parmo, [[Juventus FC|Juventus]], Milano, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], [[Paris Saint-Germain]], Real Madrid, [[Bayern München|Bayern Munchen]], Napoli kaj [[Everton FC|Everton]].

Post la venko de la Ĉampionligo de 2007, la kontrakto de Ancelotti kun Milano estis plilongigita al 2010. Li estis ebla kandidato por transpreni la nacian teamon post la finaloj de la Monda Pokalo la saman jaron.

La 1an de junio 2009, iĝis klare ke li transprenus la Premier League-klubon Chelsea. Dum lia tempo ĉe Chelsea FC, li helpis ilin al la pinto de la Supra Ligo 2009/10, la Komunuma Ŝildo en 2009 kaj la FA-Pokalo en 2010. Li estis maldungita post 0-1 remizo kontraŭ Everton FC la 22an de majo 2011. La 25an de majo, estis klare ke Ancelotti estis finita kiel trejnisto ĉe Reala Madrido.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Alessandro Alciato, Carlo Ancelotti, ''Preferisco la coppa. Vita, partite e miracoli di un normale fuoriclasse'', Milan, Rizzoli, 2009, {{ISBN|88-17032-00-X}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://web.archive.org/web/20160807040617/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=43&amp;squadra=1 Profilo ĉe la Itala Futbala Federacio] ({{it}})
* [http://www.magliarossonera.it/statistiche/schedaGiocatore.php?pid=39 Profilo] ĉe ''magliarossonera.it'' ({{it}})

{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ancelotti, Carlo}}
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>si6flpgum0juum1f4t2bb6e7lzachf3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412839</id>
      <parentid>9412838</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:17:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9412839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6579" sha1="anxelp1totu4huc59wuk4ehz9b777eo" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carlo ANCELOTTI''' (naskita la 10-an de junio 1959 en [[Reggiolo]], [[Emilio-Romanjo]]) estas iama itala [[futbalisto]] kiu antaŭe ludis kiel centra [[mezulo]], kaj nuna [[trejnisto]]. Li estas konsiderata kiel unu el la grandaj futbalaj manaĝeroj de ĉiuj tempo &lt;ref name=&quot;hayward&quot;&gt;{{cite web|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;marca&quot;&gt;{{cite web|date=29 July 2014|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca|location=Madrid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dmirrorhall&quot;&gt;{{cite web|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;. Dum lia kariero li estis kromnomita '''&quot;Carletto&quot;''' en [[Italio]] kaj '''&quot;Don Carlo&quot;''' en [[Hispanio]] &lt;ref name=&quot;Don Coalos&quot;&gt;{{cite web|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|access-date=5 May 2022|publisher=Talksport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|publisher=Football Italia|date=19 April 2024|access-date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt;

Ancelotti estas unu el la plej sukcesaj trejnistoj en la eŭropa klubhistorio. Li estas la nura trejnisto ĝis nun kiu venkis en la ĉampioneco en ĉiuj kvin eŭropaj ĉefaj ligoj (Italio, [[Anglio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj Hispanio) &lt;ref name=&quot;Ancelotti's famous five&quot;&gt;{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;. Kun kvin titoloj kiel trejnisto, li estas rekorda gajninto de la [[Ĉampiona Ligo de UEFA|Ĉampionligo]] li gajnis du fojojn kun [[A.C. Milan]] kaj tri fojojn kun [[Real Madrid]]. Ekde 2021 li estas trejnisto de Real Madrid en sia dua oficperiodo &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Real Madrid's Carlo Ancelotti makes history as first manager to reach five Champions League finals with Man City win|url=https://uk-sport-web.prod.oceanusorigin.com/football/news/11835/12604684/real-madrids-carlo-ancelotti-makes-history-as-first-manager-to-reach-five-champions-league-finals-with-man-city-win|access-date=29 May 2022|website=Sky Sports}}{{404|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|url-status=dead|archive-date=5 September 2015|title=AC Milan do Europe proud|publisher=FIFA|date=17 December 2007|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|publisher=FIFA|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|access-date=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Kiel ludanto, Ancelotti gajnis la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|Eŭropan Pokalon]] dufoje kaj la italan ĉampionecon tri fojojn kun A.C. Milan. Kiel [[mezulo]] finis trionon kun la [[itala nacia teamo de futbalo]] ĉe la [[Futbala Mondpokalo|Monda Pokalo]] [[1990]].

Li komencis sian karieron kun itala klubo Parmo, helpante al la klubo atingi promocion al [[Serie B]] en 1979. La sekvan sezonon li translokiĝis al [[AS Roma|Roma]], kie li gajnis la italan titolon kaj kvar Coppa Italia titolojn, kaj ankaŭ ludis por la Milana teamo de la malfruaj 1980-aj jaroj, kun kiu li gajnis du italajn titolojn kaj du eŭropajn pokalojn, inter aliaj titoloj.

Internacie, li estis ĉapizita 26 fojojn por Italio (trafante unu golon), kaj konkuris en du Mondpokaloj (finante trionon en la turniro (1990)) same kiel Eŭro 1988, kie li helpis sian teamon atingi la duonfinalon.

Kiel ĉeftrejnisto li laboris por Reggiana, Parmo, [[Juventus FC|Juventus]], Milano, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], [[Paris Saint-Germain]], Real Madrid, [[Bayern München|Bayern Munchen]], Napoli kaj [[Everton FC|Everton]].

Post la venko de la Ĉampionligo de 2007, la kontrakto de Ancelotti kun Milano estis plilongigita al 2010. Li estis ebla kandidato por transpreni la nacian teamon post la finaloj de la Monda Pokalo la saman jaron.

La 1an de junio 2009, iĝis klare ke li transprenus la Premier League-klubon Chelsea. Dum lia tempo ĉe Chelsea FC, li helpis ilin al la pinto de la Supra Ligo 2009/10, la Komunuma Ŝildo en 2009 kaj la FA-Pokalo en 2010. Li estis maldungita post 0-1 remizo kontraŭ Everton FC la 22an de majo 2011. La 25an de majo, estis klare ke Ancelotti estis finita kiel trejnisto ĉe Reala Madrido.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Alessandro Alciato, Carlo Ancelotti, ''Preferisco la coppa. Vita, partite e miracoli di un normale fuoriclasse'', Milan, Rizzoli, 2009, {{ISBN|88-17032-00-X}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://web.archive.org/web/20160807040617/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=43&amp;squadra=1 Profilo ĉe la Itala Futbala Federacio] ({{it}})
* [http://www.magliarossonera.it/statistiche/schedaGiocatore.php?pid=39 Profilo] ĉe ''magliarossonera.it'' ({{it}})

{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ancelotti, Carlo}}
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>anxelp1totu4huc59wuk4ehz9b777eo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412840</id>
      <parentid>9412839</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:18:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9412840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6585" sha1="2rtxn335dkiqvpcyj7fo9hm8bc4azhj" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carlo ANCELOTTI''' (naskita la 10-an de junio 1959 en [[Reggiolo]], [[Emilio-Romanjo]]) estas iama itala [[futbalisto]] kiu antaŭe ludis kiel centra [[mezulo]], kaj nuna [[trejnisto]]. Li estas konsiderata kiel unu el la grandaj futbalaj manaĝeroj de ĉiuj tempo &lt;ref name=&quot;hayward&quot;&gt;{{cite web|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;marca&quot;&gt;{{cite web|date=29 July 2014|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca|location=Madrid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dmirrorhall&quot;&gt;{{cite web|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;. Dum lia kariero li estis kromnomita '''&quot;Carletto&quot;''' en [[Italio]] kaj '''&quot;Don Carlo&quot;''' en [[Hispanio]] &lt;ref name=&quot;Don Coalos&quot;&gt;{{cite web|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|access-date=5 May 2022|publisher=Talksport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|publisher=Football Italia|date=19 April 2024|access-date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt;

Ancelotti estas unu el la plej sukcesaj trejnistoj en la eŭropa klubhistorio. Li estas la nura trejnisto ĝis nun kiu venkis en la ĉampioneco en ĉiuj kvin eŭropaj ĉefaj ligoj (Italio, [[Anglio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj Hispanio) &lt;ref name=&quot;Ancelotti's famous five&quot;&gt;{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;. Kun kvin titoloj kiel trejnisto, li estas rekorda gajninto de la [[Ĉampiona Ligo de UEFA|Ĉampionligo]] li gajnis du fojojn kun [[A.C. Milan]] kaj tri fojojn kun [[Real Madrid]]. Ekde 2021 li estas trejnisto de Real Madrid en sia dua oficperiodo &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Real Madrid's Carlo Ancelotti makes history as first manager to reach five Champions League finals with Man City win|url=https://uk-sport-web.prod.oceanusorigin.com/football/news/11835/12604684/real-madrids-carlo-ancelotti-makes-history-as-first-manager-to-reach-five-champions-league-finals-with-man-city-win|access-date=29 May 2022|website=Sky Sports}}{{404|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|url-status=dead|archive-date=5 September 2015|title=AC Milan do Europe proud|publisher=FIFA|date=17 December 2007|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|publisher=FIFA|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|access-date=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Kiel ludanto, Ancelotti gajnis la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|Eŭropan Pokalon]] dufoje kaj la italan ĉampionecon tri fojojn kun A.C. Milan. Kiel [[mezulo]] finis trionon kun la [[itala nacia teamo de futbalo]] ĉe la [[Futbala Mondpokalo|Monda Pokalo]] [[1990]].

Li komencis sian karieron kun itala klubo Parmo, helpante al la klubo atingi promocion al [[Serie B]] en 1979. La sekvan sezonon li translokiĝis al [[AS Roma|Roma]], kie li gajnis la italan titolon kaj kvar Coppa Italia titolojn, kaj ankaŭ ludis por la Milana teamo de la malfruaj 1980-aj jaroj, kun kiu li gajnis du italajn titolojn kaj du eŭropajn pokalojn, inter aliaj titoloj.

Internacie, li estis ĉapizita 26 fojojn por Italio (trafante unu golon), kaj konkuris en du Mondpokaloj (finante trionon en la turniro (1990)) same kiel Eŭro 1988, kie li helpis sian teamon atingi la duonfinalon.

Kiel ĉeftrejnisto li laboris por Reggiana, Parmo, [[Juventus FC|Juventus]], Milano, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], [[Paris Saint-Germain]], Real Madrid, [[Bayern München|Bayern Munchen]], Napoli kaj [[Everton FC|Everton]].

Post la venko de la Ĉampionligo de 2007, la kontrakto de Ancelotti kun Milano estis plilongigita al 2010. Li estis ebla kandidato por transpreni la nacian teamon post la finaloj de la Monda Pokalo la saman jaron.

La 1an de junio 2009, iĝis klare ke li transprenus la Premier League-klubon Chelsea. Dum lia tempo ĉe Chelsea FC, li helpis ilin al la pinto de la Supra Ligo 2009/10, la Komunuma Ŝildo en 2009 kaj la FA-Pokalo en 2010. Li estis maldungita post 0-1 remizo kontraŭ Everton FC la 22an de majo 2011. La 25an de majo, estis klare ke Ancelotti estis finita kiel trejnisto ĉe Reala Madrido.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Alessandro Alciato, Carlo Ancelotti, ''Preferisco la coppa. Vita, partite e miracoli di un normale fuoriclasse'', Milan, Rizzoli, 2009, {{ISBN|88-17032-00-X}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://web.archive.org/web/20160807040617/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=43&amp;squadra=1 Profilo ĉe la Itala Futbala Federacio] ({{it}})
* [http://www.magliarossonera.it/statistiche/schedaGiocatore.php?pid=39 Profilo] ĉe ''magliarossonera.it'' ({{it}})

&lt;br/&gt;
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ancelotti, Carlo}}
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>2rtxn335dkiqvpcyj7fo9hm8bc4azhj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412841</id>
      <parentid>9412840</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografio */</comment>
      <origin>9412841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6595" sha1="qig7m7xucuyx8fspik1gloyd38yjth6" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carlo ANCELOTTI''' (naskita la 10-an de junio 1959 en [[Reggiolo]], [[Emilio-Romanjo]]) estas iama itala [[futbalisto]] kiu antaŭe ludis kiel centra [[mezulo]], kaj nuna [[trejnisto]]. Li estas konsiderata kiel unu el la grandaj futbalaj manaĝeroj de ĉiuj tempo &lt;ref name=&quot;hayward&quot;&gt;{{cite web|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;marca&quot;&gt;{{cite web|date=29 July 2014|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca|location=Madrid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dmirrorhall&quot;&gt;{{cite web|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;. Dum lia kariero li estis kromnomita '''&quot;Carletto&quot;''' en [[Italio]] kaj '''&quot;Don Carlo&quot;''' en [[Hispanio]] &lt;ref name=&quot;Don Coalos&quot;&gt;{{cite web|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|access-date=5 May 2022|publisher=Talksport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|publisher=Football Italia|date=19 April 2024|access-date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt;

Ancelotti estas unu el la plej sukcesaj trejnistoj en la eŭropa klubhistorio. Li estas la nura trejnisto ĝis nun kiu venkis en la ĉampioneco en ĉiuj kvin eŭropaj ĉefaj ligoj (Italio, [[Anglio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj Hispanio) &lt;ref name=&quot;Ancelotti's famous five&quot;&gt;{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;. Kun kvin titoloj kiel trejnisto, li estas rekorda gajninto de la [[Ĉampiona Ligo de UEFA|Ĉampionligo]] li gajnis du fojojn kun [[A.C. Milan]] kaj tri fojojn kun [[Real Madrid]]. Ekde 2021 li estas trejnisto de Real Madrid en sia dua oficperiodo &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Real Madrid's Carlo Ancelotti makes history as first manager to reach five Champions League finals with Man City win|url=https://uk-sport-web.prod.oceanusorigin.com/football/news/11835/12604684/real-madrids-carlo-ancelotti-makes-history-as-first-manager-to-reach-five-champions-league-finals-with-man-city-win|access-date=29 May 2022|website=Sky Sports}}{{404|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|url-status=dead|archive-date=5 September 2015|title=AC Milan do Europe proud|publisher=FIFA|date=17 December 2007|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|publisher=FIFA|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|access-date=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Kiel ludanto, Ancelotti gajnis la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|Eŭropan Pokalon]] dufoje kaj la italan ĉampionecon tri fojojn kun A.C. Milan. Kiel [[mezulo]] finis trionon kun la [[itala nacia teamo de futbalo]] ĉe la [[Futbala Mondpokalo|Monda Pokalo]] [[1990]].

Li komencis sian karieron kun itala klubo Parmo, helpante al la klubo atingi promocion al [[Serie B]] en 1979. La sekvan sezonon li translokiĝis al [[AS Roma|Roma]], kie li gajnis la italan titolon kaj kvar Coppa Italia titolojn, kaj ankaŭ ludis por la Milana teamo de la malfruaj 1980-aj jaroj, kun kiu li gajnis du italajn titolojn kaj du eŭropajn pokalojn, inter aliaj titoloj.

Internacie, li estis ĉapizita 26 fojojn por Italio (trafante unu golon), kaj konkuris en du Mondpokaloj (finante trionon en la turniro (1990)) same kiel Eŭro 1988, kie li helpis sian teamon atingi la duonfinalon.

Kiel ĉeftrejnisto li laboris por Reggiana, Parmo, [[Juventus FC|Juventus]], Milano, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], [[Paris Saint-Germain]], Real Madrid, [[Bayern München|Bayern Munchen]], Napoli kaj [[Everton FC|Everton]].

Post la venko de la Ĉampionligo de 2007, la kontrakto de Ancelotti kun Milano estis plilongigita al 2010. Li estis ebla kandidato por transpreni la nacian teamon post la finaloj de la Monda Pokalo la saman jaron.

La 1an de junio 2009, iĝis klare ke li transprenus la Premier League-klubon Chelsea. Dum lia tempo ĉe Chelsea FC, li helpis ilin al la pinto de la Supra Ligo 2009/10, la Komunuma Ŝildo en 2009 kaj la FA-Pokalo en 2010. Li estis maldungita post 0-1 remizo kontraŭ Everton FC la 22an de majo 2011. La 25an de majo, estis klare ke Ancelotti estis finita kiel trejnisto ĉe Reala Madrido.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Alessandro Alciato, Carlo Ancelotti, ''Preferisco la coppa. Vita, partite e miracoli di un normale fuoriclasse'', Milano, eldonejo Rizzoli, 2009, {{ISBN|88-17032-00-X}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://web.archive.org/web/20160807040617/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=43&amp;squadra=1 Profilo ĉe la Itala Futbala Federacio] ({{it}})
* [http://www.magliarossonera.it/statistiche/schedaGiocatore.php?pid=39 Profilo] ĉe ''magliarossonera.it'' ({{it}})

&lt;br/&gt;
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ancelotti, Carlo}}
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>qig7m7xucuyx8fspik1gloyd38yjth6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412842</id>
      <parentid>9412841</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6142" sha1="3oagu021iwwbwb4o60b30oa9n7145p5" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carlo ANCELOTTI''' (naskita la 10-an de junio 1959 en [[Reggiolo]], [[Emilio-Romanjo]]) estas iama itala [[futbalisto]] kiu antaŭe ludis kiel centra [[mezulo]], kaj nuna [[trejnisto]]. Li estas konsiderata kiel unu el la grandaj futbalaj manaĝeroj de ĉiuj tempo &lt;ref name=&quot;hayward&quot;&gt;{{cite web|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;marca&quot;&gt;{{cite web|date=29 July 2014|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca|location=Madrid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dmirrorhall&quot;&gt;{{cite web|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;. Dum lia kariero li estis kromnomita '''&quot;Carletto&quot;''' en [[Italio]] kaj '''&quot;Don Carlo&quot;''' en [[Hispanio]] &lt;ref name=&quot;Don Coalos&quot;&gt;{{cite web|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|access-date=5 May 2022|publisher=Talksport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|publisher=Football Italia|date=19 April 2024|access-date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt;

Ancelotti estas unu el la plej sukcesaj trejnistoj en la eŭropa klubhistorio. Li estas la nura trejnisto ĝis nun kiu venkis en la ĉampioneco en ĉiuj kvin eŭropaj ĉefaj ligoj (Italio, [[Anglio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj Hispanio) &lt;ref name=&quot;Ancelotti's famous five&quot;&gt;{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;. Kun kvin titoloj kiel trejnisto, li estas rekorda gajninto de la [[Ĉampiona Ligo de UEFA|Ĉampionligo]] li gajnis du fojojn kun [[A.C. Milan]] kaj tri fojojn kun [[Real Madrid]]. Ekde 2021 li estas trejnisto de Real Madrid en sia dua oficperiodo&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|url-status=dead|archive-date=5 September 2015|title=AC Milan do Europe proud|publisher=FIFA|date=17 December 2007|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|publisher=FIFA|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|access-date=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Kiel ludanto, Ancelotti gajnis la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|Eŭropan Pokalon]] dufoje kaj la italan ĉampionecon tri fojojn kun A.C. Milan. Kiel [[mezulo]] finis trionon kun la [[itala nacia teamo de futbalo]] ĉe la [[Futbala Mondpokalo|Monda Pokalo]] [[1990]].

Li komencis sian karieron kun itala klubo Parmo, helpante al la klubo atingi promocion al [[Serie B]] en 1979. La sekvan sezonon li translokiĝis al [[AS Roma|Roma]], kie li gajnis la italan titolon kaj kvar Coppa Italia titolojn, kaj ankaŭ ludis por la Milana teamo de la malfruaj 1980-aj jaroj, kun kiu li gajnis du italajn titolojn kaj du eŭropajn pokalojn, inter aliaj titoloj.

Internacie, li estis ĉapizita 26 fojojn por Italio (trafante unu golon), kaj konkuris en du Mondpokaloj (finante trionon en la turniro (1990)) same kiel Eŭro 1988, kie li helpis sian teamon atingi la duonfinalon.

Kiel ĉeftrejnisto li laboris por Reggiana, Parmo, [[Juventus FC|Juventus]], Milano, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], [[Paris Saint-Germain]], Real Madrid, [[Bayern München|Bayern Munchen]], Napoli kaj [[Everton FC|Everton]].

Post la venko de la Ĉampionligo de 2007, la kontrakto de Ancelotti kun Milano estis plilongigita al 2010. Li estis ebla kandidato por transpreni la nacian teamon post la finaloj de la Monda Pokalo la saman jaron.

La 1an de junio 2009, iĝis klare ke li transprenus la Premier League-klubon Chelsea. Dum lia tempo ĉe Chelsea FC, li helpis ilin al la pinto de la Supra Ligo 2009/10, la Komunuma Ŝildo en 2009 kaj la FA-Pokalo en 2010. Li estis maldungita post 0-1 remizo kontraŭ Everton FC la 22an de majo 2011. La 25an de majo, estis klare ke Ancelotti estis finita kiel trejnisto ĉe Reala Madrido.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Alessandro Alciato, Carlo Ancelotti, ''Preferisco la coppa. Vita, partite e miracoli di un normale fuoriclasse'', Milano, eldonejo Rizzoli, 2009, {{ISBN|88-17032-00-X}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://web.archive.org/web/20160807040617/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=43&amp;squadra=1 Profilo ĉe la Itala Futbala Federacio] ({{it}})
* [http://www.magliarossonera.it/statistiche/schedaGiocatore.php?pid=39 Profilo] ĉe ''magliarossonera.it'' ({{it}})

&lt;br/&gt;
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ancelotti, Carlo}}
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>3oagu021iwwbwb4o60b30oa9n7145p5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412984</id>
      <parentid>9412842</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6166" sha1="exyn5xty94p8txjtrcewpe7umxiixtn" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carlo ANCELOTTI''' (naskita la 10-an de junio 1959 en [[Reggiolo]], [[Emilio-Romanjo]]) estas iama itala [[futbalisto]] kiu antaŭe ludis kiel centra [[mezulo]], kaj nuna [[trejnisto]]. Li estas konsiderata kiel unu el la grandaj futbalaj manaĝeroj de ĉiuj tempo &lt;ref name=&quot;hayward&quot;&gt;{{cite web|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;marca&quot;&gt;{{cite web|date=29 July 2014|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca|location=Madrid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dmirrorhall&quot;&gt;{{cite web|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;. Dum lia kariero li estis kromnomita '''&quot;Carletto&quot;''' en [[Italio]] kaj '''&quot;Don Carlo&quot;''' en [[Hispanio]] &lt;ref name=&quot;Don Coalos&quot;&gt;{{cite web|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|access-date=5 May 2022|publisher=Talksport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|publisher=Football Italia|date=19 April 2024|access-date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt;

Ancelotti estas unu el la plej sukcesaj trejnistoj en la eŭropa klubhistorio. Li estas la nura trejnisto ĝis nun kiu venkis en la ĉampioneco en ĉiuj kvin eŭropaj ĉefaj ligoj (Italio, [[Anglio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj Hispanio) &lt;ref name=&quot;Ancelotti's famous five&quot;&gt;{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;. Kun kvin titoloj kiel trejnisto, li estas rekorda gajninto de la [[Ĉampiona Ligo de UEFA|Ĉampionligo]] li gajnis du fojojn kun [[AC Milan]] kaj tri fojojn kun [[Real Madrid]]. Ekde 2021 li estas trejnisto de Real Madrid en sia dua oficperiodo&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|url-status=dead|archive-date=5 September 2015|title=AC Milan do Europe proud|publisher=FIFA|date=17 December 2007|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|publisher=FIFA|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|access-date=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Kiel ludanto, Ancelotti gajnis la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|Eŭropan Pokalon]] dufoje kaj la italan ĉampionecon tri fojojn kun AC Milan. Kiel [[mezulo]] finis trionon kun la [[itala nacia teamo de futbalo]] ĉe la [[Futbala Mondpokalo|Monda Pokalo]] [[1990]].

Li komencis sian karieron kun itala klubo Parmo, helpante al la klubo atingi promocion al [[Serie B]] en 1979. La sekvan sezonon li translokiĝis al [[AS Roma|Roma]], kie li gajnis la italan titolon kaj kvar Coppa Italia titolojn, kaj ankaŭ ludis por la Milana teamo de la malfruaj 1980-aj jaroj, kun kiu li gajnis du italajn titolojn kaj du eŭropajn pokalojn, inter aliaj titoloj.

Internacie, li estis ĉapizita 26 fojojn por Italio (trafante unu golon), kaj konkuris en du Mondpokaloj (finante trionon en la turniro (1990)) same kiel Eŭro 1988, kie li helpis sian teamon atingi la duonfinalon.

Kiel ĉeftrejnisto li laboris por Reggiana, Parmo, [[Juventus FC|Juventus Torino]], [[AC Milan|Milano]], [[Chelsea FC|Chelsea]], [[Paris Saint-Germain]], Real Madrid, [[Bayern München]], Napoli kaj [[Everton FC|Everton]].

Post la venko de la Ĉampionligo de 2007, la kontrakto de Ancelotti kun Milano estis plilongigita al 2010. Li estis ebla kandidato por transpreni la nacian teamon post la finaloj de la Monda Pokalo la saman jaron.

La 1an de junio 2009, iĝis klare ke li transprenus la [[F.A. Supra Ligo|Premier League-klubon]] Chelsea. Dum lia tempo ĉe Chelsea FC, li helpis ilin al la pinto de la Supra Ligo 2009/10, la Komunuma Ŝildo en 2009 kaj la FA-Pokalo en 2010. Li estis maldungita post 0-1 remizo kontraŭ [[Everton FC]] la 22-an de majo 2011. La 25-an de majo, estis klare ke Ancelotti estis finita kiel trejnisto ĉe Real Madrido.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Alessandro Alciato, Carlo Ancelotti, ''Preferisco la coppa. Vita, partite e miracoli di un normale fuoriclasse'', Milano, eldonejo Rizzoli, 2009, {{ISBN|88-17032-00-X}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://web.archive.org/web/20160807040617/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=43&amp;squadra=1 Profilo ĉe la Itala Futbala Federacio] ({{it}})
* [http://www.magliarossonera.it/statistiche/schedaGiocatore.php?pid=39 Profilo] ĉe ''magliarossonera.it'' ({{it}})

&lt;br/&gt;
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ancelotti, Carlo}}
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>exyn5xty94p8txjtrcewpe7umxiixtn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412998</id>
      <parentid>9412984</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6251" sha1="hz53wc725lp0jnc3iaykxrh80mzfrm2" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carlo ANCELOTTI''' (naskita la 10-an de junio 1959 en [[Reggiolo]], [[Emilio-Romanjo]]) estas iama itala [[futbalisto]] kiu antaŭe ludis kiel centra [[mezulo]], kaj nuna [[trejnisto]]. Li estas konsiderata kiel unu el la grandaj futbalaj manaĝeroj de ĉiuj tempo &lt;ref name=&quot;hayward&quot;&gt;{{cite web|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;marca&quot;&gt;{{cite web|date=29 July 2014|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca|location=Madrid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dmirrorhall&quot;&gt;{{cite web|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;. Dum lia kariero li estis kromnomita '''&quot;Carletto&quot;''' en [[Italio]] kaj '''&quot;Don Carlo&quot;''' en [[Hispanio]] &lt;ref name=&quot;Don Coalos&quot;&gt;{{cite web|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|access-date=5 May 2022|publisher=Talksport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|publisher=Football Italia|date=19 April 2024|access-date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt;

Ancelotti estas unu el la plej sukcesaj trejnistoj en la eŭropa klubhistorio. Li estas la nura trejnisto ĝis nun kiu venkis en la ĉampioneco en ĉiuj kvin eŭropaj ĉefaj ligoj (Italio, [[Anglio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj Hispanio) &lt;ref name=&quot;Ancelotti's famous five&quot;&gt;{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;. Kun kvin titoloj kiel trejnisto, li estas rekorda gajninto de la [[Ĉampiona Ligo de UEFA|Ĉampionligo]] li gajnis du fojojn kun [[AC Milan]] kaj tri fojojn kun [[Real Madrid]]. Ekde 2021 li estas trejnisto de Real Madrid en sia dua oficperiodo&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|url-status=dead|archive-date=5 September 2015|title=AC Milan do Europe proud|publisher=FIFA|date=17 December 2007|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|publisher=FIFA|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|access-date=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Kiel ludanto, Ancelotti gajnis la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|Eŭropan Pokalon]] dufoje kaj la italan ĉampionecon tri fojojn kun AC Milan. Kiel [[mezulo]] finis trionon kun la [[itala nacia teamo de futbalo]] ĉe la [[Futbala Mondpokalo|Monda Pokalo]] [[1990]].

Li komencis sian karieron kun itala klubo [[AC Parma]], intertempe renomita [[Parma Calcio 1913]], helpante al la klubo atingi promocion al [[Serie B]] en 1979. La sekvan sezonon li translokiĝis al [[AS Roma|Roma]], kie li gajnis la italan titolon kaj kvar Coppa Italia titolojn, kaj ankaŭ ludis por la Milana teamo de la malfruaj 1980-aj jaroj, kun kiu li gajnis du italajn titolojn kaj du eŭropajn pokalojn, inter aliaj titoloj.

Internacie, li estis ĉapizita 26 fojojn por Italio (trafante unu golon), kaj konkuris en du Mondpokaloj (finante trionon en la turniro (1990)) same kiel Eŭro 1988, kie li helpis sian teamon atingi la duonfinalon.

Kiel ĉeftrejnisto li laboris por Reggiana, Parmo, [[Juventus FC|Juventus Torino]], [[AC Milan|Milano]], [[Chelsea FC|Chelsea]], [[Paris Saint-Germain]], Real Madrid, [[Bayern München]], Napoli kaj [[Everton FC|Everton]].

Post la venko de la Ĉampionligo de 2007, la kontrakto de Ancelotti kun Milano estis plilongigita al 2010. Li estis ebla kandidato por transpreni la nacian teamon post la finaloj de la Monda Pokalo la saman jaron.

La 1an de junio 2009, iĝis klare ke li transprenus la [[F.A. Supra Ligo|Premier League-klubon]] Chelsea. Dum lia tempo ĉe Chelsea FC, li helpis ilin al la pinto de la [[F.A. Supra Ligo|Supra Ligo]] 2009/10, la Komunuma Ŝildo{{klarigu}} en 2009 kaj la [[FA-Pokalo]] en 2010. Li estis maldungita post 0-1 remizo kontraŭ [[Everton FC]] la 22-an de majo 2011. La 25-an de majo, estis klare ke Ancelotti estis finita kiel trejnisto ĉe Real Madrido.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Alessandro Alciato, Carlo Ancelotti, ''Preferisco la coppa. Vita, partite e miracoli di un normale fuoriclasse'', Milano, eldonejo Rizzoli, 2009, {{ISBN|88-17032-00-X}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://web.archive.org/web/20160807040617/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=43&amp;squadra=1 Profilo ĉe la Itala Futbala Federacio] ({{it}})
* [http://www.magliarossonera.it/statistiche/schedaGiocatore.php?pid=39 Profilo] ĉe ''magliarossonera.it'' ({{it}})

&lt;br/&gt;
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ancelotti, Carlo}}
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>hz53wc725lp0jnc3iaykxrh80mzfrm2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413001</id>
      <parentid>9412998</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6277" sha1="fxvvi1n010x8y181l8r0g2lrim28etu" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carlo ANCELOTTI''' (naskita la 10-an de junio 1959 en [[Reggiolo]], [[Emilio-Romanjo]]) estas iama itala [[futbalisto]] kiu antaŭe ludis kiel centra [[mezulo]], kaj nuna [[trejnisto]]. Li estas konsiderata kiel unu el la grandaj futbalaj manaĝeroj de ĉiuj tempo &lt;ref name=&quot;hayward&quot;&gt;{{cite web|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;marca&quot;&gt;{{cite web|date=29 July 2014|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca|location=Madrid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dmirrorhall&quot;&gt;{{cite web|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;. Dum lia kariero li estis kromnomita '''&quot;Carletto&quot;''' en [[Italio]] kaj '''&quot;Don Carlo&quot;''' en [[Hispanio]] &lt;ref name=&quot;Don Coalos&quot;&gt;{{cite web|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|access-date=5 May 2022|publisher=Talksport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|publisher=Football Italia|date=19 April 2024|access-date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt;

Ancelotti estas unu el la plej sukcesaj trejnistoj en la eŭropa klubhistorio. Li estas la nura trejnisto ĝis nun kiu venkis en la ĉampioneco en ĉiuj kvin eŭropaj ĉefaj ligoj (Italio, [[Anglio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj Hispanio) &lt;ref name=&quot;Ancelotti's famous five&quot;&gt;{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;. Kun kvin titoloj kiel trejnisto, li estas rekorda gajninto de la [[Ĉampiona Ligo de UEFA|Ĉampionligo]] li gajnis du fojojn kun [[AC Milan]] kaj tri fojojn kun [[Real Madrid]]. Ekde 2021 li estas trejnisto de Real Madrid en sia dua oficperiodo&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|url-status=dead|archive-date=5 September 2015|title=AC Milan do Europe proud|publisher=FIFA|date=17 December 2007|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|publisher=FIFA|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|access-date=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Kiel ludanto, Ancelotti gajnis la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|Eŭropan Pokalon]] dufoje kaj la italan ĉampionecon tri fojojn kun AC Milan. Kiel [[mezulo]] finis trionon kun la [[itala nacia teamo de futbalo]] ĉe la [[Futbala Mondpokalo|Monda Pokalo]] [[1990]].

Li komencis sian karieron kun itala klubo [[AC Parma]], intertempe renomita [[Parma Calcio 1913]], helpante al la klubo atingi promocion al [[Serie B]] en 1979. La sekvan sezonon li translokiĝis al [[AS Roma|Roma]], kie li gajnis la italan titolon kaj kvar Coppa Italia titolojn, kaj ankaŭ ludis por la Milana teamo de la malfruaj 1980-aj jaroj, kun kiu li gajnis du italajn titolojn kaj du eŭropajn pokalojn, inter aliaj titoloj.

Internacie, li estis ĉapizita 26 fojojn por Italio (trafante unu golon), kaj konkuris en du Mondpokaloj (finante trionon en la turniro (1990)) same kiel Eŭro 1988, kie li helpis sian teamon atingi la duonfinalon.

Kiel ĉeftrejnisto li laboris por Reggiana, Parmo, [[Juventus FC|Juventus Torino]], [[AC Milan|Milano]], [[Chelsea FC|Chelsea]], [[Paris Saint-Germain]], Real Madrid, [[Bayern München]], Napoli kaj [[Everton FC|Everton]].

Post la venko de la Ĉampionligo de 2007, la kontrakto de Ancelotti kun Milano estis plilongigita al 2010. Li estis ebla kandidato por transpreni la nacian teamon post la finaloj de la Monda Pokalo la saman jaron.

La 1an de junio 2009, iĝis klare ke li transprenus la [[F.A. Supra Ligo|Premier League-klubon]] Chelsea. Dum lia tempo ĉe Chelsea FC, li helpis ilin al la pinto de la [[F.A. Supra Ligo|Supra Ligo]] 2009/10, al la angla superpokalo Komunuma Ŝildo ({{Q|Q189188}}) en 2009 kaj la [[FA-Pokalo]] en 2010. Li estis maldungita post 0-1 remizo kontraŭ [[Everton FC]] la 22-an de majo 2011. La 25-an de majo, estis klare ke Ancelotti estis finita kiel trejnisto ĉe Real Madrido.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Alessandro Alciato, Carlo Ancelotti, ''Preferisco la coppa. Vita, partite e miracoli di un normale fuoriclasse'', Milano, eldonejo Rizzoli, 2009, {{ISBN|88-17032-00-X}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://web.archive.org/web/20160807040617/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=43&amp;squadra=1 Profilo ĉe la Itala Futbala Federacio] ({{it}})
* [http://www.magliarossonera.it/statistiche/schedaGiocatore.php?pid=39 Profilo] ĉe ''magliarossonera.it'' ({{it}})

&lt;br/&gt;
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ancelotti, Carlo}}
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>fxvvi1n010x8y181l8r0g2lrim28etu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413002</id>
      <parentid>9413001</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6259" sha1="7m39v4cy0t9tsls1izubhowoex2l95v" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carlo ANCELOTTI''' (naskita la 10-an de junio 1959 en [[Reggiolo]], [[Emilio-Romanjo]]) estas iama itala [[futbalisto]] kiu antaŭe ludis kiel centra [[mezulo]], kaj nuna [[trejnisto]]. Li estas konsiderata kiel unu el la grandaj futbalaj manaĝeroj de ĉiuj tempo &lt;ref name=&quot;hayward&quot;&gt;{{cite web|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;marca&quot;&gt;{{cite web|date=29 July 2014|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca|location=Madrid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dmirrorhall&quot;&gt;{{cite web|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;. Dum lia kariero li estis kromnomita '''&quot;Carletto&quot;''' en [[Italio]] kaj '''&quot;Don Carlo&quot;''' en [[Hispanio]] &lt;ref name=&quot;Don Coalos&quot;&gt;{{cite web|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|access-date=5 May 2022|publisher=Talksport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|publisher=Football Italia|date=19 April 2024|access-date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt;

Ancelotti estas unu el la plej sukcesaj trejnistoj en la eŭropa klubhistorio. Li estas la nura trejnisto ĝis nun kiu venkis en la ĉampioneco en ĉiuj kvin eŭropaj ĉefaj ligoj (Italio, [[Anglio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj Hispanio) &lt;ref name=&quot;Ancelotti's famous five&quot;&gt;{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;. Kun kvin titoloj kiel trejnisto, li estas rekorda gajninto de la [[Ĉampiona Ligo de UEFA|Ĉampionligo]] li gajnis du fojojn kun [[AC Milan]] kaj tri fojojn kun [[Real Madrid]]. Ekde 2021 li estas trejnisto de Real Madrid en sia dua oficperiodo&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|url-status=dead|archive-date=5 September 2015|title=AC Milan do Europe proud|publisher=FIFA|date=17 December 2007|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|publisher=FIFA|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|access-date=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Kiel ludanto, Ancelotti gajnis la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|Eŭropan Pokalon]] dufoje kaj la italan ĉampionecon tri fojojn kun AC Milan. Kiel [[mezulo]] finis trionon kun la [[itala nacia teamo de futbalo]] ĉe la [[Futbala Mondpokalo|Monda Pokalo]] [[1990]].

Li komencis sian karieron kun itala klubo [[AC Parma]], intertempe renomita [[Parma Calcio 1913]], helpante al la klubo atingi promocion al [[Serie B]] en 1979. La sekvan sezonon li translokiĝis al [[AS Roma|Roma]], kie li gajnis la italan titolon kaj kvar Coppa Italia titolojn, kaj ankaŭ ludis por la Milana teamo de la malfruaj 1980-aj jaroj, kun kiu li gajnis du italajn titolojn kaj du eŭropajn pokalojn, inter aliaj titoloj.

Internacie, li estis ĉapizita 26 fojojn por Italio (trafante unu golon), kaj konkuris en du Mondpokaloj (finante trionon en la turniro (1990)) same kiel Eŭro 1988, kie li helpis sian teamon atingi la duonfinalon.

Kiel ĉeftrejnisto li laboris por Reggiana, Parmo, [[Juventus FC|Juventus Torino]], [[AC Milan|Milano]], [[Chelsea FC|Chelsea]], [[Paris Saint-Germain]], Real Madrid, [[Bayern München]], Napoli kaj [[Everton FC|Everton]].

Post la venko de la Ĉampionligo de 2007, la kontrakto de Ancelotti kun Milano estis plilongigita al 2010. Li estis ebla kandidato por transpreni la nacian teamon post la finaloj de la Monda Pokalo la saman jaron.

La 1an de junio 2009, iĝis klare ke li transprenus la [[F.A. Supra Ligo|Premier League-klubon]] Chelsea. Dum lia tempo ĉe Chelsea FC, li helpis ilin al la pinto de la [[F.A. Supra Ligo|Supra Ligo]] 2009/10, al la angla superpokalo {{Q|Q189188}} en 2009 kaj la [[FA-Pokalo]] en 2010. Li estis maldungita post 0-1 remizo kontraŭ [[Everton FC]] la 22-an de majo 2011. La 25-an de majo, estis klare ke Ancelotti estis finita kiel trejnisto ĉe Real Madrido.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Alessandro Alciato, Carlo Ancelotti, ''Preferisco la coppa. Vita, partite e miracoli di un normale fuoriclasse'', Milano, eldonejo Rizzoli, 2009, {{ISBN|88-17032-00-X}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://web.archive.org/web/20160807040617/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=43&amp;squadra=1 Profilo ĉe la Itala Futbala Federacio] ({{it}})
* [http://www.magliarossonera.it/statistiche/schedaGiocatore.php?pid=39 Profilo] ĉe ''magliarossonera.it'' ({{it}})

&lt;br/&gt;
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ancelotti, Carlo}}
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>7m39v4cy0t9tsls1izubhowoex2l95v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413003</id>
      <parentid>9413002</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9413003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6290" sha1="ne952vhfyck0bzy12264sehboqzojd0" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carlo ANCELOTTI''' (naskita la 10-an de junio 1959 en [[Reggiolo]], [[Emilio-Romanjo]]) estas iama itala [[futbalisto]] kiu antaŭe ludis kiel centra [[mezulo]], kaj nuna [[trejnisto]]. Li estas konsiderata kiel unu el la grandaj futbalaj manaĝeroj de ĉiuj tempo &lt;ref name=&quot;hayward&quot;&gt;{{cite web|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;marca&quot;&gt;{{cite web|date=29 July 2014|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca|location=Madrid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dmirrorhall&quot;&gt;{{cite web|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;. Dum lia kariero li estis kromnomita '''&quot;Carletto&quot;''' en [[Italio]] kaj '''&quot;Don Carlo&quot;''' en [[Hispanio]] &lt;ref name=&quot;Don Coalos&quot;&gt;{{cite web|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|access-date=5 May 2022|publisher=Talksport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|publisher=Football Italia|date=19 April 2024|access-date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt;

Ancelotti estas unu el la plej sukcesaj trejnistoj en la eŭropa klubhistorio. Li estas la nura trejnisto ĝis nun kiu venkis en la ĉampioneco en ĉiuj kvin eŭropaj ĉefaj ligoj (Italio, [[Anglio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj Hispanio) &lt;ref name=&quot;Ancelotti's famous five&quot;&gt;{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;. Kun kvin titoloj kiel trejnisto, li estas rekorda gajninto de la [[Ĉampiona Ligo de UEFA|Ĉampionligo]] li gajnis du fojojn kun [[AC Milan]] kaj tri fojojn kun [[Real Madrid]]. Ekde 2021 li estas trejnisto de Real Madrid en sia dua oficperiodo&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|url-status=dead|archive-date=5 September 2015|title=AC Milan do Europe proud|publisher=FIFA|date=17 December 2007|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|publisher=FIFA|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|access-date=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Kiel ludanto, Ancelotti gajnis la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|Eŭropan Pokalon]] dufoje kaj la italan ĉampionecon tri fojojn kun AC Milan. Kiel [[mezulo]] finis trionon kun la [[itala nacia teamo de futbalo]] ĉe la [[Futbala Mondpokalo|Monda Pokalo]] [[1990]].

Li komencis sian karieron kun itala klubo [[AC Parma]], intertempe renomita [[Parma Calcio 1913]], helpante al la klubo atingi promocion al [[Serie B]] en 1979. La sekvan sezonon li translokiĝis al [[AS Roma|Roma]], kie li gajnis la italan titolon kaj kvar Coppa Italia titolojn, kaj ankaŭ ludis por la Milana teamo de la malfruaj 1980-aj jaroj, kun kiu li gajnis du italajn titolojn kaj du eŭropajn pokalojn, inter aliaj titoloj.

Internacie, li estis ĉapizita 26 fojojn por Italio (trafante unu golon), kaj konkuris en du Mondpokaloj (finante trionon en la turniro (1990)) same kiel Eŭro 1988, kie li helpis sian teamon atingi la duonfinalon.

Kiel ĉeftrejnisto li laboris por Reggiana, Parmo, [[Juventus FC|Juventus Torino]], [[AC Milan|Milano]], [[Chelsea FC|Chelsea]], [[Paris Saint-Germain]], Real Madrid, [[Bayern München]], Napoli kaj [[Everton FC|Everton]].

Post la venko de la Ĉampionligo de 2007, la kontrakto de Ancelotti kun Milano estis plilongigita al 2010. Li estis ebla kandidato por transpreni la nacian teamon post la finaloj de la Monda Pokalo la saman jaron.

La 1an de junio 2009, iĝis klare ke li transprenus la [[F.A. Supra Ligo|Premier League-klubon]] Chelsea. Dum lia tempo ĉe Chelsea FC, li helpis ilin al la pinto de la [[F.A. Supra Ligo|Supra Ligo]] 2009/10, al la angla superpokalo {{Q|Q189188}} en 2009 kaj la [[FA-Pokalo]] en 2010. Li estis maldungita post 0-1 remizo kontraŭ [[Everton FC]] la 22-an de majo 2011. La 25-an de majo, estis klare ke Ancelotti estis finita kiel trejnisto ĉe Real Madrido.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Alessandro Alciato, Carlo Ancelotti, ''Preferisco la coppa. Vita, partite e miracoli di un normale fuoriclasse'', Milano, eldonejo Rizzoli, 2009, {{ISBN|88-17032-00-X}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{it}})
* [https://web.archive.org/web/20160807040617/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=43&amp;squadra=1 Profilo ĉe la Itala Futbala Federacio] ({{it}})
* [http://www.magliarossonera.it/statistiche/schedaGiocatore.php?pid=39 Profilo] ĉe ''magliarossonera.it'' ({{it}})

&lt;br/&gt;
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ancelotti, Carlo}}
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>ne952vhfyck0bzy12264sehboqzojd0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413005</id>
      <parentid>9413003</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:28:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9413005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6309" sha1="26xm47udiud821vr8ymr8d2eymhjmnm" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carlo ANCELOTTI''' (naskita la 10-an de junio 1959 en [[Reggiolo]], [[Emilio-Romanjo]]) estas iama itala [[futbalisto]] kiu antaŭe ludis kiel centra [[mezulo]], kaj nuna [[trejnisto]]. Li estas konsiderata kiel unu el la grandaj futbalaj manaĝeroj de ĉiuj tempo &lt;ref name=&quot;hayward&quot;&gt;{{cite web|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;marca&quot;&gt;{{cite web|date=29 July 2014|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca|location=Madrid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dmirrorhall&quot;&gt;{{cite web|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;. Dum lia kariero li estis kromnomita '''&quot;Carletto&quot;''' en [[Italio]] kaj '''&quot;Don Carlo&quot;''' en [[Hispanio]] &lt;ref name=&quot;Don Coalos&quot;&gt;{{cite web|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|access-date=5 May 2022|publisher=Talksport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|publisher=Football Italia|date=19 April 2024|access-date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt;

Ancelotti estas unu el la plej sukcesaj trejnistoj en la eŭropa klubhistorio. Li estas la nura trejnisto ĝis nun kiu venkis en la ĉampioneco en ĉiuj kvin eŭropaj ĉefaj ligoj (Italio, [[Anglio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj Hispanio) &lt;ref name=&quot;Ancelotti's famous five&quot;&gt;{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;. Kun kvin titoloj kiel trejnisto, li estas rekorda gajninto de la [[Ĉampiona Ligo de UEFA|Ĉampionligo]] li gajnis du fojojn kun [[AC Milan]] kaj tri fojojn kun [[Real Madrid]]. Ekde 2021 li estas trejnisto de Real Madrid en sia dua oficperiodo&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|url-status=dead|archive-date=5 September 2015|title=AC Milan do Europe proud|publisher=FIFA|date=17 December 2007|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|publisher=FIFA|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|access-date=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Kiel ludanto, Ancelotti gajnis la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|Eŭropan Pokalon]] dufoje kaj la italan ĉampionecon tri fojojn kun AC Milan. Kiel [[mezulo]] finis trionon kun la [[itala nacia teamo de futbalo]] ĉe la [[Futbala Mondpokalo|Monda Pokalo]] [[1990]].

Li komencis sian karieron kun itala klubo [[AC Parma]], intertempe renomita [[Parma Calcio 1913]], helpante al la klubo atingi promocion al [[Serie B]] en 1979. La sekvan sezonon li translokiĝis al [[AS Roma|Roma]], kie li gajnis la italan titolon kaj kvar Coppa Italia titolojn, kaj ankaŭ ludis por la Milana teamo de la malfruaj 1980-aj jaroj, kun kiu li gajnis du italajn titolojn kaj du eŭropajn pokalojn, inter aliaj titoloj.

Internacie, li estis ĉapizita 26 fojojn por Italio (trafante unu golon), kaj konkuris en du Mondpokaloj (finante trionon en la turniro (1990)) same kiel Eŭro 1988, kie li helpis sian teamon atingi la duonfinalon.

Kiel ĉeftrejnisto li laboris por Reggiana, Parmo, [[Juventus FC|Juventus Torino]], [[AC Milan|Milano]], [[Chelsea FC|Chelsea]], [[Paris Saint-Germain]], Real Madrid, [[Bayern München]], Napoli kaj [[Everton FC|Everton]].

Post la venko de la Ĉampionligo de 2007, la kontrakto de Ancelotti kun Milano estis plilongigita al 2010. Li estis ebla kandidato por transpreni la nacian teamon post la finaloj de la Monda Pokalo la saman jaron.

La 1an de junio 2009, iĝis klare ke li transprenus la [[F.A. Supra Ligo|Premier League-klubon]] Chelsea. Dum lia tempo ĉe Chelsea FC, li helpis ilin al la pinto de la [[F.A. Supra Ligo|Supra Ligo]] 2009/10, al la angla superpokalo {{Q|Q189188}} en 2009 kaj la [[FA-Pokalo]] en 2010. Li estis maldungita post 0-1 remizo kontraŭ [[Everton FC]] la 22-an de majo 2011. La 25-an de majo, estis klare ke Ancelotti estis finita kiel trejnisto ĉe Real Madrido.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Alessandro Alciato, Carlo Ancelotti, ''Preferisco la coppa. Vita, partite e miracoli di un normale fuoriclasse'', Milano, eldonejo Rizzoli, 2009, {{ISBN|88-17032-00-X}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{es}}, {{it}} kaj {{en}})
* [https://web.archive.org/web/20160807040617/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=43&amp;squadra=1 Profilo ĉe la Itala Futbala Federacio] ({{it}})
* [http://www.magliarossonera.it/statistiche/schedaGiocatore.php?pid=39 Profilo] ĉe ''magliarossonera.it'' ({{it}})

&lt;br/&gt;
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ancelotti, Carlo}}
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>26xm47udiud821vr8ymr8d2eymhjmnm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413006</id>
      <parentid>9413005</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6339" sha1="6io009hhm5a6dixxkrp6xzdr3nvzczw" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carlo ANCELOTTI''' (naskita la 10-an de junio 1959 en [[Reggiolo]], [[Emilio-Romanjo]]) estas iama itala [[futbalisto]] kiu antaŭe ludis kiel centra [[mezulo]], kaj nuna [[trejnisto]]. Li estas konsiderata kiel unu el la grandaj futbalaj manaĝeroj de ĉiuj tempo &lt;ref name=&quot;hayward&quot;&gt;{{cite web|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;marca&quot;&gt;{{cite web|date=29 July 2014|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca|location=Madrid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dmirrorhall&quot;&gt;{{cite web|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;. Dum lia kariero li estis kromnomita '''&quot;Carletto&quot;''' en [[Italio]] kaj '''&quot;Don Carlo&quot;''' en [[Hispanio]] &lt;ref name=&quot;Don Coalos&quot;&gt;{{cite web|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|access-date=5 May 2022|publisher=Talksport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|publisher=Football Italia|date=19 April 2024|access-date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt;

Ancelotti estas unu el la plej sukcesaj trejnistoj en la eŭropa klubhistorio. Li estas la nura trejnisto ĝis nun kiu venkis en la ĉampioneco en ĉiuj kvin eŭropaj ĉefaj ligoj (Italio, [[Anglio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj Hispanio) &lt;ref name=&quot;Ancelotti's famous five&quot;&gt;{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}&lt;/ref&gt;. Kun kvin titoloj kiel trejnisto, li estas rekorda gajninto de la [[Ĉampiona Ligo de UEFA|Ĉampionligo]] li gajnis du fojojn kun [[AC Milan]] kaj tri fojojn kun [[Real Madrid]]. Ekde 2021 li estas trejnisto de Real Madrid en sia dua oficperiodo&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|url-status=dead|archive-date=5 September 2015|title=AC Milan do Europe proud|publisher=FIFA|date=17 December 2007|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|publisher=FIFA|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|access-date=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;.

Kiel ludanto, Ancelotti gajnis la [[UEFA-pokalo de pokalvenkintoj|Eŭropan Pokalon]] dufoje kaj la italan ĉampionecon tri fojojn kun AC Milan. Kiel [[mezulo]] finis trionon kun la [[itala nacia teamo de futbalo]] ĉe la [[Futbala Mondpokalo|Monda Pokalo]] [[1990]].

Li komencis sian karieron kun itala klubo [[AC Parma]], intertempe renomita [[Parma Calcio 1913]], helpante al la klubo atingi promocion al [[Serie B]] en 1979. La sekvan sezonon li translokiĝis al [[AS Roma|Roma]], kie li gajnis la italan titolon kaj kvar Coppa Italia titolojn, kaj ankaŭ ludis por la Milana teamo de la malfruaj 1980-aj jaroj, kun kiu li gajnis du italajn titolojn kaj du eŭropajn pokalojn, inter aliaj titoloj.

Internacie, li estis ĉapizita 26 fojojn por Italio (trafante unu golon), kaj konkuris en du Mondpokaloj (finante trionon en la turniro (1990)) same kiel Eŭro 1988, kie li helpis sian teamon atingi la duonfinalon.

Kiel ĉeftrejnisto li laboris por Reggiana, [[Parma Calcio 1913|Parmo]], [[Juventus FC|Juventus Torino]], [[AC Milan|Milano]], [[Chelsea FC|Chelsea]], [[Paris Saint-Germain]], Real Madrid, [[Bayern München]], [[SSC Napoli]] kaj [[Everton FC|Everton]].

Post la venko de la Ĉampionligo de 2007, la kontrakto de Ancelotti kun Milano estis plilongigita al 2010. Li estis ebla kandidato por transpreni la nacian teamon post la finaloj de la Monda Pokalo la saman jaron.

La 1an de junio 2009, iĝis klare ke li transprenus la [[F.A. Supra Ligo|Premier League-klubon]] Chelsea. Dum lia tempo ĉe Chelsea FC, li helpis ilin al la pinto de la [[F.A. Supra Ligo|Supra Ligo]] 2009/10, al la angla superpokalo {{Q|Q189188}} en 2009 kaj la [[FA-Pokalo]] en 2010. Li estis maldungita post 0-1 remizo kontraŭ [[Everton FC]] la 22-an de majo 2011. La 25-an de majo, estis klare ke Ancelotti estis finita kiel trejnisto ĉe Real Madrido.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Alessandro Alciato, Carlo Ancelotti, ''Preferisco la coppa. Vita, partite e miracoli di un normale fuoriclasse'', Milano, eldonejo Rizzoli, 2009, {{ISBN|88-17032-00-X}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{es}}, {{it}} kaj {{en}})
* [https://web.archive.org/web/20160807040617/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=43&amp;squadra=1 Profilo ĉe la Itala Futbala Federacio] ({{it}})
* [http://www.magliarossonera.it/statistiche/schedaGiocatore.php?pid=39 Profilo] ĉe ''magliarossonera.it'' ({{it}})

&lt;br/&gt;
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ancelotti, Carlo}}
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]]</text>
      <sha1>6io009hhm5a6dixxkrp6xzdr3nvzczw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qwen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>898465</id>
    <revision>
      <id>9412852</id>
      <parentid>9017548</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T02:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Regpath</username>
        <id>195017</id>
      </contributor>
      <origin>9412852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1571" sha1="cyqd6dkuwgbzkihji4cvl5bbix7il7v" xml:space="preserve">{{Informkesto programaro
|Nomo = Qwen
|Plia nomo = 
|Logotipo = Alibaba Cloud.png
|Bildo = 
|Priskribo = 
|Autoro = [[Alibaba Cloud]]
|Programisto = 
|Lasta_stabila_versio = 3.7-Max
|Dato_de_lasta_stabila_versio = Januaro 2025
|Lasta_testa_versio = 
|Dato_de_lasta_testa_versio = 
|Operaciumo = [[Retaplikaĵo]]&lt;br /&gt;[[Android]]&lt;br /&gt;[[iOS]]
|Programlingvo = [[Python (programlingvo)|Python]]
|Lingvo = 
|Evoluigstato = 
|Tipo = [[Babilroboto]]
|Licenco = [[Apaĉa Licenco|Apache-2.0]]
|Retejo = https://chat.qwenlm.ai/
|Standardo = 
}}
'''Qwen''' (ankaŭ nomita '''Tongyi Qianwen''', {{lang-zh|通义千问}}) estas familio de [[Granda lingvomodelo|grandaj lingvomodeloj]] (LLM) evoluigita fare de [[Alibaba Cloud]]. En julio 2024, ĝi estis vicigita kiel la plej alta ĉinlingva modelo en kelkaj komparnormoj kaj tria tutmonde malantaŭ la pintaj modeloj de [[Anthropic]] kaj [[OpenAI]].&lt;ref name=&quot;SCMP 11 July 2024&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto |familia nomo=Jiang |persona  nomo=Ben |titolo=Alibaba's open-source AI model tops Chinese rivals, ranks 3rd globally |url=https://www.scmp.com/tech/big-tech/article/3270079/alibabas-ai-model-outperforms-chinese-rivals-ranks-just-behind-openai-anthropic |eldoninto=South China Morning Post |lingvo=en |dato=11 julio 2024}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[ChatGPT]]
* [[Claude (lingvomodelo)]]
* [[DeepSeek]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo|https://chat.qwenlm.ai/}}
* [https://github.com/QwenLM GitHub]

{{GenAI-babilrobotoj}}
[[Kategorio:Alibaba Group]]
[[Kategorio:Artefarita intelekto]]</text>
      <sha1>cyqd6dkuwgbzkihji4cvl5bbix7il7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412853</id>
      <parentid>9412852</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T02:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Regpath</username>
        <id>195017</id>
      </contributor>
      <origin>9412853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1576" sha1="84wx38960izqze75pcqejtdeem268qo" xml:space="preserve">{{Informkesto programaro
|Nomo = Qwen
|Plia nomo = 
|Logotipo = Alibaba Cloud.png
|Bildo = 
|Priskribo = 
|Autoro = [[Alibaba Cloud]]
|Programisto = 
|Lasta_stabila_versio = 3.7-Max
|Dato_de_lasta_stabila_versio = 19-a de majo 2026
|Lasta_testa_versio = 
|Dato_de_lasta_testa_versio = 
|Operaciumo = [[Retaplikaĵo]]&lt;br /&gt;[[Android]]&lt;br /&gt;[[iOS]]
|Programlingvo = [[Python (programlingvo)|Python]]
|Lingvo = 
|Evoluigstato = 
|Tipo = [[Babilroboto]]
|Licenco = [[Apaĉa Licenco|Apache-2.0]]
|Retejo = https://chat.qwenlm.ai/
|Standardo = 
}}
'''Qwen''' (ankaŭ nomita '''Tongyi Qianwen''', {{lang-zh|通义千问}}) estas familio de [[Granda lingvomodelo|grandaj lingvomodeloj]] (LLM) evoluigita fare de [[Alibaba Cloud]]. En julio 2024, ĝi estis vicigita kiel la plej alta ĉinlingva modelo en kelkaj komparnormoj kaj tria tutmonde malantaŭ la pintaj modeloj de [[Anthropic]] kaj [[OpenAI]].&lt;ref name=&quot;SCMP 11 July 2024&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto |familia nomo=Jiang |persona  nomo=Ben |titolo=Alibaba's open-source AI model tops Chinese rivals, ranks 3rd globally |url=https://www.scmp.com/tech/big-tech/article/3270079/alibabas-ai-model-outperforms-chinese-rivals-ranks-just-behind-openai-anthropic |eldoninto=South China Morning Post |lingvo=en |dato=11 julio 2024}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[ChatGPT]]
* [[Claude (lingvomodelo)]]
* [[DeepSeek]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo|https://chat.qwenlm.ai/}}
* [https://github.com/QwenLM GitHub]

{{GenAI-babilrobotoj}}
[[Kategorio:Alibaba Group]]
[[Kategorio:Artefarita intelekto]]</text>
      <sha1>84wx38960izqze75pcqejtdeem268qo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Aŭtoroj</title>
    <ns>4</ns>
    <id>898478</id>
    <revision>
      <id>9412956</id>
      <parentid>9409571</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:14:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>119734</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>9412956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35182" sha1="h4hcme9v7ofrfy8ylf37wh6pxt3a11e" xml:space="preserve">Aŭtoroj kun pli ol 40 vikipedioj sen artikolo en la esperanta vikipedio:{{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?itemLabel ?sitelinks
WITH
{
  SELECT ?item ?sitelinks
  WHERE
  {
    ?item wikibase:sitelinks ?sitelinks.
    hint:Prior hint:rangeSafe true.
    FILTER (?sitelinks &gt; 40)
    
    ?item wdt:P106 wd:Q36180. # Writers
    
    MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q17379835. } # nur en la ĉefa nomspaco
    MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q4663903. }  # sen portaloj
    MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q39911. }    # sen jardekoj
    MINUS
    {
      ?article schema:about ?item.
      ?article schema:isPartOf &lt;https://eo.wikipedia.org/&gt;.
    }
  }
}
AS %sub
WHERE
{
  INCLUDE %sub
  OPTIONAL {
    ?item rdfs:label ?itemLabel.
    FILTER(LANG(?itemLabel) = &quot;eo&quot;)
  }
}
ORDER BY DESC(?sitelinks)
LIMIT 400
|columns=label:nomo (propono),description:priskribo,item:vikidatuma ero,?sitelinks:nombro de ligiloj|thumb=200|links=red|summary=200 plej kunligitaj elementoj}}
{| class='wikitable sortable'
! nomo (propono)
! priskribo
! vikidatuma ero
! nombro de ligiloj
|-
| [[Betty Ford]]
| Prezidentedzino de Usono de 1974 ĝis 1977
| [[:d:Q213122|Q213122]]
| 72
|-
| [[Akira Toriyama]]
| japana bildliteraturisto (1955–2024)
| [[:d:Q208582|Q208582]]
| 72
|-
| [[Al-Masudi]]
| araba historiisto, geografo kaj vojaĝanto
| [[:d:Q168705|Q168705]]
| 71
|-
| [[Svetlana Savitskaya]]
| soveta kaj poste rusa kosmonaŭto kaj politikisto
| [[:d:Q152318|Q152318]]
| 68
|-
| [[Kip S. Thorne]]
| usona fizikisto
| [[:d:Q323320|Q323320]]
| 68
|-
| [[Jenny Slate]]
| usona aktorino
| [[:d:Q744166|Q744166]]
| 68
|-
| [[Anne Baxter]]
| usona aktorino
| [[:d:Q228906|Q228906]]
| 68
|-
| [[Theo Walcott]]
| angla futbalisto
| [[:d:Q29516|Q29516]]
| 67
|-
| [[Jack LaLanne]]
| usona fizikekzerca instruisto (1914–2011)
| [[:d:Q1677099|Q1677099]]
| 67
|-
| [[Amy Poehler]]
| usona aktorino
| [[:d:Q230203|Q230203]]
| 67
|-
| [[Vincent Price]]
| usona aktoro
| [[:d:Q219640|Q219640]]
| 66
|-
| [[Tom Waits]]
| usona aktoro
| [[:d:Q184805|Q184805]]
| 66
|-
| [[Arthur Ashe]]
| usona tenisisto
| [[:d:Q53325|Q53325]]
| 64
|-
| [[Steve Harvey]]
| usona aktoro
| [[:d:Q2347009|Q2347009]]
| 64
|-
| [[Candice Bergen]]
| usona aktorino
| [[:d:Q106942|Q106942]]
| 64
|-
| [[Wendell Meredith Stanley]]
| usona biokemiisto
| [[:d:Q105937|Q105937]]
| 63
|-
| [[Serj Tankian]]
| usona muzikisto
| [[:d:Q486063|Q486063]]
| 63
|-
| [[Aspasia]]
| 5-a jarcento a.K. kunulino de atena ŝtatisto Periklo
| [[:d:Q228564|Q228564]]
| 63
|-
| [[Nicholas Sparks]]
| usona verkisto
| [[:d:Q219377|Q219377]]
| 63
|-
| [[Lindsey Vonn]]
| usona alpa skiisto
| [[:d:Q10068|Q10068]]
| 62
|-
| [[Henry Adams]]
| usona ĵurnalisto, historiisto, akademiulo, romanisto (1838-1918)
| [[:d:Q458390|Q458390]]
| 62
|-
| [[Zoran Đinđić]]
| serba politikisto
| [[:d:Q157131|Q157131]]
| 62
|-
| [[John Muir]]
| skot-usona naturalisto (1838–1914)
| [[:d:Q379580|Q379580]]
| 61
|-
| [[Charles Schumer]]
| usona politikisto
| [[:d:Q380900|Q380900]]
| 61
|-
| [[Till Lindemann]]
| germana kantisto
| [[:d:Q154852|Q154852]]
| 61
|-
| [[Lily Tomlin]]
| usona aktorino
| [[:d:Q229271|Q229271]]
| 61
|-
| [[Rajinikanth]]
| 
| [[:d:Q60068|Q60068]]
| 61
|-
| [[David Rockefeller]]
| Usona bankisto kaj miliardulo
| [[:d:Q11239|Q11239]]
| 60
|-
| [[Semjon Boedjonnij]]
| soveta marŝalo
| [[:d:Q242474|Q242474]]
| 60
|-
| [[Ayumi Hamasaki]]
| japana kantistino kaj aktorino
| [[:d:Q188111|Q188111]]
| 60
|-
| [[Kösem Sultan]]
| validigita sultanino kaj reganto de la Otomana Imperio
| [[:d:Q61127|Q61127]]
| 59
|-
| [[Portia de Rossi]]
| usona aktorino
| [[:d:Q215366|Q215366]]
| 59
|-
| [[Asa Akira]]
| usona pornografia aktorino
| [[:d:Q233092|Q233092]]
| 58
|-
| [[John Belushi]]
| usona aktoro
| [[:d:Q23858|Q23858]]
| 58
|-
| [[Wilhelm Grimm]]
| germana aŭtoro, filologo, kolektanto de fabeloj kaj legendoj
| [[:d:Q6714|Q6714]]
| 58
|-
| [[Herbert C. Brown]]
| usona kemiisto
| [[:d:Q102406|Q102406]]
| 58
|-
| [[Ĉen Ŝujbjan]]
| prezidento de Respubliko Ĉinio (Tajvano) (2000–2008)
| [[:d:Q22368|Q22368]]
| 58
|-
| [[Zack Snyder]]
| usona filmisto (naskita en 1966)
| [[:d:Q139890|Q139890]]
| 58
|-
| [[Danai Gurira]]
| usona aktorino
| [[:d:Q636653|Q636653]]
| 58
|-
| [[Rupert Everett]]
| brita aktoro
| [[:d:Q208685|Q208685]]
| 58
|-
| [[Larry the Cable Guy]]
| usona aktoro
| [[:d:Q331728|Q331728]]
| 58
|-
| [[L. Ron Hubbard]]
| Usona verkisto; fondinto de Scientologio
| [[:d:Q216896|Q216896]]
| 58
|-
| [[Tim Conway]]
| usona aktoro
| [[:d:Q1304952|Q1304952]]
| 58
|-
| [[Jane Lynch]]
| usona aktorino
| [[:d:Q228852|Q228852]]
| 58
|-
| [[James Wan]]
| malajzia-aŭstralia reĝisoro, produktoro, scenaristo kaj verkisto de komiksoj
| [[:d:Q108047434|Q108047434]]
| 58
|-
| [[Khloé Kardashian]]
| Usona amaskomunikila personulo, influanto, entreprenisto (naskita en 1984)
| [[:d:Q231270|Q231270]]
| 58
|-
| [[James Gosling]]
| Kanada komputikisto
| [[:d:Q92622|Q92622]]
| 57
|-
| [[Mamie Eisenhower]]
| Unua Damo de Usono de 1953 ĝis 1961
| [[:d:Q233686|Q233686]]
| 57
|-
| [[Jonah Hill]]
| usona aktoro
| [[:d:Q313388|Q313388]]
| 57
|-
| [[Laura Ingalls Wilder]]
| usona porinfana verkisto, taglibristo kaj ĵurnalisto (1867-1957)
| [[:d:Q237514|Q237514]]
| 57
|-
| [[Sarah Ferguson]]
| Brita verkisto, bonfara patrono, publika parolanto, filmproduktanto kaj televida personulo
| [[:d:Q55720|Q55720]]
| 57
|-
| [[Pierluigi Collina]]
| itala internacia futbala arbitraciisto
| [[:d:Q485885|Q485885]]
| 57
|-
| [[Estelle Harris]]
| usona aktorino
| [[:d:Q272935|Q272935]]
| 57
|-
| [[Seth Rogen]]
| kanada aktoro, komikisto kaj filmisto (naskita en 1982)
| [[:d:Q220308|Q220308]]
| 57
|-
| [[Travis Scott]]
| 
| [[:d:Q13605596|Q13605596]]
| 57
|-
| [[Natalie Cole]]
| usona aktorino
| [[:d:Q231942|Q231942]]
| 57
|-
| [[Ani Lorak]]
| ukraina kantisto-kantverkisto, aktorino kaj entreprenisto
| [[:d:Q237081|Q237081]]
| 56
|-
| [[Oliver Sacks]]
| brita neŭrologo kaj verkisto (1933–2015)
| [[:d:Q258662|Q258662]]
| 56
|-
| [[Yusuf al-Qaradawi]]
| egipta islama teologo
| [[:d:Q64129|Q64129]]
| 56
|-
| [[Vajiravudh]]
| reĝo de Siamo de 1910 ĝis 1925
| [[:d:Q161389|Q161389]]
| 56
|-
| [[Roald Hoffmann]]
| kemia sciencisto
| [[:d:Q273279|Q273279]]
| 56
|-
| [[Margaret Fuller]]
| Usona verkisto kaj virinrajta aktivulo (1810–1850)
| [[:d:Q257953|Q257953]]
| 56
|-
| [[Nick Vujicic]]
| aŭstralia evangeliisto kaj instiga parolanto
| [[:d:Q298503|Q298503]]
| 56
|-
| [[Julie Walters]]
| brita aktorino
| [[:d:Q228747|Q228747]]
| 56
|-
| [[Avempace]]
| araba andaluza polimatoro (ĉ. 1085 – 1138)
| [[:d:Q11362|Q11362]]
| 55
|-
| [[Guido van Rossum]]
| nederlanda programisto; kreinto de programlingvo Python
| [[:d:Q30942|Q30942]]
| 55
|-
| [[Zach Braff]]
| usona aktoro kaj reĝisoro
| [[:d:Q139330|Q139330]]
| 55
|-
| [[Vladimiro la 2-a de Kievo]]
| granda princo de Kievo
| [[:d:Q60928|Q60928]]
| 55
|-
| [[Henry Wilson]]
| vicprezidanto de Usono de 1873 ĝis 1875
| [[:d:Q313302|Q313302]]
| 55
|-
| [[Ida Lupino]]
| usona aktorino
| [[:d:Q148669|Q148669]]
| 55
|-
| [[Maurice Leblanc]]
| franca verkisto
| [[:d:Q314993|Q314993]]
| 55
|-
| [[Kevin Smith]]
| usona aktoro
| [[:d:Q489831|Q489831]]
| 55
|-
| [[Salman la Perso]]
| kunulo de Mohamedo la Profeto; unua persa konvertito al Islamo
| [[:d:Q557378|Q557378]]
| 55
|-
| [[Robert J. Shiller]]
| usona ekonomikisto
| [[:d:Q338151|Q338151]]
| 55
|-
| [[Jimmy Fallon]]
| usona aktoro
| [[:d:Q335680|Q335680]]
| 55
|-
| [[Mary-Louise Parker]]
| usona aktorino
| [[:d:Q229957|Q229957]]
| 55
|-
| [[Pete Hegseth]]
| usona televida prezentisto kaj registara oficisto (naskita en 1980)
| [[:d:Q7172014|Q7172014]]
| 55
|-
| [[Frédéric Beigbeder]]
| franca verkisto kaj literatura kritikisto
| [[:d:Q314972|Q314972]]
| 55
|-
| [[al-Ĵazari]]
| mezopotamia matematikisto kaj inventisto
| [[:d:Q81627|Q81627]]
| 54
|-
| [[Virgil Grissom]]
| usona astronaŭto (1926–1967)
| [[:d:Q110879|Q110879]]
| 54
|-
| [[Charles W. Fairbanks]]
| usona politikisto (1852–1918); Vicprezidanto de Usono de 1905 ĝis 1909
| [[:d:Q270539|Q270539]]
| 54
|-
| [[Pitirim Sorokin]]
| usona sociologo
| [[:d:Q319816|Q319816]]
| 54
|-
| [[Zakir Naik]]
| Barata islama predikisto
| [[:d:Q932829|Q932829]]
| 54
|-
| [[Anton Makarenko]]
| ukraina kaj sovetia edukisto kaj verkisto
| [[:d:Q297448|Q297448]]
| 54
|-
| [[Ulpien]]
| frua 3-a-jarcenta romia juristo
| [[:d:Q310076|Q310076]]
| 54
|-
| [[Karolo, Duko de Orleano]]
| Duko de Orleano, franca poeto
| [[:d:Q310146|Q310146]]
| 54
|-
| [[Emily Ratajkowski]]
| usona aktorino
| [[:d:Q5372335|Q5372335]]
| 54
|-
| [[Amalasonte]]
| reĝino de la Ostrogotoj (495-535)
| [[:d:Q371670|Q371670]]
| 53
|-
| [[Patton Oswalt]]
| usona aktoro
| [[:d:Q374065|Q374065]]
| 53
|-
| [[Ethel Merman]]
| usona aktorino
| [[:d:Q129087|Q129087]]
| 53
|-
| [[Victoria Woodhull]]
| usona sufrageto, redaktoro (1838-1927)
| [[:d:Q260378|Q260378]]
| 53
|-
| [[George Arliss]]
| angla aktoro, aŭtoro, dramisto kaj filmisto (1868–1946)
| [[:d:Q182229|Q182229]]
| 53
|-
| [[Aaron Sorkin]]
| usona aktoro
| [[:d:Q299194|Q299194]]
| 53
|-
| [[George Burns]]
| usona aktoro
| [[:d:Q344793|Q344793]]
| 53
|-
| [[Makoto Shinkai]]
| japana animea reĝisoro
| [[:d:Q335080|Q335080]]
| 53
|-
| [[Bruce Campbell]]
| usona aktoro
| [[:d:Q309932|Q309932]]
| 53
|-
| [[Amal Clooney]]
| brita-libana advokato
| [[:d:Q16769592|Q16769592]]
| 53
|-
| [[Wallace Shawn]]
| usona aktoro
| [[:d:Q311068|Q311068]]
| 53
|-
| [[Jason Lee]]
| usona aktoro
| [[:d:Q4960|Q4960]]
| 52
|-
| [[Mary Baker Eddy]]
| usona teologo, fondinto de Kristana Scienco (1821–1910)
| [[:d:Q235069|Q235069]]
| 52
|-
| [[Emmanuelle Riva]]
| franca aktorino
| [[:d:Q436996|Q436996]]
| 52
|-
| [[Adolf Erik Nordenskiöld]]
| sved-Finnlanda geologo kaj esploristo
| [[:d:Q156749|Q156749]]
| 52
|-
| [[Michael Mann]]
| usona filmreĝisoro, scenaristo kaj produktanto
| [[:d:Q270097|Q270097]]
| 52
|-
| [[Władysław Szpilman]]
| (1911-2000) pola pianisto, komponisto, holokaŭstotransvivanto
| [[:d:Q157176|Q157176]]
| 52
|-
| [[Tony Jaa]]
| taja aktoro
| [[:d:Q298551|Q298551]]
| 52
|-
| [[Gavin McInnes]]
| kanada ekstremdekstra komentisto
| [[:d:Q5528217|Q5528217]]
| 52
|-
| [[Schuyler Colfax]]
| usona politikisto
| [[:d:Q310852|Q310852]]
| 52
|-
| [[Todd Phillips]]
| usona aktoro
| [[:d:Q362824|Q362824]]
| 52
|-
| [[Colonel Sanders]]
| fondinto de KFC
| [[:d:Q120450|Q120450]]
| 52
|-
| [[Suzy Eddie Izzard]]
| brita komikisto kaj aktoro (naskita en 1962)
| [[:d:Q254022|Q254022]]
| 52
|-
| [[Charles Fleischer]]
| usona aktoro
| [[:d:Q658690|Q658690]]
| 52
|-
| [[Asima Chatterjee]]
| barata kemiisto (1917-2006)
| [[:d:Q7450|Q7450]]
| 51
|-
| [[Dolley Madison]]
| Unua Damo de Usono de 1809 ĝis 1817
| [[:d:Q233638|Q233638]]
| 51
|-
| [[Eldar Ryazanov]]
| soveta kaj rusa filma reĝisoro
| [[:d:Q381944|Q381944]]
| 51
|-
| [[Archibald Primrose]]
| brita liberala politikisto kaj Ĉefministro de Britio (1847–1929)
| [[:d:Q244620|Q244620]]
| 51
|-
| [[Kevin James]]
| usona aktoro
| [[:d:Q44561|Q44561]]
| 51
|-
| [[Clark Gregg]]
| usona aktoro, scenaristo kaj reĝisoro
| [[:d:Q113206|Q113206]]
| 51
|-
| [[Andy Samberg]]
| usona aktoro
| [[:d:Q314640|Q314640]]
| 51
|-
| [[Sergej Dovlatov]]
| soveta verkisto
| [[:d:Q141114|Q141114]]
| 51
|-
| [[Octavia E. Butler]]
| usona sciencfikcia verkisto (1947-2006)
| [[:d:Q239739|Q239739]]
| 51
|-
| [[Robert Burton]]
| angla scienculo
| [[:d:Q259132|Q259132]]
| 51
|-
| [[Rashida Jones]]
| usona aktorino
| [[:d:Q540608|Q540608]]
| 51
|-
| [[Ilf kaj Petrov]]
| sovetia satira paro verkinta en la rusa
| [[:d:Q262816|Q262816]]
| 51
|-
| [[Ksenija Sobĉak]]
| rusia televida kaj radia parolistino, socia kaj polotika aganto
| [[:d:Q287099|Q287099]]
| 51
|-
| [[Abraham ben Meir ibn Ezra]]
| 12-a-jarcenta sefarda rabeno kaj astrologo
| [[:d:Q270670|Q270670]]
| 51
|-
| [[John Oliver]]
| angla prezentisto kaj komikisto
| [[:d:Q1701254|Q1701254]]
| 51
|-
| [[Lisa Edelstein]]
| usona aktorino
| [[:d:Q229197|Q229197]]
| 51
|-
| [[Taraji P. Henson]]
| usona aktorino
| [[:d:Q235511|Q235511]]
| 50
|-
| [[Natalie Clifford Barney]]
| verkisto kaj salonisto (1876-1972)
| [[:d:Q34782|Q34782]]
| 50
|-
| [[Domhnall Gleeson]]
| irlanda aktoro
| [[:d:Q456047|Q456047]]
| 50
|-
| [[Brian Greene]]
| usona fizikisto
| [[:d:Q60815|Q60815]]
| 50
|-
| [[Frei Otto]]
| germana arkitekto
| [[:d:Q64412|Q64412]]
| 50
|-
| [[Salman Khan]]
| usona edukisto (naskita en 1976)
| [[:d:Q471472|Q471472]]
| 50
|-
| [[Clark Gregg]]
| usona ekonomikisto
| [[:d:Q157255|Q157255]]
| 50
|-
| [[David Arquette]]
| Usona aktoro, reĝisoro kaj profesia luktisto
| [[:d:Q294185|Q294185]]
| 50
|-
| [[Aziz Nesin]]
| turka verkisto
| [[:d:Q327261|Q327261]]
| 50
|-
| [[CM Punk]]
| usona aktoro
| [[:d:Q215447|Q215447]]
| 50
|-
| [[Huda Ŝaaraŭi]]
| egipta feministo kaj naciisto
| [[:d:Q2423343|Q2423343]]
| 50
|-
| [[Fran Drescher]]
| usona aktorino
| [[:d:Q230632|Q230632]]
| 50
|-
| [[Christopher Tolkien]]
| literatura akademiulo, verkisto kaj redaktisto (1924–2020)
| [[:d:Q82032|Q82032]]
| 49
|-
| [[Joel McHale]]
| usona aktoro kaj komikisto
| [[:d:Q311993|Q311993]]
| 49
|-
| [[Suzanne Vega]]
| usona kantisto-kantverkisto
| [[:d:Q236112|Q236112]]
| 49
|-
| [[Louisa Adams]]
| Prezidentedzino de Usono de 1825 ĝis 1829
| [[:d:Q233660|Q233660]]
| 49
|-
| [[reĝino Nur de Jordanio]]
| kvara edzino de reĝo Husejn la 1-a de Jordanio
| [[:d:Q240575|Q240575]]
| 49
|-
| [[Cao Pi]]
| imperiestro de Ĉinio kaj fondinto de la dinastio Wei
| [[:d:Q313333|Q313333]]
| 49
|-
| [[Lynn Redgrave]]
| usona aktorino
| [[:d:Q156552|Q156552]]
| 49
|-
| [[Pargalı Ibrahim Pasha]]
| Grandioza Veziro de la Otomana Imperio
| [[:d:Q511943|Q511943]]
| 49
|-
| [[Monique Wittig]]
| franca verkistino, lesba aktivulino kaj feministo
| [[:d:Q263201|Q263201]]
| 49
|-
| [[Bob Odenkirk]]
| usona aktoro
| [[:d:Q888178|Q888178]]
| 49
|-
| [[Dimitrie Cantemir]]
| Princo de Moldavio
| [[:d:Q159933|Q159933]]
| 49
|-
| [[Nikolao la 1-a de Montenegro]]
| reĝo de Montenegro
| [[:d:Q283255|Q283255]]
| 49
|-
| [[Harold Ramis]]
| usona aktoro
| [[:d:Q286890|Q286890]]
| 49
|-
| [[Gerard Way]]
| usona kantisto
| [[:d:Q204132|Q204132]]
| 49
|-
| [[David Morse]]
| usona aktoro
| [[:d:Q296370|Q296370]]
| 49
|-
| [[Fareed Zakaria]]
| barat-usona ĵurnalisto kaj aŭtoro
| [[:d:Q333425|Q333425]]
| 49
|-
| [[Seth Green]]
| usona aktoro
| [[:d:Q186757|Q186757]]
| 49
|-
| [[Kritias]]
| atena politikisto de antikveco
| [[:d:Q294092|Q294092]]
| 49
|-
| [[Michael Psellos]]
| bizanca verkisto kaj filozofo
| [[:d:Q294109|Q294109]]
| 49
|-
| [[Valentin Glouchko]]
| soveta raketinĝeniero (1908-1989)
| [[:d:Q342397|Q342397]]
| 49
|-
| [[Hassan ibn al-Sabbah]]
| fondinto de la ismaila ŝtato Alamut kaj la Imamo de la nizaraj ismailanoj (1081–1124)
| [[:d:Q124745907|Q124745907]]
| 49
|-
| [[Oleg Sentsov]]
| ukraina filmisto kaj aktivulo (naskita en 1976)
| [[:d:Q17128150|Q17128150]]
| 49
|-
| [[Ghassan Kanafani]]
| palestina verkisto (1936-1972)
| [[:d:Q369696|Q369696]]
| 48
|-
| [[Felix Hausdorff]]
| germana matematikisto
| [[:d:Q75856|Q75856]]
| 48
|-
| [[Mihrimah Sultan]]
| otomana princino, filino de Sulejmano la Grandioza kaj Hürrem Sultan
| [[:d:Q80764|Q80764]]
| 48
|-
| [[Olivia Munn]]
| usona aktorino, komikisto, televida personulo kaj aŭtoro
| [[:d:Q236475|Q236475]]
| 48
|-
| [[Amy Klobuchar]]
| usona advokato kaj politikisto (naskita en 1960)
| [[:d:Q22237|Q22237]]
| 48
|-
| [[Hiram Bingham]]
| usona akademiulo, esploristo, trezorĉasisto kaj politikisto (1875–1956)
| [[:d:Q237220|Q237220]]
| 48
|-
| [[Marie Stopes]]
| brita kontraŭkoncipa aktivulo kaj paleontologo (1880-1958)
| [[:d:Q442231|Q442231]]
| 48
|-
| [[Nurbanu Sultan]]
| favorato kaj pli posta edzino de la otomana sultano Selim la 2-a
| [[:d:Q238091|Q238091]]
| 48
|-
| [[Hara Takashi]]
| Ĉefministro de Japanio de 1918 ĝis 1921
| [[:d:Q315553|Q315553]]
| 48
|-
| [[Yaqut al-Hamawi]]
| araba bibliografo kaj geografiisto (1179–1229)
| [[:d:Q316364|Q316364]]
| 48
|-
| [[Philip Kotler]]
| usona merkatiga aŭtoro, konsultisto kaj profesoro
| [[:d:Q164170|Q164170]]
| 48
|-
| [[Timothy Snyder]]
| usona historiisto
| [[:d:Q747312|Q747312]]
| 48
|-
| [[Alex Haley]]
| usona verkisto
| [[:d:Q296069|Q296069]]
| 48
|-
| [[Corey Taylor]]
| usona kantisto, el la bandoj Slipknot kaj Stone Sour
| [[:d:Q295120|Q295120]]
| 48
|-
| [[Frank Darabont]]
| Usona filmreĝisoro, scenaristo kaj produktoro
| [[:d:Q295445|Q295445]]
| 48
|-
| [[Appius Claudius Caecus]]
| romia ŝtatisto kaj verkisto
| [[:d:Q297783|Q297783]]
| 48
|-
| [[Vojislav Šešelj]]
| serba politikisto (naskita en 1954)
| [[:d:Q298063|Q298063]]
| 48
|-
| [[James Gunn]]
| usona aktoro, scenaristo kaj filmisto
| [[:d:Q717015|Q717015]]
| 48
|-
| [[Bhartṛhari]]
| hinda lingvisto, poeto kaj verkisto
| [[:d:Q335161|Q335161]]
| 48
|-
| [[Scott Carpenter]]
| usona testpiloto, astronaŭto kaj akvonaŭto (1925–2013)
| [[:d:Q335503|Q335503]]
| 48
|-
| [[Petra Mede]]
| Sveda komikisto, dancisto kaj televida prezentisto
| [[:d:Q3809242|Q3809242]]
| 48
|-
| [[Elizabeth Gilbert]]
| usona verkisto
| [[:d:Q231424|Q231424]]
| 48
|-
| [[Johana la 3-a de Navaro]]
| reĝino de Navaro
| [[:d:Q229286|Q229286]]
| 48
|-
| [[Olivia Williams]]
| brita aktorino
| [[:d:Q231163|Q231163]]
| 48
|-
| [[Katherine Langford]]
| aŭstralia aktoro
| [[:d:Q29155310|Q29155310]]
| 48
|-
| [[Vatsyayana]]
| Hinda bramina poeto, 5-a jarcento
| [[:d:Q380234|Q380234]]
| 47
|-
| [[Isaac Ben-Zvi]]
| 2-a Presidento de Israelo
| [[:d:Q128894|Q128894]]
| 47
|-
| [[Nigel Short]]
| angla ŝakludanto kaj verkisto
| [[:d:Q313778|Q313778]]
| 47
|-
| [[Theodosius Dobjansky]]
| soveta kaj usona genetikisto kaj evolua biologo (1900-1975)
| [[:d:Q246731|Q246731]]
| 47
|-
| [[Tirtaeo]]
| greka lirika poeto
| [[:d:Q316094|Q316094]]
| 47
|-
| [[Silius Italicus]]
| romia poeto kaj politikisto
| [[:d:Q316123|Q316123]]
| 47
|-
| [[Jean Froissart]]
| franca verkisto
| [[:d:Q315000|Q315000]]
| 47
|-
| [[Ŝams Tabrizi]]
| irana sufia mistikulo kaj spiritulo
| [[:d:Q796587|Q796587]]
| 47
|-
| [[George Sanders]]
| brita aktoro
| [[:d:Q296491|Q296491]]
| 47
|-
| [[John Desmond Bernal]]
| brita fizikisto
| [[:d:Q168362|Q168362]]
| 47
|-
| [[Charles Percy Snow]]
| angla romanisto kaj fizika kemiisto (1905–1980)
| [[:d:Q333575|Q333575]]
| 47
|-
| [[Hamza ibn ‘Abd al-Muttalib]]
| La kunulo kaj onklo de Mohamedo (ĉ. 568–625)
| [[:d:Q770033|Q770033]]
| 47
|-
| [[Niketas Choniates]]
| Greka historiisto (1155-1217)
| [[:d:Q297340|Q297340]]
| 47
|-
| [[Elliott Smith]]
| usona muzikisto (1969–2003)
| [[:d:Q210428|Q210428]]
| 47
|-
| [[Peter Abrahams]]
| sudafrika verkisto kaj ĵurnalisto
| [[:d:Q217069|Q217069]]
| 47
|-
| [[Tom Kenny]]
| usona aktoro
| [[:d:Q299282|Q299282]]
| 47
|-
| [[Kim Yu-na]]
| Sudkorea glitkuristo
| [[:d:Q229124|Q229124]]
| 47
|-
| [[Marcus Manilieo]]
| romia poeto
| [[:d:Q352684|Q352684]]
| 47
|-
| [[Ben Barnes]]
| brita aktoro kaj kantisto
| [[:d:Q310086|Q310086]]
| 47
|-
| [[Hafsa Sultan]]
| unua Valida Sultano de la Otomana Imperio de 1520 ĝis 1534
| [[:d:Q2425979|Q2425979]]
| 47
|-
| [[Robert Englund]]
| usona aktoro
| [[:d:Q310389|Q310389]]
| 47
|-
| [[Eduard Suess]]
| aŭstra geologo
| [[:d:Q156941|Q156941]]
| 47
|-
| [[Krysten Ritter]]
| usona aktorino
| [[:d:Q258793|Q258793]]
| 47
|-
| [[Tobin Bell]]
| usona aktoro
| [[:d:Q310190|Q310190]]
| 47
|-
| [[Mike Epps]]
| usona aktoro
| [[:d:Q311962|Q311962]]
| 47
|-
| [[Vincent D'Onofrio]]
| usona aktoro
| [[:d:Q320052|Q320052]]
| 47
|-
| [[Louis Gossett Jr.]]
| usona aktoro
| [[:d:Q329719|Q329719]]
| 47
|-
| [[Halide Edib Adıvar]]
| turka aktivulo, verkisto kaj politikisto
| [[:d:Q234289|Q234289]]
| 46
|-
| [[Wang Yangming]]
| ĉina filozofo (1472–1529)
| [[:d:Q378462|Q378462]]
| 46
|-
| [[Tsangyang Gyatso]]
| Sesa Dalai-Lamao de Tibeto
| [[:d:Q25251|Q25251]]
| 46
|-
| [[Nonnos de Panopolis]]
| bizanca greka poeto
| [[:d:Q312916|Q312916]]
| 46
|-
| [[Walter Bagehot]]
| brita ekonomikisto, ĵurnalisto kaj eseisto (1826-1877)
| [[:d:Q369022|Q369022]]
| 46
|-
| [[Ed Sullivan]]
| usona televida prezentisto (1901-1974)
| [[:d:Q83807|Q83807]]
| 46
|-
| [[Frederik Pohl]]
| usona sciencfikcia verkisto kaj redaktisto (1919–2013)
| [[:d:Q312641|Q312641]]
| 46
|-
| [[Bent Larsen]]
| dana ŝaka grandmajstro kaj aŭtoro (1935–2010)
| [[:d:Q108807|Q108807]]
| 46
|-
| [[George Steiner]]
| usona verkisto
| [[:d:Q453288|Q453288]]
| 46
|-
| [[Gaius]]
| romia juristo (2-a jarcento p.K.)
| [[:d:Q313439|Q313439]]
| 46
|-
| [[E. L. James]]
| brita verkisto
| [[:d:Q59896|Q59896]]
| 46
|-
| [[Anna Sewell]]
| angla romanverkisto
| [[:d:Q258741|Q258741]]
| 46
|-
| [[Leslie Howard]]
| brita aktoro (1893–1943)
| [[:d:Q156178|Q156178]]
| 46
|-
| [[Afanasij Fet]]
| rusa poeto
| [[:d:Q314212|Q314212]]
| 46
|-
| [[Nathan Lane]]
| usona aktoro
| [[:d:Q491264|Q491264]]
| 46
|-
| [[Dev Anand]]
| Hinda aktoro, produktoro, reĝisoro
| [[:d:Q320115|Q320115]]
| 46
|-
| [[Alphonse Karr]]
| franca kritikisto, ĵurnalisto kaj romanisto (1808-1890)
| [[:d:Q186221|Q186221]]
| 46
|-
| [[Maher Zain]]
| R&amp;B-kantisto, kantverkisto kaj muzikproduktanto
| [[:d:Q2750368|Q2750368]]
| 46
|-
| [[John Cheever]]
| usona verkisto
| [[:d:Q336151|Q336151]]
| 46
|-
| [[Crispin Glover]]
| usona aktoro
| [[:d:Q310060|Q310060]]
| 46
|-
| [[Michael Cunningham]]
| usona verkisto
| [[:d:Q310257|Q310257]]
| 46
|-
| [[Katerino de Valois]]
| Reĝedzino de Anglio
| [[:d:Q229192|Q229192]]
| 46
|-
| [[Kristin Chenoweth]]
| usona aktorino
| [[:d:Q231811|Q231811]]
| 46
|-
| [[Ray Romano]]
| usona aktoro
| [[:d:Q220836|Q220836]]
| 46
|-
| [[Bonnie Hunt]]
| usona aktorino
| [[:d:Q272952|Q272952]]
| 46
|-
| [[Andy Kaufman]]
| usona aktoro
| [[:d:Q299983|Q299983]]
| 46
|-
| [[Artie Lange]]
| usona aktoro
| [[:d:Q712452|Q712452]]
| 46
|-
| [[RZA]]
| usona aktoro
| [[:d:Q52447|Q52447]]
| 46
|-
| [[Rose Marie]]
| usona aktorino
| [[:d:Q94487|Q94487]]
| 45
|-
| [[Lobsang Gyatso]]
| politika kaj religia gvidanto de Tibeto (1617-1682)
| [[:d:Q25252|Q25252]]
| 45
|-
| [[Jeanette Winterson]]
| usona verkistino
| [[:d:Q233584|Q233584]]
| 45
|-
| [[Bret Hart]]
| kanada luktisto, verkisto kaj aktoro
| [[:d:Q81324|Q81324]]
| 45
|-
| [[Julianino el Norwich]]
| angla teologino; sanktulino laŭ Anglikanismo kaj Luteranismo
| [[:d:Q236699|Q236699]]
| 45
|-
| [[Niĉiren]]
| japana bikŝuo; fondinto de budhisma skolo nomita laŭ li
| [[:d:Q311478|Q311478]]
| 45
|-
| [[Janeane Garofalo]]
| usona aktorino
| [[:d:Q40143|Q40143]]
| 45
|-
| [[William Carey]]
| Angla baptista misiisto kaj ministro (1761-1834)
| [[:d:Q312948|Q312948]]
| 45
|-
| [[Bob Kane]]
| usona komiksisto, kun-kreinto de Batman (1915-1998)
| [[:d:Q313048|Q313048]]
| 45
|-
| [[Henry Thomas Buckle]]
| angla historiisto (1821–1862)
| [[:d:Q435699|Q435699]]
| 45
|-
| [[Marion Zimmer Bradley]]
| usona aŭtoro de sciencfikciaj romanoj
| [[:d:Q465179|Q465179]]
| 45
|-
| [[Alan J. Pakula]]
| Usona filmreĝisoro, verkisto kaj produktoro (1928–1998)
| [[:d:Q51519|Q51519]]
| 45
|-
| [[Robert Shaw]]
| brita aktoro kaj verkisto
| [[:d:Q313727|Q313727]]
| 45
|-
| [[Leyla Zana]]
| kurda aktivulo kaj politikisto
| [[:d:Q464689|Q464689]]
| 45
|-
| [[Jane Alexander]]
| usona aktorino
| [[:d:Q242717|Q242717]]
| 45
|-
| [[Frances Burney]]
| angla satira romanverkisto, taglibristo, dramisto (1752-1840)
| [[:d:Q259530|Q259530]]
| 45
|-
| [[Juba la 2-a]]
| reĝo de Numidio
| [[:d:Q315670|Q315670]]
| 45
|-
| [[Baz Luhrmann]]
| Aŭstralia verkisto, reĝisoro kaj produktoro
| [[:d:Q250545|Q250545]]
| 45
|-
| [[Peter Ackroyd]]
| angla aŭtoro
| [[:d:Q319169|Q319169]]
| 45
|-
| [[Henry Rollins]]
| usona aktoro
| [[:d:Q318509|Q318509]]
| 45
|-
| [[Léon Degrelle]]
| belga ĵurnalisto, politikisto, SS-soldato, kunlaboranto, fuĝanto
| [[:d:Q158844|Q158844]]
| 45
|-
| [[Songtsen Gampo]]
| tibeta imperiestro (604-650)
| [[:d:Q320122|Q320122]]
| 45
|-
| [[Twinkle Khanna]]
| barata aktorino kaj verkisto
| [[:d:Q2556523|Q2556523]]
| 45
|-
| [[Ama Ata Aidoo]]
| Ganaa poetino
| [[:d:Q298224|Q298224]]
| 45
|-
| [[Sokullu Mehmed Paşa]]
| ĉefveziro de la Otomana Imperio (1565–1579)
| [[:d:Q298419|Q298419]]
| 45
|-
| [[Bill Nye]]
| usona scienca edukisto, komikisto, televida prezentisto, aktoro, verkisto, sciencisto kaj iama meĥanika inĝeniero
| [[:d:Q2619019|Q2619019]]
| 45
|-
| [[Abu al-Faraj al-Isfahani]]
| persa poeto
| [[:d:Q335599|Q335599]]
| 45
|-
| [[Philip Sheridan]]
| usona generalo
| [[:d:Q355452|Q355452]]
| 45
|-
| [[Amy Schumer]]
| Usona tujkomediisto kaj aktorino
| [[:d:Q4749380|Q4749380]]
| 45
|-
| [[Tatiana Maslany]]
| kanada aktorino
| [[:d:Q7688099|Q7688099]]
| 45
|-
| [[Jeff Foxworthy]]
| Usona komikisto, aktoro, gastiganto kaj verkisto
| [[:d:Q2449557|Q2449557]]
| 45
|-
| [[Shane Dawson]]
| Usona Interreta personeco (naskita en 1988)
| [[:d:Q311078|Q311078]]
| 45
|-
| [[Molly Ringwald]]
| usona aktorino
| [[:d:Q231460|Q231460]]
| 45
|-
| [[David Walliams]]
| angla aktoro, komikisto kaj verkisto
| [[:d:Q359665|Q359665]]
| 45
|-
| [[Matthew Gray Gubler]]
| usona aktoro
| [[:d:Q313501|Q313501]]
| 45
|-
| [[Burl Ives]]
| usona aktoro
| [[:d:Q315723|Q315723]]
| 45
|-
| [[Robert Sheckley]]
| usona verkisto
| [[:d:Q333246|Q333246]]
| 45
|-
| [[King Vidor]]
| usona reĝisoro (1894-1982)
| [[:d:Q51133|Q51133]]
| 45
|-
| [[Imperiestrino Jitō]]
| japana Imperiestrino
| [[:d:Q232026|Q232026]]
| 44
|-
| [[Aboulféda]]
| mezepoka araba historiisto kaj geografiisto
| [[:d:Q311462|Q311462]]
| 44
|-
| [[David McCallum]]
| skota aktoro kaj muzikisto (1933–2023)
| [[:d:Q313023|Q313023]]
| 44
|-
| [[Rebel Wilson]]
| aŭstralia aktorino, verkistino kaj produktanto
| [[:d:Q442897|Q442897]]
| 44
|-
| [[Randy Pausch]]
| usona profesoro pri komputiko, homa-komputila interagado kaj dezajno
| [[:d:Q49828|Q49828]]
| 44
|-
| [[Victoria de Badeno]]
| Reĝedzino de Svedio (1907-1930)
| [[:d:Q57648|Q57648]]
| 44
|-
| [[Amber Berson]]
| usona aktorino
| [[:d:Q456862|Q456862]]
| 44
|-
| [[Daniel O'Connell]]
| irlanda politika gvidanto (1775–1847)
| [[:d:Q314917|Q314917]]
| 44
|-
| [[Vassilij Axionov]]
| sovet-usona verkisto
| [[:d:Q315185|Q315185]]
| 44
|-
| [[Mahasweta Devi]]
| barata verkisto
| [[:d:Q144391|Q144391]]
| 44
|-
| [[John Wyndham]]
| angla sciencfikcia aŭtoro (1903–1969)
| [[:d:Q313673|Q313673]]
| 44
|-
| [[Lucretia Mott]]
| usona sufrageto
| [[:d:Q267107|Q267107]]
| 44
|-
| [[Gajo Valerio Flako]]
| romia poeto kaj verkisto
| [[:d:Q316090|Q316090]]
| 44
|-
| [[Pompeius Trogus]]
| Galo-romia historiisto kiu prosperis dum la regado de la imperiestro Aŭgusto
| [[:d:Q316119|Q316119]]
| 44
|-
| [[Karlo de Valois]]
| franca princo, frato de reĝo Filipo la 4-a la Bela
| [[:d:Q270438|Q270438]]
| 44
|-
| [[Farah Khan]]
| barata filmreĝisoro kaj koreografo
| [[:d:Q167636|Q167636]]
| 44
|-
| [[Richard Armitage]]
| angla aktoro
| [[:d:Q181806|Q181806]]
| 44
|-
| [[Ramo la 2-a de Siamo]]
| reĝo de Siamo (1809–1824)
| [[:d:Q319675|Q319675]]
| 44
|-
| [[Jewel]]
| usona aktorino
| [[:d:Q229018|Q229018]]
| 44
|-
| [[Bernadette Peters]]
| usona aktorino
| [[:d:Q231391|Q231391]]
| 44
|-
| [[Cheech Marin]]
| usona aktoro
| [[:d:Q73007|Q73007]]
| 44
|-
| [[Anne Tyler]]
| usona romanisto
| [[:d:Q235615|Q235615]]
| 44
|-
| [[Haing S. Ngor]]
| usona aktoro
| [[:d:Q312364|Q312364]]
| 44
|-
| [[Prisko]]
| 5-a-jarcenta diplomato, historiisto kaj oratoro
| [[:d:Q311731|Q311731]]
| 43
|-
| [[Richard Avenarius]]
| germana filozofo
| [[:d:Q76516|Q76516]]
| 43
|-
| [[Olaudah Equiano]]
| sklavo, liberulo, aboliciisto, maristo kaj anglalingva afrika verkisto
| [[:d:Q379887|Q379887]]
| 43
|-
| [[Jonathan Nolan]]
| brit-usona scenaristo (naskita en 1976)
| [[:d:Q372788|Q372788]]
| 43
|-
| [[Herodiano]]
| helena historiisto de Romio de la 2a jarcento p.K.
| [[:d:Q313056|Q313056]]
| 43
|-
| [[Neil Postman]]
| usona verkisto kaj akademiano
| [[:d:Q436131|Q436131]]
| 43
|-
| [[James Thurber]]
| usona verkisto
| [[:d:Q124527|Q124527]]
| 43
|-
| [[Lawrence M. Krauss]]
| teoria fizikisto
| [[:d:Q470468|Q470468]]
| 43
|-
| [[Robert Benton]]
| usona filmisto
| [[:d:Q59085|Q59085]]
| 43
|-
| [[Manfredo de Sicilio]]
| reĝo de Sicilio de 1258 ĝis 1266
| [[:d:Q164889|Q164889]]
| 43
|-
| [[Anatoly Fomenko]]
| rusia matematikisto
| [[:d:Q158465|Q158465]]
| 43
|-
| [[Jean Gaston Darboux]]
| franca matematikisto
| [[:d:Q164784|Q164784]]
| 43
|-
| [[Charles De Coster]]
| belga romanisto
| [[:d:Q315176|Q315176]]
| 43
|-
| [[Atiŝa]]
| bengala budhana sciulo
| [[:d:Q320150|Q320150]]
| 43
|-
| [[Ban Zhao]]
| ĉina verkisto kaj politikisto je la antikveco
| [[:d:Q177081|Q177081]]
| 43
|-
| [[Turhan Sultan]]
| edzino de sultano Ibrahim la 1-a kaj &quot;reĝinpatrino&quot; (Valida Sultanino)
| [[:d:Q621548|Q621548]]
| 43
|-
| [[Zalman Ŝazar]]
| israela politikisto kaj ŝtatisto
| [[:d:Q299100|Q299100]]
| 43
|-
| [[Robin Sharma]]
| kanada memhelpa verkisto
| [[:d:Q2604952|Q2604952]]
| 43
|-
| [[James Taylor]]
| usona kantisto kaj gitaristo
| [[:d:Q310300|Q310300]]
| 43
|-
| [[Howard Stern]]
| usona aktoro
| [[:d:Q348603|Q348603]]
| 43
|-
| [[Evgeny Kissin]]
| 
| [[:d:Q160154|Q160154]]
| 43
|-
| [[Dan Simmons]]
| usona romanisto
| [[:d:Q297538|Q297538]]
| 43
|-
| [[Michael Rosenbaum]]
| usona aktoro
| [[:d:Q311613|Q311613]]
| 43
|-
| [[LeVar Burton]]
| usona aktoro
| [[:d:Q312570|Q312570]]
| 43
|-
| [[Charlie Kaufman]]
| usona scenaristo
| [[:d:Q312751|Q312751]]
| 43
|-
| [[Harpo Marx]]
| usona aktoro
| [[:d:Q317237|Q317237]]
| 43
|-
| [[Burt Young]]
| usona aktoro
| [[:d:Q329700|Q329700]]
| 43
|-
| [[Chazz Palminteri]]
| usona aktoro
| [[:d:Q338812|Q338812]]
| 43
|-
| [[Henry Winkler]]
| usona aktoro
| [[:d:Q343983|Q343983]]
| 43
|-
| [[Rainn Wilson]]
| usona aktoro
| [[:d:Q349548|Q349548]]
| 43
|-
| [[Lidia Gueiler Tejada]]
| 
| [[:d:Q466098|Q466098]]
| 43
|-
| [[John Pilger]]
| aŭstralia ĵurnalisto
| [[:d:Q471546|Q471546]]
| 43
|-
| [[Kalki Koechlin]]
| 
| [[:d:Q3192216|Q3192216]]
| 43
|-
| [[Masih Alinejad]]
| 
| [[:d:Q6783266|Q6783266]]
| 43
|-
| [[Ryan Coogler]]
| 
| [[:d:Q7383978|Q7383978]]
| 43
|-
| [[Colleen Hoover]]
| 
| [[:d:Q18348293|Q18348293]]
| 43
|-
| [[Nino Manfredi]]
| itala aktoro
| [[:d:Q55456|Q55456]]
| 43
|-
| [[Genmei]]
| tennoino de Japanio
| [[:d:Q233224|Q233224]]
| 42
|-
| [[Sue Grafton]]
| usona verkisto
| [[:d:Q234865|Q234865]]
| 42
|-
| [[Sayyid Abul Ala Maududi]]
| sudazia islama akademiulo, Fondinto de Jamaat-e-Islami (1903–1979)
| [[:d:Q369907|Q369907]]
| 42
|-
| [[Knud Rasmussen]]
| dana esploristo kaj antropologo
| [[:d:Q312769|Q312769]]
| 42
|-
| [[Kōgyoku]]
| japana imperiestrino
| [[:d:Q235296|Q235296]]
| 42
|-
| [[Johann Ludwig Burckhardt]]
| svisa esploristo kaj orientalisto
| [[:d:Q39691|Q39691]]
| 42
|-
| [[Ibn Khordadbeh]]
| persa geografo kaj oficisto (mortis 913)
| [[:d:Q380004|Q380004]]
| 42
|-
| [[Gedun Gyatso]]
| Dalai-lamao de Tibeto (1476-1542)
| [[:d:Q25259|Q25259]]
| 42
|-
| [[Ellen Terry]]
| angla aktorino (1847–1928)
| [[:d:Q241966|Q241966]]
| 42
|-
| [[Fritz Leiber]]
| usona verkisto de fantazio, hororo kaj sciencfikcio (1910–1992)
| [[:d:Q313185|Q313185]]
| 42
|-
| [[Stephen Leacock]]
| kanada ekonomiisto kaj humoristo
| [[:d:Q508029|Q508029]]
| 42
|-
| [[Frederick Jackson Turner]]
| usona historiisto
| [[:d:Q548462|Q548462]]
| 42
|-
| [[Celso]]
| greka filozofo de la 2-a jarcento
| [[:d:Q315370|Q315370]]
| 42
|-
| [[Thibaut la 1-a de Navaro]]
| Reĝo de Navaro de 1234 ĝis 1253
| [[:d:Q314562|Q314562]]
| 42
|-
| [[Vinayak Damodar Savarkar]]
| barata politikisto
| [[:d:Q471040|Q471040]]
| 42
|-
| [[Klemento de Ohrid]]
| mezepoka bulgara erudiculo
| [[:d:Q158504|Q158504]]
| 42
|-
| [[Conradin]]
| Duko de Ŝvabio, Reĝo de Jerusalemo kaj Reĝo de Sicilio; la lasta reganto de la Ŝtaŭfen-dinastio
| [[:d:Q158246|Q158246]]
| 42
|-
| [[Tadamichi Kuribayashi]]
| japana militisto
| [[:d:Q297013|Q297013]]
| 42
|-
| [[Eileen Chang]]
| ĉin-naskita usona eseisto, romanisto kaj scenaristo
| [[:d:Q197155|Q197155]]
| 42
|-
| [[Sirindhorn]]
| reĝidino de Tajlando
| [[:d:Q1884754|Q1884754]]
| 42
|-
| [[George Osborne]]
| brita politikisto
| [[:d:Q332493|Q332493]]
| 42
|-
| [[Horace Mann]]
| usona politikisto
| [[:d:Q1151173|Q1151173]]
| 42
|-
| [[Kim Seong-su]]
| sudkorea edukisto, aktivulo, ĵurnalisto, entreprenisto kaj politikisto
| [[:d:Q208203|Q208203]]
| 42
|-
| [[Henry Ward Beecher]]
| usona aboliciista pastro
| [[:d:Q1607404|Q1607404]]
| 42
|-
| [[William S. Gilbert]]
| angla dramisto, poeto kaj ilustristo (1836–1911)
| [[:d:Q348513|Q348513]]
| 42
|-
| [[Jajadeva]]
| hinda, vaiŝnava, sanskrita poeto (12-a jarcento)
| [[:d:Q335015|Q335015]]
| 42
|-
| [[John Hughes]]
| usona reĝisoro, scenaristo kaj produktanto (1950-2009)
| [[:d:Q311263|Q311263]]
| 42
|-
| [[Mark Kelly]]
| eksa astronaŭto, usona senatano por Arizono ekde 2021
| [[:d:Q357510|Q357510]]
| 42
|-
| [[Albert Brooks]]
| usona aktoro
| [[:d:Q356303|Q356303]]
| 42
|-
| [[Georgie Henley]]
| brita aktorino
| [[:d:Q228875|Q228875]]
| 42
|-
| [[Anita Brookner]]
| angla romanisto kaj arthistoriisto (1928–2016)
| [[:d:Q237687|Q237687]]
| 42
|-
| [[Naomi Wolf]]
| usona verkisto
| [[:d:Q237875|Q237875]]
| 42
|-
| [[Patrick McGoohan]]
| usona aktoro (1928–2009)
| [[:d:Q298908|Q298908]]
| 42
|-
| [[Steve Davis]]
| 
| [[:d:Q310450|Q310450]]
| 42
|-
| [[Simeon Stylites]]
| 
| [[:d:Q310987|Q310987]]
| 42
|-
| [[Kevin Sorbo]]
| usona aktoro
| [[:d:Q313655|Q313655]]
| 42
|-
| [[John Kennedy Toole]]
| usona romanisto
| [[:d:Q313739|Q313739]]
| 42
|-
| [[John Fante]]
| 
| [[:d:Q319746|Q319746]]
| 42
|-
| [[Aleksey Batalov]]
| teatra kaj filmaktoro, reĝisoro
| [[:d:Q339581|Q339581]]
| 42
|-
| [[Vincent Gallo]]
| usona aktoro
| [[:d:Q362353|Q362353]]
| 42
|-
| [[Teófilo Gutiérrez]]
| 
| [[:d:Q369056|Q369056]]
| 42
|-
| [[Rian Johnson]]
| usona reĝisoro kaj scenaristo
| [[:d:Q621818|Q621818]]
| 42
|-
| [[Sister Nivedita]]
| 
| [[:d:Q2353846|Q2353846]]
| 42
|-
| [[Thomas Jane]]
| usona aktoro
| [[:d:Q18938|Q18938]]
| 42
|-
| [[Craig Ferguson]]
| usona aktoro
| [[:d:Q72867|Q72867]]
| 41
|-
| [[Laurent Fignon]]
| 
| [[:d:Q13484|Q13484]]
| 41
|-
| [[Ziya Gökalp]]
| turka verkisto kaj sociologisto
| [[:d:Q83275|Q83275]]
| 41
|-
| [[D. T. Suzuki]]
| japana budhologo (1870–1966)
| [[:d:Q44847|Q44847]]
| 41
|-
| [[Mary Daly]]
| 
| [[:d:Q241392|Q241392]]
| 41
|-
| [[Zane Grey]]
| usona romanisto (1872–1939)
| [[:d:Q146763|Q146763]]
| 41
|-
| [[Lucy Stone]]
| 
| [[:d:Q452281|Q452281]]
| 41
|-
| [[Princino Heleno de Britio]]
| 
| [[:d:Q160539|Q160539]]
| 41
|-
| [[Anita Loos]]
| usona scenaristo, dramisto, aŭtoro, aktorino kaj televida produktanto (1888-1981)
| [[:d:Q272088|Q272088]]
| 41
|-
| [[David Mamet]]
| usona dramisto, aktoro, produktanto, reĝisoro, scenaristo kaj eseisto
| [[:d:Q269927|Q269927]]
| 41
|-
| [[Milton Berle]]
| usona aktoro
| [[:d:Q558933|Q558933]]
| 41
|-
| [[Paul Scarron]]
| franca poeto kaj dramisto
| [[:d:Q551725|Q551725]]
| 41
|-
| [[Imadaddin Nasimi]]
| azerbajĝana poeto
| [[:d:Q982506|Q982506]]
| 41
|-
| [[Aelia Eŭdocia]]
| edzino de bizanca imperiestro Teodozio la 2-a
| [[:d:Q229307|Q229307]]
| 41
|-
| [[Antonio Labriola]]
| itala filozofo (1843-1904)
| [[:d:Q342730|Q342730]]
| 41
|-
| [[Georgij Timofejeviĉ Beregovoj]]
| 
| [[:d:Q364451|Q364451]]
| 41
|-
| [[Sarah Miles]]
| 
| [[:d:Q231187|Q231187]]
| 41
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>h4hcme9v7ofrfy8ylf37wh6pxt3a11e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stamford Bridge (stadiono)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>900356</id>
    <revision>
      <id>9412999</id>
      <parentid>9020232</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="892" sha1="n2ztzs7eydtueuosv37dvwu2q6fdtqy" xml:space="preserve">[[dosiero:Stamford Bridge Panorama.jpg|eta|centre|800x800px|Panoramo de la interno]]
{{Informkesto konstruaĵo|regiono-ISO=GB-LND|zomo=13}}
'''Stamford Bridge''' (/ˈstæmfərd/) estas futbala stadiono en la Londona urbeto [[Fulham]]. Stamford Bridge estas la hejmstadiono estas uzata ĉefe de la futbala klubo [[Chelsea FC]] ekde [[1905]].

Hodiaŭ la instalaĵo havas kapaciton de 41,798 spektantoj (sidigado nur), kaj la kvar spektantejsekcioj estas nomitaj: ''Matthew Harding Stand'', ''Orienta Stando'', ''Shed End'' kaj ''Okcidenta Stando''.

Antaŭe, ekzistis kurejo ĉirkaŭ la trako, kaj ĝi estis plejparte uzita por atletiko de 1877 ĝis 1904 .

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* [https://www.chelseafc.com/en/stadium-tours-and-museum oficiala retejo]
[[Kategorio:Sportejoj en Londono]]
[[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>n2ztzs7eydtueuosv37dvwu2q6fdtqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hassan Sheikh Mohamud</title>
    <ns>0</ns>
    <id>905209</id>
    <revision>
      <id>9412449</id>
      <parentid>9286220</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5013" sha1="otbx26us49wqubw6iiiz3be2ors8dqc" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto}}

'''Hassan Sheikh Mohamud''', ankaŭ '''Hasan Sheikh Mohamud''' ({{Lang-so|Xasan Sheekh Maxamuud}}, {{Lang-ar|حسن شيخ محمود|t=''Ḥasan Šayḫ Maḥmūd''}} (naskita la [[29-a de novembro|29-an de novembro]] [[1955]] en Jalalaqsi) estas somala politikisto, funkciante kiel Prezidanto de [[Somalio]] ekde la [[15-a de majo]] [[2022]]. Ŝejko Mahmoud antaŭe funkciis kiel Prezidanto de Somalio de [[2012]] ĝis [[2017]] &lt;ref&gt;[http://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/somalia-hassan-sheikh-mohamud-ist-neuer-praesident-11885842.html Hassan Sheikh Mohamud ist neuer Präsident] FAZ Online, 10. September 2012&lt;/ref&gt;. 

Li ankaŭ estis konata kiel iama universitata [[Dekano (edukado)|dekano]] kaj civita [[aktivulo]], defendanto pri civilaj kaj politikaj rajtoj. Mahmoud funkciis kiel profesoro kaj dekano en SEMAD Universitato de Komerco kaj Administrado. Li ankaŭ estas la fondinto kaj prezidanto de la Partio pri Paco kaj Evoluo ({{Lang-so|Xisbiga Nabadda Iyo Horumarka}}, PDP). En oktobro 2019, la partio aliĝis al la National Parties Forum &lt;sup&gt;[&lt;nowiki/&gt;[[:en:Forum_for_National_Parties|EN]]]&lt;/sup&gt; , alianco de somalaj partioj, kiuj konsentis kunlabori por trakti la politikajn kaj sekurecajn problemojn de Somalio.

Mohamud apartenas al la [[Havijeoj|Hawiya]] klano, kiu estas bazita en suda kaj centra Somalio. Li antaŭe laboris por pluraj naciaj kaj internaciaj organizaĵoj pri [[paco]] kaj disvolviĝo. &lt;ref&gt;[http://allafrica.com/stories/201209110514.html Mallonga biografio], allAfrica.com, la 11-an de septembro 2012 (angla)&lt;/ref&gt; Male al tri kvaronoj de la membroj de la antaŭa transira registaro, li ne fuĝis de Somalio. En majo 2022, li estis reelektita kiel Prezidanto de la lando kaj ekoficis en junio 2022. &lt;ref&gt;{{cite web|last=Hujale|first=Moulid|title=Hassan Mohamud: The second coming of Somalia's new president|website=Al Jazeera|date=18 May 2022|url=https://www.aljazeera.com/features/2022/5/18/somalias-new-president|access-date=9 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.voanews.com/a/new-somali-president-inaugurated-warns-of-famine/6610524.html&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UPEACE1&quot;&gt;{{cite web|title=UPEACE Doctoral Candidate Hassan Sheikh Mohamud Wins Somalia's Presidential Election|url=https://www.upeace.org/noticias/upeace-doctoral-candidate-hassan-sheikh-mohamud-wins-somalias-presidential-election|website=[[University for Peace]]|date=15 May 2022|access-date=8 November 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231010125915/https://www.upeace.org/noticias/upeace-doctoral-candidate-hassan-sheikh-mohamud-wins-somalias-presidential-election|archivedate=2023-10-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HO20221108&quot;&gt;{{cite web|title=Hassan Mohamud becomes Somalia's first sitting president to earn PhD|url=https://www.hiiraan.com/news4/2022/Oct/188400/hassan_mohamud_becomes_somalia_s_first_sitting_president_to_earn_phd.aspx|website=[[Hiiraan Online]]|date=25 October 2022|access-date=8 November 2022}}&lt;/ref&gt;

En 2013, revuo [[Time]] inkludis Hassan Sheikh Mahmoud inter la 100 plej influaj homoj en la mondo, kaj liaj klopodoj antaŭenigi nacian reunuiĝon, kontraŭ-koruptajn iniciatojn, kaj sociekonomikajn kaj sekurecreformojn en Somalio estis cititaj kiel kialoj de lia inkludo &lt;ref name=&quot;Tttolhsm&quot;&gt;{{cite news|date=18 April 2013|title=The 2013 TIME 100 - Leaders - Hassan Sheikh Mohamud|url=https://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/hassan-sheik-mohamud/|access-date=19 April 2013|newspaper=TIME}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220516161051/https://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/hassan-sheik-mohamud/ |date=2022-05-16 }}&lt;/ref&gt;.

La 15-an de majo 2022, Mohamud estis elektita Prezidanto de Somalio en fulmrapida prezidant-elekto &lt;ref&gt;&quot;[https://www.dw.com/en/somalia-hassan-sheikh-mohamud-elected-president/a-61803936 Somalio: Hassan Sheikh Mohamud elektita prezidanto - ​​​​​​​​DW - 15/05/2022]&quot; . ''dw.com'' (en la angla) . Alirita la 6-an de septembro 2023 &lt;/ref&gt;. 

La 21-an de marto 2025 li postvivas atakon kontraŭ sia [[konvojo]] survoje al la [[Internacia Flughaveno Aden Adde]] fare de [[al-Ŝabab]], kiu mortigas almenaŭ 10 homojn &lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/world/africa/somali-militants-target-presidential-convoy-bomb-attack-president-safe-2025-03-18/ Somali militants target presidential convoy in bomb attack, president safe]. 18 March 2025. [[Reuters]].&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* [http://www.simad.edu.so Universitato SIMAD]
* [https://web.archive.org/web/20120913224812/http://www.raxanreeb.com/2012/09/profile-somalia-president-hassan-sheikh-mohamud/ Hassan Sheikh Mohamud - Kariera resumo]
* [http://www.facebook.com/pages/Prof-Hassan-Sheikh-Mohamud-Madaxweynaha-Somaliya-August-2012/320573468033795?sk=info Biografio en Fejsbuko] (angla)
{{vivtempo|Sheikh Mohamud, Hassan}}
[[Kategorio:Somaliaj islamanoj]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1955]]
[[Kategorio:Prezidantoj de Somalio]]
[[Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj]]</text>
      <sha1>otbx26us49wqubw6iiiz3be2ors8dqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harry Franke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>909242</id>
    <revision>
      <id>9412433</id>
      <parentid>9205601</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3809" sha1="3golw9d1f8yu3jni0aroywbzd1aguyv" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Harry FRANKE''' (naskiĝinta la {{Daton|15|3|1925}} en [[Orlamünde]], mortinta la {{daton|20|7|1981}} en [[Jena]]) estis [[germanio|germana]] grafikisto.

[[Dosiero:Lutherhaus Jena Altarraum.jpg|eta|Luterdomo je Jena (altarejo)]]
De 1939 trejniĝis Franke kiel fajnmekaniisto ĉe la firmao de [[Carl Zeiß]] en Jena. Tie li laboris ĝis rekrutiĝoh en la 1943-a jaro. Post la [[Dua Mondmilito]] studis li ĉe [[bauhaus-Universitato Vajmaro|Altlernejo por konstruado kaj vidaj artoj]] en [[Vajmaro]] kaj inter 1947 kaj 1950 ĉe [[Artmetilernejo de Erfurto]]. Poste li memstaris en Jena. De 1953 liaj temoj kvazaŭ nur temis pri [[kristanismo|kristanaj]] temoj. Pro tiel klara sinpoziciiĝo li estis malmembriĝis lin el ''Ligo de eostgermanaj faristoj de vida arto'' (VBK). Tamen rajtis li, danke al ŝtata speciala permeso, kontinue aktivi kiel liberprofesiulo.

Franke kreis kupran krucon por la [[kristana centro &quot;Albert Schweitzer&quot; (Jena)]] kun releviĝinta kaj benanta Kristo kaj poste mozaikvitralon.&lt;ref&gt;Gerhard Jahreis (k.a.): ''Gotteshäuser im Kirchenkreis Jena. Historie – Innenausstattung – Restaurierung,'' Jena 2021, ISBN 978-3-00-068797-6, p. 52–53 ([https://d-nb.info/1246476460/04 enhavtabelo])&lt;/ref&gt;. Liniojn li ofte enmetis en la artaĵojn.

Por la kirko de [[Jenaprießnitz]] li elfaris, en la jaro 1962-a, [[romp-arko|romparkan]] fenestron en la eosta vando kaj la buntan vitralon ĉe la suda muro de la gotika [[ĥorejo]]. La ''Flankkurtena fenestro'' sudvande montras la kolektiĝintajn [[apostolo]]jn kaj Jesuon Kriston okaze de la [[Lasta Vespermanĝo]]. Gravis la ideoj de Franke ankaŭ por la en 1977 nove konsekrita [[Luterdomo (Jena)]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.kirchenkreis-jena.de/kirchenkreis/gemeinden-und-kirchen/kirchengemeinde-jena/gemeinde/sprengel-wenigenjena/gemeindezentrum-lutherhaus/lutherhaus/ |titolo=kirka priskribo |alirdato=2025-04-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20250429165437/https://www.kirchenkreis-jena.de/kirchenkreis/gemeinden-und-kirchen/kirchengemeinde-jena/gemeinde/sprengel-wenigenjena/gemeindezentrum-lutherhaus/lutherhaus/ |arkivdato=2025-04-29 }}&lt;/ref&gt; Ankaŭ ĉi tie la altareja kruco kaj la posta fenestro centras. Liaj pensoj de 1975 pri altarejo-aranĝo ĉe Luterdomo konatas: ''Die Parabel im Fenster, von Gott kommend und wieder zu Gott gehend, in der das Auge Gottes ganz tief zu uns herabkommt.''&lt;ref&gt;Traduko: ''La fenestra parabolo venanta de Dio kaj reiranta al Dio en kiu Lia okulo profundege venos soben al ni!''&lt;/ref&gt; Ankaŭ la ekstero de Luterdomo kun kruco surtegmenta kaj vand-aranĝo spektanta al la strato ''Hügelstraße'' tipas danke la la persona kreivemo de Franke.

Multaj vandtapiŝoj, [[linoleumo|linoleumaj]] aĵoj, afiŝoj kun la biblia jara moto, faldlibretojn kaj aliajn presitaĵojn servantajn [[kristanigo]]n estis kreitaj de li. Dum pluraj jardekoj, Franke deĵoris por [[Kristana Asocio de Junaj Viroj]]. Franke gvidis seminariojn pri vitrina arajnĝo. Por tio li evoluigis facile lerneblan alfabetversion eltranĉeblan kaj garantiantan ĉiam senmakulan impreson. La kristanisman engaĝiĝon li partigis kun la edzino Edeltraut (fraŭline ''Müller,'' 1923–1999) studinta inter 1947 kaj 1950 Vajmare kaj Erfurte. Erfurte li ellernis krome la libro-bindadon kaj asitantis ĝis 1950 ĉe la Fakseminario pri desegnado kaj amatora manlaborado en Erfurto. Post geedziĝo en 1948 ŝi naskis filon kaj du filinojn. Ŝi daŭre komentis kaj apogis la artistajn agadojn de la edzo.

== Notoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Franke, Harry}}

[[Kategorio:Germanaj grafikistoj]]
[[Kategorio:Personoj de GDR]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1925]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1981]]
[[Kategorio:Homoj rilataj al Jena]]
[[Kategorio:Kristana arto]]</text>
      <sha1>3golw9d1f8yu3jni0aroywbzd1aguyv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hansjürgen Müllerott</title>
    <ns>0</ns>
    <id>909281</id>
    <revision>
      <id>9412374</id>
      <parentid>9373389</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3310" sha1="q2sctkg2skd844v2t2sfnyxtfzeh9b6" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Hansjürgen E. MÜLLEROTT''' estas [[germanio|germana]] historiisto, muzeologo kaj eldonisto. Lia eldonejo ''Thüringer Chronik-Verlag'', kun sidejo en [[Arnstadt]], specialiĝis pri reeldono de gravaj historiaĵoj.

La prapranepo de [[katedralo de Naumburg|katedrala]] ĉefkonstruisto [[Friedrich Gustav Müllerott]] en [[Naumburg (Saale)]]&lt;ref&gt;Michael Heise: [https://www.mz.de/lokal/naumburg/alles-bloss-nicht-gerade-1768647 &quot;Alles, bloß nicht gerade&quot;] - ĉe: ''Naumburger Tageblatt'', 11.9.2011&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.portalkunstgeschichte.de/meldung/tag_des_offenen_denkmals_2014_in-6470.html vialo je Georgenberg 6-8 en Naumburg]&lt;/ref&gt; krom eldonado de historiaĵoj engaĝiĝas pri popularigo de historio per publikaj kaj tre diverstemaj rondgvidadoj kaj prelegoj.&lt;ref&gt;[https://www.otz.de/lokales/saalfeld-rudolstadt/article402124909/hansjuergen-muellerott-fuehrt-am-sonntag-auf-den-gleitsch.html &quot;Hansjürgen Müllerott führt am Sonntag auf den Gleitsch&quot;] - ĉe: OTZ, 8.10.2021&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.kreis-slf.de/landkreis/nachrichtenansicht/article/reformationstag-im-kloster-paulinzella/ &quot;Reformationstag im Kloster Paulinzella&quot;]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ĉe: ''kreis-slf.de'' (oktobro 2022)&lt;/ref&gt;

Alia esplorkampo estas elfosadoj kaj setleja historio.&lt;ref&gt;Karl-Heinz Veit: [https://www.thueringer-allgemeine.de/kultur/article217958533/Museologe-Hansjuergen-Muellerott-sprach-ueber-Zeit-der-Erstbesiedlung.html &quot;Museologe Hansjürgen Müllerott sprach über Zeit der Erstbesiedlung&quot;] - ĉe: TA, 20.2.2012&lt;/ref&gt; Ankaŭ por la historio de Arnstadt li ade liveras altvalorajn konojn.&lt;ref&gt;[https://blog-arnscht.de/2018/08/ade-concordia/ &quot;Ade, Concordia&quot;] - ĉe: ''blog-arnscht.de'', 1.8.2018&lt;/ref&gt; Tio validas ankaŭ por medioj de Arnstadt.&lt;ref&gt;Ekz. pri [[lütsche (vilaĝo)|vilaĝo Lütsche]] kaj [[Gräfenroda]].&lt;/ref&gt;

Dum kelkaj jaroj li estis estinta estro de la muzeo en [[Egeln]]. Krome li estis elfarinta mapojn pri regionoj en [[Siberio]] kaj [[Tibeto]].&lt;ref&gt;Nadja Bergling: [https://www.volksstimme.de/lokal/stassfurt/sieben-indizien-fur-argelias-geschichte-1778479 &quot;Sieben Indizien für Argelias Geschichte&quot;] - ĉe: ''volksstimme.de'', 15.5.2010&lt;/ref&gt;

== Verkoj (elekto) ==
* ''Nepal, Mustang, Tibet. Lhasa - Kaschgar / Peking - St. Petersburg. Illustrierter Führer für Bergwanderer und junge Weltreisende mit Hinweisen zu den preisgünstigsten Reise- und Übernachtungsmöglichkeiten,'' Arnstadt 2000 (noveldono), ISBN 9783910132825

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/105883794X ligiloj ĉe DDB]
* [https://opac.regesta-imperii.de/lang_en/autoren.php?name=M%C3%BCllerott%2C+Hansj%C3%BCrgen verka listo] ĉe ''Regesta Imperii''
* [http://www.thueringer-chronik-verlag-archaeologie-geschichte.arnstadt.de/index.html hejmpaĝo eldoneja]
* [https://www.isbn.de/person/Hansj%C3%BCrgen+M%C3%BCllerott verkoj ĉe ISBN.de]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Unua}}
{{Vivtempo|Mullerott, Hansjurgen}}

[[Kategorio:Germanaj historiistoj]]
[[Kategorio:Germanaj eldonistoj]]
[[Kategorio:Homoj rilataj al Arnstadt]]
[[Kategorio:Muzeologoj]]
[[Kategorio:Germanaj kartografoj]]
[[Kategorio:Regionhistoriistoj]]</text>
      <sha1>q2sctkg2skd844v2t2sfnyxtfzeh9b6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henri Vernes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>910491</id>
    <revision>
      <id>9412732</id>
      <parentid>9373495</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3975" sha1="1edd2e118yood1yswxwk0j7vwrg3an2" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}

'''Charles-Henri DEWISME''', alivorte '''Henri VERNES''' (n. la 16-an de oktobro 1918 en [[Ath (Belgio)|Ath]] – m. la 25-an de julio 2021 en [[Bruselo]]) estis belga verkisto kaj aŭtoro de [[bildstrio]]&lt;nowiki/&gt;j &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.actuabd.com/Henri-Vernes-l-auteur-de-Bob-Morane-fete-ses-100-ans-aujourd-hui|title=Henri Vernes, l'auteur de Bob Morane, fête ses 100 ans (...) – ActuaBD|website=www.actuabd.com|accessdate=2025-05-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221222032500/https://www.actuabd.com/Henri-Vernes-l-auteur-de-Bob-Morane-fete-ses-100-ans-aujourd-hui|archivedate=2022-12-22}}&lt;/ref&gt;.

Henri Verne estas la aŭtoro de 260 aventurromanoj, plejparte sciencfikciaj, kies agado okazas tra la tuta mondo, aŭ eĉ en paralelaj universoj (la ciklo ''de d'Ananké'' ) aŭ en la tempodimensio ( ''la Ciklo de Tempo'', fr. ''le Cycle du Temps'' ) &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lepoint.fr/culture/a-100-ans-le-pere-de-bob-morane-garde-intact-le-plaisir-de-vivre-16-10-2018-2263276_3.php|title=A 100 ans, le père de Bob Morane garde intact le plaisir de vivre|first=Le Point|last=magazine|date=16 October 2018|website=Le Point}}&lt;/ref&gt;.

== Vivo ==
Post ĉesigo de siaj studoj, en 1937 li vojaĝis al la [[Malproksima Oriento]] kun falsaj dokumentoj. Li vizitis interalie [[Port Said]], [[Ĝibutio]]&lt;nowiki/&gt;n, [[Kolombo]]&lt;nowiki/&gt;n, [[Singapuro]]&lt;nowiki/&gt;n, [[Saigono]]&lt;nowiki/&gt;n, [[Honkongo]]&lt;nowiki/&gt;n, [[Kantono]]&lt;nowiki/&gt;n kaj [[Ŝanhajo]]&lt;nowiki/&gt;n. Liaj aventuroj poste utilus en liaj rakontoj pri Bob Morane. Mallonga edziĝo kun la filino de antverpena diamantkomercisto en 1940 provizis al li laboron kaj samtempe enkondukon en la mondon de diamantoj.

Post sia reveno al sia hejmlando, li aktivis kiel verkisto kaj povis publikigi sian unuan romanon en 1944. Post la milito li laboris kiel sendependa [[ĵurnalisto]] en franclingvaj landoj. 

Laŭ peto de Jean-Jacques Schellens, la eldonisto de Marabout, li kreis en 1953 sub sia [[plumnomo]] Henri Vernes la fikcian figuron ''Bob Morane'', kies aventuroj estis rakontitaj en entute 230 romanoj inter 1953 ĝis 2012. En la belga virina revuo ''Femmes d'Aujourd'hui'' okazis [[kunlaboro]] kun la ilustristo Dino Attanasio dum pluraj jaroj, kaj en 1959 la rakontoj estis adaptitaj en bildstrian formon por la unua fojo.

En 2011, Henri Verne donacis siajn arkivojn al la ŝtataj arkivoj en [[Tournai]] : fremdlingvajn eldonojn de libroj pri Bob Morane, afiŝojn, leterojn de legantoj, tajpaĵojn, gazetarajn artikolojn, ktp.

En 2012, li publikigis sian aŭtobiografion, Memoraĵojn, eldonitan de ''Jourdan''.

== Verkaro ==

* 1953 : ''La Vallée infernale &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://blogs.letemps.ch/michel-porret/2018/10/17/henri-vernes-le-pere-de-bob-morane-fete-son-centieme-anniversaire/|title=Henri Vernes, le père de Bob Morane fête son centième anniversaire|first=Michel|last=Porret|date=17 October 2018}}&lt;/ref&gt;''

* A l'Assaut de l'Everest (1954-1955)
* Fawcett, la Naufragé de la Forêt Vierge (1956-1957)
* Siro Francis Drake, l'aigle des mers (1957-1958)
* Bob Morane (1959–2012)
* Karga (1976)

Sub sia vera nomo li publikigis, interalie:

* ''La porte ouverte'' (Editions de la Renaissance du Livre, 1944)
* ''La Zombioj aŭ la Sekreto de la Mortintoj'' (Grasset Publishing, 1957)

Liaj verkoj estis adaptitaj por bildstrioj, desegnofilmoj, televidserioj kaj komputilludoj.

Bob Morane estas sendube la plej konata rolulo de Henri Verne. Liaj aventuroj estis publikigitaj en poŝlibraj serioj, bildstrioj kaj aliaj amaskomunikiloj. La serio komenciĝas en 1953 kun la rakonto ''La vallée infernale''.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://web.bob.morane.free.fr/hvernes.htm Biografio de Henri Vernes de Patrice Sanahujas] (en la franca)
* [http://www.bobmorane.fr/ bobmorane.fr la mondo de Henri Vernes] (en la franca)
{{Bibliotekoj}}{{Vivtempo|Vernes, Henri}}
[[Kategorio:Belgaj verkistoj]]</text>
      <sha1>1edd2e118yood1yswxwk0j7vwrg3an2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katedralo Francisko Ksavero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>919431</id>
    <revision>
      <id>9412607</id>
      <parentid>9332826</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kiryienka</username>
        <id>61072</id>
      </contributor>
      <origin>9412607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7410" sha1="8h4y8v7xi2umdk7f8xohqo007zulvzq" xml:space="preserve">{{Informkesto kristana preĝejo
| nomo                 = Katedralo Francisko Ksavero
| larĝo de informkesto   = 
| dosiero               = Гродно. Кафедральный собор Святого Франциска Ксаверия - panoramio.jpg
| grandeco de dosiero   = 250px
| priskribo de dosiero  = 
| eklezio               = [[romkatolika eklezio]]
| provinco             = 
| diocezo              = [[Diocezo de Hrodno]]
| unio                  = 
| dekanujo              = 
| vikariujo              = 
| asocio              = 
| paroĥo             = 
| ensemblo              = 
| ŝtato                = [[Belorusio]]
| ŝtato subtutaĵo1 nomo =
| ŝtato subtutaĵo1        =  
| ŝtato subtutaĵo2 nomo   =
| ŝtato subtutaĵo2        =
| municipo              = [[Hrodno]]
| geo                   = 
| konsekro             = 
| konsekrinto          = 
| titolo                 = 
| uzado               = 
| arkitekto             = 
| stilo                 = [[baroko]]
| ark tipo              = 
| fondo              = 
| finigo             = 
| kapacito              = 
| konstruado            = 
| longo                 = 60 m
| larĝo                 = 30 m
| alto                  = 65 m
| lokigo de altaro       =
| materialo              =
| adreso                =
| ttt                   = 
| commons               = 
| regiono-ISO           = 
| ŝanĝebla mapo         = Hrodno
}}
'''Karedralo Francisko Ksavero''' — katolika preĝejo en [[Hrodno]], [[Belorusio]]. [[Katedralo]] de [[Diocezo de Hrodno]]. Unu el kvar temploj en Belorusio, kiuj havas titolon de [[malgranda baziliko]] (de la jaro 1990). Estis konstruita en la jaro 1678, kiel preĝejo de [[jezuitoj]]. Havas trajtojn de [[baroko|baroka]] kaj [[rokoko|rokokaj]] stiloj.

Situas en historia centro de Hrodno kaj estas unu el simboloj de la urbo.  

== Historio ==
Rezidencio de jezuitoj estis konstruita en Hrodno post la jaro 1664, kaj preĝejo en la jaro 1678. [[6-an de decembro]] [[1705]] preĝejo estis konsekrita en honoro de [[Francisko Ksavero]]. En la jaro 1725 sur unu el turoj de la templo estis establita horloĝo, translokita de konstruaĵo de jezuita monahejo. Jezuita monahejo estis likvidita en la jaro 1773, templo de la jaro 1788 estis paroĥa. Dum la jaroj [[1960-aj jaroj|60-aj]]—[[1980-aj jaroj|80-aj]] de la 20-a jarcento estis sensukcesaj provoj depreni la preĝejo de kreduloj, kutima religia agado estis renovita en la preĝejo en la jaro 1988. En la jaro 1990-a papo donis al preĝej titolo de malgranda baziliko.

== Arkitekturo ==
[[Dosiero:Xavier-francis cathedral fc01.jpg|thumb|250px|maldekstre|Turoj de la preĝejo]]
La preĝejo estas [[navo|trinava]] kupolhava baziliko kun [[transepto]]. kiu mezuras 30x60 m laŭ plano kaj 65 m alte. Meze de la [[18-a jarcento]], la turoj kaj la [[Lanterno (arkitekturo)|lanterno]] super la centra kupolo estis rekonstruitaj. La turoj akiris kompleksaj barokaj formoj. La arkitekturo de la [[fasado]] kiel tuto estis ŝanĝita en la baroka stilo — la trietaĝa dutura fasado estas dividita per horizontalaj zonoj de [[entablemento]]j kaj [[Kornico (arkitekturo)|kornicoj]], kaj vertikale per duoblaj [[pilastro]]j kun kompleksa profilo. La fasado estis ornamita per rektangulaj kaj arkaj [[niĉo]]j kaj malfermaĵoj kun [[skulptarto|skulptaĵo]]. Du [[kapelo]]j estis aldonitaj al la flanko de la duoncirkla absido, kronitaj per sferaj kupoloj. La flankaj fasadoj estis dizajnitaj laŭ la striktaj formoj de la frua baroko:  duoblaj pilastroj, maldikaj kornicaj zonoj kaj tratranchotaj per fenestroj. Estas konate el rekonstrua kontrakto, ke la kupoloj de preĝejo antaŭe estis kovrita per lado.

=== Interno ===
[[Dosiero:Ансамбль былога кляштара езуітаў гал алтар.jpg|thumb|300px|Ĉefa navo]]
[[Dosiero:Гродна. Інтэр'ер езуіцкага касцёла.JPG|thumb|300px|Ĉefa altaro]]

Interne, la centra [[navo]] estas apartigita de la flankaj navoj per [[arkado (arkitekturo)|arkadoj]] sur apogaj [[piliero|kolonoj]]. Galerio kun [[balustrado]] estas farita laŭlonge de la perimetro de la centra navo super la entablemento. Ĉe la enirejo estas ĥoroj kun [[orgeno]]. La [[fresko|freskopentraĵoj]] de la mezo de la [[18-a jarcento]] konsistas el 14 temaj komponaĵoj situantaj en arkaĵaj niĉoj. La ciklo de frisaj pentraĵoj estas dediĉita la Francisko Ksavero, sur la volbo estas figuroj de kvar [[Evangeliisto (Nova Testamento)|evangeliistoj]]. Ununura ensemblo de la arta ornamado de la interno estas formita de la ĉefa, ok kulisaj kaj tri flankaj [[altaro]]j kaj [[ambono]].

La ĉefaltaro havas kvar horizontalaj vicoj, kun multaj korintaj kolonoj kaj pilastroj. ornamitaj per entablementoj, ĉizaĵoj, skulptaĵoj de la apostoloj kaj evangelistoj, kaj estis farita en la jaro 1736 el [[marmoro|marmor]]-nuancita ligno en la malfrubaroka stilo. Super la ĉefaltato en la presbiterio, estas ovala [[fenestro]] kiu ripetas la dezajnon de la lumturo super la altaro de la [[Baziliko Sankta Petro|Katedralo Sankta Petro]] en  [[Romo]]. La flankaj altaroj etis dizajnitaj simile. Unu el altaroj en la suda navo estis farita komence de la [[19-a jarcento]]. en la stilo de [[klasikismo]] uzante [[stuko|stuka]] teknikon. La predikejo estis farita meze de la [[18-a jarcento]], en la [[Rokoko|rokoka]] stilo. Ĝin subtenas [[konzolo]] en formo de konko. La [[baldakeno]] estas ornamita per skulptaĵoj de evangelistoj, anĝeloj, kupidoj kaj orumitah ĉizaĵoj. La preĝejo estis renovigita (estis faritaj tegmentado, kalkado) fine de la 18-a, meze de la 19-a kaj ckomence de la [[20-a jarcento]].

== Horloĝo ==
La turhorloĝo de la preĝejo estas unu el la plej malnovaj horpĝoj, kiuj konservo=iĝis kaj nun funkcias en la teritorio de la antaŭa [[Sovetunio]].

Ne ekzistas precizaj informoj en skribaj fontoj pri la tempo de la kreado de la horloĝo, do ni povas nur diveniel la karakterizaj detaloj de la mekanizmo, ikonografiaj kaj arkivaj materialoj, ke la horloĝo estis kreira en la [[16-a jarcento]]. Komence, la horloĝo troviĝis sur la turo de la Urbodomo. Post kiam la Urbodomo estis detruita dum milito, meze de la 16-a jarcento, la horloĝo estis restaŭrita kaj instalita sur la turo de la ligna kolegio de la jezuitoj je la kosto de la urbanoj. Post la konstruado de la brika preĝejo Sankta Francisko ksavero kaj la kolegio, la horloĝo estis movita al la turo de la preĝejo.

Dum la [[Unua Mondmilito]], la horloĝsonorilo estis prenita al [[Germanio]], kal en la [[1920-aj jaroj]] la [[ciferplato]]j estis malmuntitaj.

La horloĝo estis restaŭrita en la [[1940-aj jaroj]], [[1980]], [[1987]]—[[1988]] kal [[1993]]—[[1994]].

== Literaturo ==
* Кулагін А. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. Кулагін; фатограф А. Дыбоўскі. — 2-е выд. — Менск: БелЭн, 2008. — 488 с.: іл. ISBN 978-985-11-0395-5.
* Асноревский Е. Е. «Гродно — столица, которая осталась», 2021 — ISBN 978-5-00-553791-1
* Аляксееў Л. В. Гродна і помнікі Панямоння. Беларуская навука. Минск, 1996. (бел.)


[[Kategorio:Bazilikoj en Belorusio]]
[[Kategorio:Hrodno]]
[[Kategorio:Romkatolikaj katedraloj en Belorusio|Belorusio]]
[[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1670-1679]]</text>
      <sha1>8h4y8v7xi2umdk7f8xohqo007zulvzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anoncisto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>921447</id>
    <revision>
      <id>9412376</id>
      <parentid>9192401</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:06:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rei Momo</username>
        <id>26338</id>
      </contributor>
      <origin>9412376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3572" sha1="185fsij6fuok3b57zi95sr399y3v7d6" xml:space="preserve">[[Dosiero:Maryposa_Deidenang_hosts_a_show_at_the_Nauruan_radio_station,_28_May_2013._Matt_Robertson_-_DFAT_(12045932634).jpg|dekstra|eta|Anoncisto Maryposa Deidenang gastigas radioprezento ĉe [[Nauro|naurua]] radia stacio.]]
[[Dosiero:Mauricio_Lomonte.jpg|dekstra|eta|La anoncisto Mauricio Lomonte ĉe la novaĵa elsendanta ĉe stacio [[Radio Reloj]].]]
[[Dosiero:Pino Pagani italian radiospeaker.jpg|dekstra|eta|La anoncisto [[Pino Pagani]] ĉe la stacio Radio Codogno, dum la programo ''Radio Zona Rossa'', dum la [[Kronvirusa malsano de 2019|Covid-19-pandemio]], 2020.]]

'''Anoncisto''' (latine ''dictor'' - &quot;parolanto&quot;, derivita de la latina ''dicere'' - &quot;paroli&quot;) estas persono, kiu esprimas informojn al aŭdantaro rekte aŭ por registrado.

* En [[televido]] ([[novaĵanoncisto]]) kaj [[radio]] ([[radioanoncisto]]), anoncisto prezentas studiajn kaj eksterkameraajn programojn de ĉiuj tipoj kaj ĝenroj, agas kiel prezentisto en programoj kiuj ne postulas aktoradon aŭ specialan scion, kaj esprime legas antaŭkameraajn kaj eksterkameraajn tekstojn de programoj kiuj estas elsenditaj rekte aŭ registritaj per video.
* Ĉe sportaj konkursoj, anoncas al spektantoj la rezultojn de atletoj, en teamaj sportoj - la poentintojn de goloj, anstataŭigojn kaj la ordon de forlaso de la tribunoj.
* Ĉe [[Fervoja stacio|fervojaj stacioj]] kaj [[Flughaveno|flughavenoj]], li laŭtlegas informmesaĝojn kaj funkciigas telemekanikajn indikilojn pri forirtempoj por [[Buso|busoj]], [[Trajno|trajnoj]], [[Aviadilo|aviadiloj]] kaj [[Ŝipo|ŝipoj]].
* Ĉe entreprenoj, ĝi elsendas specialajn programojn kaj funkciajn informojn per la serva radio-elsenda reto, elsendas administradajn ordonojn kaj diversajn anoncojn.

Por transdoni informojn al aŭskultantoj kun aŭdproblemoj, ekzistas (vidaj) [[Signolingva interpretisto|signolingvaj interpretistoj]].

Ĉe [[Amuzparko|amuzparkoj]], [[Merkato|merkatoj]], [[Festivalo|festivaloj]] kaj similaj, la anoncisto povas surmerkatigi diversajn allogaĵojn aŭ produktojn.

Ĉe [[Teatro|teatraĵoj]] kaj en [[Cirko|cirkoj]], oni anstataŭe parolas pri [[ceremoniestro]] aŭ gastiganto. Ĉe bingoludoj, oni parolas pri bingoanoncisto.

== Stadiona anoncisto ==
La '''stadiona anoncisto''' estas la persono respondeca pri la enhavo de la laŭtparolilaj anoncoj ĉe sporteventoj. Ili prezentas la programon antaŭ, dum kaj post la matĉo, kaj ankaŭ dum paŭzoj. Ekzemple, ili anoncas la plej gravajn eventojn sur la ludejo (en futbalo, ekzemple, goloj aŭ anstataŭigoj). En [[futbalo]], [[FIFA]]- regularoj malpermesas al stadionaj anoncistoj komenti pri la [[matĉo]]. Tamen, ili ankaŭ respondecas pri ĝeneralaj anoncoj, kiel ekzemple kontraŭleĝe parkita aŭto aŭ serĉado de homoj. La anoncojn de la stadiona anoncisto ofte subtenas poenttabuloj aŭ grandaj ekranoj.

La stadiona anoncisto preparas la spektantojn por la ludo. Signifaj elementoj de la interagado inter la stadiona anoncisto kaj la publiko inkluzivas la legadon de la teamvicigo, dum kiu la familiaj nomoj de la hejma teamo estas vokataj de la publiko. La anoncisto tiel kontribuas signife al la konstruado de la etoso en la [[stadiono]]. Iafoje la anoncisto ankaŭ provas malhelpi maltrankvilon per malpliigo de anoncoj. Ekzemple, la anoncisto estas instrukciita fari tion de la arbitraciisto per la kapitano de la hejma teamo dum la ekbruligo de piroteknikaj aparatoj .

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj}}

* [[Voĉaktorado|voĉa aktoro]]
* [[sporta komentisto]]
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Radiaj kaj televidaj prezentistoj]]
[[Kategorio:Komunikilaj profesioj]]</text>
      <sha1>185fsij6fuok3b57zi95sr399y3v7d6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katedralo Ĉieliro de Maria (Pinsko)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>921927</id>
    <revision>
      <id>9412609</id>
      <parentid>9332828</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:21:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kiryienka</username>
        <id>61072</id>
      </contributor>
      <origin>9412609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5686" sha1="9mi2b1eokdshfcz2l167tk5pu530qjn" xml:space="preserve">{{Informkesto kristana preĝejo
| nomo                 = Katedralo Ĉieliro de Maria (Pinsko)
| larĝo de informkesto   = 
| dosiero               = Цэнтр Пінска 08.jpg
| grandeco de dosiero   = 250px
| priskribo de dosiero  = 
| eklezio               = [[romkatolika eklezio]]
| provinco             = 
| diocezo              = [[Diocezo de Pinsko]]
| unio                  = 
| dekanujo              = 
| vikariujo              = 
| asocio              = 
| paroĥo             = 
| ensemblo              = 
| ŝtato                = [[Belorusio]]
| ŝtato subtutaĵo1 nomo =
| ŝtato subtutaĵo1        =  
| ŝtato subtutaĵo2 nomo   =
| ŝtato subtutaĵo2        =
| municipo              = [[Pinsko]]
| geo                   = 
| konsekro             = 
| konsekrinto          = 
| titolo                 = 
| uzado               = 
| arkitekto             = 
| stilo                 = [[baroko]]
| ark tipo              = 
| fondo              = 1706
| finigo             = 1730
| kapacito              = 
| konstruado            = 
| longo                 = 
| larĝo                 = 
| alto                  = 
| lokigo de altaro       =
| materialo              =
| adreso                =
| ttt                   = 
| commons               = 
| regiono-ISO           = 
| ŝanĝebla mapo         = Pinsko
}}
'''Katedralo Ĉieliro de Maria''' estas [[Katolikismo|katolika]] preĝejo en la ubo [[Pinsko]], [[Belorusio]]. Ĝi estas [[katedralo]] de [[diocezo de Pinsko]]. Unu el kvar preĝejoj en Belorusio, kiuj portas la titolon de [[malgranda baziliko]].

Arkitektura monumento, konstruita en la jaroj 1706—1730. La katedralo estas la ĉefa parto de [[franciskanoj|franciskana]] nonaĥejo, kiu ankaŭ inkludas apartan sonorilturon kal loĝejkonstruaĵoj. Ĉi tiu ensemblo estas unu el plej grandaj [[baroko|barokaj]] arkitekturaj ensembloj en Belorusio.

== Historio ==
[[Dosiero:Cathedral of Name of the Blessed Virgin Mary, Pinsk.JPG|thumb|maldekstre|La sonorilturo kaj la ĉefa fasado de la katedralo]]
En [[1390]], [[Franciskanoj|Franciskana]] Ordeno kontraŭ monoj de princo [[Žygimantas Kęstutaitis]] fondis en Pinsko lignan preĝejon kaj monaĥejon, en la jaro [[1510]], anstatau ligna preĝejo estis konstruita ŝtona. En 1648 dum ribelo sub gvido de [[Bohdan Ĥmelnickij]] ĝi estis forte difektita.

En la jaroj 1712—1730 nova preĝejo kaj monaĥejo estis konstruitaj sur la antaŭa loko. La preĝejo estis konstruita en [[baroko|baroka]] stilo, kun konserviĝitaj fragmentoj de antaŭaj muroj de la preĝejo de la jaro 1510 inkluditaj en masonaĵoj. En 1817, estis bildita aparta trietaĝa sonorilturo, kaj kvara etaĝo estis aldonita al ĝi komence de la 20-a jarcento. En 1863, post la malvenko de la [[Januara Ribelo]], la franciskana monaĥejo, kiu havis paroĥan lernejon, estis fermita, kune kun granda nombro de aliaj katolikaj monaĥejoj en la teritorio de nuntempa Belorusio. Post tio la statuson de la Preĝejo Ĉieliro de Maria estis ŝanĝita de monaĥeja preĝejo al ordianara paroĥa. La monaĥejaj konstruaĵoj estis rekonsrtuitaj en 1920-aj. En 1932, la unua episkopo de Pinsko, Zygmunt Lozinsky, estis entombita en la [[kripto (arkitekturo)|kripto]] de la preĝejo.

[[Dosiero:Пінск. Францысканскі касцёл. Галоўны алтар.JPG|thumb|maldekstre|Ĉefa altaro]]
Dum la Sovetunia epoko, la preĝejo ne estis fermita. La nomo de [[Kardinalo]] [[Kazimierz Sviontek]], la sola belorusia kardinalo en la 20-a jarcento, estas forte kunligita kun la preĝejo. En 1954 Sviontek, reveninte el gulago komencis diservi en la preĝejo, kio dauris pli ol 50 jaroj. En 1991, post la restarigo de Pinska diocezo, la preĝejo akiris statuson de katedralo, En 2001, laŭ iniciato de Kardinalo estis restarigita Pinska seminario (unu el du, kune kun Hrodna, katolikaj seminarioj en Belorusio), kiu situis en la konstruaĵoj de iama monahejoj ĉe la katedralo. Post la morto de Kardinalo Sviontek en 2011, li estis entombigita en la kripto de la katedralo.

== Arkitekturo ==
La Preĝejo Ĉieliro de Maria estas monumento de [[baroko|baroka]] arkitekturo.

La komplekso de de konstruaĵoj de la iama francoskana monaĥejo okupas kvartalon inter la loka rivero [[Pina]] kaj la ĉefa strato de la urbo.

La katedralo havas tri navoj. La centra [[navo]] estas kovrita per cilindraj volboj kaj estas multe pli larĝa ol flankaj navoj,kiuj estas dividitaj en malgrandaj sekcioj. Du barokstilaj flankaj turoj de la ĉefa fasado ne estas tro grandaj, en la centro de la komponaĵo estas figura [[gablo]] situanta inter turoj kaj egala al ili laŭ alteco.

La interno de la katedralo estas riĉe ornamita per orumitaj ĉizaĵoj. La katedralo havas 7 [[altaro|altarojn]] (6 lignaj kaj 1 [[stuko|stukaj]]), la ĉefa altaro estas en la [[presbiterio]], la ceteraj estas en la flankaj kapeloj.

[[Dosiero:Пінск. Францысканскі касцёл. Арган.JPG|thumb|maldekstre|Orgeno]]

En la presbiterio de la katedralo troviĝas pentraĵo  La Ĉielio de Maria (kopio de la pentraĵo de [[Bartolomé Esteban Murillo|Murillo]]) kaj [[Alta reliefo|altreliefa]] komponaĵo La Stigmatizado de Sankta Francisko.

la ornama pentrado de volboj kaj feskoj sur la muroj de la presbiterio estis kreitaj komence de la 20-a jarcento.

La [[orgeno]] de la Pinska Katedralo estis konstruita en la jaro 1837. Inter la aktivaj orgenoj de belorusio ĉi tiu estas plej malnova.

{{DEFAŬLTORDIGO:Pinsko}}

[[Kategorio:Bazilikoj en Belorusio]]
[[Kategorio:Romkatolikaj katedraloj en Belorusio|Belorusio]]
[[Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de la Ĉielenpreno de Sankta Maria]]
[[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1730-1739]]</text>
      <sha1>9mi2b1eokdshfcz2l167tk5pu530qjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Futbala Mondpokalo 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>929301</id>
    <revision>
      <id>9412885</id>
      <parentid>9410705</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>װיקי װיקאַרדאָ</username>
        <id>68214</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Grupa fazo */</comment>
      <origin>9412885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22283" sha1="lzu6ibka5rwqwjzrykkiwpyzq0neqs7" xml:space="preserve">{{parte futuro}}
{{Informkesto futbala turniro
| nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026
| aliaj_nomoj = 
| dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|200ra]] 
| loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}}
| datoj = {{Dato|9|6|2026}}&lt;br /&gt;ĝis {{Dato|19|7|2026}}
| nombro de teamoj = 
| konfederacioj = &lt;!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --&gt;
| ejoj = 
| urboj = 
| ĉampiono = &lt;!--{{}}--&gt;
| dua = &lt;!--{{}}--&gt;
| tria = &lt;!--{{}}--&gt;
| kvara = 
| ludoj = 
| goloj = 
| spektantoj  = 
| golreĝo = 
| ludisto = 
| ĝisdatigita =
}}
[[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|maldekstra|360ra|{{centre|La malferma ceremonio de la pokalo okazis ĉe la [[Stadiono Azteka]]}}]]
La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]].

Ĉi tio estas la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estas gastigata de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estas la unua lando, kiu gastigas tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estas la sesa, kiu gastigas almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigas unuafoje. 

La ĉampioneco estas la unua kiu prezentas 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,&lt;ref&gt;la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.&lt;/ref&gt; kun 12 grupoj de po kvar teamoj.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}&lt;/ref&gt; Entute 104 matĉoj estas ludataj.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14-a de marto 2023|access-date=14-a de marto 2023}}&lt;/ref&gt;

[[dosiero:Trionda (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|la matĉopilko &quot;Trionda&quot;}}]]
La 13-an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]] (antaŭurbo [[Zapopan]]), [[Monterejo]] ([[Guadalupe (Nuevo León)|Gvadalupo]]) (ĉiuj en Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ en Kanado), Nov-Jorko/Nov-Ĵerzejo ([[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]] ([[Foxborough]]), [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]] ([[Miami Gardens]]), [[Houston]], [[Dallas]] ([[Arlington (Teksaso)|Arlington]]), [[Los-Anĝeleso]] ([[Inglewood (Kalifornio)|Inglewood]]), [[Areo de la Golfo de San-Francisko|San-Franciska Golfa Areo]] ([[Santa Clara (Kalifornio)|Santa Clara]]), [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj en Usono).

La fina turniro de la Mondpokalo okazas de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026.

Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistas el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancas al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.&lt;ref name=&quot;heraldlive&quot;&gt;{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;yahoo&quot;&gt;{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko {{Q|Q134304762}} estis montrita.

== 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj ==

{|class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
|+
|-
!teamo 
!tranoktejo
!trejnejo
|-
| {{AlĝerioFB}}
| ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]]
| [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]]
|-
| {{ArgentinoFB}}
| ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]]
| trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]]
|-
| {{AŭstralioFB}}
| ''Claremont Hotel &amp; Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]]
| trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]]
|-
| {{AŭstrioFB}}
| ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]]
| [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]]
|-
| {{BelgioFB}}
| ''Hyatt Regency Lake Washington'', [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]]
| klubo [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]]
|-
| {{Flago|Bosnio kaj Hercegovino}} [[Bosnio kaj Hercegovino|Bosnio-Hercegovino]]
| ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]]
| stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]]
|-
| {{BraziloFB}}
| ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]]
| klubo [[New York Red Bulls]], trejnejo &lt;small&gt;''Columbia Park''&lt;/small&gt;, Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]]
|-
| {{KanadoFB}}
| ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]]
| futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]]
|-
| {{Kaboverdo}} 
| ''Grand Hyatt Tampa Bay'', [[Tampo]], [[Florido]]
| ''Waters Sportsplex''
|-
| {{KolombioFB}}
| ''Grand Fiesta Americana Country Club'', [[Gvadalaharo]], [[Ĥalisko]]
| akademio de la [[futbalklubo]] ''Atlas Fútbol Club'' en [[Gvadalaharo]]
|-
| {{KroatioFB}}
| ''Hotel AKA Alexandria'', [[Alexandria (Virginio)|Alexandria]], [[Virginio]]
| kristana mezlernejo ''Episcopal High School''
|-
| {{KuracaoFB}}
| ''Boca Raton [[Marriott International|Marriott]]'', [[Boca Raton]], [[kantono Palm Beach]], [[Florido]]
| [[Florida Atlantika Universitato]]
|-
| {{ĈeĥioFB}}
| ''[[Hilton Worldwide|Garden Inn]] Dallas-Arlington South'', [[Arlington (Teksaso)|Arlington]], [[Teksaso]]
| stadiono de Mansfield, [[kantono Tarrant]], [[Teksaso]]
|-
| {{DR Kongo}}
| ''Omni Houston Hotel'', [[Houston]], [[Teksaso]]
| sporta parko de [[Houston]]
|-
| {{EkvadoroFB}}
| ''Le Méridien Columbus'', [[Columbus (Ohio)|Columbus]], [[Ohio]]
| trejnejo de la [[futbalklubo]] ''[[Columbus Crew]]''
|-
| {{Egiptio}}
| ''Northern Quest Resort'', [[Airway Heights (Vaŝingtonio)|Airway Heights]], [[Vaŝingtonio]]
| [[universitato Gonzaga]], [[Spokane (Vaŝingtonio)|Spokane]], [[Vaŝingtonio]]
|-
| {{AnglioFB}}
| ''The Inn at Meadowbrook'', Prairie Village, [[Kansaso]]
| ''Swope Soccer Village'', [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansas-urbo]], en la [[kantono Wyandotte]], [[Kansaso]]
|-
| {{FrancioFB}}
| ''Four Seasons Hotel Boston'', [[Bostono]], [[Masaĉuseco]]
| [[universitato Bentley]], [[Waltham (Masaĉuseco)|Waltham, Masaĉuseco]]
|-
| {{GermanioFB}}
| ''Graylyn'', [[Winston-Salem]], [[Norda Karolino]]
| [[universitato Wake Forest]], [[Winston-Salem]]
|-
| {{GanaoFB}}
| ''Providence Biltmore'', [[Providence (Rod-Insulo)|Providence]], [[Rod-Insulo]]
| [[universitato Bryant]], [[Smithfield]], [[Rod-Insulo]]
|-
| {{Haitio}}
| ''Sheraton'', [[Atlantic City]] (Atlantika urbo), [[Nov-Ĵerzejo]]
| [[universitato Stockton]], ''Galloway'', [[kantono Atlantic]], [[Nov-Ĵerzejo]]
|-
| {{IranoFB}}
| ''Tijuana [[Marriott International|Marriott]] Hotel'', [[Tijuana]], [[Malsupra Kalifornio]]
| ''Club Tijuana Training Center''
|-
| {{Irako}}
| ''Greenbrier Resort'', White Sulphur Springs, [[kantono Greenbrier]], [[Okcidenta Virginio]]
| ''The Greenbrier Sports Performance Centre''
|-
| {{EburbordoFB}}
| ''Hotel Du Pont'', [[Wilmington (Delavaro)|Wilmington]], [[Delavaro]]
| [[stadiono]] de la futbalklubo [[Philadelphia Union]]
|-
| {{JapanioFB}}
| ''Embassy Suites by [[Hilton Worldwide|Hilton]]'', [[Nashville]], [[Tenesio]]
| trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Nashville SC''
|-
| {{Jordanio}}
| ''The Nines Hotel'', [[Portland]], [[Oregono]]
| [[Universitato de Portlando]]
|-
| {{MeksikoFB}}
| ''Centro de Alto Rendimiento'', [[Meksik-Urbo]]
| ''Centro de Alto Rendimiento''
|-
| {{MarokoFB}}
| hotelo ''[[Hilton Worldwide|Hilton]]'', ''Warren'', [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]]
| ''Pingry School''
|-
| {{NederlandoFB}}
| ''Cascade Hotel'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]]
| trejnejo de la [[virina futbalo|virina]] [[futbalklubo]] ''Kansas City Current''
|-
| {{Nov-ZelandoFB}}
| ''[[Hyatt]] Regency'', [[San Diego]], [[Kalifornio]]
| stadiono ''Torero'' de la [[universitato de San-Diego]]
|-
| {{NorvegioFB}}
| ''Wyndham Grand Hotel'', [[Greensboro (Norda Karolino)|Greensboro]], [[Norda Karolino]]
| [[universitato de Norda Karolino]] en [[Greensboro (Norda Karolino)|Greensboro]]
|-
| {{Panamo}}
| ''Nottawasaga Inn Resort'', New Tecumseth, kantono Simcoe, [[Ontario]] 	
| ''Nottawasaga Training Site''
|-
| {{ParagvajoFB}}
| ''Signia by [[Hilton]] San Jose'', [[San-Joseo (Kalifornio)|San-Joseo]], [[Kalifornio]]
| ''Spartan Soccer Complex''
|-
| {{PortugalioFB}}
| ''Four Seasons Hotel'', [[kantono Palm Beach|Palm Beach]], [[Florido]]
| ''Gardens North County District Park''
|-
| {{KataroFB}}
| ''Courtyard by [[Marriott International|Marriott]]'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]]
| ''Westmont College'', kristana universitato de [[liberalaj artoj|liberaj artoj]] en [[Santa Barbara]], Kalifornio
|-
| {{Sauda ArabioFB}}
| ''Four Seasons'', [[Aŭstino|Austin]], [[kantono Travis]], [[Teksaso]]
| trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Austin FC''
|-
| {{SkotlandoFB}}
| ''Renaissance Hotels'', [[Charlotte]], [[kantono Mecklenburg (Norda Karolino)|kantono Mecklenburg]], [[Norda Karolino]]
| trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Charlotte FC''
|-
| {{SenegaloFB}}
| ''The Heldrich Hotel'', [[New Brunswick (Nov-Ĵerzejo)|New Brunswick]], [[Nov-Ĵerzejo]]
| [[universitato Rutgers]], [[New Brunswick (Nov-Ĵerzejo)|New Brunswick]], [[Nov-Ĵerzejo]]
|-
| {{SudafrikoFB}}
| ''Camino Real Hotels'', [[Pachuca de Soto]], [[Hidalgo]]
| ''Universidad del Fútbol y Ciencias del Deporte'' (futbala kaj sportscienca universitato), [[San Agustín Tlaxiaca]], antaŭurbo de [[Pachuca de Soto]]
|-
| {{Sud-KoreioFB}}
| ''The Westin'', [[Gvadalaharo]], [[Ĥalisko]]
| trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Deportivo Guadalajara (&quot;Chivas&quot;)''
|-
| {{HispanioFB}}
| ''The Read House Hotel'', [[Chattanooga (Tenesio)|Chattanooga]], [[Tenesio]]
| ''Baylor School'', kolegioprepara privata lernejo en Chattanooga 
|-
| {{SvedioFB}}
| ''The Westin'', [[Frisco (Teksaso)|Frisco]], [[Teksaso]]
| trejnejo de la [[futbalklubo]] ''[[FC Dallas]]''
|-
| {{SvislandoFB}}
| ''Fairmont Grand Del Mar'', [[San Diego]], [[Kalifornio]]
| ''San Diego Jewish Academy''
|-
| {{TunizioFB}}
| ''InterContinental'', [[San Pedro Garza García]], [[Nuevo León]]
| trejnejo de la futbalklubo CF [[Monterrey]] (&quot;Rayados&quot;)
|-
| {{TurkioFB}}
| ''Courtyard Mesa'', [[Mesa (Arizono)|Mesa]], [[Arizono]]
| ''Arizona Athletic Grounds''
|-
| {{UsonoFB}}
| ''[[Marriott International|Marriott]]'', [[Irvine (Kalifornio)|Irvine]], [[Kantono Orange (Kalifornio)|kantono Orange]], [[Kalifornio]]
| ''[[Kantono Orange (Kalifornio)|Orange County]] Great Park''
|-
| {{UrugvajoFB}}
| ''Fairmont Hotels and Resorts'', [[Playa del Carmen]], [[subŝtatoj de Meksiko|subŝtato]] [[Quintana Roo]] en la duoninsulo [[Jukatano]]
| futbaltrenejo ''Mayakoba''
|-
| {{Uzbekio}}
| ''[[Marriott International|Marriott]]'', [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Georgio]]
| trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Atlanta United''
|}

==Grupa fazo==

&lt;div style=&quot;column-count:2;column-gap:20px;column-width:20em&quot;&gt;
===Grupo A===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Teamo !! Goloj !! Poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;width:2em;&quot; | 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{MeksikoFB}} || 3:0 || '''6'''
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Sud-KoreioFB}} || 2:2 || '''3'''
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{ĈeĥioFB}} || 2:3 || '''1'''
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Sud-AfrikoFB}} || 1:3 || '''1'''
|}

===Grupo B===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Teamo !! Goloj !! Poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;width:2em;&quot; | 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{KanadoFB}}|| 7:1 || '''4'''
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{SvislandoFB}}|| 5:2 || '''4'''
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Bosnio kaj HercegovinoFB}}|| 2:5 || '''1'''
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{KataroFB}}|| 1:7 || '''1'''
|}

===Grupo C===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Teamo !! Goloj !! Poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;width:2em;&quot; | 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{BraziloFB}}|| 4:1 || '''4'''
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{MarokoFB}}|| 2:1 || '''4'''
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{SkotlandoFB}}|| 1:1 || '''3'''
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Haitio&lt;!-- FB --&gt;}} || 0:4 || '''0'''
|}

===Grupo D===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Teamo !! Goloj !! Poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;width:2em;&quot; | 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{UsonoFB}}|| 6:1 || '''6'''
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{AŭstralioFB}}|| 2:2 || '''3'''
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{ParagvajoFB}} || 2:4 || '''3'''
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{TurkioFB}} || 0:3 || '''0'''
|}

===Grupo E===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Teamo !! Goloj !! Poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;width:2em;&quot; | 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{GermanioFB}}|| 9:2 || '''6'''
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Ebur-BordoFB}}|| 2:2 || '''3'''
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{EkvadoroFB}} || 0:1 || '''1'''
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{KuracaoFB}}|| 1:7 || '''1'''
|}

===Grupo F===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Teamo !! Goloj !! Poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;width:2em;&quot; | 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{NederlandoFB}}|| 7:3 || '''4'''
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{JapanioFB}} || 6:2 || '''4'''
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{SvedioFB}}|| 6:6 || '''3'''
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{TunizioFB}} || 1:9 || '''0'''
|}

===Grupo G===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Teamo !! Goloj !! Poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;width:2em;&quot; | 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Egiptio&lt;!-- FB --&gt;}}|| 4:2 || '''4'''
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{IranoFB}}|| 2:2 || '''2'''
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{BelgioFB}}|| 1:1 || '''2'''
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Nov-ZelandoFB}} || 3:5 || '''1'''
|}

===Grupo H===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Teamo !! Goloj !! Poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;width:2em;&quot; | 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{HispanioFB}}|| 4:0 || '''4'''
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{UrugvajoFB}}|| 3:3 || '''2'''
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Kaboverdo&lt;!-- FB --&gt;}}|| 2:2 || '''2'''
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Saud-ArabioFB}}|| 1:5 || '''1'''
|}

===Grupo I===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Teamo !! Goloj !! Poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;width:2em;&quot; | 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{FrancioFB}} || 6:1 || '''6'''
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{NorvegioFB}} || 7:3 || '''6'''
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{SenegaloFB}} || 3:6 || '''0'''
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Irako&lt;!-- FB --&gt;}} || 1:7 || '''0'''
|}

===Grupo J===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Teamo !! Goloj !! Poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;width:2em;&quot; | 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{ArgentinoFB}} || 5:0 || '''6'''
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{AŭstrioFB}} || 3:3 || '''3'''
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{AlĝerioFB}} || 2:4 || '''3'''
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Jordanio&lt;!-- FB --&gt;}} || 2:5 || '''0'''
|}

===Grupo K===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Teamo !! Goloj !! Poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;width:2em;&quot; | 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{KolombioFB}} || 4:1 || '''6'''
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{PortugalioFB}} || 6:1 || '''4'''
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{DR Kongo&lt;!-- FB --&gt;}} || 1:2 || '''1'''
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{UzbekioFB}} || 1:8 || '''0'''
|}

===Grupo L===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Teamo !! Goloj !! Poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| style=&quot;width:2em;&quot; | 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{AnglioFB}} || 4:2 || '''4'''
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{GanaoFB}} || 1:0 || '''4'''
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{KroatioFB}} || 3:4 || '''3'''
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{PanamoFB}} || 0:2 || '''0'''
|}
&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;clear: both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
&lt;!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --&gt;
* [[Futbala Mondpokalo]]
* [[Stratinfana Mondpokalo]]
{{Projektoj}}
* [[FIFA]]
* [[MSC World Europa]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com ({{en}}, {{es}}, {{fr}} kaj en sep pliaj lingvoj)

{{Futbala Mondpokalo}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Okazontaĵoj]]
[[Kategorio:Futbala Mondpokalo]]
[[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]]
[[Kategorio:Futbalo en 2026]]
[[Kategorio:Futbalo en Usono]]
[[Kategorio:Futbalo en Kanado]]
[[Kategorio:Futbalo en Meksiko]]</text>
      <sha1>lzu6ibka5rwqwjzrykkiwpyzq0neqs7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nils Minkmar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>931149</id>
    <revision>
      <id>9412585</id>
      <parentid>9316704</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5927" sha1="svmcfnfkldyd41ztxiai5br6tn7upcb" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Nils MINKMAR''' (naskiĝinta la {{daton|12|11|1966}} en [[Saarbrücken]]) estas [[germanio|germana]] kaj [[francio|franca]] ĵurnalisto, historiisto kaj publicisto.

Estante filo de germano kaj de francino li pasigis la junulajn jarojn en Saarbrücken-Dudweiler. Studis li poste historion de la [[Moderna Epoko]] en [[Saarbrücken]] engaĝiĝante en la socialdemokratia frakcio de la studenta parlamento.&lt;ref&gt;Oliver Pfohlmann: [https://www.fr.de/kultur/literatur/klebt-11522242.html &quot;Nils Minimars Essays: Klebt gut&quot;] - ĉe: ''Frankfurter Rundschau,'' 10.5.2009&lt;/ref&gt; Li frekventis la seminarion por doktoriĝontoj de [[Pierre Bourdieu]] ĉe EHESS en [[Parizo]]. Doktoriĝo sukcesis en 1996 ĉe [[Richard van Dülmen]] je la [[universitato de Sarlando]] pri honorkonfliktoj en [[Kolmaro]].&lt;ref&gt;Nils Minkmar: ''Ausgegossene Worte: Stadtbürgerlicher Ehrbegriff, Ehrenkonflikte und Habitus im Colmar des 16. Jahrhunderts in historisch-anthropologischer Perspektive,'' Saarbrücken 1996&lt;/ref&gt; En 1997 li fariĝis redaktoro de la [[ZDF]]-aĵo ''Willemsens Woche'' je [[Hamburgo]]. Post la elsenda ĉeso li laboris kiel liberprofesiulo por la taggazeto ''Süddeutsche Zeitung'', ''Geo'' kaj la turisma-kultura revuo ''Merian''. Inter 1999 kaj 2001 Minkmar estis redaktisto de la semajngazeto [[Die Zeit]]. En julio 2001 li iĝis felietonisto de la semajna gazeto ''Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung''. En januaro 2012 li postantis al [[Patrick Bahners]] kiel felietonestro de [[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] (FAZ). Inter 2015 kaj 2016 li laboris por la kultursekcio de la monatrevuo [[Der Spiegel]].&lt;ref&gt;[https://gruppe.spiegel.de/news/pressemitteilungen/detail/nils-minkmar-wird-autor-beim-nachrichten-magazin-der-spiegel &quot;Nils Minkmar wird Autor beim Nachrichten-Magazin DER SPIEGEL&quot;] &lt;/ref&gt; De majo 2021 li laboras ĉe SZ. De aprilo 2024 li moderigas, kune kun [[Joachim Telgenbüscher]], la furoran historipodkaston ''[[Was bisher geschah]]''.&lt;ref&gt;[https://plus.rtl.de/podcast/kampf-der-unternehmen-7jzbacfsd1oke/podcast-empfehlung-was-bisher-geschah-xo53vfs3ixa8w informoj ĉe RTL+]&lt;/ref&gt; Havante krom la germanan ankaŭ la francan ŝtatanecon, li fondis la germanan [[michel de Montaigne|Montaigne]]-societon. 

Li ricevis la sekvantajn honorojn:
*2012: kulturredaktisto de la jaro (fare de la porĵurnalista gazeto ''Medium Magazin'')
*2016: Ben-Witter-premio
*2021: Ordre des Arts et des Lettres (nomumiĝo) 
*2022: Journalistenpreis Bahnhof&lt;ref&gt;[https://buchmarkt.de/meldungen/nils-minkmar-mit-dem-24-journalistenpreis-bahnhof-ausgezeichnet/ &quot;Nils Minkmar mit dem 24. Journalistenpreis Bahnhof ausgezeichnet&quot;] - ĉe: ''buchmarkt.de''&lt;/ref&gt;

== Verkoj ==
=== Libroj ===
* ''Ausgegossene Worte. Stadtbürgerlicher Ehrbegriff, Ehrenkonflikte und Habitus im Colmar des 16. Jahrhunderts in historisch-anthropologischer Perspektive,'' Saarbrücken 1996 (=disertacio; Sarlanda altlernejo)
* ''Hier spricht Berlin. Geschichten aus einer barbarischen Stadt'' (kune kun Georg Diez, Peter Richter, Claudius Seidl kaj Anne Zielke), Kiepenheuer &amp; Witsch 2003, ISBN 978-3-462-03342-7&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-28325133.html Rezension] ĉe: ''Der Spiegel,'' 34/2003&lt;/ref&gt;
* ''Schaut auf diese Stadt. Neue Geschichten aus dem barbarischen Berlin'' (kune kun Georg Diez, Peter Richter, Claudius Seidl kaj Anne Zielke), KiWi 2007, ISBN 978-3-462-03790-6
* ''Mit dem Kopf durch die Welt. Ganz persönliche Geschichten aus der Normalität,'' S. Fischer, Frankfurt am Main 2009, ISBN 978-3-10-048829-9
* ''Der Zirkus: Ein Jahr im Innersten der Politik,'' S. Fischer, Frankfurt am Main 2013, ISBN 978-3-10-048839-8
* ''Das geheime Frankreich,'' S. Fischer, Frankfurt am Main 2017, ISBN 978-3-10-397295-5
* ''Montaignes Katze'' (romano), S. Fischer, Frankfurt am Main 2022, ISBN 978-3-10-397294-8&lt;ref&gt;https://www1.wdr.de/mediathek/audio/wdr5/wdr5-das-philosophische-radio/index.html&lt;/ref&gt;

=== Eseoj (elekto) ===
* ''Vom Totschlagen kostbarer Zeit. Der Gebrauch des Kinos in einer Industrieregion (1900–1914)''. Ĉe: ''Historische Anthropologie'' 1 (1993), p. 431–450.
* ''Filmrausch an der Saar. Das Leben mit dem Kino zwischen Kriegsende und Fernsehen''. Ĉe: ''Saarbrücker Hefte'' 71/72 (1994), p. 103–110.
* ''Verbriefte Liebe. Die unglückliche Beziehung zwischen einem Reichsritter und einer Goldschmiedetochter im Colmar des 16. Jh.'' Ĉe: Eva Labouvie (Hrsg.): ''Ungleiche Paare. Zur Kulturgeschichte menschlicher Beziehungen''. München 1997, p. 33–55.
* ''In der Zeitgeschichte der Medienpolitik. Die Odyssee der ZDF-Intendantenwahl''. Ĉe: ''Jahrbuch Fernsehen'' 2002. Marl 2002, p. 41–50 (über die konfliktreiche Wahl von Markus Schächter als Nachfolger des langjährige ZDF-Intendanten Dieter Stolte).

== Literaturo ==
* Klaas Huizing: &quot;Dahinter steckt immer ein kluger Kopf. Nils Minkmar im Portrait&quot;. Ĉe: ''OPUS'' 12/2009 (Kulturmagazin für das Saarland, Rheinland-Pfalz, Lothringen und Luxembourg), p. 55

== Eksteraj ligiloj==
{{Commonscat}}
* {{DNB-Portal|123471087}} 
*[https://www.perlentaucher.de/autor/nils-minkmar.html pri verkisto kaj verkoj ĉe ''Perlentaucher'']
* [https://www.sueddeutsche.de/autoren/nils-minkmar-1.5449030 informoj autoraj de SZ] 
*[https://www.imdb.com/de/name/nm4495477/ datoj je IMDb] 
* [https://steadyhq.com/de/nminkmar/ &quot;Der siebte Tag&quot;] – blogo de Minkmar 
*[https://www.sueddeutsche.de/autoren/nils-minkmar-1.5449030 verkistaj informoj je la paĝaro de SZ]
*[https://web.archive.org/web/20120507221916/http://www.faz.net/redaktion/nils-minkmar-11104351.html artikoloj de Minkmar ĉe FAZ]

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Minkmar, Nils}}
[[Kategorio:Germanaj historiistoj]]
[[Kategorio:Francaj historiistoj]]
[[Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj]]
[[Kategorio:Redaktoroj]] 
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1966]]
[[Kategorio:Podkastistoj]]
[[kategorio:Germanaj verkistoj]]
[[kategorio:Socialdemokratoj]]</text>
      <sha1>svmcfnfkldyd41ztxiai5br6tn7upcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vilmos Dunszt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>932035</id>
    <revision>
      <id>9413007</id>
      <parentid>9397098</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36759-72</username>
        <id>259306</id>
      </contributor>
      <origin>9413007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9024" sha1="bxo0e4lur1rl3rst1gu9bel56sq516a" xml:space="preserve">{{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller|grandeco de subskribo=|priskribo=|subskribo=}}
'''Vilmos DUNSZT'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 La vivovojo de Dunszt en port.hu]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]&lt;/ref&gt; (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''&lt;ref&gt;[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]&lt;/ref&gt;; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]&lt;ref&gt;[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, &amp; More | Discogs]&lt;/ref&gt;) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.&lt;ref&gt;[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]&lt;/ref&gt; Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Li estas la kreinto, fondinto kaj kreiva direktoro de la moda marko [[William Dunst (marko)|William Dunst]], fondita en 2025. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de [[Adelsheim]], devenanta el [[Veszprém (urbo)]] kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://orcid.org/0009-0006-0139-3397 William Dunst (0009-0006-0139-3397) - ORCID]&lt;/ref&gt; Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ pustoj, kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst&lt;ref&gt;[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] &lt;/ref&gt;; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 La familio de Dunszt en Usono, historio kaj fonaj informoj pri liaj prapatroj]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]&lt;/ref&gt; En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de [[Hungario]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Kariero ==
Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun [[Ferenc Molnár (kantisto)|Ferenc Molnár]], titolita „Anya, veszed a jövőm?”.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]&lt;/ref&gt;

Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la lernejo ''Kővirágok Énekiskola'' (&quot;kantolernejo Ŝtonfloroj&quot;), gvidata de [[Judit Kővári]], kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos. Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola (&quot;muziklernejo Vecsés&quot; en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' (&quot;La Sono de Muziko&quot;, adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' (&quot;La Subtegmento&quot;, ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

En 2021 li fondis sian propran diskeldonejon, [[Dunst Records]], kiu havas plurajn filiojn ĉefe en [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Kanado]], [[Francio]] kaj [[Hungario]].&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8 Dunst Records - Credits]&lt;/ref&gt; En landoj, kie ne ekzistas aparta loka filio, la ĉefa etikedo Dunst Records aŭ ofte la marko Dunst Records International estas uzata por distribui la kantojn de internaciaj artistoj.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records?srsltid=AfmBOopRIzXxw9ayDjK-EJS5ckjE2GzjGKjGNiLkF2-2ztR5ZpfsZCac Dunst Records | Discogs]&lt;/ref&gt;

En 2025, li fondis sian samnoman modmarkon, [[William Dunst (marko)|William Dunst]], kiu ekde tiam organizis plurajn bonfarajn eventojn, precipe en la Unuiĝinta Reĝlando. La marko ĉefe fokusiĝas al pretportaj kolektoj, inkluzive de sportkostumoj, havajaj ĉemizoj, T-ĉemizoj, kapuĉaj sveteroj, ŝvitĉemizoj kaj aliaj altkvalitaj produktoj.&lt;ref&gt;https://www.thestar.co.uk/community/william-dunst-launches-his-own-clothing-brand-donates-profits-to-help-children-in-the-uk-5262925&lt;/ref&gt;

En 2026, en [[Tokio]], li fondis la kompaniojn Intervia Music Co., Ltd. kaj Dunacom Records, kiuj okupiĝas pri rajt-administrado, distribuado kaj eldonado, en partnereco kun la muzikaj kompanioj [[Believe Music|Believe]] kaj BIG UP!. Ĉi tiuj entreprenoj funkcias kiel sub-etikedoj de Dunst Records Japan, filio de [[Dunst Records]], kaj estas ĉefe dediĉitaj al la distribuado kaj administrado de japanaj kaj aziaj artistoj.&lt;ref&gt;[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]&lt;/ref&gt;

== Familio kaj deveno ==
Li devenas de la [[Katolika Eklezio|romkatolika]], devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst).&lt;ref&gt;[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/ Q&amp;A WITH WILLIAM DUNST: THE ARCHITECT OF HERITAGE] gratteaumagazine.com&lt;/ref&gt; Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924).&lt;ref&gt;[[commons:File:Grab_Frau_und_Herr_István_Dunszt_†1924,_†1928,_2024_Bakonybél.jpg|Wikimedia Commons]]&lt;/ref&gt; Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Inter liaj prapatroj troviĝas interalie [[Maria Dunszt|Mária Dunszt]] (1936–1994), operkantistino; [[Ferenc Dunst]] (1815–1883), iama urbestro de [[Veszprém]], parlamentano kaj ledkomercisto; [[Károly Dunszt]] (1939–2012), majstro de sukeraĵarto; kaj [[Kálmán Donászy|Kálmán Dunszt]] (nomvariaĵo: ''Donászy''; 1897–1985), ĵurnalisto kaj politikisto.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Fontoj ==

* [https://kboo.fm/media/126887-rose-city-native-radio-042425 William Dunst ludata ĉe Rose City Native Radio la 24-an de aprilo 2025 ĉe kboo.fm]
* [https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst Biografio kaj filmografio de William Dunst ĉe TMDB (La Datumbazo de Filmoj)]
== Vidu ankaŭ ==
* [[Dunst Records]]
* [[Dunst|Familio Dunst]]

== Eksteraj ligiloj ==

* [http://www.williamdunst.com/default.aspx Vilmos Dunszt Oficiala Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240917214319/https://www.williamdunst.com/|date=2024-09-17}}
* [https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Vilmos Dunszt] ĉe [[PORT.hu|PORT]]
* [https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Vilmos Dunszt] en la [[Hungara Filma Datumbazo]]
* [[imdbname:16933419|Vilmos Dunszt]] ĉe [[Interreta filma datumbazo|Interreta Filma Datumbazo]]
* [https://belmontstar.com/?s=William+Dunst Artikoloj pri Vilmos Dunszt en Belmont Star]&lt;br /&gt;
{{Bibliotekoj}}

{{vivtempo|Dunszt, V}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]]
[[Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj]]</text>
      <sha1>bxo0e4lur1rl3rst1gu9bel56sq516a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413008</id>
      <parentid>9413007</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:36:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36759-72</username>
        <id>259306</id>
      </contributor>
      <origin>9413008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9055" sha1="dzhtio6ig1i5dko90yy9g6asg1rqufd" xml:space="preserve">{{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller|grandeco de subskribo=|priskribo=|subskribo=}}
'''Vilmos DUNSZT'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 La vivovojo de Dunszt en port.hu]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]&lt;/ref&gt; (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''&lt;ref&gt;[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]&lt;/ref&gt;; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]&lt;ref&gt;[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, &amp; More | Discogs]&lt;/ref&gt;) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.&lt;ref&gt;[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]&lt;/ref&gt; Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Li estas la kreinto, fondinto kaj kreiva direktoro de la moda marko [[William Dunst (marko)|William Dunst]], fondita en 2025. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de [[Adelsheim]], devenanta el [[Veszprém (urbo)]] kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://orcid.org/0009-0006-0139-3397 William Dunst (0009-0006-0139-3397) - ORCID]&lt;/ref&gt; Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ pustoj, kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst&lt;ref&gt;[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] &lt;/ref&gt;; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 La familio de Dunszt en Usono, historio kaj fonaj informoj pri liaj prapatroj]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]&lt;/ref&gt; En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de [[Hungario]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Kariero ==
Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun [[Ferenc Molnár (kantisto)|Ferenc Molnár]], titolita „Anya, veszed a jövőm?”.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]&lt;/ref&gt;

Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la lernejo ''Kővirágok Énekiskola'' (&quot;kantolernejo Ŝtonfloroj&quot;), gvidata de [[Judit Kővári]], kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos. Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola (&quot;muziklernejo Vecsés&quot; en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' (&quot;La Sono de Muziko&quot;, adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' (&quot;La Subtegmento&quot;, ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

En 2021 li fondis sian propran diskeldonejon, [[Dunst Records]], kiu havas plurajn filiojn ĉefe en [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Kanado]], [[Francio]] kaj [[Hungario]].&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8 Dunst Records - Credits]&lt;/ref&gt; En landoj, kie ne ekzistas aparta loka filio, la ĉefa etikedo Dunst Records aŭ ofte la marko Dunst Records International estas uzata por distribui la kantojn de internaciaj artistoj.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records?srsltid=AfmBOopRIzXxw9ayDjK-EJS5ckjE2GzjGKjGNiLkF2-2ztR5ZpfsZCac Dunst Records | Discogs]&lt;/ref&gt;

En 2025, li fondis sian samnoman modmarkon, [[William Dunst (marko)|William Dunst]], kiu ekde tiam organizis plurajn bonfarajn eventojn, precipe en la Unuiĝinta Reĝlando. La marko ĉefe fokusiĝas al pretportaj kolektoj, inkluzive de sportkostumoj, havajaj ĉemizoj, T-ĉemizoj, kapuĉaj sveteroj, ŝvitĉemizoj kaj aliaj altkvalitaj produktoj.&lt;ref&gt;https://www.thestar.co.uk/community/william-dunst-launches-his-own-clothing-brand-donates-profits-to-help-children-in-the-uk-5262925&lt;/ref&gt;

En 2026, en [[Tokio]], li fondis la kompaniojn Intervia Music Co., Ltd. kaj Dunacom Records, kiuj okupiĝas pri rajt-administrado, distribuado kaj eldonado, en partnereco kun la muzikaj kompanioj [[Believe Music|Believe]] kaj BIG UP!. Ĉi tiuj entreprenoj funkcias kiel sub-etikedoj de Dunst Records Japan, filio de [[Dunst Records]], kaj estas ĉefe dediĉitaj al la distribuado kaj administrado de japanaj kaj aziaj artistoj.&lt;ref&gt;[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]&lt;/ref&gt;

== Familio kaj deveno ==
Li devenas de la [[Katolika Eklezio|romkatolika]], devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst).&lt;ref&gt;[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/ Q&amp;A WITH WILLIAM DUNST: THE ARCHITECT OF HERITAGE] gratteaumagazine.com&lt;/ref&gt; Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924).&lt;ref&gt;[[commons:File:Grab_Frau_und_Herr_István_Dunszt_†1924,_†1928,_2024_Bakonybél.jpg|Wikimedia Commons]]&lt;/ref&gt; Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Inter liaj prapatroj troviĝas interalie [[Maria Dunszt|Mária Dunszt]] (1936–1994), operkantistino; [[Ferenc Dunst]] (1815–1883), iama urbestro de [[Veszprém]], parlamentano kaj ledkomercisto; [[Károly Dunszt]] (1939–2012), majstro de sukeraĵarto; kaj [[Kálmán Donászy|Kálmán Dunszt]] (nomvariaĵo: ''Donászy''; 1897–1985), ĵurnalisto kaj politikisto.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Fontoj ==

* [https://kboo.fm/media/126887-rose-city-native-radio-042425 William Dunst ludata ĉe Rose City Native Radio la 24-an de aprilo 2025 ĉe kboo.fm]
* [https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst Biografio kaj filmografio de William Dunst ĉe TMDB (La Datumbazo de Filmoj)]
== Vidu ankaŭ ==
* [[Dunst Records]]
* [[Dunst|Familio Dunst]]

== Eksteraj ligiloj ==

* [http://www.williamdunst.com/default.aspx Vilmos Dunszt Oficiala Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240917214319/https://www.williamdunst.com/|date=2024-09-17}}
* [https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Vilmos Dunszt] ĉe [[PORT.hu|PORT]]
* [https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Vilmos Dunszt] en la [[Hungara Filma Datumbazo]]
* [[imdbname:16933419|Vilmos Dunszt]] ĉe [[Interreta filma datumbazo|Interreta Filma Datumbazo]]
* [https://belmontstar.com/?s=William+Dunst Artikoloj pri Vilmos Dunszt en Belmont Star]&lt;br /&gt;
{{Bibliotekoj}}

{{vivtempo|Dunszt, V}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]]
[[Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj aktoroj]]</text>
      <sha1>dzhtio6ig1i5dko90yy9g6asg1rqufd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413011</id>
      <parentid>9413008</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:38:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36759-72</username>
        <id>259306</id>
      </contributor>
      <origin>9413011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9095" sha1="rqosjxgefdyqsyj1rykjcupmvp9eolt" xml:space="preserve">{{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller|grandeco de subskribo=|priskribo=|subskribo=}}
'''Vilmos DUNSZT'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 La vivovojo de Dunszt en port.hu]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]&lt;/ref&gt; (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''&lt;ref&gt;[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]&lt;/ref&gt;; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]&lt;ref&gt;[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, &amp; More | Discogs]&lt;/ref&gt;) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.&lt;ref&gt;[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]&lt;/ref&gt; Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Li estas la kreinto, fondinto kaj kreiva direktoro de la moda marko [[William Dunst (marko)|William Dunst]], fondita en 2025. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de [[Adelsheim]], devenanta el [[Veszprém (urbo)]] kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://orcid.org/0009-0006-0139-3397 William Dunst (0009-0006-0139-3397) - ORCID]&lt;/ref&gt; Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ pustoj, kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst&lt;ref&gt;[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] &lt;/ref&gt;; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 La familio de Dunszt en Usono, historio kaj fonaj informoj pri liaj prapatroj]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]&lt;/ref&gt; En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de [[Hungario]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Kariero ==
Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun [[Ferenc Molnár (kantisto)|Ferenc Molnár]], titolita „Anya, veszed a jövőm?”.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]&lt;/ref&gt;

Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la lernejo ''Kővirágok Énekiskola'' (&quot;kantolernejo Ŝtonfloroj&quot;), gvidata de [[Judit Kővári]], kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos. Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola (&quot;muziklernejo Vecsés&quot; en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' (&quot;La Sono de Muziko&quot;, adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' (&quot;La Subtegmento&quot;, ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

En 2021 li fondis sian propran diskeldonejon, [[Dunst Records]], kiu havas plurajn filiojn ĉefe en [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Kanado]], [[Francio]] kaj [[Hungario]].&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8 Dunst Records - Credits]&lt;/ref&gt; En landoj, kie ne ekzistas aparta loka filio, la ĉefa etikedo Dunst Records aŭ ofte la marko Dunst Records International estas uzata por distribui la kantojn de internaciaj artistoj.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records?srsltid=AfmBOopRIzXxw9ayDjK-EJS5ckjE2GzjGKjGNiLkF2-2ztR5ZpfsZCac Dunst Records | Discogs]&lt;/ref&gt;

En 2025, li fondis sian samnoman modmarkon, [[William Dunst (marko)|William Dunst]], kiu ekde tiam organizis plurajn bonfarajn eventojn, precipe en la Unuiĝinta Reĝlando. La marko ĉefe fokusiĝas al pretportaj kolektoj, inkluzive de sportkostumoj, havajaj ĉemizoj, T-ĉemizoj, kapuĉaj sveteroj, ŝvitĉemizoj kaj aliaj altkvalitaj produktoj.&lt;ref&gt;https://www.thestar.co.uk/community/william-dunst-launches-his-own-clothing-brand-donates-profits-to-help-children-in-the-uk-5262925&lt;/ref&gt;

En 2026, en [[Tokio]], li fondis la kompaniojn Intervia Music Co., Ltd. kaj Dunacom Records, kiuj okupiĝas pri rajt-administrado, distribuado kaj eldonado, en partnereco kun la muzikaj kompanioj [[Believe Music|Believe]] kaj BIG UP!. Ĉi tiuj entreprenoj funkcias kiel sub-etikedoj de Dunst Records Japan, filio de [[Dunst Records]], kaj estas ĉefe dediĉitaj al la distribuado kaj administrado de japanaj kaj aziaj artistoj.&lt;ref&gt;[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]&lt;/ref&gt;

== Familio kaj deveno ==
Li devenas de la [[Katolika Eklezio|romkatolika]], devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst).&lt;ref&gt;[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/ Q&amp;A WITH WILLIAM DUNST: THE ARCHITECT OF HERITAGE] gratteaumagazine.com&lt;/ref&gt; Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924).&lt;ref&gt;[[commons:File:Grab_Frau_und_Herr_István_Dunszt_†1924,_†1928,_2024_Bakonybél.jpg|Wikimedia Commons]]&lt;/ref&gt; Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Inter liaj prapatroj troviĝas interalie [[Maria Dunszt|Mária Dunszt]] (1936–1994), operkantistino; [[Ferenc Dunst]] (1815–1883), iama urbestro de [[Veszprém]], parlamentano kaj ledkomercisto; [[Károly Dunszt]] (1939–2012), majstro de sukeraĵarto; kaj [[Kálmán Donászy|Kálmán Dunszt]] (nomvariaĵo: ''Donászy''; 1897–1985), ĵurnalisto kaj politikisto.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Fontoj ==

* [https://kboo.fm/media/126887-rose-city-native-radio-042425 William Dunst ludata ĉe Rose City Native Radio la 24-an de aprilo 2025 ĉe kboo.fm]
* [https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst Biografio kaj filmografio de William Dunst ĉe TMDB (La Datumbazo de Filmoj)]
== Vidu ankaŭ ==
* [[Dunst Records]]
* [[Dunst|Familio Dunst]]

== Eksteraj ligiloj ==

* [http://www.williamdunst.com/default.aspx Vilmos Dunszt Oficiala Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240917214319/https://www.williamdunst.com/|date=2024-09-17}}
* [https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Vilmos Dunszt] ĉe [[PORT.hu|PORT]]
* [https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Vilmos Dunszt] en la [[Hungara Filma Datumbazo]]
* [[imdbname:16933419|Vilmos Dunszt]] ĉe [[Interreta filma datumbazo|Interreta Filma Datumbazo]]
* [https://belmontstar.com/?s=William+Dunst Artikoloj pri Vilmos Dunszt en Belmont Star]&lt;br /&gt;
{{Bibliotekoj}}

{{vivtempo|Dunszt, V}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]]
[[Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj aktoroj]]</text>
      <sha1>rqosjxgefdyqsyj1rykjcupmvp9eolt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Himalia (2024)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>934231</id>
    <revision>
      <id>9412860</id>
      <parentid>9400606</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T03:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2759" sha1="c1qxfgmnjqsgmrnytc94dh799y9hqpw" xml:space="preserve">{{unua}}
{{Informkesto filmo|daŭro=21 minutoj|originalalingvo=Esperanto|aperdato=2024|reĝisoro=Clara Milo kaj Juliette Lossky|filmadlando=Kanado|produktisto=Metafilms Production|imdb_id=28485954|ĉefrolanto=Noam Desbiens-Lépine -Elio&lt;br /&gt;
Amélie Clément - Delaya&lt;br /&gt;
Adam Schneider - Yacob&lt;br /&gt;
Pamela Sellers -Maljuna &lt;br /&gt;
Nicolas Viau - Radio}}
'''Himalia''' (2024) estas mallonga esperantlingva [[Sciencfikcia filmo|sciencfikcia]] filmo de Metafilms Production, direktita de Clara Milo kaj Juliette Lossky.&lt;ref&gt;[https://www.liberafolio.org/2026/01/28/kanada-filmo-en-esperanto-nun-rete-spektebla/] &quot;Libera Folio: Kanada filmo en Esperanto nun rete spektebla&quot; de Nicolas Viau, 2026-01-28&lt;/ref&gt; 

La filmo estis spektebla interalie en la franc-germana televidkanalo [[ARTE]] en januaro 2026. Aldone, la filmo estis elektita por konkuri kadre de diversaj kinartaj festivaloj.

== Intrigo ==
La filmo temas pri la vivo de familio, ritmita de la sunlumo, en bela bieno, en sufiĉe fora estonteco, sur [[Himalio (luno)|Himalio]], luno de [[Jupitero]].

== Esperanto en la filmo ==
La kreintoj ekkonsciis, ke la filmo fakte temos pri la estonteco. Origine, la scenaro estis verkita en la angla. Sed ili poste ekhavis la ideon, ke estontece la ĉefa lingvo ne estos ĉu la angla, ĉu la franca aŭ alia tia lingvo. Sed ĝi povus esti ”elpensita” lingvo. Ili jam aŭdis pri Esperanto, kaj ili do tiel decidis. 

En intervjuo por la televidkanalo ARTE Clara Milo ŝerce diris:&lt;ref&gt;[https://www.arte.tv/videos/130831-000-A/]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Intervjuo kun Clara Milo kaj Juliette Lossky en la televidkanalo [[ARTE]] ({{Fr}})&lt;/ref&gt;
{{Citaĵo
| teksto = Ni pensis, ke se ni farus filmon en la angla en la estonteco, ni lasus la usonanojn venki. Do ne, tio ne povis esti.
| originala teksto = On s'est dit que si on faisait un film, dans le futur, en anglais, on laissait les Américains gagner. Donc non, ça pouvait pas être ça.
}}
La kanada esperantisto [[Ĝermolisto de kanadaj esperantistoj#Nicolas Viau|Nicolas Viau]] tradukis la dialogojn kaj trejnis la aktorojn paroli la lingvon. Li kreis tradukan grupeton konsistantan el la kebekiaj esperantistoj Sylvain (Silvano) Auclair kaj [[Eugenia Amis|Ĵenja Amis]].

== Premioj ==
''Himalia'' gajnis du premiojn de la festivalo ''Pleins Écrans'' 2026: la Grandpremion (''Grand Prix'') kaj la Premion de la Kolegoj (''Prix des Pairs)''.

== Vidu ankaŭ ==
[[Esperanto-filmo|Esperanto-filmoj]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://vimeo.com/1017796208 Varba filmeto por Himalia]
* [https://claramilo.co/himalia Retejo de la filmo]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
[[Kategorio:Esperanto-filmoj]]
[[Kategorio:Kanadaj filmoj]]
[[Kategorio:Esperanto en 2024]]</text>
      <sha1>c1qxfgmnjqsgmrnytc94dh799y9hqpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026</title>
    <ns>5</ns>
    <id>935389</id>
    <revision>
      <id>9412448</id>
      <parentid>9367331</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dua duono de 2026 */</comment>
      <origin>9412448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8743" sha1="dlwfwyx4f7yh8xfbqxa7182a16bwz67" xml:space="preserve">== Propono Aŭstrio ==

*Propono [[Aŭstrio]], cele al [[UK 2026|UKo]]; se elektata, mi aldonos referencojn kaj plibonigos iomete. --aldonis, sen subskribo, uzanto kani je 22:53, 3 jan. 2026
:{{re|kani}} Mi tre subtenas la proponon ĝenerale. La teksto mem estas leginda ekde 2020 kaj sendube estas tute bona. Pri '''pli detalaj''' tekstoj (ĉefe distriktoj kaj komunumoj) jam multo fariĝis en la landoj Supra kaj Malsupra Aŭstrio, Vieno, Stirio, Karintio, pri Burgenlando ankaŭ kunlaboris iuj hungaroj, sed en la '''okcidenta parto''' la bazaj tekstoj pri Salcburgio estas pene kontentigaj, kaj tiuj pri Tirolo kaj Vorarlbergo estas malsufiĉaj. Tial mi preferus nomumon por aprilo, por ankoraŭ havi 7 semajnojn ekde nun plibonigi kaj ampleksigi la paĝojn pri Tirolo kaj Vorarlbergo. Mia juna filo ĵus duonjaron staĝas kaj nin povus tute ne interesi la okcidenta parto. Sed tamen la mizeraj truoj koncernas Aŭstrion, ili ne aŭtomate pleniĝos, kaj eblas uzi la okazon por forigi tekstan vakuon en la centro de Eŭropo: Pli sude, jes la tekstoj pri [[Suda Tirolo]] en Italio estas relative bone zorgitaj. Ankaŭ la nordaj tekstoj pri [[Bavario]] en Germanio kaj pri Svislando ĝenerale ricevis multajn laborhorojn antaŭ iom da jaroj, pri Svislando oni nur devus foje kontroli ĉu necesas ion nun aktualigi. Sed pri Tirolo kaj Vorarlbergo, malpli urĝe ankaŭ pri Salcburgio estos bone investi kelkajn dekojn da laborhoroj. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 6 feb. 2026 (UTC)
::En ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 6 feb. 2026 (UTC)

== Stato de 2006 ==

Saluton homoj, bonvolu noti la staton de tiu ĉi paĝo. Ĝi ankoraŭ estas malplena ek de aprilo kaj restas nur 10 tagoj ĝis tiam. Ni certe ne volas rehavi situacion ke la ĉefpaĝo estas malplena je la 1-a de la monato, ĉu ne?

Saluton @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] @[[Uzanto:Kani|Kani]] kaj aliaj, ĉu vi povas helpi? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:51, 21 mar. 2026 (UTC)

:{{re|Sj1mor|Kani|Dominik}} (kaj ĉiuj aliaj kiuj vidas tiun ĉi noton, kompreneble): Fakte, prave. Sed konsiderante ke mi origine volis la paĝon Aŭstrio por aprilo, kion vi pensus se ni simple plivastigus la prezentotempon de la paĝo [[Aŭstrio]] al marto ''kaj'' aprilo? Kaj pri posta kandidato mi ĵus havis la ideon proponi la paĝon '''[[Futbalo]]''' (leginda ekde aŭgusto 2022) por majo, eble same por du monatoj, do ankaŭ por junio, okaze de la [[Futbala Mondpokalo 2026]] de la [[9-a de junio]] ĝis [[19-a de julio]] [[2026]]... Mi volonte por aprilo ankoraŭ proponintus iun alian paĝon pri Aŭstrio, sed pri tio mi ne havis taŭgan ideon inter la kandidataj paĝoj de legindaj kaj elstaraj artikoloj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:27, 21 mar. 2026 (UTC)
::Mi estas por. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:40, 21 mar. 2026 (UTC)
:::Cetere mi ĵus ankoraŭ metis mencion pri la [[UK 2026]] en la titolpaĝan resumon de la temo [[Aŭstrio]], kaj provis minimume koncizigi ĝin - ankoraŭ ĝi estas iom tro vasta kompare al aliaj resumoj. Sed aliflanke ni ne perfortu la resumon nur por ŝpari kelkajn milimetrojn aŭ cenimetrojn da longeco... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:46, 21 mar. 2026 (UTC)
::::Laŭ mi ripeti artikolon dum du monatoj estas tro kaj tio donos la impreson ke nenio moviĝas en Vikipedio. Ni jam pasigis &quot;de la semajno&quot; al &quot;de la monato&quot; kaj la ĉiutagaj Aktualaĵoj estas subpremitaj al la tria etaĝo. Mi povas plibonigi la artikolon pri [[Graz]] ĝis la fino de la monato, por ke ĝi estu la artikolo por aprilo aŭ majo. Ŝajne UEA-aktivuloj iom prifajfas pri Vikipedio, se oni rigardas la staton de [[Graz]] aŭ de [[UK 2026]]. Krome en la listo de legindaj kaj elstaraj artikoloj estas ankoraŭ uzeblaj artikoloj. Kaj estas aliaj artikoloj, ekzemple mi ĵus trafis ampleksan artikolon [[Lajsana albatroso]] el kiuj unu individuo ĵus aperis en novaĵoj kiel plej aĝa reproduktanta birdo ĝis nun konstatita. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:25, 21 mar. 2026 (UTC)
:::::Nun [[Graz]] plialtiĝis de 7 000 ĝis 35 000. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:20, 21 mar. 2026 (UTC)
::::::{{re|Kani|Sj1mor|Dominik}} ''Davaj'', konsentite. La nuntempa teksto pri Graz estis mia revo kiam mi skribis ke mi ''&quot;volonte por aprilo ankoraŭ proponintus iun alian paĝon pri Aŭstrio&quot;''. Mi volas insisti, ke artikoloj de la monato (AdlM ) estas elektitaj legindaj aŭ elstaraj, sed estas ankoraŭ semajno, ambaŭ aspektas al mi konvinkaj, kaj laŭ mi ne estas problemo ene de semajno oficiale elekti ilin. Ĉu vi, Kani, volas oficiale proponi ilin por legindeco aŭ elstareco? Por AdlM ne gravos en kiu kategorio ili estos, la elekton kie vi proponas ilin mi lasas al vi. Tiam, se la elekto iros glate, en aprilo estus [[Graz]], en majo la [[lajsana albatroso]] kaj en junio [[futbalo]]. Cetere, Kani: la referencoj de lajsana albatroso povos ankoraŭ iom poluriĝi, pli esperantiĝi, ekzemple mi ĵus vidas ke eblas meti internan ligilon al la eldoneja paĝo [[HarperCollins]], tiun ligilon mi jam metas. Kaj ni povas komune serĉi ĉu ankoraŭ eblos trovi iujn ajn ne-anglajn referencon - la angla lingvo tie estas absolute hegemonia (mi jam povis, por komenco, enŝtopi unu germanlingvan referencon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:00, 23 mar. 2026 (UTC)
:::::::Eĉ plie (''padrone''?), mi sugestas ke ni eku vikipedian tradicion tiele ke ĉiujare la artikolo de la monato (AdlM) por [[marto]] estu de la lando gastigonta la ĉijara UK, kaj poste por [[aprilo]] la AdlM estu de la gastigonta urbo. Tio signifas ke ambaŭ artikoloj devus ĝis tiam atingi tian altan nivelon de kvalito (elektitaj legindaj aŭ eĉ elstaraj) rezulte de sufiĉe streĉa klopodo. Ĉu tio sencas? Eĉ se la gastigontaj temas pri malĉefa lando aŭ mezgranda urbo oni tamen certe havas sufiĉe da materialo en la vikipedioj por ke ĉe ni ili estu sufiĉe gravaj kaj notindaj. 
:::::::Same laŭ la elekto de futbalo por junio, eblas sugesti ke por atentoplena tutmonda evento, kiel monda pokalo, la AdlM de la propra monato estu tiu sporto aŭ la gastiganta lando. 
:::::::Ĉu en ordo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:55, 23 mar. 2026 (UTC)
::::::::Konsentite pri ĉio, inklude la sugestojn de Sj1mor, nur se ni kapablu elteni la tradicion. Tiuj estas tre bone elpensitaj. Fakte sentradicie tio foje okazis. Mi tuj kandidatigos la proponitajn. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:04, 23 mar. 2026 (UTC)
:::::::::Vi jam povas voĉdoni. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:13, 23 mar. 2026 (UTC)
::::::::::Ankaŭ mi ŝatas la proponon de Sj1mor pri provo starigi tian tradicion pri marto kaj aprilo. Cetere, mi ĵus jam faris la resumojn [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/05]] kaj [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/06]], ĉar ni provu ne agi ĉiam je la plej lasta minuto. Tamen mi ankoraŭ ne havas koncepton kio povus veni kiel ADLS post junio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 23 apr. 2026 (UTC)

== Dua duono de 2026 ==
Propono por julio: [[Hispana Enlanda Milito]], profitante, ke en tiu monato okazos en Leono (Hispanio) SAT-kongreso kun tiu temo. Mi povas revizii la tekston, aldoni referencojn ktp. Ĝi estas elstara artikolo. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC)
:{{por}} Mi tre subtenas la proponon. Por postaj monatoj ni eble povas serĉi prioritate pri kulturaj aŭ eble geografiaj temoj en Ameriko, Afriko kaj orienta aŭ suda Azio, aŭ pri religiaj temoj sen rilatoj al centra aŭ okcidenta Eŭropo aŭ Azerbajĝano. Eble rilate al la nuna konflikto en Irano ion pri la antaŭŝijaisma historio de Irano, pri historiaj judoj tie, pri [[zaratuŝtrismo]], [[bahaismo]] aŭ [[jezidismo]]... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:32, 5 maj. 2026 (UTC)
::{{por}} – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:42, 5 maj. 2026 (UTC)
::{{re|Sj1mor|Dominik|Aidas}} Mi konfesas ke tiun ĉi diskutpaĝon oni ne facile trovas, sed ĉar vi pasinte jam trovis ĝin, ĉu eble iu el vi ankoraŭ ŝatas voĉdoni simbole por la artikolo de julio - mi scias ke Dominik deklaris esti en vikipaŭzo ekde 5 tagoj, sed eble li eĉ paŭzante povas mallonge voĉdoni, kaj Sj1mor kaj Aidas supozeble ie estas proksime. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dlwfwyx4f7yh8xfbqxa7182a16bwz67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412462</id>
      <parentid>9412448</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dua duono de 2026 */ Respondo</comment>
      <origin>9412462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8965" sha1="e4knfao54563u8xizc57f7opbsbxk4f" xml:space="preserve">== Propono Aŭstrio ==

*Propono [[Aŭstrio]], cele al [[UK 2026|UKo]]; se elektata, mi aldonos referencojn kaj plibonigos iomete. --aldonis, sen subskribo, uzanto kani je 22:53, 3 jan. 2026
:{{re|kani}} Mi tre subtenas la proponon ĝenerale. La teksto mem estas leginda ekde 2020 kaj sendube estas tute bona. Pri '''pli detalaj''' tekstoj (ĉefe distriktoj kaj komunumoj) jam multo fariĝis en la landoj Supra kaj Malsupra Aŭstrio, Vieno, Stirio, Karintio, pri Burgenlando ankaŭ kunlaboris iuj hungaroj, sed en la '''okcidenta parto''' la bazaj tekstoj pri Salcburgio estas pene kontentigaj, kaj tiuj pri Tirolo kaj Vorarlbergo estas malsufiĉaj. Tial mi preferus nomumon por aprilo, por ankoraŭ havi 7 semajnojn ekde nun plibonigi kaj ampleksigi la paĝojn pri Tirolo kaj Vorarlbergo. Mia juna filo ĵus duonjaron staĝas kaj nin povus tute ne interesi la okcidenta parto. Sed tamen la mizeraj truoj koncernas Aŭstrion, ili ne aŭtomate pleniĝos, kaj eblas uzi la okazon por forigi tekstan vakuon en la centro de Eŭropo: Pli sude, jes la tekstoj pri [[Suda Tirolo]] en Italio estas relative bone zorgitaj. Ankaŭ la nordaj tekstoj pri [[Bavario]] en Germanio kaj pri Svislando ĝenerale ricevis multajn laborhorojn antaŭ iom da jaroj, pri Svislando oni nur devus foje kontroli ĉu necesas ion nun aktualigi. Sed pri Tirolo kaj Vorarlbergo, malpli urĝe ankaŭ pri Salcburgio estos bone investi kelkajn dekojn da laborhoroj. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 6 feb. 2026 (UTC)
::En ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 6 feb. 2026 (UTC)

== Stato de 2006 ==

Saluton homoj, bonvolu noti la staton de tiu ĉi paĝo. Ĝi ankoraŭ estas malplena ek de aprilo kaj restas nur 10 tagoj ĝis tiam. Ni certe ne volas rehavi situacion ke la ĉefpaĝo estas malplena je la 1-a de la monato, ĉu ne?

Saluton @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] @[[Uzanto:Kani|Kani]] kaj aliaj, ĉu vi povas helpi? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:51, 21 mar. 2026 (UTC)

:{{re|Sj1mor|Kani|Dominik}} (kaj ĉiuj aliaj kiuj vidas tiun ĉi noton, kompreneble): Fakte, prave. Sed konsiderante ke mi origine volis la paĝon Aŭstrio por aprilo, kion vi pensus se ni simple plivastigus la prezentotempon de la paĝo [[Aŭstrio]] al marto ''kaj'' aprilo? Kaj pri posta kandidato mi ĵus havis la ideon proponi la paĝon '''[[Futbalo]]''' (leginda ekde aŭgusto 2022) por majo, eble same por du monatoj, do ankaŭ por junio, okaze de la [[Futbala Mondpokalo 2026]] de la [[9-a de junio]] ĝis [[19-a de julio]] [[2026]]... Mi volonte por aprilo ankoraŭ proponintus iun alian paĝon pri Aŭstrio, sed pri tio mi ne havis taŭgan ideon inter la kandidataj paĝoj de legindaj kaj elstaraj artikoloj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:27, 21 mar. 2026 (UTC)
::Mi estas por. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:40, 21 mar. 2026 (UTC)
:::Cetere mi ĵus ankoraŭ metis mencion pri la [[UK 2026]] en la titolpaĝan resumon de la temo [[Aŭstrio]], kaj provis minimume koncizigi ĝin - ankoraŭ ĝi estas iom tro vasta kompare al aliaj resumoj. Sed aliflanke ni ne perfortu la resumon nur por ŝpari kelkajn milimetrojn aŭ cenimetrojn da longeco... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:46, 21 mar. 2026 (UTC)
::::Laŭ mi ripeti artikolon dum du monatoj estas tro kaj tio donos la impreson ke nenio moviĝas en Vikipedio. Ni jam pasigis &quot;de la semajno&quot; al &quot;de la monato&quot; kaj la ĉiutagaj Aktualaĵoj estas subpremitaj al la tria etaĝo. Mi povas plibonigi la artikolon pri [[Graz]] ĝis la fino de la monato, por ke ĝi estu la artikolo por aprilo aŭ majo. Ŝajne UEA-aktivuloj iom prifajfas pri Vikipedio, se oni rigardas la staton de [[Graz]] aŭ de [[UK 2026]]. Krome en la listo de legindaj kaj elstaraj artikoloj estas ankoraŭ uzeblaj artikoloj. Kaj estas aliaj artikoloj, ekzemple mi ĵus trafis ampleksan artikolon [[Lajsana albatroso]] el kiuj unu individuo ĵus aperis en novaĵoj kiel plej aĝa reproduktanta birdo ĝis nun konstatita. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:25, 21 mar. 2026 (UTC)
:::::Nun [[Graz]] plialtiĝis de 7 000 ĝis 35 000. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:20, 21 mar. 2026 (UTC)
::::::{{re|Kani|Sj1mor|Dominik}} ''Davaj'', konsentite. La nuntempa teksto pri Graz estis mia revo kiam mi skribis ke mi ''&quot;volonte por aprilo ankoraŭ proponintus iun alian paĝon pri Aŭstrio&quot;''. Mi volas insisti, ke artikoloj de la monato (AdlM ) estas elektitaj legindaj aŭ elstaraj, sed estas ankoraŭ semajno, ambaŭ aspektas al mi konvinkaj, kaj laŭ mi ne estas problemo ene de semajno oficiale elekti ilin. Ĉu vi, Kani, volas oficiale proponi ilin por legindeco aŭ elstareco? Por AdlM ne gravos en kiu kategorio ili estos, la elekton kie vi proponas ilin mi lasas al vi. Tiam, se la elekto iros glate, en aprilo estus [[Graz]], en majo la [[lajsana albatroso]] kaj en junio [[futbalo]]. Cetere, Kani: la referencoj de lajsana albatroso povos ankoraŭ iom poluriĝi, pli esperantiĝi, ekzemple mi ĵus vidas ke eblas meti internan ligilon al la eldoneja paĝo [[HarperCollins]], tiun ligilon mi jam metas. Kaj ni povas komune serĉi ĉu ankoraŭ eblos trovi iujn ajn ne-anglajn referencon - la angla lingvo tie estas absolute hegemonia (mi jam povis, por komenco, enŝtopi unu germanlingvan referencon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:00, 23 mar. 2026 (UTC)
:::::::Eĉ plie (''padrone''?), mi sugestas ke ni eku vikipedian tradicion tiele ke ĉiujare la artikolo de la monato (AdlM) por [[marto]] estu de la lando gastigonta la ĉijara UK, kaj poste por [[aprilo]] la AdlM estu de la gastigonta urbo. Tio signifas ke ambaŭ artikoloj devus ĝis tiam atingi tian altan nivelon de kvalito (elektitaj legindaj aŭ eĉ elstaraj) rezulte de sufiĉe streĉa klopodo. Ĉu tio sencas? Eĉ se la gastigontaj temas pri malĉefa lando aŭ mezgranda urbo oni tamen certe havas sufiĉe da materialo en la vikipedioj por ke ĉe ni ili estu sufiĉe gravaj kaj notindaj. 
:::::::Same laŭ la elekto de futbalo por junio, eblas sugesti ke por atentoplena tutmonda evento, kiel monda pokalo, la AdlM de la propra monato estu tiu sporto aŭ la gastiganta lando. 
:::::::Ĉu en ordo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:55, 23 mar. 2026 (UTC)
::::::::Konsentite pri ĉio, inklude la sugestojn de Sj1mor, nur se ni kapablu elteni la tradicion. Tiuj estas tre bone elpensitaj. Fakte sentradicie tio foje okazis. Mi tuj kandidatigos la proponitajn. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:04, 23 mar. 2026 (UTC)
:::::::::Vi jam povas voĉdoni. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:13, 23 mar. 2026 (UTC)
::::::::::Ankaŭ mi ŝatas la proponon de Sj1mor pri provo starigi tian tradicion pri marto kaj aprilo. Cetere, mi ĵus jam faris la resumojn [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/05]] kaj [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/06]], ĉar ni provu ne agi ĉiam je la plej lasta minuto. Tamen mi ankoraŭ ne havas koncepton kio povus veni kiel ADLS post junio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 23 apr. 2026 (UTC)

== Dua duono de 2026 ==
Propono por julio: [[Hispana Enlanda Milito]], profitante, ke en tiu monato okazos en Leono (Hispanio) SAT-kongreso kun tiu temo. Mi povas revizii la tekston, aldoni referencojn ktp. Ĝi estas elstara artikolo. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC)
:{{por}} Mi tre subtenas la proponon. Por postaj monatoj ni eble povas serĉi prioritate pri kulturaj aŭ eble geografiaj temoj en Ameriko, Afriko kaj orienta aŭ suda Azio, aŭ pri religiaj temoj sen rilatoj al centra aŭ okcidenta Eŭropo aŭ Azerbajĝano. Eble rilate al la nuna konflikto en Irano ion pri la antaŭŝijaisma historio de Irano, pri historiaj judoj tie, pri [[zaratuŝtrismo]], [[bahaismo]] aŭ [[jezidismo]]... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:32, 5 maj. 2026 (UTC)
::{{por}} – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:42, 5 maj. 2026 (UTC)
::{{re|Sj1mor|Dominik|Aidas}} Mi konfesas ke tiun ĉi diskutpaĝon oni ne facile trovas, sed ĉar vi pasinte jam trovis ĝin, ĉu eble iu el vi ankoraŭ ŝatas voĉdoni simbole por la artikolo de julio - mi scias ke Dominik deklaris esti en vikipaŭzo ekde 5 tagoj, sed eble li eĉ paŭzante povas mallonge voĉdoni, kaj Sj1mor kaj Aidas supozeble ie estas proksime. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 jun. 2026 (UTC)
::Ankaŭ mi estas por. Sed mi ankaŭ pensis ke decas ke la temoj estu diversaj kaj do ne ĉiuj estu rilataj al Eŭropo kaj eŭropanoj. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 14:25, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>e4knfao54563u8xizc57f7opbsbxk4f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412610</id>
      <parentid>9412462</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aidas</username>
        <id>3488</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dua duono de 2026 */ Respondo</comment>
      <origin>9412610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9397" sha1="gnjtxipna7w427ur5txaxs7zshapisx" xml:space="preserve">== Propono Aŭstrio ==

*Propono [[Aŭstrio]], cele al [[UK 2026|UKo]]; se elektata, mi aldonos referencojn kaj plibonigos iomete. --aldonis, sen subskribo, uzanto kani je 22:53, 3 jan. 2026
:{{re|kani}} Mi tre subtenas la proponon ĝenerale. La teksto mem estas leginda ekde 2020 kaj sendube estas tute bona. Pri '''pli detalaj''' tekstoj (ĉefe distriktoj kaj komunumoj) jam multo fariĝis en la landoj Supra kaj Malsupra Aŭstrio, Vieno, Stirio, Karintio, pri Burgenlando ankaŭ kunlaboris iuj hungaroj, sed en la '''okcidenta parto''' la bazaj tekstoj pri Salcburgio estas pene kontentigaj, kaj tiuj pri Tirolo kaj Vorarlbergo estas malsufiĉaj. Tial mi preferus nomumon por aprilo, por ankoraŭ havi 7 semajnojn ekde nun plibonigi kaj ampleksigi la paĝojn pri Tirolo kaj Vorarlbergo. Mia juna filo ĵus duonjaron staĝas kaj nin povus tute ne interesi la okcidenta parto. Sed tamen la mizeraj truoj koncernas Aŭstrion, ili ne aŭtomate pleniĝos, kaj eblas uzi la okazon por forigi tekstan vakuon en la centro de Eŭropo: Pli sude, jes la tekstoj pri [[Suda Tirolo]] en Italio estas relative bone zorgitaj. Ankaŭ la nordaj tekstoj pri [[Bavario]] en Germanio kaj pri Svislando ĝenerale ricevis multajn laborhorojn antaŭ iom da jaroj, pri Svislando oni nur devus foje kontroli ĉu necesas ion nun aktualigi. Sed pri Tirolo kaj Vorarlbergo, malpli urĝe ankaŭ pri Salcburgio estos bone investi kelkajn dekojn da laborhoroj. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 6 feb. 2026 (UTC)
::En ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 6 feb. 2026 (UTC)

== Stato de 2006 ==

Saluton homoj, bonvolu noti la staton de tiu ĉi paĝo. Ĝi ankoraŭ estas malplena ek de aprilo kaj restas nur 10 tagoj ĝis tiam. Ni certe ne volas rehavi situacion ke la ĉefpaĝo estas malplena je la 1-a de la monato, ĉu ne?

Saluton @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] @[[Uzanto:Kani|Kani]] kaj aliaj, ĉu vi povas helpi? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:51, 21 mar. 2026 (UTC)

:{{re|Sj1mor|Kani|Dominik}} (kaj ĉiuj aliaj kiuj vidas tiun ĉi noton, kompreneble): Fakte, prave. Sed konsiderante ke mi origine volis la paĝon Aŭstrio por aprilo, kion vi pensus se ni simple plivastigus la prezentotempon de la paĝo [[Aŭstrio]] al marto ''kaj'' aprilo? Kaj pri posta kandidato mi ĵus havis la ideon proponi la paĝon '''[[Futbalo]]''' (leginda ekde aŭgusto 2022) por majo, eble same por du monatoj, do ankaŭ por junio, okaze de la [[Futbala Mondpokalo 2026]] de la [[9-a de junio]] ĝis [[19-a de julio]] [[2026]]... Mi volonte por aprilo ankoraŭ proponintus iun alian paĝon pri Aŭstrio, sed pri tio mi ne havis taŭgan ideon inter la kandidataj paĝoj de legindaj kaj elstaraj artikoloj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:27, 21 mar. 2026 (UTC)
::Mi estas por. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:40, 21 mar. 2026 (UTC)
:::Cetere mi ĵus ankoraŭ metis mencion pri la [[UK 2026]] en la titolpaĝan resumon de la temo [[Aŭstrio]], kaj provis minimume koncizigi ĝin - ankoraŭ ĝi estas iom tro vasta kompare al aliaj resumoj. Sed aliflanke ni ne perfortu la resumon nur por ŝpari kelkajn milimetrojn aŭ cenimetrojn da longeco... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:46, 21 mar. 2026 (UTC)
::::Laŭ mi ripeti artikolon dum du monatoj estas tro kaj tio donos la impreson ke nenio moviĝas en Vikipedio. Ni jam pasigis &quot;de la semajno&quot; al &quot;de la monato&quot; kaj la ĉiutagaj Aktualaĵoj estas subpremitaj al la tria etaĝo. Mi povas plibonigi la artikolon pri [[Graz]] ĝis la fino de la monato, por ke ĝi estu la artikolo por aprilo aŭ majo. Ŝajne UEA-aktivuloj iom prifajfas pri Vikipedio, se oni rigardas la staton de [[Graz]] aŭ de [[UK 2026]]. Krome en la listo de legindaj kaj elstaraj artikoloj estas ankoraŭ uzeblaj artikoloj. Kaj estas aliaj artikoloj, ekzemple mi ĵus trafis ampleksan artikolon [[Lajsana albatroso]] el kiuj unu individuo ĵus aperis en novaĵoj kiel plej aĝa reproduktanta birdo ĝis nun konstatita. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:25, 21 mar. 2026 (UTC)
:::::Nun [[Graz]] plialtiĝis de 7 000 ĝis 35 000. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:20, 21 mar. 2026 (UTC)
::::::{{re|Kani|Sj1mor|Dominik}} ''Davaj'', konsentite. La nuntempa teksto pri Graz estis mia revo kiam mi skribis ke mi ''&quot;volonte por aprilo ankoraŭ proponintus iun alian paĝon pri Aŭstrio&quot;''. Mi volas insisti, ke artikoloj de la monato (AdlM ) estas elektitaj legindaj aŭ elstaraj, sed estas ankoraŭ semajno, ambaŭ aspektas al mi konvinkaj, kaj laŭ mi ne estas problemo ene de semajno oficiale elekti ilin. Ĉu vi, Kani, volas oficiale proponi ilin por legindeco aŭ elstareco? Por AdlM ne gravos en kiu kategorio ili estos, la elekton kie vi proponas ilin mi lasas al vi. Tiam, se la elekto iros glate, en aprilo estus [[Graz]], en majo la [[lajsana albatroso]] kaj en junio [[futbalo]]. Cetere, Kani: la referencoj de lajsana albatroso povos ankoraŭ iom poluriĝi, pli esperantiĝi, ekzemple mi ĵus vidas ke eblas meti internan ligilon al la eldoneja paĝo [[HarperCollins]], tiun ligilon mi jam metas. Kaj ni povas komune serĉi ĉu ankoraŭ eblos trovi iujn ajn ne-anglajn referencon - la angla lingvo tie estas absolute hegemonia (mi jam povis, por komenco, enŝtopi unu germanlingvan referencon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:00, 23 mar. 2026 (UTC)
:::::::Eĉ plie (''padrone''?), mi sugestas ke ni eku vikipedian tradicion tiele ke ĉiujare la artikolo de la monato (AdlM) por [[marto]] estu de la lando gastigonta la ĉijara UK, kaj poste por [[aprilo]] la AdlM estu de la gastigonta urbo. Tio signifas ke ambaŭ artikoloj devus ĝis tiam atingi tian altan nivelon de kvalito (elektitaj legindaj aŭ eĉ elstaraj) rezulte de sufiĉe streĉa klopodo. Ĉu tio sencas? Eĉ se la gastigontaj temas pri malĉefa lando aŭ mezgranda urbo oni tamen certe havas sufiĉe da materialo en la vikipedioj por ke ĉe ni ili estu sufiĉe gravaj kaj notindaj. 
:::::::Same laŭ la elekto de futbalo por junio, eblas sugesti ke por atentoplena tutmonda evento, kiel monda pokalo, la AdlM de la propra monato estu tiu sporto aŭ la gastiganta lando. 
:::::::Ĉu en ordo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:55, 23 mar. 2026 (UTC)
::::::::Konsentite pri ĉio, inklude la sugestojn de Sj1mor, nur se ni kapablu elteni la tradicion. Tiuj estas tre bone elpensitaj. Fakte sentradicie tio foje okazis. Mi tuj kandidatigos la proponitajn. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:04, 23 mar. 2026 (UTC)
:::::::::Vi jam povas voĉdoni. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:13, 23 mar. 2026 (UTC)
::::::::::Ankaŭ mi ŝatas la proponon de Sj1mor pri provo starigi tian tradicion pri marto kaj aprilo. Cetere, mi ĵus jam faris la resumojn [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/05]] kaj [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/06]], ĉar ni provu ne agi ĉiam je la plej lasta minuto. Tamen mi ankoraŭ ne havas koncepton kio povus veni kiel ADLS post junio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 23 apr. 2026 (UTC)

== Dua duono de 2026 ==
Propono por julio: [[Hispana Enlanda Milito]], profitante, ke en tiu monato okazos en Leono (Hispanio) SAT-kongreso kun tiu temo. Mi povas revizii la tekston, aldoni referencojn ktp. Ĝi estas elstara artikolo. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC)
:{{por}} Mi tre subtenas la proponon. Por postaj monatoj ni eble povas serĉi prioritate pri kulturaj aŭ eble geografiaj temoj en Ameriko, Afriko kaj orienta aŭ suda Azio, aŭ pri religiaj temoj sen rilatoj al centra aŭ okcidenta Eŭropo aŭ Azerbajĝano. Eble rilate al la nuna konflikto en Irano ion pri la antaŭŝijaisma historio de Irano, pri historiaj judoj tie, pri [[zaratuŝtrismo]], [[bahaismo]] aŭ [[jezidismo]]... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:32, 5 maj. 2026 (UTC)
::{{por}} – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:42, 5 maj. 2026 (UTC)
::{{re|Sj1mor|Dominik|Aidas}} Mi konfesas ke tiun ĉi diskutpaĝon oni ne facile trovas, sed ĉar vi pasinte jam trovis ĝin, ĉu eble iu el vi ankoraŭ ŝatas voĉdoni simbole por la artikolo de julio - mi scias ke Dominik deklaris esti en vikipaŭzo ekde 5 tagoj, sed eble li eĉ paŭzante povas mallonge voĉdoni, kaj Sj1mor kaj Aidas supozeble ie estas proksime. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 jun. 2026 (UTC)
::Ankaŭ mi estas por. Sed mi ankaŭ pensis ke decas ke la temoj estu diversaj kaj do ne ĉiuj estu rilataj al Eŭropo kaj eŭropanoj. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 14:25, 24 jun. 2026 (UTC)
:::Same mi estas {{por}}. Kaj la temaroj de Thomas estus tre bonaj. Sed pri judismo en Irano aŭ pri jezidismo nun baki tiom bonegan vastan artikolon kiu estus balotita elstara artikolo ĝis mezo de julio, por tiam elektiĝi artikolo de aŭgusto, ŝajnas preskaŭ esti nerealisma. Mi ankoraŭ ne havas konkretan proponon por la monatoj post julio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 18:22, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>gnjtxipna7w427ur5txaxs7zshapisx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412613</id>
      <parentid>9412610</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aidas</username>
        <id>3488</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dua duono de 2026 */</comment>
      <origin>9412613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9396" sha1="o6snkuzv9yx4e1fanlnbexvtrtyf7ai" xml:space="preserve">== Propono Aŭstrio ==

*Propono [[Aŭstrio]], cele al [[UK 2026|UKo]]; se elektata, mi aldonos referencojn kaj plibonigos iomete. --aldonis, sen subskribo, uzanto kani je 22:53, 3 jan. 2026
:{{re|kani}} Mi tre subtenas la proponon ĝenerale. La teksto mem estas leginda ekde 2020 kaj sendube estas tute bona. Pri '''pli detalaj''' tekstoj (ĉefe distriktoj kaj komunumoj) jam multo fariĝis en la landoj Supra kaj Malsupra Aŭstrio, Vieno, Stirio, Karintio, pri Burgenlando ankaŭ kunlaboris iuj hungaroj, sed en la '''okcidenta parto''' la bazaj tekstoj pri Salcburgio estas pene kontentigaj, kaj tiuj pri Tirolo kaj Vorarlbergo estas malsufiĉaj. Tial mi preferus nomumon por aprilo, por ankoraŭ havi 7 semajnojn ekde nun plibonigi kaj ampleksigi la paĝojn pri Tirolo kaj Vorarlbergo. Mia juna filo ĵus duonjaron staĝas kaj nin povus tute ne interesi la okcidenta parto. Sed tamen la mizeraj truoj koncernas Aŭstrion, ili ne aŭtomate pleniĝos, kaj eblas uzi la okazon por forigi tekstan vakuon en la centro de Eŭropo: Pli sude, jes la tekstoj pri [[Suda Tirolo]] en Italio estas relative bone zorgitaj. Ankaŭ la nordaj tekstoj pri [[Bavario]] en Germanio kaj pri Svislando ĝenerale ricevis multajn laborhorojn antaŭ iom da jaroj, pri Svislando oni nur devus foje kontroli ĉu necesas ion nun aktualigi. Sed pri Tirolo kaj Vorarlbergo, malpli urĝe ankaŭ pri Salcburgio estos bone investi kelkajn dekojn da laborhoroj. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 6 feb. 2026 (UTC)
::En ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 6 feb. 2026 (UTC)

== Stato de 2006 ==

Saluton homoj, bonvolu noti la staton de tiu ĉi paĝo. Ĝi ankoraŭ estas malplena ek de aprilo kaj restas nur 10 tagoj ĝis tiam. Ni certe ne volas rehavi situacion ke la ĉefpaĝo estas malplena je la 1-a de la monato, ĉu ne?

Saluton @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] @[[Uzanto:Kani|Kani]] kaj aliaj, ĉu vi povas helpi? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:51, 21 mar. 2026 (UTC)

:{{re|Sj1mor|Kani|Dominik}} (kaj ĉiuj aliaj kiuj vidas tiun ĉi noton, kompreneble): Fakte, prave. Sed konsiderante ke mi origine volis la paĝon Aŭstrio por aprilo, kion vi pensus se ni simple plivastigus la prezentotempon de la paĝo [[Aŭstrio]] al marto ''kaj'' aprilo? Kaj pri posta kandidato mi ĵus havis la ideon proponi la paĝon '''[[Futbalo]]''' (leginda ekde aŭgusto 2022) por majo, eble same por du monatoj, do ankaŭ por junio, okaze de la [[Futbala Mondpokalo 2026]] de la [[9-a de junio]] ĝis [[19-a de julio]] [[2026]]... Mi volonte por aprilo ankoraŭ proponintus iun alian paĝon pri Aŭstrio, sed pri tio mi ne havis taŭgan ideon inter la kandidataj paĝoj de legindaj kaj elstaraj artikoloj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:27, 21 mar. 2026 (UTC)
::Mi estas por. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:40, 21 mar. 2026 (UTC)
:::Cetere mi ĵus ankoraŭ metis mencion pri la [[UK 2026]] en la titolpaĝan resumon de la temo [[Aŭstrio]], kaj provis minimume koncizigi ĝin - ankoraŭ ĝi estas iom tro vasta kompare al aliaj resumoj. Sed aliflanke ni ne perfortu la resumon nur por ŝpari kelkajn milimetrojn aŭ cenimetrojn da longeco... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:46, 21 mar. 2026 (UTC)
::::Laŭ mi ripeti artikolon dum du monatoj estas tro kaj tio donos la impreson ke nenio moviĝas en Vikipedio. Ni jam pasigis &quot;de la semajno&quot; al &quot;de la monato&quot; kaj la ĉiutagaj Aktualaĵoj estas subpremitaj al la tria etaĝo. Mi povas plibonigi la artikolon pri [[Graz]] ĝis la fino de la monato, por ke ĝi estu la artikolo por aprilo aŭ majo. Ŝajne UEA-aktivuloj iom prifajfas pri Vikipedio, se oni rigardas la staton de [[Graz]] aŭ de [[UK 2026]]. Krome en la listo de legindaj kaj elstaraj artikoloj estas ankoraŭ uzeblaj artikoloj. Kaj estas aliaj artikoloj, ekzemple mi ĵus trafis ampleksan artikolon [[Lajsana albatroso]] el kiuj unu individuo ĵus aperis en novaĵoj kiel plej aĝa reproduktanta birdo ĝis nun konstatita. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:25, 21 mar. 2026 (UTC)
:::::Nun [[Graz]] plialtiĝis de 7 000 ĝis 35 000. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:20, 21 mar. 2026 (UTC)
::::::{{re|Kani|Sj1mor|Dominik}} ''Davaj'', konsentite. La nuntempa teksto pri Graz estis mia revo kiam mi skribis ke mi ''&quot;volonte por aprilo ankoraŭ proponintus iun alian paĝon pri Aŭstrio&quot;''. Mi volas insisti, ke artikoloj de la monato (AdlM ) estas elektitaj legindaj aŭ elstaraj, sed estas ankoraŭ semajno, ambaŭ aspektas al mi konvinkaj, kaj laŭ mi ne estas problemo ene de semajno oficiale elekti ilin. Ĉu vi, Kani, volas oficiale proponi ilin por legindeco aŭ elstareco? Por AdlM ne gravos en kiu kategorio ili estos, la elekton kie vi proponas ilin mi lasas al vi. Tiam, se la elekto iros glate, en aprilo estus [[Graz]], en majo la [[lajsana albatroso]] kaj en junio [[futbalo]]. Cetere, Kani: la referencoj de lajsana albatroso povos ankoraŭ iom poluriĝi, pli esperantiĝi, ekzemple mi ĵus vidas ke eblas meti internan ligilon al la eldoneja paĝo [[HarperCollins]], tiun ligilon mi jam metas. Kaj ni povas komune serĉi ĉu ankoraŭ eblos trovi iujn ajn ne-anglajn referencon - la angla lingvo tie estas absolute hegemonia (mi jam povis, por komenco, enŝtopi unu germanlingvan referencon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:00, 23 mar. 2026 (UTC)
:::::::Eĉ plie (''padrone''?), mi sugestas ke ni eku vikipedian tradicion tiele ke ĉiujare la artikolo de la monato (AdlM) por [[marto]] estu de la lando gastigonta la ĉijara UK, kaj poste por [[aprilo]] la AdlM estu de la gastigonta urbo. Tio signifas ke ambaŭ artikoloj devus ĝis tiam atingi tian altan nivelon de kvalito (elektitaj legindaj aŭ eĉ elstaraj) rezulte de sufiĉe streĉa klopodo. Ĉu tio sencas? Eĉ se la gastigontaj temas pri malĉefa lando aŭ mezgranda urbo oni tamen certe havas sufiĉe da materialo en la vikipedioj por ke ĉe ni ili estu sufiĉe gravaj kaj notindaj. 
:::::::Same laŭ la elekto de futbalo por junio, eblas sugesti ke por atentoplena tutmonda evento, kiel monda pokalo, la AdlM de la propra monato estu tiu sporto aŭ la gastiganta lando. 
:::::::Ĉu en ordo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:55, 23 mar. 2026 (UTC)
::::::::Konsentite pri ĉio, inklude la sugestojn de Sj1mor, nur se ni kapablu elteni la tradicion. Tiuj estas tre bone elpensitaj. Fakte sentradicie tio foje okazis. Mi tuj kandidatigos la proponitajn. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:04, 23 mar. 2026 (UTC)
:::::::::Vi jam povas voĉdoni. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:13, 23 mar. 2026 (UTC)
::::::::::Ankaŭ mi ŝatas la proponon de Sj1mor pri provo starigi tian tradicion pri marto kaj aprilo. Cetere, mi ĵus jam faris la resumojn [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/05]] kaj [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/06]], ĉar ni provu ne agi ĉiam je la plej lasta minuto. Tamen mi ankoraŭ ne havas koncepton kio povus veni kiel ADLS post junio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 23 apr. 2026 (UTC)

== Dua duono de 2026 ==
Propono por julio: [[Hispana Enlanda Milito]], profitante, ke en tiu monato okazos en Leono (Hispanio) SAT-kongreso kun tiu temo. Mi povas revizii la tekston, aldoni referencojn ktp. Ĝi estas elstara artikolo. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC)
:{{por}} Mi tre subtenas la proponon. Por postaj monatoj ni eble povas serĉi prioritate pri kulturaj aŭ eble geografiaj temoj en Ameriko, Afriko kaj orienta aŭ suda Azio, aŭ pri religiaj temoj sen rilatoj al centra aŭ okcidenta Eŭropo aŭ Azerbajĝano. Eble rilate al la nuna konflikto en Irano ion pri la antaŭŝijaisma historio de Irano, pri historiaj judoj tie, pri [[zaratuŝtrismo]], [[bahaismo]] aŭ [[jezidismo]]... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:32, 5 maj. 2026 (UTC)
::{{por}} – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:42, 5 maj. 2026 (UTC)
::{{re|Sj1mor|Dominik|Aidas}} Mi konfesas ke tiun ĉi diskutpaĝon oni ne facile trovas, sed ĉar vi pasinte jam trovis ĝin, ĉu eble iu el vi ankoraŭ ŝatas voĉdoni simbole por la artikolo de julio - mi scias ke Dominik deklaris esti en vikipaŭzo ekde 5 tagoj, sed eble li eĉ paŭzante povas mallonge voĉdoni, kaj Sj1mor kaj Aidas supozeble ie estas proksime. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 jun. 2026 (UTC)
::Ankaŭ mi estas por. Sed mi ankaŭ pensis ke decas ke la temoj estu diversaj kaj do ne ĉiuj estu rilataj al Eŭropo kaj eŭropanoj. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 14:25, 24 jun. 2026 (UTC)
:::Same mi estas {{por}} kaj la temaroj de Thomas estus tre bonaj. Sed pri judismo en Irano aŭ pri jezidismo nun baki tiom bonegan vastan artikolon kiu estus balotita elstara artikolo ĝis mezo de julio, por tiam elektiĝi artikolo de aŭgusto, ŝajnas preskaŭ esti nerealisma. Mi ankoraŭ ne havas konkretan proponon por la monatoj post julio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 18:22, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>o6snkuzv9yx4e1fanlnbexvtrtyf7ai</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412615</id>
      <parentid>9412613</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:34:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dua duono de 2026 */</comment>
      <origin>9412615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9400" sha1="5k4830u5cui597z5p45m8r8otcxajcx" xml:space="preserve">== Propono Aŭstrio ==

*Propono [[Aŭstrio]], cele al [[UK 2026|UKo]]; se elektata, mi aldonos referencojn kaj plibonigos iomete. --aldonis, sen subskribo, uzanto kani je 22:53, 3 jan. 2026
:{{re|kani}} Mi tre subtenas la proponon ĝenerale. La teksto mem estas leginda ekde 2020 kaj sendube estas tute bona. Pri '''pli detalaj''' tekstoj (ĉefe distriktoj kaj komunumoj) jam multo fariĝis en la landoj Supra kaj Malsupra Aŭstrio, Vieno, Stirio, Karintio, pri Burgenlando ankaŭ kunlaboris iuj hungaroj, sed en la '''okcidenta parto''' la bazaj tekstoj pri Salcburgio estas pene kontentigaj, kaj tiuj pri Tirolo kaj Vorarlbergo estas malsufiĉaj. Tial mi preferus nomumon por aprilo, por ankoraŭ havi 7 semajnojn ekde nun plibonigi kaj ampleksigi la paĝojn pri Tirolo kaj Vorarlbergo. Mia juna filo ĵus duonjaron staĝas kaj nin povus tute ne interesi la okcidenta parto. Sed tamen la mizeraj truoj koncernas Aŭstrion, ili ne aŭtomate pleniĝos, kaj eblas uzi la okazon por forigi tekstan vakuon en la centro de Eŭropo: Pli sude, jes la tekstoj pri [[Suda Tirolo]] en Italio estas relative bone zorgitaj. Ankaŭ la nordaj tekstoj pri [[Bavario]] en Germanio kaj pri Svislando ĝenerale ricevis multajn laborhorojn antaŭ iom da jaroj, pri Svislando oni nur devus foje kontroli ĉu necesas ion nun aktualigi. Sed pri Tirolo kaj Vorarlbergo, malpli urĝe ankaŭ pri Salcburgio estos bone investi kelkajn dekojn da laborhoroj. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 6 feb. 2026 (UTC)
::En ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 6 feb. 2026 (UTC)

== Stato de 2006 ==

Saluton homoj, bonvolu noti la staton de tiu ĉi paĝo. Ĝi ankoraŭ estas malplena ek de aprilo kaj restas nur 10 tagoj ĝis tiam. Ni certe ne volas rehavi situacion ke la ĉefpaĝo estas malplena je la 1-a de la monato, ĉu ne?

Saluton @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] @[[Uzanto:Kani|Kani]] kaj aliaj, ĉu vi povas helpi? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:51, 21 mar. 2026 (UTC)

:{{re|Sj1mor|Kani|Dominik}} (kaj ĉiuj aliaj kiuj vidas tiun ĉi noton, kompreneble): Fakte, prave. Sed konsiderante ke mi origine volis la paĝon Aŭstrio por aprilo, kion vi pensus se ni simple plivastigus la prezentotempon de la paĝo [[Aŭstrio]] al marto ''kaj'' aprilo? Kaj pri posta kandidato mi ĵus havis la ideon proponi la paĝon '''[[Futbalo]]''' (leginda ekde aŭgusto 2022) por majo, eble same por du monatoj, do ankaŭ por junio, okaze de la [[Futbala Mondpokalo 2026]] de la [[9-a de junio]] ĝis [[19-a de julio]] [[2026]]... Mi volonte por aprilo ankoraŭ proponintus iun alian paĝon pri Aŭstrio, sed pri tio mi ne havis taŭgan ideon inter la kandidataj paĝoj de legindaj kaj elstaraj artikoloj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:27, 21 mar. 2026 (UTC)
::Mi estas por. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:40, 21 mar. 2026 (UTC)
:::Cetere mi ĵus ankoraŭ metis mencion pri la [[UK 2026]] en la titolpaĝan resumon de la temo [[Aŭstrio]], kaj provis minimume koncizigi ĝin - ankoraŭ ĝi estas iom tro vasta kompare al aliaj resumoj. Sed aliflanke ni ne perfortu la resumon nur por ŝpari kelkajn milimetrojn aŭ cenimetrojn da longeco... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:46, 21 mar. 2026 (UTC)
::::Laŭ mi ripeti artikolon dum du monatoj estas tro kaj tio donos la impreson ke nenio moviĝas en Vikipedio. Ni jam pasigis &quot;de la semajno&quot; al &quot;de la monato&quot; kaj la ĉiutagaj Aktualaĵoj estas subpremitaj al la tria etaĝo. Mi povas plibonigi la artikolon pri [[Graz]] ĝis la fino de la monato, por ke ĝi estu la artikolo por aprilo aŭ majo. Ŝajne UEA-aktivuloj iom prifajfas pri Vikipedio, se oni rigardas la staton de [[Graz]] aŭ de [[UK 2026]]. Krome en la listo de legindaj kaj elstaraj artikoloj estas ankoraŭ uzeblaj artikoloj. Kaj estas aliaj artikoloj, ekzemple mi ĵus trafis ampleksan artikolon [[Lajsana albatroso]] el kiuj unu individuo ĵus aperis en novaĵoj kiel plej aĝa reproduktanta birdo ĝis nun konstatita. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:25, 21 mar. 2026 (UTC)
:::::Nun [[Graz]] plialtiĝis de 7 000 ĝis 35 000. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:20, 21 mar. 2026 (UTC)
::::::{{re|Kani|Sj1mor|Dominik}} ''Davaj'', konsentite. La nuntempa teksto pri Graz estis mia revo kiam mi skribis ke mi ''&quot;volonte por aprilo ankoraŭ proponintus iun alian paĝon pri Aŭstrio&quot;''. Mi volas insisti, ke artikoloj de la monato (AdlM ) estas elektitaj legindaj aŭ elstaraj, sed estas ankoraŭ semajno, ambaŭ aspektas al mi konvinkaj, kaj laŭ mi ne estas problemo ene de semajno oficiale elekti ilin. Ĉu vi, Kani, volas oficiale proponi ilin por legindeco aŭ elstareco? Por AdlM ne gravos en kiu kategorio ili estos, la elekton kie vi proponas ilin mi lasas al vi. Tiam, se la elekto iros glate, en aprilo estus [[Graz]], en majo la [[lajsana albatroso]] kaj en junio [[futbalo]]. Cetere, Kani: la referencoj de lajsana albatroso povos ankoraŭ iom poluriĝi, pli esperantiĝi, ekzemple mi ĵus vidas ke eblas meti internan ligilon al la eldoneja paĝo [[HarperCollins]], tiun ligilon mi jam metas. Kaj ni povas komune serĉi ĉu ankoraŭ eblos trovi iujn ajn ne-anglajn referencon - la angla lingvo tie estas absolute hegemonia (mi jam povis, por komenco, enŝtopi unu germanlingvan referencon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:00, 23 mar. 2026 (UTC)
:::::::Eĉ plie (''padrone''?), mi sugestas ke ni eku vikipedian tradicion tiele ke ĉiujare la artikolo de la monato (AdlM) por [[marto]] estu de la lando gastigonta la ĉijara UK, kaj poste por [[aprilo]] la AdlM estu de la gastigonta urbo. Tio signifas ke ambaŭ artikoloj devus ĝis tiam atingi tian altan nivelon de kvalito (elektitaj legindaj aŭ eĉ elstaraj) rezulte de sufiĉe streĉa klopodo. Ĉu tio sencas? Eĉ se la gastigontaj temas pri malĉefa lando aŭ mezgranda urbo oni tamen certe havas sufiĉe da materialo en la vikipedioj por ke ĉe ni ili estu sufiĉe gravaj kaj notindaj. 
:::::::Same laŭ la elekto de futbalo por junio, eblas sugesti ke por atentoplena tutmonda evento, kiel monda pokalo, la AdlM de la propra monato estu tiu sporto aŭ la gastiganta lando. 
:::::::Ĉu en ordo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:55, 23 mar. 2026 (UTC)
::::::::Konsentite pri ĉio, inklude la sugestojn de Sj1mor, nur se ni kapablu elteni la tradicion. Tiuj estas tre bone elpensitaj. Fakte sentradicie tio foje okazis. Mi tuj kandidatigos la proponitajn. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:04, 23 mar. 2026 (UTC)
:::::::::Vi jam povas voĉdoni. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:13, 23 mar. 2026 (UTC)
::::::::::Ankaŭ mi ŝatas la proponon de Sj1mor pri provo starigi tian tradicion pri marto kaj aprilo. Cetere, mi ĵus jam faris la resumojn [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/05]] kaj [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/06]], ĉar ni provu ne agi ĉiam je la plej lasta minuto. Tamen mi ankoraŭ ne havas koncepton kio povus veni kiel ADLS post junio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 23 apr. 2026 (UTC)

== Dua duono de 2026 ==
Propono por julio: [[Hispana Enlanda Milito]], profitante, ke en tiu monato okazos en Leono (Hispanio) SAT-kongreso kun tiu temo. Mi povas revizii la tekston, aldoni referencojn ktp. Ĝi estas elstara artikolo. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC)
:{{por}} Mi tre subtenas la proponon. Por postaj monatoj ni eble povas serĉi prioritate pri kulturaj aŭ eble geografiaj temoj en Ameriko, Afriko kaj orienta aŭ suda Azio, aŭ pri religiaj temoj sen rilatoj al centra aŭ okcidenta Eŭropo aŭ Azerbajĝano. Eble rilate al la nuna konflikto en Irano ion pri la antaŭŝijaisma historio de Irano, pri historiaj judoj tie, pri [[zaratuŝtrismo]], [[bahaismo]] aŭ [[jezidismo]]... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:32, 5 maj. 2026 (UTC)
::{{por}} – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:42, 5 maj. 2026 (UTC)
::{{re|Sj1mor|Dominik|Aidas}} Mi konfesas ke tiun ĉi diskutpaĝon oni ne facile trovas, sed ĉar vi pasinte jam trovis ĝin, ĉu eble iu el vi ankoraŭ ŝatas voĉdoni simbole por la artikolo de julio - mi scias ke Dominik deklaris esti en vikipaŭzo ekde 5 tagoj, sed eble li eĉ paŭzante povas mallonge voĉdoni, kaj Sj1mor kaj Aidas supozeble ie estas proksime. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 jun. 2026 (UTC)
::Ankaŭ mi estas {{por}}. Sed mi ankaŭ pensis ke decas ke la temoj estu diversaj kaj do ne ĉiuj estu rilataj al Eŭropo kaj eŭropanoj. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 14:25, 24 jun. 2026 (UTC)
:::Same mi estas {{por}} kaj la temaroj de Thomas estus tre bonaj. Sed pri judismo en Irano aŭ pri jezidismo nun baki tiom bonegan vastan artikolon kiu estus balotita elstara artikolo ĝis mezo de julio, por tiam elektiĝi artikolo de aŭgusto, ŝajnas preskaŭ esti nerealisma. Mi ankoraŭ ne havas konkretan proponon por la monatoj post julio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 18:22, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5k4830u5cui597z5p45m8r8otcxajcx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412617</id>
      <parentid>9412615</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:34:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aidas</username>
        <id>3488</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dua duono de 2026 */ Respondo</comment>
      <origin>9412617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10025" sha1="4w1958xa8snkp5xnccv3s5pdjmeebfk" xml:space="preserve">== Propono Aŭstrio ==

*Propono [[Aŭstrio]], cele al [[UK 2026|UKo]]; se elektata, mi aldonos referencojn kaj plibonigos iomete. --aldonis, sen subskribo, uzanto kani je 22:53, 3 jan. 2026
:{{re|kani}} Mi tre subtenas la proponon ĝenerale. La teksto mem estas leginda ekde 2020 kaj sendube estas tute bona. Pri '''pli detalaj''' tekstoj (ĉefe distriktoj kaj komunumoj) jam multo fariĝis en la landoj Supra kaj Malsupra Aŭstrio, Vieno, Stirio, Karintio, pri Burgenlando ankaŭ kunlaboris iuj hungaroj, sed en la '''okcidenta parto''' la bazaj tekstoj pri Salcburgio estas pene kontentigaj, kaj tiuj pri Tirolo kaj Vorarlbergo estas malsufiĉaj. Tial mi preferus nomumon por aprilo, por ankoraŭ havi 7 semajnojn ekde nun plibonigi kaj ampleksigi la paĝojn pri Tirolo kaj Vorarlbergo. Mia juna filo ĵus duonjaron staĝas kaj nin povus tute ne interesi la okcidenta parto. Sed tamen la mizeraj truoj koncernas Aŭstrion, ili ne aŭtomate pleniĝos, kaj eblas uzi la okazon por forigi tekstan vakuon en la centro de Eŭropo: Pli sude, jes la tekstoj pri [[Suda Tirolo]] en Italio estas relative bone zorgitaj. Ankaŭ la nordaj tekstoj pri [[Bavario]] en Germanio kaj pri Svislando ĝenerale ricevis multajn laborhorojn antaŭ iom da jaroj, pri Svislando oni nur devus foje kontroli ĉu necesas ion nun aktualigi. Sed pri Tirolo kaj Vorarlbergo, malpli urĝe ankaŭ pri Salcburgio estos bone investi kelkajn dekojn da laborhoroj. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 6 feb. 2026 (UTC)
::En ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 6 feb. 2026 (UTC)

== Stato de 2006 ==

Saluton homoj, bonvolu noti la staton de tiu ĉi paĝo. Ĝi ankoraŭ estas malplena ek de aprilo kaj restas nur 10 tagoj ĝis tiam. Ni certe ne volas rehavi situacion ke la ĉefpaĝo estas malplena je la 1-a de la monato, ĉu ne?

Saluton @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] @[[Uzanto:Kani|Kani]] kaj aliaj, ĉu vi povas helpi? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:51, 21 mar. 2026 (UTC)

:{{re|Sj1mor|Kani|Dominik}} (kaj ĉiuj aliaj kiuj vidas tiun ĉi noton, kompreneble): Fakte, prave. Sed konsiderante ke mi origine volis la paĝon Aŭstrio por aprilo, kion vi pensus se ni simple plivastigus la prezentotempon de la paĝo [[Aŭstrio]] al marto ''kaj'' aprilo? Kaj pri posta kandidato mi ĵus havis la ideon proponi la paĝon '''[[Futbalo]]''' (leginda ekde aŭgusto 2022) por majo, eble same por du monatoj, do ankaŭ por junio, okaze de la [[Futbala Mondpokalo 2026]] de la [[9-a de junio]] ĝis [[19-a de julio]] [[2026]]... Mi volonte por aprilo ankoraŭ proponintus iun alian paĝon pri Aŭstrio, sed pri tio mi ne havis taŭgan ideon inter la kandidataj paĝoj de legindaj kaj elstaraj artikoloj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:27, 21 mar. 2026 (UTC)
::Mi estas por. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:40, 21 mar. 2026 (UTC)
:::Cetere mi ĵus ankoraŭ metis mencion pri la [[UK 2026]] en la titolpaĝan resumon de la temo [[Aŭstrio]], kaj provis minimume koncizigi ĝin - ankoraŭ ĝi estas iom tro vasta kompare al aliaj resumoj. Sed aliflanke ni ne perfortu la resumon nur por ŝpari kelkajn milimetrojn aŭ cenimetrojn da longeco... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:46, 21 mar. 2026 (UTC)
::::Laŭ mi ripeti artikolon dum du monatoj estas tro kaj tio donos la impreson ke nenio moviĝas en Vikipedio. Ni jam pasigis &quot;de la semajno&quot; al &quot;de la monato&quot; kaj la ĉiutagaj Aktualaĵoj estas subpremitaj al la tria etaĝo. Mi povas plibonigi la artikolon pri [[Graz]] ĝis la fino de la monato, por ke ĝi estu la artikolo por aprilo aŭ majo. Ŝajne UEA-aktivuloj iom prifajfas pri Vikipedio, se oni rigardas la staton de [[Graz]] aŭ de [[UK 2026]]. Krome en la listo de legindaj kaj elstaraj artikoloj estas ankoraŭ uzeblaj artikoloj. Kaj estas aliaj artikoloj, ekzemple mi ĵus trafis ampleksan artikolon [[Lajsana albatroso]] el kiuj unu individuo ĵus aperis en novaĵoj kiel plej aĝa reproduktanta birdo ĝis nun konstatita. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:25, 21 mar. 2026 (UTC)
:::::Nun [[Graz]] plialtiĝis de 7 000 ĝis 35 000. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:20, 21 mar. 2026 (UTC)
::::::{{re|Kani|Sj1mor|Dominik}} ''Davaj'', konsentite. La nuntempa teksto pri Graz estis mia revo kiam mi skribis ke mi ''&quot;volonte por aprilo ankoraŭ proponintus iun alian paĝon pri Aŭstrio&quot;''. Mi volas insisti, ke artikoloj de la monato (AdlM ) estas elektitaj legindaj aŭ elstaraj, sed estas ankoraŭ semajno, ambaŭ aspektas al mi konvinkaj, kaj laŭ mi ne estas problemo ene de semajno oficiale elekti ilin. Ĉu vi, Kani, volas oficiale proponi ilin por legindeco aŭ elstareco? Por AdlM ne gravos en kiu kategorio ili estos, la elekton kie vi proponas ilin mi lasas al vi. Tiam, se la elekto iros glate, en aprilo estus [[Graz]], en majo la [[lajsana albatroso]] kaj en junio [[futbalo]]. Cetere, Kani: la referencoj de lajsana albatroso povos ankoraŭ iom poluriĝi, pli esperantiĝi, ekzemple mi ĵus vidas ke eblas meti internan ligilon al la eldoneja paĝo [[HarperCollins]], tiun ligilon mi jam metas. Kaj ni povas komune serĉi ĉu ankoraŭ eblos trovi iujn ajn ne-anglajn referencon - la angla lingvo tie estas absolute hegemonia (mi jam povis, por komenco, enŝtopi unu germanlingvan referencon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:00, 23 mar. 2026 (UTC)
:::::::Eĉ plie (''padrone''?), mi sugestas ke ni eku vikipedian tradicion tiele ke ĉiujare la artikolo de la monato (AdlM) por [[marto]] estu de la lando gastigonta la ĉijara UK, kaj poste por [[aprilo]] la AdlM estu de la gastigonta urbo. Tio signifas ke ambaŭ artikoloj devus ĝis tiam atingi tian altan nivelon de kvalito (elektitaj legindaj aŭ eĉ elstaraj) rezulte de sufiĉe streĉa klopodo. Ĉu tio sencas? Eĉ se la gastigontaj temas pri malĉefa lando aŭ mezgranda urbo oni tamen certe havas sufiĉe da materialo en la vikipedioj por ke ĉe ni ili estu sufiĉe gravaj kaj notindaj. 
:::::::Same laŭ la elekto de futbalo por junio, eblas sugesti ke por atentoplena tutmonda evento, kiel monda pokalo, la AdlM de la propra monato estu tiu sporto aŭ la gastiganta lando. 
:::::::Ĉu en ordo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:55, 23 mar. 2026 (UTC)
::::::::Konsentite pri ĉio, inklude la sugestojn de Sj1mor, nur se ni kapablu elteni la tradicion. Tiuj estas tre bone elpensitaj. Fakte sentradicie tio foje okazis. Mi tuj kandidatigos la proponitajn. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:04, 23 mar. 2026 (UTC)
:::::::::Vi jam povas voĉdoni. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:13, 23 mar. 2026 (UTC)
::::::::::Ankaŭ mi ŝatas la proponon de Sj1mor pri provo starigi tian tradicion pri marto kaj aprilo. Cetere, mi ĵus jam faris la resumojn [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/05]] kaj [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/06]], ĉar ni provu ne agi ĉiam je la plej lasta minuto. Tamen mi ankoraŭ ne havas koncepton kio povus veni kiel ADLS post junio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 23 apr. 2026 (UTC)

== Dua duono de 2026 ==
Propono por julio: [[Hispana Enlanda Milito]], profitante, ke en tiu monato okazos en Leono (Hispanio) SAT-kongreso kun tiu temo. Mi povas revizii la tekston, aldoni referencojn ktp. Ĝi estas elstara artikolo. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 5 maj. 2026 (UTC)
:{{por}} Mi tre subtenas la proponon. Por postaj monatoj ni eble povas serĉi prioritate pri kulturaj aŭ eble geografiaj temoj en Ameriko, Afriko kaj orienta aŭ suda Azio, aŭ pri religiaj temoj sen rilatoj al centra aŭ okcidenta Eŭropo aŭ Azerbajĝano. Eble rilate al la nuna konflikto en Irano ion pri la antaŭŝijaisma historio de Irano, pri historiaj judoj tie, pri [[zaratuŝtrismo]], [[bahaismo]] aŭ [[jezidismo]]... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:32, 5 maj. 2026 (UTC)
::{{por}} – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:42, 5 maj. 2026 (UTC)
::{{re|Sj1mor|Dominik|Aidas}} Mi konfesas ke tiun ĉi diskutpaĝon oni ne facile trovas, sed ĉar vi pasinte jam trovis ĝin, ĉu eble iu el vi ankoraŭ ŝatas voĉdoni simbole por la artikolo de julio - mi scias ke Dominik deklaris esti en vikipaŭzo ekde 5 tagoj, sed eble li eĉ paŭzante povas mallonge voĉdoni, kaj Sj1mor kaj Aidas supozeble ie estas proksime. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 jun. 2026 (UTC)
::Ankaŭ mi estas {{por}}. Sed mi ankaŭ pensis ke decas ke la temoj estu diversaj kaj do ne ĉiuj estu rilataj al Eŭropo kaj eŭropanoj. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 14:25, 24 jun. 2026 (UTC)
:::Same mi estas {{por}} kaj la temaroj de Thomas estus tre bonaj. Sed pri judismo en Irano aŭ pri jezidismo nun baki tiom bonegan vastan artikolon kiu estus balotita elstara artikolo ĝis mezo de julio, por tiam elektiĝi artikolo de aŭgusto, ŝajnas preskaŭ esti nerealisma. Mi ankoraŭ ne havas konkretan proponon por la monatoj post julio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 18:22, 24 jun. 2026 (UTC)
::::Nu, en la bieno de elstaraj tekstoj estas iuj kiuj ne estas eŭropaj, kvankam mi ankoraŭ ne vidis iun rilatan al antaŭŝijaisma Persio. Ekzemple estas la teksto [[Maĉupikĉuo]] - ĝi nur prezentiĝis titolpaĝe en unusola semajno de 2012, tio estas &quot;preskaŭ ne artikolo de la monato&quot;. Tamen, kvankam Arbarulo estas tiom avida havi multajn ruĝajn ligilojn, al mi tamen ne plaĉas havi ruĝajn ligilojn en artikoloj de la monato. Do antaŭ proponi ĝin, necesus ankoraŭ poluri la tekston kaj krei plurajn flankajn artikolo(et)ojn... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 18:34, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>4w1958xa8snkp5xnccv3s5pdjmeebfk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hece</title>
    <ns>0</ns>
    <id>935861</id>
    <revision>
      <id>9412556</id>
      <parentid>9308507</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2830" sha1="0qe3a2w2uckbahfly7fdqawf4ovmsqk" xml:space="preserve">{{informkesto urbo|regiono-ISO=CN|zomo=7}}
'''Hece''' {{sono|Zh Heze ia.ogg|prononco}}, laŭ [[simpligita ĉina skribo]] '''菏泽''', laŭ [[tradicia ĉina skribo]] '''菏澤,''' laŭ [[pinjino]] '''Hézé''' estas prefektujnivela milionurbo en [[provinco]] [[Ŝandongo]] en orienta [[Ĉinio]].
[[Dosiero:The crossroads in Heze,Shandong province.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Vojkruciĝo en Hece}}]]

== Demografio ==
La prefektujnivela loĝantaro en 2020 estis {{nombro|8 287 693}}.

== Geografio ==
La tereno estas ebena, apartenanta al aluvia ebenaĵo de la [[Flava Rivero]]. La tuta areo estas {{nombro|12 239}} km² kaj konsistas el naŭ distriktnivelaj dividoj. [[Ĝjining]] troviĝas 105, [[Kajfen]] 112, provinca ĉefurbo [[Ĝinano]] 211, tutlanda ĉefurbo [[Pekino]], 525, [[Ŝanhajo]] 716 km aere laŭ [https://www.thedistancenow.com/hu/heze_china/jining_china]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.

== Historio ==
Hece fanfaronas pri longa kaj riĉa kultura historio kun trovaĵoj el la [[neolitiko]]. Kiel prefektujnivela urbego, ĝi estis kreita en [[2000]]. La 20-an de julio 2015, suicida bombisto mortigis sin, ankaŭ du aliajn homojn kaj vundis 23 aliajn en parka atako.

== Edukado ==
[[Dosiero:Liulin1.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Mezlernejo}}]]
La prefektujnivela urbego funkciigas solan universitaton, la ceteraj lernejoj estas mez- aŭ baznivelaj.

== Ekonomio ==
Tiu areo estas la plej granda centro en Ĉinio por kultivado de la &quot;nacia floro&quot; [[peonio]]. Nature ekzistas ankaŭ agrikulturaj kaj industriaj produktoj.

== Trafiko ==
[[Dosiero:Heze East Railway Station, Dec 2025.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Stacidomo}}]]
Kiel milionurbo sur ebenaĵo la trafik- kaj transportmanieroj estas tre bonaj fervoje, aŭtovoje, ŝipe kaj aviade. La flughaveno malfermiĝis la 2-an de aprilo 2021.

== Klimato ==
Hece situas inter la humidaj subtropika kaj kontinenta klimatzonoj laŭ [[klimata klasifiko de Köppen]]: Cwa/Dwa kun influo de [[musono]], kun kvar klare difinitaj sezonoj. La averaĝa [[temperaturo]] estas {{GdC|15}} kaj varias inter {{GdC|10-20}}. La jara averaĝa [[precipitaĵo]] estas 627 milimetroj. Preskaŭ 70% de la jara precipitaĵo okazas de junio ĝis septembro. La la areo ricevas 2 411 horojn da sunbrilo ĉiujare. Samtempe Hece estas ankaŭ regiono ema al meteologiaj katastrofoj. Sekecoj kaj inundoj estas unu el ili, precipe sekecoj kiuj okazas ofte kaj havas grandan efikon.
[[Dosiero:Heze Museum.jpg|eta|{{centre|Muzeo}}]]
[[Dosiero:Juye Wenmiao Dacheng Dian, Juye.jpg|eta|{{centre|Konfucea templo}}]]

== Vidindaĵoj ==
* Peonia Ĝardeno
* turisma urbo Sunbin
* lago Fulong 
* preĝejoj
* muzeo

== Ĝemelurboj ==
* {{ĝemeleco|Mobile|Usono|Alabamo}}

== Fontoj ==
* WikiTrans

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio]]</text>
      <sha1>0qe3a2w2uckbahfly7fdqawf4ovmsqk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hermann Paschold</title>
    <ns>0</ns>
    <id>936030</id>
    <revision>
      <id>9412845</id>
      <parentid>9404987</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6801" sha1="m7en7uk1xrdgorgprhzsnodvviu471x" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Hermann PASCHOLD''' (naskiĝinta la {{daton|26|3|1879}} en [[Ziegenrück]], mortinta la {{daton|19|6|1965}} en [[Gera]]) estis [[germanio|germana]] pentristo. En 1922 edizigis lin en [[Kaselo]] Gertrud Margaretha Hensler.
==Vivo==
Estante filo de [[diliĝenco|diliĝencisto]] li translokiĝis kun la familianoj al [[Pößneck]] kie baldaŭ poste mortis la patro. Tie malriĉigis la familion kiu pluiris al Gera. Hermann, estante la plej granda infano, perlaboris la familian vivon laborante kiel kuriero, plumbisto kaj brikisto. Libertempe li komencis pentri la naturon. Post finigo de la popollernejo li fariĝis kuriero ĉe la pentristo Franz Oettel, en kies ateliero eblis ankaŭ trejniĝi kiel dekoraci-pentristo. Post mallonga lernada migrado li restis en Gera: tie la tiam famekonata portretisto Ernst Kretzschmar senkoste instruadas. Sekve Paschold estis akceptita en la rondoj ĉirkaŭ la juĝisto [[Alfred Bogenhard]] kaj la kuracisto Jankelowitz aŭfgenommen. Kun Bogenhard li eĉ amikiĝis. Ekis fruktodona kunlaboro en 1905 kun [[Paul Neidhardt]] kaj Rudolf Hundt, geologo-muzeologo (kuratoro je [[Muzeo Kastelo Osterburg (Weida)|Osterburg]] kaj je [[Muzeo Burgo Reichenfels (Hohenleuben)|burgruino Reichenfels]]). Danke al la perado de Hundt, Paschold iĝis membro ĉe la historiista societo [[vogtlandaj historiesploristoj (Hohenleuben)|Vogtländischer Altertumsforschender Verein zu Hohenleuben]]. 

Memlerninte, Paschold de ĉ. 1908 liberprofesiulis artiste en Gera. La unuajn espezojn liveris al li [[kalendaro]]j kaj bildkartoj, porsocietaj emblemoj kaj karikaturoj. Por inspirado li vojaĝis el [[Balta Maro]] Hesujo kaj [[Supra Frankonio]]. Tamen fiaskis lia unua kandidatiĝo ĉe ''Geraer Kunstverein'' pro la troa koloreco de liaj bildoj ŝokanta la konservativulojn. En 1910 li partoprenis la unuan ekspozicion de la ''Lepsikaj secesiuloj''. Tiam la [[leipzig|lepsika]] eldonisto Siegfried Weber aĉetis la olepentraĵon ''Vorfrühling im Gessental'': tuj poste ĝi estis presita en la ĵurnalo ''Illustrirte Zeitung''. Sekvis pluaj publikigoj de aĵoj de Paschold, kiu eĉ eklaboris por ĉi gazeto. Bildoj de li ankaŭ spekteblis en numeroj de la monata kulturperiodaĵo ''Westermanns Monatshefte''. 

Paschold nun iĝis membro de la klubo ''Leipziger Sezession'', de ''Verein der Künstler'' kaj de ''Allgemeine Deutsche Kunstgenossenschaft''. Gravis amikeco kun [[Bruno Héroux]] kaj [[Bruno Eyermann]]. Post furori Lepsiko li atingis finfinan aliĝon je ''Kunstverein Gera''. Intertempe li instruis ĉe la realisma gimnazio de Gera.

En 1912 li estis komisiita pri la farbado de pluraj salonoj de la muzeo de Gera. Laŭdojn gajnis lia ĉarma realigo per simpla tekniko: ''In einfacher Technik zwang er die Ostthüringer Landschaft in die Wandflächen, die er mit Kartuschen verband, in denen stilisiert die in den einzelnen Erdschichten vorkommenden Fossilien, Kristalle …(etc.) aŭs der Vorgeschichte der Heimat Verwendung fanden.''&lt;ref&gt;Ekspozicikatalog ''Die Geraer Maler Hermann Paschold / Paul Weiser,'' 1949, p. 13&lt;/ref&gt; La tuto estis detruita per bombado de la [[Aliancanoj]] en la 6.4.1945.

=== Post 1918 ===
Inter 1918 kaj 1923 li estis artista konsilisto de la [[Arbarteatro Heldendank]]. En 1919 li vokiĝis fare de la Liberŝtato Reuß kunlabori en la sekcio de popola klerigo. Por siaj meritoj pejzaĝistaj li nomumiĝis honore profesoro. Kun [[Kurt Günther]], Hundt, Neidhardt, [[Alexander Wolfgang]] kaj aliaj li fondis en la 1920-aj jaroj la [[dadaismo|malfrudadaisman]] ligon ''pro pro bru'' (produktive-prominente-brummochsen). Kun aliaj li fondis helpsocieton por uloj de [[vidaj artoj]] nome ''Wirtschaftsverbands Bildender Künstler in Deutschland''.

=== Post 1933 ===
Dum la regado de la [[nazioj]] li anis ĉe [[Regna kulturejo]] strebante ne troan implikiĝon je politikaĵoj. Inter 1930 kaj 1945 li estris la ekspozicojn okazigataj fare de ''Geraer Kunstverein''. En 1938 Paschold fariĝis ties honora membro. De 1939 li farbe novigis la salonojn de la ĵus konstruita distrikta muzeo je [[Hohenleuben]].&lt;ref&gt;[https://vavh-geschichtsverein-hohenleuben.de/verein/wissenschaftliche-bibliothek/geschichte-museŭm/ &quot;Geschichte Museum Reichenfels Hohenleuben Ausgrabungen, Lapidarium&quot;]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ĉe: paĝaro de ''Vogtländischer Altertumsforschender Verein zu Hohenleuben''&lt;/ref&gt;. Post 1945 li docentis ĉe la [[popolaltlernejo]] de Gera kaj helpis krei regionan muzeon je [[Wünschendorf]]. La indekso  ''Bildindex'' mencias tri verkojn de Paschold eksponitaj en 1953 okaze de la tria eldono de [[Arta Ekspozicio de GDR]] en [[Dresdeno]]. Mire ke kataloge ne troviĝas io: eble liaj verkoj nur kandidatis sed ne estis akceptitaj. Verkoj de li admireblas i.a. en muzeoj de Gera. En 2022 li estis honorita en la [[Oranĝerio de Gera]] ene de la ekspozicio ''Die Basis. Kunstentwicklung in Gera in der ersten Hälfte des 20. Jahrhunderts''.

== Verkoj (elekto) ==

=== Tabulbildoj ===

* ''Hügellandschaft'' (oleo, 65 × 95 cm, antaux 1919)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.pamono.de/hermann-paschold-hilly-landscape-20-jh-oel-auf-leinwand |titolo=&quot;Hermann Paschold, Hilly Landscape&quot; |alirdato=2026-02-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20250122151420/https://www.pamono.de/hermann-paschold-hilly-landscape-20-jh-oel-auf-leinwand |arkivdato=2025-01-22 }}&lt;/ref&gt;
* ''Winter im Vogtland'' (oleo)&lt;ref&gt;[http://www.juergen-wollmann.de/pahe01.htm  &quot;Hermann Paschold - Winter im Voigtland&quot;]&lt;/ref&gt;
* ''März in Thüringen'' (oleo, 1952)&lt;ref&gt;[https://www.deutschefotothek.de/documents/obj/30122431/df_hauptkatalog_0211270_005 &quot;März in Thüringen&quot;] &lt;/ref&gt;

=== Akvareloj ===

* ''An der Elster'' (1952)
* ''Thüringer Landschaft'' (1952) 

=== Desegnaĵoj ===

* ''Stadtapotheke Gera'' (plume, 17,8 × 13,4 cm)&lt;ref&gt;[http://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/RQ72VNECYXVQACCWNHG7FQSUG7B56XTP &quot;Stadtapotheke. Gera&quot;]&lt;/ref&gt;
* ''Mühlgraben, Gera'' (plume, 12,7 × 9,3 cm; [[Urba muzeo de Gera]])&lt;ref&gt;https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/Q2GNGPKAHKDF4KZNYMWMUS3OASC6HSO4&lt;/ref&gt;

=== Libraj ilustraĵoj ===

* Rudolf Hundt: ''Goethe und die Geologie Ostthüringens.'' Thüringer Volksverlag, Gera, 1949

== Eksteraj ligiloj ==

{{Commonscat|Hermann Heinrich Paschold}}
* https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/AFTB5PWAFLGHLF6ZSSG5EZ2OBUF2YQFK
* http://haberlandt.info/kuenstlerkreis/hermann-paschold/
* http://www.artnet.de/k%C3%BCnstler/hermann-paschold/

== Notoj ==

&lt;references /&gt;

{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Paschold, Hermann}}
[[Kategorio:Kulturo de GDR]]
[[Kategorio:Germanaj pentristoj]]
[[Kategorio:Homoj rilataj al Gera]] 
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1879]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1965]]
[[Kategorio:Dadaistoj]]</text>
      <sha1>m7en7uk1xrdgorgprhzsnodvviu471x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Herbert Enke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>936240</id>
    <revision>
      <id>9412786</id>
      <parentid>9404981</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6276" sha1="cqtikqo7ccs3yq834pku3c88f396u6n" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}[[File:St. Michael (Pforten) 3.jpg|thumb|la nun profanigita Miĥaelo-kirko je Pforten; ĝian internon kreis Enke]]
'''Herbert ENKE''' (naskiĝinta la {{daton|14|12|1913}} en [[gera|Untermhaus]], mortinta la {{daton|25|6|2006}} en [[stahnsdorf|Stahnsdorf-Güterfelde]]) estis [[germanio|germana]] pentristo kaj grafikisto. 

== Vivo kaj agado ==
Estante filo de fabriklaboristo li trejniĝis kiel drogisto. Dum la 1930-aj jaroj ekis liaj unuaj bildartistaĵoj kaj li laboris ĉe la [[teatro de Gera]] kiel kulisfaranto. Post mallongia samspeca deĵorado en Munkeno li studis Munkene ĉe la Ŝtata lernejo pri aplikita arto kaj ĉe la Altlernejo por vidaj artoj: instruisto lia estis tie [[Emil Preetorius]]. En la 1930-aj jaroj Enke anis ĉe la artista kolonio je Kuckuksruh (la nuna [[Stahnsdorf]]-Kienwerder), kune kun [[Albrecht Bruck]], Arthur Hämmerer, [[Johannes Poesenecker]] kaj Klaus Richter.&lt;ref&gt;KulTOUR: &quot;Ein Schulze in der Hundehütte - Potsdam-Mittelmark - PNN&quot;&lt;/ref&gt; La vizito de ekspozicio pri [[degenerita arto]] en Munkeno en la 1937-a jaro gravis por li ĉar ĝi venigis al li novajn ideojn. Tiam li unuafoje renkontis verkojn de [[Otto Dix]] kaj de aliaj masgtsroj de la klasika Moderno. Soldatado necesis inter 1942 kaj 1945. Post la fino de militkaptiteco li ekloĝis en 1945 je [[Gera]] por esti liberprofesiulo. Aktive li estis partoprenonta la artistan revekon de la regiono kaj fariĝis membro de la [[Ligo de kreantoj de vidaj artoj en GDR]]. Bildtemare ankaŭ gravis dummilitaj travivaĵoj. Fakte nombriĝis Enke inter la plej gravaj artistoj de Gera. Lia ĉefa agado daŭris de 1950 kaj ĝis 1978. Komence de la 1950-aj jaroj pli kaj pli gravis la [[akvarelo]]j. Dum la t.n. formalismo-kverelo de la 1950-aj jaroj (do la sindifino de artistoj de [[GDR]] kontraŭ influoj okcidentaj-kapitalismaj) li iel repuŝiĝis favorante [[konstruktivismo (arto)|konstruktivismon]]. Pluraj verkoj de li eĉ suferis verdikton de la formalismuloj. Reage li detruis parton de sia verkaro kaj retiriĝis el la publika arta vivo de Gera. Sian vivon li ekperlaboris kiel instruisto kaj docento ĉe la Distrikta kulturakademio je [[Rudolstadt]]. Pentriste li kaŝe laboris: publike ja videblis liaj verkoj rilataj al arĥitekturo. Dum la 1960-aj kaj 1970-aj verkoj oni komisiis lin dekoracii plurajn grandajn vandojn. En 1976 okazis lia unua individua ekspozicio, je ''Kleine Galerie'' en la [[kulturdomo de Unterwellenborn]]; la galeriistoj estis Erwin kaj Margret Kratschmer. En 1973 li estis ricevinta la premion ''Kunstpreis des Bezirkes Gera''.

En 1978 Enke kaj liaj filoj transloĝiĝis al Kienwerder. Li kontinuigis artistan agadon kiu tiutempe pli kaj pli ŝtatiĝis.  En 1999 li transloĝiĝis al la oldulejo ''Augustinum'' de [[Kleinmachnow]]. 

Liaj verkoj nuntempe admireblis i.a. je [[Otto-Dix-domo (Gera)]], [[Urba muzeo de Gera]], [[Muzeo Lindenau (Altenburg)]] kaj je ''Potsdam-Museum'' (en [[Potsdam]]). 

Edzigis lin en 1939 Johanna Steiniger, naskonta filinon kaj du filojn: Mario Enke fariĝis grava ceramikisto. 

== Verkoj (elekto) ==

=== Tabulbildoj ===
* ''Mann mit grünem Hut'' (oleo)&lt;ref&gt;http://digital.slub-dresden.de/id511913036/11&lt;/ref&gt;
* ''Kreuzigung'' (mikstekniko)&lt;ref&gt;[http://www.hebecker.com/enke2/pages/Kreuzigung%20Mischtechnik%20ohne%20Jahr%2041%20x%2047%20cm.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250123010320/http://www.hebecker.com/enke2/pages/Kreuzigung%20Mischtechnik%20ohne%20Jahr%2041%20x%2047%20cm.htm |date=2025-01-23 }} &quot;Kreuzigung Mischtechnik ohne Jahr 41 × 47 cm&quot;&lt;/ref&gt;

=== Presgrafikaĵoj===
* ''Kühe und Häuser'' (ksilografaĵo)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.hebecker.com/enke2/pages/K%FChe%20und%20H%E4user%20Holzschnitt%201950er%20Jahre.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2026-02-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20250122154142/http://www.hebecker.com/enke2/pages/K%FChe%20und%20H%E4user%20Holzschnitt%201950er%20Jahre.htm |arkivdato=2025-01-22 }}&lt;/ref&gt;
* ''Technische Konstruktion'' ([[monotipio]], 1967)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.hebecker.com/enke2/pages/Technische%20Konstruktion%20Monotypie%20auf%20Temperagrund%201967%2040%20x%2058%20cm.htm |titolo=&quot;Technische Konstruktion Monotypie auf Temperagrund&quot; |alirdato=2026-02-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20250122150905/http://www.hebecker.com/enke2/pages/Technische%20Konstruktion%20Monotypie%20auf%20Temperagrund%201967%2040%20x%2058%20cm.htm |arkivdato=2025-01-22 }}&lt;/ref&gt;
* ''Studie zu Panoptikum'' (monotipio, 1968)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.hebecker.com/enke2/pages/Studie%20zu%20Panoptikum%20Monotypie%20um%201968%2035%20x%2050%20cm.htm |titolo=&quot;Studie zu Panoptikum Monotypie um 1968&quot; |alirdato=2026-02-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20250122150938/http://www.hebecker.com/enke2/pages/Studie%20zu%20Panoptikum%20Monotypie%20um%201968%2035%20x%2050%20cm.htm |arkivdato=2025-01-22 }}&lt;/ref&gt;

=== Verkoj en publika spaco (elekto)===
* ''Die geometrischen Grundfiguren Kreis, Dreieck, Viereck'' (Eiselstraße)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220111180731/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=109688&amp;10 &quot;Kunstwerk von Herbert Enke bald in neuem Glanz&quot;]&lt;/ref&gt;
* ''Sonnenuhr'' (Kastanienstraße)
* ''Erzengel Michael'' (apsido de la [[preĝejo Sankta Miĥaelo (Pforten)]])

== Literaturo ==

*,Hellmut Rademacher: ''Gebrauchsgrafik in der DDR.'' Verlag der Kunst, Dresden, Herausgeber Verband Bildender Künstler der DDR, 1975, p. 329 kaj bildo 236 

* Ulrike Lorenz: ''Herbert Enke. Leben und Werk,'' Kunstsammlung Gera, 1993, ISBN 3-910051-11-1
* &quot;Enke, Herbert&quot; - ĉe: Dietmar Eisold (eld.): ''Lexikon Künstler der DDR.'' Verlag Neues Leben, Berlin, 2010, p. 189–190

== Eksteraj ligiloj ==
* https://www.unser-kienwerder.de/herbert-enke/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230607150432/https://www.unser-kienwerder.de/herbert-enke/ |date=2023-06-07 }}
* https://www.bildindex.de/ete?action=queryupdate&amp;desc=Herbert%20Enke&amp;index=pic-all

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Enke, Herbert}}
[[Kategorio:Germanaj grafikistoj]]
[[Kategorio:Germanaj pentristoj]]
[[Kategorio:Kulturo de GDR]]
[[Kategorio:Homoj rilataj al Gera]] 
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1913]]
[[Kategorio:Mortintoj en 2006]]</text>
      <sha1>cqtikqo7ccs3yq834pku3c88f396u6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Preĝejo de Sanktaj Boriso kaj Glebo (Hrodno)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>938772</id>
    <revision>
      <id>9412603</id>
      <parentid>9384880</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kiryienka</username>
        <id>61072</id>
      </contributor>
      <origin>9412603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5984" sha1="shvdulc1d6ggwewlk6ybbfmcq2ybrri" xml:space="preserve">{{Informkesto geografiaĵo|katedralo
|kategorio      = 
|lando          = Belorusio
|regiono        = 
|situo          = Hrodno
|nomo = Preĝejo de Sanktaj Boriso kaj Glebo
|establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}}
|dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}}
|dato_tipo = konsekro
|religia aliĝo=
|arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}}
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=BY
|mapo lokumilo = Hrodno
|Mapo en angulo=Belorusio
|mapligilo     = jes
|zomo=13
}}
'''Preĝejo de Sanktaj Boriso kaj Glebo''', '''Preĝejo Kaloĵskaja''', '''Preĝejo Kaloĵa''' ({{lang-be|Барысаглебская царква на Каложы}}) estas monumento de antikva rusa masonaĵa arkitekturo, la sola parte konservita monumento de mezepoka [[hrodna skolo de arkitekturo]]. Ĝi situas en [[Belorusio]], en [[Hrodno]], sur la teritorio de iama Kaloĵskij antaŭurbo sur la alta dekstra bordo de la rivero [[Nemunas|Neman]], apud la Monto Zamkavaja kaj [[Malnova Kastelo (Hrodno)|Hrodna Malnova Kastelo]]{{Mallonga piednoto|Архітэктура Беларусі|1993|p=166}}. La preĝejo estis konstruita en la dua duono de la 12-a jarcento el [[briko]].
[[Dosiero:Гродно Коложская церковь 03.jpg|thumb|maldekstre|La preĝejo de flanko de  [[Malnova Kastelo (Hrodno)|malnova Kastelo]].]]

Ĝis nuntempe konserviĝis la norda kaj parto de la okcidenta muroj, tri [[absido]]j kaj du okcidentaj kolonoj. La templo havas dimension: longon ĉirkaŭ 21.5 m, larĝon - ĉirkaŭ 13.5, murdikecon - 1.2 m.{{Mallonga piednoto|Архітэктура Беларусі|1993|p=166}} La muroj  estas faritaj el brikoj laŭ eben-tavola masonaĵa tekniko. La [[fasado]]j estas oramitaj per ŝtupaj profilaj [[pilastra friso|pilastaj frisoj]], enigaĵoj el granito kaj gnejso de diversaj koloraj nuancoj kun polurita ekstera surfaco, kaj multkolraj glazuritaj  ceramikaj kaheloj. En la supra parto de la muroj estas mallarĝaj fenestraj embrazuroj kun arkaj linteloj{{Mallonga piednoto|Беларуская энцыклапедыя|1997|p=422}}. Karakteriza trajto de la interno estas la multaj ceramikaj kruĉoj-vokalaĵoj, pro pliboniĝado de akustiko, enkonstruitaj en la supraj partoj de la muroj kaj volboj{{Mallonga piednoto|Культура Беларусі|2012|p=205}}. La broklaboro de la fasadoj inkluzivas multkolorajn poluritaj ŝtonoj, formante diversaj geometriajn formojn kaj krucojn. ĉio ĉi aldonas al la fasadoj belecojn, kreante la impreson, ke la muroj estas inkrustitaj per juvelŝtonoj{{Mallonga piednoto|Памяць|1999|p=56}}.

Pro siaj arkitekturaj trajtoj nome: majolika planko, vokalaĵoj, ŝtonaj kaj ceramikaj kahelaj inkrustaĵoj la templo  havis neniujn analogojn en orientslava arkitekturo{{Mallonga piednoto|Памяць|1999|p=56}}.

La supra parto de la konstruaĵo, kune kun la volboj kaj kupolo, estis restaŭrita en la 16-a kaj 17-a jarcentoj. En 1853 ĝi estis parte detruita pro terglito, kaj en 1889 la suda absido kolapsis. Fine de  la 19-a jarcento, la detruitaj partoj de la preĝejo estis reconstruitaj per ligno, kaj la preĝejo mem estis kovrita per gablotegmento kun malgranda kupolo{{Mallonga piednoto|Энцыклапедыя гісторыі Беларусі|1996|p=124}}.

La preĝejo ankoraŭ funkcias,sed minaco de detruo de la monumento restas. Planoj por la restaŭrado de la preĝejo estas efektivigataj.

&lt;center&gt;&lt;gallery mode=packed caption=&quot;Ŝtonaj kaj kahelaj inkrustaĵoj&quot; heights= &quot;150px&quot; widths= &quot;150px&quot; &gt;
Dosiero:Оформление окон.JPG
Dosiero:11 Гродно (25).jpg|
Dosiero:Гродна 2015. Каложа. Дэталь 2.jpg|
Dosiero:Гродна 2015. Каложа. Дэталь.jpg|
Dosiero:Гродно Коложская церковь 02.jpg|
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

[[Dosiero:Барысаглебская царква, унутраннае ўбранства.JPG|thumb|250px|centro|Internaĵo de preĝejo]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* {{citaĵo el libro |titolo=Архітэктура Беларусі: Энцыкл. даведнік |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj=Рэдкалегія: А. А. Воінаў і інш. |jaro=1993 |eldoninto=Беларуская энцыклапедыя |loko=Мінск |isbn=5-85700-078-5 |paĝoj=620 |url= |ref=Архітэктура Беларусі }}
* {{citaĵo el libro |titolo=Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон  |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj=Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў і інш. |jaro=1997 |eldoninto=БЕлЭн |loko= |isbn=985-11-0090-0 |paĝoj=576 |url= |ref=Беларуская энцыклапедыя }}
* {{citaĵo el libro |titolo=Культура Беларусі: энцыклапедыя. Т.3 |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj=рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) |jaro=2012 |eldoninto=Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі |loko=Мінск |isbn=978-985-11-0662-8 |paĝoj=688 |url= |ref=Культура Беларусі }}
* {{citaĵo el libro |titolo=Памяць: Гіст.-дакум. хроніка горада Гродна |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= Рэд. кал.: Г. П. Пашкоў і інш |jaro=1999 |eldoninto=БелЭн |loko=Мінск |isbn=985-11-0147-8 |paĝoj=712 |url= |ref=Памяць }}
* {{citaĵo el libro |titolo=Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: Т 3 |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |jaro=1996 |eldoninto=БелЭн |loko=Мінск |isbn=985-11-0041-2 |paĝoj=1996 |url= |ref=Энцыклапедыя гісторыі Беларусі }}

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Hrodno]]
[[Kategorio:Ortodoksaj preĝejoj en Belorusio|Belorusio]]
[[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en la 12-a jarcento]]</text>
      <sha1>shvdulc1d6ggwewlk6ybbfmcq2ybrri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Preĝejo Transfiguriĝo (Polack)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>939472</id>
    <revision>
      <id>9412604</id>
      <parentid>9337465</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kiryienka</username>
        <id>61072</id>
      </contributor>
      <origin>9412604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4569" sha1="cuoic8436ughz9mfo232h10sttkrc8k" xml:space="preserve">{{Informkesto geografiaĵo|preĝejo
|kategorio      = 
|lando          = Belorusio
|regiono        = 
|situo          = Polack
|nomo = Preĝejo Transfiguriĝo
|establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}}
|dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}}
|dato_tipo = konsekro
|religia aliĝo=
|arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}}
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=BY
|mapo lokumilo = Polack
|Mapo en angulo=Belorusio
|mapligilo     = jes
|zomo=13
}}
'''Preĝejo Transfiguriĝo''' ({{lang-be|Спаса-Праабражэнская царква}}) estas preĝejo de [[ortodoksa kristanismo|ortodoksa]] [[monaĥejo Transfiguriĝo kaj de Sankta Eŭfrozino]] en [[Polack]], konstruita meze de la [[12-a jarcento]]&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |redaktinto=Ю. Якимович |aliaj= |titolo=Архітэктура Беларусі |origindato= |originjaro= |originmonato= |url= |formato= |eldono= |serio=Энциклопедическая библиотечка «Беларусь» |volumo= |dato=1982 |jaro= |monato= |eldoninto=БелСЭ им. Петруся Бровки |loko=Мн. |lingvo=be |isbn= |oclc= |doi= |id= |paĝoj= |ĉapitro= |ĉapitrourl= |citaĵo= |ref= }}&lt;/ref&gt;.

Dum la sovetiaj jaroj, la preĝejo daŭre funkciis, estante dum longa tempo la sola funkcianta preĝejo en la polacka episkopio.

La preĝejo estas plene konservita templo el la 12-a jarcento, kompletigita per aldonoj al la tegmento el la [[17-a jarcento|17-a]] ĝis [[19-a jarcento|19-a]] jarcentoj. En la 1830-aj jaroj la preĝejo estis konsiderata kaduka, sed oni decidis ne malkonstrui ĝin, surbaze de  ĝia statuso kiel «valora monumento de antikva arkitekturo...»&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://rusarch.ru/rappoport3.htm |title=РусАрх — Раппопорт П. А. Основные итоги и проблемы изучения зодчества Древней Руси&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2012-01-21 |archive-date=2010-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100614234737/http://rusarch.ru/rappoport3.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Interne, [[fresko]]j el la 12-a jarcento estas konservitaj. forigo de pli posta surpenrtaĵoj estas farata, kaj preskaŭ la tuta areo de la plej antikvaj pentreĵoj estas konservita.

La templo estas historia kaj kultura valoraĵo, proponita por inkludo en la Listo de la Monda Heredaĵo de UNESKO.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* Памяць: Гіст.-дакументальная хроніка Полацка / Рэд. кал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.. — Минск: БелЭн, 2002. — 912 с. — 5000 экз. — ISBN 985-11-0233-4. (на белор. языке)
* История и археология Полоцка и Полоцкой земли : материалы VI Международной научной конференции (1-3 ноября 2012 г.) В 2 ч. Ч. 2. Спасо-Преображенская церковь в Полоцке : История. Архитектура. Живопись. — Полоцк: Полоцкое книжное издательство, 2013. — 155 с. — 300 экз. — ISBN 978-985-6936-61-9.
* О. А. Емельянчик. Опыт дифференциации разновременных погребений при Спасо-Преображенском храме Спасо-Евфросиниевского монастыря в г. Полоцке // Актуальные вопросы антропологии : сборник научных трудов / Институт истории Национальной академии наук Беларуси. — Минск, 2008―. — 2025. ― Вып. 20. ― С. 108―125
* Мустафин Х. Х. Отчёт о научно-исслөдовательской работе исследования полного митохондриального генома образцов из погребального памятника г. Полоцка (заключительный этап) // Лаборатория исторической генетики. - Долгопрудный, 2024. - 24 с.

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Polack]]
[[Kategorio:Ortodoksaj preĝejoj en Belorusio|Belorusio]]
[[kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Transfiguriĝo de Jesuo|Polack]]
[[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en la 12-a jarcento]]</text>
      <sha1>cuoic8436ughz9mfo232h10sttkrc8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Chelsea FC</title>
    <ns>1</ns>
    <id>941813</id>
    <revision>
      <id>9412980</id>
      <parentid>9354904</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Diskuto:Chelsea F.C.]] al [[Diskuto:Chelsea FC]]</comment>
      <origin>9354904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="1yvvf6suo4yipwrw27rj4xalw0f7mwk" xml:space="preserve">&quot;wikinews=Category:Chelsea F.C.&quot; entute ne ekzistas (en la esperantlingva branĉo de vikinovaĵoj) - pri tio ĉi tie temas. Bv. atenti ke ni ne enigas iujn ne-veraĵojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:11, 19 apr. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1yvvf6suo4yipwrw27rj4xalw0f7mwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alex Sandro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>942271</id>
    <revision>
      <id>9412825</id>
      <parentid>9363490</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1090" sha1="trsw36xmppk6g2v4o6htvc7cnweu94t" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero =  {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} 
}}
'''{{paĝonomo}}''' - je plena nomo ''Alex Sandro Lobo Silva'' - estas [[brazilanoj|brazila]] [[futbalisto|futbalista]] {{#invoke:Wikidata|claim|P413}}. Li naskiĝis la 26-an de januaro 1991 en [[Catanduva]], [[subŝtatoj de Brazilo|subŝtato]] [[San-Paŭlio]], do nun estas {{aĝo|1991|1|26}}-jaraĝa. Ekde 2024 li membras en la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}, post naŭ antaŭaj profesiaj jaroj en la unua teamo de la itala klubo [[Juventus FC]] en [[Torino]]. Krome ekde la jaro 2011 li estas membro de la vira [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]], kie li rekoneblis per la numero &quot;6&quot;. 
&lt;!--
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}}
--&gt;
{{Projektoj}} 

{{brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Alex Sandro}}
[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>trsw36xmppk6g2v4o6htvc7cnweu94t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucas Paquetá</title>
    <ns>0</ns>
    <id>942272</id>
    <revision>
      <id>9412835</id>
      <parentid>9361644</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:16:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1496" sha1="2z17s1rtkw7oltuwh16swpxokuybch7" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero =  {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} 
}}
'''{{paĝonomo}}''' - je plena nomo ''Lucas Tolentino Coelho de Lima'' - estas [[brazilanoj|brazila]] [[futbalisto|futbalista]] {{#invoke:Wikidata|claim|P413}}. Li naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1997 en [[Rio-de-Ĵanejro]], do nun estas {{aĝo|1997|8|27}}-jaraĝa. Ekde 2026 li membras en la unua vira teamo de la klubo [[Clube de Regatas do Flamengo]]&lt;!--{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}--&gt;, post kvar antaŭaj profesiaj jaroj en la unua teamo de la brita klubo [[West Ham United]] de 2022 ĝis 2026, du antaŭaj en la teamo de la franca klubo [[Olympique Lyonnais]] de 2020 ĝis 2022, unu jarsezono 2019-2020 en la teamo de la itala klubo [[A.C. Milan]] - antaŭ tio li jam de 2016 ĝis 2019 prfesie futbalumis ĉe la klubo [[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengo]], kie li ankaŭ la antaŭajn naŭ jarojn ekde la aĝo de naŭ jaroj en 2007 futbaliste edukiĝis en la infanaj kaj junulaj teamoj. Krome ekde la jaro 2018 li estas membro de la vira [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]], kie li rekoneblis per la numero &quot;7&quot;. 
 
&lt;!--
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}}
--&gt;
{{Projektoj}} 

{{brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Paqueta, L}}
[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>2z17s1rtkw7oltuwh16swpxokuybch7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raphinha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>942274</id>
    <revision>
      <id>9412830</id>
      <parentid>9359707</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:15:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1035" sha1="2ki9235w8ptno8hur05btrp1hud7w7i" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero =  {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} 
}}
'''{{paĝonomo}}''' - je plena nomo ''Raphael Dias Belloli'' - estas [[brazilanoj|brazila]] [[futbalisto|futbalista]] {{#invoke:Wikidata|claim|P413}}. Li naskiĝis la 14-an de decembro 1996 en [[Porto-Alegro]], [[Suda Rio-Grando]], do nun estas {{aĝo|1996|12|14}}-jaraĝa. Ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}, post 2 antaŭaj profesiaj jaroj en la unua teamo de la klubo ''[[Leeds]] United''. Krome ekde la jaro 2021 li estas membro de la vira [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]], kie li rekoneblis per la numero &quot;11&quot;. 
&lt;!--
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}}
--&gt;
{{Projektoj}} 

{{brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Raphinha}}
[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>2ki9235w8ptno8hur05btrp1hud7w7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fabinho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>942275</id>
    <revision>
      <id>9412834</id>
      <parentid>9361648</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:16:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1031" sha1="dr2e1djfurr2zapqbot4jcqmu01xfoj" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero =  {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} 
}}
'''{{paĝonomo}}''' - je plena nomo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1477}}'' - estas [[brazilanoj|brazila]] [[futbalisto|futbalista]] {{#invoke:Wikidata|claim|P413}}. Li naskiĝis la 23-an de oktobro 1993 en [[Campinas]], [[San-Paŭlio]], do nun estas {{aĝo|1993|10|23}}-jaraĝa. Ekde 2023 li membras en la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}&lt;!--, post ... antaŭaj profesiaj jaroj en la unua teamo de [[...]]--&gt;. Krome ekde la jaro 2015 li estas membro de la vira [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]], kie li rekoneblis per la numero &quot;15&quot;.  
&lt;!--
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}}
--&gt;
{{Projektoj}} 

{{brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Fabinho}}
[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>dr2e1djfurr2zapqbot4jcqmu01xfoj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruno Guimarães</title>
    <ns>0</ns>
    <id>942277</id>
    <revision>
      <id>9412828</id>
      <parentid>9361640</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1066" sha1="gsxsxf6jzehjkg7vid331nnd79k35xf" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero =  {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} 
}}
'''{{paĝonomo}}''' - je plena nomo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1477}}'' - estas [[brazilanoj|brazila]] [[futbalisto|futbalista]] {{#invoke:Wikidata|claim|P413}}. Li naskiĝis la 16-an de novembro 1997 en [[Rio-de-Ĵanejro]], do nun estas {{aĝo|1997|11|16}}-jaraĝa. Ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la brita klubo [[Newcastle United]]&lt;!--{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}--&gt;, post du antaŭaj profesiaj jaroj en la unua teamo de [[Olympique Lyonnais]]. Krome ekde la jaro 2020 li estas membro de la vira [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]], kie li rekoneblis per la numero &quot;17&quot;. 
&lt;!--
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}}
--&gt;
{{Projektoj}} 

{{brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Guimaraes, B}}
[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>gsxsxf6jzehjkg7vid331nnd79k35xf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Weverton</title>
    <ns>0</ns>
    <id>942470</id>
    <revision>
      <id>9412831</id>
      <parentid>9362985</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:15:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1275" sha1="7rh9pnxrpyj8h2y0ni46tana0tpbvbr" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero =  Weverton-Palmeiras-Athletico-jul-2022.jpg
| priskribo = en 2022 
}}
'''{{paĝonomo}}''' - je plena nomo ''Weverton Pereira da Silva'' - estas [[brazilanoj|brazila]] [[futbalisto|futbalista]] [[golulo]]. Li naskiĝis la 13-an de decembro 1987 en [[Rio Branco]], subŝtato [[Acre]], do nun estas {{aĝo|1987|12|13}}-jaraĝa. Ekde 2026 li membras en la unua vira teamo de la klubo [[Grêmio]]&lt;!--{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}, post .. antaŭaj profesiaj jaroj en la unua teamo de la la klubo [[..]]--&gt;. Krome ekde la jaro 2017 li estas membro de la vira [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]], kie li rekoneblis per la numero &quot;12&quot;. 

[[dosiero:Weverton Pereira da Silva.JPG|eta|maldekstra|260ra|{{centre|en 2010}}]]
[[dosiero:Seleção masculina de futebol treina no CT do Brasiliense (28134625333).jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|en 2016}}]]
&lt;!--
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}}
--&gt;
{{Projektoj}} 

{{brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Weverton}}
[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>7rh9pnxrpyj8h2y0ni46tana0tpbvbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gabriel Martinelli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>942636</id>
    <revision>
      <id>9412836</id>
      <parentid>9363228</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:16:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1161" sha1="pwp7y1kczfljjvz37c0d3pqvni75av6" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero =  {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} 
}}
[[dosiero:Gabriel Martinelli 2020.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|ludante por [[Arsenal FC]] en 2020}}]]
'''{{paĝonomo}}''' - je plena nomo ''Gabriel Teodoro Martinelli Silva'' - estas [[brazilanoj|brazila]] [[futbalisto|futbalista]] {{#invoke:Wikidata|claim|P413}}. Li naskiĝis la 18-an de junio 2001 en [[Guarulhos]], subŝtato [[San-Paŭlio]], do nun estas {{aĝo|2001|6|18}}-jaraĝa. Ekde 2019 li membras en la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}&lt;!--, post .. antaŭaj profesiaj jaroj en la unua teamo de la la klubo [[..]]--&gt;. Krome ekde la jaro 2022 li estas membro de la vira [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]], kie li rekoneblis per la numero &quot;26&quot;. 
&lt;!--
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}}
--&gt;
{{Projektoj}} 

{{brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Martinelli, G}}
[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>pwp7y1kczfljjvz37c0d3pqvni75av6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gleison Bremer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>942637</id>
    <revision>
      <id>9412833</id>
      <parentid>9363212</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}</comment>
      <origin>9412833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1045" sha1="guuib8iv2b36uucbr65x0jkwr8vnl9o" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero =  {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} 
}}
'''{{paĝonomo}}''' - je plena nomo ''Gleison Bremer Silva Nascimento'' - estas [[brazilanoj|brazila]] [[futbalisto|futbalista]] {{#invoke:Wikidata|claim|P413}}. Li naskiĝis la 18-an de marto 1997 en [[Itapitanga]], subŝtato [[Bahio]], do nun estas {{aĝo|1997|3|18}}-jaraĝa. Ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}&lt;!--, post .. antaŭaj profesiaj jaroj en la unua teamo de la la klubo [[..]]--&gt;. Krome ekde la jaro 2022 li estas membro de la vira [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]], kie li rekoneblis per la numero &quot;24&quot;. 
&lt;!--
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}}

{{Projektoj}} 
--&gt;
{{brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Bremer, G|}}
[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>guuib8iv2b36uucbr65x0jkwr8vnl9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ederson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>942638</id>
    <revision>
      <id>9412837</id>
      <parentid>9363397</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T00:16:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1056" sha1="qjb5ffc6gei68iu0dkwv58gd1o0jq7q" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dosiero =  {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} 
}}
'''{{paĝonomo}}''' - oficiale ''Ederson Moraes'', je plena nomo ''Ederson Santana de Moraes'' - estas [[brazilanoj|brazila]] [[futbalisto|futbalista]] [[golulo]]. Li naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1993 en [[Osasco (San-Paŭlio)|Osasco]], do nun estas {{aĝo|1993|8|17}}-jaraĝa. Ekde 2025 li membras en la unua vira teamo de la klubo [[Fenerbahçe Spor Kulübü|Fenerbahçe]] [[Istanbulo]], post ok antaŭaj profesiaj jaroj en la unua teamo de la klubo [[Manchester City]]. Krome ekde la jaro 2017 li estas membro de la vira [[brazila nacia teamo de futbalo]]. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]], kie li rekoneblis per la numero &quot;23&quot;. 
&lt;!--
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}}
--&gt;
{{Projektoj}} 

{{brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}}
{{Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}

{{Ĝermo|futbalisto}}

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Ederson}}
[[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo]]</text>
      <sha1>qjb5ffc6gei68iu0dkwv58gd1o0jq7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henry George</title>
    <ns>0</ns>
    <id>944679</id>
    <revision>
      <id>9412765</id>
      <parentid>9381454</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T22:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6092" sha1="ib519mio2w4brmmk5y0ofr2lvtrn2bo" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}
[[Dosiero:Grave of Henry George (Green-Wood Cemetery) 02.JPG|eta|Lia tomboŝtono]]
'''Henry GEORGE''' (naskiĝis la 2-an de septembro 1839 en [[Filadelfio]], [[Pensilvanio]] - mortis la 29-an de oktobro 1897 en [[Novjorko]]) estis usona [[politika ekonomikisto]], [[Socifilozofio|socia filozofo]] kaj ĵurnalisto, konsiderata [[Maldekstra movado|maldekstre]]-[[libertariano]] ([[d:Q831192]]) kaj la plej influa defendanto de plata terimposto ([[d:Q1057250]]). Li estas la aŭtoro de la furorlibro de 1879 ''Progreso kaj Malriĉeco'' ([[d:Q2896920]]), kiu interalie unue uzis la bildon de la &quot;[[Tero]] kiel ŝipo en la [[kosmo]]&quot;. 

Lia verkado estis ege populara en la 19-a jarcenta Ameriko kaj ekfunkciigis plurajn reformajn movadojn de la [[Progresisma Erao]]. Li inspiris la [[Ekonomiko|ekonomian]] [[Filozofio|filozofion]] konatan kiel '''[[Georgismo]]''', la kredon ke homoj devus posedi la valoron kiun ili produktas mem, sed ke la ekonomia valoro de [[Tero (ekonomiko)|tero]] (inkluzive de [[Naturfonto|naturaj rimedoj]]) devus aparteni egale al ĉiuj membroj de la socio.&lt;ref&gt;Alivorte, ĉiu persono posedas tion, kion ili kreas, sed ke ĉio trovita en la naturo, kaj plej grave la tero, apartenas egale al la tuta homaro. &lt;/ref&gt; George fame argumentis ke ununura imposto ([[d:Q7523989]]) sur tervaloroj kreus pli produktivan kaj justan socion. La sekvantoj de liaj ekonomiaj ideoj nomiĝas [[Ĝorĝismo|ĝorĝistoj]]. 

Lia plej fama verko, ''Progreso kaj Malriĉeco'' (1879), vendis milionojn da ekzempleroj tutmonde.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=American History: Excerpt from Henry George Progress and Poverty 1879|url=http://www.let.rug.nl/usa/documents/1876-1900/excerpt-from-henry-george-progress-and-poverty-1879.php|access-date=July 2, 2021|website=University of Groningen}}&lt;/ref&gt; La traktaĵo esploras la paradokson de kreskanta malegaleco kaj malriĉeco meze de ekonomia kaj teknologia progreso, la [[ekonomia ciklo|konjunkturan ciklon]] kun ĝia cikla naturo de industriigitaj ekonomioj, kaj la uzon de lupago-kaptado kiel ekzemple tervalora impostado ([[d:Q1057250]]) kaj aliaj kontraŭmonopolaj reformoj kiel rimedo por ĉi tiuj kaj aliaj sociaj problemoj. Aliaj verkoj de George defendis [[Libera komerco|liberan komercon]], la [[Sekreta voĉdonado|sekretan balotadon]], senpagajn (je [[Marĝenaj kostoj|marĝena kosto]]) publikajn servaĵojn/[[Publika transporto|transporton]] provizitajn per la kapto de ilia rezulta terlupag-altiĝo, Pigouvianan impostadon ([[d:Q931921]]), kaj publikan posedadon de aliaj naturaj [[Monopolo|monopoloj]].

George estis ĵurnalisto dum multaj jaroj, kaj la populareco de liaj verkaĵoj kaj paroladoj instigis lin kandidatiĝi por la elekto kiel [[urbestro]] de [[Novjorko]] en 1886 kiel kandidato de la [[:en:United_Labor_Party_(New_York)|Unuiĝinta Laborista Partio]] kaj en 1897 kiel kandidato de la Demokrata Partio Jefferson,&lt;ref&gt;Chisholm, Hugh, ed. (1911). &quot;[[wikisource:1911_Encyclopædia_Britannica/George,_Henry|George, Henry]]&quot;&amp;#x20;. ''Encyclopædia Britannica''. Vol.&amp;#x20;11 (11th&amp;#x20;ed.). Cambridge University Press. p.&amp;#x20;747.&lt;/ref&gt; kie li ricevis 31 procentojn kaj 4 procentojn de la voĉoj respektive kaj finis antaŭ la iama minoritata gvidanto de la Novjorka Ŝtata Asembleo kaj estonta [[Prezidanto de Usono]] [[Theodore Roosevelt]] en la unua elekto. Post lia morto dum la dua kampanjo, liaj ideoj estis portitaj antaŭen de organizaĵoj kaj politikaj gvidantoj tra Usono kaj aliaj anglalingvaj landoj. La laborekonomiisto kaj ĵurnalisto [[:en:George_Henry_Soule_Jr.|George Soule]] meze de la 20-a jarcento skribis, ke George estis sendube &quot;la plej fama usona ekonomia verkisto&quot; kaj &quot;aŭtoro de libro, kiu probable havis pli grandan tutmondan cirkuladon ol iu ajn alia verko pri ekonomiko iam verkita.&quot;&lt;ref&gt;Soule, George. ''Ideas of the Great Economists'' (1955) p. 81.&lt;/ref&gt;

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Gutenberg|id=48274}}
* [http://www.henrygeorgefoundation.org/ The Henry George Foundation (United Kingdom)]
* [http://www.hgfa.org.au/ The Henry George Foundation of Australia]
* [http://www.henrygeorge.org/ The Henry George Institute – Understanding Economics]
* [https://web.archive.org/web/20150826060914/http://www.henrygeorgeschool.org/ The Henry George School], fondita en 1932.
* [https://web.archive.org/web/20030819213156/http://schalkenbach.org/library/george.henry/ Online Works of Henry George]
* [http://www.wealthandwant.com/ Wealth and Want]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180308000000/https://web.archive.org/web/20180308053310/http://wealthandwant.com/ |date=2018-03-08 }} 8-a de marto 2018, ĉe la Wayback Machine
* [http://www.onlymelbourne.com.au/melbourne_details.php?id=14401 Henry George Foundation OnlyMelbourne]
* [http://fax.libs.uga.edu/HB171xG348c/ The Complete Works of Henry George]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060911000000/https://web.archive.org/web/20060911010650/http://fax.libs.uga.edu/HB171xG348c/ |date=2006-09-11 }} 11-a de septembro 2006, ĉe la Wayback Machine. Eldonisto: Novjorko, Doubleday, Page &amp; company, 1904. Priskribo: 10 frontoj (v. 1–9) kun antaŭaj partoj. 21 cm. (serĉebla faksimilo ĉe la Bibliotekoj de la Universitato de Georgio; [[DjVu]] &amp; [http://fax.libs.uga.edu/HB171xG348c/1f/ layered PDF]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100614000000/https://web.archive.org/web/20100614010901/http://fax.libs.uga.edu/HB171xG348c/1f/ |date=2010-06-14 }} June 14, 2010, at the Wayback Machine format)
* [http://www.historyisaweapon.com/defcon1/georgecripov.html ''The Crime of Poverty'' by Henry George]
* [http://www.ceihg.org/ Centro Educativo Internacional Henry George (Managua, Nicaragua)] ({{Es}})
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|George, Henry}}
[[Kategorio:Kritikistoj de marksismo]]
[[Kategorio:Klasikaj ekonomikistoj]]
[[Kategorio:Usonaj virinrajtaj aktivuloj]]
[[Kategorio:Usonaj politikaj filozofoj]]
[[Kategorio:Usonaj ekonomikaj verkistoj]]
[[Kategorio:Usonaj kontraŭkomunistoj]]
[[Kategorio:Usonaj verkistoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>ib519mio2w4brmmk5y0ofr2lvtrn2bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Preĝejo Sankta Mikaelo (Synkavičy)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945414</id>
    <revision>
      <id>9412602</id>
      <parentid>9387955</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kiryienka</username>
        <id>61072</id>
      </contributor>
      <origin>9412602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7301" sha1="lhux834rryjxgrq5lbyuf6mdrouhz7m" xml:space="preserve">{{Informkesto geografiaĵo|preĝejo
|kategorio      = 
|lando          = Belorusio
|regiono        = 
|situo          = Synkavičy
|nomo = Preĝejo Sankta Mikaelo
|establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}}
|dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}}
|dato_tipo = konsekro
|religia aliĝo=
|arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}}
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=BY
|mapo lokumilo = iso
|mapligilo     = jes
|zomo=13
}}
'''Preĝejo Sankta Mikaelo Arkanĝelo''' estas [[preĝejo]] en la vilaĝo Synkavičy, unu el la plej fruaj [[gotika arto|gotikaj]] [[ortodoksa kristanismo|ortodoksaj]] preĝejoj en [[Belorusio]]

Inkludita en la provizora [[listo de Mondaj Heredaĵoj de UNESKO  en Belorusio]].

== Situo ==
La preĝejo situas ĉe la norda rando de la vilaĝo Synkavičy, [[Hrodna regiono]], [[Belorusio]], 15 km okcidente de [[Slonim]].

== Historio ==
[[Dosiero:Synkovičy, Michajłaŭskaja. Сынковічы, Міхайлаўская (1890).jpg|thumb|maldekstre|La Preĝejo de Sankta Mikaelo, 19-a jarcento]]
Sur la fasado de la preĝejo oni malkovris literojn aranĝitaj  el bruligitaj brikoj: la slavoj tiamanere markis nombrij. Tiuj sigroj povas estis interpretitaj kiel 320, kio povas indiki la jaro 1320, dato de ebla fondo de la preĝejo&lt;ref name=&quot;Лаўр&quot;&gt;{{citaĵo el libro |familia nomo= |persona nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj=Ірына ПРЫМАК, Аляксандр ЧАРНУХА |redaktinto= |aliaj= |titolo=Як рэстаўрацыя “састарыла” царкву. |origindato= |originjaro= |originmonato= |url=http://ng.by/ru/issues?art_id=55203 |formato= |eldono= |serio= |volumo= |dato= |jaro= |monato= |eldoninto=Народная газета |loko= |lingvo= |isbn= |oclc= |doi= |id= |paĝoj= |ĉapitro= |ĉapitrourl= |citaĵo= |ref= }}&lt;/ref&gt;.

Ekzistas ankaŭ legendo, ke  la preĝejo estis fondita far de la Grandduko [[Vitautas]] je dankemo pro sia savo en lokaj arbaroj de la persekutado de la reĝo [[Ladislao la 2-a Jogajlo|Jogailo]]n. Tamen, modernaj arthistoriistoj kaj arkitekturaj historiistoj konsentas, ke la preĝejo estis konstruita  komence de la 16-a jarcento, ele per financado de la Granda Hetmano de Litovio Konstantin Astroĵski, la fondinto de similaj Triunia kaj Dipatrina preĝejoj en [[Vilno]].

Post proklamo de [[Bresta religia unio]] la preĝejo estis uniata dum pli ol du jarcentoj.

En 1880—1881, la preĝejo estis reconstruita: la tegmento estis anstataŭigita, [[nartekso]] kaj kupolo super la [[absido]] estis konstuitaj, kal la kupolo super la centra parto de la preĝejo estis malmuntita&lt;ref&gt;''Кулагин А. Н.'' Гродненские зодчие XIX — начала XX веков (новые архивные изыскания). // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі. Выпуск 24. — Мінск, «Права і эканоміка». — 2018. — С. 79&lt;/ref&gt;.

En la jaro 1891 estis farita el konstruŝtonoj kaj brikoj kaj starigita antau la preĝejo duetaĝa kvarangula sonorilturo. kiu estis restaŭrita en 2007.

En 1926, la preĝejo denove fariĝis la centro de [[Bekorusa grek-katolika eklezio|uniata]] paroĥo,kiun dum kelka tempo prizorgis pastroj el la [[jezuitoj|jezuita]] misio en Albertin (Slonim). Ĝi estis remalfermita kiel ortodoksa preĝejo en 1988—1990.

En 2011. sur la suda muro de la templo sub tavoloj de farbo kaj stuko estis malkovritaj antikvaj grafitoj enhavantaj citaĵoj el la Evangelio en antikva greka lingvo&lt;ref name=&quot;Лаўр&quot;/&gt;.

== Arkitekturo ==
[[Dosiero:Synkavichy StMichaelChurch.jpg|thumb|left|250px|La Preĝejo Sankta Mikaelo]]
La preĝejo estas monumento de religia kaj defenda  malfrugotika-[[renesanco|renesanca]] arkitekturo, unu el la fruaj fortikitaj preĝejoj en la [[Grandduklando Litovio]].

Ĝia plano similas al antikvaj rusaj eĝvolbhavantaj preĝejoj. La spaco estas malsama — ĝi estas trinava, kvarkolona [[baziliko]] kun renesanca fasada [[gablo]].

La triabsida preĝejo similas oblikvan [[ortangulo|rektangulon]] laŭ plano, havanta ĉe la anguloj kvar defendaj turoj, okangulaj ĉe la ĉefa fasado kaj rondaj ĉe la malantaŭo. La kornico havas bendon de rondaj embrazuroj kaj arkaj maŝikulioj. La alta gablotegmento estas kovrita per potencaj akutangulaj ŝildoj ornamitaj per horizontalaj vicoj de stukaditaj arkadoj. La niĉoj estas blankigitaj, kreante viglan kolorskemon kontraŭ la ruĝa brikmuro.

La preĝeja halo estas dividita je tri [[navo]]jn per kvar okangulaj kolonoj, kovritaj per krutaj volboj kun ornamataj gotikaj ripoj. La centra kaj  norda absidoj estas kovritaj per krutaj volboj. La stukitaj muroj estas  dividitaj  per pilastroj, kiuj estas konektitaj al la kolonoj per arkoj. Interne de la turoj, helicaj ŝtuparoj ligas la halon kun la subtegmento, kie situas la defenda parto de la preĝejo.
[[Dosiero:Царква Сьвятога Міхаіла (Сынкавічы) 4.jpg|thumb|Volboj de preĝejo]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: А. А, Воінаў і інш. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с.: іл. — ISBN 5-85700-078-5
* Багласаў С. Г. Сынко́віцкая царква́-крэ́пасць // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 320. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст.: З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0389-4.
* Сяргей Багласаў. Сынко́віцкая царква́-крэ́пасць // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — С. 458—459. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.
* Вабішэвіч А. М. Гісторыя культуры Беларусі: вучэб.-метад. комплекс / А. М. Вабішчэвіч ; Брэсц. дзярж. ун-т імя А. С. Пушкіна. — Брэст: БрДУ, 2016. — С. 7, 41, 43, 53, 54. — 194 с. — 100 экз. — ISBN 978-985-555-517-0.
* Кулагін А. М. Праваслаўныя храмы Беларусі. — Мн., 2007
* Ткачёв М. А. Замки Беларуси / М. А. Ткачёв. — Мн.: Беларусь, 2002. — 200 с.: ил. — ISBN 985-07-0418-7

{{Bibliotekoj}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Synkavičy}}

[[Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Mikaelo]]
[[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en la 16-a jarcento]]
[[Kategorio:Ortodoksaj preĝejoj en Belorusio|Belorusio]]</text>
      <sha1>lhux834rryjxgrq5lbyuf6mdrouhz7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harriet Adams</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945425</id>
    <revision>
      <id>9412410</id>
      <parentid>9387835</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:22:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2588" sha1="tqsfu34e9q07c9wyvoxhvz3fqof3h3i" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}
'''Harriet Stratemeyer ADAMS''' (naskiĝis la 12-an de decembro 1892 en [[Newark]] - mortis la 27-an de marto 1982 en Tewksbury Township) estis usona verkistino de porjunulaj verkoj, [[Romanisto|romanverkisto]] por infanoj, kaj [[Eldonado|eldonisto,]] kiu respondecis pri ĉirkaŭ 200 verkoj dum sia literatura kariero. Ŝi verkis la intrigojn por multaj verkoj en la serio [[Nancy Drew]], uzante rolulojn inventitajn de sia patro, Edward Stratemeyer. Adams ankaŭ kontrolis aliajn [[Fantoma verkisto|fantomverkistojn]], kiuj verkis por ĉi tiuj kaj multaj aliaj serioj kiel parto de la Stratemeyer Syndicate, kaj kontrolis la reverkadon de multaj el la romanoj por ĝisdatigi ilin ekde la malfruaj 1950-aj jaroj.

== Sindikato Stratemeyer ==
Kun ŝia fratino, Edna, Adams transprenis la kontrolon de la [[Stratemeyer Syndicate|Sindikato Stratemeyer]] post la morto de ŝia patro [[Edward Stratemeyer]] en 1930.&lt;ref name=&quot;morgan2&quot;&gt;{{cite encyclopedia|last=Morgan|first=Barbara|title=Adams, Harriet Stratemeyer|pages=49–51|volume=1|editor=Commire, Anne|encyclopedia=Women in World History: A biographical encyclopedia|year=1999|publisher=Yorkin Publications, Gale Group|location=Waterford, CT|isbn=0787640808}}&lt;/ref&gt; Edna administris la ĉiutagajn komercajn operaciojn, dum Adams traktis eldonistojn kaj verkis; Edna fariĝis neaktiva kiam ŝi edziniĝis en 1942, kaj Adams transprenis la negocon.&lt;ref name=&quot;morgan2&quot; /&gt; Adams estas meritigita pro la subtenado de la Sindikato dum la [[Granda Depresio]], kaj pro reviziado de la du plej popularaj serioj, Nancy Drew kaj la Hardy Boys, en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj, forigante stereotipojn kaj fluliniigante intrigojn kaj rolulojn. Ŝi estris la Sindikaton dum 52 jaroj.&lt;ref name=&quot;morgan2&quot; /&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* Carolyn Keene ([[d:Q1044648]])
* Franklin W. Dixon ([[d:Q369206]])

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://womenshistory.about.com/library/weekly/ucnancydrew2a.htm Biografio de la nepino de Stratemeyer]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080719000000/https://web.archive.org/web/20080719011728/http://womenshistory.about.com/library/weekly/ucnancydrew2a.htm |date=2008-07-19 }} 
* [https://www.nytimes.com/2002/05/30/books/mildred-benson-is-dead-at-96-wrote-23-nancy-drew-books.html Nekrologo de Mildred Wirt Benson]
* [https://web.archive.org/web/20110212060026/http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A1038791 BBC.co.uk - Franklin W. Dixon] 
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Adams, Harriet}}
[[Kategorio:Usonaj porinfanaj verkistoj]]
[[Kategorio:Verkistinoj]]</text>
      <sha1>tqsfu34e9q07c9wyvoxhvz3fqof3h3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>84a Hispana Kongreso de Esperanto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945438</id>
    <revision>
      <id>9412479</id>
      <parentid>9390387</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:43:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tonyo</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <origin>9412479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3408" sha1="8p8upgl1796ymrdwerwcz969bw2azq5" xml:space="preserve">{{Unua}}
{{Informkesto renkontiĝo
|loko = [[Portugalete]], [[Eŭskio]], {{Hispanio}}
|bildo = Kongreso en Portugalete.jpg
}}
La '''84-a Hispana Kongreso de Esperanto''' estos [[Hispana Esperanto-Kongreso]], kiu okazos inter la 14a kaj la 18a de julio [[2026]] en [[Portugalete]], [[Eŭskio]], [[Hispanio]].&lt;ref&gt;[https://kongreso.esperanto.es/]&lt;/ref&gt;

La Kongresejo estos la Sidejo de [[UNED]]-[[Bizkajo]], en Parque Ignacio Ellacuría, 3. La Kongresa komitato konsistas de Prezidanto: [[Jesús Miguel García Iturrioz]], Sekretariino: Milagros Mezo del Río, Kasistino: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Kongreslibro: Enriqueta Sesmero Cutanda, Amaskomunikiloj: Susana Zabaco Pérex, Programo: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Carlos Llama Salazar, Jesús Miguel García Iturrioz, Ekskursoj: Yolanda Díez Sáiz de la Maza, Retaferoj: [[Miguel Ángel Sancho]], Kultura programo: Susana Zabaco Pérex, Identigiloj, afiŝo por fotoj…: Patxi de la Hoz Méndez, Kongresejo: Octavio Gutiérrez Moja, Alberto Lobato Reguera.

Ĝis fino de junio estis jam 114 aliĝintoj.

== Planita programo ==
Dum la kongreso funkcios Libroservo, Konversacia rondo ([[Dalia Pileckienė]]) kaj mallonga kurso pri eŭska lingvo ([[Rafa Blanco]]).

* Mardo 14/07
** Prelego pri Portugalete kaj informoj diversaj (Jesús M. García).
** Bilbaoaj kantoj (Rafa Blanco).
** Bilanco de 8 jaroj de E-kursoj en UNED (Félix Jiménez).
** Marŝado tra Portugalete. 
** Interkona vespero. Lunĉo (Municipa sportejo “Pando Aisia”)
* Merkredo 15/07
** Prestiĝo de Esperanto (Alexander Zdechlik).
** Pri tradukado ([[Joxemari Sarasua]]).
** Du esperantistoj inter la unuaj eŭskaj ministroj ([[Toño del Barrio]]).
** Malfermo de la kongreso. Komuna foto ĉe la ĝardeno antaŭ la kongresejo.
** Marŝado ĝis urbo [[Sestao]] laŭ la riverbordo aŭ Suprenirado piede al monto Serantes (452 m).
** Muzika vespero ĉe la preĝejo de Sankta Maria.
* Ĵaŭdo 16/07
** Magio (T. Badía/M. Burrutxaga).
** Artefarita Intelekto (Patxi de la Hoz).
** Unamuno kaj origamio (Susana Zabaco). 
** Komiksoj en Esperanto (Eduardo Berdor).
** Marŝado tra apudmara urbo [[Getxo]] aŭ La Arboleda, antaŭa minista vilaĝo. 
** Vizito piede al apuda urbo [[Santurtzi]] (Santurce), kie oni celebras la feston de “Virgulino de Karmen” (“Nia Sinjorino de la Monto Karmelo”), protektantino de maristoj.
* Vendredo 17/07
** Ĝenerala HEF-kunveno. 
** Blisa Skribo – lingvo sen voĉo (Bogusƚaw Ubik-Perski)
** Kunveno de la HEF-estraro kun hispanaj E-grupoj.
** Kongresa fermo. Rea komuna foto ĉe la ĝardeno antaŭ la kongresejo.
** Perŝipe el Portugalete ĝis [[Bilbao]] laŭ la rivero. 
** Suprenirado per kablotramo al monto Artxanda (251 m.). Panoramo de Bilbao.
** Vizito al malnova kvartalo de Bilbao.
** Vizito al E-Grupejo. Lunĉo.
* Sabato 18/07
** Vizito al La Arboleda, antaŭa minista vilaĝo. 
** Forĝejo El Pobal.
** Gallarta (naskiĝloko de [[Dolores Ibárruri]], «Pasionaria»).
** Muzeo pri minejoj.
** Komuna bankedo (“Batzoki” de Santurco)

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://kongreso.esperanto.es/ Kongresa retejo]
* [https://kongreso.esperanto.es/videoj/ Filmeto]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Esperanto-movado en Hispanio]]
[[Kategorio:Hispana Kongreso de Esperanto]]
[[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1959]]
[[Kategorio:Malago]]
[[Kategorio:Andaluzio]]
[[Kategorio:1959 en Hispanio]]</text>
      <sha1>8p8upgl1796ymrdwerwcz969bw2azq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Herbert Wilson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945486</id>
    <revision>
      <id>9412800</id>
      <parentid>9388433</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1409" sha1="pl74l5udduez0my8nw27mz68kakmzwc" xml:space="preserve">{{Informkesto sciencisto}}
'''Herbert Rees WILSON''' FRSE (naskiĝis la 20-an de marto 1929 en Nefyn, [[Kimrio]] - mortis la 22-an de majo 2008 en [[Stirling]]) estis fizikisto, kiu estis unu el la teamo kiu laboris pri la strukturo de [[DNA]] ĉe [[King's College (Londono)|King's College London]], sub la direkto de [[John Turton Randall|Siro John Randall]].

Li estis edukita ĉe Coleg y Brenin kaj la [[Universitato de Kimrio]]. Dum sia kariero li estis membro de la [[Reĝa Societo]]. Li gajnis kelkajn premiojn, inkluzive de Ulo de la [[Reĝa Societo de Edinburgo]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.kcl.ac.uk/about//history/archives/dna/individuals/wilson Ligilo al King's College London]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110508000000/https://web.archive.org/web/20110508103118/http://www.kcl.ac.uk/about/history/archives/dna/individuals/wilson |date=2011-05-08 }} 
* [https://web.archive.org/web/20051016224435/http://www.kcl-cdu.org.uk/dna_strand_kcl.jpg Fotoj ĉe la 40-a datreveno] (De maldekstre: Raymond Gosling, Herbert Wilson, Maurice Wilkins kaj Alec Stokes)
* [https://web.archive.org/web/20060618160456/http://www.packer34.freeserve.co.uk/selectedTATAwebsites.htm Unuaj gazetaraj rakontoj pri DNA]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Wilson, Herbert}}
[[Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Edinburgo]]
[[Kategorio:Britaj fizikistoj]]</text>
      <sha1>pl74l5udduez0my8nw27mz68kakmzwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jan Van Beers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>946579</id>
    <revision>
      <id>9413075</id>
      <parentid>9400156</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3798" sha1="rp5969df4l99hnn8aa8nyftpj48v7qf" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

[[Dosiero:Jan_Van_Beers_Vanity_Fair_12_September_1891.jpg|eta|Karikaturo de Van Beers el 1891, publikigita en ''Vanity Fair'', titolita &quot;La Moderna Wiertz&quot;.]]
'''Jean Marie Constantin Joseph &quot;Jan&quot; van BEERS''' (naskiĝis en 1852 en [[Lier]] apud [[Antverpeno]] - mortis en 1927 en [[Fay-aux-Loges]], departemento [[Loiret]], [[Francio]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rkd.nl/en/explore/artists/5880|title=Jan Van Beers|publisher=Instituto pri arta historio de Nederlando|access-date=2019-03-17|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; estis belga pentristo kaj ilustristo, filo de la poeto Jan van Beers. Ili estas kelkfoje nomataj ''Jan van Beers la pli aĝa'' kaj ''Jan van Beers la pli juna''. 

Van Beers unue dediĉis sin al historia pentrado , sed poste ŝanĝis al portretpentraĵo , kaj liaj elegantaj portretoj de virinoj akiris grandan popularecon. Tamen, li ankaŭ pentris ĝenrajn bildojn, ofte kun pikaj temoj, kaj pejzaĝojn.

Van Beers estas la aŭtoro de rimarkindaj miniaturoj pentritaj kun fotografia precizeco, multaj reklamaj, gazetaj kaj revuaj ilustraĵoj, kaj karikaturoj. En 1884, Jan Van Beers produktis la inkoskizojn por la ''luksa eldono'' de la poezio de sia patro.

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Jan_Van_Beers_-_Au_balcon.jpg|alternative=A balcony, undated| ''Balkono'', sendata
Dosiero:Jan_Van_Beers_01.jpg|alternative=The letter, 1885| ''La letero'', 1885
Dosiero:Jan-van-Beers_-_Portrait_of_a_Young_Woman_1883.jpg|alternative=Portrait of a young woman, 1883| ''Portreto de juna virino'', 1883
Dosiero:Jan_Van_Beers_With_Thoughts_of_Him.jpg|alternative=With thoughts of him, undated| ''Kun pensoj pri li'', sendata
Dosiero:Jan_Van_Beers_-_Rendez-vous_in_the_Bois_de_Boulogne.jpg|alternative=Rendez-vous in the Bois de Boulogne, 1889| ''Rendevuo en la Bosko de Boulogne'', 1889
Dosiero:Jan_van_Beers_Woman_portrait_1880.jpg|alternative=Portrait of a noble woman, 1880s| ''Portreto de nobla virino'', 1880-aj jaroj
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery&gt;
Dosiero:Jan_van_Beers_-_Henri_Rochefort.jpg|alternative=Henri Rochefort, undated.| Henri Rochefort, sendata.
Dosiero:Jan_Van_Beers_-_Portrait_d'un_homme.jpg|alternative=Portrait of a man, undated. Possibly Franz von Wertheim, Jr.| ''Portreto de viro'', sendata. Eble Franz von Wertheim, Jr. &lt;ref&gt;[http://www.mfa.org/collections/object/portrait-of-a-man-34314 Portrait of a Man] [[Museum of Fine Arts, Boston]]. Retrieved 14 March 2014.&lt;/ref&gt;
Dosiero:Jan_van_Beers_-_Emperor_Charles_V_as_a_child.jpg|alternative=Emperor Charles V as a child, 1879| ''Imperiestro Karolo la 5-a kiel infano'', 1879
Dosiero:When_stars_set_by_Jan_van_Beers.jpg|alternative=When stars set| ''Kiam steloj subiras''
Dosiero:Boy_with_hummingbird,_Jan_van_Beers.jpg|alternative=Boy with hummingbird| ''Knabo kun kolibro''
Dosiero:Jan_van_Beers_-_Souvenance.jpg|alternative=Remembrance| ''Memoro''
Dosiero:Jan_van_Beers_-_The_Melon_seller.jpg|alternative=The melon seller| ''La melonvendisto''
Dosiero:A_Woman_in_Evening_Dress.jpg|alternative=Woman in Evening Dress (after 1882), Oil on canvas, 10 13/16 x 14 in. (27.4 x 35.6 cm), Clark Art Institute| ''Virino en Festrobo'' (post 1882), oleo sur kanvaso, 27,4 x 35,6 cm, Clark Art Institute
&lt;/gallery&gt;

=== Komercaj ilustraĵoj ===
Van Beers estis aktiva komerca ilustristo kaj lia verko aperis en afiŝoj kaj reklamado.
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Holland-Amerika_Lijn_1898.jpg|alternative=1898 poster| Afiŝo de 1898
Dosiero:Orfévrerie_d'art_Miele_&amp;_Co..jpeg|alternative=Commercial illustration, 1907| Komerca ilustraĵo, 1907
Dosiero:La_Vague_by_Jan_van_Beers.jpg|alternative=La vague (The wave)| ''La vaga'' (La ondo)
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|Belgo|Artisto}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Beers van, Jan}}
[[Kategorio:Belgaj pentristoj]]</text>
      <sha1>rp5969df4l99hnn8aa8nyftpj48v7qf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pieter van Laer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>946585</id>
    <revision>
      <id>9413076</id>
      <parentid>9400173</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3170" sha1="7e006lrsg953rmh2aqf71q4kbd4g37h" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Pieter Bodding van LAER''' &lt;ref&gt;Multaj nom- kaj literumaj variaĵoj: Pieter Boddinck, Pieter Boddingh van Laar, Pieter Boddingh van Laer, Pieter Boddink van Laer, Pieter de Laar, Pieter van Laar, Pieter de Laer, Pieter Jacobsz de Laer, Pieter Jacobsz van Laer, il Bamboccio, Bamboots&lt;/ref&gt; (baptita la 14-an de decembro 1599, en [[Harlemo (Nederlando)|Harlemo]] – 1641 aŭ poste, samloke) estis nederlanda [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[Gravurado|gravuristo]]. Li aktivis en [[Romo]] dum pli ol jardeko kaj estis konata pro ĝenraj scenoj, bestaj pentraĵoj kaj pejzaĝoj lokitaj en la ĉirkaŭaĵo de Romo. &lt;ref name=&quot;rkd2&quot;&gt;[https://rkd.nl/explore/artists/47343 Pieter van Laer] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]] {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;

Pieter van Laer estis aktiva membro de la asocio de flandraj kaj nederlandaj artistoj en Romo konata kiel la Bentvueghels. Lia kromnomo en ĉi tiu grupo (&quot;kurba nomo&quot;) estis '''Il Bamboccio'''. 

La stilon de ĝenropentraĵo, kiun li enkondukis, sekvis aliaj nordaj kaj italaj pentristoj. Ĉi tiuj sekvantoj fariĝis konataj kiel la Bamboccianti kaj pentraĵo en ĉi tiu stilo kiel ''Bambocciata'' (pluralo: ''Bambocciate''). &lt;ref name=&quot;david2&quot;&gt;David A. Levine. &quot;Laer, Pieter van.&quot; Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 21 February 2020&lt;/ref&gt;

== Stilo ==
[[Dosiero:LAER_Pieter_van_The_Flagellants.jpg|maldekstra|eta|''La flagelantoj'']]
[[Dosiero:Pieter_van_Laer_-_Carnival_revellers_in_a_tavern.jpg|maldekstra|eta|''Karnavalfestantoj en taverno'']]
[[Dosiero:Pieter_van_Laer_-_Peeing_horse.jpg|maldekstra|eta|''Pisanta ĉevalo'']]
[[Dosiero:Pieter_van_Laer_-_Self-Portrait_with_Magic_Scene_-_PvL-100_-_Leiden_Collection.jpg|eta|275x275ra|Magia sceno kun memportreto]]
[[Dosiero:Pieter_van_Laer_-_Landscape_with_Hunters_-_1102_-_Mauritshuis.jpg|eta|275x275ra|''Pejzaĝo kun ĉasistoj'']]
Pieter van Laer estas ĉefe konata pro siaj ĝenraj scenoj lokitaj en italstilaj pejzaĝoj, same kiel pro siaj pejzaĝoj kaj bestaj scenoj. Li ankaŭ pentris kelkajn batalscenojn. Li plue gravuris kelkajn platojn de bestoj. &lt;ref name=&quot;mich2&quot;&gt;Janina Michalkowa, ''Quelques remarques sur Pieter van Laer'', Oud Holland Vol. 86, No. 2/3 (1971), Brill, pp. 188-195&lt;/ref&gt; Li estis unu el la unuaj artistoj, kiuj evoluigis la pentradon de brutaro kiel specialistan ĝenron. Li lasis unu pentraĵon kun religia temo, la ''Dianonco al la paŝtistoj'' ( Muzeo Bredius, [[Hago]]). Ĉi tiu komponaĵo estas ankaŭ la plej frua restanta brutarpentraĵo de van Laer. &lt;ref&gt;[http://en.museumbredius.nl/product/laer-van-pieter-bodding-annunciation-to-the-shepherds Pieter van Laer, ''Annunciation to the shepherds''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210603174626/http://en.museumbredius.nl/product/laer-van-pieter-bodding-annunciation-to-the-shepherds/|date=3 June 2021}} at the Museum Bredius&lt;/ref&gt; Liaj pentraĵoj estis tipe de malgranda formato.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|Artisto}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Laer van, Pieter}}
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1640-1649]]</text>
      <sha1>7e006lrsg953rmh2aqf71q4kbd4g37h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Artemisia Gentileschi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>946755</id>
    <revision>
      <id>9412420</id>
      <parentid>9402772</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11275" sha1="bs5el9hhar23b2mvu787v2455y9btxh" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Artemisia Lomi GENTILESCHI''' [arteˈmiːzja ˈlɔːmi dʒentiˈleski] (naskiĝis la 8-an de julio 1593 en [[Romo]] - mortis post la 31-a de januaro 1654 en [[Napolo]])&lt;ref name=&quot;Grove&quot;&gt;Harris, Ann Sutherland, &amp; Mann, Judith  (2003). &quot;Gentileschi, Artemisia&quot;. Grove Art Online. Retrieved 21 September 2025.&lt;/ref&gt; estis itala baroka pentristino. Ŝi estas konsiderata la plej grava ina pentristo de sia epoko, komence laborante laŭ la stilo de [[Caravaggio]]. Ŝi produktis profesian verkon jam en la aĝo de 15 jaroj. En epoko kiam virinoj havis malmultajn ŝancojn okupiĝi pri arta trejnado aŭ labori kiel profesiaj artistoj, Gentileschi estis la unua virino kiu fariĝis membro de la ''Accademia di Arte del Disegno'' en [[Florenco]] kaj ŝi havis internacian klientaron. Gentileschi laboris kiel elmigrinta pentristino en la kortego de [[Karlo la 1-a (Anglio)|Karlo la 1-a de Anglio]] de 1638 ĝis 1642, sed oni supozas, ke ŝi fuĝis el la lando en la fruaj fazoj de la [[Angla enlanda milito]]. Ŝia restadejo dum la sekvaj jaroj estas nekonata, sed ŝi reaperis en Napolo dum 1649. Ŝia lasta konata letero al unu el ŝiaj mentoroj estis datita al 1650 kaj ĝi indikas, ke ŝi ankoraŭ laboris kiel artisto. Ŝia mortotempo estas disputata, sed ŝia lasta konata mendo estis en januaro 1654.&lt;ref name=&quot;Grove&quot; /&gt;

Multaj pentraĵoj de Gentileschi prezentas virinojn el [[Mito|mitoj]], [[Alegorio|alegorioj]] kaj la [[Biblio]], inkluzive de viktimoj, [[Sinmortigo|sinmortigoj]] kaj militistoj.&lt;ref&gt;Lubbock, Tom (30 September 2005), &quot;[https://web.archive.org/web/20150502234043/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/great-works/gentileschi-artemisia-judith-and-her-maidservant-16123-6143440.html Great Works: ''Judith and her Maidservant'']&quot;, ''The Independent'', London, p. 30, Review section, arkivita el la [https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/great-works/gentileschi-artemisia-judith-and-her-maidservant-16123-798041.html originalo] la 2-a de majo 2015&lt;/ref&gt; Kelkaj el ŝiaj plej konataj temoj estas ''Susanna kaj la maljunuloj'' (precipe la versio de 1610 en Schloss Weißenstein, [[Pommersfelden]]), ''Judit mortiganta Holofernes-on'' (ŝia versio de 1614-1620 estas en la [[Uffizi|Uffizi-]] galerio), kaj ''Judit kaj ŝia domservistino'' (ŝia verko de 1625 estas en la [[Detrojta Instituto de Artoj]]).

[[Dosiero:Artemisia_Gentileschi_Judith_Maidservant_DIA.jpg|eta|''Judit kaj ŝia domservistino'', 1625, [[Detrojta Instituto de Artoj]]]]
Gentileschi estis konata pro sia kapablo prezenti la virinan figuron kun granda [[Realismo (arto)|naturalismo]] kaj pro sia lerteco pri uzado de koloroj por esprimi dimension kaj dramecon.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Patrizia|last=Cavazzini|chapter=Artemisia in Her Father's House|title=Orazio and Artemisia Gentileschi|editor1-first=W. Keith|editor1-last=Christiansen|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|location=New York City|date=2001|pages=283–295|isbn=978-0300090772}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|first=Mary D.|last=Garrad|authorlink=Mary Garrard|title=Artemisia Gentileschi's Self Portrait as the Allegory of Painting|journal=The Art Bulletin|publisher=[[Taylor &amp; Francis]]|location=London, England|volume=62|issue=1|date=March 1980|pages=97–112|doi=10.1080/00043079.1980.10787729}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Adelina|last=Modesti|chapter='Il Pennello Virile': Elisabetta Sirani and Artemisia Gentileschi as Masculinized Painters?|title=Artemisia Gentileschi in a Changing Light|editor1-first=Shelia|editor1-last=Barker|publisher=Harvey Miller Publishers|location=London, England|date=2018|isbn=978-1909400894}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Jesse|last=Locker|chapter=Artemisia in the Eyes of the Neapolitan Poets|title=Artemisia Gentileschi: The Language of Painting|publisher=[[Yale University Press]]|location=New Haven, Connecticut|date=2015|isbn=978-0300185119}}&lt;/ref&gt;

Ŝiaj atingoj kiel artistino estis longe ombritaj de la rakonto pri ŝia seksperforto je ĉirkaŭ 18 jaroj fare de Agostino Tassi kaj ŝia torturo por atesti dum lia posta proceso. .&lt;ref name=&quot;aha2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.arthistoryarchive.com/arthistory/baroque/Artemisia-Gentileschi.html|title=Artemisia Gentileschi|website=Art History Archive|access-date=2017-01-12}}&lt;/ref&gt; Dum multaj jaroj Gentileschi estis rigardata kiel kuriozaĵo, sed ŝia vivo kaj arto estis reekzamenitaj de akademiuloj en la 20-a kaj 21-a jarcentoj, kun la rekono de ŝiaj talentoj ekzempligitaj per gravaj ekspozicioj ĉe internacie estimataj [[Belartoj|belartaj]] institucioj, kiel ekzemple la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]] en Londono. &lt;ref&gt;{{cite magazine|first=Isis|last=Davis-Marks|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/national-gallery-exhibits-work-artemisia-gentileschi-180975971/|title=Why a Long-Awaited Artemisia Gentileschi Exhibition Is So Significant|magazine=Smithsonian (magazine)|date=2 October 2020}}&lt;/ref&gt;

== Kreiveco ==
Ŝiaj pentraĵoj distingiĝis per la fakto, ke ŝi ofte dokumentis virinojn, areon, kiun aliaj pentristoj de la sama periodo malofte dokumentis.

Post malakcepto fare de pluraj artakademioj, ŝia patro petis Agostino Tassi, lian amikon kaj kunlaboranton pri pluraj verkoj, servi kiel ŝia tutoro. Laŭ kortumaj dokumentoj, en [[1612]] Orazio procesis Tassi pro artŝtelo kaj seksperforto de sia filino Artemisia. Tassi, kiu estis petita edziniĝi al Artemisia post malobservo de ŝia virgeco, rifuzis.

La proceso kaŭzis sensacion en Italio tiutempe, kaj ekzistas sufiĉe da pruvoj el la proceso. Ekzemple, la atesto de la servistinoj, kiuj atestis kontraŭ Tassi kaj deklaris, ke Gentileschi menstruis dum la seksperforto, estis konservita. 

Fine, la fakto de la seksperforto de Gentileschi estis pruvita per la proceso en tempo kiam estis sufiĉe malfacile akiri pruvojn kaj kondamni ŝin en tribunalo pro akuzoj de seksperforto.

Artemisia, kiel ŝia patro, estis forte influita de la verkoj de Caravaggio. Ŝia verkaro karakteriziĝas per granda drameco kaj intenseco, riĉa uzo de lumo kaj ombro, kaj persona aliro el virina perspektivo. Dum la &quot;virina revolucio&quot; de la [[1960-aj jaroj|1960-aj jaroj,]] la bildo de Artemisia estis adoptita kiel simbolo de virina potenco, kaj ŝia rakonto kaj arto estis &quot;remalkovritaj&quot;.

Multaj [[Feminismo|feminismaj]] studoj ekzamenas ŝian verkaron en la kunteksto de la seksperforto, kiun ŝi spertis, kaj efektive, ŝia verko povas esti vidata kiel faranta multajn referencojn al fortaj virinoj kiel [[Kleopatro|Kleopatra]] kaj [[Libro de Judit|Judit]] senkapiganta [[Holoferno|Holofernon]] (sceno, kiun ŝi prezentis en du [[Tenebrismo|tenebristaj]] pentraĵoj, la unua en Napolo kaj la dua en Florenco) kune kun virinaj figuroj, kiuj aperas en la fontoj kiel objektoj minacataj de vira deziro, kiel Ŝoŝana, [[Lucretia|Lukrecio]] kaj [[Tereo|Filomela]].

Artemisia Gentileschi mortis, ŝajne, en [[1653]] post produktiva kariero kiel artistino, kies arta verkaro estis pionira por multaj artistoj, kiuj sekvis ŝin.

== Galerio ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;220&quot;&gt;
Dosiero:Verkündigung_an_maria.jpg|alternative=Annunciation, 1630, Museo di Capodimonte| ''[[Anunciacio|Dianonco]]'', 1630, [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]]
Dosiero:Gentileschi,_Artemisia_-_Lot_and_his_Daughters_-_1635-1638.jpg|alternative=Lot and His Daughters, 1635–1638, Toledo Museum of Art| ''Lot kaj liaj filinoj'', 1635–1638, [[Arta muzeo de Toledo|Muzeo de Arto de Toledo]]
Dosiero:David_and_Bathsheba_by_Artemisia_Gentileschi.jpg|alternative=David and Bathsheba, c. 1636–1637, Columbus Museum of Art| ''[[Davido]] kaj [[Batŝeba]]'', ĉ. 1636–1637, Arta Muzeo de Kolumbo
Dosiero:Susanna_and_the_Elders_(1610),_Artemisia_Gentileschi.jpg|''Susanna kaj la maljunuloj'', 1610, la plej frua el ŝiaj pluvivaj verkoj, Kolekto Schönborn, Pommersfelden
Dosiero:Salome_with_the_Head_of_Saint_John_the_Baptist_by_Artemisia_Gentileschi_ca._1610-1615.jpg|''Salomeo kun la kapo de Sankta [[Johano la Baptisto]]'', {{Ĉirkaŭ|1610–1615}}, [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Muzeo de Belartoj, Budapeŝto]]
Dosiero:Gentileschi_judith1.jpg|''Judit kaj ŝia domservistino'', 1613–14, Palazzo Pitti, Florenco
Dosiero:Judit_decapitando_a_Holofernes,_por_Artemisia_Gentileschi.jpg|''Judith senkapigas Holofernes'', 1614-1620, 199×162 cm, Galleria degli [[Uffizi]], Florenco
Dosiero:Artemisia_Gentileschi_-_Self-Portrait_as_a_Lute_Player.JPG|''Memportreto kiel liutisto'', 1615–1617
Dosiero:Artemisia_Gentileschi_-_Saint_Catherine_of_Alexandria.jpg|Memportreto kiel ''Sankta Katerino de Aleksandrio'', 1619
Dosiero:Giaele_e_Sisara_(ca.1620)_-_Artemisia_Gentileschi_(Museum_of_Fine_Arts,_Budapest).jpg|''Jael kaj Sisera'', ĉ. 1620
Dosiero:Gentileschi_-_Venus_and_Cupid_(c._1625-30_VMFA).jpg|alternative=|''Venuso kaj Kupido'', ĉ. 1625–1630, [[Virginia Muzeo de Belartoj|Virginia Museum of Fine Arts]]
Dosiero:Gentileschi,_Artemisia_-_Esther_before_Ahasuerus_-_c._1628–1635.jpg|''Ester antaŭ Aĥaŝveroŝ'', ĉ. 1628–1635
Dosiero:Artemisia_Gentileschi_Cleopatra3.jpg|''Kleopatra'', 1633–1635
Dosiero:Artemisia_Gentileschi_-_Bathsheba_-_WGA08558.jpg|''[[Batŝeba]]'', ĉ. 1645-1650, Neues Palais, Potsdamo
Dosiero:Lucretia_by_Artemisia_Gentileschi.jpg|dekstra|''Lukrecio'', 1620–21
Dosiero:Artemisia_Gentileschi_Mary_Magdalene_Pitti.jpg|''Maria Magdalena'', ĉ. 1620
Dosiero:Artemisia_Gentileschi_and_Virginia_Vezzi,_by_Simon_Vouet.jpg|Pentristoj Artemisia Gentileschi kaj Virginia Vezzi, de [[Simon Vouet]], la edzo de Virginio kaj la konatulo de Gentileschi
Dosiero:Samson_und_delilah.jpg|''[[Ŝimŝono]] kaj Dalila'', ĉ. 1630–1638
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[14831 Gentileschi]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://web.archive.org/web/20050605011442/http://www.artemisia-gentileschi.com/index.shtml La Vivo kaj arto de Artemisia Gentileschi]
* [https://web.archive.org/web/20110615011440/http://www.artchive.com/ftp_site.htm Pentraĵoj de Gentileschi]
* [https://www.brooklynmuseum.org/eascfa/dinner_party/place_settings/artemisia_gentileschi Muzeo Artemisia Gentileschi en Broklino] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230713192525/https://www.brooklynmuseum.org/eascfa/dinner_party/place_settings/artemisia_gentileschi |date=2023-07-13 }}
* [http://www.arthistoryarchive.com/arthistory/baroque/Artemisia-Gentileschi.html Arkivo de Arthistorio Baroka Artemia Gentileschi]
* [http://www.artic.edu/exhibition/violence-and-virtue-artemisia-gentileschi-s-judith-slaying-holofernes &quot;Perforto kaj Virto: ''Judit Mortiganta Holoferneson'' de Artemisia Gentileschi &quot;]
* [https://www.biography.com/people/artemisia-gentileschi-9308725 Biografio de Artemisia Gentileschi]
* [https://hyperallergic.com/75376/10-facts-you-may-not-know-about-artemisia-gentileschi/ 10 Faktoj, kiujn vi eble ne scias pri Artemisia Gentileschi]
* [https://artsandletters.org/pressrelease/2023opera/ Anonco de la Premio de la Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo por la opero Artemisia]

{{Ĝermo|Artisto}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Gentileschi, Artemisia}}
[[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Necerta mortodato]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1650-1659]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1593]]</text>
      <sha1>bs5el9hhar23b2mvu787v2455y9btxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harriet Martineau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>946799</id>
    <revision>
      <id>9412414</id>
      <parentid>9402037</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7108" sha1="8bjde7kvy4ht5vqq02mu6wgyticpnj2" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo|priskribo=}}

'''Harriet MARTINEAU''' (naskiĝis la 12-an de junio 1802 en [[Norwich]], Norfolkshire - mortis la 27-an de junio 1876 apud [[Ambleside]], Westmoreland, [[Kumbrio]]) estis angla [[Socia teorio|socia teoriulino]],&lt;ref name=&quot;autogenerated20022&quot;&gt;Hill, Michael R. (2002) [https://books.google.com/books?id=qyzyUpMfh24C ''Harriet Martineau: Theoretical and Methodological Perspectives'']. Routledge. {{ISBN|0-415-94528-3}}&lt;/ref&gt; kiu klarigis la reformismajn politikajn kaj sciencajn ideojn de sia tempo en alirebla lingvo en multaj gazetartikoloj kaj libroj. Ŝi estas konsiderata frua ĉampiono de [[virinaj rajtoj]] kaj ofte priskribita kiel la unua [[Feminismo|feminisma]] [[sociologino]]. Ŝi verkis el sociologia, [[Holismo|holisma]], religia kaj virina vidpunkto, tradukis verkojn de [[Auguste Comte]], kaj, malofte por verkistino tiutempe, gajnis sufiĉe por subteni sin. &lt;ref name=&quot;Postlethwaite 19892&quot;&gt;{{cite journal|last=Postlethwaite|first=Diana|title=Mothering and Mesmerism in the Life of Harriet Martineau|journal=Signs|volume=14|issue=3|date=Spring 1989|pages=583–609|publisher=University of Chicago Press|jstor=3174403|doi=10.1086/494525|s2cid=143910920}}&lt;/ref&gt;

Martineau konsilis pri ĉiuj aspektoj de la socio, inkluzive de la rolo de la hejmo en la hejma vivo kaj ankaŭ ŝlosilaj politikaj, religiaj kaj sociaj institucioj. La juna [[Viktoria (Britio)|Princino Viktorio]] ĝuis ŝian laboron kaj invitis ŝin al sia kronado en 1838.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Martineau|first=Harriet|title=Harriet Martineau's Autobiography|url=https://books.google.com/books?id=z3_fRgeg_-UC&amp;pg=PA81|volume=3|year=1877|publisher=Cambridge University Press|access-date=10 February 2013|quote=How delighted the Princess Victoria was with my 'Series'|pages=79–80|isbn=9781108022583}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Wilson|first=Christopher|title=The benefits of a feminist in the family|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/kate-middleton/8374204/The-benefits-of-a-feminist-in-the-family.html|newspaper=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|date=6 March 2011|access-date=10 February 2013}}&lt;/ref&gt; La romanverkisto Margaret Oliphant nomis ŝin &quot;denaska preleganto kaj politikisto... malpli klare influita de ŝia sekso ol eble iu ajn alia, viro aŭ virino, de ŝia generacio.&quot; &lt;ref name=&quot;Postlethwaite 19892&quot; /&gt;

Ŝia sindediĉo al [[aboliciismo]] vidis la atingojn de Martineau studitaj tutmonde, precipe ĉe usonaj institucioj de [[Triaranga edukado|pli alta edukado]].&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Voelkner|first1=K.|title=Introduction to Harriet Martineau: A Global Anthology of Women's Resistance from 600 B.C.E. to the Present|year=1997|pages=385–386|publisher=Northwestern University|url=https://www.scholars.northwestern.edu/en/publications/introduction-to-harriet-martineau-a-global-anthology-of-womens-re|access-date=3 February 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=McCrum|first1=R.|author-link=Robert McCrum|title=The 100 best nonfiction books: No 67 – Household Education by Harriet Martineau (1848)|url=https://www.theguardian.com/books/2017/may/15/100-best-nonfiction-books-67-household-education-harriet-martineau|access-date=3 February 2020|date=15 May 2017|work=The Guardian|quote=...contemporary success, and short-term celebrity...she is a pioneer sociologist both in her own right as the author of books such as Society in America (1837)...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Cosgrove|first1=C.|title=Fortune and Faith in Old Chicago: A Dual Biography of Mayor|year=2020|page=179|publisher=SIU Press|isbn=9780809337941|url=https://books.google.com/books?id=X6nSDwAAQBAJ&amp;pg=PA179|access-date=7 February 2021|quote=Other antislavery activists belonging to the circle of Chicago and Evanston Methodists included Northwestern University founder John Evans. Evans was an organizer of the Republican Party in Illinois, an opponent of the Fugitive Slave ...}}&lt;/ref&gt; Kiam ŝi inaŭguris statuon de Martineau en decembro 1883 ĉe la Old South Meeting House en [[Bostono]], Wendell Phillips nomis ŝin la &quot;plej granda usona aboliciisto&quot;. &lt;ref&gt;{{cite book|last1=Phillips|first1=W.|title=Speeches, Lectures, and Letters of Wendell Phillips – Volume 2|year=1891|publisher=Lee and Shepherd|page=476|url=https://books.google.com/books?id=1A9OAQAAMAAJ&amp;pg=PA475|access-date=19 April 2023|quote=[December 26, 1883 – Old South Meeting House in Boston]: Americans, I ask you to welcome to Boston this statue of Harriet Martineau, because she was the greatest American abolitionist.}}&lt;/ref&gt;

Martineau estis la unua verkistino, kiu adoptis sociologian kaj feminisman perspektivon por kompreni temojn kiel [[geedzeco]], [[Infano|infanoj]], [[religio]] kaj rilatoj inter malsamaj popoloj. Ŝi faris signifajn kontribuojn al politika ekonomiko, sociologia teorio, ĵurnalismo, la debato pri la stato de Anglio, kaj la virina demando en la frua kaj malfrua viktoria epoko.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{cite book|chapter=HARRIET MARTINEAU (Obituary Notice, Thursday, June 29, 1876)|title=Eminent Persons: Biographies reprinted from The Times|year=1893|publisher=Macmillan and Co.|place=London|pages=1–7|volume=II (1876–1881)|hdl=2027/osu.32435022453492?urlappend=%3Bseq=12|url=https://hdl.handle.net/2027/osu.32435022453492?urlappend=%3Bseq=12|access-date=26 February 2019|via=HathiTrust}}
* [http://www.martineausociety.co.uk Martineau Society (.co.uk)]
* [http://essays.quotidiana.org/martineau/ Essays by Harriet Martineau], Quotidiana.org
* [https://dlxs2.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=cdl;idno=cdl367 La pozitiva filozofio de Auguste Comte / libere tradukita kaj densigita de Harriet Martineau], Cornell University Library Historical Monographs Collection.
* [http://www.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/kt409nb01w/ Gvido al la Harriet Martineau Paperoj], The Bancroft Library
* Paperoj de Harriet Martineau estas konservataj ĉe The Women's Library ĉe la [http://www.lse.ac.uk/library/Home.aspx Library of the London School of Economics], ref [https://web.archive.org/web/20230405010118/https://twl-calm.library.lse.ac.uk/CalmView/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&amp;dsqApp=Archive&amp;dsqDb=Catalog&amp;dsqCmd=Overview.tcl&amp;dsqSearch=%28RefNo%3D%277HRM%27%29 7HRM]
* [https://web.archive.org/web/20090111165212/http://www.lexikus.de/index.php?page=buch&amp;thema=6&amp;buch=369 ''Retrospect of Western Travel'' by Harriet Martineau, 1838]
* [http://www.spartacus-educational.com/Wmartineau.htm Harriet Martineau], spartacus-educational.com
* [http://archiveweb.cumbria.gov.uk/calmview/Record.aspx?src=CalmView.Catalog&amp;id=WDX+482&amp;pos=1 Leteroj de Harriet Martineau ĉefe al Sarah Martineau ĉe Cumbria Archive Centre, Kendal]
{{Ĝermo|}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|MArtineau, Harriet}}
[[Kategorio:Anglaj historiaj romanistoj]]
[[Kategorio:Anglaj veturverkistoj]]
[[Kategorio:Historio de feminismo]]
[[Kategorio:Anglaj unitariistoj]]
[[Kategorio:Anglaj virinbalotrajtistoj]]
[[Kategorio:Francdevenaj angloj]]
[[Kategorio:Anglaj ateistoj]]
[[Kategorio:Anglaj kontraŭsklavistoj]]
[[Kategorio:Surdoaktivuloj]]
[[Kategorio:Klasikaj ekonomikistoj]]</text>
      <sha1>8bjde7kvy4ht5vqq02mu6wgyticpnj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adriaen Brouwer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>946937</id>
    <revision>
      <id>9413077</id>
      <parentid>9404412</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:30:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3362" sha1="peiotayqzqt6r53jts7rimqqv073lpp" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Adriaen BROUWER''' &lt;ref&gt;Alternativaj nomliterumoj: Adriaan Brouwer, Adriaen Brauwer, Adriaen de Brauwer&lt;/ref&gt; (naskiĝis {{Ĉirkaŭ|1605}} probable en [[Oudenaarde]], [[Flandrio]]{{Streketo}}mortis je januaro 1638 en [[Antverpeno]]) estis flandra [[Pentrarto|pentristo]] aktiva en [[Flandrio]] kaj la [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Nederlanda Respubliko]] en la unua duono de la 17-a jarcento.&lt;ref name=&quot;rkd2&quot;&gt;[https://rkd.nl/explore/artists/13036 Adriaen Brouwer] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]] {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ox2&quot;&gt;Konrad Renger. &quot;Brouwer, Adriaen.&quot; Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. Konrad Renger, ''Craesbeeck [Craesbeke], Joos van,'' Grove Art Online. Oxford University Press. Web. 3 January 2016.&lt;/ref&gt; Brouwer estis grava noviganto de [[Ĝenropentraĵo|ĝenropentrado]] per siaj vivecaj bildigoj de kamparanoj, soldatoj kaj aliaj &quot;malsuperklasaj&quot; individuoj okupiĝantaj pri [[drinkado]], [[fumado]], [[Kartludo|kartludado]] aŭ ĵetkubludado, batalado, [[muzikado]] ktp. en [[Taverno|tavernoj]] aŭ kamparaj medioj. &lt;ref name=&quot;bar2&quot;&gt;[http://barokinvlaanderen.vlaamsekunstcollectie.be/en/biography/adriaen-brouwer Matthias Depoorter, 'Adriaen Brouwer'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316043332/http://barokinvlaanderen.vlaamsekunstcollectie.be/en/biography/adriaen-brouwer|date=16 March 2016}} at Baroque in the Southern Netherlands&lt;/ref&gt; Brouwer kontribuis al la disvolviĝo de la ĝenro de kapaj aŭ vizaĝaj studoj, kiuj esploras diversajn esprimojn. &lt;ref name=&quot;wild2&quot;&gt;Ingrid A. Cartwright, ''Hoe schilder hoe wilder: Dissolute Self-Portraiture in Seventeenth-Century Dutch and Flemish Art'', Advisors:  Wheelock, Arthur, PhD, 2007 Dissertation, University of Maryland University of Maryland (College Park, Md.), p. 8&lt;/ref&gt; En sia lasta jaro li produktis kelkajn pejzaĝojn de tragika intenseco. La verko de Brouwer havis gravan influon sur la sekva generacio de flandraj kaj nederlandaj ĝenropentristoj. &lt;ref name=&quot;rkd2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bar2&quot; /&gt; Kvankam Brouwer produktis nur malgrandan verkaron, la nederlandaj majstroj [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]] kaj [[Rembrandt]] kolektis ĝin.&lt;ref&gt;Slive, Seymour. ''Dutch Painting, 1600-1800''. New Haven: Yale University Press, revised 1995, pp. 133-34&lt;/ref&gt;
== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:Adriaen_Brouwer_-_The_Bitter_Potion_-_Google_Art_Project.jpg|''La amara drinkaĵo'' (1636-1638), [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]], [[Frankfurto]]
Dosiero:Adriaen_Brower_-_The_Smokers.jpg|''La fumantoj'' (1636) [[Metropola Muzeo de Arto]], Novjorko
Dosiero:Adriaen_Brouwer_-_Peasants_Brawling_over_Cards.jpg|''Kamparanoj kverelas pri kartoj'', ĉ. 1632–1635. [[Malnova Pinakoteko|Alte Pinakothek]], Munkeno
Dosiero:Adriaen_Brouwer_-_Smell.jpg|eta|''Odoro''. Staatliche Kunstsammlungen Dresden
Dosiero:Adriaen_Brower_-_Youth_Making_a_Face.jpg|''Junularo faranta vizaĝon''
Dosiero:1636_Brouwer_Die_Operation_am_Ruecken_anagoria.jpg|''La dorsa kirurgo''
Dosiero:Adriaen_Brouwer_-_Dune_Landscape_by_Moonlight.jpg|''Duna pejzaĝo antaŭ lunlumo''
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Brouwer, Adriaen}}
[[Kategorio:Flandraj pentristoj]]</text>
      <sha1>peiotayqzqt6r53jts7rimqqv073lpp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eustache Le Sueur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947002</id>
    <revision>
      <id>9412430</id>
      <parentid>9404349</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5016" sha1="k0o0uon45dasyj1bfhkuaul19tc0ls6" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}[[Dosiero:Eustache_Le_Sueur_001.jpg|eta|''[[Entempligo de Maria|Prezento de la Virgulino]] en la Templo'', ĉ. 1640–1645, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], Sankt-Peterburgo]]
'''Eustache Le Sueur''' aŭ '''Lesueur''' (naskiĝis la 19-an de novembro 1617 en [[Parizo]]{{Streketo}}mortis la 30-an de aprilo 1655 samloke) estis franca artisto kaj unu el la fondintoj de la [[Akademio de Belartoj de Francio|Franca Akademio de Pentrarto]]. Li estas konata ĉefe pro siaj pentraĵoj de religiaj temoj. Li estis ĉefa eksponento de la novklasika stilo de pariza atikismo.

[[Dosiero:Rape_of_Tamar_-_Le_Seur.jpg|eta|''Seksperforto de Tamar'', {{Ĉirkaŭ}} 1640 &lt;ref&gt;Tiu ĉi bildo eble estas anstataŭe bildo de [[Tarquin kaj Lucretia]] (vidu [[d:Q1652981]]); la sklavo en la bildo estas ina sed vira en la legendo pri Lucretia, sed, aliflanke, la ponardo ne estas parto de la legendo pri Tamar.&lt;ref name=&quot;20200208NYT&quot;&gt;{{cite news|last1=Bowley|first1=Graham|title=The Mystery of the Painting in Gallery 634|url=https://www.nytimes.com/2020/02/08/arts/met-art-nazi-loot.html?algo=top_conversion&amp;fellback=false&amp;imp_id=220939656&amp;imp_id=283866696&amp;action=click&amp;module=trending&amp;pgtype=Article&amp;region=Footer|access-date=8 February 2020|work=[[The New York Times]]|date=8 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/ref&gt; ]]

== Stilo ==
Laŭ la Dekunua Eldono de la''[[Encyclopædia Britannica]]'', oni konsideris, ke la verko de Le Sueur facile pruntedonis sin al la arto de [[gravuristo]], ĉar li havis delikatan percepton de diversaj nuancoj de grava kaj nobla sento, kaj posedis la potencon redoni ilin. Lia gracia lerteco en komponado ĉiam estis limigita de tre bona gusto, sed liaj verkoj ofte ne tute plaĉas, ĉar, produktante tiom multe, li tro ofte uzis konvenciajn tipojn, kaj parte ĉar li malofte vidis koloron krom kun la malvarma kaj argila kvalito propra al la skolo de [[[[Simon Vouet|Vouet]]; tamen lia ''Sankta Paŭlo en Efezo'' kaj unu aŭ du aliaj verkoj montras, ke li ne estis nature mankhava en ĉi tiu senco, kaj kiam ajn ni ricevas rektan referencon al la naturo - kiel ĉe la monaĥoj de la serio Sankta Bruno - ni rekonas lian admirindan potencon legi kaj redoni [[Fiziognomiko|fizionomion]] de varia kaj serioza tipo.

== Elektitaj pentraĵoj ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Eustache_Le_Sueur.jpg|alternative=The Annunciation, (1650)| ''La [[Anunciacio|Dianonco]]'', (1650)
Dosiero:Eustache_Le_Sueur_-_The_Muses_-_Clio,_Euterpe_and_Thalia_-_WGA12611.jpg|alternative=The Muses: Clio, Euterpe and Thalia (between 1652 and 1655), Louvre| ''La [[Muzoj]] : Klio, Eŭterpo kaj Talio'' (inter 1652 kaj 1655), [[Luvro]]
Dosiero:Le_Sueur,_Eustache_-_Melpomène,_Érato_et_Polymnie_-_1652_-_1655.jpg|alternative=Melpomene, Erato and Polyhymnia (1650s), Louvre| ''Melpomene, Erato kaj Polyhymnia'' (1650-aj jaroj), [[Luvro]]
Dosiero:'An_Allegory_of_Poetry'_by_Eustache_Le_Sueur.jpg|alternative=An Allegory of Poetry| ''Alegorio de poezio''
Dosiero:Eustache_Le_Sueur_-_Bacchus_and_Ariadne.jpg|alternative=Bacchus and Ariadne (about 1640) Museum of Fine Arts, Boston (68.764)| ''Bakĥo kaj Ariadna'' (ĉirkaŭ 1640) [[Belarta Muzeo de Bostono|Muzeo de Belartoj, Bostono]] ( [https://collections.mfa.org/objects/34033/bacchus-and-ariadne?ctx=41c350a2-f741-4c02-ae8a-832309885429&amp;idx=0 68.764] )
Dosiero:Réunion_d'amis_d'Eustache_Le_Sueur.jpg|alternative=Meeting of friends, Louvre Museum (around 1640)| Renkontiĝo de amikoj, Luvro-Muzeo (ĉirkaŭ 1640)
Dosiero:Le_Sueur_Camma_Offers_the_Poisoned_Wedding_Cup_to_Synorix_in_the_Temple_of_Diana.png|alternative=Camma Offers the Poisoned Wedding Cup to Synorix in the Temple of Diana (c. 1644), Museum of Fine Arts, Boston| ''Camma proponas la venenigitan geedziĝan pokalon al Synorix en la Templo de Diana'' (ĉ. 1644), [[Belarta Muzeo de Bostono|Muzeo de Belartoj, Bostono]]
Dosiero:Eustache_Le_Sueur_-_The_Triumph_of_Galatea,_1643-1644.jpg|alternative=The Triumph of Galatea (1643–1644), private collection| ''La Triumfo de Galateo'' (1643–1644), privata kolekto
Dosiero:Eustache_Le_Sueur_(1616-1655)_-_Christ_on_the_Cross_with_the_Magdalen,_the_Virgin_Mary_and_Saint_John_the_Evangelist_-_NG6548_-_National_Gallery.jpg|alternative=Christ on the Cross with the Magdalen, the Virgin Mary and Saint John the Evangelist (1643)| ''[[Krucumo de Jesuo|Kristo sur la Kruco]] kun [[Maria Magdala|Magdalena]], la [[Maria (patrino de Jesuo)|Virgulino Maria]] kaj Sankta [[Johano la Evangeliisto]]'' (1643)
Dosiero:Réunion_d'amis_d'Eustache_Le_Sueur.jpg|alternative=Meeting of friends, (around 1640), Paris, Louvre Museum.| Renkontiĝo de amikoj, (ĉirkaŭ 1640), Parizo, [[Luvro|Muzeo de la Luvro.]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=sal_frame&amp;idSalle=350&amp;langue=fr Vivo ĉe la Galerio de Sankta Bruno] ĉe la Luvro
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Le Sueur, Eustache}}

[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Barokaj pentristoj]]</text>
      <sha1>k0o0uon45dasyj1bfhkuaul19tc0ls6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hendrick Avercamp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947220</id>
    <revision>
      <id>9412696</id>
      <parentid>9406287</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:24:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3135" sha1="9tcma9phv4y74kynchbwvpopzfn52us" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Hendrick AVERCAMP''' (naskiĝis la 27-an de januaro 1585 (bapt.) en [[Amsterdamo]] &amp;#x2013; mortis la 15-an de majo 1634 (enterigita) en [[Kampen (Overiselo)|Kampen]]) estis nederlanda pentristo dum la [[Nederlanda pentrarta orepoko|Nederlanda Ora Epoko de pentrado]] . Li estis unu el la plej fruaj pejzaĝistoj de la 17-a-jarcenta nederlanda skolo, li specialiĝis pri pentrado de Nederlando vintre. Liaj pentraĵoj estas buntaj kaj viglaj, kun zorge kreitaj bildoj de la homoj en la pejzaĝo. Liaj verkoj donas vivecan bildigon de sporto kaj libertempo en Nederlando komence de la 17-a jarcento. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Oxford illustrated encyclopedia|date=1985–1993|publisher=Oxford University Press|others=Judge, Harry George., Toyne, Anthony.|isbn=0-19-869129-7|location=Oxford [England]|pages=27|oclc=11814265}}&lt;/ref&gt; Multaj el la pentraĵoj de Avercamp prezentas homojn glitkurantajn sur frostaj lagoj.

La verkoj de Avercamp ĝuis grandan popularecon kaj li vendis siajn desegnaĵojn, multaj el kiuj estis nuancitaj per akvarelo, kiel finitaj bildoj por esti gluitaj en la albumojn de kolektantoj. La [[Brita Reĝa Kolekto]] havas elstaran kolekton de liaj verkoj.
[[Dosiero:Hendrick_Avercamp_-_IJsvermaak_bij_een_stad.jpg|eta|318x318ra|''Ĝuante la glacion proksime de urbeto'' (1620)]]

== Galerio ==
&lt;gallery heights=&quot;70&quot;&gt;
Dosiero:Hendrick_Avercamp_-_Winterlandschap_met_ijsvermaak.jpg|alternative=Winter Landscape with Ice Skaters (1608)| ''Vintra pejzaĝo kun sketistoj (1608)''
Dosiero:Hendrik_Avercamp_-_Winter_Scene_on_a_Canal_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Winter Scene on a Canal (1615)| ''Vintra sceno sur kanalo (1615)''
Dosiero:Hendrick_Avercamp_-_A_Winter_River_Landscape_with_Figures_on_the_Ice.jpg|alternative=A Winter River Landscape with Figures on the Ice| ''Vintra rivera pejzaĝo kun figuroj sur la glacio''
Dosiero:Hendrick_Averkamp_A_Winter_Scene_with_Skaters_near_a_Castle.jpg|alternative=A Winter Scene with Skaters near a Castle| ''Vintra sceno kun glitkurantoj apud kastelo''
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[12646 Avercamp]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/avercamp/ Avercamp ĉe la Reta Muzeo]
* [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=187 Avercamp ĉe Muzea Sindikato]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121021000000/https://web.archive.org/web/20121021154449/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=187 |date=2012-10-21 }}
* [https://web.archive.org/web/20140204025339/https://www.rijksmuseum.nl/en/explore-the-collection/overview/hendrick-avercamp Avercamp ĉe Rijksmuseum Amsterdamo]

* [https://www.nga.gov/artists/129-hendrick-avercamp Hendrick Avercamp ĉe la Nacia Galerio de Arto] (inkluzivas bibliografion)
&lt;!--* [https://archive.today/20150509162945/http://www.owlstand.com/exhibition/room/33bef103-fc18-4d5b-a7b5-9b314973ed41 majstraĵoj de Hendrick Avercamp - Interreta Ekspozicio ĉe Owlstand] --&gt;
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Avercamp, Hendrick}}
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]
[[Kategorio:Surduloj]]</text>
      <sha1>9tcma9phv4y74kynchbwvpopzfn52us</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hans von Aachen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947280</id>
    <revision>
      <id>9412357</id>
      <parentid>9406681</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>180276</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>9412357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4127" sha1="g7azsczck7vlzpkxxm2cp86bubs8w0c" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}}
[[Dosiero:Hans_von_Aachen_-_Two_Laughing_Men_(Self-portrait).jpg|dekstra|eta|320x320ra|''Du ridantaj viroj (memportreto)'', antaŭ 1574]]
'''Hans von Aachen''', ankaŭ nomata '''Johano von Aachen''' (laŭ la naskiĝloko de sia patro) aŭ '''Jan van Achen''', ''Aken'' aŭ ''Janachen'' (naskiĝis je 1552 en [[Kolonjo]] – mortis la 4-an de marto 1615 en [[Prago]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://artuk.org/discover/artists/von-aachen-hans-15521615|title=von Aachen, Hans, 1552–1615|website=Art UK|access-date=1 March 2020}}&lt;/ref&gt; estis germana [[pentristo]], kiu estis unu el la ĉefaj reprezentantoj de Norda ([[d:Q3818926]]) [[Manierismo]].

Hans von Aachen vivis kaj laboris en [[Italio]], [[Bavario]] kaj Prago. Liaj verkoj inkluzivas multajn portretojn, ĉefe alegoriajn, mitologiajn kaj religiajn pentraĵojn, same kiel grandan nombron da [[Kuprogravuro|kuprogravuroj]] kaj [[Desegnaĵo|desegnaĵoj]].

Hans von Aachen estis multflanka kaj produktiva artisto, kiu laboris en multaj ĝenroj. Li sukcesis kiel pentristo de princaj kaj aristokrataj portretoj, kaj plue pentris religiajn, mitologiajn kaj alegoriajn temojn. Konata pro sia kapablo en la bildigo de nuduloj, liaj erotikigitaj mitologiaj scenoj estis aparte ŝatataj de lia ĉefa patrono, [[Rudolfo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|imperiestro Rudolfo la 2-a]]. &lt;ref name=&quot;Getty2&quot;&gt;[http://www.getty.edu/art/collection/artists/3191/hans-von-aachen-german-1552-1615/ Biography from the J. Paul Getty Museum]&lt;/ref&gt; Ĉi tiuj restas la verkoj, pro kiuj li estas plej konata. Li ankaŭ pentris kelkajn [[Ĝenropentraĵo|ĝenrajn pentraĵojn]] de malgrandaj grupoj de figuroj montritaj de la brusto supren, ridantaj, ofte ŝajne uzante sin kaj sian edzinon kiel modelojn. Von Aachen kutime laboris je malgranda skalo kaj multaj el liaj verkoj estas [[Kabinetpentraĵo|kabinetaj pentraĵoj]] sur kupro. &lt;ref name=&quot;ox2&quot;&gt;C. Höper. &quot;Aachen, Hans von.&quot; Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 20 November 2016&lt;/ref&gt;

La vivo kaj verkaro de Hans von Aachen atestas unikan pri la kultura translokigo inter Norda, Suda kaj Centra Eŭropo fine de la 16-a kaj komence de la 17-a jarcentoj. &lt;ref name=&quot;cod2&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.codart.com/exhibitions/details/1801 |titolo=CODART page on the first large exhibition on the artist |alirdato=2026-06-18 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160203065155/http://www.codart.com/exhibitions/details/1801/ |arkivdato=2016-02-03 }}&lt;/ref&gt; Post trejnado laŭ la tradicio de nederlanda renesanca pentrado, la artisto translokiĝis al Italio en 1574, kie li restis dum ĉirkaŭ 14 jaroj, ĉefe laborante en [[Venecio]]. Li revenis en 1587 al sia denaska Germanio, kie li ekloĝis en [[Munkeno]] en [[Bavario]]. Liaj lastaj jaroj estis pasigitaj en Prago. &lt;ref name=&quot;Getty2&quot; /&gt; La kombinaĵo de la nederlanda realismo de lia trejnado kaj la italaj influoj akiritaj dum liaj vojaĝoj naskis lian unikan pentrostilon. &lt;ref name=&quot;cod2&quot; /&gt;
[[Dosiero:Hans_von_Aachen_-_The_Procuress.jpg|eta|265x265ra|''La prokuristino'']]
Lia ĉeesto en la gravaj artcentroj de la tempo, la vasta distribuado de presaĵoj laŭ liaj desegnoj kaj lia afabla karaktero ĉiuj kontribuis al lia internacia famo dum lia vivo. &lt;ref name=&quot;cod2&quot; /&gt;
[[Dosiero:Hans_von_Aachen_-_Bacchus,_Ceres_and_Amor_(%3F)_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstra|eta|''Bakĥo, Cereso kaj Amoro'' (''Sine Cerere et Baccho friget Venus''), {{Ĉirkaŭ|1600}}]]
[[Dosiero:Hans_von_Aachen_-_Portrait_of_Emperor_Rudolf_II.jpg|eta|317x317ra|''Portreto de [[Rudolfo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Imperiestro Rudolfo la 2-a]]'', {{Ĉirkaŭ|1607}}]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* Objektoj kiuj rilatas al [https://urus.uw.edu.pl/person/715 Hans von Aachen] en la [https://urus.uw.edu.pl/ Urus: Teknikoj kaj ricevo de grafika arto en centra kaj orienta eŭropo (15-a–18-a jarcentoj) datumbazo]
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Aachen von, Hans}}
[[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 16-a jarcento]]
[[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 17-a jarcento]]</text>
      <sha1>g7azsczck7vlzpkxxm2cp86bubs8w0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Josef Haslinger (pastro)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947612</id>
    <revision>
      <id>9413179</id>
      <parentid>9410793</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:29:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vivo */</comment>
      <origin>9413179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5109" sha1="l44slhbv8hty3hh8ym7hxt8358r70f9" xml:space="preserve">
[[File:Seekirchen (Pfarrkirche - Friedhof - Kollegiatstift - 2).jpg|thumb|Kolegia Konvento je Seekirchen; loĝejo de Haslinger ĝis 1988]]
'''Josef HASLINGER''' (naskiĝinta la {{Daton|10|12|1904}} en [[Sankt Georgen an der Gusen]]&lt;ref&gt;Personalschematismus der Erzdiözese Salzburg 1995. Eigenverlag des Erzbischöflichen Ordinariates Salzburg. Salzburg 1995, p. 408&lt;/ref&gt;, mortinta la {{daton|24|2|1994}} en [[feldkirchen ĉe la Danubo|Feldkirchen-Bad Mühllacken]]&lt;ref&gt;En [[Linz]], laŭ [https://www.dioezese-linz.at/dl/nursJmoJmOmJqx4KJKJKJNmLn/Linzer_Dioezesanblatt_1994_04_01_pdf ''Linzer Diözesanblatt''] -  1.4.1994, p. 52-53&lt;/ref&gt;) estis [[aŭstrio|aŭstra]] romkatolika pastro kaj paroĥestro. 
==Vivo==
Post frekvento de la [[Alojzia Kolegio]] (je [[linz|Linz-Freinberg]]) kaj trapaso de la abiturienta ekzameno je [[liesing|Kalksburg (Liesing)]]&lt;ref&gt;[https://eplus.uni-salzburg.at/theologische/content/titleinfo/12185017 deklaroj de Haslinger pri de li ĉeestotaj prelegoj] - laŭsemestre, cifereca arkivo de la Salcburga universitato; 1930-34&lt;/ref&gt; li studis (de aŭtuno 1929) filozofion kaj teologion ĉe la [[Salcburga universitato]]. Tiutempe loĝis li en la [[Porpastra seminario de Salcburgo|Porpastra seminario]]. En la 13-a de julio 1933 estis lia ordinacio en la [[katedralo de Salcburgo|Salcburga katedralo]]. Li fariĝis helppastro en [[Berndorf (Salcburgio)|Berndorf]] (1934-37) kaj [[Sankt Johann im Pongau]] kaj sekretario de la Katolika Universitata Societo. Sekvis beneficuleco en [[hopfgarten im Brixental|Hopfgarten]]. En la 9.1.1939 la [[nazioj]] malpermesis al li ĉian edukan agadon.&lt;ref&gt;AT-AES 2.17.1 12/10 (Rp2) - listo de lerneje maldungitaj klerikoj&lt;/ref&gt; Tuj post konfespreno de [[komunio|komuniiĝontaj]] geknaboj en la 17.5.1939, li estis arestita fare de [[Gestapo]] restonte ĝis fine de 1941 en prizono. Kaŭzo estis prediko de la 25.3.1939 pri la vortoj de la evangeliisto [[sankta Mateo la evangeliisto|Mateo]] (7, 15) pri lupoj kaŝantaj sub ŝaffeloj, dum kiu li iel alludis la [[naziismo|naziisman]] diktaturon.&lt;ref&gt;AT-AES 19/3, [[Andreas Rohracher]]: listo de katolikaj pastroj ordenaj kaj malordenaj de la Salcburga arkidiocezo kiu suferis ekziligon aŭ (almenaŭ intertempan) malliberiĝon pro politikaj kialoj inter 1938-45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;AT-AES 2.17.A2.1.527, letero al [[Paulus Rusch]], 19.5.1939; postmilita raporto de Haslinger mem kun la titolo &quot;Krieg gegen Gott wird zum Krieg gegen Menschen&quot;.&lt;/ref&gt; 

Sekvis anstataŭantaj servoj en la paroĥoj de [[Unternberg]], [[bad Gastein|Böckstein (Bad Gastein)]], [[hopfgarten im Brixental|Hopfgarten]] kaj [[Goldegg im Pongau]]. Inter 1949 kaj 1962 li estis [[kristanigo|misiisto]] en la brazila [[Bahio]].&lt;ref&gt;En Brazilo li nomiĝis ''José Leopoldo Haslinger''.&lt;/ref&gt; Sekvis animzorgado por malsanuloj en la Johana Hospitalo de Salcburgo, paroĥestreco en [[Straßwalchen]] (1962-64) kaj kateĥizisteco en [[Seekirchen am Wallersee]]. Inter oktobro 1969 kaj 1970 li ankaŭ administrantis por la paroĥo [[Elixhausen]]. 

Haslinger estis krome ŝatata spirita akompananto por [[pilgrimado]]. En 1988, post la morto de sia fratino, necesis transloĝiĝo al oldulejo de la Mariaj Fratinoj je Bad Mühllacken; kelkajn jarojn li ankoraŭ kapablis paralele celebri [[meso (diservo)|mesojn]] en la Franciskana Kirko de Linz. Tombo lia troviĝas en la kanonika tombaro de Seekirchen.

En 1987, kiam ankoraŭ interkonsento inter [[Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a]] kaj la [[Sankta Seĝo]] espereblis, li bonvenigis okaze de [[konfirmacio]] monsinjoron [[Marcel Lefebvre]] en [[Salcburgo]]  ĉeestinte ties pastoralan viziton en [[Enns]] jam ses jarojn pli frue.&lt;ref&gt;[https://fsspx.at/de/events/52-jahrestag-des-ersten-besuches-von-erzbischof-lefebvre-oesterreich-47973 &quot;52. Jahrestag des ersten Besuches von Erzbischof Lefebvre in Österreich&quot;] - ĉe: ''fsspx.at'' - kun foto de Haslinger (bildmezo)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Josef Haslinger: [https://fsspx.at/de/news/vor-40-jahren-wurde-der-erste-oesterreicher-unserer-bruderschaft-zum-priester-geweiht-26263 Raporto pri la primico de Johannes von Walderdorff je Enns] -  ĉe: ''Salzburger Nachrichten,'' 22.7.1981&lt;/ref&gt;

Haslinger ankaŭ engaĝiĝis ene de la movado por [[Latinitas viva]] estante preta kunmoderigi dum eventoj de la [[Fondaĵo Latinitas]] (ekz. ĉe ''Feriae Latinae''). Li regis la lingvojn angla, franca, greka, hebrea, hispana, itala, latina kaj portugala.

== Fontoj ==
* Rinnerthaler, Alfred: &quot;Aus der Chronik des Vikariates und der Pfarre Elixhausen&quot; - ĉe: Robert Wintersteiger kaj Gertraud Lürzer: ''Chronik der Gemeinde Elixhausen,'' Gemeinde Elixhausen 1991, p. 83
* [https://res.icar-us.eu/index.php/Haslinger,_Josef_(1904-1994) &quot;Haslinger, Josef (1904-1994)&quot;] - ĉe: ''Regesta Ecclesiastica Salisburgensia (RES)
*[https://wiki.sn.at/wiki/Josef_Haslinger_(Priester) &quot;Haslinger, Josef (Priester)&quot;] - ĉe: ''SalzburgWiki''

==Notoj==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Haslinger, Josef}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1904]] 
[[Kategorio:Mortintoj en 1994]]
[[Kategorio:Viktimoj de la naziismo]] 
[[kategorio:Kanonikoj]]
[[kategorio:Misiistoj]]
{{unua}}</text>
      <sha1>l44slhbv8hty3hh8ym7hxt8358r70f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mullvad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947851</id>
    <revision>
      <id>9412728</id>
      <parentid>9412075</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moldur</username>
        <id>2507</id>
      </contributor>
      <comment>Korekto de traduk-eraro: La angla 'mole' ĉi tie estas [[talpo]], ne haŭtmakulo</comment>
      <origin>9412728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="423" sha1="r2xnwhtsn5a5ud8i8gn5nu0e5w3nird" xml:space="preserve">{{Infobox Software|name=Mullvad VPN|developer=Mullvad VPN AB|screenshot=Mullvad desktop client.png|operating system=Androido, iOS, Linukso, macOS, Vindozo (oficiala aplikaĵo)|website=https://mullvad.net}}
'''Mullvad''' estas komerca [[VPN]]-servo bazita en Svedio. La nomo &quot;Mullvad&quot; estas la vorto por &quot;[[talpo]]&quot; en la sveda lingvo.
Mullvad uzas la protokolon ''WireGuard''.

{{ĝermo}}

[[Kategorio:Interreta privateco]]</text>
      <sha1>r2xnwhtsn5a5ud8i8gn5nu0e5w3nird</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Narcisse Virgilio Díaz de la Peña</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947857</id>
    <revision>
      <id>9412455</id>
      <parentid>9412145</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Arbarulo movis paĝon [[Narcisse Virgilio Diaz de la Peña]] al [[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]] anstataŭigante alidirektilon: forlasita supersigno</comment>
      <origin>9412145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2703" sha1="t2r9k4y0fjfy3afe85pbb03kz7bj8cb" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Narcisse Virgilio Díaz de la Peña''' (naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1807 en [[Bordeaux]]{{Streketo}}mortis la 18-an de novembro 1876 en [[Menton]]) estis franca pentristo de la [[skolo de Barbizon]].

Li estas konata pro siaj multaj romantikaj pentraĵoj de la [[Arbaro de Fontainebleau|arbaro]] [[Arbaro de Fontainebleau|de Fontainebleau]] kaj pro siaj pejzaĝaj fantazioj kun mitologiaj figuroj.

Diaz de la Peña komencis kiel porcelanpentristo, debutante ĉe la Salono de 1831 per pejzaĝoj kaj amsceno. Liaj pentraĵoj, influitaj de la arto de [[Eugène Delacroix]] kaj [[Théodore Rousseau]], en kiuj graciaj, senentuziasmaj virinaj figuroj ofte aperas kontraŭ malhela foliaro, estis tre ŝatataj de liaj samtempuloj. La [[Luvro]] gastigas riĉan kolekton de la pentraĵoj de Diaz de la Peña pri baniĝantaj [[nimfoj]], [[Orientismo (ideologio)|orientuloj]] kaj [[ciganoj]]. 

== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:Trees_barb.jpg|alternative=Trees near Barbizon (1855–76), oil on panel, 5 1/8 x 7 3/16 in. (13 x 18.3 cm), Clark Art Institute| ''Arboj apud Barbizon'' (1855–76), oleo sur panelo, 5 1/8 x 7 3/16 coloj (13 x 18,3 coloj)&amp;nbsp;cm), Arta Instituto Clark
Dosiero:La_Fée_aux_perles.JPG|alternative=The Pearl Fairy (1857)| ''La perlo-feo'' (1857)
Dosiero:The_Edge_of_the_Forest_at_Les_Monts-Girard,_Fontainebleau_A10876.jpg|alternative=The Edge of the Forest at Les Monts-Girard, Fontainebleau (1868)| ''La arbarlimo ĉe Les Monts-Girard, Fontainebleau'' (1868)
Dosiero:Forest_clearing_(1869).jpg|alternative=Forest Clearing (1869), oil on canvas, 14 15/16 x 21 15/16 in. (37.9 x 55.7 cm), Clark Art Institute| ''Arbara maldensejo'' (1869), oleo sur kanvaso, 14 15/16 x 21 15/16 coloj (37,9 x 55,7)&amp;nbsp;cm), Arta Instituto Clark
Dosiero:Narcisse_Virgile_Diaz_de_la_Peña_(1807-1876)_-_The_Forest_at_Fontainebleau,_France_-_1937.37.6_-_Leeds_Art_Gallery.jpg|alternative=Forest of Fontainebleau (1870)| ''Arbaro de Fontainebleau'' (1870)
Dosiero:N_landscape.jpg|alternative=Landscape (1870–72), black chalk on buff paper, 6 x 11 in. (15.2 x 28 cm), Clark Art Institute| ''Pejzaĝo'' (1870–72), nigra kreto sur flavbruna papero, 6 x 11 coloj (15,2 x 28&amp;nbsp;cm), Arta Instituto Clark
Dosiero:Narcisse_Virgile_Diaz_de_la_Peña_(1807-1876)_-_The_Storm_-_NG2632_-_National_Gallery.jpg|alternative=The Storm (1871)| ''La ŝtormo'' (1871)
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Diaz, Narcisse}}
[[Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio]]
[[Kategorio:Hispandevenaj francoj]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>t2r9k4y0fjfy3afe85pbb03kz7bj8cb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Narcisse Virgilio Díaz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947858</id>
    <redirect title="Narcisse Virgilio Díaz de la Peña" />
    <revision>
      <id>9413136</id>
      <parentid>9412129</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:33:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]</comment>
      <origin>9413136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="dffnbgvvt4b7ynsx9ugjmjr1ydkcmlg" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]</text>
      <sha1>dffnbgvvt4b7ynsx9ugjmjr1ydkcmlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Narcisse Diaz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947859</id>
    <redirect title="Narcisse Virgilio Díaz de la Peña" />
    <revision>
      <id>9413132</id>
      <parentid>9412130</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]</comment>
      <origin>9413132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="dffnbgvvt4b7ynsx9ugjmjr1ydkcmlg" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]</text>
      <sha1>dffnbgvvt4b7ynsx9ugjmjr1ydkcmlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Narcisse Diaz de la Peña</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947860</id>
    <redirect title="Narcisse Virgilio Díaz de la Peña" />
    <revision>
      <id>9413133</id>
      <parentid>9412133</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:33:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]</comment>
      <origin>9413133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="dffnbgvvt4b7ynsx9ugjmjr1ydkcmlg" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]</text>
      <sha1>dffnbgvvt4b7ynsx9ugjmjr1ydkcmlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Narcisse Virgilio Diaz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947861</id>
    <redirect title="Narcisse Virgilio Díaz de la Peña" />
    <revision>
      <id>9413135</id>
      <parentid>9412135</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]</comment>
      <origin>9413135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="dffnbgvvt4b7ynsx9ugjmjr1ydkcmlg" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]</text>
      <sha1>dffnbgvvt4b7ynsx9ugjmjr1ydkcmlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Narcisse Virgilio Díaz de la Peña</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947862</id>
    <revision>
      <id>9412457</id>
      <parentid>9412146</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Arbarulo movis paĝon [[Diskuto:Narcisse Virgilio Diaz de la Peña]] al [[Diskuto:Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]: forlasita supersigno</comment>
      <origin>9412146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="469" sha1="porko6r608jrf3lnkoyiekcsf5ljezw" xml:space="preserve">== Nom(ig)o ==

Kiam mi provis alinomi al &quot;[[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]&quot; (kun í) mi ricevis la erarmesaĝon:

&quot;Vi ne rajtas movi ĉi tiun paĝon, pro la jena kialo:

Font- kaj cel-titoloj samas; ne eblas alinomi paĝon al la jam ekzistanta titolo.&quot; [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:49, 24 jun. 2026 (UTC)

== Fontoj ==

Aldono el la sveda. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:53, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>porko6r608jrf3lnkoyiekcsf5ljezw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412460</id>
      <parentid>9412457</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <origin>9412460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="532" sha1="1jk06a40ekr10kk3lqh3sfrfxxeevsx" xml:space="preserve">== Nom(ig)o ==

Kiam mi provis alinomi al &quot;[[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]&quot; (kun í) mi ricevis la erarmesaĝon:

&quot;Vi ne rajtas movi ĉi tiun paĝon, pro la jena kialo:

Font- kaj cel-titoloj samas; ne eblas alinomi paĝon al la jam ekzistanta titolo.&quot; [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:49, 24 jun. 2026 (UTC)
:Strange. Kiel vi vidas, por mi la afero funkciis senprobleme.

== Fontoj ==

Aldono el la sveda. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:53, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1jk06a40ekr10kk3lqh3sfrfxxeevsx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412463</id>
      <parentid>9412460</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:26:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <origin>9412463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="627" sha1="lw0y3s0exq3mhoqtzhoutqy36d9cxmz" xml:space="preserve">== Nom(ig)o ==

Kiam mi provis alinomi al &quot;[[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]&quot; (kun í) mi ricevis la erarmesaĝon:

&quot;Vi ne rajtas movi ĉi tiun paĝon, pro la jena kialo:

Font- kaj cel-titoloj samas; ne eblas alinomi paĝon al la jam ekzistanta titolo.&quot; [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:49, 24 jun. 2026 (UTC)
:Strange. Kiel vi vidas, por mi la afero funkciis senprobleme. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:26, 24 jun. 2026 (UTC)

== Fontoj ==

Aldono el la sveda. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:53, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>lw0y3s0exq3mhoqtzhoutqy36d9cxmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Edina Bozóky</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947872</id>
    <revision>
      <id>9412577</id>
      <parentid>9412188</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2488" sha1="6pcl2buddb04nybfid7fcwjks86qkfd" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = 
|naskonomo            = 
|dato de naskiĝo      = [[1948]]
|loko de naskiĝo      = {{Hungario}} [[Budapeŝto]]
}}
'''{{Paĝonomo}}''' [botOki], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Bozóky Edina''' estis [[Hungario|hungardevena]] [[franca]] [[historiisto]], altlerneja [[instruisto]]. Ŝia origina familia nomo estis ''[[Balogh]]'', Bozóky estis adoptita nomo. Ŝia [[patrino]] estis [[Mária Bozóky]].

{{Paĝonomo}}&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM2127032/068445ac-171c-469f-8084-f092858462f5/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=1543584&amp;date=2026-06-24 nemzeti névtér&lt;/ref&gt; naskiĝis en [[1948]] en [[Budapeŝto]]&lt;!--, ŝi mortis {{mortotago|20||}} en [[]]--&gt;.

== Biografio ==
{{Paĝonomo}} studis en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] ekde [[1966]]. Ŝiaj instruistoj estis [[István Hahn]] kaj [[Géza Komoróczy]]. En 1972 ŝi disidis al [[Francio]], kie ŝi studis en la [[École pratique des hautes études]] en Parizo kaj en [[:fr:Centre d'études supérieures de civilisation médiévale]] en [[Puatiero]], fine ŝi doktoriĝis. Inter 1974-1981 ŝi laboris en kulturejo de [[Puatuo-Ĉarentoj]], dum en 1979 ŝi ricevis francan civitanecon. Interrompe inter 1981 kaj 1992 ŝi loĝis en Montrealo, krome ŝi revizitis Hungarion en 1986. Reveninte ŝi instruis kiel [[docento]] en [[:fr:Université du Littoral-Côte-d'Opale]] kaj ŝia ĉefa esplora kampo estas kulto de relikvoj dum la mezepoko. En 2008 ŝi ricevis francan premion.

== Elektitaj kontribuoj ==
* ''Le Livre secret des Cathares'' (1997)
* ''La politique des reliques de Constantin à Saint-Louis'' (2007)
* ''Attila et les Huns. Vérités et légendes.'' (2012; hungare: 2015)
* ''L'imaginaire de la sainteté: De la découverte des reliques à la fabrique des légendes'' (2021)

== Fontoj ==
* [https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=191258 datenoj]
* [https://epa.oszk.hu/00800/00861/00064/pdf/EPA00861_aetas_2014_01_152_158.pdf intervjuo hungare]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Bozoky Edina}}

[[Kategorio:Francaj historiistoj]]
[[Kategorio:Francaj altlernejaj instruistoj]]
[[Kategorio:Hungardevenaj francoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>6pcl2buddb04nybfid7fcwjks86qkfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Franz Xaver von Bendel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947882</id>
    <revision>
      <id>9412465</id>
      <parentid>9412239</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9412465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2244" sha1="boh83dz56kvor1kaxwui9cqi30vi3lc" xml:space="preserve">'''Franz Xaver von BENDEL''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1713}} en [[Graz]], mortinta samloke la {{Daton|10|9|1800}}) [[aŭstrio|aŭstra]] [[jezuitoj|jezuito]] kaj poeto estis. Patro lia estis kortega ĉambra konsilisto.
== Vivo ==
Bendel eniris en 1729 jezuitan konventon kaj doktoriĝis en 1744 pri teologio. En 1746-47 li docentis pri poezio kaj retoriko en sia naskiĝurbo, filozofion en [[Linz]] kaj [[Passau]] kaj teologion je [[Zagrebo]] kaj [[klagenfurt|Klaŭdiforumo]]. En 1763 li fariĝis vicrektoro, gimnazia prefekto kaj prokuratoro ĉe Tereza Kavalira Akademio en [[Vieno]]. Post neniigo de la jezuita ordeno (1773) li vivis pensiiĝinte en Graz.

Bendel estis amiko de la verkisto [[Michael Denis]] kaj de la viena ĉefepiskopo [[Sigismund Anton von Hohenwart]]. Li estis vojaĝanta tra Germanujo kaj Italujo sciante la fremdlingvojn latina, franca, itala kaj angla. Ĝismorte li literatoris verkante i.a. latinajn versojn. De li estis presitaj en Graz du volumoj de ''Prosopopeia illustrium Styriae heroum'' (1746/47). Nepresitaj troviĝis en liaj poslasitaxoj manuskriptoj de ''Carmina epica'', de la dramo ''Unschuld, Freundschaft und Liebe'' kaj de aliaj poeziajoj kaj dramoj.

== Verkoj (elekto) ==
* Prosopopeia illustrium Styriae heroum, du volumoj, Graz 1746 kaj 1747

== Literaturo ==
* [[Johann Baptist von Winklern]]: Biographische und literarische Nachrichten von den Schriftstellern und Künstlern, welche in dem Herzogthume Steiermark geboren sind und in oder ausser demselben gelebt haben und noch leben. Ein Beitrag zur National-Literargeschichte Oesterreichs, Ferstl, Graz 1810, p. 14–15
* [[Richard Peinlich]]: Geschichte des Gymnasiums in Graz. Zweite Periode. Collegium, Gymnasium und Universität der Jesuiten. Schluss. In: Jahresbericht des k.k. 1. Staatsgymnasiums in Graz, 1872
==Eksteraj ligiloj==
*[https://de.wikisource.org/wiki/BLK%C3%96:Bendel,_Franz_Xaver_von Vikifontaro]
{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Bendel, Franz Xaver von}}
[[Kategorio:Jezuitoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1713]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1800]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[kategorio:Naskiĝintoj en Graz]]
[[kategorio:Latinlingvaj verkistoj]]
[[kategorio:Aŭstraj profesoroj]]</text>
      <sha1>boh83dz56kvor1kaxwui9cqi30vi3lc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412467</id>
      <parentid>9412465</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:28:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vivo */</comment>
      <origin>9412467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2246" sha1="q9plr9jzzq74zee5arjay3kd90boj4l" xml:space="preserve">'''Franz Xaver von BENDEL''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1713}} en [[Graz]], mortinta samloke la {{Daton|10|9|1800}}) [[aŭstrio|aŭstra]] [[jezuitoj|jezuito]] kaj poeto estis. Patro lia estis kortega ĉambra konsilisto.
== Vivo ==
Bendel eniris en 1729 jezuitan konventon kaj doktoriĝis en 1744 pri teologio. En 1746-47 li docentis pri poezio kaj retoriko en sia naskiĝurbo, filozofion en [[Linz]] kaj [[Passau]] kaj teologion je [[Zagrebo]] kaj [[klagenfurt|Klaŭdiforumo]]. En 1763 li fariĝis vicrektoro, gimnazia prefekto kaj prokuratoro ĉe Tereza Kavalira Akademio en [[Vieno]]. Post neniigo de la jezuita ordeno (1773) li vivis pensiiĝinte en Graz.

Bendel estis amiko de la verkisto [[Michael Denis]] kaj de la viena ĉefepiskopo [[Sigismund Anton von Hohenwart]]. Li estis vojaĝanta tra Germanujo kaj Italujo sciante la fremdlingvojn latina, franca, itala kaj angla. Ĝismorte li literatoris verkante i.a. latinajn poemetojn. De li estis presitaj en Graz du volumoj de ''Prosopopeia illustrium Styriae heroum'' (1746/47). Nepresitaj troviĝis en liaj poslasitaxoj manuskriptoj de ''Carmina epica'', de la dramo ''Unschuld, Freundschaft und Liebe'' kaj de aliaj poeziajoj kaj dramoj.

== Verkoj (elekto) ==
* Prosopopeia illustrium Styriae heroum, du volumoj, Graz 1746 kaj 1747

== Literaturo ==
* [[Johann Baptist von Winklern]]: Biographische und literarische Nachrichten von den Schriftstellern und Künstlern, welche in dem Herzogthume Steiermark geboren sind und in oder ausser demselben gelebt haben und noch leben. Ein Beitrag zur National-Literargeschichte Oesterreichs, Ferstl, Graz 1810, p. 14–15
* [[Richard Peinlich]]: Geschichte des Gymnasiums in Graz. Zweite Periode. Collegium, Gymnasium und Universität der Jesuiten. Schluss. In: Jahresbericht des k.k. 1. Staatsgymnasiums in Graz, 1872
==Eksteraj ligiloj==
*[https://de.wikisource.org/wiki/BLK%C3%96:Bendel,_Franz_Xaver_von Vikifontaro]
{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Bendel, Franz Xaver von}}
[[Kategorio:Jezuitoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1713]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1800]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[kategorio:Naskiĝintoj en Graz]]
[[kategorio:Latinlingvaj verkistoj]]
[[kategorio:Aŭstraj profesoroj]]</text>
      <sha1>q9plr9jzzq74zee5arjay3kd90boj4l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412470</id>
      <parentid>9412467</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:29:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vivo */</comment>
      <origin>9412470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2248" sha1="or40xavmgvs0jqwpgls8z09dneupt5h" xml:space="preserve">'''Franz Xaver von BENDEL''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1713}} en [[Graz]], mortinta samloke la {{Daton|10|9|1800}}) [[aŭstrio|aŭstra]] [[jezuitoj|jezuito]] kaj poeto estis. Patro lia estis kortega ĉambra konsilisto.
== Vivo ==
Bendel eniris en 1729 jezuitan konventon kaj doktoriĝis en 1744 pri teologio. En 1746-47 li docentis pri poezio kaj retoriko en sia naskiĝurbo, filozofion en [[Linz]] kaj [[Passau]] kaj teologion je [[Zagrebo]] kaj [[klagenfurt|Klaŭdiforumo]]. En 1763 li fariĝis vicrektoro, gimnazia prefekto kaj prokuratoro ĉe Tereza Kavalira Akademio en [[Vieno]]. Post neniigo de la jezuita ordeno (1773) li vivis pensiiĝinte en Graz.

Bendel estis amiko de la verkisto [[Michael Denis]] kaj de la viena ĉefepiskopo [[Sigismund Anton von Hohenwart]]. Li estis vojaĝanta tra Germanujo kaj Italujo sciante la fremdlingvojn latina, franca, itala kaj angla. Ĝismorte li literatoris verkante i.a. latinajn poemetojn. De li estis presitaj en Graz du volumoj de ''Prosopopeia illustrium Styriae heroum'' (1746/47). Nepresitaj troviĝis en liaj postlasitaĵoj manuskriptoj de ''Carmina epica'', de la dramo ''Unschuld, Freundschaft und Liebe'' kaj de aliaj poeziajoj kaj dramoj.

== Verkoj (elekto) ==
* Prosopopeia illustrium Styriae heroum, du volumoj, Graz 1746 kaj 1747

== Literaturo ==
* [[Johann Baptist von Winklern]]: Biographische und literarische Nachrichten von den Schriftstellern und Künstlern, welche in dem Herzogthume Steiermark geboren sind und in oder ausser demselben gelebt haben und noch leben. Ein Beitrag zur National-Literargeschichte Oesterreichs, Ferstl, Graz 1810, p. 14–15
* [[Richard Peinlich]]: Geschichte des Gymnasiums in Graz. Zweite Periode. Collegium, Gymnasium und Universität der Jesuiten. Schluss. In: Jahresbericht des k.k. 1. Staatsgymnasiums in Graz, 1872
==Eksteraj ligiloj==
*[https://de.wikisource.org/wiki/BLK%C3%96:Bendel,_Franz_Xaver_von Vikifontaro]
{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Bendel, Franz Xaver von}}
[[Kategorio:Jezuitoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1713]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1800]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[kategorio:Naskiĝintoj en Graz]]
[[kategorio:Latinlingvaj verkistoj]]
[[kategorio:Aŭstraj profesoroj]]</text>
      <sha1>or40xavmgvs0jqwpgls8z09dneupt5h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412471</id>
      <parentid>9412470</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vivo */</comment>
      <origin>9412471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2249" sha1="r44hsombr1j8vgjtdywn2kiphvwlb93" xml:space="preserve">'''Franz Xaver von BENDEL''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1713}} en [[Graz]], mortinta samloke la {{Daton|10|9|1800}}) [[aŭstrio|aŭstra]] [[jezuitoj|jezuito]] kaj poeto estis. Patro lia estis kortega ĉambra konsilisto.
== Vivo ==
Bendel eniris en 1729 jezuitan konventon kaj doktoriĝis en 1744 pri teologio. En 1746-47 li docentis pri poezio kaj retoriko en sia naskiĝurbo, filozofion en [[Linz]] kaj [[Passau]] kaj teologion je [[Zagrebo]] kaj [[klagenfurt|Klaŭdiforumo]]. En 1763 li fariĝis vicrektoro, gimnazia prefekto kaj prokuratoro ĉe Tereza Kavalira Akademio en [[Vieno]]. Post neniigo de la jezuita ordeno (1773) li vivis pensiiĝinte en Graz.

Bendel estis amiko de la verkisto [[Michael Denis]] kaj de la viena ĉefepiskopo [[Sigismund Anton von Hohenwart]]. Li estis vojaĝanta tra Germanujo kaj Italujo sciante la fremdlingvojn latina, franca, itala kaj angla. Ĝismorte li literatoris verkante i.a. latinajn poemetojn. De li estis presitaj en Graz du volumoj de ''Prosopopeia illustrium Styriae heroum'' (1746/47). Nepresitaj troviĝis en liaj postlasitaĵoj manuskriptoj de ''Carmina epica'', de la dramo ''Unschuld, Freundschaft und Liebe'' kaj de aliaj poeziaĵoj kaj dramoj.

== Verkoj (elekto) ==
* Prosopopeia illustrium Styriae heroum, du volumoj, Graz 1746 kaj 1747

== Literaturo ==
* [[Johann Baptist von Winklern]]: Biographische und literarische Nachrichten von den Schriftstellern und Künstlern, welche in dem Herzogthume Steiermark geboren sind und in oder ausser demselben gelebt haben und noch leben. Ein Beitrag zur National-Literargeschichte Oesterreichs, Ferstl, Graz 1810, p. 14–15
* [[Richard Peinlich]]: Geschichte des Gymnasiums in Graz. Zweite Periode. Collegium, Gymnasium und Universität der Jesuiten. Schluss. In: Jahresbericht des k.k. 1. Staatsgymnasiums in Graz, 1872
==Eksteraj ligiloj==
*[https://de.wikisource.org/wiki/BLK%C3%96:Bendel,_Franz_Xaver_von Vikifontaro]
{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Bendel, Franz Xaver von}}
[[Kategorio:Jezuitoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1713]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1800]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[kategorio:Naskiĝintoj en Graz]]
[[kategorio:Latinlingvaj verkistoj]]
[[kategorio:Aŭstraj profesoroj]]</text>
      <sha1>r44hsombr1j8vgjtdywn2kiphvwlb93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412472</id>
      <parentid>9412471</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vivo */</comment>
      <origin>9412472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2253" sha1="sjmrneo8xcx8hefqmhidif14f1hb05d" xml:space="preserve">'''Franz Xaver von BENDEL''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1713}} en [[Graz]], mortinta samloke la {{Daton|10|9|1800}}) [[aŭstrio|aŭstra]] [[jezuitoj|jezuito]] kaj poeto estis. Patro lia estis kortega ĉambra konsilisto.
== Vivo ==
Bendel eniris en 1729 jezuitan konventon kaj doktoriĝis en 1744 pri teologio. En 1746-47 li docentis pri poezio kaj retoriko en sia naskiĝurbo, filozofion en [[Linz]] kaj [[Passau]] kaj teologion je [[Zagrebo]] kaj [[klagenfurt|Klaŭdiforumo]]. En 1763 li fariĝis vicrektoro, gimnazia prefekto kaj prokuratoro ĉe Tereza Kavalira Akademio en [[Vieno]]. Post neniigo de la jezuita ordeno (1773) li vivis pensiiĝinte en Graz.

Bendel estis amiko de la verkisto [[Michael Denis]] kaj de la viena ĉefepiskopo [[Sigismund Anton von Hohenwart]]. Li estis vojaĝanta tra Germanujo kaj Italujo sciante la fremdlingvojn latina, franca, itala kaj angla. Ĝismorte li literatoris verkante i.a. latinajn poemetojn. De li estis presitaj en Graz du volumoj de ''Prosopopeia illustrium Styriae heroum'' (1746/47). Nepresitaj troviĝis en liaj postlasitaĵoj manuskriptoj de ''Carmina epica'', de la dramo ''Unschuld, Freundschaft und Liebe'' kaj de aliaj poeziaĵoj kaj teatraĵoj.

== Verkoj (elekto) ==
* Prosopopeia illustrium Styriae heroum, du volumoj, Graz 1746 kaj 1747

== Literaturo ==
* [[Johann Baptist von Winklern]]: Biographische und literarische Nachrichten von den Schriftstellern und Künstlern, welche in dem Herzogthume Steiermark geboren sind und in oder ausser demselben gelebt haben und noch leben. Ein Beitrag zur National-Literargeschichte Oesterreichs, Ferstl, Graz 1810, p. 14–15
* [[Richard Peinlich]]: Geschichte des Gymnasiums in Graz. Zweite Periode. Collegium, Gymnasium und Universität der Jesuiten. Schluss. In: Jahresbericht des k.k. 1. Staatsgymnasiums in Graz, 1872
==Eksteraj ligiloj==
*[https://de.wikisource.org/wiki/BLK%C3%96:Bendel,_Franz_Xaver_von Vikifontaro]
{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Bendel, Franz Xaver von}}
[[Kategorio:Jezuitoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1713]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1800]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[kategorio:Naskiĝintoj en Graz]]
[[kategorio:Latinlingvaj verkistoj]]
[[kategorio:Aŭstraj profesoroj]]</text>
      <sha1>sjmrneo8xcx8hefqmhidif14f1hb05d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412473</id>
      <parentid>9412472</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verkoj (elekto) */</comment>
      <origin>9412473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2257" sha1="3p3bgm599icosfuyj9b3wc6efv4cnmd" xml:space="preserve">'''Franz Xaver von BENDEL''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1713}} en [[Graz]], mortinta samloke la {{Daton|10|9|1800}}) [[aŭstrio|aŭstra]] [[jezuitoj|jezuito]] kaj poeto estis. Patro lia estis kortega ĉambra konsilisto.
== Vivo ==
Bendel eniris en 1729 jezuitan konventon kaj doktoriĝis en 1744 pri teologio. En 1746-47 li docentis pri poezio kaj retoriko en sia naskiĝurbo, filozofion en [[Linz]] kaj [[Passau]] kaj teologion je [[Zagrebo]] kaj [[klagenfurt|Klaŭdiforumo]]. En 1763 li fariĝis vicrektoro, gimnazia prefekto kaj prokuratoro ĉe Tereza Kavalira Akademio en [[Vieno]]. Post neniigo de la jezuita ordeno (1773) li vivis pensiiĝinte en Graz.

Bendel estis amiko de la verkisto [[Michael Denis]] kaj de la viena ĉefepiskopo [[Sigismund Anton von Hohenwart]]. Li estis vojaĝanta tra Germanujo kaj Italujo sciante la fremdlingvojn latina, franca, itala kaj angla. Ĝismorte li literatoris verkante i.a. latinajn poemetojn. De li estis presitaj en Graz du volumoj de ''Prosopopeia illustrium Styriae heroum'' (1746/47). Nepresitaj troviĝis en liaj postlasitaĵoj manuskriptoj de ''Carmina epica'', de la dramo ''Unschuld, Freundschaft und Liebe'' kaj de aliaj poeziaĵoj kaj teatraĵoj.

== Verkoj (elekto) ==
* ''Prosopopeia illustrium Styriae heroum,'' du volumoj, Graz 1746 kaj 1747

== Literaturo ==
* [[Johann Baptist von Winklern]]: Biographische und literarische Nachrichten von den Schriftstellern und Künstlern, welche in dem Herzogthume Steiermark geboren sind und in oder ausser demselben gelebt haben und noch leben. Ein Beitrag zur National-Literargeschichte Oesterreichs, Ferstl, Graz 1810, p. 14–15
* [[Richard Peinlich]]: Geschichte des Gymnasiums in Graz. Zweite Periode. Collegium, Gymnasium und Universität der Jesuiten. Schluss. In: Jahresbericht des k.k. 1. Staatsgymnasiums in Graz, 1872
==Eksteraj ligiloj==
*[https://de.wikisource.org/wiki/BLK%C3%96:Bendel,_Franz_Xaver_von Vikifontaro]
{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Bendel, Franz Xaver von}}
[[Kategorio:Jezuitoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1713]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1800]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[kategorio:Naskiĝintoj en Graz]]
[[kategorio:Latinlingvaj verkistoj]]
[[kategorio:Aŭstraj profesoroj]]</text>
      <sha1>3p3bgm599icosfuyj9b3wc6efv4cnmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michael Denis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947888</id>
    <revision>
      <id>9412528</id>
      <parentid>9412266</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9412528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5983" sha1="hce0xbcyx49dtn5a056q91o7uloh23j" xml:space="preserve">[[file:Denis, PA03711.jpg|eta|Johann Nepomuk Cosmas Michael Denis]]
[[File:Wien14 Linzer Straße424 Kirche GD Denis 2019-06-22 GuentherZ 5270.jpg|thumb|epitafo vande de la Andrea Preĝejo de [[penzing|Hütteldorf]]]]
'''Johann Nepomuk Cosmas Michael DENIS''', ankaŭ ''Sined der Barde'' (naskiĝinta la {{daton|27|9|1729}} en [[Schärding]], mortinta la {{daton|29|9|1800}} en [[Vieno]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] pastro, verkisto, tradukisto, bibliotekisto kaj zoologo. 
== Vivo ==
De la patro li lernis frue la latinan. En 1739 li eniris la Leopoldan Gimnazion de la [[Jezuita kolegio (Passau)|jezuitoj de Passau]]. Fina ekzameniĝo estis en la 1747-a jaro. Samjare li mem eniris ĉi ordenon en Vieno. Post la novicado li aktivis kiel instruisto pri gramatiko kaj retroiko ĉe la jezuita kolegio de [[Graz]] kaj [[klagenfurt|Klaŭdiforumo]]. Ĉi-funkcie li elfaris latinlingvajn drametojn kaj la didaktikan epopeon ''Palatium Rhetoricae''. En 1757 estis li ordinacio sacerdota. En 1759 oni vokis lin al la Tereza Akademio je Vieno, kie li restis ĝis la ordena neniiĝo en 1773. De tiam ĝis la akademio malfondo li gvidis la Bibliotekon de Garelli. De 1784 li estis bibliotekisto ĉe la [[Aŭstria Nacia Biblioteko|Kortega Biblioteko]]. 

Inter la verkaro de Denis oni trovis, krom la jam menciitaj lernejaj dramoj, lirikaĵojn latinajn kaj germanlingvajn kaj ekleziajn kantojn nelatinajn. La poeziaĵojn li ofte kun la anagrama pseŭdonimo ''Sined der Barde'' publikgis. Krome li kreis biblioteksciencajn verkojn kaj lernolibrojn kaj en 1762 la unuan legolibron por aŭstraj lernantoj.

En tuta [[Germanlingvio]] li famiĝis danke al traduko de la verkoj de [[Ossian]] (1768/69). Krome li estis aŭtoro de la konata adventa kanto ''Tauet, Himmel, den Gerechten''  kaj de la paska resurekta kanto ''Der Heiland ist erstanden''. Denis helpis dum pluraj jaroj la naturesploriston [[Johann Ignaz Schiffermüller]] en kolekto kaj ordigo de papiloj el la ĉirkaŭaĵo de Vieno. Rezulte povis eldoniĝi en 1775 ''Ankündung eines systematischen Werkes von den Schmetterlingen der Wienergegend'' kaj en 1776 ''Systematisches Verzeichnis der Schmetterlinge der Wienergegend''. Lia papila kolekto en la Kortega Malartefakta Kabineto brulkonsumiĝis en 1848.&lt;ref&gt;[https://www.zobodat.at/publikation_series.php?id=1610 &quot;Denisia&quot;] - ĉe: ''zobodat.at''&lt;/ref&gt; En 1801/02 la postlasitaĵoj de li estis publikigitaj en du volumoj fare de [[Joseph Friedrich von Retzer]].

== Honoroj ==
*1874: nomo de la strato ''Denisgasse'' en [[Brigittenau]] 
*2001: komenco de eldono de la scienca skribaĵa serio ''Denisia'' 

== Verkoj ==
* ''Der Donaustrom: an Josephen von Baiern Auf Ihrer Hochzeitreise nach Wien'', Wien 1765  b10381672-6 }} bei BSB)
* ''Poetische Bilder der meisten kriegerischen Vorgänge in Europa seit dem Jahr 1756'', Wien 1760  
* ''Die Gedichte Ossians, eines alten celtischen Dichters, aus dem Englischen übersetzt'', Wien 1768–1769
* ''Die Lieder Sineds des Barden'', Wien 1772  
* ''Geistliche Lieder z. Gebrauch der hohen Metropolitankirche b. St. Stephan in Wien und d. ganzen Wiener Erzbistums'', Wien 1774 (darunter ''Der Heiland ist erstanden'')
* ''Einleitung in die Bücherkunde'', Wien 1777–1778  
* ''Systematisches Verzeichniß der Schmetterlinge der Wienergegend herausgegeben von einigen Lehrern am k. k. Theresianum'' (mit Schiffermüller), Wien 1776  
* ''Grundriß der Bibliographie'', Wien 1777 * ''Die Merkwürdigkeiten der k. k. garellischen öffentlichen Bibliothek am Theresiano'', Wien 1780  
* ''Bibliotheca typographica Vindobonensis ab anno 1482 usque ad annum 1560'', Wien 1782   bei Google Books), auch deutsch ''Wiens Buchdruckergeschichte bis 1560'', Wien 1782–1793  
* ''Ossian und Sineds Lieder'', 5 Bände, 1784 
* ''Kurze Erzählung der Streitigkeiten über die alten Urkunden'', Heidelberg 1785  
* ''Zurückerinnerungen'', Wien 1794 
* ''Carmina quaedam'', Wien 1794 ([https://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/denis1/te01.html interrete] apud ''Camena'' 
* ''Beschäftigungen mit Gott schon in dem 12. Jahrhundert gesammelt'', Wien 1799

== Literaturo ==
* [https://de.wikisource.org/wiki/BLK%C3%96:Denis,_Johann_Michael_Kosmas_Peter leksika artikolo ĉe BLKÖ]
* Paul von Hofmann-Wellenhof: ''Michael Denis. Ein Beitrag zur deutsch-oesterreichischen Literaturgeschichte des XVIII. Jahrhunderts''. Wagner, Innsbruck 1881
*Bietak, Wilhelm: [https://www.deutsche-biographie.de/gnd116071532.html#ndbcontent &quot;Denis, Johann Nepomuk Cosmas Michael (Pseudonym Sined der Barde)&quot;] - ĉe: ''Neue Deutsche Biographie,'' 3 (1957), p. 598-599  32}}
* Ludwig Fladerer: ''Michael Denis (1729–1800) – Lateinische Sprache und Literatur im Leben eines österreichischen Aufklärers.'' Ĉe: ''[[Neulateinisches Jahrbuch]]'' 10 (2008), p. 61–86.
* Ludwig Fladerer: ''An der Schwelle zur Moderne: Die lateinische Autobiographie des Jesuiten Michael Denis (1729–1800). Teil I.'' Ĉe: ''Neulateinisches Jahrbuch'' 14 (2012), p. 53–111
* Ekkehard Ehrmann von Falkenau: ''Michael Denis, ein naturbegeisterter Dichter des 18. Jahrhunderts.'' Ĉe: ''Apollo.'' Band 20, 1970, p. 5  

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commonscat}}
* [http://www.zeno.org/Literatur/M/Denis,+Michael verkoj ĉe ''Zeno.org''] 
* [http://www.literaturportal-bayern.de/autorenlexikon?task=lpbauthor.default&amp;pnd=116071532 pri Denis je ''Literaturportal Bayern'']
* [http://www.stifter-haus.at/lib/publication_read.php?articleID=278 priaŭtoraj informoj je ''Stifterhaus''] 

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Denis, Michael}}
[[Kategorio:Entomologoj]]
[[Kategorio:Zoologoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj bibliotekistoj]]
[[Kategorio:Latinlingvaj verkistoj]] 
[[Kategorio:Aŭstraj framasonoj]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Poetoj]]
[[Kategorio:Dramistoj]]
[[Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo]] 
[[Kategorio:Jezuitoj]]
[[Kategorio:Passau]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1729]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1800]]
[[kategorio:Distrikto Schärding]]</text>
      <sha1>hce0xbcyx49dtn5a056q91o7uloh23j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412530</id>
      <parentid>9412528</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9412530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5991" sha1="5ikh0afv4j88t6e0inomjsha6sf82o5" xml:space="preserve">[[file:Denis, PA03711.jpg|eta|Johann Nepomuk Cosmas Michael Denis]]
[[File:Wien14 Linzer Straße424 Kirche GD Denis 2019-06-22 GuentherZ 5270.jpg|thumb|epitafo vande de la Andrea Preĝejo de [[penzing (Vieno)|Hütteldorf]]]]
'''Johann Nepomuk Cosmas Michael DENIS''', ankaŭ ''Sined der Barde'' (naskiĝinta la {{daton|27|9|1729}} en [[Schärding]], mortinta la {{daton|29|9|1800}} en [[Vieno]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] pastro, verkisto, tradukisto, bibliotekisto kaj zoologo. 
== Vivo ==
De la patro li lernis frue la latinan. En 1739 li eniris la Leopoldan Gimnazion de la [[Jezuita kolegio (Passau)|jezuitoj de Passau]]. Fina ekzameniĝo estis en la 1747-a jaro. Samjare li mem eniris ĉi ordenon en Vieno. Post la novicado li aktivis kiel instruisto pri gramatiko kaj retroiko ĉe la jezuita kolegio de [[Graz]] kaj [[klagenfurt|Klaŭdiforumo]]. Ĉi-funkcie li elfaris latinlingvajn drametojn kaj la didaktikan epopeon ''Palatium Rhetoricae''. En 1757 estis li ordinacio sacerdota. En 1759 oni vokis lin al la Tereza Akademio je Vieno, kie li restis ĝis la ordena neniiĝo en 1773. De tiam ĝis la akademio malfondo li gvidis la Bibliotekon de Garelli. De 1784 li estis bibliotekisto ĉe la [[Aŭstria Nacia Biblioteko|Kortega Biblioteko]]. 

Inter la verkaro de Denis oni trovis, krom la jam menciitaj lernejaj dramoj, lirikaĵojn latinajn kaj germanlingvajn kaj ekleziajn kantojn nelatinajn. La poeziaĵojn li ofte kun la anagrama pseŭdonimo ''Sined der Barde'' publikgis. Krome li kreis biblioteksciencajn verkojn kaj lernolibrojn kaj en 1762 la unuan legolibron por aŭstraj lernantoj.

En tuta [[Germanlingvio]] li famiĝis danke al traduko de la verkoj de [[Ossian]] (1768/69). Krome li estis aŭtoro de la konata adventa kanto ''Tauet, Himmel, den Gerechten''  kaj de la paska resurekta kanto ''Der Heiland ist erstanden''. Denis helpis dum pluraj jaroj la naturesploriston [[Johann Ignaz Schiffermüller]] en kolekto kaj ordigo de papiloj el la ĉirkaŭaĵo de Vieno. Rezulte povis eldoniĝi en 1775 ''Ankündung eines systematischen Werkes von den Schmetterlingen der Wienergegend'' kaj en 1776 ''Systematisches Verzeichnis der Schmetterlinge der Wienergegend''. Lia papila kolekto en la Kortega Malartefakta Kabineto brulkonsumiĝis en 1848.&lt;ref&gt;[https://www.zobodat.at/publikation_series.php?id=1610 &quot;Denisia&quot;] - ĉe: ''zobodat.at''&lt;/ref&gt; En 1801/02 la postlasitaĵoj de li estis publikigitaj en du volumoj fare de [[Joseph Friedrich von Retzer]].

== Honoroj ==
*1874: nomo de la strato ''Denisgasse'' en [[Brigittenau]] 
*2001: komenco de eldono de la scienca skribaĵa serio ''Denisia'' 

== Verkoj ==
* ''Der Donaustrom: an Josephen von Baiern Auf Ihrer Hochzeitreise nach Wien'', Wien 1765  b10381672-6 }} bei BSB)
* ''Poetische Bilder der meisten kriegerischen Vorgänge in Europa seit dem Jahr 1756'', Wien 1760  
* ''Die Gedichte Ossians, eines alten celtischen Dichters, aus dem Englischen übersetzt'', Wien 1768–1769
* ''Die Lieder Sineds des Barden'', Wien 1772  
* ''Geistliche Lieder z. Gebrauch der hohen Metropolitankirche b. St. Stephan in Wien und d. ganzen Wiener Erzbistums'', Wien 1774 (darunter ''Der Heiland ist erstanden'')
* ''Einleitung in die Bücherkunde'', Wien 1777–1778  
* ''Systematisches Verzeichniß der Schmetterlinge der Wienergegend herausgegeben von einigen Lehrern am k. k. Theresianum'' (mit Schiffermüller), Wien 1776  
* ''Grundriß der Bibliographie'', Wien 1777 * ''Die Merkwürdigkeiten der k. k. garellischen öffentlichen Bibliothek am Theresiano'', Wien 1780  
* ''Bibliotheca typographica Vindobonensis ab anno 1482 usque ad annum 1560'', Wien 1782   bei Google Books), auch deutsch ''Wiens Buchdruckergeschichte bis 1560'', Wien 1782–1793  
* ''Ossian und Sineds Lieder'', 5 Bände, 1784 
* ''Kurze Erzählung der Streitigkeiten über die alten Urkunden'', Heidelberg 1785  
* ''Zurückerinnerungen'', Wien 1794 
* ''Carmina quaedam'', Wien 1794 ([https://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/denis1/te01.html interrete] apud ''Camena'' 
* ''Beschäftigungen mit Gott schon in dem 12. Jahrhundert gesammelt'', Wien 1799

== Literaturo ==
* [https://de.wikisource.org/wiki/BLK%C3%96:Denis,_Johann_Michael_Kosmas_Peter leksika artikolo ĉe BLKÖ]
* Paul von Hofmann-Wellenhof: ''Michael Denis. Ein Beitrag zur deutsch-oesterreichischen Literaturgeschichte des XVIII. Jahrhunderts''. Wagner, Innsbruck 1881
*Bietak, Wilhelm: [https://www.deutsche-biographie.de/gnd116071532.html#ndbcontent &quot;Denis, Johann Nepomuk Cosmas Michael (Pseudonym Sined der Barde)&quot;] - ĉe: ''Neue Deutsche Biographie,'' 3 (1957), p. 598-599  32}}
* Ludwig Fladerer: ''Michael Denis (1729–1800) – Lateinische Sprache und Literatur im Leben eines österreichischen Aufklärers.'' Ĉe: ''[[Neulateinisches Jahrbuch]]'' 10 (2008), p. 61–86.
* Ludwig Fladerer: ''An der Schwelle zur Moderne: Die lateinische Autobiographie des Jesuiten Michael Denis (1729–1800). Teil I.'' Ĉe: ''Neulateinisches Jahrbuch'' 14 (2012), p. 53–111
* Ekkehard Ehrmann von Falkenau: ''Michael Denis, ein naturbegeisterter Dichter des 18. Jahrhunderts.'' Ĉe: ''Apollo.'' Band 20, 1970, p. 5  

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commonscat}}
* [http://www.zeno.org/Literatur/M/Denis,+Michael verkoj ĉe ''Zeno.org''] 
* [http://www.literaturportal-bayern.de/autorenlexikon?task=lpbauthor.default&amp;pnd=116071532 pri Denis je ''Literaturportal Bayern'']
* [http://www.stifter-haus.at/lib/publication_read.php?articleID=278 priaŭtoraj informoj je ''Stifterhaus''] 

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Denis, Michael}}
[[Kategorio:Entomologoj]]
[[Kategorio:Zoologoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj bibliotekistoj]]
[[Kategorio:Latinlingvaj verkistoj]] 
[[Kategorio:Aŭstraj framasonoj]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Poetoj]]
[[Kategorio:Dramistoj]]
[[Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo]] 
[[Kategorio:Jezuitoj]]
[[Kategorio:Passau]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1729]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1800]]
[[kategorio:Distrikto Schärding]]</text>
      <sha1>5ikh0afv4j88t6e0inomjsha6sf82o5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412883</id>
      <parentid>9412530</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Literaturo */</comment>
      <origin>9412883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5982" sha1="sd9152p38hcskfi9re22u25cop8qpjl" xml:space="preserve">[[file:Denis, PA03711.jpg|eta|Johann Nepomuk Cosmas Michael Denis]]
[[File:Wien14 Linzer Straße424 Kirche GD Denis 2019-06-22 GuentherZ 5270.jpg|thumb|epitafo vande de la Andrea Preĝejo de [[penzing (Vieno)|Hütteldorf]]]]
'''Johann Nepomuk Cosmas Michael DENIS''', ankaŭ ''Sined der Barde'' (naskiĝinta la {{daton|27|9|1729}} en [[Schärding]], mortinta la {{daton|29|9|1800}} en [[Vieno]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] pastro, verkisto, tradukisto, bibliotekisto kaj zoologo. 
== Vivo ==
De la patro li lernis frue la latinan. En 1739 li eniris la Leopoldan Gimnazion de la [[Jezuita kolegio (Passau)|jezuitoj de Passau]]. Fina ekzameniĝo estis en la 1747-a jaro. Samjare li mem eniris ĉi ordenon en Vieno. Post la novicado li aktivis kiel instruisto pri gramatiko kaj retroiko ĉe la jezuita kolegio de [[Graz]] kaj [[klagenfurt|Klaŭdiforumo]]. Ĉi-funkcie li elfaris latinlingvajn drametojn kaj la didaktikan epopeon ''Palatium Rhetoricae''. En 1757 estis li ordinacio sacerdota. En 1759 oni vokis lin al la Tereza Akademio je Vieno, kie li restis ĝis la ordena neniiĝo en 1773. De tiam ĝis la akademio malfondo li gvidis la Bibliotekon de Garelli. De 1784 li estis bibliotekisto ĉe la [[Aŭstria Nacia Biblioteko|Kortega Biblioteko]]. 

Inter la verkaro de Denis oni trovis, krom la jam menciitaj lernejaj dramoj, lirikaĵojn latinajn kaj germanlingvajn kaj ekleziajn kantojn nelatinajn. La poeziaĵojn li ofte kun la anagrama pseŭdonimo ''Sined der Barde'' publikgis. Krome li kreis biblioteksciencajn verkojn kaj lernolibrojn kaj en 1762 la unuan legolibron por aŭstraj lernantoj.

En tuta [[Germanlingvio]] li famiĝis danke al traduko de la verkoj de [[Ossian]] (1768/69). Krome li estis aŭtoro de la konata adventa kanto ''Tauet, Himmel, den Gerechten''  kaj de la paska resurekta kanto ''Der Heiland ist erstanden''. Denis helpis dum pluraj jaroj la naturesploriston [[Johann Ignaz Schiffermüller]] en kolekto kaj ordigo de papiloj el la ĉirkaŭaĵo de Vieno. Rezulte povis eldoniĝi en 1775 ''Ankündung eines systematischen Werkes von den Schmetterlingen der Wienergegend'' kaj en 1776 ''Systematisches Verzeichnis der Schmetterlinge der Wienergegend''. Lia papila kolekto en la Kortega Malartefakta Kabineto brulkonsumiĝis en 1848.&lt;ref&gt;[https://www.zobodat.at/publikation_series.php?id=1610 &quot;Denisia&quot;] - ĉe: ''zobodat.at''&lt;/ref&gt; En 1801/02 la postlasitaĵoj de li estis publikigitaj en du volumoj fare de [[Joseph Friedrich von Retzer]].

== Honoroj ==
*1874: nomo de la strato ''Denisgasse'' en [[Brigittenau]] 
*2001: komenco de eldono de la scienca skribaĵa serio ''Denisia'' 

== Verkoj ==
* ''Der Donaustrom: an Josephen von Baiern Auf Ihrer Hochzeitreise nach Wien'', Wien 1765  b10381672-6 }} bei BSB)
* ''Poetische Bilder der meisten kriegerischen Vorgänge in Europa seit dem Jahr 1756'', Wien 1760  
* ''Die Gedichte Ossians, eines alten celtischen Dichters, aus dem Englischen übersetzt'', Wien 1768–1769
* ''Die Lieder Sineds des Barden'', Wien 1772  
* ''Geistliche Lieder z. Gebrauch der hohen Metropolitankirche b. St. Stephan in Wien und d. ganzen Wiener Erzbistums'', Wien 1774 (darunter ''Der Heiland ist erstanden'')
* ''Einleitung in die Bücherkunde'', Wien 1777–1778  
* ''Systematisches Verzeichniß der Schmetterlinge der Wienergegend herausgegeben von einigen Lehrern am k. k. Theresianum'' (mit Schiffermüller), Wien 1776  
* ''Grundriß der Bibliographie'', Wien 1777 * ''Die Merkwürdigkeiten der k. k. garellischen öffentlichen Bibliothek am Theresiano'', Wien 1780  
* ''Bibliotheca typographica Vindobonensis ab anno 1482 usque ad annum 1560'', Wien 1782   bei Google Books), auch deutsch ''Wiens Buchdruckergeschichte bis 1560'', Wien 1782–1793  
* ''Ossian und Sineds Lieder'', 5 Bände, 1784 
* ''Kurze Erzählung der Streitigkeiten über die alten Urkunden'', Heidelberg 1785  
* ''Zurückerinnerungen'', Wien 1794 
* ''Carmina quaedam'', Wien 1794 ([https://www.uni-mannheim.de/mateo/camena/denis1/te01.html interrete] apud ''Camena'' 
* ''Beschäftigungen mit Gott schon in dem 12. Jahrhundert gesammelt'', Wien 1799

== Literaturo ==
* [https://de.wikisource.org/wiki/BLK%C3%96:Denis,_Johann_Michael_Kosmas_Peter leksika artikolo ĉe BLKÖ]
* Paul von Hofmann-Wellenhof: ''Michael Denis. Ein Beitrag zur deutsch-oesterreichischen Literaturgeschichte des XVIII. Jahrhunderts''. Wagner, Innsbruck 1881
*Bietak, Wilhelm: [https://www.deutsche-biographie.de/gnd116071532.html#ndbcontent &quot;Denis, Johann Nepomuk Cosmas Michael (Pseudonym Sined der Barde)&quot;] - ĉe: ''Neue Deutsche Biographie,'' 3 (1957), p. 598-599 
* Ludwig Fladerer: ''Michael Denis (1729–1800) – Lateinische Sprache und Literatur im Leben eines österreichischen Aufklärers.'' Ĉe: ''Neulateinisches Jahrbuch'' 10 (2008), p. 61–86.
* Ludwig Fladerer: ''An der Schwelle zur Moderne: Die lateinische Autobiographie des Jesuiten Michael Denis (1729–1800). Teil I.'' Ĉe: ''Neulateinisches Jahrbuch'' 14 (2012), p. 53–111
* Ekkehard Ehrmann von Falkenau: ''Michael Denis, ein naturbegeisterter Dichter des 18. Jahrhunderts.'' Ĉe: ''Apollo.'' Volumo 20, 1970, p. 5

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commonscat}}
* [http://www.zeno.org/Literatur/M/Denis,+Michael verkoj ĉe ''Zeno.org''] 
* [http://www.literaturportal-bayern.de/autorenlexikon?task=lpbauthor.default&amp;pnd=116071532 pri Denis je ''Literaturportal Bayern'']
* [http://www.stifter-haus.at/lib/publication_read.php?articleID=278 priaŭtoraj informoj je ''Stifterhaus''] 

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Denis, Michael}}
[[Kategorio:Entomologoj]]
[[Kategorio:Zoologoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj bibliotekistoj]]
[[Kategorio:Latinlingvaj verkistoj]] 
[[Kategorio:Aŭstraj framasonoj]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Poetoj]]
[[Kategorio:Dramistoj]]
[[Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo]] 
[[Kategorio:Jezuitoj]]
[[Kategorio:Passau]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1729]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1800]]
[[kategorio:Distrikto Schärding]]</text>
      <sha1>sd9152p38hcskfi9re22u25cop8qpjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝablono:Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026</title>
    <ns>10</ns>
    <id>947897</id>
    <revision>
      <id>9412815</id>
      <parentid>9412342</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2192" sha1="6216g04du2sax51qln38uxxocdq4kdq" xml:space="preserve">{{navigilo2
| nomo = Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022
| titolo = [[Argentina nacia teamo de futbalo|Argentina nacia teamo]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Dosiero:Flago-de-Argentino.svg|25ra|border|Flago de Argentino]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Futbala Mondpokalo 2026]]
| bildo = [[Dosiero:Flago-de-Argentino.svg|40rapx|Flago de Argentino]]
| stato = collapsed 
| stilo = width: 85%;
| stilo de ĉefa titolo = background:#74ACDF; border:1px solid white; color:black;
| titolstilo=color:black;
| bodyclass = hlist &lt;!-- laŭ la nuna stato tiu neesperantlingva parametro necesas, ne forigu ĝin --&gt;
| listo1 =
*&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Juan Musso|Musso]]
*&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Marcos Senesi|Senesi]]
*&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nicolás Tagliafico|Tagliafico]]
*&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Gonzalo Montiel|Montiel]]
*&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Leandro Paredes|Paredes]]
*&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]]
*&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Rodrigo De Paul|De Paul]]
*&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Valentín Barco|Barco]]
*&lt;small&gt;9&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Julián Alvarez|Alvarez]]
*&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lionel Messi|Messi]]&amp;nbsp;(teamestro)
*&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Giovani Lo Celso|Lo Celso]]
*&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Gerónimo Rulli|Rulli]]
*&lt;small&gt;13&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Cristian Romero|Romero]]
*&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Exequiel Palacios|Palacios]]
*&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nicolás González|González]]
*&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Thiago Almada|Almada]]
*&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Giuliano Simeone|Simeone]]
*&lt;small&gt;18&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nico Paz|Paz]]
*&lt;small&gt;19&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nicolás Otamendi|Otamendi]]
*&lt;small&gt;20&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Alexis Mac Allister|Mac Allister]]
*&lt;small&gt;21&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[José Manuel López|López]]
*&lt;small&gt;22&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lautaro Martínez|La. Martínez]]
*&lt;small&gt;23&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Emiliano Martínez|E. Martínez]]
*&lt;small&gt;24&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Enzo Fernández|Fernández]]
*&lt;small&gt;25&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Facundo Medina|Medina]]
*&lt;small&gt;trejnisto&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nahuel Molina|Molina]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Argentina nacia teamo de futbalo|!]]
[[Kategorio:Navigilo:Argentino|{{PAĜONOMO}}]]
[[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{PAĜONOMO}}]]
[[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026|!]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6216g04du2sax51qln38uxxocdq4kdq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412816</id>
      <parentid>9412815</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2190" sha1="rh6qbcfwojzb5zoy8dm3rq0593p8lrw" xml:space="preserve">{{navigilo2
| nomo = Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022
| titolo = [[Argentina nacia teamo de futbalo|Argentina nacia teamo]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Dosiero:Flago-de-Argentino.svg|25ra|border|Flago de Argentino]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Futbala Mondpokalo 2026]]
| bildo = [[Dosiero:Flago-de-Argentino.svg|40ra|Flago de Argentino]]
| stato = collapsed 
| stilo = width: 85%;
| stilo de ĉefa titolo = background:#74ACDF; border:1px solid white; color:black;
| titolstilo=color:black;
| bodyclass = hlist &lt;!-- laŭ la nuna stato tiu neesperantlingva parametro necesas, ne forigu ĝin --&gt;
| listo1 =
*&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Juan Musso|Musso]]
*&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Marcos Senesi|Senesi]]
*&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nicolás Tagliafico|Tagliafico]]
*&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Gonzalo Montiel|Montiel]]
*&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Leandro Paredes|Paredes]]
*&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]]
*&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Rodrigo De Paul|De Paul]]
*&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Valentín Barco|Barco]]
*&lt;small&gt;9&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Julián Alvarez|Alvarez]]
*&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lionel Messi|Messi]]&amp;nbsp;(teamestro)
*&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Giovani Lo Celso|Lo Celso]]
*&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Gerónimo Rulli|Rulli]]
*&lt;small&gt;13&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Cristian Romero|Romero]]
*&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Exequiel Palacios|Palacios]]
*&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nicolás González|González]]
*&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Thiago Almada|Almada]]
*&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Giuliano Simeone|Simeone]]
*&lt;small&gt;18&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nico Paz|Paz]]
*&lt;small&gt;19&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nicolás Otamendi|Otamendi]]
*&lt;small&gt;20&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Alexis Mac Allister|Mac Allister]]
*&lt;small&gt;21&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[José Manuel López|López]]
*&lt;small&gt;22&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lautaro Martínez|La. Martínez]]
*&lt;small&gt;23&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Emiliano Martínez|E. Martínez]]
*&lt;small&gt;24&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Enzo Fernández|Fernández]]
*&lt;small&gt;25&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Facundo Medina|Medina]]
*&lt;small&gt;trejnisto&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nahuel Molina|Molina]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Argentina nacia teamo de futbalo|!]]
[[Kategorio:Navigilo:Argentino|{{PAĜONOMO}}]]
[[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{PAĜONOMO}}]]
[[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026|!]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rh6qbcfwojzb5zoy8dm3rq0593p8lrw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412817</id>
      <parentid>9412816</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2190" sha1="47c2ex819xd5zl23w1fe8i1qun9ytjl" xml:space="preserve">{{navigilo2
| nomo = Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022
| titolo = [[Argentina nacia teamo de futbalo|Argentina nacia teamo]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Dosiero:Flago-de-Argentino.svg|25ra|border|Flago de Argentino]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Futbala Mondpokalo 2026]]
| bildo = [[Dosiero:Flago-de-Argentino.svg|40ra|Flago de Argentino]]
| stato = collapsed 
| stilo = width: 85%;
| stilo de ĉefa titolo = background:#74ACDF; border:1px solid white; color:black;
| titolstilo=color:black;
| bodyclass = hlist &lt;!-- laŭ la nuna stato tiu neesperantlingva parametro necesas, ne forigu ĝin --&gt;
| listo1 =
*&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Juan Musso|Musso]]
*&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Marcos Senesi|Senesi]]
*&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nicolás Tagliafico|Tagliafico]]
*&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Gonzalo Montiel|Montiel]]
*&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Leandro Paredes|Paredes]]
*&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]]
*&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Rodrigo De Paul|De Paul]]
*&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Valentín Barco|Barco]]
*&lt;small&gt;9&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Julián Alvarez|Alvarez]]
*&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lionel Messi|Messi]]&amp;nbsp;(teamestro)
*&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Giovani Lo Celso|Lo Celso]]
*&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Gerónimo Rulli|Rulli]]
*&lt;small&gt;13&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Cristian Romero|Romero]]
*&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Exequiel Palacios|Palacios]]
*&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nicolás González|González]]
*&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Thiago Almada|Almada]]
*&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Giuliano Simeone|Simeone]]
*&lt;small&gt;18&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nico Paz|Paz]]
*&lt;small&gt;19&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nicolás Otamendi|Otamendi]]
*&lt;small&gt;20&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Alexis Mac Allister|Mac Allister]]
*&lt;small&gt;21&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[José Manuel López|López]]
*&lt;small&gt;22&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lautaro Martínez|La. Martínez]]
*&lt;small&gt;23&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Emiliano Martínez|E. Martínez]]
*&lt;small&gt;24&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Enzo Fernández|Fernández]]
*&lt;small&gt;25&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Facundo Medina|Medina]]
*&lt;small&gt;trejnisto&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Nahuel Molina|Molina]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Argentina nacia teamo de futbalo|!]]
[[Kategorio:Navigilo:Argentino|{{paĝonomo}}]]
[[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{paĝonomo}}]]
[[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026|!]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>47c2ex819xd5zl23w1fe8i1qun9ytjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝablono:Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026</title>
    <ns>10</ns>
    <id>947900</id>
    <revision>
      <id>9412365</id>
      <timestamp>2026-06-24T12:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{navigilo2 |nomo  = Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022 |titolo= [[Franca nacia teamo de futbalo|Franca nacia teamo]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|25px|border]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Futbala Mondpokalo 2026]] |bildo = [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|40px|Flago de Francio]] |stato = collapsed  |stilo = width: 85%; |stilo de ĉefa titolo = background:#002395; border:1px solid #ED2939; color:white; |titolstilo=color:white; |bodyclass=hlist |listo1 = *&lt;...&quot;</comment>
      <origin>9412365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2072" sha1="3t60isv1jwemvsc8xqpxkismidnadqs" xml:space="preserve">{{navigilo2
|nomo  = Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022
|titolo= [[Franca nacia teamo de futbalo|Franca nacia teamo]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|25px|border]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Futbala Mondpokalo 2026]]
|bildo = [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|40px|Flago de Francio]]
|stato = collapsed 
|stilo = width: 85%;
|stilo de ĉefa titolo = background:#002395; border:1px solid #ED2939; color:white;
|titolstilo=color:white;
|bodyclass=hlist
|listo1 =
*&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Brice Samba|Samba]]
*&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Malo Gusto|Gusto]]
*&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lucas Digne|Digne]]
*&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Dayot Upamecano|Upamecano]]
*&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Jules Koundé|Koundé]]
*&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Manu Koné|Koné]]
*&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Ousmane Dembélé|Dembélé]]
*&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Aurélien Tchouaméni|Tchouaméni]]
*&lt;small&gt;9&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Marcus Thuram|Thuram]]
*&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Kylian Mbappé|Mbappé]]&amp;nbsp;([[teamestro]])
*&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Michael Olise|Olise]]
*&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Bradley Barcola|Barcola]]
*&lt;small&gt;13&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[N'Golo Kanté|Kanté]]
*&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Adrien Rabiot|Rabiot]]
*&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Ibrahima Konaté|Konaté]]
*&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Mike Maignan|Maignan]]
*&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[William Saliba|Saliba]]
*&lt;small&gt;18&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Warren Zaïre-Emery|Zaïre-Emery]]
*&lt;small&gt;19&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Théo Hernandez|T. Hernandez]]
*&lt;small&gt;20&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Désiré Doué|Doué]]
*&lt;small&gt;21&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lucas Hernandez|L. Hernandez]]
*&lt;small&gt;22&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Jean-Philippe Mateta|Mateta]]
*&lt;small&gt;23&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Robin Risser|Risser]]
*&lt;small&gt;24&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Rayan Cherki|Cherki]]
*&lt;small&gt;25&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Maghnes Akliouche|Akliouche]]
*&lt;small&gt;26&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Maxence Lacroix|Lacroix]]
*&lt;small&gt;trejnisto&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Didier Deschamps]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Franca nacia teamo de futbalo|!]]
[[Kategorio:Navigilo:Francio|{{paĝonomo}}]]
[[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{paĝonomo}}]]
[[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026|!]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3t60isv1jwemvsc8xqpxkismidnadqs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412370</id>
      <parentid>9412365</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2068" sha1="53c3on4uzq3f6okqu01xm9jgsk50s7y" xml:space="preserve">{{navigilo2
|nomo  = Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022
|titolo= [[Franca nacia teamo de futbalo|Franca nacia teamo]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|25px|border]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Futbala Mondpokalo 2026]]
|bildo = [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|40px|Flago de Francio]]
|stato = collapsed 
|stilo = width: 85%;
|stilo de ĉefa titolo = background:#002395; border:1px solid #ED2939; color:white;
|titolstilo=color:white;
|bodyclass=hlist
|listo1 =
*&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Brice Samba|Samba]]
*&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Malo Gusto|Gusto]]
*&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lucas Digne|Digne]]
*&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Dayot Upamecano|Upamecano]]
*&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Jules Koundé|Koundé]]
*&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Manu Koné|Koné]]
*&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Ousmane Dembélé|Dembélé]]
*&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Aurélien Tchouaméni|Tchouaméni]]
*&lt;small&gt;9&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Marcus Thuram|Thuram]]
*&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Kylian Mbappé|Mbappé]]&amp;nbsp;(teamestro)
*&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Michael Olise|Olise]]
*&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Bradley Barcola|Barcola]]
*&lt;small&gt;13&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[N'Golo Kanté|Kanté]]
*&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Adrien Rabiot|Rabiot]]
*&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Ibrahima Konaté|Konaté]]
*&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Mike Maignan|Maignan]]
*&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[William Saliba|Saliba]]
*&lt;small&gt;18&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Warren Zaïre-Emery|Zaïre-Emery]]
*&lt;small&gt;19&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Théo Hernandez|T. Hernandez]]
*&lt;small&gt;20&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Désiré Doué|Doué]]
*&lt;small&gt;21&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lucas Hernandez|L. Hernandez]]
*&lt;small&gt;22&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Jean-Philippe Mateta|Mateta]]
*&lt;small&gt;23&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Robin Risser|Risser]]
*&lt;small&gt;24&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Rayan Cherki|Cherki]]
*&lt;small&gt;25&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Maghnes Akliouche|Akliouche]]
*&lt;small&gt;26&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Maxence Lacroix|Lacroix]]
*&lt;small&gt;trejnisto&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Didier Deschamps]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Franca nacia teamo de futbalo|!]]
[[Kategorio:Navigilo:Francio|{{paĝonomo}}]]
[[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{paĝonomo}}]]
[[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026|!]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>53c3on4uzq3f6okqu01xm9jgsk50s7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eŭristomoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947901</id>
    <revision>
      <id>9412371</id>
      <timestamp>2026-06-24T12:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Eŭristomoj |koloro = pink |dosiero = Dollarbird by N.A. Nazeer.jpg |priskribo de dosiero = [[Orienta koracio|Orientaj koracioj]] en Barato,&lt;br&gt; tipa specio |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae'' |genro = '''Eŭristomoj''' ''[[Eurystomus]]'' |genro aŭtoritato = Louis Pierre Vieillot|V...&quot;</comment>
      <origin>9412371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6567" sha1="9oqk0tavnb51ng1s9l2453pqhbvn97a" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Eŭristomoj
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird by N.A. Nazeer.jpg
|priskribo de dosiero = [[Orienta koracio|Orientaj koracioj]] en Barato,&lt;br&gt;
tipa specio
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = '''Eŭristomoj''' ''[[Eurystomus]]''
|genro aŭtoritato = [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1816
|specioj de subdivizio = genroj
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}
'''Eŭristomoj''' estas la birdospecioj de la genro ''Eurystomus'', nome [[genro]] de [[Coraciidae|koracioj]], unu el la du genroj en tiu familio de [[birdoj]].

The name means ‘broad mouth’, from the Greek ''eurus'' ({{lang|grc|[[wikt:εὐρύς|εὐρύς]]}}, ‘broad, wide’) and ''stoma'' ({{lang|grc|[[wikt:στόμα|στόμα]]}}, ‘mouth’).&lt;ref&gt;{{cite book|author=William Somerville Orr|author-link=William Somerville Orr|title=Orr's circle of the sciences: a series of treatises on the principles of science, with their application to practical pursuits|publisher=W.S. Orr &amp; Company|url=https://archive.org/details/orrscirclescien03orrgoog|year=1855|page=[https://archive.org/details/orrscirclescien03orrgoog/page/n537 517]}}&lt;/ref&gt;

''Eurystomus'' contains four broad-billed species, which breed in Africa, Asia and Australasia. Two species are restricted to Africa, one of which, the [[broad-billed roller]], is [[bird migration|migratory]]. The [[oriental dollarbird]] has a large distribution ranging from India to Japan and Australia and it too, is migratory over the northern and southern extremes of its range. The final species, the [[azure dollarbird]], is [[endemism|endemic]] to the [[Moluccas]] in Indonesia. In general they are open country foragers, occurring in woodland, savanna and farmland. The azure dollarbird and the broad-billed roller are both associated with rainforests but nevertheless require open areas in which to forage.

The species of the genus ''Eurystomus'' vary from the other genus of rollers, ''[[Coracias]]'', in having proportionally longer wings and shorter legs. These morphological differences are reflected in differences of foraging techniques. ''Coracias'' rollers forage from a fixed perch and take prey by swooping down onto it on the ground, while the faster and more agile ''Eurystomus'' rollers catch their prey on the wing. Unlike the species of the genus ''Coracias'', they do not perform the &quot;rolling&quot; display which gives the family its common name.&lt;ref name = &quot;HBW&quot;&gt;{{Citation | first = C | last = Fry | editor-first = Josep | editor-last = del Hoyo | editor2-first = Andrew | editor2-last = Elliott | editor3-last = Sargatal | editor3-first = Jordi | contribution = Family Coraciidae (Rollers) | title = [[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills | year = 2001 | pages = [https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/342 342–369] | place = Barcelona | publisher = Lynx Edicions | isbn = 978-84-87334-30-6 }}&lt;/ref&gt;

==Taksonomio==
The genus ''Eurystomus'' was introduced in 1816 by the French ornithologist [[Louis Pierre Vieillot]] to accommodate the [[Oriental dollarbird]].&lt;ref&gt;{{cite book | last=Vieillot  | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1816 | title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire | publisher=Deterville/self |  location=Paris | page=37 | language=French| url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;!--BHL has a scan of an 1883 reprint - same pagination http://biodiversitylibrary.org/page/12830237 --&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=244 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480255 }}&lt;/ref&gt; The name is from [[Classical Greek]] ''eurustomos'' meaning &quot;wide-mouthed&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=154 }}&lt;/ref&gt;

A [[molecular phylogenetic]] study by Ulf Johansson and collaborators published in 2018 found that the [[azure dollarbird]] (''Eurystomus azureus'') was nested in a [[clade]] containing [[subspecies]] of the [[Oriental dollarbird]] (''Eurystomus orientalis'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 | bibcode=2018MolPE.126...17J | s2cid=5011292 }}&lt;/ref&gt;
{{Clade| style=font-size:90%;line-height:90%
|label1=''Eurystomus''
|1={{clade
   |1={{clade
      |1=[[Broad-billed roller]] – ''E. glaucurus''
      |2=[[Blue-throated roller]] – ''E. gularis''
      }}
   |2={{clade
      |1=[[Oriental dollarbird]] – ''E. orientalis orientalis''
      |2={{clade
         |1=[[Azure dollarbird]] – ''E. azureus''
         |2={{clade
            |1=Oriental dollarbird – ''E. orientalis pacificus''
            |2=Oriental dollarbird – ''E. orientalis waigiouensis''
            }}
         }}
      }}
   }}
}}

== Specioj ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Image !! Scientific name  !! Common name  !! Distribution
|-
|[[File:Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg|120px]] || ''Eurystomus gularis''||[[Blue-throated roller]]  ||western sub-Saharan Africa from Guinea to Cameroon, south to northern Angola, and west to south-eastern Uganda
|-
|[[File:Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg|120px]] || ''Eurystomus glaucurus'' || [[Broad-billed roller]]|| tropical Africa and Madagascar
|-
|[[File:Dollarbird Samcem Dec02.JPG|120px]] || ''Eurystomus orientalis'' ||[[Oriental dollarbird]] ||Australia to Japan and India.
|-
|[[File:2015-09-13 Eurystomus azureus, Halmahera Timur, Indonesia.jpg|120px]]|| ''Eurystomus azureus'' ||[[Azure dollarbird]] || Maluku Islands in Indonesia
|-
|}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry and Harris, {{ISBN|0-7136-8028-8}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Koracioformaj]]
{{Birdoj}}
{{Portalo Biologio}}</text>
      <sha1>9oqk0tavnb51ng1s9l2453pqhbvn97a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412375</id>
      <parentid>9412371</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9412375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6561" sha1="httwphnc2q53yuazfcqg517c2tkfwou" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Eŭristomoj
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird by N.A. Nazeer.jpg
|priskribo de dosiero = [[Orienta koracio|Orientaj koracioj]] en Barato,&lt;br&gt;
tipa specio
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = '''Eŭristomoj''' ''[[Eurystomus]]''
|genro aŭtoritato = [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1816
|specioj de subdivizio = genroj
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}
'''Eŭristomoj''' estas la birdospecioj de la genro ''Eurystomus'', nome [[genro]] de [[Coraciidae|koracioj]], unu el la du genroj en tiu familio de [[birdoj]].

==Priskribo==
La genronomo signifas ‘larĝa buŝo’, el la grekaj ''eurus'' ({{lang|grc|[[wikt:εὐρύς|εὐρύς]]}}, ‘larĝa’) kaj ''stoma'' ({{lang|grc|[[wikt:στόμα|στόμα]]}}, ‘buŝo’).&lt;ref&gt;{{cite book|author=William Somerville Orr|author-link= |title=Orr's circle of the sciences: a series of treatises on the principles of science, with their application to practical pursuits|publisher=W.S. Orr &amp; Company|url=https://archive.org/details/orrscirclescien03orrgoog|year=1855|page=[https://archive.org/details/orrscirclescien03orrgoog/page/n537 517]}}&lt;/ref&gt;

''Eurystomus'' contains four broad-billed species, which breed in Africa, Asia and Australasia. Two species are restricted to Africa, one of which, the [[broad-billed roller]], is [[bird migration|migratory]]. The [[oriental dollarbird]] has a large distribution ranging from India to Japan and Australia and it too, is migratory over the northern and southern extremes of its range. The final species, the [[azure dollarbird]], is [[endemism|endemic]] to the [[Moluccas]] in Indonesia. In general they are open country foragers, occurring in woodland, savanna and farmland. The azure dollarbird and the broad-billed roller are both associated with rainforests but nevertheless require open areas in which to forage.

The species of the genus ''Eurystomus'' vary from the other genus of rollers, ''[[Coracias]]'', in having proportionally longer wings and shorter legs. These morphological differences are reflected in differences of foraging techniques. ''Coracias'' rollers forage from a fixed perch and take prey by swooping down onto it on the ground, while the faster and more agile ''Eurystomus'' rollers catch their prey on the wing. Unlike the species of the genus ''Coracias'', they do not perform the &quot;rolling&quot; display which gives the family its common name.&lt;ref name = &quot;HBW&quot;&gt;{{Citation | first = C | last = Fry | editor-first = Josep | editor-last = del Hoyo | editor2-first = Andrew | editor2-last = Elliott | editor3-last = Sargatal | editor3-first = Jordi | contribution = Family Coraciidae (Rollers) | title = [[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills | year = 2001 | pages = [https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/342 342–369] | place = Barcelona | publisher = Lynx Edicions | isbn = 978-84-87334-30-6 }}&lt;/ref&gt;

==Taksonomio==
The genus ''Eurystomus'' was introduced in 1816 by the French ornithologist [[Louis Pierre Vieillot]] to accommodate the [[Oriental dollarbird]].&lt;ref&gt;{{cite book | last=Vieillot  | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1816 | title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire | publisher=Deterville/self |  location=Paris | page=37 | language=French| url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;!--BHL has a scan of an 1883 reprint - same pagination http://biodiversitylibrary.org/page/12830237 --&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=244 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480255 }}&lt;/ref&gt; The name is from [[Classical Greek]] ''eurustomos'' meaning &quot;wide-mouthed&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=154 }}&lt;/ref&gt;

A [[molecular phylogenetic]] study by Ulf Johansson and collaborators published in 2018 found that the [[azure dollarbird]] (''Eurystomus azureus'') was nested in a [[clade]] containing [[subspecies]] of the [[Oriental dollarbird]] (''Eurystomus orientalis'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 | bibcode=2018MolPE.126...17J | s2cid=5011292 }}&lt;/ref&gt;
{{Clade| style=font-size:90%;line-height:90%
|label1=''Eurystomus''
|1={{clade
   |1={{clade
      |1=[[Broad-billed roller]] – ''E. glaucurus''
      |2=[[Blue-throated roller]] – ''E. gularis''
      }}
   |2={{clade
      |1=[[Oriental dollarbird]] – ''E. orientalis orientalis''
      |2={{clade
         |1=[[Azure dollarbird]] – ''E. azureus''
         |2={{clade
            |1=Oriental dollarbird – ''E. orientalis pacificus''
            |2=Oriental dollarbird – ''E. orientalis waigiouensis''
            }}
         }}
      }}
   }}
}}

== Specioj ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Image !! Scientific name  !! Common name  !! Distribution
|-
|[[File:Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg|120px]] || ''Eurystomus gularis''||[[Blue-throated roller]]  ||western sub-Saharan Africa from Guinea to Cameroon, south to northern Angola, and west to south-eastern Uganda
|-
|[[File:Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg|120px]] || ''Eurystomus glaucurus'' || [[Broad-billed roller]]|| tropical Africa and Madagascar
|-
|[[File:Dollarbird Samcem Dec02.JPG|120px]] || ''Eurystomus orientalis'' ||[[Oriental dollarbird]] ||Australia to Japan and India.
|-
|[[File:2015-09-13 Eurystomus azureus, Halmahera Timur, Indonesia.jpg|120px]]|| ''Eurystomus azureus'' ||[[Azure dollarbird]] || Maluku Islands in Indonesia
|-
|}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry and Harris, {{ISBN|0-7136-8028-8}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Koracioformaj]]
{{Birdoj}}
{{Portalo Biologio}}</text>
      <sha1>httwphnc2q53yuazfcqg517c2tkfwou</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412574</id>
      <parentid>9412375</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:20:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Priskribo */</comment>
      <origin>9412574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6522" sha1="5b1qtpqp8bd02a3qy6gwyk5bk8zlrir" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Eŭristomoj
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird by N.A. Nazeer.jpg
|priskribo de dosiero = [[Orienta koracio|Orientaj koracioj]] en Barato,&lt;br&gt;
tipa specio
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = '''Eŭristomoj''' ''[[Eurystomus]]''
|genro aŭtoritato = [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1816
|specioj de subdivizio = genroj
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}
'''Eŭristomoj''' estas la birdospecioj de la genro ''Eurystomus'', nome [[genro]] de [[Coraciidae|koracioj]], unu el la du genroj en tiu familio de [[birdoj]].

==Priskribo==
La genronomo signifas ‘larĝa buŝo’, el la grekaj ''eurus'' ({{lang|grc|[[wikt:εὐρύς|εὐρύς]]}}, ‘larĝa’) kaj ''stoma'' ({{lang|grc|[[wikt:στόμα|στόμα]]}}, ‘buŝo’).&lt;ref&gt;{{cite book|author=William Somerville Orr|author-link= |title=Orr's circle of the sciences: a series of treatises on the principles of science, with their application to practical pursuits|publisher=W.S. Orr &amp; Company|url=https://archive.org/details/orrscirclescien03orrgoog|year=1855|page=[https://archive.org/details/orrscirclescien03orrgoog/page/n537 517]}}&lt;/ref&gt;

Eurystomus enhavas kvar larĝbekajn speciojn, kiuj reproduktiĝas en Afriko, Azio kaj Aŭstralazio. Du specioj estas limigitaj al Afriko, unu el kiuj, la [[Larĝbeka koracio]], estas migranta. La [[Orienta koracio]] havas grandan distribuon de Hindio ĝis Japanio kaj Aŭstralio kaj ankaŭ ĝi estas migranta super la nordaj kaj sudaj ekstremoj de sia arealo. La fina specio, la [[Lazura koracio]], estas endemia de [[Molukoj]] en [[Indonezio]]. Ĝenerale ili estas fmanĝantoj en malferma kamparo, troveblaj en arbaro, savano kaj agrikultura tero. Kaj la [[Lazura koracio]] kaj la Larĝbeka koracio estas asociitaj kun [[pluvarbaro]]j sed tamen postulas malfermajn areojn por manĝoserĉadi.

La specioj de la genro ''Eurystomus'' diferencas de la alia genro de koracioj, nome ''[[Coracias]]'', per tio, ke ili havas proporcie pli longajn flugilojn kaj pli mallongajn krurojn. Ĉi tiuj morfologiaj diferencoj speguliĝas en diferencoj en manĝoteknikoj. Koraciaj koracioj manĝas de fiksa ripozejo kaj kaptas predon per plonĝado sur ĝin sur la tero, dum la pli rapidaj kaj pli facilmovaj ''Eurystomus'' koracioj kaptas sian predon dumfluge. Male al la specioj de la genro ''Coracias'', ili ne faras la &quot;ruliĝantan&quot; montradon.&lt;ref name = &quot;HBW&quot;&gt;{{Citation | first = C | last = Fry | editor-first = Josep | editor-last = del Hoyo | editor2-first = Andrew | editor2-last = Elliott | editor3-last = Sargatal | editor3-first = Jordi | contribution = Family Coraciidae (Rollers) | title = [[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills | year = 2001 | pages = [https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/342 342–369] | place = Barcelona | publisher = Lynx Edicions | isbn = 978-84-87334-30-6 }}&lt;/ref&gt;

==Taksonomio==
The genus ''Eurystomus'' was introduced in 1816 by the French ornithologist [[Louis Pierre Vieillot]] to accommodate the [[Oriental dollarbird]].&lt;ref&gt;{{cite book | last=Vieillot  | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1816 | title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire | publisher=Deterville/self |  location=Paris | page=37 | language=French| url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;!--BHL has a scan of an 1883 reprint - same pagination http://biodiversitylibrary.org/page/12830237 --&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=244 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480255 }}&lt;/ref&gt; The name is from [[Classical Greek]] ''eurustomos'' meaning &quot;wide-mouthed&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=154 }}&lt;/ref&gt;

A [[molecular phylogenetic]] study by Ulf Johansson and collaborators published in 2018 found that the [[azure dollarbird]] (''Eurystomus azureus'') was nested in a [[clade]] containing [[subspecies]] of the [[Oriental dollarbird]] (''Eurystomus orientalis'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 | bibcode=2018MolPE.126...17J | s2cid=5011292 }}&lt;/ref&gt;
{{Clade| style=font-size:90%;line-height:90%
|label1=''Eurystomus''
|1={{clade
   |1={{clade
      |1=[[Broad-billed roller]] – ''E. glaucurus''
      |2=[[Blue-throated roller]] – ''E. gularis''
      }}
   |2={{clade
      |1=[[Oriental dollarbird]] – ''E. orientalis orientalis''
      |2={{clade
         |1=[[Azure dollarbird]] – ''E. azureus''
         |2={{clade
            |1=Oriental dollarbird – ''E. orientalis pacificus''
            |2=Oriental dollarbird – ''E. orientalis waigiouensis''
            }}
         }}
      }}
   }}
}}

== Specioj ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Image !! Scientific name  !! Common name  !! Distribution
|-
|[[File:Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg|120px]] || ''Eurystomus gularis''||[[Blue-throated roller]]  ||western sub-Saharan Africa from Guinea to Cameroon, south to northern Angola, and west to south-eastern Uganda
|-
|[[File:Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg|120px]] || ''Eurystomus glaucurus'' || [[Broad-billed roller]]|| tropical Africa and Madagascar
|-
|[[File:Dollarbird Samcem Dec02.JPG|120px]] || ''Eurystomus orientalis'' ||[[Oriental dollarbird]] ||Australia to Japan and India.
|-
|[[File:2015-09-13 Eurystomus azureus, Halmahera Timur, Indonesia.jpg|120px]]|| ''Eurystomus azureus'' ||[[Azure dollarbird]] || Maluku Islands in Indonesia
|-
|}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry and Harris, {{ISBN|0-7136-8028-8}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Koracioformaj]]
{{Birdoj}}
{{Portalo Biologio}}</text>
      <sha1>5b1qtpqp8bd02a3qy6gwyk5bk8zlrir</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412575</id>
      <parentid>9412574</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Taksonomio */</comment>
      <origin>9412575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6458" sha1="f7h7qrohhv8zvmpg931vl541muu7ow8" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Eŭristomoj
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird by N.A. Nazeer.jpg
|priskribo de dosiero = [[Orienta koracio|Orientaj koracioj]] en Barato,&lt;br&gt;
tipa specio
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = '''Eŭristomoj''' ''[[Eurystomus]]''
|genro aŭtoritato = [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1816
|specioj de subdivizio = genroj
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}
'''Eŭristomoj''' estas la birdospecioj de la genro ''Eurystomus'', nome [[genro]] de [[Coraciidae|koracioj]], unu el la du genroj en tiu familio de [[birdoj]].

==Priskribo==
La genronomo signifas ‘larĝa buŝo’, el la grekaj ''eurus'' ({{lang|grc|[[wikt:εὐρύς|εὐρύς]]}}, ‘larĝa’) kaj ''stoma'' ({{lang|grc|[[wikt:στόμα|στόμα]]}}, ‘buŝo’).&lt;ref&gt;{{cite book|author=William Somerville Orr|author-link= |title=Orr's circle of the sciences: a series of treatises on the principles of science, with their application to practical pursuits|publisher=W.S. Orr &amp; Company|url=https://archive.org/details/orrscirclescien03orrgoog|year=1855|page=[https://archive.org/details/orrscirclescien03orrgoog/page/n537 517]}}&lt;/ref&gt;

Eurystomus enhavas kvar larĝbekajn speciojn, kiuj reproduktiĝas en Afriko, Azio kaj Aŭstralazio. Du specioj estas limigitaj al Afriko, unu el kiuj, la [[Larĝbeka koracio]], estas migranta. La [[Orienta koracio]] havas grandan distribuon de Hindio ĝis Japanio kaj Aŭstralio kaj ankaŭ ĝi estas migranta super la nordaj kaj sudaj ekstremoj de sia arealo. La fina specio, la [[Lazura koracio]], estas endemia de [[Molukoj]] en [[Indonezio]]. Ĝenerale ili estas fmanĝantoj en malferma kamparo, troveblaj en arbaro, savano kaj agrikultura tero. Kaj la [[Lazura koracio]] kaj la Larĝbeka koracio estas asociitaj kun [[pluvarbaro]]j sed tamen postulas malfermajn areojn por manĝoserĉadi.

La specioj de la genro ''Eurystomus'' diferencas de la alia genro de koracioj, nome ''[[Coracias]]'', per tio, ke ili havas proporcie pli longajn flugilojn kaj pli mallongajn krurojn. Ĉi tiuj morfologiaj diferencoj speguliĝas en diferencoj en manĝoteknikoj. Koraciaj koracioj manĝas de fiksa ripozejo kaj kaptas predon per plonĝado sur ĝin sur la tero, dum la pli rapidaj kaj pli facilmovaj ''Eurystomus'' koracioj kaptas sian predon dumfluge. Male al la specioj de la genro ''Coracias'', ili ne faras la &quot;ruliĝantan&quot; montradon.&lt;ref name = &quot;HBW&quot;&gt;{{Citation | first = C | last = Fry | editor-first = Josep | editor-last = del Hoyo | editor2-first = Andrew | editor2-last = Elliott | editor3-last = Sargatal | editor3-first = Jordi | contribution = Family Coraciidae (Rollers) | title = [[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills | year = 2001 | pages = [https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/342 342–369] | place = Barcelona | publisher = Lynx Edicions | isbn = 978-84-87334-30-6 }}&lt;/ref&gt;

==Taksonomio==
La genro ''Eurystomus'' estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]] por akomodi la orientan koracion.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Vieillot  | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1816 | title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire | publisher=Deterville/self |  location=Paris | page=37 | language=French| url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;!--BHL has a scan of an 1883 reprint - same pagination http://biodiversitylibrary.org/page/12830237 --&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=244 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480255 }}&lt;/ref&gt; La nomo devenas de la klasika greka ''eurustomos'', kiu signifas &quot;larĝbuŝa&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=154 }}&lt;/ref&gt;

Molekulfilogenetika studo de Ulf Johansson kaj kunlaborantoj publikigita en 2018 trovis, ke la lazura koracio (''Eurystomus azureus'') kuŝass en klado enhavanta subspeciojn de la orienta koracio (''Eurystomus orientalis'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 | bibcode=2018MolPE.126...17J | s2cid=5011292 }}&lt;/ref&gt;
{{Clade| style=font-size:90%;line-height:90%
|label1=''Eurystomus''
|1={{clade
   |1={{clade
      |1=[[Larĝbeka koracio]] – ''E. glaucurus''
      |2=[[Blugorĝa koracio]] – ''E. gularis''
      }}
   |2={{clade
      |1=[[Orienta koracio]] – ''E. orientalis orientalis''
      |2={{clade
         |1=[[Lazura koracio]] – ''E. azureus''
         |2={{clade
            |1=Orienta koracio – ''E. orientalis pacificus''
            |2=Orienta koracio – ''E. orientalis waigiouensis''
            }}
         }}
      }}
   }}
}}

== Specioj ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Image !! Scientific name  !! Common name  !! Distribution
|-
|[[File:Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg|120px]] || ''Eurystomus gularis''||[[Blue-throated roller]]  ||western sub-Saharan Africa from Guinea to Cameroon, south to northern Angola, and west to south-eastern Uganda
|-
|[[File:Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg|120px]] || ''Eurystomus glaucurus'' || [[Broad-billed roller]]|| tropical Africa and Madagascar
|-
|[[File:Dollarbird Samcem Dec02.JPG|120px]] || ''Eurystomus orientalis'' ||[[Oriental dollarbird]] ||Australia to Japan and India.
|-
|[[File:2015-09-13 Eurystomus azureus, Halmahera Timur, Indonesia.jpg|120px]]|| ''Eurystomus azureus'' ||[[Azure dollarbird]] || Maluku Islands in Indonesia
|-
|}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry and Harris, {{ISBN|0-7136-8028-8}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Koracioformaj]]
{{Birdoj}}
{{Portalo Biologio}}</text>
      <sha1>f7h7qrohhv8zvmpg931vl541muu7ow8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412578</id>
      <parentid>9412575</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:30:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Specioj */</comment>
      <origin>9412578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6444" sha1="gjoyza48qdr6nbwg2b7wmg69c9v29yj" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Eŭristomoj
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird by N.A. Nazeer.jpg
|priskribo de dosiero = [[Orienta koracio|Orientaj koracioj]] en Barato,&lt;br&gt;
tipa specio
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = '''Eŭristomoj''' ''[[Eurystomus]]''
|genro aŭtoritato = [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1816
|specioj de subdivizio = genroj
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}
'''Eŭristomoj''' estas la birdospecioj de la genro ''Eurystomus'', nome [[genro]] de [[Coraciidae|koracioj]], unu el la du genroj en tiu familio de [[birdoj]].

==Priskribo==
La genronomo signifas ‘larĝa buŝo’, el la grekaj ''eurus'' ({{lang|grc|[[wikt:εὐρύς|εὐρύς]]}}, ‘larĝa’) kaj ''stoma'' ({{lang|grc|[[wikt:στόμα|στόμα]]}}, ‘buŝo’).&lt;ref&gt;{{cite book|author=William Somerville Orr|author-link= |title=Orr's circle of the sciences: a series of treatises on the principles of science, with their application to practical pursuits|publisher=W.S. Orr &amp; Company|url=https://archive.org/details/orrscirclescien03orrgoog|year=1855|page=[https://archive.org/details/orrscirclescien03orrgoog/page/n537 517]}}&lt;/ref&gt;

Eurystomus enhavas kvar larĝbekajn speciojn, kiuj reproduktiĝas en Afriko, Azio kaj Aŭstralazio. Du specioj estas limigitaj al Afriko, unu el kiuj, la [[Larĝbeka koracio]], estas migranta. La [[Orienta koracio]] havas grandan distribuon de Hindio ĝis Japanio kaj Aŭstralio kaj ankaŭ ĝi estas migranta super la nordaj kaj sudaj ekstremoj de sia arealo. La fina specio, la [[Lazura koracio]], estas endemia de [[Molukoj]] en [[Indonezio]]. Ĝenerale ili estas fmanĝantoj en malferma kamparo, troveblaj en arbaro, savano kaj agrikultura tero. Kaj la [[Lazura koracio]] kaj la Larĝbeka koracio estas asociitaj kun [[pluvarbaro]]j sed tamen postulas malfermajn areojn por manĝoserĉadi.

La specioj de la genro ''Eurystomus'' diferencas de la alia genro de koracioj, nome ''[[Coracias]]'', per tio, ke ili havas proporcie pli longajn flugilojn kaj pli mallongajn krurojn. Ĉi tiuj morfologiaj diferencoj speguliĝas en diferencoj en manĝoteknikoj. Koraciaj koracioj manĝas de fiksa ripozejo kaj kaptas predon per plonĝado sur ĝin sur la tero, dum la pli rapidaj kaj pli facilmovaj ''Eurystomus'' koracioj kaptas sian predon dumfluge. Male al la specioj de la genro ''Coracias'', ili ne faras la &quot;ruliĝantan&quot; montradon.&lt;ref name = &quot;HBW&quot;&gt;{{Citation | first = C | last = Fry | editor-first = Josep | editor-last = del Hoyo | editor2-first = Andrew | editor2-last = Elliott | editor3-last = Sargatal | editor3-first = Jordi | contribution = Family Coraciidae (Rollers) | title = [[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills | year = 2001 | pages = [https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/342 342–369] | place = Barcelona | publisher = Lynx Edicions | isbn = 978-84-87334-30-6 }}&lt;/ref&gt;

==Taksonomio==
La genro ''Eurystomus'' estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]] por akomodi la orientan koracion.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Vieillot  | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1816 | title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire | publisher=Deterville/self |  location=Paris | page=37 | language=French| url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;!--BHL has a scan of an 1883 reprint - same pagination http://biodiversitylibrary.org/page/12830237 --&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=244 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480255 }}&lt;/ref&gt; La nomo devenas de la klasika greka ''eurustomos'', kiu signifas &quot;larĝbuŝa&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=154 }}&lt;/ref&gt;

Molekulfilogenetika studo de Ulf Johansson kaj kunlaborantoj publikigita en 2018 trovis, ke la lazura koracio (''Eurystomus azureus'') kuŝass en klado enhavanta subspeciojn de la orienta koracio (''Eurystomus orientalis'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 | bibcode=2018MolPE.126...17J | s2cid=5011292 }}&lt;/ref&gt;
{{Clade| style=font-size:90%;line-height:90%
|label1=''Eurystomus''
|1={{clade
   |1={{clade
      |1=[[Larĝbeka koracio]] – ''E. glaucurus''
      |2=[[Blugorĝa koracio]] – ''E. gularis''
      }}
   |2={{clade
      |1=[[Orienta koracio]] – ''E. orientalis orientalis''
      |2={{clade
         |1=[[Lazura koracio]] – ''E. azureus''
         |2={{clade
            |1=Orienta koracio – ''E. orientalis pacificus''
            |2=Orienta koracio – ''E. orientalis waigiouensis''
            }}
         }}
      }}
   }}
}}

== Specioj ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Bildo !! Scienca nomo  !! Ordinara nomo  !! Distribuo
|-
|[[File:Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg|120px]] || ''Eurystomus gularis''||[[Blugorĝa koracio]]  ||okcidenta subsahara Afriko de Gvineo ĝis Kameruno, sude ĝis norda Angolo, kaj okcidente ĝis sudorienta Ugando
|-
|[[File:Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg|120px]] || ''Eurystomus glaucurus'' || [[Larĝbeka koracio]]|| tropika Afriko kaj Madagaskaro
|-
|[[File:Dollarbird Samcem Dec02.JPG|120px]] || ''Eurystomus orientalis'' ||[[Orienta koracio]] ||Aŭstralio ĝis Japanio kaj Barato.
|-
|[[File:2015-09-13 Eurystomus azureus, Halmahera Timur, Indonesia.jpg|120px]]|| ''Eurystomus azureus'' ||[[Lazura koracio]] || Molukoj en Indonezio
|-
|}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry and Harris, {{ISBN|0-7136-8028-8}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Koracioformaj]]
{{Birdoj}}
{{Portalo Biologio}}</text>
      <sha1>gjoyza48qdr6nbwg2b7wmg69c9v29yj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eurystomus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947902</id>
    <redirect title="Eŭristomoj" />
    <revision>
      <id>9412372</id>
      <timestamp>2026-06-24T12:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Eŭristomoj]]</comment>
      <origin>9412372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="pxjr3hyreyedwcth0mwf8nzhy6sr0xq" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Eŭristomoj]]</text>
      <sha1>pxjr3hyreyedwcth0mwf8nzhy6sr0xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endrick (futbalisto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947903</id>
    <redirect title="Endrick (futbalisto, 2006)" />
    <revision>
      <id>9412378</id>
      <timestamp>2026-06-24T12:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Endrick (futbalisto, 2006)]]</comment>
      <origin>9412378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="mp0xshy5710uhwz3t2nvxgadl89w3et" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Endrick (futbalisto, 2006)]]</text>
      <sha1>mp0xshy5710uhwz3t2nvxgadl89w3et</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endrick</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947904</id>
    <redirect title="Endrick (futbalisto, 2006)" />
    <revision>
      <id>9412379</id>
      <timestamp>2026-06-24T12:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Endrick (futbalisto, 2006)]]</comment>
      <origin>9412379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="mp0xshy5710uhwz3t2nvxgadl89w3et" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Endrick (futbalisto, 2006)]]</text>
      <sha1>mp0xshy5710uhwz3t2nvxgadl89w3et</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Danilo L.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947905</id>
    <redirect title="Danilo (futbalisto, 1991)" />
    <revision>
      <id>9412380</id>
      <timestamp>2026-06-24T12:11:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Danilo (futbalisto, 1991)]]</comment>
      <origin>9412380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="9iecw93356cvznnft01vpw6y7skqnj4" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Danilo (futbalisto, 1991)]]</text>
      <sha1>9iecw93356cvznnft01vpw6y7skqnj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>László Bukovszky</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947906</id>
    <revision>
      <id>9412390</id>
      <timestamp>2026-06-24T12:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>arkivisto</comment>
      <origin>9412390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2053" sha1="acd71n3mq44ez08wybpmgo3sw2vz2mu" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = {{Paĝonomo}} en 2017
|naskonomo            = 
}}
'''[[Ladislao|László]] Bukovszky''' [lAslO bukovski], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Bukovszky László''' estas [[Slovakio|slovakia]] [[Hungario|hungara]] [[historiisto]], [[arkivisto]].

{{Paĝonomo}} naskiĝis {{naskiĝtago|1966|5|9}} en [[Šaľa]] ([[Ĉeĥoslovakio]])&lt;!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]--&gt;.

== Biografio ==
{{Paĝonomo}} maturiĝis en hungara [[gimnazio]] en 1985 en [[Galanta]], poste li estis kulturisto en hungara asocio, inter 1988-2003 li estis arkivisto en sia naskiĝurbo. Intertempe li akiris diplomon en [[Universitato Komenio en Bratislavo]] en [[2001]]. Inter 2003-2008 li havis postenon en slovaka arkivo, inter 2008-2010 li estis arkivestro en ĉeha arkivo, pli poste li havis taskojn en la slovaka administrado. Li estis [[ombudsmano]] pri minoritatoj (2016-2023), poste li estis kulturdomestro en Galanta.

== Elektitaj kontribuoj ==
* ''Taksonyfalva nevezetességei.'' (1993)
* ''Államhatalmi változások a Mátyusföldön 1918-1919-ben és 1938-ban.'' (2005)
* ''A Csehszlovákiai Magyar Demokratikus Népi Szövetség és a Mindszenty-per szlovákiai recepciója.'' (2016)

== Fontoj ==
* [https://foruminst.sk/munkatars/bukovszky-laszlo/ biografio hungare kun foto]
* [https://felvidek.ma/2016/04/13/bukovszky-laszlo-kisebbsegi-kormanybiztos-harom-prioritast-tuzott-ki-maga-ele/ datenoj kun foto]
* [https://moly.hu/alkotok/bukovszky-laszlo/wikipedia biografio hungare]
* [https://parameter.sk/1142887/varga-viktor-es-bukovszky-laszlo-lesz-a-csallokozi-es-galantai-nepmuvelesi-kozpontok-uj-igazgatoja/ biografio hungare]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Bukovszky Laszlo}}

[[Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj]]
[[Kategorio:Slovakiaj hungaroj]]
[[Kategorio:Hungaraj historiistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj arkivistoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>acd71n3mq44ez08wybpmgo3sw2vz2mu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constant Troyon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947907</id>
    <revision>
      <id>9412394</id>
      <timestamp>2026-06-24T12:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1290423237|Constant Troyon]]&quot;</comment>
      <origin>9412394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2767" sha1="1n453z7385v1rtxqx132iy9w3z2dgwi" xml:space="preserve">
[[Dosiero:NadarTroyon.jpg|eta|''Vizitkarto'' de Troyon el 1856 far la franca fotisto [[Félix Tournachon Nadar|Nadar]], albumena presaĵo el vitronegativo, Clark Art Institute, Williamstown]]
'''Konstanta TROYON''', franclingva prononco [kɔ̃stɑ̃ tʁwajɔ̃] (naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1810 en [[Sèvres]] apud [[Parizo]] &amp;#x2013; mortis la 21-an de februaro 1865 en Parizo) estis franca pentristo de la [[skolo de Barbizon]] . En la frua parto de sia kariero, li pentris plejparte pejzaĝojn. Nur relative malfrue en la vivo Troyon trovis sian ''metion'' kiel pentristo de bestoj kaj atingis internacian rekonon.
[[Dosiero:Road_in_the_Woods_MET_DP368944.jpg|eta|''Vojo en la arbaro ,'' ĉirkaŭ 1840-aj jaroj, [[Metropola Muzeo de Arto]]]]
[[Dosiero:Constant_Troyon_-_Cattle_Drinking_-_Walters_3759.jpg|maldekstra|eta|Ĉi tiu pentraĵo de 1850 prezentas &quot;Bovaron trinkantan&quot; ĉe la bordoj de la rivero Touques en Normandio.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=[[The Walters Art Museum]]|url=http://art.thewalters.org/detail/14245|title=Cattle Drinking}}&lt;/ref&gt; La Arta Muzeo Walters.]]

== Galerio ==
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;150&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
Dosiero:Vache_qui_se_gratte,_salon_de_1859,_huile_sur_toile,_Constant_Troyon_(1).jpg|alternative=Scratching Cow, c. 1858; oil on canvas| ''Gratanta bovino'', ĉ.&amp;nbsp;1858; oleo sur kanvaso
Dosiero:Constant_Troyon_-_The_Bathers_(Clearing_in_the_Forest)_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Bathers (Clearing in the Forest), 1842; oil-painting on canvas| ''La naĝantoj (Maldensejo en la arbaro)'', 1842; oleo-pentraĵo sur kanvaso
Dosiero:TroyonGamekeeper.jpg|alternative=The Gamekeeper, 1850s, Clark Art Institute, Williamstown| ''La ĉasgardisto'', 1850-aj jaroj, Clark Art Institute, Williamstown
Dosiero:The_Marsh_by_Constant_Troyon.jpg|alternative=The Marsh, 1840; oil-painting| ''La marĉo'', 1840; oleo-pentraĵo
Dosiero:Constant_Troyon_-_Landscape_with_Cattle_and_Sheep_-_49.6_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Landscape with Cattle and Sheep, c. 1852–58; oil on canvas| ''Pejzaĝo kun brutaro kaj ŝafoj'', ĉ.&amp;nbsp;1852–58; oleo sur kanvaso
Dosiero:Constant_Troyon_-_Coast_near_Villers_-_Walters_37993.jpg|alternative=Coast near Villers, 1859; oil-painting on canvas| ''Marbordo apud Villers'', 1859; oleo-pentraĵo sur kanvaso
Dosiero:Boeufs_allant_au_labour-Constant_Troyon-IMG_8342.JPG|alternative=Oxes watching to tillage, morning sky, 1855; oil on canvas| ''Bovoj rigardantaj al plugado, matena ĉielo'', 1855; oleo sur kanvaso
Dosiero:Constant_Troyon_003.jpg|alternative=Brook through the Forest, c. 1860; oil on canvas| ''Rivereto tra la arbaro'', ĉ.&amp;nbsp;1860; oleo sur kanvaso
&lt;/gallery&gt;
[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>1n453z7385v1rtxqx132iy9w3z2dgwi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412395</id>
      <parentid>9412394</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:00:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2914" sha1="iho6venyxv3wj29f6rzwer0jnuq6jhx" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

[[Dosiero:NadarTroyon.jpg|eta|''Vizitkarto'' de Troyon el 1856 far la franca fotisto [[Félix Tournachon Nadar|Nadar]], albumena presaĵo el vitronegativo, Clark Art Institute, Williamstown]]
'''Konstanta TROYON''', franclingva prononco [kɔ̃stɑ̃ tʁwajɔ̃] (naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1810 en [[Sèvres]] apud [[Parizo]] &amp;#x2013; mortis la 21-an de februaro 1865 en Parizo) estis franca pentristo de la [[skolo de Barbizon]] . En la frua parto de sia kariero, li pentris plejparte pejzaĝojn. Nur relative malfrue en la vivo Troyon trovis sian ''metion'' kiel pentristo de bestoj kaj atingis internacian rekonon.
[[Dosiero:Road_in_the_Woods_MET_DP368944.jpg|eta|''Vojo en la arbaro ,'' ĉirkaŭ 1840-aj jaroj, [[Metropola Muzeo de Arto]]]]
[[Dosiero:Constant_Troyon_-_Cattle_Drinking_-_Walters_3759.jpg|maldekstra|eta|Ĉi tiu pentraĵo de 1850 prezentas &quot;Bovaron trinkantan&quot; ĉe la bordoj de la rivero Touques en Normandio.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=[[The Walters Art Museum]]|url=http://art.thewalters.org/detail/14245|title=Cattle Drinking}}&lt;/ref&gt; La Arta Muzeo Walters.]]

== Galerio ==
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;150&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
Dosiero:Vache_qui_se_gratte,_salon_de_1859,_huile_sur_toile,_Constant_Troyon_(1).jpg|alternative=Scratching Cow, c. 1858; oil on canvas| ''Gratanta bovino'', ĉ.&amp;nbsp;1858; oleo sur kanvaso
Dosiero:Constant_Troyon_-_The_Bathers_(Clearing_in_the_Forest)_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Bathers (Clearing in the Forest), 1842; oil-painting on canvas| ''La naĝantoj (Maldensejo en la arbaro)'', 1842; oleo-pentraĵo sur kanvaso
Dosiero:TroyonGamekeeper.jpg|alternative=The Gamekeeper, 1850s, Clark Art Institute, Williamstown| ''La ĉasgardisto'', 1850-aj jaroj, Clark Art Institute, Williamstown
Dosiero:The_Marsh_by_Constant_Troyon.jpg|alternative=The Marsh, 1840; oil-painting| ''La marĉo'', 1840; oleo-pentraĵo
Dosiero:Constant_Troyon_-_Landscape_with_Cattle_and_Sheep_-_49.6_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Landscape with Cattle and Sheep, c. 1852–58; oil on canvas| ''Pejzaĝo kun brutaro kaj ŝafoj'', ĉ.&amp;nbsp;1852–58; oleo sur kanvaso
Dosiero:Constant_Troyon_-_Coast_near_Villers_-_Walters_37993.jpg|alternative=Coast near Villers, 1859; oil-painting on canvas| ''Marbordo apud Villers'', 1859; oleo-pentraĵo sur kanvaso
Dosiero:Boeufs_allant_au_labour-Constant_Troyon-IMG_8342.JPG|alternative=Oxes watching to tillage, morning sky, 1855; oil on canvas| ''Bovoj rigardantaj al plugado, matena ĉielo'', 1855; oleo sur kanvaso
Dosiero:Constant_Troyon_003.jpg|alternative=Brook through the Forest, c. 1860; oil on canvas| ''Rivereto tra la arbaro'', ĉ.&amp;nbsp;1860; oleo sur kanvaso
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}


{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Troyon, C.}}

[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>iho6venyxv3wj29f6rzwer0jnuq6jhx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412398</id>
      <parentid>9412395</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2912" sha1="92piqx1th6qxnlivwbdgfwa2gcr2l24" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

[[Dosiero:NadarTroyon.jpg|eta|''Vizitkarto'' de Troyon el 1856 far la franca fotisto [[Félix Tournachon Nadar|Nadar]], albumena presaĵo el vitronegativo, Clark Art Institute, Williamstown]]
'''Constant TROYON''', franclingva prononco [kɔ̃stɑ̃ tʁwajɔ̃] (naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1810 en [[Sèvres]] apud [[Parizo]] &amp;#x2013; mortis la 21-an de februaro 1865 en Parizo) estis franca pentristo de la [[skolo de Barbizon]]. En la frua parto de sia kariero, li pentris plejparte pejzaĝojn. Nur relative malfrue en la vivo Troyon trovis sian ''metion'' kiel pentristo de bestoj kaj atingis internacian rekonon.
[[Dosiero:Road_in_the_Woods_MET_DP368944.jpg|eta|''Vojo en la arbaro ,'' ĉirkaŭ 1840-aj jaroj, [[Metropola Muzeo de Arto]]]]
[[Dosiero:Constant_Troyon_-_Cattle_Drinking_-_Walters_3759.jpg|maldekstra|eta|Ĉi tiu pentraĵo de 1850 prezentas &quot;Bovaron trinkantan&quot; ĉe la bordoj de la rivero Touques en Normandio.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=[[The Walters Art Museum]]|url=http://art.thewalters.org/detail/14245|title=Cattle Drinking}}&lt;/ref&gt; La Arta Muzeo Walters.]]

== Galerio ==
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;150&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
Dosiero:Vache_qui_se_gratte,_salon_de_1859,_huile_sur_toile,_Constant_Troyon_(1).jpg|alternative=Scratching Cow, c. 1858; oil on canvas| ''Gratanta bovino'', ĉ.&amp;nbsp;1858; oleo sur kanvaso
Dosiero:Constant_Troyon_-_The_Bathers_(Clearing_in_the_Forest)_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Bathers (Clearing in the Forest), 1842; oil-painting on canvas| ''La naĝantoj (Maldensejo en la arbaro)'', 1842; oleo-pentraĵo sur kanvaso
Dosiero:TroyonGamekeeper.jpg|alternative=The Gamekeeper, 1850s, Clark Art Institute, Williamstown| ''La ĉasgardisto'', 1850-aj jaroj, Clark Art Institute, Williamstown
Dosiero:The_Marsh_by_Constant_Troyon.jpg|alternative=The Marsh, 1840; oil-painting| ''La marĉo'', 1840; oleo-pentraĵo
Dosiero:Constant_Troyon_-_Landscape_with_Cattle_and_Sheep_-_49.6_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Landscape with Cattle and Sheep, c. 1852–58; oil on canvas| ''Pejzaĝo kun brutaro kaj ŝafoj'', ĉ.&amp;nbsp;1852–58; oleo sur kanvaso
Dosiero:Constant_Troyon_-_Coast_near_Villers_-_Walters_37993.jpg|alternative=Coast near Villers, 1859; oil-painting on canvas| ''Marbordo apud Villers'', 1859; oleo-pentraĵo sur kanvaso
Dosiero:Boeufs_allant_au_labour-Constant_Troyon-IMG_8342.JPG|alternative=Oxes watching to tillage, morning sky, 1855; oil on canvas| ''Bovoj rigardantaj al plugado, matena ĉielo'', 1855; oleo sur kanvaso
Dosiero:Constant_Troyon_003.jpg|alternative=Brook through the Forest, c. 1860; oil on canvas| ''Rivereto tra la arbaro'', ĉ.&amp;nbsp;1860; oleo sur kanvaso
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}


{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Troyon, C.}}

[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>92piqx1th6qxnlivwbdgfwa2gcr2l24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Danilo S.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947908</id>
    <redirect title="Danilo (futbalisto, 2001)" />
    <revision>
      <id>9412399</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:11:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Danilo (futbalisto, 2001)]]</comment>
      <origin>9412399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="gpriutkymrtxplys7fkr1tzg2rglmq0" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Danilo (futbalisto, 2001)]]</text>
      <sha1>gpriutkymrtxplys7fkr1tzg2rglmq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rayan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947909</id>
    <redirect title="Rayan (futbalisto, 2006)" />
    <revision>
      <id>9412401</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Rayan (futbalisto, 2006)]]</comment>
      <origin>9412401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="ik2enguc3dlqrktv58pdkxnq6idxtv7" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Rayan (futbalisto, 2006)]]</text>
      <sha1>ik2enguc3dlqrktv58pdkxnq6idxtv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rayan (futbalisto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947910</id>
    <redirect title="Rayan (futbalisto, 2006)" />
    <revision>
      <id>9412402</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Rayan (futbalisto, 2006)]]</comment>
      <origin>9412402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="ik2enguc3dlqrktv58pdkxnq6idxtv7" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Rayan (futbalisto, 2006)]]</text>
      <sha1>ik2enguc3dlqrktv58pdkxnq6idxtv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ederson (futbalisto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947911</id>
    <redirect title="Ederson" />
    <revision>
      <id>9412403</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:14:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Ederson (futbalisto, 1993)]]</comment>
      <origin>9412403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="ozd8q0v4paspgqw7bzuit14ehrtw12p" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Ederson (futbalisto, 1993)]]</text>
      <sha1>ozd8q0v4paspgqw7bzuit14ehrtw12p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413127</id>
      <parentid>9412403</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Ederson]]</comment>
      <origin>9413127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="fdecc5r6dheg31vznbz5l20glrt33yv" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Ederson]]</text>
      <sha1>fdecc5r6dheg31vznbz5l20glrt33yv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ederson M.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947912</id>
    <redirect title="Ederson" />
    <revision>
      <id>9412404</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:14:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Ederson (futbalisto, 1993)]]</comment>
      <origin>9412404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="ozd8q0v4paspgqw7bzuit14ehrtw12p" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Ederson (futbalisto, 1993)]]</text>
      <sha1>ozd8q0v4paspgqw7bzuit14ehrtw12p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413128</id>
      <parentid>9412404</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:32:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>32202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Ederson]]</comment>
      <origin>9413128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="fdecc5r6dheg31vznbz5l20glrt33yv" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Ederson]]</text>
      <sha1>fdecc5r6dheg31vznbz5l20glrt33yv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ederson (futbalisto, 1993)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947913</id>
    <redirect title="Ederson" />
    <revision>
      <id>9412405</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:15:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Ederson]]</comment>
      <origin>9412405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="fdecc5r6dheg31vznbz5l20glrt33yv" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Ederson]]</text>
      <sha1>fdecc5r6dheg31vznbz5l20glrt33yv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Douglas Santos (futbalisto, 1994)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947914</id>
    <redirect title="Douglas Santos" />
    <revision>
      <id>9412406</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Douglas Santos]]</comment>
      <origin>9412406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="s1or96brdlpncf5a5si0rr88zja845n" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Douglas Santos]]</text>
      <sha1>s1or96brdlpncf5a5si0rr88zja845n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Douglas Santos (futbalisto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947915</id>
    <redirect title="Douglas Santos" />
    <revision>
      <id>9412407</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Douglas Santos]]</comment>
      <origin>9412407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="s1or96brdlpncf5a5si0rr88zja845n" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Douglas Santos]]</text>
      <sha1>s1or96brdlpncf5a5si0rr88zja845n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Simon Vouet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947916</id>
    <revision>
      <id>9412413</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:24:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1358768311|Simon Vouet]]&quot;</comment>
      <origin>9412413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13720" sha1="famo3vwie6xmjvzsg48ertf945qpd4g" xml:space="preserve">
'''Simon VOUET''', franclingva prononco [simɔ̃ vwɛ] (naskiĝis la 9-an de januaro 1590 en [[Parizo]] – mortis la 30-an de junio 1649 samloke) estis [[Franca lingvo|franca]] pentristo, kiu studis kaj famiĝis en Italio antaŭ ol esti alvokita de [[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]] por servi kiel [[Unua pentristo de la Reĝo|Premier peintre du Roy]] en [[Francio]]. Li kaj lia studio de artistoj kreis religiajn kaj mitologiajn pentraĵojn, portretojn, freskojn, tapiŝojn kaj grandegajn ornamajn skemojn por la reĝo kaj por riĉaj mecenatoj, inkluzive de [[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Kardinalo Richelieu]]. Dum ĉi tiu tempo, &quot;Vouet estis nediskuteble la ĉefa artisto en Parizo,&quot; &lt;ref name=&quot;Posner2&quot;&gt;Posner, Donald. &quot;''The Paintings of Simon Vouet'' &quot; (book review), ''The Art Bulletin'', Vol. 45, No. 3 (Sept., 1963), pp. 286–291.&lt;/ref&gt; kaj estis grandege influa en la enkonduko de la itala [[Baroka pentrarto|baroka stilo de pentrado]] al Francio. Li ankaŭ estis, laŭ Pierre Rosenberg, &quot;sendube unu el la elstaraj desegnistoj de la deksepa jarcento, egala al [[Annibale Carracci]] kaj Lanfranco.&quot; &lt;ref&gt;Rosenberg, Pierre.&quot;''Musée du Louvre, Cabinet des Dessins, Inventaire général des dessins, École française, Dessins de Simon Vouet 1590–1649'' by Barbara Brejon de Lavergnée&quot; (book review). ''Master Drawings'', Vol. 25, No. 4 (Winter, 1987), p. 414.&lt;/ref&gt;

Granda internacia ekspozicio de la verkoj de Vouet estas planita por 2027, kunorganizita de la [[Malgranda Palaco (Parizo)|Musée du Petit Palais]] en Parizo kaj la muzeo Legio de Honoro en San-Francisko. &lt;ref&gt;St. Germain, Danielle, &quot;A Vision of the Future of the Legion of Honor,&quot; ''Fine Arts'', Fall 2025, p. 37.&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Virginia_da_Vezzo,_the_Artist's_Wife,_as_the_Magdalen_LACMA_M.83.201.jpg|maldekstra|eta|335x335ra|''Virginia da Vezzo, la edzino de la artisto, kiel la [[Magdalena]]'' (ĉ. 1627), [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|LACMA]]]]
[[Dosiero:Simon_Vouet_-_David_with_the_Head_of_Goliath_-_Google_Art_Project.jpg|eta|337x337ra|[http://www.museidigenova.it/it/content/david-con-la-testa-di-golia-1620-1622 ''Davido kun la kapo de Goliato''] (1620–1622), Palazzo Bianco, Ĝenovo]]
[[Dosiero:Giuditta_e_Oloferne_-_Vezzi.png|maldekstra|eta|340x340ra|''Judit kun la kapo de Holofernes'' (ĉ. 1624–1626) pentrita de Virginia da Vezzo, la unua edzino de Simon Vouet, ĉe la Musée des Beaux-Arts de Nantes]]
[[Dosiero:Vouet--St_Francis_of_Paola_resuscitating_a_child--1648--Quebec--_église-Saint-Henri-de-Lévis.jpg|eta|446x446ra|[[Francisko de Paola|''Sankta Francisko de Paŭlo'']] ''Revivigante Infanon'' (1648), L'église-Saint-Henri de Lévis, Kebekio, &quot;la apogeo de franca deksepa-jarcenta pentrado.&quot;]]

== Galerio de pentraĵoj (kronologia) ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_Parnassus_or_Apollo_and_the_Muses_-_WGA25372.jpg|alternative=Parnassus, or Apollo and the Muses (c. 1640), Museum of Fine Arts, Budapest| ''Parnaso, aŭ Apolono kaj la Muzoj'' (ĉ. 1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Muzeo de Belartoj]], Budapeŝto
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_St._Catherine_-_Google_Art_Project.jpg|''Sankta Catherine'' (s.d.), [[Nacia Muzeo de Okcidenta Arto|National Museum of Western Art]], Tokyo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Magdalene_-_WGA25347.jpg|''Mary Magdalen'' (1614–1615), [[Kvirinala palaco|Quirinal Palace]], Romo
Dosiero:Amanti_-_Vouet.jpg|''Amantoj'' (1614–1618), [[Ŝtata Muzeo de Belartoj Puŝkin|Pushkin Museum]], Moscow
Dosiero:Saint_Agnes_by_Simon_Vouet,_Paris,_c._1615,_oil_on_canvas_-_Blanton_Museum_of_Art_-_Austin,_Texas_-_DSC07774.jpg|Sankta Agnes (ĉ. 1615), Blanton Museum of Art
Dosiero:Woman_Playing_a_Guitar_MET_DP-12928-001.jpg|''Virino ludanta gitaron'' (ĉ.&amp;nbsp;1618), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]]
Dosiero:'The_Halberdier'_by_Simon_Vouet,_Dayton_Art_Institute.JPG|''La Halberdier'' (ĉ. 1615–1620), Dayton Art Institute
Dosiero:Angelo_con_dadi_e_tunica_-_Vouet.jpg|''Anĝelo kun ĵetkuboj kaj tuniko'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Angelo_con_la_lancia_della_Passione_-_Vouet.jpg|''Angel with Spear of the Passion'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_Portrait_of_a_Gentleman.tif|''Portreto de ĝentlemano'' (ĉ. 1620), Blanton Museum of Art
Dosiero:Saint_Jerome_(c.347–420)_(kwf00534).jpg|''Sankta Ĵeromo'' (ĉ.&amp;nbsp;1620), [[Nacia biblioteko de Kimrio|National Library of Wales]], [[Aberystwyth]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Fortune_Teller_-_WGA25350.jpg|''La aŭguristo'' (ĉ. 1620), [[Nacia Galerio de Kanado|National Gallery of Canada]]
Dosiero:Vouet_Vanitas.JPG|''La mis-agordita paro (Vanitas)'' (ĉ. 1621), [[Nacia Muzeo en Varsovio|National Museum]], [[Varsovio|Warsaw]]
Dosiero:SimonVouet.JudithHolofernes01.jpg|''Judito'' (1620–1622), [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], Vienna
Dosiero:Circoncisione_di_Gesù_-_Vouet.jpg|''Cirkumcido de Jesuo'' (1622), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_-_Judith.JPG|''Judito'' (ĉ.&amp;nbsp;1620–1625), [[Malnova Pinakoteko|Alte Pinakothek]], Munkeno
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_Luke--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Luko'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo|Philadelphia Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_John--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Johano'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo|Philadelphia Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet,_Saint_Jerome_and_the_Angel,_c._1622-1625,_NGA_46151.jpg|''Sankta Ĵeromo kaj la anĝelo'' (ĉ. 1622–1625), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono
Dosiero:Vouet-guillaume-louvre.jpg|''Sankta'' Vilhelmo de Akvitanio (1622–1627), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sophonisba_Receiving_the_Poisoned_Chalice_-_WGA25358.jpg|''Sofonisba ricevanta la venenigitan kalikon'' (ĉ. 1623), [[Gemäldegalerie Alte Meister]]
Dosiero:Portrait_of_Artemisia_Lomi_Gentileschi_by_Simon_Vouet_ca._1623-1626.jpg|''Portreto de [[Artemisia Gentileschi]] kun pentriloj'' (ĉ. 1623–1625), privata kolekto
Dosiero:Vouet-Anges-instruments_de_la_passion-Besançon.jpg|Anĝeloj portantaj Instrumentojn de la Pasio (1625), Musée des Beaux-Arts et d'Archéologie de Besançon
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere_visitata_da_San_Pietro_-_Vouet.jpg|''La vizio de Sankta Petro en malliberejo fare de Sankta Agata'' (ĉ. 1625), Palazzo Abatellis, Palermo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Sebastian_-_1990.5_-_Museum_of_Fine_Arts.jpg|''Sankta Sebastiano'' (ĉ. 1625), Museum of Fine Arts, Houston
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Saint_Cecilia_-_c._1626.jpg|''Sankta Cecilia'' (ĉ. 1626), Blanton Museum of Art
Dosiero:The_Holy_Family_by_Simon_Vouet,_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor.JPG|''La Sankta Familio kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'' (1626), Legion of Honor, San Francisco
Dosiero:Simon_Vouet--Salome--1626-1627--Crocker_Art_Museum--Sacramento.jpg|''Salome'' (1626–1627), Crocker Art Museum, Sacramento
Dosiero:Vouet-Psyché-Lyon.jpg|''Kupido kaj Psiĥo'' (1626–1629), Musée des Beaux-Arts de Lyon
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion_Angel_Holding_the_Vessel_and_Towel_for_washing_the_hands_of_Pontius_Pilate_-_69.36.1_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo tenanta la vazon kaj mantukon por lavi la manojn de Pontio Pilato'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion,_the_Superscription_from_the_Cross_-_69.36.2_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo kun la superskribo de la Kruco'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Father_Time_Overcome_by_Love,_Hope_and_Beauty_-_1627.jpg|''Tempo venkita de amo, beleco kaj espero'' (1627), [[Prado-Muzeo|Prado]]
Dosiero:Simon_vouet,_natività_della_vergine,_1620_ca._04.jpg|''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1629), San Francesco a Ripa, Romo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Mary_Magdalen_-_1988.108_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|''Sankta Maria Magdalena'' (ĉ. 1630), [[Klevlanda Muzeo de Arto|Cleveland Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet--Neptune_and_Amphitrite--Hearst_Castle--1630s.jpg|''Neptuno kaj Amfitrito'' (16300-aj) Hearst Castle
Dosiero:Simon_Vouet--Woman_wearing_a_white_veil--Louvre.jpg|''Virino portanta blankan vualon'' (1630-aj), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet,_Madonna_and_Child,_1633,_NGA_206070.jpg|''Madono kaj infano'' (1633), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono.
Dosiero:Loth_and_his_daughters_mg_0028.jpg|Lot kaj liaj filinoj (1633), Musée des Beaux-Arts de Strasbourg
Dosiero:Simon_Vouet--portrait_of_a_man_of_75--1634.jpg|Portreto de viro en aĝo de 75 (1634), kreto, paŝtelo kaj inko sur papero, privata kolekto
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Muses_Urania_and_Calliope.JPG| ''La Muzoj Uranio kaj Kaliopo'' (1634), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono
Dosiero:Cérès_foulant_aux_pieds_les_attributs_de_la_guerre,_Vouet.jpg|''Cereso subtretante la atributojn de Milito'' (1635), Musée des Beaux-arts Thomas Henry, Cherbourg-Octeville
Dosiero:Aeneas_and_his_Father_Fleeing_Troy_by_Simon_Vouet,_San_Diego_Museum_of_Art.JPG|''Eneo kaj lia patro fuĝantaj de Trojo'' (ĉ. 1635), San Diego Museum of Art
Dosiero:Simon_Vouet--Deposition_of_Christ--c_1635--Le_Havre--Musée_Malraux.jpg|''Deponiĝo de Kristo'' (ĉ.&amp;nbsp;1635), [http://www.muma-lehavre.fr/en Musée d'art moderne André Malraux], [[Le Havre]]
Dosiero:Simon_Vouet_001.jpg|''Alegorio de riĉeco'' (ĉ.&amp;nbsp;1635–1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_(1590-1649)_-_Diana_-_RCIN_403930_-_Hampton_Court_Palace.jpg|''Diana'' (1637), Cumberland Gallery, [[Hampton Court|Hampton Court Palace]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sleeping_Venus_-_WGA25370.jpg|''Domanta Venuso'' (1630–1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Belarta Muzeo]], Budapeŝto
Dosiero:Simon_Vouet_-_Heavenly_Charity_-_WGA25376.jpg|''Ĉiela karitato'' (ĉ. 1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet--The_Toilet_of_Venus--1640--Carnegie_Museum_of_Art--Pittsburgh.jpg|''La necesejo deVenuso'' (ĉ. 1640), Carnegie Museum of Art, Pittsburgh
Dosiero:Simon_Vouet--The_Death-of-Dido--c_1641.jpg|''La morto de Dido'' (ĉ. 1641), Musée des Beaux-Arts de Dole
Dosiero:Artemisia_Building_the_Mausolaeum_(Simon_Vouet)_-_Nationalmuseum_-_22229.tif|Artemisia konstruas la maŭzoleon (fruaj 1640-aj jaroj), [[Sveda Nacia Muzeo|Nacia Muzeo]], Stokholmo
Dosiero:Simon_Vouet_(French_-_Venus_and_Adonis_-_Google_Art_Project.jpg|''Venuso kaj Adoniso'' (1642), [[J. Paul Getty Museum]]
Dosiero:Louis_XIII_by_Vouet_Louvre_INV_8506)_n01.jpg|''Portreto de Ludoviko la 13-a'' (1643), Luvro
Dosiero:Vouet_Simon_Vierge_Hesselin.jpg|''Hesselin Madonna'' aŭ ''Madonna de la Kverka Tondado'' (ĉ.&amp;nbsp;1640–1645), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_Time_Vanquished_by_Love_Venus_and_Hope.jpg|''Tempo venkita de amo, venuso kaj espero'' (1640–1645), Musée des Arts Décoratifs, Bourges
Dosiero:VouetDraguignan_(cropped).jpg|Alegorio de karitato (1640–1645; eble studia verko), Muzeo de Arto kaj Historio de [[Draguignan]]
Dosiero:Simon_vouet--portrait_dhomme_de_profil_tourne_vers_la_gauche.jpg|Portreto de viro en profilo, turnita maldekstren, sendata, privata kolekto.
Dosiero:Simon_vouet_portrait_du_cardinal_jules_mazarin.jpg|Portreto de Kardinalo [[Jules Mazarin]], n.d., privata kolekto
Dosiero:Cabinet,_attributed_to_Pierre_Gole,_Paris,_c._1650,_ebony,_pine,_interior_applied_with_rosewood,_tulipwood,_oak,_stained_ivory,_gilt_bronze,_mirror_-_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor_-_DSC07720.JPG|Kabineto atribuita al Pierre Gole &lt;ref&gt;&quot;The carvings on the exterior doors may derive from Simon Vouet,&quot; according to Renée Dreyfus, ''Legion of Honor: Selected Works'', Fine Arts Museums of San Francisco: 2007, p. 51.&lt;/ref&gt; (ĉ. 1620–1684), Legio de Honoro, San-Francisko
&lt;/gallery&gt;

* [https://www.christies.com/features/Simon-Vouet-portraits-made-for-King-Louis-XIII-10343-1.aspx Tri portretoj de la artisto, kiu instruis al Ludoviko la 13-a desegni], [https://www.christies.com/lotfinder/print_sale.aspx?saleid=28435&amp;lid=1 aŭkciitaj ĉe Christie's la 27-an de majo 2020]
* [https://artsandculture.google.com/entity/%2Fm%2F03d8f_ Simon Vouet] ĉe Google Artoj kaj Kulturo 
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/v/vouet/ Laboras] ĉe WGA
* Pentraĵoj de Simon Vouet ĉe la [http://hearstcastle.org/history-behind-hearst-castle/art/pieces/neptune/ Kastelo Hearst] en Kalifornio
* [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2887 Sankta Agnes], [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2880 Sankta Cecilia], kaj [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2949 Portreto de Sinjoro] de Simon Vouet ĉe la Blanton Muzeo de Arto
* [http://www.getty.edu/art/collection/artists/221/simon-vouet-french-1590-1649/ Simon Vouet] ĉe la [[J. Paul Getty Museum|J. Paul Getty Muzeo]]
* [http://artemoda.unibg.it/page.asp?menu1=3&amp;cerca=1&amp;aut=104&amp;mac=0&amp;sog=0 Memportreto de Vouet, kun modnotoj] ĉe Arte|Moda Archive, Universitato de Bergamo
* [https://www.storiedellarte.com/2015/02/quando-il-matrimonio-e-darte-simon-vouet-virginia-da-vezzo-e-la-sua-giuditta-con-la-testa-di-oloferne.html Artikolo pri Vouet kaj lia edzino kaj kolega pentristino Virginia da Vezzo] ({{It}})
* [http://www.dhistoire-et-dart.com/Fortunecritique/VouetEffigiesItalie.html Sylvain Kerspern pri portretoj prezentantaj Simon Vouet] ({{Fr}})
* [https://france3-regions.francetvinfo.fr/normandie/calvados/caen/homme-figue-simon-vouet-sens-cache-tableau-du-musee-beaux-arts-caen-1683220.html ''L'homme à la figue (Viro kun figoj)''], rigardo al la kodita seksa signifo de la pentraĵo de Vouet ĉe Caen ({{Fr}})
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Francaj desegnistoj]]</text>
      <sha1>famo3vwie6xmjvzsg48ertf945qpd4g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412415</id>
      <parentid>9412413</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13889" sha1="9nocrq033bfobwwmyw6otltg85vib3p" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Simon VOUET''', franclingva prononco [simɔ̃ vwɛ] (naskiĝis la 9-an de januaro 1590 en [[Parizo]] – mortis la 30-an de junio 1649 samloke) estis [[Franca lingvo|franca]] pentristo, kiu studis kaj famiĝis en Italio antaŭ ol esti alvokita de [[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]] por servi kiel [[Unua pentristo de la Reĝo|Premier peintre du Roy]] en [[Francio]]. Li kaj lia studio de artistoj kreis religiajn kaj mitologiajn pentraĵojn, portretojn, freskojn, tapiŝojn kaj grandegajn ornamajn skemojn por la reĝo kaj por riĉaj mecenatoj, inkluzive de [[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Kardinalo Richelieu]]. Dum ĉi tiu tempo, &quot;Vouet estis nediskuteble la ĉefa artisto en Parizo,&quot; &lt;ref name=&quot;Posner2&quot;&gt;Posner, Donald. &quot;''The Paintings of Simon Vouet'' &quot; (book review), ''The Art Bulletin'', Vol. 45, No. 3 (Sept., 1963), pp. 286–291.&lt;/ref&gt; kaj estis grandege influa en la enkonduko de la itala [[Baroka pentrarto|baroka stilo de pentrado]] al Francio. Li ankaŭ estis, laŭ Pierre Rosenberg, &quot;sendube unu el la elstaraj desegnistoj de la deksepa jarcento, egala al [[Annibale Carracci]] kaj Lanfranco.&quot; &lt;ref&gt;Rosenberg, Pierre.&quot;''Musée du Louvre, Cabinet des Dessins, Inventaire général des dessins, École française, Dessins de Simon Vouet 1590–1649'' by Barbara Brejon de Lavergnée&quot; (book review). ''Master Drawings'', Vol. 25, No. 4 (Winter, 1987), p. 414.&lt;/ref&gt;

Granda internacia ekspozicio de la verkoj de Vouet estas planita por 2027, kunorganizita de la [[Malgranda Palaco (Parizo)|Musée du Petit Palais]] en Parizo kaj la muzeo Legio de Honoro en San-Francisko. &lt;ref&gt;St. Germain, Danielle, &quot;A Vision of the Future of the Legion of Honor,&quot; ''Fine Arts'', Fall 2025, p. 37.&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Virginia_da_Vezzo,_the_Artist's_Wife,_as_the_Magdalen_LACMA_M.83.201.jpg|maldekstra|eta|335x335ra|''Virginia da Vezzo, la edzino de la artisto, kiel la [[Magdalena]]'' (ĉ. 1627), [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|LACMA]]]]
[[Dosiero:Simon_Vouet_-_David_with_the_Head_of_Goliath_-_Google_Art_Project.jpg|eta|337x337ra|[http://www.museidigenova.it/it/content/david-con-la-testa-di-golia-1620-1622 ''Davido kun la kapo de Goliato''] (1620–1622), Palazzo Bianco, Ĝenovo]]
[[Dosiero:Giuditta_e_Oloferne_-_Vezzi.png|maldekstra|eta|340x340ra|''Judit kun la kapo de Holofernes'' (ĉ. 1624–1626) pentrita de Virginia da Vezzo, la unua edzino de Simon Vouet, ĉe la Musée des Beaux-Arts de Nantes]]
[[Dosiero:Vouet--St_Francis_of_Paola_resuscitating_a_child--1648--Quebec--_église-Saint-Henri-de-Lévis.jpg|eta|446x446ra|[[Francisko de Paola|''Sankta Francisko de Paŭlo'']] ''Revivigante Infanon'' (1648), L'église-Saint-Henri de Lévis, Kebekio, &quot;la apogeo de franca deksepa-jarcenta pentrado.&quot;]]

== Galerio de pentraĵoj (kronologia) ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_Parnassus_or_Apollo_and_the_Muses_-_WGA25372.jpg|alternative=Parnassus, or Apollo and the Muses (c. 1640), Museum of Fine Arts, Budapest| ''Parnaso, aŭ Apolono kaj la Muzoj'' (ĉ. 1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Muzeo de Belartoj]], Budapeŝto
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_St._Catherine_-_Google_Art_Project.jpg|''Sankta Catherine'' (s.d.), [[Nacia Muzeo de Okcidenta Arto|National Museum of Western Art]], Tokyo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Magdalene_-_WGA25347.jpg|''Mary Magdalen'' (1614–1615), [[Kvirinala palaco|Quirinal Palace]], Romo
Dosiero:Amanti_-_Vouet.jpg|''Amantoj'' (1614–1618), [[Ŝtata Muzeo de Belartoj Puŝkin|Pushkin Museum]], Moscow
Dosiero:Saint_Agnes_by_Simon_Vouet,_Paris,_c._1615,_oil_on_canvas_-_Blanton_Museum_of_Art_-_Austin,_Texas_-_DSC07774.jpg|Sankta Agnes (ĉ. 1615), Blanton Museum of Art
Dosiero:Woman_Playing_a_Guitar_MET_DP-12928-001.jpg|''Virino ludanta gitaron'' (ĉ.&amp;nbsp;1618), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]]
Dosiero:'The_Halberdier'_by_Simon_Vouet,_Dayton_Art_Institute.JPG|''La Halberdier'' (ĉ. 1615–1620), Dayton Art Institute
Dosiero:Angelo_con_dadi_e_tunica_-_Vouet.jpg|''Anĝelo kun ĵetkuboj kaj tuniko'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Angelo_con_la_lancia_della_Passione_-_Vouet.jpg|''Angel with Spear of the Passion'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_Portrait_of_a_Gentleman.tif|''Portreto de ĝentlemano'' (ĉ. 1620), Blanton Museum of Art
Dosiero:Saint_Jerome_(c.347–420)_(kwf00534).jpg|''Sankta Ĵeromo'' (ĉ.&amp;nbsp;1620), [[Nacia biblioteko de Kimrio|National Library of Wales]], [[Aberystwyth]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Fortune_Teller_-_WGA25350.jpg|''La aŭguristo'' (ĉ. 1620), [[Nacia Galerio de Kanado|National Gallery of Canada]]
Dosiero:Vouet_Vanitas.JPG|''La mis-agordita paro (Vanitas)'' (ĉ. 1621), [[Nacia Muzeo en Varsovio|National Museum]], [[Varsovio|Warsaw]]
Dosiero:SimonVouet.JudithHolofernes01.jpg|''Judito'' (1620–1622), [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], Vienna
Dosiero:Circoncisione_di_Gesù_-_Vouet.jpg|''Cirkumcido de Jesuo'' (1622), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_-_Judith.JPG|''Judito'' (ĉ.&amp;nbsp;1620–1625), [[Malnova Pinakoteko|Alte Pinakothek]], Munkeno
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_Luke--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Luko'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo|Philadelphia Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_John--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Johano'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo|Philadelphia Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet,_Saint_Jerome_and_the_Angel,_c._1622-1625,_NGA_46151.jpg|''Sankta Ĵeromo kaj la anĝelo'' (ĉ. 1622–1625), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono
Dosiero:Vouet-guillaume-louvre.jpg|''Sankta'' Vilhelmo de Akvitanio (1622–1627), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sophonisba_Receiving_the_Poisoned_Chalice_-_WGA25358.jpg|''Sofonisba ricevanta la venenigitan kalikon'' (ĉ. 1623), [[Gemäldegalerie Alte Meister]]
Dosiero:Portrait_of_Artemisia_Lomi_Gentileschi_by_Simon_Vouet_ca._1623-1626.jpg|''Portreto de [[Artemisia Gentileschi]] kun pentriloj'' (ĉ. 1623–1625), privata kolekto
Dosiero:Vouet-Anges-instruments_de_la_passion-Besançon.jpg|Anĝeloj portantaj Instrumentojn de la Pasio (1625), Musée des Beaux-Arts et d'Archéologie de Besançon
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere_visitata_da_San_Pietro_-_Vouet.jpg|''La vizio de Sankta Petro en malliberejo fare de Sankta Agata'' (ĉ. 1625), Palazzo Abatellis, Palermo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Sebastian_-_1990.5_-_Museum_of_Fine_Arts.jpg|''Sankta Sebastiano'' (ĉ. 1625), Museum of Fine Arts, Houston
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Saint_Cecilia_-_c._1626.jpg|''Sankta Cecilia'' (ĉ. 1626), Blanton Museum of Art
Dosiero:The_Holy_Family_by_Simon_Vouet,_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor.JPG|''La Sankta Familio kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'' (1626), Legion of Honor, San Francisco
Dosiero:Simon_Vouet--Salome--1626-1627--Crocker_Art_Museum--Sacramento.jpg|''Salome'' (1626–1627), Crocker Art Museum, Sacramento
Dosiero:Vouet-Psyché-Lyon.jpg|''Kupido kaj Psiĥo'' (1626–1629), Musée des Beaux-Arts de Lyon
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion_Angel_Holding_the_Vessel_and_Towel_for_washing_the_hands_of_Pontius_Pilate_-_69.36.1_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo tenanta la vazon kaj mantukon por lavi la manojn de Pontio Pilato'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion,_the_Superscription_from_the_Cross_-_69.36.2_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo kun la superskribo de la Kruco'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Father_Time_Overcome_by_Love,_Hope_and_Beauty_-_1627.jpg|''Tempo venkita de amo, beleco kaj espero'' (1627), [[Prado-Muzeo|Prado]]
Dosiero:Simon_vouet,_natività_della_vergine,_1620_ca._04.jpg|''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1629), San Francesco a Ripa, Romo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Mary_Magdalen_-_1988.108_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|''Sankta Maria Magdalena'' (ĉ. 1630), [[Klevlanda Muzeo de Arto|Cleveland Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet--Neptune_and_Amphitrite--Hearst_Castle--1630s.jpg|''Neptuno kaj Amfitrito'' (16300-aj) Hearst Castle
Dosiero:Simon_Vouet--Woman_wearing_a_white_veil--Louvre.jpg|''Virino portanta blankan vualon'' (1630-aj), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet,_Madonna_and_Child,_1633,_NGA_206070.jpg|''Madono kaj infano'' (1633), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono.
Dosiero:Loth_and_his_daughters_mg_0028.jpg|Lot kaj liaj filinoj (1633), Musée des Beaux-Arts de Strasbourg
Dosiero:Simon_Vouet--portrait_of_a_man_of_75--1634.jpg|Portreto de viro en aĝo de 75 (1634), kreto, paŝtelo kaj inko sur papero, privata kolekto
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Muses_Urania_and_Calliope.JPG| ''La Muzoj Uranio kaj Kaliopo'' (1634), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono
Dosiero:Cérès_foulant_aux_pieds_les_attributs_de_la_guerre,_Vouet.jpg|''Cereso subtretante la atributojn de Milito'' (1635), Musée des Beaux-arts Thomas Henry, Cherbourg-Octeville
Dosiero:Aeneas_and_his_Father_Fleeing_Troy_by_Simon_Vouet,_San_Diego_Museum_of_Art.JPG|''Eneo kaj lia patro fuĝantaj de Trojo'' (ĉ. 1635), San Diego Museum of Art
Dosiero:Simon_Vouet--Deposition_of_Christ--c_1635--Le_Havre--Musée_Malraux.jpg|''Deponiĝo de Kristo'' (ĉ.&amp;nbsp;1635), [http://www.muma-lehavre.fr/en Musée d'art moderne André Malraux], [[Le Havre]]
Dosiero:Simon_Vouet_001.jpg|''Alegorio de riĉeco'' (ĉ.&amp;nbsp;1635–1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_(1590-1649)_-_Diana_-_RCIN_403930_-_Hampton_Court_Palace.jpg|''Diana'' (1637), Cumberland Gallery, [[Hampton Court|Hampton Court Palace]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sleeping_Venus_-_WGA25370.jpg|''Domanta Venuso'' (1630–1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Belarta Muzeo]], Budapeŝto
Dosiero:Simon_Vouet_-_Heavenly_Charity_-_WGA25376.jpg|''Ĉiela karitato'' (ĉ. 1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet--The_Toilet_of_Venus--1640--Carnegie_Museum_of_Art--Pittsburgh.jpg|''La necesejo deVenuso'' (ĉ. 1640), Carnegie Museum of Art, Pittsburgh
Dosiero:Simon_Vouet--The_Death-of-Dido--c_1641.jpg|''La morto de Dido'' (ĉ. 1641), Musée des Beaux-Arts de Dole
Dosiero:Artemisia_Building_the_Mausolaeum_(Simon_Vouet)_-_Nationalmuseum_-_22229.tif|Artemisia konstruas la maŭzoleon (fruaj 1640-aj jaroj), [[Sveda Nacia Muzeo|Nacia Muzeo]], Stokholmo
Dosiero:Simon_Vouet_(French_-_Venus_and_Adonis_-_Google_Art_Project.jpg|''Venuso kaj Adoniso'' (1642), [[J. Paul Getty Museum]]
Dosiero:Louis_XIII_by_Vouet_Louvre_INV_8506)_n01.jpg|''Portreto de Ludoviko la 13-a'' (1643), Luvro
Dosiero:Vouet_Simon_Vierge_Hesselin.jpg|''Hesselin Madonna'' aŭ ''Madonna de la Kverka Tondado'' (ĉ.&amp;nbsp;1640–1645), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_Time_Vanquished_by_Love_Venus_and_Hope.jpg|''Tempo venkita de amo, venuso kaj espero'' (1640–1645), Musée des Arts Décoratifs, Bourges
Dosiero:VouetDraguignan_(cropped).jpg|Alegorio de karitato (1640–1645; eble studia verko), Muzeo de Arto kaj Historio de [[Draguignan]]
Dosiero:Simon_vouet--portrait_dhomme_de_profil_tourne_vers_la_gauche.jpg|Portreto de viro en profilo, turnita maldekstren, sendata, privata kolekto.
Dosiero:Simon_vouet_portrait_du_cardinal_jules_mazarin.jpg|Portreto de Kardinalo [[Jules Mazarin]], n.d., privata kolekto
Dosiero:Cabinet,_attributed_to_Pierre_Gole,_Paris,_c._1650,_ebony,_pine,_interior_applied_with_rosewood,_tulipwood,_oak,_stained_ivory,_gilt_bronze,_mirror_-_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor_-_DSC07720.JPG|Kabineto atribuita al Pierre Gole &lt;ref&gt;&quot;The carvings on the exterior doors may derive from Simon Vouet,&quot; according to Renée Dreyfus, ''Legion of Honor: Selected Works'', Fine Arts Museums of San Francisco: 2007, p. 51.&lt;/ref&gt; (ĉ. 1620–1684), Legio de Honoro, San-Francisko
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://www.christies.com/features/Simon-Vouet-portraits-made-for-King-Louis-XIII-10343-1.aspx Tri portretoj de la artisto, kiu instruis al Ludoviko la 13-a desegni], [https://www.christies.com/lotfinder/print_sale.aspx?saleid=28435&amp;lid=1 aŭkciitaj ĉe Christie's la 27-an de majo 2020]
* [https://artsandculture.google.com/entity/%2Fm%2F03d8f_ Simon Vouet] ĉe Google Artoj kaj Kulturo 
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/v/vouet/ Laboras] ĉe WGA
* Pentraĵoj de Simon Vouet ĉe la [http://hearstcastle.org/history-behind-hearst-castle/art/pieces/neptune/ Kastelo Hearst] en Kalifornio
* [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2887 Sankta Agnes], [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2880 Sankta Cecilia], kaj [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2949 Portreto de Sinjoro] de Simon Vouet ĉe la Blanton Muzeo de Arto
* [http://www.getty.edu/art/collection/artists/221/simon-vouet-french-1590-1649/ Simon Vouet] ĉe la [[J. Paul Getty Museum|J. Paul Getty Muzeo]]
* [http://artemoda.unibg.it/page.asp?menu1=3&amp;cerca=1&amp;aut=104&amp;mac=0&amp;sog=0 Memportreto de Vouet, kun modnotoj] ĉe Arte|Moda Archive, Universitato de Bergamo
* [https://www.storiedellarte.com/2015/02/quando-il-matrimonio-e-darte-simon-vouet-virginia-da-vezzo-e-la-sua-giuditta-con-la-testa-di-oloferne.html Artikolo pri Vouet kaj lia edzino kaj kolega pentristino Virginia da Vezzo] ({{It}})
* [http://www.dhistoire-et-dart.com/Fortunecritique/VouetEffigiesItalie.html Sylvain Kerspern pri portretoj prezentantaj Simon Vouet] ({{Fr}})
* [https://france3-regions.francetvinfo.fr/normandie/calvados/caen/homme-figue-simon-vouet-sens-cache-tableau-du-musee-beaux-arts-caen-1683220.html ''L'homme à la figue (Viro kun figoj)''], rigardo al la kodita seksa signifo de la pentraĵo de Vouet ĉe Caen ({{Fr}})
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Vouet, Simon}}
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Francaj desegnistoj]]</text>
      <sha1>9nocrq033bfobwwmyw6otltg85vib3p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412416</id>
      <parentid>9412415</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13915" sha1="239upeubae0hbw2ab9cgtxjtzrmead2" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1626 aŭ 1627}}

'''Simon VOUET''', franclingva prononco [simɔ̃ vwɛ] (naskiĝis la 9-an de januaro 1590 en [[Parizo]] – mortis la 30-an de junio 1649 samloke) estis [[Franca lingvo|franca]] pentristo, kiu studis kaj famiĝis en Italio antaŭ ol esti alvokita de [[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]] por servi kiel [[Unua pentristo de la Reĝo|Premier peintre du Roy]] en [[Francio]]. Li kaj lia studio de artistoj kreis religiajn kaj mitologiajn pentraĵojn, portretojn, freskojn, tapiŝojn kaj grandegajn ornamajn skemojn por la reĝo kaj por riĉaj mecenatoj, inkluzive de [[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Kardinalo Richelieu]]. Dum ĉi tiu tempo, &quot;Vouet estis nediskuteble la ĉefa artisto en Parizo,&quot; &lt;ref name=&quot;Posner2&quot;&gt;Posner, Donald. &quot;''The Paintings of Simon Vouet'' &quot; (book review), ''The Art Bulletin'', Vol. 45, No. 3 (Sept., 1963), pp. 286–291.&lt;/ref&gt; kaj estis grandege influa en la enkonduko de la itala [[Baroka pentrarto|baroka stilo de pentrado]] al Francio. Li ankaŭ estis, laŭ Pierre Rosenberg, &quot;sendube unu el la elstaraj desegnistoj de la deksepa jarcento, egala al [[Annibale Carracci]] kaj Lanfranco.&quot; &lt;ref&gt;Rosenberg, Pierre.&quot;''Musée du Louvre, Cabinet des Dessins, Inventaire général des dessins, École française, Dessins de Simon Vouet 1590–1649'' by Barbara Brejon de Lavergnée&quot; (book review). ''Master Drawings'', Vol. 25, No. 4 (Winter, 1987), p. 414.&lt;/ref&gt;

Granda internacia ekspozicio de la verkoj de Vouet estas planita por 2027, kunorganizita de la [[Malgranda Palaco (Parizo)|Musée du Petit Palais]] en Parizo kaj la muzeo Legio de Honoro en San-Francisko. &lt;ref&gt;St. Germain, Danielle, &quot;A Vision of the Future of the Legion of Honor,&quot; ''Fine Arts'', Fall 2025, p. 37.&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Virginia_da_Vezzo,_the_Artist's_Wife,_as_the_Magdalen_LACMA_M.83.201.jpg|maldekstra|eta|335x335ra|''Virginia da Vezzo, la edzino de la artisto, kiel la [[Magdalena]]'' (ĉ. 1627), [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|LACMA]]]]
[[Dosiero:Simon_Vouet_-_David_with_the_Head_of_Goliath_-_Google_Art_Project.jpg|eta|337x337ra|[http://www.museidigenova.it/it/content/david-con-la-testa-di-golia-1620-1622 ''Davido kun la kapo de Goliato''] (1620–1622), Palazzo Bianco, Ĝenovo]]
[[Dosiero:Giuditta_e_Oloferne_-_Vezzi.png|maldekstra|eta|340x340ra|''Judit kun la kapo de Holofernes'' (ĉ. 1624–1626) pentrita de Virginia da Vezzo, la unua edzino de Simon Vouet, ĉe la Musée des Beaux-Arts de Nantes]]
[[Dosiero:Vouet--St_Francis_of_Paola_resuscitating_a_child--1648--Quebec--_église-Saint-Henri-de-Lévis.jpg|eta|446x446ra|[[Francisko de Paola|''Sankta Francisko de Paŭlo'']] ''Revivigante Infanon'' (1648), L'église-Saint-Henri de Lévis, Kebekio, &quot;la apogeo de franca deksepa-jarcenta pentrado.&quot;]]

== Galerio de pentraĵoj (kronologia) ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_Parnassus_or_Apollo_and_the_Muses_-_WGA25372.jpg|alternative=Parnassus, or Apollo and the Muses (c. 1640), Museum of Fine Arts, Budapest| ''Parnaso, aŭ Apolono kaj la Muzoj'' (ĉ. 1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Muzeo de Belartoj]], Budapeŝto
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_St._Catherine_-_Google_Art_Project.jpg|''Sankta Catherine'' (s.d.), [[Nacia Muzeo de Okcidenta Arto|National Museum of Western Art]], Tokyo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Magdalene_-_WGA25347.jpg|''Mary Magdalen'' (1614–1615), [[Kvirinala palaco|Quirinal Palace]], Romo
Dosiero:Amanti_-_Vouet.jpg|''Amantoj'' (1614–1618), [[Ŝtata Muzeo de Belartoj Puŝkin|Pushkin Museum]], Moscow
Dosiero:Saint_Agnes_by_Simon_Vouet,_Paris,_c._1615,_oil_on_canvas_-_Blanton_Museum_of_Art_-_Austin,_Texas_-_DSC07774.jpg|Sankta Agnes (ĉ. 1615), Blanton Museum of Art
Dosiero:Woman_Playing_a_Guitar_MET_DP-12928-001.jpg|''Virino ludanta gitaron'' (ĉ.&amp;nbsp;1618), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]]
Dosiero:'The_Halberdier'_by_Simon_Vouet,_Dayton_Art_Institute.JPG|''La Halberdier'' (ĉ. 1615–1620), Dayton Art Institute
Dosiero:Angelo_con_dadi_e_tunica_-_Vouet.jpg|''Anĝelo kun ĵetkuboj kaj tuniko'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Angelo_con_la_lancia_della_Passione_-_Vouet.jpg|''Angel with Spear of the Passion'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_Portrait_of_a_Gentleman.tif|''Portreto de ĝentlemano'' (ĉ. 1620), Blanton Museum of Art
Dosiero:Saint_Jerome_(c.347–420)_(kwf00534).jpg|''Sankta Ĵeromo'' (ĉ.&amp;nbsp;1620), [[Nacia biblioteko de Kimrio|National Library of Wales]], [[Aberystwyth]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Fortune_Teller_-_WGA25350.jpg|''La aŭguristo'' (ĉ. 1620), [[Nacia Galerio de Kanado|National Gallery of Canada]]
Dosiero:Vouet_Vanitas.JPG|''La mis-agordita paro (Vanitas)'' (ĉ. 1621), [[Nacia Muzeo en Varsovio|National Museum]], [[Varsovio|Warsaw]]
Dosiero:SimonVouet.JudithHolofernes01.jpg|''Judito'' (1620–1622), [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], Vienna
Dosiero:Circoncisione_di_Gesù_-_Vouet.jpg|''Cirkumcido de Jesuo'' (1622), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_-_Judith.JPG|''Judito'' (ĉ.&amp;nbsp;1620–1625), [[Malnova Pinakoteko|Alte Pinakothek]], Munkeno
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_Luke--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Luko'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo|Philadelphia Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_John--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Johano'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo|Philadelphia Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet,_Saint_Jerome_and_the_Angel,_c._1622-1625,_NGA_46151.jpg|''Sankta Ĵeromo kaj la anĝelo'' (ĉ. 1622–1625), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono
Dosiero:Vouet-guillaume-louvre.jpg|''Sankta'' Vilhelmo de Akvitanio (1622–1627), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sophonisba_Receiving_the_Poisoned_Chalice_-_WGA25358.jpg|''Sofonisba ricevanta la venenigitan kalikon'' (ĉ. 1623), [[Gemäldegalerie Alte Meister]]
Dosiero:Portrait_of_Artemisia_Lomi_Gentileschi_by_Simon_Vouet_ca._1623-1626.jpg|''Portreto de [[Artemisia Gentileschi]] kun pentriloj'' (ĉ. 1623–1625), privata kolekto
Dosiero:Vouet-Anges-instruments_de_la_passion-Besançon.jpg|Anĝeloj portantaj Instrumentojn de la Pasio (1625), Musée des Beaux-Arts et d'Archéologie de Besançon
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere_visitata_da_San_Pietro_-_Vouet.jpg|''La vizio de Sankta Petro en malliberejo fare de Sankta Agata'' (ĉ. 1625), Palazzo Abatellis, Palermo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Sebastian_-_1990.5_-_Museum_of_Fine_Arts.jpg|''Sankta Sebastiano'' (ĉ. 1625), Museum of Fine Arts, Houston
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Saint_Cecilia_-_c._1626.jpg|''Sankta Cecilia'' (ĉ. 1626), Blanton Museum of Art
Dosiero:The_Holy_Family_by_Simon_Vouet,_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor.JPG|''La Sankta Familio kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'' (1626), Legion of Honor, San Francisco
Dosiero:Simon_Vouet--Salome--1626-1627--Crocker_Art_Museum--Sacramento.jpg|''Salome'' (1626–1627), Crocker Art Museum, Sacramento
Dosiero:Vouet-Psyché-Lyon.jpg|''Kupido kaj Psiĥo'' (1626–1629), Musée des Beaux-Arts de Lyon
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion_Angel_Holding_the_Vessel_and_Towel_for_washing_the_hands_of_Pontius_Pilate_-_69.36.1_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo tenanta la vazon kaj mantukon por lavi la manojn de Pontio Pilato'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion,_the_Superscription_from_the_Cross_-_69.36.2_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo kun la superskribo de la Kruco'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Father_Time_Overcome_by_Love,_Hope_and_Beauty_-_1627.jpg|''Tempo venkita de amo, beleco kaj espero'' (1627), [[Prado-Muzeo|Prado]]
Dosiero:Simon_vouet,_natività_della_vergine,_1620_ca._04.jpg|''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1629), San Francesco a Ripa, Romo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Mary_Magdalen_-_1988.108_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|''Sankta Maria Magdalena'' (ĉ. 1630), [[Klevlanda Muzeo de Arto|Cleveland Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet--Neptune_and_Amphitrite--Hearst_Castle--1630s.jpg|''Neptuno kaj Amfitrito'' (16300-aj) Hearst Castle
Dosiero:Simon_Vouet--Woman_wearing_a_white_veil--Louvre.jpg|''Virino portanta blankan vualon'' (1630-aj), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet,_Madonna_and_Child,_1633,_NGA_206070.jpg|''Madono kaj infano'' (1633), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono.
Dosiero:Loth_and_his_daughters_mg_0028.jpg|Lot kaj liaj filinoj (1633), Musée des Beaux-Arts de Strasbourg
Dosiero:Simon_Vouet--portrait_of_a_man_of_75--1634.jpg|Portreto de viro en aĝo de 75 (1634), kreto, paŝtelo kaj inko sur papero, privata kolekto
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Muses_Urania_and_Calliope.JPG| ''La Muzoj Uranio kaj Kaliopo'' (1634), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono
Dosiero:Cérès_foulant_aux_pieds_les_attributs_de_la_guerre,_Vouet.jpg|''Cereso subtretante la atributojn de Milito'' (1635), Musée des Beaux-arts Thomas Henry, Cherbourg-Octeville
Dosiero:Aeneas_and_his_Father_Fleeing_Troy_by_Simon_Vouet,_San_Diego_Museum_of_Art.JPG|''Eneo kaj lia patro fuĝantaj de Trojo'' (ĉ. 1635), San Diego Museum of Art
Dosiero:Simon_Vouet--Deposition_of_Christ--c_1635--Le_Havre--Musée_Malraux.jpg|''Deponiĝo de Kristo'' (ĉ.&amp;nbsp;1635), [http://www.muma-lehavre.fr/en Musée d'art moderne André Malraux], [[Le Havre]]
Dosiero:Simon_Vouet_001.jpg|''Alegorio de riĉeco'' (ĉ.&amp;nbsp;1635–1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_(1590-1649)_-_Diana_-_RCIN_403930_-_Hampton_Court_Palace.jpg|''Diana'' (1637), Cumberland Gallery, [[Hampton Court|Hampton Court Palace]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sleeping_Venus_-_WGA25370.jpg|''Domanta Venuso'' (1630–1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Belarta Muzeo]], Budapeŝto
Dosiero:Simon_Vouet_-_Heavenly_Charity_-_WGA25376.jpg|''Ĉiela karitato'' (ĉ. 1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet--The_Toilet_of_Venus--1640--Carnegie_Museum_of_Art--Pittsburgh.jpg|''La necesejo deVenuso'' (ĉ. 1640), Carnegie Museum of Art, Pittsburgh
Dosiero:Simon_Vouet--The_Death-of-Dido--c_1641.jpg|''La morto de Dido'' (ĉ. 1641), Musée des Beaux-Arts de Dole
Dosiero:Artemisia_Building_the_Mausolaeum_(Simon_Vouet)_-_Nationalmuseum_-_22229.tif|Artemisia konstruas la maŭzoleon (fruaj 1640-aj jaroj), [[Sveda Nacia Muzeo|Nacia Muzeo]], Stokholmo
Dosiero:Simon_Vouet_(French_-_Venus_and_Adonis_-_Google_Art_Project.jpg|''Venuso kaj Adoniso'' (1642), [[J. Paul Getty Museum]]
Dosiero:Louis_XIII_by_Vouet_Louvre_INV_8506)_n01.jpg|''Portreto de Ludoviko la 13-a'' (1643), Luvro
Dosiero:Vouet_Simon_Vierge_Hesselin.jpg|''Hesselin Madonna'' aŭ ''Madonna de la Kverka Tondado'' (ĉ.&amp;nbsp;1640–1645), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_Time_Vanquished_by_Love_Venus_and_Hope.jpg|''Tempo venkita de amo, venuso kaj espero'' (1640–1645), Musée des Arts Décoratifs, Bourges
Dosiero:VouetDraguignan_(cropped).jpg|Alegorio de karitato (1640–1645; eble studia verko), Muzeo de Arto kaj Historio de [[Draguignan]]
Dosiero:Simon_vouet--portrait_dhomme_de_profil_tourne_vers_la_gauche.jpg|Portreto de viro en profilo, turnita maldekstren, sendata, privata kolekto.
Dosiero:Simon_vouet_portrait_du_cardinal_jules_mazarin.jpg|Portreto de Kardinalo [[Jules Mazarin]], n.d., privata kolekto
Dosiero:Cabinet,_attributed_to_Pierre_Gole,_Paris,_c._1650,_ebony,_pine,_interior_applied_with_rosewood,_tulipwood,_oak,_stained_ivory,_gilt_bronze,_mirror_-_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor_-_DSC07720.JPG|Kabineto atribuita al Pierre Gole &lt;ref&gt;&quot;The carvings on the exterior doors may derive from Simon Vouet,&quot; according to Renée Dreyfus, ''Legion of Honor: Selected Works'', Fine Arts Museums of San Francisco: 2007, p. 51.&lt;/ref&gt; (ĉ. 1620–1684), Legio de Honoro, San-Francisko
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://www.christies.com/features/Simon-Vouet-portraits-made-for-King-Louis-XIII-10343-1.aspx Tri portretoj de la artisto, kiu instruis al Ludoviko la 13-a desegni], [https://www.christies.com/lotfinder/print_sale.aspx?saleid=28435&amp;lid=1 aŭkciitaj ĉe Christie's la 27-an de majo 2020]
* [https://artsandculture.google.com/entity/%2Fm%2F03d8f_ Simon Vouet] ĉe Google Artoj kaj Kulturo 
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/v/vouet/ Laboras] ĉe WGA
* Pentraĵoj de Simon Vouet ĉe la [http://hearstcastle.org/history-behind-hearst-castle/art/pieces/neptune/ Kastelo Hearst] en Kalifornio
* [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2887 Sankta Agnes], [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2880 Sankta Cecilia], kaj [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2949 Portreto de Sinjoro] de Simon Vouet ĉe la Blanton Muzeo de Arto
* [http://www.getty.edu/art/collection/artists/221/simon-vouet-french-1590-1649/ Simon Vouet] ĉe la [[J. Paul Getty Museum|J. Paul Getty Muzeo]]
* [http://artemoda.unibg.it/page.asp?menu1=3&amp;cerca=1&amp;aut=104&amp;mac=0&amp;sog=0 Memportreto de Vouet, kun modnotoj] ĉe Arte|Moda Archive, Universitato de Bergamo
* [https://www.storiedellarte.com/2015/02/quando-il-matrimonio-e-darte-simon-vouet-virginia-da-vezzo-e-la-sua-giuditta-con-la-testa-di-oloferne.html Artikolo pri Vouet kaj lia edzino kaj kolega pentristino Virginia da Vezzo] ({{It}})
* [http://www.dhistoire-et-dart.com/Fortunecritique/VouetEffigiesItalie.html Sylvain Kerspern pri portretoj prezentantaj Simon Vouet] ({{Fr}})
* [https://france3-regions.francetvinfo.fr/normandie/calvados/caen/homme-figue-simon-vouet-sens-cache-tableau-du-musee-beaux-arts-caen-1683220.html ''L'homme à la figue (Viro kun figoj)''], rigardo al la kodita seksa signifo de la pentraĵo de Vouet ĉe Caen ({{Fr}})
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Vouet, Simon}}
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Francaj desegnistoj]]</text>
      <sha1>239upeubae0hbw2ab9cgtxjtzrmead2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412418</id>
      <parentid>9412416</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:26:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13909" sha1="6lp01x8kwgsv4hce9ju6l4l52l50j2t" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1626 aŭ 1627}}

'''Simon VOUET''', franclingva prononco [simɔ̃ vwɛ] (naskiĝis la 9-an de januaro 1590 en [[Parizo]] – mortis la 30-an de junio 1649 samloke) estis [[Franca lingvo|franca]] pentristo, kiu studis kaj famiĝis en Italio antaŭ ol esti alvokita de [[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]] por servi kiel [[Unua pentristo de la Reĝo|Premier peintre du Roy]] en [[Francio]]. Li kaj lia studio de artistoj kreis religiajn kaj mitologiajn pentraĵojn, portretojn, freskojn, tapiŝojn kaj grandegajn ornamajn skemojn por la reĝo kaj por riĉaj mecenatoj, inkluzive de [[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Kardinalo Richelieu]]. Dum ĉi tiu tempo, &quot;Vouet estis nediskuteble la ĉefa artisto en Parizo,&quot; &lt;ref name=&quot;Posner2&quot;&gt;Posner, Donald. &quot;''The Paintings of Simon Vouet'' &quot; (book review), ''The Art Bulletin'', Vol. 45, No. 3 (Sept., 1963), pp. 286–291.&lt;/ref&gt; kaj estis grandege influa en la enkonduko de la itala [[Baroka pentrarto|baroka stilo de pentrado]] al Francio. Li ankaŭ estis, laŭ Pierre Rosenberg, &quot;sendube unu el la elstaraj desegnistoj de la deksepa jarcento, egala al [[Annibale Carracci]] kaj Lanfranco.&quot; &lt;ref&gt;Rosenberg, Pierre.&quot;''Musée du Louvre, Cabinet des Dessins, Inventaire général des dessins, École française, Dessins de Simon Vouet 1590–1649'' by Barbara Brejon de Lavergnée&quot; (book review). ''Master Drawings'', Vol. 25, No. 4 (Winter, 1987), p. 414.&lt;/ref&gt;

Granda internacia ekspozicio de la verkoj de Vouet estas planita por 2027, kunorganizita de la [[Malgranda Palaco (Parizo)|Musée du Petit Palais]] en Parizo kaj la muzeo Legio de Honoro en San-Francisko. &lt;ref&gt;St. Germain, Danielle, &quot;A Vision of the Future of the Legion of Honor,&quot; ''Fine Arts'', Fall 2025, p. 37.&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Virginia_da_Vezzo,_the_Artist's_Wife,_as_the_Magdalen_LACMA_M.83.201.jpg|dekstra|eta|335x335ra|''Virginia da Vezzo, la edzino de la artisto, kiel la [[Magdalena]]'' (ĉ. 1627), [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|LACMA]]]]
[[Dosiero:Simon_Vouet_-_David_with_the_Head_of_Goliath_-_Google_Art_Project.jpg|eta|337x337ra|[http://www.museidigenova.it/it/content/david-con-la-testa-di-golia-1620-1622 ''Davido kun la kapo de Goliato''] (1620–1622), Palazzo Bianco, Ĝenovo]]
[[Dosiero:Giuditta_e_Oloferne_-_Vezzi.png|dekstra|eta|340x340ra|''Judit kun la kapo de Holofernes'' (ĉ. 1624–1626) pentrita de Virginia da Vezzo, la unua edzino de Simon Vouet, ĉe la Musée des Beaux-Arts de Nantes]]
[[Dosiero:Vouet--St_Francis_of_Paola_resuscitating_a_child--1648--Quebec--_église-Saint-Henri-de-Lévis.jpg|eta|446x446ra|[[Francisko de Paola|''Sankta Francisko de Paŭlo'']] ''Revivigante Infanon'' (1648), L'église-Saint-Henri de Lévis, Kebekio, &quot;la apogeo de franca deksepa-jarcenta pentrado.&quot;]]

== Galerio de pentraĵoj (kronologia) ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_Parnassus_or_Apollo_and_the_Muses_-_WGA25372.jpg|alternative=Parnassus, or Apollo and the Muses (c. 1640), Museum of Fine Arts, Budapest| ''Parnaso, aŭ Apolono kaj la Muzoj'' (ĉ. 1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Muzeo de Belartoj]], Budapeŝto
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_St._Catherine_-_Google_Art_Project.jpg|''Sankta Catherine'' (s.d.), [[Nacia Muzeo de Okcidenta Arto|National Museum of Western Art]], Tokyo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Magdalene_-_WGA25347.jpg|''Mary Magdalen'' (1614–1615), [[Kvirinala palaco|Quirinal Palace]], Romo
Dosiero:Amanti_-_Vouet.jpg|''Amantoj'' (1614–1618), [[Ŝtata Muzeo de Belartoj Puŝkin|Pushkin Museum]], Moscow
Dosiero:Saint_Agnes_by_Simon_Vouet,_Paris,_c._1615,_oil_on_canvas_-_Blanton_Museum_of_Art_-_Austin,_Texas_-_DSC07774.jpg|Sankta Agnes (ĉ. 1615), Blanton Museum of Art
Dosiero:Woman_Playing_a_Guitar_MET_DP-12928-001.jpg|''Virino ludanta gitaron'' (ĉ.&amp;nbsp;1618), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]]
Dosiero:'The_Halberdier'_by_Simon_Vouet,_Dayton_Art_Institute.JPG|''La Halberdier'' (ĉ. 1615–1620), Dayton Art Institute
Dosiero:Angelo_con_dadi_e_tunica_-_Vouet.jpg|''Anĝelo kun ĵetkuboj kaj tuniko'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Angelo_con_la_lancia_della_Passione_-_Vouet.jpg|''Angel with Spear of the Passion'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_Portrait_of_a_Gentleman.tif|''Portreto de ĝentlemano'' (ĉ. 1620), Blanton Museum of Art
Dosiero:Saint_Jerome_(c.347–420)_(kwf00534).jpg|''Sankta Ĵeromo'' (ĉ.&amp;nbsp;1620), [[Nacia biblioteko de Kimrio|National Library of Wales]], [[Aberystwyth]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Fortune_Teller_-_WGA25350.jpg|''La aŭguristo'' (ĉ. 1620), [[Nacia Galerio de Kanado|National Gallery of Canada]]
Dosiero:Vouet_Vanitas.JPG|''La mis-agordita paro (Vanitas)'' (ĉ. 1621), [[Nacia Muzeo en Varsovio|National Museum]], [[Varsovio|Warsaw]]
Dosiero:SimonVouet.JudithHolofernes01.jpg|''Judito'' (1620–1622), [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], Vienna
Dosiero:Circoncisione_di_Gesù_-_Vouet.jpg|''Cirkumcido de Jesuo'' (1622), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_-_Judith.JPG|''Judito'' (ĉ.&amp;nbsp;1620–1625), [[Malnova Pinakoteko|Alte Pinakothek]], Munkeno
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_Luke--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Luko'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo|Philadelphia Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_John--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Johano'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo|Philadelphia Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet,_Saint_Jerome_and_the_Angel,_c._1622-1625,_NGA_46151.jpg|''Sankta Ĵeromo kaj la anĝelo'' (ĉ. 1622–1625), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono
Dosiero:Vouet-guillaume-louvre.jpg|''Sankta'' Vilhelmo de Akvitanio (1622–1627), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sophonisba_Receiving_the_Poisoned_Chalice_-_WGA25358.jpg|''Sofonisba ricevanta la venenigitan kalikon'' (ĉ. 1623), [[Gemäldegalerie Alte Meister]]
Dosiero:Portrait_of_Artemisia_Lomi_Gentileschi_by_Simon_Vouet_ca._1623-1626.jpg|''Portreto de [[Artemisia Gentileschi]] kun pentriloj'' (ĉ. 1623–1625), privata kolekto
Dosiero:Vouet-Anges-instruments_de_la_passion-Besançon.jpg|Anĝeloj portantaj Instrumentojn de la Pasio (1625), Musée des Beaux-Arts et d'Archéologie de Besançon
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere_visitata_da_San_Pietro_-_Vouet.jpg|''La vizio de Sankta Petro en malliberejo fare de Sankta Agata'' (ĉ. 1625), Palazzo Abatellis, Palermo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Sebastian_-_1990.5_-_Museum_of_Fine_Arts.jpg|''Sankta Sebastiano'' (ĉ. 1625), Museum of Fine Arts, Houston
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Saint_Cecilia_-_c._1626.jpg|''Sankta Cecilia'' (ĉ. 1626), Blanton Museum of Art
Dosiero:The_Holy_Family_by_Simon_Vouet,_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor.JPG|''La Sankta Familio kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'' (1626), Legion of Honor, San Francisco
Dosiero:Simon_Vouet--Salome--1626-1627--Crocker_Art_Museum--Sacramento.jpg|''Salome'' (1626–1627), Crocker Art Museum, Sacramento
Dosiero:Vouet-Psyché-Lyon.jpg|''Kupido kaj Psiĥo'' (1626–1629), Musée des Beaux-Arts de Lyon
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion_Angel_Holding_the_Vessel_and_Towel_for_washing_the_hands_of_Pontius_Pilate_-_69.36.1_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo tenanta la vazon kaj mantukon por lavi la manojn de Pontio Pilato'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion,_the_Superscription_from_the_Cross_-_69.36.2_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo kun la superskribo de la Kruco'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Father_Time_Overcome_by_Love,_Hope_and_Beauty_-_1627.jpg|''Tempo venkita de amo, beleco kaj espero'' (1627), [[Prado-Muzeo|Prado]]
Dosiero:Simon_vouet,_natività_della_vergine,_1620_ca._04.jpg|''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1629), San Francesco a Ripa, Romo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Mary_Magdalen_-_1988.108_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|''Sankta Maria Magdalena'' (ĉ. 1630), [[Klevlanda Muzeo de Arto|Cleveland Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet--Neptune_and_Amphitrite--Hearst_Castle--1630s.jpg|''Neptuno kaj Amfitrito'' (16300-aj) Hearst Castle
Dosiero:Simon_Vouet--Woman_wearing_a_white_veil--Louvre.jpg|''Virino portanta blankan vualon'' (1630-aj), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet,_Madonna_and_Child,_1633,_NGA_206070.jpg|''Madono kaj infano'' (1633), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono.
Dosiero:Loth_and_his_daughters_mg_0028.jpg|Lot kaj liaj filinoj (1633), Musée des Beaux-Arts de Strasbourg
Dosiero:Simon_Vouet--portrait_of_a_man_of_75--1634.jpg|Portreto de viro en aĝo de 75 (1634), kreto, paŝtelo kaj inko sur papero, privata kolekto
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Muses_Urania_and_Calliope.JPG| ''La Muzoj Uranio kaj Kaliopo'' (1634), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono
Dosiero:Cérès_foulant_aux_pieds_les_attributs_de_la_guerre,_Vouet.jpg|''Cereso subtretante la atributojn de Milito'' (1635), Musée des Beaux-arts Thomas Henry, Cherbourg-Octeville
Dosiero:Aeneas_and_his_Father_Fleeing_Troy_by_Simon_Vouet,_San_Diego_Museum_of_Art.JPG|''Eneo kaj lia patro fuĝantaj de Trojo'' (ĉ. 1635), San Diego Museum of Art
Dosiero:Simon_Vouet--Deposition_of_Christ--c_1635--Le_Havre--Musée_Malraux.jpg|''Deponiĝo de Kristo'' (ĉ.&amp;nbsp;1635), [http://www.muma-lehavre.fr/en Musée d'art moderne André Malraux], [[Le Havre]]
Dosiero:Simon_Vouet_001.jpg|''Alegorio de riĉeco'' (ĉ.&amp;nbsp;1635–1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_(1590-1649)_-_Diana_-_RCIN_403930_-_Hampton_Court_Palace.jpg|''Diana'' (1637), Cumberland Gallery, [[Hampton Court|Hampton Court Palace]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sleeping_Venus_-_WGA25370.jpg|''Domanta Venuso'' (1630–1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Belarta Muzeo]], Budapeŝto
Dosiero:Simon_Vouet_-_Heavenly_Charity_-_WGA25376.jpg|''Ĉiela karitato'' (ĉ. 1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet--The_Toilet_of_Venus--1640--Carnegie_Museum_of_Art--Pittsburgh.jpg|''La necesejo deVenuso'' (ĉ. 1640), Carnegie Museum of Art, Pittsburgh
Dosiero:Simon_Vouet--The_Death-of-Dido--c_1641.jpg|''La morto de Dido'' (ĉ. 1641), Musée des Beaux-Arts de Dole
Dosiero:Artemisia_Building_the_Mausolaeum_(Simon_Vouet)_-_Nationalmuseum_-_22229.tif|Artemisia konstruas la maŭzoleon (fruaj 1640-aj jaroj), [[Sveda Nacia Muzeo|Nacia Muzeo]], Stokholmo
Dosiero:Simon_Vouet_(French_-_Venus_and_Adonis_-_Google_Art_Project.jpg|''Venuso kaj Adoniso'' (1642), [[J. Paul Getty Museum]]
Dosiero:Louis_XIII_by_Vouet_Louvre_INV_8506)_n01.jpg|''Portreto de Ludoviko la 13-a'' (1643), Luvro
Dosiero:Vouet_Simon_Vierge_Hesselin.jpg|''Hesselin Madonna'' aŭ ''Madonna de la Kverka Tondado'' (ĉ.&amp;nbsp;1640–1645), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_Time_Vanquished_by_Love_Venus_and_Hope.jpg|''Tempo venkita de amo, venuso kaj espero'' (1640–1645), Musée des Arts Décoratifs, Bourges
Dosiero:VouetDraguignan_(cropped).jpg|Alegorio de karitato (1640–1645; eble studia verko), Muzeo de Arto kaj Historio de [[Draguignan]]
Dosiero:Simon_vouet--portrait_dhomme_de_profil_tourne_vers_la_gauche.jpg|Portreto de viro en profilo, turnita maldekstren, sendata, privata kolekto.
Dosiero:Simon_vouet_portrait_du_cardinal_jules_mazarin.jpg|Portreto de Kardinalo [[Jules Mazarin]], n.d., privata kolekto
Dosiero:Cabinet,_attributed_to_Pierre_Gole,_Paris,_c._1650,_ebony,_pine,_interior_applied_with_rosewood,_tulipwood,_oak,_stained_ivory,_gilt_bronze,_mirror_-_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor_-_DSC07720.JPG|Kabineto atribuita al Pierre Gole &lt;ref&gt;&quot;The carvings on the exterior doors may derive from Simon Vouet,&quot; according to Renée Dreyfus, ''Legion of Honor: Selected Works'', Fine Arts Museums of San Francisco: 2007, p. 51.&lt;/ref&gt; (ĉ. 1620–1684), Legio de Honoro, San-Francisko
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://www.christies.com/features/Simon-Vouet-portraits-made-for-King-Louis-XIII-10343-1.aspx Tri portretoj de la artisto, kiu instruis al Ludoviko la 13-a desegni], [https://www.christies.com/lotfinder/print_sale.aspx?saleid=28435&amp;lid=1 aŭkciitaj ĉe Christie's la 27-an de majo 2020]
* [https://artsandculture.google.com/entity/%2Fm%2F03d8f_ Simon Vouet] ĉe Google Artoj kaj Kulturo 
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/v/vouet/ Laboras] ĉe WGA
* Pentraĵoj de Simon Vouet ĉe la [http://hearstcastle.org/history-behind-hearst-castle/art/pieces/neptune/ Kastelo Hearst] en Kalifornio
* [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2887 Sankta Agnes], [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2880 Sankta Cecilia], kaj [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2949 Portreto de Sinjoro] de Simon Vouet ĉe la Blanton Muzeo de Arto
* [http://www.getty.edu/art/collection/artists/221/simon-vouet-french-1590-1649/ Simon Vouet] ĉe la [[J. Paul Getty Museum|J. Paul Getty Muzeo]]
* [http://artemoda.unibg.it/page.asp?menu1=3&amp;cerca=1&amp;aut=104&amp;mac=0&amp;sog=0 Memportreto de Vouet, kun modnotoj] ĉe Arte|Moda Archive, Universitato de Bergamo
* [https://www.storiedellarte.com/2015/02/quando-il-matrimonio-e-darte-simon-vouet-virginia-da-vezzo-e-la-sua-giuditta-con-la-testa-di-oloferne.html Artikolo pri Vouet kaj lia edzino kaj kolega pentristino Virginia da Vezzo] ({{It}})
* [http://www.dhistoire-et-dart.com/Fortunecritique/VouetEffigiesItalie.html Sylvain Kerspern pri portretoj prezentantaj Simon Vouet] ({{Fr}})
* [https://france3-regions.francetvinfo.fr/normandie/calvados/caen/homme-figue-simon-vouet-sens-cache-tableau-du-musee-beaux-arts-caen-1683220.html ''L'homme à la figue (Viro kun figoj)''], rigardo al la kodita seksa signifo de la pentraĵo de Vouet ĉe Caen ({{Fr}})
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Vouet, Simon}}
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Francaj desegnistoj]]</text>
      <sha1>6lp01x8kwgsv4hce9ju6l4l52l50j2t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412419</id>
      <parentid>9412418</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13866" sha1="jsj930sq1odids3v2z13vooazx076v6" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1626 aŭ 1627}}

'''Simon VOUET''', franclingva prononco [simɔ̃ vwɛ] (naskiĝis la 9-an de januaro 1590 en [[Parizo]] – mortis la 30-an de junio 1649 samloke) estis [[Franca lingvo|franca]] pentristo, kiu studis kaj famiĝis en Italio antaŭ ol esti alvokita de [[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]] por servi kiel [[Unua pentristo de la Reĝo|Premier peintre du Roy]] en [[Francio]]. Li kaj lia studio de artistoj kreis religiajn kaj mitologiajn pentraĵojn, portretojn, freskojn, tapiŝojn kaj grandegajn ornamajn skemojn por la reĝo kaj por riĉaj mecenatoj, inkluzive de [[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Kardinalo Richelieu]]. Dum ĉi tiu tempo, &quot;Vouet estis nediskuteble la ĉefa artisto en Parizo,&quot; &lt;ref name=&quot;Posner2&quot;&gt;Posner, Donald. &quot;''The Paintings of Simon Vouet'' &quot; (book review), ''The Art Bulletin'', Vol. 45, No. 3 (Sept., 1963), pp. 286–291.&lt;/ref&gt; kaj estis grandege influa en la enkonduko de la itala [[Baroka pentrarto|baroka stilo de pentrado]] al Francio. Li ankaŭ estis, laŭ Pierre Rosenberg, &quot;sendube unu el la elstaraj desegnistoj de la deksepa jarcento, egala al [[Annibale Carracci]] kaj Lanfranco.&quot; &lt;ref&gt;Rosenberg, Pierre.&quot;''Musée du Louvre, Cabinet des Dessins, Inventaire général des dessins, École française, Dessins de Simon Vouet 1590–1649'' by Barbara Brejon de Lavergnée&quot; (book review). ''Master Drawings'', Vol. 25, No. 4 (Winter, 1987), p. 414.&lt;/ref&gt;

Granda internacia ekspozicio de la verkoj de Vouet estas planita por 2027, kunorganizita de la [[Malgranda Palaco (Parizo)|Musée du Petit Palais]] en Parizo kaj la muzeo Legio de Honoro en San-Francisko. &lt;ref&gt;St. Germain, Danielle, &quot;A Vision of the Future of the Legion of Honor,&quot; ''Fine Arts'', Fall 2025, p. 37.&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Virginia_da_Vezzo,_the_Artist's_Wife,_as_the_Magdalen_LACMA_M.83.201.jpg|dekstra|eta|335x335ra|''Virginia da Vezzo, la edzino de la artisto, kiel la [[Magdalena]]'' (ĉ. 1627), [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|LACMA]]]]
[[Dosiero:Simon_Vouet_-_David_with_the_Head_of_Goliath_-_Google_Art_Project.jpg|eta|337x337ra|[http://www.museidigenova.it/it/content/david-con-la-testa-di-golia-1620-1622 ''Davido kun la kapo de Goliato''] (1620–1622), Palazzo Bianco, Ĝenovo]]
[[Dosiero:Giuditta_e_Oloferne_-_Vezzi.png|dekstra|eta|340x340ra|''Judit kun la kapo de Holofernes'' (ĉ. 1624–1626) pentrita de Virginia da Vezzo, la unua edzino de Simon Vouet, ĉe la Musée des Beaux-Arts de Nantes]]
[[Dosiero:Vouet--St_Francis_of_Paola_resuscitating_a_child--1648--Quebec--_église-Saint-Henri-de-Lévis.jpg|eta|446x446ra|[[Francisko de Paola|''Sankta Francisko de Paŭlo'']] ''Revivigante Infanon'' (1648), L'église-Saint-Henri de Lévis, Kebekio, &quot;la apogeo de franca deksepa-jarcenta pentrado.&quot;]]

== Galerio de pentraĵoj (kronologia) ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_St._Catherine_-_Google_Art_Project.jpg|''Sankta Catherine'' (s.d.), [[Nacia Muzeo de Okcidenta Arto]], Tokio
Dosiero:Simon_Vouet_-_Magdalene_-_WGA25347.jpg|''Mary Magdalen'' (1614–1615), [[Kvirinala palaco|Quirinal Palace]], Romo
Dosiero:Amanti_-_Vouet.jpg|''Amantoj'' (1614–1618), [[Ŝtata Muzeo de Belartoj Puŝkin|Pushkin Museum]], Moscow
Dosiero:Saint_Agnes_by_Simon_Vouet,_Paris,_c._1615,_oil_on_canvas_-_Blanton_Museum_of_Art_-_Austin,_Texas_-_DSC07774.jpg|Sankta Agnes (ĉ. 1615), Blanton Museum of Art
Dosiero:Woman_Playing_a_Guitar_MET_DP-12928-001.jpg|''Virino ludanta gitaron'' (ĉ.&amp;nbsp;1618), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]]
Dosiero:'The_Halberdier'_by_Simon_Vouet,_Dayton_Art_Institute.JPG|''La Halberdier'' (ĉ. 1615–1620), Dayton Art Institute
Dosiero:Angelo_con_dadi_e_tunica_-_Vouet.jpg|''Anĝelo kun ĵetkuboj kaj tuniko'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Angelo_con_la_lancia_della_Passione_-_Vouet.jpg|''Angel with Spear of the Passion'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_Portrait_of_a_Gentleman.tif|''Portreto de ĝentlemano'' (ĉ. 1620), Blanton Museum of Art
Dosiero:Saint_Jerome_(c.347–420)_(kwf00534).jpg|''Sankta Ĵeromo'' (ĉ.&amp;nbsp;1620), [[Nacia biblioteko de Kimrio|National Library of Wales]], [[Aberystwyth]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Fortune_Teller_-_WGA25350.jpg|''La aŭguristo'' (ĉ. 1620), [[Nacia Galerio de Kanado|National Gallery of Canada]]
Dosiero:Vouet_Vanitas.JPG|''La mis-agordita paro (Vanitas)'' (ĉ. 1621), [[Nacia Muzeo en Varsovio|National Museum]], [[Varsovio|Warsaw]]
Dosiero:SimonVouet.JudithHolofernes01.jpg|''Judito'' (1620–1622), [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], Vienna
Dosiero:Circoncisione_di_Gesù_-_Vouet.jpg|''Cirkumcido de Jesuo'' (1622), [[Muzeo Kapodimonte|Museo di Capodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_-_Judith.JPG|''Judito'' (ĉ.&amp;nbsp;1620–1625), [[Malnova Pinakoteko|Alte Pinakothek]], Munkeno
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_Luke--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Luko'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo|Philadelphia Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_John--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Johano'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo|Philadelphia Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet,_Saint_Jerome_and_the_Angel,_c._1622-1625,_NGA_46151.jpg|''Sankta Ĵeromo kaj la anĝelo'' (ĉ. 1622–1625), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono
Dosiero:Vouet-guillaume-louvre.jpg|''Sankta'' Vilhelmo de Akvitanio (1622–1627), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sophonisba_Receiving_the_Poisoned_Chalice_-_WGA25358.jpg|''Sofonisba ricevanta la venenigitan kalikon'' (ĉ. 1623), [[Gemäldegalerie Alte Meister]]
Dosiero:Portrait_of_Artemisia_Lomi_Gentileschi_by_Simon_Vouet_ca._1623-1626.jpg|''Portreto de [[Artemisia Gentileschi]] kun pentriloj'' (ĉ. 1623–1625), privata kolekto
Dosiero:Vouet-Anges-instruments_de_la_passion-Besançon.jpg|Anĝeloj portantaj Instrumentojn de la Pasio (1625), Musée des Beaux-Arts et d'Archéologie de Besançon
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere_visitata_da_San_Pietro_-_Vouet.jpg|''La vizio de Sankta Petro en malliberejo fare de Sankta Agata'' (ĉ. 1625), Palazzo Abatellis, Palermo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Sebastian_-_1990.5_-_Museum_of_Fine_Arts.jpg|''Sankta Sebastiano'' (ĉ. 1625), Museum of Fine Arts, Houston
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Saint_Cecilia_-_c._1626.jpg|''Sankta Cecilia'' (ĉ. 1626), Blanton Museum of Art
Dosiero:The_Holy_Family_by_Simon_Vouet,_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor.JPG|''La Sankta Familio kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'' (1626), Legion of Honor, San Francisco
Dosiero:Simon_Vouet--Salome--1626-1627--Crocker_Art_Museum--Sacramento.jpg|''Salome'' (1626–1627), Crocker Art Museum, Sacramento
Dosiero:Vouet-Psyché-Lyon.jpg|''Kupido kaj Psiĥo'' (1626–1629), Musée des Beaux-Arts de Lyon
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion_Angel_Holding_the_Vessel_and_Towel_for_washing_the_hands_of_Pontius_Pilate_-_69.36.1_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo tenanta la vazon kaj mantukon por lavi la manojn de Pontio Pilato'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion,_the_Superscription_from_the_Cross_-_69.36.2_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo kun la superskribo de la Kruco'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Father_Time_Overcome_by_Love,_Hope_and_Beauty_-_1627.jpg|''Tempo venkita de amo, beleco kaj espero'' (1627), [[Prado-Muzeo|Prado]]
Dosiero:Simon_vouet,_natività_della_vergine,_1620_ca._04.jpg|''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1629), San Francesco a Ripa, Romo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Mary_Magdalen_-_1988.108_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|''Sankta Maria Magdalena'' (ĉ. 1630), [[Klevlanda Muzeo de Arto|Cleveland Museum of Art]]
Dosiero:Simon_Vouet--Neptune_and_Amphitrite--Hearst_Castle--1630s.jpg|''Neptuno kaj Amfitrito'' (16300-aj) Hearst Castle
Dosiero:Simon_Vouet--Woman_wearing_a_white_veil--Louvre.jpg|''Virino portanta blankan vualon'' (1630-aj), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet,_Madonna_and_Child,_1633,_NGA_206070.jpg|''Madono kaj infano'' (1633), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono.
Dosiero:Loth_and_his_daughters_mg_0028.jpg|Lot kaj liaj filinoj (1633), Musée des Beaux-Arts de Strasbourg
Dosiero:Simon_Vouet--portrait_of_a_man_of_75--1634.jpg|Portreto de viro en aĝo de 75 (1634), kreto, paŝtelo kaj inko sur papero, privata kolekto
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Muses_Urania_and_Calliope.JPG| ''La Muzoj Uranio kaj Kaliopo'' (1634), [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Vaŝingtono
Dosiero:Cérès_foulant_aux_pieds_les_attributs_de_la_guerre,_Vouet.jpg|''Cereso subtretante la atributojn de Milito'' (1635), Musée des Beaux-arts Thomas Henry, Cherbourg-Octeville
Dosiero:Aeneas_and_his_Father_Fleeing_Troy_by_Simon_Vouet,_San_Diego_Museum_of_Art.JPG|''Eneo kaj lia patro fuĝantaj de Trojo'' (ĉ. 1635), San Diego Museum of Art
Dosiero:Simon_Vouet--Deposition_of_Christ--c_1635--Le_Havre--Musée_Malraux.jpg|''Deponiĝo de Kristo'' (ĉ.&amp;nbsp;1635), [http://www.muma-lehavre.fr/en Musée d'art moderne André Malraux], [[Le Havre]]
Dosiero:Simon_Vouet_001.jpg|''Alegorio de riĉeco'' (ĉ.&amp;nbsp;1635–1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_(1590-1649)_-_Diana_-_RCIN_403930_-_Hampton_Court_Palace.jpg|''Diana'' (1637), Cumberland Gallery, [[Hampton Court|Hampton Court Palace]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sleeping_Venus_-_WGA25370.jpg|''Domanta Venuso'' (1630–1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Belarta Muzeo]], Budapeŝto
Dosiero:Simon_Vouet_-_Heavenly_Charity_-_WGA25376.jpg|''Ĉiela karitato'' (ĉ. 1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet--The_Toilet_of_Venus--1640--Carnegie_Museum_of_Art--Pittsburgh.jpg|''La necesejo deVenuso'' (ĉ. 1640), Carnegie Museum of Art, Pittsburgh
Dosiero:Simon_Vouet--The_Death-of-Dido--c_1641.jpg|''La morto de Dido'' (ĉ. 1641), Musée des Beaux-Arts de Dole
Dosiero:Artemisia_Building_the_Mausolaeum_(Simon_Vouet)_-_Nationalmuseum_-_22229.tif|Artemisia konstruas la maŭzoleon (fruaj 1640-aj jaroj), [[Sveda Nacia Muzeo|Nacia Muzeo]], Stokholmo
Dosiero:Simon_Vouet_(French_-_Venus_and_Adonis_-_Google_Art_Project.jpg|''Venuso kaj Adoniso'' (1642), [[J. Paul Getty Museum]]
Dosiero:Louis_XIII_by_Vouet_Louvre_INV_8506)_n01.jpg|''Portreto de Ludoviko la 13-a'' (1643), Luvro
Dosiero:Vouet_Simon_Vierge_Hesselin.jpg|''Hesselin Madonna'' aŭ ''Madonna de la Kverka Tondado'' (ĉ.&amp;nbsp;1640–1645), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_Time_Vanquished_by_Love_Venus_and_Hope.jpg|''Tempo venkita de amo, venuso kaj espero'' (1640–1645), Musée des Arts Décoratifs, Bourges
Dosiero:VouetDraguignan_(cropped).jpg|Alegorio de karitato (1640–1645; eble studia verko), Muzeo de Arto kaj Historio de [[Draguignan]]
Dosiero:Simon_vouet--portrait_dhomme_de_profil_tourne_vers_la_gauche.jpg|Portreto de viro en profilo, turnita maldekstren, sendata, privata kolekto.
Dosiero:Simon_vouet_portrait_du_cardinal_jules_mazarin.jpg|Portreto de Kardinalo [[Jules Mazarin]], n.d., privata kolekto
Dosiero:Cabinet,_attributed_to_Pierre_Gole,_Paris,_c._1650,_ebony,_pine,_interior_applied_with_rosewood,_tulipwood,_oak,_stained_ivory,_gilt_bronze,_mirror_-_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor_-_DSC07720.JPG|Kabineto atribuita al Pierre Gole &lt;ref&gt;&quot;The carvings on the exterior doors may derive from Simon Vouet,&quot; according to Renée Dreyfus, ''Legion of Honor: Selected Works'', Fine Arts Museums of San Francisco: 2007, p. 51.&lt;/ref&gt; (ĉ. 1620–1684), Legio de Honoro, San-Francisko
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_Parnassus_or_Apollo_and_the_Muses_-_WGA25372.jpg|alternative=Parnassus, or Apollo and the Muses (c. 1640), Museum of Fine Arts, Budapest| ''Parnaso, aŭ Apolono kaj la Muzoj'' (ĉ. 1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Muzeo de Belartoj]], Budapeŝto
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://www.christies.com/features/Simon-Vouet-portraits-made-for-King-Louis-XIII-10343-1.aspx Tri portretoj de la artisto, kiu instruis al Ludoviko la 13-a desegni], [https://www.christies.com/lotfinder/print_sale.aspx?saleid=28435&amp;lid=1 aŭkciitaj ĉe Christie's la 27-an de majo 2020]
* [https://artsandculture.google.com/entity/%2Fm%2F03d8f_ Simon Vouet] ĉe Google Artoj kaj Kulturo 
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/v/vouet/ Laboras] ĉe WGA
* Pentraĵoj de Simon Vouet ĉe la [http://hearstcastle.org/history-behind-hearst-castle/art/pieces/neptune/ Kastelo Hearst] en Kalifornio
* [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2887 Sankta Agnes], [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2880 Sankta Cecilia], kaj [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2949 Portreto de Sinjoro] de Simon Vouet ĉe la Blanton Muzeo de Arto
* [http://www.getty.edu/art/collection/artists/221/simon-vouet-french-1590-1649/ Simon Vouet] ĉe la [[J. Paul Getty Museum|J. Paul Getty Muzeo]]
* [http://artemoda.unibg.it/page.asp?menu1=3&amp;cerca=1&amp;aut=104&amp;mac=0&amp;sog=0 Memportreto de Vouet, kun modnotoj] ĉe Arte|Moda Archive, Universitato de Bergamo
* [https://www.storiedellarte.com/2015/02/quando-il-matrimonio-e-darte-simon-vouet-virginia-da-vezzo-e-la-sua-giuditta-con-la-testa-di-oloferne.html Artikolo pri Vouet kaj lia edzino kaj kolega pentristino Virginia da Vezzo] ({{It}})
* [http://www.dhistoire-et-dart.com/Fortunecritique/VouetEffigiesItalie.html Sylvain Kerspern pri portretoj prezentantaj Simon Vouet] ({{Fr}})
* [https://france3-regions.francetvinfo.fr/normandie/calvados/caen/homme-figue-simon-vouet-sens-cache-tableau-du-musee-beaux-arts-caen-1683220.html ''L'homme à la figue (Viro kun figoj)''], rigardo al la kodita seksa signifo de la pentraĵo de Vouet ĉe Caen ({{Fr}})
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Vouet, Simon}}
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Francaj desegnistoj]]</text>
      <sha1>jsj930sq1odids3v2z13vooazx076v6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412434</id>
      <parentid>9412419</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galerio de pentraĵoj (kronologia) */</comment>
      <origin>9412434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13489" sha1="71kpw78hqf5dxt0swrjymvlp4dg1mvg" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1626 aŭ 1627}}

'''Simon VOUET''', franclingva prononco [simɔ̃ vwɛ] (naskiĝis la 9-an de januaro 1590 en [[Parizo]] – mortis la 30-an de junio 1649 samloke) estis [[Franca lingvo|franca]] pentristo, kiu studis kaj famiĝis en Italio antaŭ ol esti alvokita de [[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]] por servi kiel [[Unua pentristo de la Reĝo|Premier peintre du Roy]] en [[Francio]]. Li kaj lia studio de artistoj kreis religiajn kaj mitologiajn pentraĵojn, portretojn, freskojn, tapiŝojn kaj grandegajn ornamajn skemojn por la reĝo kaj por riĉaj mecenatoj, inkluzive de [[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Kardinalo Richelieu]]. Dum ĉi tiu tempo, &quot;Vouet estis nediskuteble la ĉefa artisto en Parizo,&quot; &lt;ref name=&quot;Posner2&quot;&gt;Posner, Donald. &quot;''The Paintings of Simon Vouet'' &quot; (book review), ''The Art Bulletin'', Vol. 45, No. 3 (Sept., 1963), pp. 286–291.&lt;/ref&gt; kaj estis grandege influa en la enkonduko de la itala [[Baroka pentrarto|baroka stilo de pentrado]] al Francio. Li ankaŭ estis, laŭ Pierre Rosenberg, &quot;sendube unu el la elstaraj desegnistoj de la deksepa jarcento, egala al [[Annibale Carracci]] kaj Lanfranco.&quot; &lt;ref&gt;Rosenberg, Pierre.&quot;''Musée du Louvre, Cabinet des Dessins, Inventaire général des dessins, École française, Dessins de Simon Vouet 1590–1649'' by Barbara Brejon de Lavergnée&quot; (book review). ''Master Drawings'', Vol. 25, No. 4 (Winter, 1987), p. 414.&lt;/ref&gt;

Granda internacia ekspozicio de la verkoj de Vouet estas planita por 2027, kunorganizita de la [[Malgranda Palaco (Parizo)|Musée du Petit Palais]] en Parizo kaj la muzeo Legio de Honoro en San-Francisko. &lt;ref&gt;St. Germain, Danielle, &quot;A Vision of the Future of the Legion of Honor,&quot; ''Fine Arts'', Fall 2025, p. 37.&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Virginia_da_Vezzo,_the_Artist's_Wife,_as_the_Magdalen_LACMA_M.83.201.jpg|dekstra|eta|335x335ra|''Virginia da Vezzo, la edzino de la artisto, kiel la [[Magdalena]]'' (ĉ. 1627), [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|LACMA]]]]
[[Dosiero:Simon_Vouet_-_David_with_the_Head_of_Goliath_-_Google_Art_Project.jpg|eta|337x337ra|[http://www.museidigenova.it/it/content/david-con-la-testa-di-golia-1620-1622 ''Davido kun la kapo de Goliato''] (1620–1622), Palazzo Bianco, Ĝenovo]]
[[Dosiero:Giuditta_e_Oloferne_-_Vezzi.png|dekstra|eta|340x340ra|''Judit kun la kapo de Holofernes'' (ĉ. 1624–1626) pentrita de Virginia da Vezzo, la unua edzino de Simon Vouet, ĉe la Musée des Beaux-Arts de Nantes]]
[[Dosiero:Vouet--St_Francis_of_Paola_resuscitating_a_child--1648--Quebec--_église-Saint-Henri-de-Lévis.jpg|eta|446x446ra|[[Francisko de Paola|''Sankta Francisko de Paŭlo'']] ''Revivigante Infanon'' (1648), L'église-Saint-Henri de Lévis, Kebekio, &quot;la apogeo de franca deksepa-jarcenta pentrado.&quot;]]

== Galerio de pentraĵoj (kronologia) ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_St._Catherine_-_Google_Art_Project.jpg|''Sankta Catherine'' (s.d.), [[Nacia Muzeo de Okcidenta Arto]], Tokio
Dosiero:Simon_Vouet_-_Magdalene_-_WGA25347.jpg|''Mary Magdalen'' (1614–1615), [[Kvirinala palaco]], Romo
Dosiero:Amanti_-_Vouet.jpg|''Amantoj'' (1614–1618), [[Ŝtata Muzeo de Belartoj Puŝkin]], Moscow
Dosiero:Saint_Agnes_by_Simon_Vouet,_Paris,_c._1615,_oil_on_canvas_-_Blanton_Museum_of_Art_-_Austin,_Texas_-_DSC07774.jpg|Sankta Agnes (ĉ. 1615), Blanton Museum of Art
Dosiero:Woman_Playing_a_Guitar_MET_DP-12928-001.jpg|''Virino ludanta gitaron'' (ĉ.&amp;nbsp;1618), [[Metropola Muzeo de Arto]]
Dosiero:'The_Halberdier'_by_Simon_Vouet,_Dayton_Art_Institute.JPG|''La Halberdier'' (ĉ. 1615–1620), Dayton Art Institute
Dosiero:Angelo_con_dadi_e_tunica_-_Vouet.jpg|''Anĝelo kun ĵetkuboj kaj tuniko'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte]], Napolo
Dosiero:Angelo_con_la_lancia_della_Passione_-_Vouet.jpg|''Angel with Spear of the Passion'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_Portrait_of_a_Gentleman.tif|''Portreto de ĝentlemano'' (ĉ. 1620), Blanton Museum of Art
Dosiero:Saint_Jerome_(c.347–420)_(kwf00534).jpg|''Sankta Ĵeromo'' (ĉ.&amp;nbsp;1620), [[Nacia biblioteko de Kimrio]], [[Aberystwyth]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Fortune_Teller_-_WGA25350.jpg|''La aŭguristo'' (ĉ. 1620), [[Nacia Galerio de Kanado]]
Dosiero:Vouet_Vanitas.JPG|''La mis-agordita paro (Vanitas)'' (ĉ. 1621), [[Nacia Muzeo en Varsovio|Nacia Muzeo]], [[Varsovio]]
Dosiero:SimonVouet.JudithHolofernes01.jpg|''Judito'' (1620–1622), [[Muzeo de Arthistorio de Vieno]], Vieno
Dosiero:Circoncisione_di_Gesù_-_Vouet.jpg|''Cirkumcido de Jesuo'' (1622), [[Muzeo Kapodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_-_Judith.JPG|''Judito'' (ĉ.&amp;nbsp;1620–1625), [[Malnova Pinakoteko]], Munkeno
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_Luke--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Luko'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo]]
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_John--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Johano'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo]]
Dosiero:Simon_Vouet,_Saint_Jerome_and_the_Angel,_c._1622-1625,_NGA_46151.jpg|''Sankta Ĵeromo kaj la anĝelo'' (ĉ. 1622–1625), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono
Dosiero:Vouet-guillaume-louvre.jpg|''Sankta'' Vilhelmo de Akvitanio (1622–1627), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sophonisba_Receiving_the_Poisoned_Chalice_-_WGA25358.jpg|''Sofonisba ricevanta la venenigitan kalikon'' (ĉ. 1623), [[Gemäldegalerie Alte Meister]]
Dosiero:Portrait_of_Artemisia_Lomi_Gentileschi_by_Simon_Vouet_ca._1623-1626.jpg|''Portreto de [[Artemisia Gentileschi]] kun pentriloj'' (ĉ. 1623–1625), privata kolekto
Dosiero:Vouet-Anges-instruments_de_la_passion-Besançon.jpg|Anĝeloj portantaj Instrumentojn de la Pasio (1625), Musée des Beaux-Arts et d'Archéologie de Besançon
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere_visitata_da_San_Pietro_-_Vouet.jpg|''La vizio de Sankta Petro en malliberejo fare de Sankta Agata'' (ĉ. 1625), Palazzo Abatellis, Palermo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Sebastian_-_1990.5_-_Museum_of_Fine_Arts.jpg|''Sankta Sebastiano'' (ĉ. 1625), Museum of Fine Arts, Houston
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Saint_Cecilia_-_c._1626.jpg|''Sankta Cecilia'' (ĉ. 1626), Blanton Museum of Art
Dosiero:The_Holy_Family_by_Simon_Vouet,_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor.JPG|''La Sankta Familio kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'' (1626), Legion of Honor, San Francisco
Dosiero:Simon_Vouet--Salome--1626-1627--Crocker_Art_Museum--Sacramento.jpg|''Salome'' (1626–1627), Crocker Art Museum, Sacramento
Dosiero:Vouet-Psyché-Lyon.jpg|''Kupido kaj Psiĥo'' (1626–1629), Musée des Beaux-Arts de Lyon
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion_Angel_Holding_the_Vessel_and_Towel_for_washing_the_hands_of_Pontius_Pilate_-_69.36.1_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo tenanta la vazon kaj mantukon por lavi la manojn de Pontio Pilato'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion,_the_Superscription_from_the_Cross_-_69.36.2_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo kun la superskribo de la Kruco'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Father_Time_Overcome_by_Love,_Hope_and_Beauty_-_1627.jpg|''Tempo venkita de amo, beleco kaj espero'' (1627), [[Prado-Muzeo|Prado]]
Dosiero:Simon_vouet,_natività_della_vergine,_1620_ca._04.jpg|''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1629), San Francesco a Ripa, Romo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Mary_Magdalen_-_1988.108_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|''Sankta Maria Magdalena'' (ĉ. 1630), [[Klevlanda Muzeo de Arto]]
Dosiero:Simon_Vouet--Neptune_and_Amphitrite--Hearst_Castle--1630s.jpg|''Neptuno kaj Amfitrito'' (16300-aj) Hearst Castle
Dosiero:Simon_Vouet--Woman_wearing_a_white_veil--Louvre.jpg|''Virino portanta blankan vualon'' (1630-aj), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet,_Madonna_and_Child,_1633,_NGA_206070.jpg|''Madono kaj infano'' (1633), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono.
Dosiero:Loth_and_his_daughters_mg_0028.jpg|Lot kaj liaj filinoj (1633), Musée des Beaux-Arts de Strasbourg
Dosiero:Simon_Vouet--portrait_of_a_man_of_75--1634.jpg|Portreto de viro en aĝo de 75 (1634), kreto, paŝtelo kaj inko sur papero, privata kolekto
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Muses_Urania_and_Calliope.JPG| ''La Muzoj Uranio kaj Kaliopo'' (1634), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono
Dosiero:Cérès_foulant_aux_pieds_les_attributs_de_la_guerre,_Vouet.jpg|''Cereso subtretante la atributojn de Milito'' (1635), Musée des Beaux-arts Thomas Henry, Cherbourg-Octeville
Dosiero:Aeneas_and_his_Father_Fleeing_Troy_by_Simon_Vouet,_San_Diego_Museum_of_Art.JPG|''Eneo kaj lia patro fuĝantaj de Trojo'' (ĉ. 1635), San Diego Museum of Art
Dosiero:Simon_Vouet--Deposition_of_Christ--c_1635--Le_Havre--Musée_Malraux.jpg|''Deponiĝo de Kristo'' (ĉ.&amp;nbsp;1635), [http://www.muma-lehavre.fr/en Musée d'art moderne André Malraux], [[Le Havre]]
Dosiero:Simon_Vouet_001.jpg|''Alegorio de riĉeco'' (ĉ.&amp;nbsp;1635–1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_(1590-1649)_-_Diana_-_RCIN_403930_-_Hampton_Court_Palace.jpg|''Diana'' (1637), Cumberland Gallery, [[Hampton Court|Hampton Court Palace]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sleeping_Venus_-_WGA25370.jpg|''Domanta Venuso'' (1630–1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Belarta Muzeo]], Budapeŝto
Dosiero:Simon_Vouet_-_Heavenly_Charity_-_WGA25376.jpg|''Ĉiela karitato'' (ĉ. 1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet--The_Toilet_of_Venus--1640--Carnegie_Museum_of_Art--Pittsburgh.jpg|''La necesejo deVenuso'' (ĉ. 1640), Carnegie Museum of Art, Pittsburgh
Dosiero:Simon_Vouet--The_Death-of-Dido--c_1641.jpg|''La morto de Dido'' (ĉ. 1641), Musée des Beaux-Arts de Dole
Dosiero:Artemisia_Building_the_Mausolaeum_(Simon_Vouet)_-_Nationalmuseum_-_22229.tif|Artemisia konstruas la maŭzoleon (fruaj 1640-aj jaroj), [[Sveda Nacia Muzeo|Nacia Muzeo]], Stokholmo
Dosiero:Simon_Vouet_(French_-_Venus_and_Adonis_-_Google_Art_Project.jpg|''Venuso kaj Adoniso'' (1642), [[J. Paul Getty Museum]]
Dosiero:Louis_XIII_by_Vouet_Louvre_INV_8506)_n01.jpg|''Portreto de Ludoviko la 13-a'' (1643), Luvro
Dosiero:Vouet_Simon_Vierge_Hesselin.jpg|''Hesselin Madonna'' aŭ ''Madonna de la Kverka Tondado'' (ĉ.&amp;nbsp;1640–1645), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_Time_Vanquished_by_Love_Venus_and_Hope.jpg|''Tempo venkita de amo, venuso kaj espero'' (1640–1645), Musée des Arts Décoratifs, Bourges
Dosiero:VouetDraguignan_(cropped).jpg|Alegorio de karitato (1640–1645; eble studia verko), Muzeo de Arto kaj Historio de [[Draguignan]]
Dosiero:Simon_vouet--portrait_dhomme_de_profil_tourne_vers_la_gauche.jpg|Portreto de viro en profilo, turnita maldekstren, sendata, privata kolekto.
Dosiero:Simon_vouet_portrait_du_cardinal_jules_mazarin.jpg|Portreto de Kardinalo [[Jules Mazarin]], n.d., privata kolekto
Dosiero:Cabinet,_attributed_to_Pierre_Gole,_Paris,_c._1650,_ebony,_pine,_interior_applied_with_rosewood,_tulipwood,_oak,_stained_ivory,_gilt_bronze,_mirror_-_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor_-_DSC07720.JPG|Kabineto atribuita al Pierre Gole &lt;ref&gt;&quot;The carvings on the exterior doors may derive from Simon Vouet,&quot; according to Renée Dreyfus, ''Legion of Honor: Selected Works'', Fine Arts Museums of San Francisco: 2007, p. 51.&lt;/ref&gt; (ĉ. 1620–1684), Legio de Honoro, San-Francisko
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_Parnassus_or_Apollo_and_the_Muses_-_WGA25372.jpg|alternative=Parnassus, or Apollo and the Muses (c. 1640), Museum of Fine Arts, Budapest| ''Parnaso, aŭ Apolono kaj la Muzoj'' (ĉ. 1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Muzeo de Belartoj]], Budapeŝto
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://www.christies.com/features/Simon-Vouet-portraits-made-for-King-Louis-XIII-10343-1.aspx Tri portretoj de la artisto, kiu instruis al Ludoviko la 13-a desegni], [https://www.christies.com/lotfinder/print_sale.aspx?saleid=28435&amp;lid=1 aŭkciitaj ĉe Christie's la 27-an de majo 2020]
* [https://artsandculture.google.com/entity/%2Fm%2F03d8f_ Simon Vouet] ĉe Google Artoj kaj Kulturo 
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/v/vouet/ Laboras] ĉe WGA
* Pentraĵoj de Simon Vouet ĉe la [http://hearstcastle.org/history-behind-hearst-castle/art/pieces/neptune/ Kastelo Hearst] en Kalifornio
* [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2887 Sankta Agnes], [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2880 Sankta Cecilia], kaj [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2949 Portreto de Sinjoro] de Simon Vouet ĉe la Blanton Muzeo de Arto
* [http://www.getty.edu/art/collection/artists/221/simon-vouet-french-1590-1649/ Simon Vouet] ĉe la [[J. Paul Getty Museum|J. Paul Getty Muzeo]]
* [http://artemoda.unibg.it/page.asp?menu1=3&amp;cerca=1&amp;aut=104&amp;mac=0&amp;sog=0 Memportreto de Vouet, kun modnotoj] ĉe Arte|Moda Archive, Universitato de Bergamo
* [https://www.storiedellarte.com/2015/02/quando-il-matrimonio-e-darte-simon-vouet-virginia-da-vezzo-e-la-sua-giuditta-con-la-testa-di-oloferne.html Artikolo pri Vouet kaj lia edzino kaj kolega pentristino Virginia da Vezzo] ({{It}})
* [http://www.dhistoire-et-dart.com/Fortunecritique/VouetEffigiesItalie.html Sylvain Kerspern pri portretoj prezentantaj Simon Vouet] ({{Fr}})
* [https://france3-regions.francetvinfo.fr/normandie/calvados/caen/homme-figue-simon-vouet-sens-cache-tableau-du-musee-beaux-arts-caen-1683220.html ''L'homme à la figue (Viro kun figoj)''], rigardo al la kodita seksa signifo de la pentraĵo de Vouet ĉe Caen ({{Fr}})
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Vouet, Simon}}
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Francaj desegnistoj]]</text>
      <sha1>71kpw78hqf5dxt0swrjymvlp4dg1mvg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412444</id>
      <parentid>9412434</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16511" sha1="crpzr6zy5apkjnv4qhl83e7qe7ksx33" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1626 aŭ 1627}}

'''Simon VOUET''', franclingva prononco [simɔ̃ vwɛ] (naskiĝis la 9-an de januaro 1590 en [[Parizo]] – mortis la 30-an de junio 1649 samloke) estis [[Franca lingvo|franca]] pentristo, kiu studis kaj famiĝis en Italio antaŭ ol esti alvokita de [[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]] por servi kiel [[Unua pentristo de la Reĝo|Premier peintre du Roy]] en [[Francio]]. Li kaj lia studio de artistoj kreis religiajn kaj mitologiajn pentraĵojn, portretojn, freskojn, tapiŝojn kaj grandegajn ornamajn skemojn por la reĝo kaj por riĉaj mecenatoj, inkluzive de [[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Kardinalo Richelieu]]. Dum ĉi tiu tempo, &quot;Vouet estis nediskuteble la ĉefa artisto en Parizo,&quot; &lt;ref name=&quot;Posner2&quot;&gt;Posner, Donald. &quot;''The Paintings of Simon Vouet'' &quot; (book review), ''The Art Bulletin'', Vol. 45, No. 3 (Sept., 1963), pp. 286–291.&lt;/ref&gt; kaj estis grandege influa en la enkonduko de la itala [[Baroka pentrarto|baroka stilo de pentrado]] al Francio. Li ankaŭ estis, laŭ Pierre Rosenberg, &quot;sendube unu el la elstaraj desegnistoj de la deksepa jarcento, egala al [[Annibale Carracci]] kaj [[Giovanni Lanfranco|Lanfranco]].&quot; &lt;ref&gt;Rosenberg, Pierre.&quot;''Musée du Louvre, Cabinet des Dessins, Inventaire général des dessins, École française, Dessins de Simon Vouet 1590–1649'' by Barbara Brejon de Lavergnée&quot; (book review). ''Master Drawings'', Vol. 25, No. 4 (Winter, 1987), p. 414.&lt;/ref&gt;

Granda internacia ekspozicio de la verkoj de Vouet estas planita por 2027, kunorganizita de la [[Malgranda Palaco (Parizo)|Musée du Petit Palais]] en Parizo kaj la muzeo Legio de Honoro en San-Francisko. &lt;ref&gt;St. Germain, Danielle, &quot;A Vision of the Future of the Legion of Honor,&quot; ''Fine Arts'', Fall 2025, p. 37.&lt;/ref&gt;

Kiel aliaj eŭropaj pentristoj trejnitaj en Italio komence de la 17-a jarcento, en sia frua periodo li evoluigis naturalismon en la stilo de Karavageskismo, kaj poste evoluis al klasikisma baroka stilo por konveni al la gustoj de sia klientaro.
[[Dosiero:Virginia_da_Vezzo,_the_Artist's_Wife,_as_the_Magdalen_LACMA_M.83.201.jpg|dekstra|eta|335x335ra|''Virginia da Vezzo, la edzino de la artisto, kiel la [[Magdalena]]'' (ĉ. 1627), [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|LACMA]]]]
[[Dosiero:Simon_Vouet_-_David_with_the_Head_of_Goliath_-_Google_Art_Project.jpg|eta|337x337ra|[http://www.museidigenova.it/it/content/david-con-la-testa-di-golia-1620-1622 ''Davido kun la kapo de Goliato''] (1620–1622), Palazzo Bianco, Ĝenovo]]
[[Dosiero:Giuditta_e_Oloferne_-_Vezzi.png|dekstra|eta|340x340ra|''Judit kun la kapo de Holofernes'' (ĉ. 1624–1626) pentrita de Virginia da Vezzo, la unua edzino de Simon Vouet, ĉe la Musée des Beaux-Arts de Nantes]]
[[Dosiero:Vouet--St_Francis_of_Paola_resuscitating_a_child--1648--Quebec--_église-Saint-Henri-de-Lévis.jpg|eta|446x446ra|[[Francisko de Paola|''Sankta Francisko de Paŭlo'']] ''Revivigante Infanon'' (1648), L'église-Saint-Henri de Lévis, Kebekio, &quot;la apogeo de franca deksepa-jarcenta pentrado.&quot;]]

== Aprezo ==
[[//de.wikipedia.org/wiki/Datei:Simon_vouet,_toeletta_di_venere,_1629.jpg|ligilo=https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Simon_vouet,_toeletta_di_venere,_1629.jpg|eta|''La Necesejo de Venuso'', 1630-aj jaroj, Arta Muzeo de Cincinnati]]
Simon Vouet estis unu el la unuaj francaj pentristoj, kiuj iris al [[Italio]] por plilongigita periodo kaj ricevis detalan trejnadon en pentrado.&lt;ref name=&quot;Bousquet2872&quot;&gt;Jacques Bousquet: ''Documents sur le séjour de Simon Vouet à Rome'', in: ''Mélanges de l‘école francaise de Rome, Année 1952, 64'', S. 287–300, hier: S. 287, online auf [https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-4874_1952_num_64_1_7379 Persée.fr] (französisch; Abruf am 13. Juni 2020)&lt;/ref&gt; Lia stila evoluo estas ekstreme larĝa, intervalante de la [[tenebrismo]] de la [[Caravaggio|Karavagistoj]] en lia frua itala verko ĝis klasika malfrua stilo. Eĉ en Romo, li kombinis sian [[Klaroskuro|klaroskuron]] kun la elegantaj formoj de pentristoj kiel [[Guido Reni]], [[Domenichino]], Lanfranco, kaj ankaŭ Massimo Stanzione. En la 1620-aj jaroj, la paletro de Vouet iom post iom heliĝis kaj fariĝis pli diferencigita kaj rafinita laŭ koloro.

En Francio, li enkondukis gravajn novigojn en la stilo de ital-stila baroko kaj ludis centran pioniran rolon en la klasike influita, eleganta franca gusto en arto, pavimante la vojon por sia lernanto [[Charles Le Brun]]. &lt;ref name=&quot;Bousquet2872&quot; /&gt; Simon Vouet estas konsiderata la vera fondinto de franca pentrarto en la senco de [[Baroko|baroka]] [[klasikismo]]. &lt;ref name=&quot;Bousquet300&quot;&gt;Jacques Bousquet: ''Documents sur le séjour de Simon Vouet à Rome'', in: ''Mélanges de l‘école francaise de Rome, Année 1952, 64'', S. 287–300, hier: S. 299–300, online auf [https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-4874_1952_num_64_1_7379 Persée.fr] (französisch; Abruf am 13. Juni 2020)&lt;/ref&gt; Lia arto atingis sian zeniton inter 1625 ĝis 1640. Stile, li nun preskaŭ tute forlasis la ombran tenebrismon - kun esceptoj kiel la ''Entombigo de Kristo'' (Musée André Malraux, Havro ) - kaj evoluigis dekoracian kaj riĉe dinamikan barokan elegantecon de luma kaj kromate diferencigita splendo. Kelkaj aŭtoroj vidas pliigitan influon de [[Veronese]]. En liaj pli postaj verkoj, kiel ekzemple &amp;nbsp;la ''Prezento en la Templo'' en la Luvro, Vouet fariĝis pli kaj pli klasika, lia paletro pli modera kaj pli malvarmeta. &lt;ref name=&quot;Présentation&quot;&gt;Jean-Gilles Berizzi: ''Simon Vouet: La Présentation au Temple'', Artikel auf der Website des [https://www.louvre.fr/oeuvre-notices/la-presentation-au-temple Louvre] (französisch (oder englisch); Abruf am 13. Juni 2020)&lt;/ref&gt; Ankaŭ, la implikiĝo de la metiejo ŝajnas pliiĝi en la pli posta periodo kaj foje difektas la kvaliton.

== Galerio de pentraĵoj (kronologie ordigitaj) ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_St._Catherine_-_Google_Art_Project.jpg|''Sankta Catherine'' (s.d.), [[Nacia Muzeo de Okcidenta Arto]], Tokio
Dosiero:Simon_Vouet_-_Magdalene_-_WGA25347.jpg|''Mary Magdalen'' (1614–1615), [[Kvirinala palaco]], Romo
Dosiero:Amanti_-_Vouet.jpg|''Amantoj'' (1614–1618), [[Ŝtata Muzeo de Belartoj Puŝkin]], Moscow
Dosiero:Saint_Agnes_by_Simon_Vouet,_Paris,_c._1615,_oil_on_canvas_-_Blanton_Museum_of_Art_-_Austin,_Texas_-_DSC07774.jpg|Sankta Agnes (ĉ. 1615), Blanton Museum of Art
Dosiero:Woman_Playing_a_Guitar_MET_DP-12928-001.jpg|''Virino ludanta gitaron'' (ĉ.&amp;nbsp;1618), [[Metropola Muzeo de Arto]]
Dosiero:'The_Halberdier'_by_Simon_Vouet,_Dayton_Art_Institute.JPG|''La Halberdier'' (ĉ. 1615–1620), Dayton Art Institute
Dosiero:Angelo_con_dadi_e_tunica_-_Vouet.jpg|''Anĝelo kun ĵetkuboj kaj tuniko'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte]], Napolo
Dosiero:Angelo_con_la_lancia_della_Passione_-_Vouet.jpg|''Angel with Spear of the Passion'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_Portrait_of_a_Gentleman.tif|''Portreto de ĝentlemano'' (ĉ. 1620), Blanton Museum of Art
Dosiero:Saint_Jerome_(c.347–420)_(kwf00534).jpg|''Sankta Ĵeromo'' (ĉ.&amp;nbsp;1620), [[Nacia biblioteko de Kimrio]], [[Aberystwyth]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Fortune_Teller_-_WGA25350.jpg|''La aŭguristo'' (ĉ. 1620), [[Nacia Galerio de Kanado]]
Dosiero:Vouet_Vanitas.JPG|''La mis-agordita paro (Vanitas)'' (ĉ. 1621), [[Nacia Muzeo en Varsovio|Nacia Muzeo]], [[Varsovio]]
Dosiero:SimonVouet.JudithHolofernes01.jpg|''Judito'' (1620–1622), [[Muzeo de Arthistorio de Vieno]], Vieno
Dosiero:Circoncisione_di_Gesù_-_Vouet.jpg|''Cirkumcido de Jesuo'' (1622), [[Muzeo Kapodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_-_Judith.JPG|''Judito'' (ĉ.&amp;nbsp;1620–1625), [[Malnova Pinakoteko]], Munkeno
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_Luke--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Luko'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo]]
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_John--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Johano'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo]]
Dosiero:Simon_Vouet,_Saint_Jerome_and_the_Angel,_c._1622-1625,_NGA_46151.jpg|''Sankta Ĵeromo kaj la anĝelo'' (ĉ. 1622–1625), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono
Dosiero:Vouet-guillaume-louvre.jpg|''Sankta'' Vilhelmo de Akvitanio (1622–1627), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sophonisba_Receiving_the_Poisoned_Chalice_-_WGA25358.jpg|''Sofonisba ricevanta la venenigitan kalikon'' (ĉ. 1623), [[Gemäldegalerie Alte Meister]]
Dosiero:Portrait_of_Artemisia_Lomi_Gentileschi_by_Simon_Vouet_ca._1623-1626.jpg|''Portreto de [[Artemisia Gentileschi]] kun pentriloj'' (ĉ. 1623–1625), privata kolekto
Dosiero:Vouet-Anges-instruments_de_la_passion-Besançon.jpg|Anĝeloj portantaj Instrumentojn de la Pasio (1625), Musée des Beaux-Arts et d'Archéologie de Besançon
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere_visitata_da_San_Pietro_-_Vouet.jpg|''La vizio de Sankta Petro en malliberejo fare de Sankta Agata'' (ĉ. 1625), Palazzo Abatellis, Palermo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Sebastian_-_1990.5_-_Museum_of_Fine_Arts.jpg|''Sankta Sebastiano'' (ĉ. 1625), Museum of Fine Arts, Houston
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Saint_Cecilia_-_c._1626.jpg|''Sankta Cecilia'' (ĉ. 1626), Blanton Museum of Art
Dosiero:The_Holy_Family_by_Simon_Vouet,_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor.JPG|''La Sankta Familio kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'' (1626), Legion of Honor, San Francisco
Dosiero:Simon_Vouet--Salome--1626-1627--Crocker_Art_Museum--Sacramento.jpg|''Salome'' (1626–1627), Crocker Art Museum, Sacramento
Dosiero:Vouet-Psyché-Lyon.jpg|''Kupido kaj Psiĥo'' (1626–1629), Musée des Beaux-Arts de Lyon
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion_Angel_Holding_the_Vessel_and_Towel_for_washing_the_hands_of_Pontius_Pilate_-_69.36.1_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo tenanta la vazon kaj mantukon por lavi la manojn de Pontio Pilato'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion,_the_Superscription_from_the_Cross_-_69.36.2_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo kun la superskribo de la Kruco'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Father_Time_Overcome_by_Love,_Hope_and_Beauty_-_1627.jpg|''Tempo venkita de amo, beleco kaj espero'' (1627), [[Prado-Muzeo|Prado]]
Dosiero:Simon_vouet,_natività_della_vergine,_1620_ca._04.jpg|''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1629), San Francesco a Ripa, Romo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Mary_Magdalen_-_1988.108_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|''Sankta Maria Magdalena'' (ĉ. 1630), [[Klevlanda Muzeo de Arto]]
Dosiero:Simon_Vouet--Neptune_and_Amphitrite--Hearst_Castle--1630s.jpg|''Neptuno kaj Amfitrito'' (16300-aj) Hearst Castle
Dosiero:Simon_Vouet--Woman_wearing_a_white_veil--Louvre.jpg|''Virino portanta blankan vualon'' (1630-aj), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet,_Madonna_and_Child,_1633,_NGA_206070.jpg|''Madono kaj infano'' (1633), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono.
Dosiero:Loth_and_his_daughters_mg_0028.jpg|Lot kaj liaj filinoj (1633), Musée des Beaux-Arts de Strasbourg
Dosiero:Simon_Vouet--portrait_of_a_man_of_75--1634.jpg|Portreto de viro en aĝo de 75 (1634), kreto, paŝtelo kaj inko sur papero, privata kolekto
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Muses_Urania_and_Calliope.JPG| ''La Muzoj Uranio kaj Kaliopo'' (1634), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono
Dosiero:Cérès_foulant_aux_pieds_les_attributs_de_la_guerre,_Vouet.jpg|''Cereso subtretante la atributojn de Milito'' (1635), Musée des Beaux-arts Thomas Henry, Cherbourg-Octeville
Dosiero:Aeneas_and_his_Father_Fleeing_Troy_by_Simon_Vouet,_San_Diego_Museum_of_Art.JPG|''Eneo kaj lia patro fuĝantaj de Trojo'' (ĉ. 1635), San Diego Museum of Art
Dosiero:Simon_Vouet--Deposition_of_Christ--c_1635--Le_Havre--Musée_Malraux.jpg|''Deponiĝo de Kristo'' (ĉ.&amp;nbsp;1635), [http://www.muma-lehavre.fr/en Musée d'art moderne André Malraux], [[Le Havre]]
Dosiero:Simon_Vouet_001.jpg|''Alegorio de riĉeco'' (ĉ.&amp;nbsp;1635–1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_(1590-1649)_-_Diana_-_RCIN_403930_-_Hampton_Court_Palace.jpg|''Diana'' (1637), Cumberland Gallery, [[Hampton Court|Hampton Court Palace]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sleeping_Venus_-_WGA25370.jpg|''Domanta Venuso'' (1630–1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Belarta Muzeo]], Budapeŝto
Dosiero:Simon_Vouet_-_Heavenly_Charity_-_WGA25376.jpg|''Ĉiela karitato'' (ĉ. 1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet--The_Toilet_of_Venus--1640--Carnegie_Museum_of_Art--Pittsburgh.jpg|''La necesejo deVenuso'' (ĉ. 1640), Carnegie Museum of Art, Pittsburgh
Dosiero:Simon_Vouet--The_Death-of-Dido--c_1641.jpg|''La morto de Dido'' (ĉ. 1641), Musée des Beaux-Arts de Dole
Dosiero:Artemisia_Building_the_Mausolaeum_(Simon_Vouet)_-_Nationalmuseum_-_22229.tif|Artemisia konstruas la maŭzoleon (fruaj 1640-aj jaroj), [[Sveda Nacia Muzeo|Nacia Muzeo]], Stokholmo
Dosiero:Simon_Vouet_(French_-_Venus_and_Adonis_-_Google_Art_Project.jpg|''Venuso kaj Adoniso'' (1642), [[J. Paul Getty Museum]]
Dosiero:Louis_XIII_by_Vouet_Louvre_INV_8506)_n01.jpg|''Portreto de Ludoviko la 13-a'' (1643), Luvro
Dosiero:Vouet_Simon_Vierge_Hesselin.jpg|''Hesselin Madonna'' aŭ ''Madonna de la Kverka Tondado'' (ĉ.&amp;nbsp;1640–1645), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_Time_Vanquished_by_Love_Venus_and_Hope.jpg|''Tempo venkita de amo, venuso kaj espero'' (1640–1645), Musée des Arts Décoratifs, Bourges
Dosiero:VouetDraguignan_(cropped).jpg|Alegorio de karitato (1640–1645; eble studia verko), Muzeo de Arto kaj Historio de [[Draguignan]]
Dosiero:Simon_vouet--portrait_dhomme_de_profil_tourne_vers_la_gauche.jpg|Portreto de viro en profilo, turnita maldekstren, sendata, privata kolekto.
Dosiero:Simon_vouet_portrait_du_cardinal_jules_mazarin.jpg|Portreto de Kardinalo [[Jules Mazarin]], n.d., privata kolekto
Dosiero:Cabinet,_attributed_to_Pierre_Gole,_Paris,_c._1650,_ebony,_pine,_interior_applied_with_rosewood,_tulipwood,_oak,_stained_ivory,_gilt_bronze,_mirror_-_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor_-_DSC07720.JPG|Kabineto atribuita al Pierre Gole &lt;ref&gt;&quot;The carvings on the exterior doors may derive from Simon Vouet,&quot; according to Renée Dreyfus, ''Legion of Honor: Selected Works'', Fine Arts Museums of San Francisco: 2007, p. 51.&lt;/ref&gt; (ĉ. 1620–1684), Legio de Honoro, San-Francisko
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_Parnassus_or_Apollo_and_the_Muses_-_WGA25372.jpg|alternative=Parnassus, or Apollo and the Muses (c. 1640), Museum of Fine Arts, Budapest| ''Parnaso, aŭ Apolono kaj la Muzoj'' (ĉ. 1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Muzeo de Belartoj]], Budapeŝto
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://www.christies.com/features/Simon-Vouet-portraits-made-for-King-Louis-XIII-10343-1.aspx Tri portretoj de la artisto, kiu instruis al Ludoviko la 13-a desegni], [https://www.christies.com/lotfinder/print_sale.aspx?saleid=28435&amp;lid=1 aŭkciitaj ĉe Christie's la 27-an de majo 2020]
* [https://artsandculture.google.com/entity/%2Fm%2F03d8f_ Simon Vouet] ĉe Google Artoj kaj Kulturo 
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/v/vouet/ Laboras] ĉe WGA
* Pentraĵoj de Simon Vouet ĉe la [http://hearstcastle.org/history-behind-hearst-castle/art/pieces/neptune/ Kastelo Hearst] en Kalifornio
* [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2887 Sankta Agnes], [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2880 Sankta Cecilia], kaj [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2949 Portreto de Sinjoro] de Simon Vouet ĉe la Blanton Muzeo de Arto
* [http://www.getty.edu/art/collection/artists/221/simon-vouet-french-1590-1649/ Simon Vouet] ĉe la [[J. Paul Getty Museum|J. Paul Getty Muzeo]]
* [http://artemoda.unibg.it/page.asp?menu1=3&amp;cerca=1&amp;aut=104&amp;mac=0&amp;sog=0 Memportreto de Vouet, kun modnotoj] ĉe Arte|Moda Archive, Universitato de Bergamo
* [https://www.storiedellarte.com/2015/02/quando-il-matrimonio-e-darte-simon-vouet-virginia-da-vezzo-e-la-sua-giuditta-con-la-testa-di-oloferne.html Artikolo pri Vouet kaj lia edzino kaj kolega pentristino Virginia da Vezzo] ({{It}})
* [http://www.dhistoire-et-dart.com/Fortunecritique/VouetEffigiesItalie.html Sylvain Kerspern pri portretoj prezentantaj Simon Vouet] ({{Fr}})
* [https://france3-regions.francetvinfo.fr/normandie/calvados/caen/homme-figue-simon-vouet-sens-cache-tableau-du-musee-beaux-arts-caen-1683220.html ''L'homme à la figue (Viro kun figoj)''], rigardo al la kodita seksa signifo de la pentraĵo de Vouet ĉe Caen ({{Fr}})
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Vouet, Simon}}
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Francaj desegnistoj]]</text>
      <sha1>crpzr6zy5apkjnv4qhl83e7qe7ksx33</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412453</id>
      <parentid>9412444</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16547" sha1="fxhz4cvm7epqgek596aco0xmvb6uahu" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1626 aŭ 1627}}

'''Simon VOUET''', franclingva prononco [simɔ̃ vwɛ] (naskiĝis la 9-an de januaro 1590 en [[Parizo]] – mortis la 30-an de junio 1649 samloke) estis [[Franca lingvo|franca]] pentristo, kiu studis kaj famiĝis en Italio antaŭ ol esti alvokita de [[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]] por servi kiel [[Unua pentristo de la Reĝo|Premier peintre du Roy]] (do [[unua pentristo de la reĝo]]) en [[Francio]]. Li kaj lia studio de artistoj kreis religiajn kaj mitologiajn pentraĵojn, portretojn, freskojn, tapiŝojn kaj grandegajn ornamajn skemojn por la reĝo kaj por riĉaj mecenatoj, inkluzive de [[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Kardinalo Richelieu]]. Dum ĉi tiu tempo, &quot;Vouet estis nediskuteble la ĉefa artisto en Parizo,&quot; &lt;ref name=&quot;Posner2&quot;&gt;Posner, Donald. &quot;''The Paintings of Simon Vouet'' &quot; (book review), ''The Art Bulletin'', Vol. 45, No. 3 (Sept., 1963), pp. 286–291.&lt;/ref&gt; kaj estis grandege influa en la enkonduko de la itala [[Baroka pentrarto|baroka stilo de pentrado]] al Francio. Li ankaŭ estis, laŭ Pierre Rosenberg, &quot;sendube unu el la elstaraj desegnistoj de la deksepa jarcento, egala al [[Annibale Carracci]] kaj [[Giovanni Lanfranco|Lanfranco]].&quot; &lt;ref&gt;Rosenberg, Pierre.&quot;''Musée du Louvre, Cabinet des Dessins, Inventaire général des dessins, École française, Dessins de Simon Vouet 1590–1649'' by Barbara Brejon de Lavergnée&quot; (book review). ''Master Drawings'', Vol. 25, No. 4 (Winter, 1987), p. 414.&lt;/ref&gt;

Granda internacia ekspozicio de la verkoj de Vouet estas planita por 2027, kunorganizita de la [[Malgranda Palaco (Parizo)|Musée du Petit Palais]] en Parizo kaj la muzeo Legio de Honoro en San-Francisko. &lt;ref&gt;St. Germain, Danielle, &quot;A Vision of the Future of the Legion of Honor,&quot; ''Fine Arts'', Fall 2025, p. 37.&lt;/ref&gt;

Kiel aliaj eŭropaj pentristoj trejnitaj en Italio komence de la 17-a jarcento, en sia frua periodo li evoluigis naturalismon en la stilo de Karavageskismo, kaj poste evoluis al klasikisma baroka stilo por konveni al la gustoj de sia klientaro.
[[Dosiero:Virginia_da_Vezzo,_the_Artist's_Wife,_as_the_Magdalen_LACMA_M.83.201.jpg|dekstra|eta|335x335ra|''Virginia da Vezzo, la edzino de la artisto, kiel la [[Magdalena]]'' (ĉ. 1627), [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|LACMA]]]]
[[Dosiero:Simon_Vouet_-_David_with_the_Head_of_Goliath_-_Google_Art_Project.jpg|eta|337x337ra|[http://www.museidigenova.it/it/content/david-con-la-testa-di-golia-1620-1622 ''Davido kun la kapo de Goliato''] (1620–1622), Palazzo Bianco, Ĝenovo]]
[[Dosiero:Giuditta_e_Oloferne_-_Vezzi.png|dekstra|eta|340x340ra|''Judit kun la kapo de Holofernes'' (ĉ. 1624–1626) pentrita de Virginia da Vezzo, la unua edzino de Simon Vouet, ĉe la Musée des Beaux-Arts de Nantes]]
[[Dosiero:Vouet--St_Francis_of_Paola_resuscitating_a_child--1648--Quebec--_église-Saint-Henri-de-Lévis.jpg|eta|446x446ra|[[Francisko de Paola|''Sankta Francisko de Paŭlo'']] ''Revivigante Infanon'' (1648), L'église-Saint-Henri de Lévis, Kebekio, &quot;la apogeo de franca deksepa-jarcenta pentrado.&quot;]]

== Aprezo ==
[[//de.wikipedia.org/wiki/Datei:Simon_vouet,_toeletta_di_venere,_1629.jpg|ligilo=https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Simon_vouet,_toeletta_di_venere,_1629.jpg|eta|''La Necesejo de Venuso'', 1630-aj jaroj, Arta Muzeo de Cincinnati]]
Simon Vouet estis unu el la unuaj francaj pentristoj, kiuj iris al [[Italio]] por plilongigita periodo kaj ricevis detalan trejnadon en pentrado.&lt;ref name=&quot;Bousquet2872&quot;&gt;Jacques Bousquet: ''Documents sur le séjour de Simon Vouet à Rome'', in: ''Mélanges de l‘école francaise de Rome, Année 1952, 64'', S. 287–300, hier: S. 287, online auf [https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-4874_1952_num_64_1_7379 Persée.fr] (französisch; Abruf am 13. Juni 2020)&lt;/ref&gt; Lia stila evoluo estas ekstreme larĝa, intervalante de la [[tenebrismo]] de la [[Caravaggio|Karavagistoj]] en lia frua itala verko ĝis klasika malfrua stilo. Eĉ en Romo, li kombinis sian [[Klaroskuro|klaroskuron]] kun la elegantaj formoj de pentristoj kiel [[Guido Reni]], [[Domenichino]], Lanfranco, kaj ankaŭ Massimo Stanzione. En la 1620-aj jaroj, la paletro de Vouet iom post iom heliĝis kaj fariĝis pli diferencigita kaj rafinita laŭ koloro.

En Francio, li enkondukis gravajn novigojn en la stilo de ital-stila baroko kaj ludis centran pioniran rolon en la klasike influita, eleganta franca gusto en arto, pavimante la vojon por sia lernanto [[Charles Le Brun]]. &lt;ref name=&quot;Bousquet2872&quot; /&gt; Simon Vouet estas konsiderata la vera fondinto de franca pentrarto en la senco de [[Baroko|baroka]] [[klasikismo]]. &lt;ref name=&quot;Bousquet300&quot;&gt;Jacques Bousquet: ''Documents sur le séjour de Simon Vouet à Rome'', in: ''Mélanges de l‘école francaise de Rome, Année 1952, 64'', S. 287–300, hier: S. 299–300, online auf [https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-4874_1952_num_64_1_7379 Persée.fr] (französisch; Abruf am 13. Juni 2020)&lt;/ref&gt; Lia arto atingis sian zeniton inter 1625 ĝis 1640. Stile, li nun preskaŭ tute forlasis la ombran tenebrismon - kun esceptoj kiel la ''Entombigo de Kristo'' (Musée André Malraux, Havro ) - kaj evoluigis dekoracian kaj riĉe dinamikan barokan elegantecon de luma kaj kromate diferencigita splendo. Kelkaj aŭtoroj vidas pliigitan influon de [[Veronese]]. En liaj pli postaj verkoj, kiel ekzemple &amp;nbsp;la ''Prezento en la Templo'' en la Luvro, Vouet fariĝis pli kaj pli klasika, lia paletro pli modera kaj pli malvarmeta. &lt;ref name=&quot;Présentation&quot;&gt;Jean-Gilles Berizzi: ''Simon Vouet: La Présentation au Temple'', Artikel auf der Website des [https://www.louvre.fr/oeuvre-notices/la-presentation-au-temple Louvre] (französisch (oder englisch); Abruf am 13. Juni 2020)&lt;/ref&gt; Ankaŭ, la implikiĝo de la metiejo ŝajnas pliiĝi en la pli posta periodo kaj foje difektas la kvaliton.

== Galerio de pentraĵoj (kronologie ordigitaj) ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_St._Catherine_-_Google_Art_Project.jpg|''Sankta Catherine'' (s.d.), [[Nacia Muzeo de Okcidenta Arto]], Tokio
Dosiero:Simon_Vouet_-_Magdalene_-_WGA25347.jpg|''Mary Magdalen'' (1614–1615), [[Kvirinala palaco]], Romo
Dosiero:Amanti_-_Vouet.jpg|''Amantoj'' (1614–1618), [[Ŝtata Muzeo de Belartoj Puŝkin]], Moscow
Dosiero:Saint_Agnes_by_Simon_Vouet,_Paris,_c._1615,_oil_on_canvas_-_Blanton_Museum_of_Art_-_Austin,_Texas_-_DSC07774.jpg|Sankta Agnes (ĉ. 1615), Blanton Museum of Art
Dosiero:Woman_Playing_a_Guitar_MET_DP-12928-001.jpg|''Virino ludanta gitaron'' (ĉ.&amp;nbsp;1618), [[Metropola Muzeo de Arto]]
Dosiero:'The_Halberdier'_by_Simon_Vouet,_Dayton_Art_Institute.JPG|''La Halberdier'' (ĉ. 1615–1620), Dayton Art Institute
Dosiero:Angelo_con_dadi_e_tunica_-_Vouet.jpg|''Anĝelo kun ĵetkuboj kaj tuniko'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte]], Napolo
Dosiero:Angelo_con_la_lancia_della_Passione_-_Vouet.jpg|''Angel with Spear of the Passion'' (1615–1625), [[Muzeo Kapodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_Portrait_of_a_Gentleman.tif|''Portreto de ĝentlemano'' (ĉ. 1620), Blanton Museum of Art
Dosiero:Saint_Jerome_(c.347–420)_(kwf00534).jpg|''Sankta Ĵeromo'' (ĉ.&amp;nbsp;1620), [[Nacia biblioteko de Kimrio]], [[Aberystwyth]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Fortune_Teller_-_WGA25350.jpg|''La aŭguristo'' (ĉ. 1620), [[Nacia Galerio de Kanado]]
Dosiero:Vouet_Vanitas.JPG|''La mis-agordita paro (Vanitas)'' (ĉ. 1621), [[Nacia Muzeo en Varsovio|Nacia Muzeo]], [[Varsovio]]
Dosiero:SimonVouet.JudithHolofernes01.jpg|''Judito'' (1620–1622), [[Muzeo de Arthistorio de Vieno]], Vieno
Dosiero:Circoncisione_di_Gesù_-_Vouet.jpg|''Cirkumcido de Jesuo'' (1622), [[Muzeo Kapodimonte]], Napolo
Dosiero:Vouet_-_Judith.JPG|''Judito'' (ĉ.&amp;nbsp;1620–1625), [[Malnova Pinakoteko]], Munkeno
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_Luke--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Luko'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo]]
Dosiero:Simon_Vouet--Saint_John--1622-1625--Philadelphia_Museum_of_Art.jpg|''Sankta Johano'' (1622–1625), [[Filadelfia Artomuzeo]]
Dosiero:Simon_Vouet,_Saint_Jerome_and_the_Angel,_c._1622-1625,_NGA_46151.jpg|''Sankta Ĵeromo kaj la anĝelo'' (ĉ. 1622–1625), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono
Dosiero:Vouet-guillaume-louvre.jpg|''Sankta'' Vilhelmo de Akvitanio (1622–1627), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sophonisba_Receiving_the_Poisoned_Chalice_-_WGA25358.jpg|''Sofonisba ricevanta la venenigitan kalikon'' (ĉ. 1623), [[Gemäldegalerie Alte Meister]]
Dosiero:Portrait_of_Artemisia_Lomi_Gentileschi_by_Simon_Vouet_ca._1623-1626.jpg|''Portreto de [[Artemisia Gentileschi]] kun pentriloj'' (ĉ. 1623–1625), privata kolekto
Dosiero:Vouet-Anges-instruments_de_la_passion-Besançon.jpg|Anĝeloj portantaj Instrumentojn de la Pasio (1625), Musée des Beaux-Arts et d'Archéologie de Besançon
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere_visitata_da_San_Pietro_-_Vouet.jpg|''La vizio de Sankta Petro en malliberejo fare de Sankta Agata'' (ĉ. 1625), Palazzo Abatellis, Palermo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Sebastian_-_1990.5_-_Museum_of_Fine_Arts.jpg|''Sankta Sebastiano'' (ĉ. 1625), Museum of Fine Arts, Houston
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Saint_Cecilia_-_c._1626.jpg|''Sankta Cecilia'' (ĉ. 1626), Blanton Museum of Art
Dosiero:The_Holy_Family_by_Simon_Vouet,_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor.JPG|''La Sankta Familio kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'' (1626), Legion of Honor, San Francisco
Dosiero:Simon_Vouet--Salome--1626-1627--Crocker_Art_Museum--Sacramento.jpg|''Salome'' (1626–1627), Crocker Art Museum, Sacramento
Dosiero:Vouet-Psyché-Lyon.jpg|''Kupido kaj Psiĥo'' (1626–1629), Musée des Beaux-Arts de Lyon
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion_Angel_Holding_the_Vessel_and_Towel_for_washing_the_hands_of_Pontius_Pilate_-_69.36.1_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo tenanta la vazon kaj mantukon por lavi la manojn de Pontio Pilato'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Simon_Vouet_-_Angels_with_Attributes_of_the_Passion,_the_Superscription_from_the_Cross_-_69.36.2_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|''Anĝelo kun la superskribo de la Kruco'' (1627), Minneapolis Institute of Arts
Dosiero:Vouet,_Simon_-_Father_Time_Overcome_by_Love,_Hope_and_Beauty_-_1627.jpg|''Tempo venkita de amo, beleco kaj espero'' (1627), [[Prado-Muzeo|Prado]]
Dosiero:Simon_vouet,_natività_della_vergine,_1620_ca._04.jpg|''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1629), San Francesco a Ripa, Romo
Dosiero:Simon_Vouet_-_Saint_Mary_Magdalen_-_1988.108_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|''Sankta Maria Magdalena'' (ĉ. 1630), [[Klevlanda Muzeo de Arto]]
Dosiero:Simon_Vouet--Neptune_and_Amphitrite--Hearst_Castle--1630s.jpg|''Neptuno kaj Amfitrito'' (16300-aj) Hearst Castle
Dosiero:Simon_Vouet--Woman_wearing_a_white_veil--Louvre.jpg|''Virino portanta blankan vualon'' (1630-aj), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet,_Madonna_and_Child,_1633,_NGA_206070.jpg|''Madono kaj infano'' (1633), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono.
Dosiero:Loth_and_his_daughters_mg_0028.jpg|Lot kaj liaj filinoj (1633), Musée des Beaux-Arts de Strasbourg
Dosiero:Simon_Vouet--portrait_of_a_man_of_75--1634.jpg|Portreto de viro en aĝo de 75 (1634), kreto, paŝtelo kaj inko sur papero, privata kolekto
Dosiero:Simon_Vouet_-_The_Muses_Urania_and_Calliope.JPG| ''La Muzoj Uranio kaj Kaliopo'' (1634), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono
Dosiero:Cérès_foulant_aux_pieds_les_attributs_de_la_guerre,_Vouet.jpg|''Cereso subtretante la atributojn de Milito'' (1635), Musée des Beaux-arts Thomas Henry, Cherbourg-Octeville
Dosiero:Aeneas_and_his_Father_Fleeing_Troy_by_Simon_Vouet,_San_Diego_Museum_of_Art.JPG|''Eneo kaj lia patro fuĝantaj de Trojo'' (ĉ. 1635), San Diego Museum of Art
Dosiero:Simon_Vouet--Deposition_of_Christ--c_1635--Le_Havre--Musée_Malraux.jpg|''Deponiĝo de Kristo'' (ĉ.&amp;nbsp;1635), [http://www.muma-lehavre.fr/en Musée d'art moderne André Malraux], [[Le Havre]]
Dosiero:Simon_Vouet_001.jpg|''Alegorio de riĉeco'' (ĉ.&amp;nbsp;1635–1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_(1590-1649)_-_Diana_-_RCIN_403930_-_Hampton_Court_Palace.jpg|''Diana'' (1637), Cumberland Gallery, [[Hampton Court|Hampton Court Palace]]
Dosiero:Simon_Vouet_-_Sleeping_Venus_-_WGA25370.jpg|''Domanta Venuso'' (1630–1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Belarta Muzeo]], Budapeŝto
Dosiero:Simon_Vouet_-_Heavenly_Charity_-_WGA25376.jpg|''Ĉiela karitato'' (ĉ. 1640), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet--The_Toilet_of_Venus--1640--Carnegie_Museum_of_Art--Pittsburgh.jpg|''La necesejo deVenuso'' (ĉ. 1640), Carnegie Museum of Art, Pittsburgh
Dosiero:Simon_Vouet--The_Death-of-Dido--c_1641.jpg|''La morto de Dido'' (ĉ. 1641), Musée des Beaux-Arts de Dole
Dosiero:Artemisia_Building_the_Mausolaeum_(Simon_Vouet)_-_Nationalmuseum_-_22229.tif|Artemisia konstruas la maŭzoleon (fruaj 1640-aj jaroj), [[Sveda Nacia Muzeo|Nacia Muzeo]], Stokholmo
Dosiero:Simon_Vouet_(French_-_Venus_and_Adonis_-_Google_Art_Project.jpg|''Venuso kaj Adoniso'' (1642), [[J. Paul Getty Museum]]
Dosiero:Louis_XIII_by_Vouet_Louvre_INV_8506)_n01.jpg|''Portreto de Ludoviko la 13-a'' (1643), Luvro
Dosiero:Vouet_Simon_Vierge_Hesselin.jpg|''Hesselin Madonna'' aŭ ''Madonna de la Kverka Tondado'' (ĉ.&amp;nbsp;1640–1645), Luvro
Dosiero:Simon_Vouet_Time_Vanquished_by_Love_Venus_and_Hope.jpg|''Tempo venkita de amo, venuso kaj espero'' (1640–1645), Musée des Arts Décoratifs, Bourges
Dosiero:VouetDraguignan_(cropped).jpg|Alegorio de karitato (1640–1645; eble studia verko), Muzeo de Arto kaj Historio de [[Draguignan]]
Dosiero:Simon_vouet--portrait_dhomme_de_profil_tourne_vers_la_gauche.jpg|Portreto de viro en profilo, turnita maldekstren, sendata, privata kolekto.
Dosiero:Simon_vouet_portrait_du_cardinal_jules_mazarin.jpg|Portreto de Kardinalo [[Jules Mazarin]], n.d., privata kolekto
Dosiero:Cabinet,_attributed_to_Pierre_Gole,_Paris,_c._1650,_ebony,_pine,_interior_applied_with_rosewood,_tulipwood,_oak,_stained_ivory,_gilt_bronze,_mirror_-_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor_-_DSC07720.JPG|Kabineto atribuita al Pierre Gole &lt;ref&gt;&quot;The carvings on the exterior doors may derive from Simon Vouet,&quot; according to Renée Dreyfus, ''Legion of Honor: Selected Works'', Fine Arts Museums of San Francisco: 2007, p. 51.&lt;/ref&gt; (ĉ. 1620–1684), Legio de Honoro, San-Francisko
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Dosiero:Simon_Vouet_-_Parnassus_or_Apollo_and_the_Muses_-_WGA25372.jpg|alternative=Parnassus, or Apollo and the Muses (c. 1640), Museum of Fine Arts, Budapest| ''Parnaso, aŭ Apolono kaj la Muzoj'' (ĉ. 1640), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Muzeo de Belartoj]], Budapeŝto
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://www.christies.com/features/Simon-Vouet-portraits-made-for-King-Louis-XIII-10343-1.aspx Tri portretoj de la artisto, kiu instruis al Ludoviko la 13-a desegni], [https://www.christies.com/lotfinder/print_sale.aspx?saleid=28435&amp;lid=1 aŭkciitaj ĉe Christie's la 27-an de majo 2020]
* [https://artsandculture.google.com/entity/%2Fm%2F03d8f_ Simon Vouet] ĉe Google Artoj kaj Kulturo 
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/v/vouet/ Laboras] ĉe WGA
* Pentraĵoj de Simon Vouet ĉe la [http://hearstcastle.org/history-behind-hearst-castle/art/pieces/neptune/ Kastelo Hearst] en Kalifornio
* [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2887 Sankta Agnes], [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2880 Sankta Cecilia], kaj [http://utw10658.utweb.utexas.edu/items/show/2949 Portreto de Sinjoro] de Simon Vouet ĉe la Blanton Muzeo de Arto
* [http://www.getty.edu/art/collection/artists/221/simon-vouet-french-1590-1649/ Simon Vouet] ĉe la [[J. Paul Getty Museum|J. Paul Getty Muzeo]]
* [http://artemoda.unibg.it/page.asp?menu1=3&amp;cerca=1&amp;aut=104&amp;mac=0&amp;sog=0 Memportreto de Vouet, kun modnotoj] ĉe Arte|Moda Archive, Universitato de Bergamo
* [https://www.storiedellarte.com/2015/02/quando-il-matrimonio-e-darte-simon-vouet-virginia-da-vezzo-e-la-sua-giuditta-con-la-testa-di-oloferne.html Artikolo pri Vouet kaj lia edzino kaj kolega pentristino Virginia da Vezzo] ({{It}})
* [http://www.dhistoire-et-dart.com/Fortunecritique/VouetEffigiesItalie.html Sylvain Kerspern pri portretoj prezentantaj Simon Vouet] ({{Fr}})
* [https://france3-regions.francetvinfo.fr/normandie/calvados/caen/homme-figue-simon-vouet-sens-cache-tableau-du-musee-beaux-arts-caen-1683220.html ''L'homme à la figue (Viro kun figoj)''], rigardo al la kodita seksa signifo de la pentraĵo de Vouet ĉe Caen ({{Fr}})
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Vouet, Simon}}
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Francaj desegnistoj]]</text>
      <sha1>fxhz4cvm7epqgek596aco0xmvb6uahu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Léo Pereira (futbalisto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947917</id>
    <redirect title="Léo Pereira" />
    <revision>
      <id>9412426</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Léo Pereira]]</comment>
      <origin>9412426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="1yux0rd8vnq3tgha4on4w7jrkvefguj" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Léo Pereira]]</text>
      <sha1>1yux0rd8vnq3tgha4on4w7jrkvefguj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Léo Pereira (futbalisto, 1996)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947918</id>
    <redirect title="Léo Pereira" />
    <revision>
      <id>9412427</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:32:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Léo Pereira]]</comment>
      <origin>9412427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="1yux0rd8vnq3tgha4on4w7jrkvefguj" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Léo Pereira]]</text>
      <sha1>1yux0rd8vnq3tgha4on4w7jrkvefguj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Weverton (futbalisto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947919</id>
    <redirect title="Weverton" />
    <revision>
      <id>9412429</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Weverton]]</comment>
      <origin>9412429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mz01val3a8xfav1athunwt42ztlvk2t" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Weverton]]</text>
      <sha1>mz01val3a8xfav1athunwt42ztlvk2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Weverton (futbalisto, 1987)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947920</id>
    <redirect title="Weverton" />
    <revision>
      <id>9412431</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:33:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Weverton]]</comment>
      <origin>9412431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mz01val3a8xfav1athunwt42ztlvk2t" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Weverton]]</text>
      <sha1>mz01val3a8xfav1athunwt42ztlvk2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Danilo (futbalisto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947921</id>
    <revision>
      <id>9412435</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;La vikipedia titolo '''Danilo (futbalisto)''' povas ekzemple rilati al  * [[Danilo (futbalisto, 1991)]] aŭ Danilo L. kaj * [[Danilo (futbalisto, 2001)]] aŭ Danilo S.  Ambaŭ ekzemple en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] ludas en la sama [[brazila nacia teamo de futbalo]], tiel ke konfuziĝoj inter la du sportistoj de nomo Danilo povas facile okazi. Kompreneble Danilo estas ofta vira [[persona nomo]], tial tutcerte estas ankoraŭ pliaj futbalantoj de tiu nomo, sed int...&quot;</comment>
      <origin>9412435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="534" sha1="oc0x07jdqvczr1srcxuv4bzv9di0z2i" xml:space="preserve">La vikipedia titolo '''Danilo (futbalisto)''' povas ekzemple rilati al

* [[Danilo (futbalisto, 1991)]] aŭ Danilo L. kaj
* [[Danilo (futbalisto, 2001)]] aŭ Danilo S.

Ambaŭ ekzemple en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] ludas en la sama [[brazila nacia teamo de futbalo]], tiel ke konfuziĝoj inter la du sportistoj de nomo Danilo povas facile okazi. Kompreneble Danilo estas ofta vira [[persona nomo]], tial tutcerte estas ankoraŭ pliaj futbalantoj de tiu nomo, sed internacie nun tiuj du estas la plej ofte celataj.
 
{{apartigilo}}</text>
      <sha1>oc0x07jdqvczr1srcxuv4bzv9di0z2i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412436</id>
      <parentid>9412435</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="575" sha1="mar7uwbq3zqlbqbcmhi6o3m92a4nbmq" xml:space="preserve">La vikipedia titolo '''Danilo (futbalisto)''' povas ekzemple rilati al

* [[Danilo (futbalisto, 1991)]] aŭ Danilo L., je plena nomo ''Danilo Luiz da Silva'', kaj
* [[Danilo (futbalisto, 2001)]] aŭ Danilo S.

Ambaŭ ekzemple en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] ludas en la sama [[brazila nacia teamo de futbalo]], tiel ke konfuziĝoj inter la du sportistoj de nomo Danilo povas facile okazi. Kompreneble Danilo estas ofta vira [[persona nomo]], tial tutcerte estas ankoraŭ pliaj futbalantoj de tiu nomo, sed internacie nun tiuj du estas la plej ofte celataj.
 
{{apartigilo}}</text>
      <sha1>mar7uwbq3zqlbqbcmhi6o3m92a4nbmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luiz Henrique (futbalisto, 2001)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947922</id>
    <redirect title="Luiz Henrique" />
    <revision>
      <id>9412437</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Luiz Henrique]]</comment>
      <origin>9412437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="2li6ga4ozuif9q5hm1j2n28w50r79xo" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Luiz Henrique]]</text>
      <sha1>2li6ga4ozuif9q5hm1j2n28w50r79xo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luiz Henrique (futbalisto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947923</id>
    <redirect title="Luiz Henrique" />
    <revision>
      <id>9412438</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:41:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Luiz Henrique]]</comment>
      <origin>9412438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="2li6ga4ozuif9q5hm1j2n28w50r79xo" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Luiz Henrique]]</text>
      <sha1>2li6ga4ozuif9q5hm1j2n28w50r79xo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Éderson (futbalisto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947924</id>
    <redirect title="Éderson (futbalisto, 1999)" />
    <revision>
      <id>9412440</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:44:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Éderson (futbalisto, 1999)]]</comment>
      <origin>9412440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="9fsod502fa9iusuayvtwgrvjfeu7o1r" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Éderson (futbalisto, 1999)]]</text>
      <sha1>9fsod502fa9iusuayvtwgrvjfeu7o1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Éderson S.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947925</id>
    <redirect title="Éderson (futbalisto, 1999)" />
    <revision>
      <id>9412441</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Éderson (futbalisto, 1999)]]</comment>
      <origin>9412441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="9fsod502fa9iusuayvtwgrvjfeu7o1r" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Éderson (futbalisto, 1999)]]</text>
      <sha1>9fsod502fa9iusuayvtwgrvjfeu7o1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝablono:Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026</title>
    <ns>10</ns>
    <id>947926</id>
    <revision>
      <id>9412442</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:47:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{navigilo2 | nomo = Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026 |titolo = [[Brazila nacia teamo de futbalo|Brazila nacia teamo]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Dosiero:Flago-de-Brazilo.svg|25px|border]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Futbala Mondpokalo 2026]] |bildo = [[Dosiero:Flago-de-Brazilo.svg|40px|Flago de Brazilo]] |stato = collapsed  |stilo = width: 85%; |stilo de ĉefa titolo = background:#FEDF00; color:#009B3A; border:1px solid #002776; |titolstilo=color:#009B3A; |bodyclass = hlist &lt;!...&quot;</comment>
      <origin>9412442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2099" sha1="i91fdyt3v3bichjymoji8r7djcp2l2i" xml:space="preserve">{{navigilo2
| nomo = Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026
|titolo = [[Brazila nacia teamo de futbalo|Brazila nacia teamo]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Dosiero:Flago-de-Brazilo.svg|25px|border]] &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Futbala Mondpokalo 2026]]
|bildo = [[Dosiero:Flago-de-Brazilo.svg|40px|Flago de Brazilo]]
|stato = collapsed 
|stilo = width: 85%;
|stilo de ĉefa titolo = background:#FEDF00; color:#009B3A; border:1px solid #002776;
|titolstilo=color:#009B3A;
|bodyclass = hlist &lt;!-- laŭ la nuna stato tiu neesperantlingva parametro necesas, ne forigu ĝin --&gt;
|listo1 =
*&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Alisson Becker|Alisson]]
*&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Éderson (futbalisto, 1999)|Éderson S.]]
*&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Gabriel Magalhães|Gabriel]]
*&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Marquinhos]]&amp;nbsp;(teamestro)
*&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Casemiro]]
*&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Alex Sandro]]
*&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Vinícius Júnior|Vinícius Jr.]]
*&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Bruno Guimarães]]
*&lt;small&gt;9&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Matheus Cunha|Cunha]]
*&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Neymar]]
*&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Raphinha]]
*&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Weverton]]
*&lt;small&gt;13&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Danilo (futbalisto, 1991)|Danilo L.]]
*&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Gleison Bremer|Bremer]]
*&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Léo Pereira]]
*&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Douglas Santos|Douglas]]
*&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Fabinho]]
*&lt;small&gt;18&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Danilo (futbalisto, 2001)|Danilo S.]]
*&lt;small&gt;19&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Endrick (futbalisto, 2006)|Endrick]]
*&lt;small&gt;20&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Lucas Paquetá|Paquetá]]
*&lt;small&gt;21&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Luiz Henrique]]
*&lt;small&gt;22&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Gabriel Martinelli|Martinelli]]
*&lt;small&gt;23&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Ederson|Ederson M.]]
*&lt;small&gt;24&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Roger Ibañez|Ibañez]]
*&lt;small&gt;25&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Igor Thiago|Thiago]]
*&lt;small&gt;26&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Rayan (futbalisto, 2006)|Rayan]]
*&lt;small&gt;trejnisto&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Carlo Ancelotti]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Brazila nacia teamo de futbalo|!]]
[[Kategorio:Navigilo:Brazilo|{{paĝonomo}}]]
[[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{paĝonomo}}]]
[[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026|!]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i91fdyt3v3bichjymoji8r7djcp2l2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Simon Vouet</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947927</id>
    <revision>
      <id>9412445</id>
      <timestamp>2026-06-24T13:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontoj */ nova sekcio</comment>
      <origin>9412445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="hzm7ja0sq633z6wi08cuzfa1s3o2mxq" xml:space="preserve">== Fontoj ==

Sekcio Aprezo el la germana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 13:48, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hzm7ja0sq633z6wi08cuzfa1s3o2mxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unua pentristo de la reĝo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947928</id>
    <redirect title="Unua pentristo de la Reĝo" />
    <revision>
      <id>9412454</id>
      <timestamp>2026-06-24T14:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Unua pentristo de la Reĝo]]</comment>
      <origin>9412454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="5ofswiximox9hq2xorheu2307tkx4hm" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Unua pentristo de la Reĝo]]</text>
      <sha1>5ofswiximox9hq2xorheu2307tkx4hm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Narcisse Virgilio Diaz de la Peña</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947929</id>
    <redirect title="Narcisse Virgilio Díaz de la Peña" />
    <revision>
      <id>9412456</id>
      <timestamp>2026-06-24T14:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <comment>Arbarulo movis paĝon [[Narcisse Virgilio Diaz de la Peña]] al [[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]] anstataŭigante alidirektilon: forlasita supersigno</comment>
      <origin>9412456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="dffnbgvvt4b7ynsx9ugjmjr1ydkcmlg" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]</text>
      <sha1>dffnbgvvt4b7ynsx9ugjmjr1ydkcmlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Narcisse Virgilio Diaz de la Peña</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947930</id>
    <redirect title="Diskuto:Narcisse Virgilio Díaz de la Peña" />
    <revision>
      <id>9412458</id>
      <timestamp>2026-06-24T14:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <comment>Arbarulo movis paĝon [[Diskuto:Narcisse Virgilio Diaz de la Peña]] al [[Diskuto:Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]: forlasita supersigno</comment>
      <origin>9412458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="mavnwr8bmsl17kybub091y2atlfb766" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Diskuto:Narcisse Virgilio Díaz de la Peña]]</text>
      <sha1>mavnwr8bmsl17kybub091y2atlfb766</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liu Baoguo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947931</id>
    <revision>
      <id>9412469</id>
      <timestamp>2026-06-24T14:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Capiscuas</username>
        <id>87813</id>
      </contributor>
      <comment>Kreado de aktiva esperantisto en ĉinio</comment>
      <origin>9412469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1514" sha1="oy20o8musjsyr2q2z29x4kbg4fnmwb4" xml:space="preserve">{{Informkesto persono
| nomo           = Liu Baoguo
| dosiero        = Liu_Baoguo_Optimisto.jpg
| priskribo      = Liu Baoguo (&quot;optimisto&quot;)
| kromnomo       = optimisto
| lando          = Ĉinujo
| okupiteco      = Instruisto
| nomo2          = 刘保国
}}

'''Liu Baoguo''' (ĉine: 刘保国; naskiĝdato nekonata) estas ĉina esperantisto, konata en la Esperanto-movado sub la kromnomo '''&quot;optimisto&quot;'''. Li estas precipe rekonita pro sia laboro kiel instruisto de Esperanto en Interna Mongolio, Ĉinujo.

== Esperanto-agado ==
Liu Baoguo estis aktiva kursgvidanto, kiu kontribuis al la disvastigo de la lingvo en edukaj medioj. En la periodo 2011–2012, li gvidis gravan lernejan kurson en la mezlernejo ''Tianjiabing'' en Baotou, Interna Mongolio.

Dum tiu periodo, li kunlaboris kun la instruisto Zhang Lianjin por instrui Esperanton al ĉirkaŭ 500 lernantoj. La kurso, kiu okazis dufoje semajne, celis nivelojn A1 kaj A2, uzante kiel lernilon la Esperanto-lernolibron de Li Shijun. Lia pedagogia kvalifiko estas agnoskita laŭ la normoj de UEA-ILEI (meza nivelo).

== Referencoj ==
* [https://edukado.net/ext/kursejo?kinfo=25587 Informo pri la lerneja kursejo en Baotou] ĉe ''edukado.net''.
* ''Yunnan-a Esperanto-Asocio okazigis kunsidon'' (2018-03-28), kie oni mencias ke la Esperanto-kurso en la Artkolegio de Kunming estos instruata de tri instruistoj, inter ili '''Liu Baoguo'''. [https://web.archive.org/web/20260624142747/http://esperanto.china.org.cn/2018-03/28/content_50760101.htm Web Archive].</text>
      <sha1>oy20o8musjsyr2q2z29x4kbg4fnmwb4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412478</id>
      <parentid>9412469</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Capiscuas</username>
        <id>87813</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9412478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1894" sha1="ra3z2funvbrw6q6toxy846t2hfk9ah1" xml:space="preserve">{{Informkesto persono
| nomo           = Liu Baoguo
| dosiero        = Liu_Baoguo.png
| priskribo      = Liu Baoguo (&quot;optimisto&quot;)
| kromnomo       = optimisto
| lando          = Ĉinujo
| okupiteco      = Instruisto
}}

'''Liu Baoguo''' (ĉine: 刘保国; naskiĝdato nekonata) estas ĉina esperantisto, konata en la Esperanto-movado sub la kromnomo '''&quot;optimisto&quot;'''. Li estas precipe rekonita pro sia laboro kiel instruisto de Esperanto en Interna Mongolio, Ĉinujo.

== Esperanto-agado ==
Liu Baoguo estis aktiva kursgvidanto, kiu kontribuis al la disvastigo de la lingvo en edukaj medioj. En la periodo 2011–2012, li gvidis gravan lernejan kurson en la mezlernejo ''Tianjiabing'' en Baotou, Interna Mongolio.

Dum tiu periodo, li kunlaboris kun la instruisto Zhang Lianjin por instrui Esperanton al ĉirkaŭ 500 lernantoj. La kurso, kiu okazis dufoje semajne, celis nivelojn A1 kaj A2, uzante kiel lernilon la Esperanto-lernolibron de Li Shijun. Lia pedagogia kvalifiko estas agnoskita laŭ la normoj de UEA-ILEI (meza nivelo).

Liu Baoguo partoprenis en la Internacia Rajtigita Ekzamenantaro (IRE) ene de ILEI.

En 2018, Liu Baoguo estis menciita lige al kunsido de la Yunnan-a Esperanto-Asocio, kie oni diskutis pri starigo de Esperanto-kurso por junaj instruistoj en la Artkolegio de Kunming; la plano inkluzivas instruadon de tri Esperanto-instruistoj, inter ili '''Liu Baoguo'''.

== Referencoj ==
* [https://edukado.net/ext/kursejo?kinfo=25587 Informo pri la lerneja kurso en Baotou] ĉe ''edukado.net''.
* ''Yunnan-a Esperanto-Asocio okazigis kunsidon'' (2018-03-28), kie oni mencias ke Esperanto-kurso en la Artkolegio de Kunming estos instruata de tri instruistoj: Liu Baoguo, Alessandra Madella kaj Choi Manwon. [http://esperanto.china.org.cn/2018-03/28/content_50760101.htm].
* [https://www.youtube.com/watch?v=arULISWNwFw Video pri Liu Baoguo instruanta Esperanton] (YouTube).</text>
      <sha1>ra3z2funvbrw6q6toxy846t2hfk9ah1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412480</id>
      <parentid>9412478</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:44:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Capiscuas</username>
        <id>87813</id>
      </contributor>
      <origin>9412480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1994" sha1="fr7nzay5ky5irlnf5tnlwkswpaddh1k" xml:space="preserve">{{Informkesto persono
| nomo           = Liu Baoguo
| dosiero        = Liu_Baoguo.png
| priskribo      = Liu Baoguo (&quot;optimisto&quot;)
| kromnomo       = optimisto
| lando          = Ĉinujo
| okupiteco      = Instruisto
}}

'''Liu Baoguo''' (ĉine: 刘保国; naskiĝdato nekonata) estas ĉina esperantisto, konata en la Esperanto-movado sub la kromnomo '''&quot;optimisto&quot;'''. Li estas precipe rekonita pro sia laboro kiel instruisto de Esperanto en Interna Mongolio, Ĉinujo.

== Esperanto-agado ==
Liu Baoguo estis aktiva kursgvidanto, kiu kontribuis al la disvastigo de la lingvo en edukaj medioj. En la periodo 2011–2012, li gvidis gravan lernejan kurson en la mezlernejo ''Tianjiabing'' en Baotou, Interna Mongolio.

Dum tiu periodo, li kunlaboris kun la instruisto Zhang Lianjin por instrui Esperanton al ĉirkaŭ 500 lernantoj. La kurso, kiu okazis dufoje semajne, celis nivelojn A1 kaj A2, uzante kiel lernilon la Esperanto-lernolibron de Li Shijun. Lia pedagogia kvalifiko estas agnoskita laŭ la normoj de UEA-ILEI (meza nivelo).

Liu Baoguo partoprenis en la Internacia Rajtigita Ekzamenantaro (IRE) ene de ILEI.

En 2018, Liu Baoguo estis menciita lige al kunsido de la Yunnan-a Esperanto-Asocio, kie oni diskutis pri starigo de Esperanto-kurso por junaj instruistoj en la Artkolegio de Kunming; la plano inkluzivas instruadon de tri Esperanto-instruistoj, inter ili '''Liu Baoguo'''.

== Referencoj ==
* [https://edukado.net/ext/kursejo?kinfo=25587 Informo pri la lerneja kurso en Baotou] ĉe ''edukado.net''.
* ''Yunnan-a Esperanto-Asocio okazigis kunsidon'' (2018-03-28), kie oni mencias ke Esperanto-kurso en la Artkolegio de Kunming estos instruata de tri instruistoj: Liu Baoguo, Alessandra Madella kaj Choi Manwon. [http://esperanto.china.org.cn/2018-03/28/content_50760101.htm].
* [https://www.youtube.com/watch?v=arULISWNwFw Video pri Liu Baoguo instruanta Esperanton] (YouTube).

[[Kategorio:Listo de ĉinaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Internacia Rajtigita Ekzamenantaro (IRE)]]</text>
      <sha1>fr7nzay5ky5irlnf5tnlwkswpaddh1k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412481</id>
      <parentid>9412480</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Capiscuas</username>
        <id>87813</id>
      </contributor>
      <origin>9412481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1988" sha1="j56drq2bpzc7k1xzdt3unn0jc6qtivh" xml:space="preserve">{{Informkesto persono
| nomo           = Liu Baoguo
| dosiero        = Liu_Baoguo.png
| priskribo      = Liu Baoguo (&quot;optimisto&quot;)
| kromnomo       = optimisto
| lando          = Ĉinujo
| okupiteco      = Instruisto
}}

'''Liu Baoguo''' (ĉine: 刘保国; naskiĝdato nekonata) estas ĉina esperantisto, konata en la Esperanto-movado sub la kromnomo '''&quot;optimisto&quot;'''. Li estas precipe rekonita pro sia laboro kiel instruisto de Esperanto en Interna Mongolio, Ĉinujo.

== Esperanto-agado ==
Liu Baoguo estis aktiva kursgvidanto, kiu kontribuis al la disvastigo de la lingvo en edukaj medioj. En la periodo 2011–2012, li gvidis gravan lernejan kurson en la mezlernejo ''Tianjiabing'' en Baotou, Interna Mongolio.

Dum tiu periodo, li kunlaboris kun la instruisto Zhang Lianjin por instrui Esperanton al ĉirkaŭ 500 lernantoj. La kurso, kiu okazis dufoje semajne, celis nivelojn A1 kaj A2, uzante kiel lernilon la Esperanto-lernolibron de Li Shijun. Lia pedagogia kvalifiko estas agnoskita laŭ la normoj de UEA-ILEI (meza nivelo).

Liu Baoguo partoprenis en la Internacia Rajtigita Ekzamenantaro (IRE) ene de ILEI.

En 2018, Liu Baoguo estis menciita lige al kunsido de la Yunnan-a Esperanto-Asocio, kie oni diskutis pri starigo de Esperanto-kurso por junaj instruistoj en la Artkolegio de Kunming; la plano inkluzivas instruadon de tri Esperanto-instruistoj, inter ili '''Liu Baoguo'''.

== Referencoj ==
* [https://edukado.net/ext/kursejo?kinfo=25587 Informo pri la lerneja kurso en Baotou] ĉe ''edukado.net''.
* ''Yunnan-a Esperanto-Asocio okazigis kunsidon'' (2018-03-28), kie oni mencias ke Esperanto-kurso en la Artkolegio de Kunming estos instruata de tri instruistoj: Liu Baoguo, Alessandra Madella kaj Choi Manwon. [http://esperanto.china.org.cn/2018-03/28/content_50760101.htm].
* [https://www.youtube.com/watch?v=arULISWNwFw Video pri Liu Baoguo instruanta Esperanton] (YouTube).

[[Kategorio:Listo_de_ĉinaj_esperantistoj]]
[[Kategorio:Internacia_Rajtigita_Ekzamenantaro]]</text>
      <sha1>j56drq2bpzc7k1xzdt3unn0jc6qtivh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412483</id>
      <parentid>9412481</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Capiscuas</username>
        <id>87813</id>
      </contributor>
      <comment>kategorioj</comment>
      <origin>9412483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1959" sha1="c1pueu0xhy69jnc6q5s0xugmtcolsys" xml:space="preserve">{{Informkesto persono
| nomo           = Liu Baoguo
| dosiero        = Liu_Baoguo.png
| priskribo      = Liu Baoguo (&quot;optimisto&quot;)
| kromnomo       = optimisto
| lando          = Ĉinujo
| okupiteco      = Instruisto
}}

'''Liu Baoguo''' (ĉine: 刘保国; naskiĝdato nekonata) estas ĉina esperantisto, konata en la Esperanto-movado sub la kromnomo '''&quot;optimisto&quot;'''. Li estas precipe rekonita pro sia laboro kiel instruisto de Esperanto en Interna Mongolio, Ĉinujo.

== Esperanto-agado ==
Liu Baoguo estis aktiva kursgvidanto, kiu kontribuis al la disvastigo de la lingvo en edukaj medioj. En la periodo 2011–2012, li gvidis gravan lernejan kurson en la mezlernejo ''Tianjiabing'' en Baotou, Interna Mongolio.

Dum tiu periodo, li kunlaboris kun la instruisto Zhang Lianjin por instrui Esperanton al ĉirkaŭ 500 lernantoj. La kurso, kiu okazis dufoje semajne, celis nivelojn A1 kaj A2, uzante kiel lernilon la Esperanto-lernolibron de Li Shijun. Lia pedagogia kvalifiko estas agnoskita laŭ la normoj de UEA-ILEI (meza nivelo).

Liu Baoguo partoprenis en la Internacia Rajtigita Ekzamenantaro (IRE) ene de ILEI.

En 2018, Liu Baoguo estis menciita lige al kunsido de la Yunnan-a Esperanto-Asocio, kie oni diskutis pri starigo de Esperanto-kurso por junaj instruistoj en la Artkolegio de Kunming; la plano inkluzivas instruadon de tri Esperanto-instruistoj, inter ili '''Liu Baoguo'''.

== Referencoj ==
* [https://edukado.net/ext/kursejo?kinfo=25587 Informo pri la lerneja kurso en Baotou] ĉe ''edukado.net''.
* ''Yunnan-a Esperanto-Asocio okazigis kunsidon'' (2018-03-28), kie oni mencias ke Esperanto-kurso en la Artkolegio de Kunming estos instruata de tri instruistoj: Liu Baoguo, Alessandra Madella kaj Choi Manwon. [http://esperanto.china.org.cn/2018-03/28/content_50760101.htm].
* [https://www.youtube.com/watch?v=arULISWNwFw Video pri Liu Baoguo instruanta Esperanton] (YouTube).
[[Kategorio:Ĉinaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Movadoj en Azio]]</text>
      <sha1>c1pueu0xhy69jnc6q5s0xugmtcolsys</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412484</id>
      <parentid>9412483</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Capiscuas</username>
        <id>87813</id>
      </contributor>
      <origin>9412484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1985" sha1="i6mo5wnp5zflfw2qa6pt5ibuxhenuc0" xml:space="preserve">{{Informkesto persono
| nomo           = Liu Baoguo
| dosiero        = Liu_Baoguo.png
| priskribo      = Liu Baoguo (&quot;optimisto&quot;)
| kromnomo       = optimisto
| lando          = Ĉinujo
| okupiteco      = Instruisto
}}

'''Liu Baoguo''' (ĉine: 刘保国; naskiĝdato nekonata) estas ĉina esperantisto, konata en la Esperanto-movado sub la kromnomo '''&quot;optimisto&quot;'''. Li estas precipe rekonita pro sia laboro kiel instruisto de Esperanto en Interna Mongolio, Ĉinujo.

== Esperanto-agado ==
Liu Baoguo estis aktiva kursgvidanto, kiu kontribuis al la disvastigo de la lingvo en edukaj medioj. En la periodo 2011–2012, li gvidis gravan lernejan kurson en la mezlernejo ''Tianjiabing'' en Baotou, Interna Mongolio.

Dum tiu periodo, li kunlaboris kun la instruisto Zhang Lianjin por instrui Esperanton al ĉirkaŭ 500 lernantoj. La kurso, kiu okazis dufoje semajne, celis nivelojn A1 kaj A2, uzante kiel lernilon la Esperanto-lernolibron de Li Shijun. Lia pedagogia kvalifiko estas agnoskita laŭ la normoj de UEA-ILEI (meza nivelo).

Liu Baoguo partoprenis en la Internacia Rajtigita Ekzamenantaro (IRE) ene de ILEI.

En 2018, Liu Baoguo estis menciita lige al kunsido de la Yunnan-a Esperanto-Asocio, kie oni diskutis pri starigo de Esperanto-kurso por junaj instruistoj en la Artkolegio de Kunming; la plano inkluzivas instruadon de tri Esperanto-instruistoj, inter ili '''Liu Baoguo'''.

== Referencoj ==
* [https://edukado.net/ext/kursejo?kinfo=25587 Informo pri la lerneja kurso en Baotou] ĉe ''edukado.net''.
* ''Yunnan-a Esperanto-Asocio okazigis kunsidon'' (2018-03-28), kie oni mencias ke Esperanto-kurso en la Artkolegio de Kunming estos instruata de tri instruistoj: Liu Baoguo, Alessandra Madella kaj Choi Manwon. [http://esperanto.china.org.cn/2018-03/28/content_50760101.htm].
* [https://www.youtube.com/watch?v=arULISWNwFw Video pri Liu Baoguo instruanta Esperanton] (YouTube).
[[Kategorio:Ĉinaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Instruado de Esperanto]]
[[Kategorio:ILEI]]</text>
      <sha1>i6mo5wnp5zflfw2qa6pt5ibuxhenuc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Krasnojarsko</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947932</id>
    <revision>
      <id>9412476</id>
      <timestamp>2026-06-24T14:31:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. ~~~~&quot;</comment>
      <origin>9412476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="362" sha1="c6fyl1aui1n8p035hp1n6p7u4hdly0s" xml:space="preserve">Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:31, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>c6fyl1aui1n8p035hp1n6p7u4hdly0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝablono:Provinco Ĝirono</title>
    <ns>10</ns>
    <id>947933</id>
    <revision>
      <id>9412488</id>
      <timestamp>2026-06-24T14:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;[[Dosiero:Bandera de la provincia de Gerona.png|20ra]] [[provinco Ĝirono]]&lt;noinclude&gt; [[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Girono, provinco]] [[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Girono, provinco]] &lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>9412488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213" sha1="2ni6xs6mbxg78jdjz1aqcw6uv527zl4" xml:space="preserve">[[Dosiero:Bandera de la provincia de Gerona.png|20ra]] [[provinco Ĝirono]]&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Girono, provinco]]
[[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Girono, provinco]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ni6xs6mbxg78jdjz1aqcw6uv527zl4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412507</id>
      <parentid>9412488</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211" sha1="hy2syxk3he12bjkju5td9vxaz369sg1" xml:space="preserve">[[Dosiero:Escut de la provincia de Girona.svg|20ra]] [[provinco Ĝirono]]&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Girono, provinco]]
[[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Girono, provinco]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hy2syxk3he12bjkju5td9vxaz369sg1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412508</id>
      <parentid>9412507</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211" sha1="h7zvoxtit4vhz2jzpsmo82s3lp68nmm" xml:space="preserve">[[Dosiero:Escut de la provincia de Girona.svg|15ra]] [[provinco Ĝirono]]&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Girono, provinco]]
[[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Girono, provinco]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h7zvoxtit4vhz2jzpsmo82s3lp68nmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lasta glaciepoĥo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947934</id>
    <redirect title="Vurma Glaciepoko" />
    <revision>
      <id>9412490</id>
      <timestamp>2026-06-24T14:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goren</username>
        <id>4701</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Vurma Glaciepoko]]</comment>
      <origin>9412490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="e43g7mmgnhn1wyh8r3trm5gzks805qg" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Vurma Glaciepoko]]</text>
      <sha1>e43g7mmgnhn1wyh8r3trm5gzks805qg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ukrainia kultura heredaĵo dum la rusia invado de Ukrainio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947935</id>
    <revision>
      <id>9412491</id>
      <timestamp>2026-06-24T15:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Baba79</username>
        <id>118684</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;[[Rusio]] komencis la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|plenskalan invadon de Ukrainio]] la 24-an de februaro 2022, en grava eskalado de la [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014|Rusa-Ukraina Milito]], kiu komenciĝis en 2014. Ĝi estas la plej granda milita atako en [[Eŭropo]] ekde la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref&gt;Herb, Jeremy; Starr, Barbara; Kaufman, Ellie (24-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/...&quot;</comment>
      <origin>9412491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35051" sha1="hysmrikyue5tac6x9knpxp08gmyzus1" xml:space="preserve">[[Rusio]] komencis la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|plenskalan invadon de Ukrainio]] la 24-an de februaro 2022, en grava eskalado de la [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014|Rusa-Ukraina Milito]], kiu komenciĝis en 2014. Ĝi estas la plej granda milita atako en [[Eŭropo]] ekde la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref&gt;Herb, Jeremy; Starr, Barbara; Kaufman, Ellie (24-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html US orders 7,000 more troops to Europe following Russia's invasion of Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220227052443/https://edition.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html arkivo]). Oren Liebermann and Michael Conte. CNN. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha (24 February 2022). &quot;[https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 Russia presses invasion to outskirts of Ukrainian capital]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 arkivo]). ABC News. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tsvetkova, Maria; Vasovic, Aleksandar; Zinets, Natalia; Charlish, Alan; Grulovic, Fedja (27-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ Putin puts nuclear 'deterrence' forces on alert]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ arkivo]). Reuters&lt;/ref&gt;. Dum la batalado, multaj pecoj de ukraina kultura heredaĵo estis detruitaj, difektitaj aŭ endanĝerigitaj pro la ĝeneraligita detruado tra la lando&lt;ref name= Akinsha&gt; Akinsha, Konstantin (25-a de Marto 2022). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/25/ukraine-culture-in-peril Culture in the crossfire: Ukraine's key monuments and museums at risk of destruction in the war]&quot;. The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. Ĉi tiu konscia detruo kaj prirabado de pli ol 500 ukrainaj kulturaj heredaĵejoj estas konsiderata [[militkrimo]]&lt;ref&gt;Kirchmair, Lando (2022-03-21). &quot;[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property]&quot;. EJIL: Talk!.&lt;/ref&gt; kaj estis priskribata de la Ministro pri Kulturo de Ukrainio kiel [[kultura genocido]]&lt;ref&gt;&quot;[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts Salvaging Ukraine's culture: Country's history &amp; language under threat]&quot;. euronews. 2022-09-13. &lt;/ref&gt;.

== Juraj protektoj ==
La kulturaj posedaĵoj ĝuas specialan protekton laŭ [[internacia humanitara juro]]&lt;ref name= Hausler &gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;. La ​​unua protokolo de la [[Konvencioj de Ĝenevo|Konvencio de Ĝenevo]] kaj la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago por la Protekto de Kultura Posedaĵo en Kazo de Armita Konflikto]] (ambaŭ devigaj por Ukrainio kaj Rusio) malpermesas al ŝtatoj-partioj uzi historiajn monumentojn por subteni siajn militistajn operaciojn aŭ igi ilin objekto de agoj de malamikeco aŭ reprezalioj&lt;ref name=Hausler /&gt;. La ​​Dua Protokolo al la Konvencio de Hago permesas atakojn kontraŭ kultura posedaĵo nur en kazo de &quot;nepra milita neceso&quot; kiam ne ekzistas farebla alternativo. Atakoj kontraŭ kultura heredaĵo egalas al militkrimoj kaj povas esti procesigitaj antaŭ la [[Internacia Puna Kortumo]]&lt;ref&gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;.

== Rimarkindaj lokoj ==
Antaŭ la invado, Ukrainio havis sep [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondajn Heredaĵojn de UNESKO]], inkluzive de la [[Katedralo de Sankta Sofia (Kievo)|Katedralo Sankta Sofia]] en Kijivo, la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]], kaj la Historia Centro de [[Lvivo]]&lt;ref&gt;Sherwood, Harriet (2022-03-01). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught]&quot;. the Guardian. &lt;/ref&gt;. Pliaj lokoj en [[Ĥarkivo]] ([[Derĵprom]]), [[Mikolajivo]] (Observatorio) kaj [[Ĉernihivo]] (Transfiguracio kaj Boris kaj Gleb katedraloj) estas pripensitaj por eniri la liston&lt;ref&gt;Katz, Brigit (8-a de marto 2022). &quot;[https://www.smithsonianmag.com/smart-news/unesco-sounds-the-alarm-over-threats-to-ukrainian-cultural-heritage-180979686/ Unesco Sounds the Alarm Over Threats to Ukrainian Cultural Heritage]&quot;. Smithsonian Magazine. &lt;/ref&gt;.

Fine de aprilo 2022, [[Politico]] raportis, ke Ukrainio registris la vrakon de la rusia krozŝipo ''Moskva'' kiel &quot;subakvan kulturan heredaĵon&quot;&lt;ref&gt;Jack, Victor (2022-04-22). &quot;[https://www.politico.eu/article/trolling-russia-ukraine-registers-moskva-shipwreck-underwater-cultural-heritage/ Trolling Russia, Ukraine registers Moskva shipwreck as 'underwater cultural heritage']&quot;. POLITICO.&lt;/ref&gt;.

== Konservadaj klopodoj ==
=== Naciaj ===

Komence de la milito, la direktoro de la [[Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio]] en Kievo, Fedir Androŝĉuk, kunlaboris kun du kolegoj por konservi kaj protekti la muzeon kontraŭ atako kaj ebla prirabado. Androsĉuk ankaŭ raportis, ke kvar aliaj muzeoj en [[Vinico]], [[Ĵitomir]], [[Sumio]] kaj [[Ĉernihivo]] sukcesis forigi, stoki kaj protekti siajn ĉefajn ekspoziciojn, kaj la muzeo en Vinico estis uzata kiel loĝejo por rifuĝintoj&lt;ref&gt; Sherwood, « [https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2022%2Fmar%2F01%2Fcultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught arkivo]), the Guardian, 1-a de marto 2022 &lt;/ref&gt;. La artista kolektivo ''Asortymentna kimnata'' (&quot;Akordita Ĉambro&quot;), bazita ĉe la Ivano-Frankivska Nuntempa Arta Centro, kreis plurajn bunkrojn kaj kunlaboris kun galerioj en [[Kijivo]], [[Mariupolo]], [[Odeso]], [[Zaporiĵo]] kaj aliloke por evakui kaj konservi artaĵojn el la galerioj&lt;ref name= Braun&gt;Braun S. (2022-03-17). &quot;[https://www.dw.com/en/ukraine-rushes-to-save-cultural-heritage-from-destruction/a-61158291 Ukraine rushes to save cultural heritage from destruction]&quot;. Deutsche Welle.&lt;/ref&gt;.

Multaj monumentoj kaj memorindaĵoj estis protektitaj per sakoj da sablo aŭ envolvitaj en diversaj materialoj. En Kijivo, ĉirkaŭ 28 objektoj estis protektitaj tiel ĝis meze de aprilo&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим&quot;]. Українська правда.&lt;/ref&gt;. Loĝantoj en Lvivo provis helpi konservi plurajn ŝtonajn statuojn kaj fontanojn, kiujn oni ne povis malmunti, envolvante ilin en plaston, ŝaŭmon kaj aliajn materialojn. Pliajn klopodojn fotis kaj afiŝis la Lviva Fonduso por la Konservado de Arkitekturaj kaj Historiaj Monumentoj, prezentante lignajn kadrojn kaj tabulojn uzatajn por protekti monumentojn kaj vitralojn de preĝejoj&lt;ref&gt;Holland, Oscar (4-a de Marto 2022). &quot;[https://www.cnn.com/style/article/lviv-ukraine-statues-wrapped-heritage-protection/index.html 'Concerned' Ukrainian locals help protect Lviv's historic statues]&quot;. CNN&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим]&quot;. Українська правда.&lt;/ref&gt;.

La 28-an de marto, la [[Ministerio pri Cifereca Transformo de Ukrainio|Ministerio pri Cifereca Transformo]] lanĉis NFT-muzeon por helpi konservi la ŝtatecon kaj historion de Ukrainio, kaj ĉiuj enspezoj iros al la ministerio. La retejo, Ukraina MetaHistoria NFT-Muzeo inkludus &quot;militlinion&quot; aŭ templinion de eventoj kun koresponda NFT, kiu inkludus [[Tvitero|tviteraĵon]] pri signifa momento en la milito kaj ilustraĵon de ukraina artisto. Antaŭ la 1-a de aprilo, ĉirkaŭ 600 000 dolaroj estis kolektitaj per la vendo de la NFT-oj, kaj la financoj estis destinitaj por helpi rekonstrui muzeojn, teatrejojn kaj aliajn kulturajn instituciojn, kiuj estas detruitaj aŭ difektitaj&lt;ref&gt;Kharif, Olga (1-a de Aprilo 2022). [https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-01/ukrainian-government-raises-600-000-through-museum-nft-sales &quot;Ukraine Raises $600,000 Through Museum NFT Sales to Help Rebuild]&quot;. Bloomberg. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mattei, Shanti Escalante-De (2022-03-28). &quot;[https://www.artnews.com/art-news/news/ukraine-nft-project-museum-of-war-1234623051/ Ukraine Has Launched an NFT 'Museum' to Preserve the Country's History]&quot;. ARTnews.com.&lt;/ref&gt;.

Multaj el la kulturaj heredaĵoj protektataj en Ukrainio kontraŭ la rusia invado estas objektoj de rusa kulturo&lt;ref name= Akinsha /&gt;&lt;ref name= Braun /&gt;&lt;ref&gt;Harding L., Sherwood H. (2022-03-09). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage Ukrainians in race to save cultural heritage]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220425175053/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

=== Internaciaj ===
Tuj post la komenco de la invado, [[Unesko]] anoncis, ke ĝi laboras por marki ĉiujn eblajn ŝlosilajn historiajn monumentojn kaj lokojn tra la lando per la emblemo de la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago]] de 1954, la internacie agnoskita simbolo por la protekto de kultura heredaĵo en armita konflikto. La organizo ankaŭ kunlaboros kun la muzeodirektoroj de la lando por kunordigi konservadajn klopodojn por protekti kolektojn kaj monitori ajnan difekton al kulturaj lokoj per sputnika bildigo&lt;ref&gt;Hickley, Catherine (2022-03-04). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/04/unesco-gravely-concerned-about-damage-to-ukrainian-cultural-heritage Unesco 'gravely concerned' about damage to Ukrainian cultural heritage]&quot;. The Art Newspaper – International art news and events. &lt;/ref&gt;. Baldaŭ post la invado, oficialuloj de la [[Internacia Konsilio de Muzeoj]] komencis dokumenti artopecojn, kiujn polico eble trovus se ili estus movitaj kontraŭleĝe trans naciajn limojn&lt;ref&gt;Kishkovsky, Sophia (2022-09-09). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/09/ukraine-given-red-list-to-fight-looting Ukraine gets emergency Red List for art as evidence mounts of 'trading networks flowing West']&quot;. The Art Newspaper - International art news and events.&lt;/ref&gt;.

Kulturaj institucioj en [[Pollando]] starigis helpan programon, per la Komitato por Helpo al Muzeoj de Ukrainio kreita tuj post la invado. La Komitato subtenis  ĉiujn muzeojn kaj kulturanj instituciojn en Ukrainio por subteni kaj sekurigi iliajn kolektojn same kiel dokumentadon, ciferecigon kaj inventaron de kolektoj&lt;ref name= Braun/&gt;. La helpo de aliaj institucioj daŭriĝas dum la tuta milito. En majo 2022 la Ĉeĥa Ministerio pri Kulturo komisiis la [[Nacia muzeo (Prago)|Nacian Muzeon de Prago]] sendi pakmaterialojn kiel vezik-plastikon kaj polietilenan ŝaŭmon kune kun sekureca ekipaĵo kiel [[fajroestingilo]]j kaj [[orientita grandpartikla plato|orientitaj grandpartiklaj platoj]] por bloki fenestrojn&lt;ref&gt;Iotkovska, Svilena (11-a de majo 2022). &quot;[https://www.themayor.eu/en/a/view/czechia-helps-ukraine-preserve-its-endangered-cultural-heritage-10419 Czechia helps Ukraine preserve its endangered cultural heritage]&quot; TheMayor.EU&quot;. www.themayor.eu.&lt;/ref&gt;. Internaciaj organizaĵoj kiel la Ukraina Arta Helpa Centro (bazita en Germanio, subtenata de la germana registaro, inter aliaj) kaj ALIPH (bazita en Svislando) ankaŭ aktive provizis krizan ekipaĵaron ekde la printempo de 2022&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine Protecting cultural heritage in Ukraine | Aliph Foundation - Protecting heritage to build peace]&quot; ([https://web.archive.org/web/20250129191327/https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine arkivo]). Aliph Foundation&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.dug-ww.com/presse Ukraine Hilfslieferungen für Rettung von Kunst- und Kulturgut]&quot;. www.dug-ww.com &lt;/ref&gt;.

En marto 2022, komenciĝis iniciatoj por sekurkopii kaj konservi eble endanĝerigatajn datumojn kaj teknologiojn de la kulturaj institucioj de Ukrainio kiel ''Saving Ukrainian Cultural Heritage Online'' (SUCHO).

En novembro 2025, la [[Eŭropa Komisiono]] anoncis, ke ĝi kaj dudek du membroŝtatoj kreos komitaton por subteni la konservadon de la ukraina kulturo. La Eŭropa Unio ankaŭ donacis pliajn 2 milionojn da eŭroj por subteni la kulturan sektoron de Ukrainio, kun ĉirkaŭ 48 milionoj da eŭroj donacitaj ekde la komenco de la milito&lt;ref&gt;Orlandi, Giorgia; Hess, Amandine (7-a de novembro 2025). &quot;[https://www.euronews.com/my-europe/2025/07/11/eu-vows-to-protect-ukrainian-culture-as-russia-targets-over-500-heritage-sites EU vows to protect Ukrainian culture as Russia targets over 500 heritage sites]&quot;. EuroNews.&lt;/ref&gt;.

En februaro 2026, [[Japanio]] anoncis 3,8 milionojn da dolaroj en plia helpo por helpi Ukrainion ripari kulturajn havaĵojn, kiuj estis difektitaj dum la milito, dum renkontiĝo en Kijivo inter la japana ambasadoro Nakagome Masaŝi, ukrainaj oficialuloj kaj reprezentantoj de UNESKO&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/japan-pledges-38-million-to-help-repair-ukraine-s-war-damaged-cultural-sites/3826385 Japan pledges $3.8 million to help repair Ukraine's war-damaged cultural sites]&quot;. www.aa.com.tr. 11-a de februaro 2026.&lt;/ref&gt;.

== Damaĝoj ==
=== Statitikaĵoj ===
La 10-an de junio 2026, [[UNESKO]] publikigis raporton kiu nombris 536 kulturajn lokojn konfirmitajn kiel difektitajn el kiuj 154 religiaj lokoj, 280 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 41 muzeoj, 33 monumentoj, 22 bibliotekoj, 5 arkeologiaj lokoj kaj 1 arkivejo&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/ukraine-war/damaged-cultural-sites?hub=180699 Пошкоджені об’єкти культурної спадщини в Україні, верифіковані ЮНЕСКО], UNESKO, 10-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. En antaŭa raporto publikigita la 16-an de oktobro 2024, UNESKO konfirmis difektojn de 457 objektoj: 143 religiaj lokoj, 231 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 32 muzeoj, 33 monumentoj, 17 bibliotekoj, 1 arkivejo. Ĉi tiuj listoj enhavas nur kazojn konatajn el pluraj fidindaj fontoj, kaj ne enhavas supraĵajn difektojn, kiel rompitajn fenestrojn kaj pordojn&lt;ref&gt;&quot;[https://www.rfi.fr/ru/%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0/20220628-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82-%D1%8E%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D1%83%D1%88%D0% Эксперт ЮНЕСКО: «Мониторинг разрушений украинских культурных ценностей идет с первых дней войны»]&quot;. Международное французское радио. 2022-06-28.&lt;/ref&gt;.

La [[Ministerio pri Kulturo de Ukrainio]] je la 5a de januaro 2023 raportis 1189 kazojn de difekto aŭ detruo de kulturaj objektoj, inkluzive de 563 &quot;kreivaj centroj&quot;, 453 bibliotekoj, 63 muzeoj kaj galerioj, 18 teatroj kaj filharmoniaj haloj, kaj 92 institucioj pri arteduko&lt;ref&gt;&quot;[https://mkip.gov.ua/news/8414.html Because of russian aggression, 1189 objects of cultural infrastructure were damaged in Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230105200329/http://www.mkip.gov.ua/news/8414.html arkivo]). Ministry of Culture of Ukraine.&lt;/ref&gt;. 21 el ili estis konsiderataj monumentoj de nacia signifo. Ĉirkaŭ 100 objektoj estis tute aŭ preskaŭ tute detruitaj&lt;ref&gt;&quot;[https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html Россия боится культуры Украины? На заседании Совбеза ООН озвучили данные ЮНЕСКО]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220717105634/https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html arkivo]). Radio Free Europe/Radio Liberty. 2022-07-17.&lt;/ref&gt;.
La 24-an de februaro 2026, la Ministerio pri Kulturo de Ukrainio raportis, ke ĝis februaro 2026 kaj ekde la komenco de la milito 1 685 kulturaj heredaĵejoj kaj 2 483 kulturaj infrastrukturinstalaĵoj estis aŭ detruitaj aŭ difektitaj. La raporto plue deklaris, ke la milito ankaŭ prenis la vivojn de 346 artistoj kaj 132 ukrainaj kaj eksterlandaj amaskomunikilaj profesiuloj, kun laŭtaksa totala perdo por la lando de ĉirkaŭ 4,2 miliardoj da dolaroj, kaj la totala perdo por la kultura sektoro, inkluzive de enspezoj, superis 31 miliardojn da dolaroj&lt;ref name=Darila&gt;Mykhailenko, Darila (2026-02-24). &quot;[https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 Russia Destroyed 1,685 Ukrainian Cultural Sites Since 2022, Inflicting $31 Billion in Losses]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260312072517/https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 arkivo]). UNITED24 Media.&lt;/ref&gt;.

La Laboratorio pri Monitorado de Kultura Heredaĵo ĉe la Virginia Muzeo pri Naturhistorio trovis signojn de 458 difektitaj kulturaj lokoj je la 10a de junio 2022&lt;ref&gt;Seymour T. (2022-06-10). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack Is Ukraine's cultural heritage under coordinated attack?]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220611083033/https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack arkivo]). The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. La teamo ''Visual Investigations'' de la [[The New York Times|New York Times]] kompilis liston de ĉirkaŭ 339 konstruaĵoj, monumentoj kaj aliaj kulturaj institucioj, kiuj estis parte aŭ tute detruitaj ĝis decembro 2022, kun ĉefa atento donita al la [[Donbaso]]&lt;ref&gt;Farago, Jason (2022-12-27). &quot;[https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html When Cultural Heritage Becomes a Battlefront]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230204121859/https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html arkivo]). The New York Times. ISSN 0362-4331.&lt;/ref&gt;.

=== Rimarkindaj damaĝoj ===
La 16-an de marto 2022, la drama teatrejo de [[Mariupolo]] estis plejparte detruita de aviadilaj atakoj. Centoj da civiluloj ŝajne ŝirmiĝis en la konstruaĵo tiutempe&lt;ref&gt;Lister, Tim; Voitovych, Olga; John, Tara (16-a de Marto 2022). &quot;[https://edition.cnn.com/2022/03/16/europe/ukraine-mariupol-bombing-theater-intl/ Russians bomb Mariupol theater where hundreds had taken refuge, officials say]&quot;. CNN.&lt;/ref&gt;. Satelitaj fotoj prenitaj antaŭ kaj tuj post la atako montris la rusan vorton por infanoj, ''Дети'', pentritan sur la tero ĉe la fronto kaj malantaŭo de la konstruaĵo, por informi rusiajn militaviadilojn, ke infanoj ŝirmiĝis en la konstruaĵo&lt;ref&gt;&quot;[https://www.firstpost.com/world/mayhem-in-mariupol-in-ukraines-most-attacked-city-theatre-sheltering-hundreds-of-civilians-bombed-10467421.html Mayhem in Mariupol]&quot;. FirstPost. 17 March 2022.&lt;/ref&gt;. La laŭtaksa mortnombro varias de almenaŭ dekduo&lt;ref name=dekduo&gt;&quot;[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/06/ukraine-deadly-mariupol-theatre-strike-a-clear-war-crime-by-russian-forces-new-investigation/ Ukraine: Deadly Mariupol Theatre Strike 'A Clear War Crime' By Russian Forces]&quot;. Amnesty International. 30-a de Junio 2022. &lt;/ref&gt; ĝis pli ol 600 homoj&lt;ref&gt;Hinnant, Lori; Chernov, Mstyslav; Stepanenko, Vasilisa (4-a de Majo 2022). &quot;[https://apnews.com/article/Russia-ukraine-war-mariupol-theater-c321a196fbd568899841b506afcac7a1 AP evidence points to 600 dead in Mariupol theater airstrike]&quot;. Associated Press.&lt;/ref&gt;. La atako estis priskribita de [[Amnestio Internacia]] kiel &quot;klara militkrimo&quot; fare de rusiaj fortoj&lt;ref name=dekduo/&gt;.

La 24-an de majo 2026, nur unu monaton post moderniĝo kaj remalfermo al la publiko, la [[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo|kijiva muzeo pri la katastrofo de Ĉernobilo]] estis preskaŭ tute detruita per rekta trafo de rusia misilo, sekvata de incendio kaj parta kolapso&lt;ref&gt;https://www.ukr.net/news/details/russianaggression/117636081.html&lt;/ref&gt;. Ĉirkaŭ 40 procentoj de la kolekto estis savitaj el la deponejo&lt;ref&gt;&quot;[https://news.artnet.com/art-world/ukraine-museums-damaged-russian-attack-2776107 Ukrainian Museums and Cultural Sites Damaged in Massive Russian Attack]&quot;. artnet. 2026-05-25.&lt;/ref&gt;. La ukrainia prezidanto [[Volodimir Zelenskij]] vizitis la lokon en la sama tago&lt;ref&gt;&quot;[https://unn.ua/en/news/zelenskyy-visited-the-chernobyl-museum-destroyed-after-the-russian-attack-as-well-as-lukyanivka Zelenskyy visited the Chernobyl Museum destroyed after the Russian attack, as well as Lukyanivka]&quot;. Ukrainian National News (UNN). 2026-05-24. &lt;/ref&gt;.

La 24-an de marto 2026, en la historia urbocentro de [[Lvivo]] kiu ĉeestas la liston de [[UNESKO]] pri [[Monda Heredaĵa Konvencio|monda heredaĵo]], incendio ekis en la konstruaĵoj de la Bernardina monaĥeja komplekso kiel rezulto de rusia spavatako&lt;ref&gt;Козицький, Максим (24-a de marto 2026). [https://bukvy.org/u-lvovi-poshkodzhenyj-ansambl-bernardynskogo-monastyrya/ У Львові пошкоджений ансамбль Бернардинського монастиря]. Букви&lt;/ref&gt;. Ankaŭ ties sonorilturo  estis difektata&lt;ref&gt;[https://zn.ua/ukr/war/rosija-vdarila-po-tsentru-lvova-poshkodzheno-budinok-ta-spadshchina-junesko.html Обстріл Львова 24 березня 2026 року. Дзеркало тижня.] 24-a de marto 2026&lt;/ref&gt;.

En januaro 2023, la [[Transfigura Katedralo de Odeso]] estis enskribita en la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] kiel parto de la Historia Centro de [[Odeso]] kaj tuj listigita kiel endanĝerigita de la rus-ukraina milito&lt;ref&gt;&quot;[https://www.icomos-ukraine.org/recent-news-en/statement-regarding-the-threat-of-destruction-of-the-unesco-world-heritage-site-historical-center-of-the-port-city-of-odesa Statement regarding the threat of destruction of the UNESCO World Heritage Site &quot;Historical Centre of the Port City of Odesa&quot;]&quot;. ICOMOS Ukraine.22-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. La 23-an de julio 2023, la katedralo estis grave difektata de rusia misilatako&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nytimes.com/video/world/europe/100000009008708/odesa-ukraine-cathedral.html Damage to the Odesa Transfiguration Cathedral (video)]&quot;. New York Times.23-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. UNESKO forte kondamnis ripetajn atakojn de Rusio kontraŭ la historia centro de [[Odeso]]&lt;ref&gt;Sirkovych, Zhanna (23-a de Julio 2023). &quot;[https://ukraine.un.org/en/240086-odesa-unesco-strongly-condemns-repeated-attacks-against-cultural-heritage-including-world Odesa: UNESCO strongly condemns repeated attacks against cultural heritage, including World Heritage]&quot;. United Nations&lt;/ref&gt;. La katedralo estis restaŭrita kun subteno de la itala registaro kaj UNESKO, kun la plejparto de la restaŭraj laboroj kompletigitaj antaŭ oktobro 2024 kaj la hejtsistemo restaŭrita antaŭ decembro 2025&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu Одеса: ЮНЕСКО та Італія завершили аварійні відновлювальні роботи у Спасо-Преображенському кафедральному соборі] ([https://web.archive.org/web/20260209135300/https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu arkivo]), UKESKO, 1-a de decembro 2025&lt;/ref&gt;.

La 14-an de junio 2026, rusia spavatako kaŭzis signifajn damaĝojn al la komplekso de la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]]&lt;ref&gt; &quot;[https://www.theguardian.com/world/video/2026/jun/15/dormiton-cathedral-burns-unesco-kyiv-pechersk-lavra-russian-attack Cathedral burns at Unesco-listed Kyiv Pechersk Lavra after Russian attack]&quot;. The Guardian. 15-a de Junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref name= Beaumont&gt;Beaumont, Peter (15-a de Junio 2026). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine Kyiv monastery set on fire in night of Russian attacks across Ukraine]&quot;. The Guardian.&lt;/ref&gt;. La ​​damaĝoj inkluzivis detruon de signifa parto de la tegmento, damaĝon al la ĉefa kupolo kaj kapelo, kaj signifajn incendiojn ene de la strukturo de la Dormiciono-Katedralo&lt;ref&gt;Basmat, Dmytro; Fenbert, Abbey (15-a de Junio 2026). &quot;[https://kyivindependent.com/russian-attack-june-14-2026/ Kyiv's historic Pechersk Lavra burns as large-scale Russian strikes kill 5, injure 29 in capital]&quot;. The Kyiv Independent. &lt;/ref&gt;. La saman tagon estis atakataj ankaŭ la [[Dovĵenka Nacia kinostudio]], la [[Artomuzeo de Ĥarkivo]] kaj la [[Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro]]&lt;ref&gt;[https://www.rts.ch/info/monde/2026/article/cathedrale-de-kiev-en-feu-apres-des-frappes-russes-neuf-morts-en-ukraine-29274362.html Onze morts et une cathédrale emblématique endommagée en Ukraine après des frappes russes], RTS, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2261627/ukraine-russie-guerre-attaque-kiev Attaque massive sur Kiev, un joyau orthodoxe en feu], Radio Canada Info, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. Ĉi-lasta estis jam trafita unuafoje dum la rusia invado la 11-an de marto 2022: post bombado, [[ŝrapnelo]]j frakasis la fenestrojn kaj parte detruis la murojn&lt;ref&gt;« [https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html Велике російське руйнівництво: Архітектурні пам’ятки, пошкоджені війною » ] ([https://web.archive.org/web/20220318110117/https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html arkivo]) // Bird in Flight, 18.03.2022&lt;/ref&gt;. Dum  amasa bombado la 24-an de junio 2025, la konstruaĵo denove estis difektata&lt;ref&gt;Kitsoft. &quot;[https://thegaze.media/news/priceless-monuments-destroyed-by-russia-in-ukraine Priceless Monuments Destroyed by Russia in Ukraine]&quot;. thegaze.media.&lt;/ref&gt;. Dum la atako de la 15-a de junio 2026, ne nur la konstruaĵo estis trafita, sed ankaŭ ĝia unika 12-tuna orgeno&lt;ref&gt;&quot;[http://www.domorgan.dp.ua/o-nas/istoriya Історія]&quot;. www.domorgan.dp.ua&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.reyestr.court.gov.ua/Review/11033979 ГОСПОДАРСЬКИЙ СУД | ДНІПРОПЕТРОВСЬКОЇ ОБЛАСТІ | УХВАЛА]&quot;. www.reyestr.court.gov.ua&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Museum of Hryhoriy Skovoroda after Russian shelling (2022-05-07) 02.jpg|Muzeo pri [[Hrihorij Skovoroda]], 7-a de majo 2022
Bakhmut Palace of Culture after Russian shelling, 2022-09-08 (12).jpg|Kultura Palaco de [[Baĥmuto]], 8-a de septembro 2022
Transfiguration Cathedral in Odesa after Russian missile attack, 2023-07-23 (22).jpg|[[Transfigura Katedralo de Odeso]], 23-a de julio 2023
Kherson Oblast Scientific Library named after Oles Honchar after Russian shelling, 2023-11-12 (21).webp|Ĥersona scienca biblioteko, 12-a de novembro 2023
Huliaipole Local Museum after Russian shelling (2024-08-24) 03.webp|Loka muzeao de Huliaipolo, 24-a de aŭgusto 2024
National Chernobyl Museum in Kyiv after Russian attack, 2026-05-24 (03).jpg|[[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo]], 24-a de majo 2026
&lt;/gallery&gt;

== Rabado ==
[[Dosiero:Kherson museum looted by Russian forces (05).jpg|eta|Rabita ĥersona loka muzeo post la foriro de rusiaj trupoj, la 19-an de novembro 2022.]]
En aprilo 2022, la Urba Konsilio de Mariupolo anoncis, ke pli ol du mil ekspoziciaĵoj estis prirabitaj el la muzeoj de Mariupolo, inkluzive de originalaj verkoj de [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi|Arĥip Kuindĵi]] kaj [[Ivan Ajvazovskij]]. La plej multaj ekspoziciaĵoj el la Muzeo de Loka Popolo kaj la Arta Muzeo de Kuindĵi estis forigitaj de la rusiaj okupaciaj fortoj&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html Invaders steal over 2,000 exhibits from Mariupol museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220428184318/https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html arkivo]. Ukrinform. 28-a de Aprilo 2022.&lt;/ref&gt;. Tamen, la direktoro de la Muzeo de Loka Historio de Mariupolo, Natalia Kapustnikova, diris al la rusia novaĵagentejo ''Izvestija'', ke ŝi transdonis la verkojn de Ajvazovskij kaj Kuindĵi al la rusiaj fortoj &quot;post la fino de la bataladoj&quot;&lt;ref&gt;Sauer, Pjotr (2022-04-29). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol Ukraine accuses Russian forces of seizing 2,000 artworks in Mariupol]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260315100851/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

En majo 2022, ukrainiaj oficialuloj asertis, ke la rusiaj fortoj prirabis la ''&quot;plej grandajn kaj plej multekostajn&quot;'' kolektojn de [[Skitoj|skitaj]] artefaktoj en Ukrainio el [[Melitopolo]]&lt;ref&gt;Grylls, George (4-a de majo 2022). &quot;[https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs Russian troops are destroying ancient nomadic tombs]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260226180215/https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs arkivo]). The Times. ISSN 0140-0460.&lt;/ref&gt;. La ukrainia ministro pri kulturo, Oleksandr Tkaĉenko, asertis, ke rusiaj fortoj prirabis milojn da artefaktoj el preskaŭ kvardek ukrainaj muzeoj ĝis oktobro 2022. Tkaĉenko plue deklaris, ke la prirabitaj objektoj kaj la detruoj de aliaj kulturaj lokoj sumiĝis al centoj da milionoj da dolaroj en damaĝo kaj perditaj objektoj&lt;ref&gt;Dawson, Bethany (October 9, 2022). &quot;[https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 Putin's forces have looted nearly 40 museums in Ukraine, plundering thousands of 'priceless' treasures, says culture minister]&quot; [https://web.archive.org/web/20230819231239/https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 arkivo]). Business Insider. &lt;/ref&gt;. Interaliaj, du ĉefaj muzeoj de [[Ĥersono]] estis prirabitaj de rusiaj fortoj antaŭ ol retiriĝo el la urbo en novembro 2022: la Loka Historia Muzeo kaj la Arta Muzeo, el kiuj ĉirkaŭ 10 000 artaĵoj estis ŝtelitaj. La objektoj estis transportitaj al krimeaj muzeoj&lt;ref&gt;&quot;[https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html Ukraine reports looting of Kherson museums by Russian troops]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230210124514/https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html arkivo]). El Pais. 2022-11-17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/29/russia-to-take-over-ukrainian-museum-collections-as-formal-annexation-plans-announced Russia to take over Ukrainian museum collections as formal annexation plans announced]&quot;. The Art Newspaper. 2022-09-30.&lt;/ref&gt;.

En raporto el februaro 2026, la ukrainia Ministerio pri Kulturo asertis, ke Rusio prirabis 35 482 muzeajn artefaktojn, kaj pli ol 1,7 milionoj da objektoj ankoraŭ estas tenataj en nuntempe okupitaj areoj&lt;ref name=Darila/&gt;.

== Reta Kultura Heredaĵo ==
Volontuloj el la tuta mondo laboras por arkivi la ciferecan enhavon de la ukraina kultura heredaĵo, kiu riskas detruon pro la rusia invado de 2022&lt;ref&gt;Adams, « [http://blog.archive.org/2022/03/22/volunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites/ Volunteers Rally to Archive Ukrainian Web Sites] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fblog.archive.org%2F2022%2F03%2F22%2Fvolunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites%2F arkivo], blog.archive.org, Internet Archive, 22-a de marto 2022&lt;/ref&gt;, precipe per la iniciato Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO) (''&quot;Savante Ukrainian Kulturan Heredaĵon Rete&quot;''), lanĉita la 1-an de marto 2022&lt;ref&gt;« [https://www.sucho.org/press-release-20220308-volunteers-unite Volunteers Unite to Archive Ukrainian Cultural Heritage] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.sucho.org%2Fpress-release-20220308-volunteers-unite arkivo]), sucho.org, Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO), 8-a de marto 2022&lt;/ref&gt;. En la unuaj du semajnoj post la lanĉo de la iniciato, pli ol 1 500 retejoj, ciferecaj ekspozicioj, malfermaj aliraj publikaĵoj kaj aliaj retaj rimedoj de ukrainiaj kulturaj organizaĵoj estis kreitaj kiel ciferecaj arkivoj, reprezentante proksimume tri terabajtojn da datumoj&lt;ref&gt;Cascone, Sarah (2022-03-14). &quot;[https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 How Tech Experts in the West Are Rushing to Save the Digital Archives of Ukraine's Museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220314063614/https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 arkivo]). Artnet News.&lt;/ref&gt;.

Alia projekto, &quot;Backup Ukraine&quot; (''&quot;Sekurkopio de Ukrainio&quot;''), petas volontulojn uzi aplikaĵon por skani objektojn en Ukrainio, kiuj poste estas transformitaj en 3D-modelojn kaj alŝutitaj al nuba datumbazo por sekurkopio&lt;ref&gt;Gault, Matthew (May 6, 2022). &quot;[https://www.vice.com/en/article/backup-ukraine-is-looking-to-preserve-the-countrys-cultural-heritage/ Backup Ukraine Is Looking to Preserve The Country's Cultural Heritage]&quot;. Vice.com. &lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{referencoj}}


[[Kategorio:Invado de Rusio en Ukrainion (2022)]]
[[Kategorio:Kulturo de Ukrainio]]</text>
      <sha1>hysmrikyue5tac6x9knpxp08gmyzus1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412498</id>
      <parentid>9412491</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Baba79</username>
        <id>118684</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rimarkindaj damaĝoj */</comment>
      <origin>9412498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35094" sha1="sel08o6snemdx0le601dbpddsd13gkb" xml:space="preserve">[[Rusio]] komencis la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|plenskalan invadon de Ukrainio]] la 24-an de februaro 2022, en grava eskalado de la [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014|Rusa-Ukraina Milito]], kiu komenciĝis en 2014. Ĝi estas la plej granda milita atako en [[Eŭropo]] ekde la [[Dua Mondmilito]]&lt;ref&gt;Herb, Jeremy; Starr, Barbara; Kaufman, Ellie (24-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html US orders 7,000 more troops to Europe following Russia's invasion of Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220227052443/https://edition.cnn.com/2022/02/24/politics/us-military-ukraine-russia/index.html arkivo]). Oren Liebermann and Michael Conte. CNN. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha (24 February 2022). &quot;[https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 Russia presses invasion to outskirts of Ukrainian capital]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-defiant-putin-warns-us-nato-83078619 arkivo]). ABC News. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tsvetkova, Maria; Vasovic, Aleksandar; Zinets, Natalia; Charlish, Alan; Grulovic, Fedja (27-a de Februaro 2022). &quot;[https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ Putin puts nuclear 'deterrence' forces on alert]&quot; ([https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.reuters.com/world/europe/western-allies-expel-key-russian-banks-global-system-ukraine-fights-2022-02-27/ arkivo]). Reuters&lt;/ref&gt;. Dum la batalado, multaj pecoj de ukraina kultura heredaĵo estis detruitaj, difektitaj aŭ endanĝerigitaj pro la ĝeneraligita detruado tra la lando&lt;ref name= Akinsha&gt; Akinsha, Konstantin (25-a de Marto 2022). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/25/ukraine-culture-in-peril Culture in the crossfire: Ukraine's key monuments and museums at risk of destruction in the war]&quot;. The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. Ĉi tiu konscia detruo kaj prirabado de pli ol 500 ukrainaj kulturaj heredaĵejoj estas konsiderata [[militkrimo]]&lt;ref&gt;Kirchmair, Lando (2022-03-21). &quot;[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property]&quot;. EJIL: Talk!.&lt;/ref&gt; kaj estis priskribata de la Ministro pri Kulturo de Ukrainio kiel [[kultura genocido]]&lt;ref&gt;&quot;[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts Salvaging Ukraine's culture: Country's history &amp; language under threat]&quot;. euronews. 2022-09-13. &lt;/ref&gt;.

== Juraj protektoj ==
La kulturaj posedaĵoj ĝuas specialan protekton laŭ [[internacia humanitara juro]]&lt;ref name= Hausler &gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;. La ​​unua protokolo de la [[Konvencioj de Ĝenevo|Konvencio de Ĝenevo]] kaj la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago por la Protekto de Kultura Posedaĵo en Kazo de Armita Konflikto]] (ambaŭ devigaj por Ukrainio kaj Rusio) malpermesas al ŝtatoj-partioj uzi historiajn monumentojn por subteni siajn militistajn operaciojn aŭ igi ilin objekto de agoj de malamikeco aŭ reprezalioj&lt;ref name=Hausler /&gt;. La ​​Dua Protokolo al la Konvencio de Hago permesas atakojn kontraŭ kultura posedaĵo nur en kazo de &quot;nepra milita neceso&quot; kiam ne ekzistas farebla alternativo. Atakoj kontraŭ kultura heredaĵo egalas al militkrimoj kaj povas esti procesigitaj antaŭ la [[Internacia Puna Kortumo]]&lt;ref&gt;Hausler, Kristin; Drazewska, Berenika. &quot;[https://www.biicl.org/documents/11200%20how%20does%20international%20law%20protect%20ukrainian%20cultural%20heritage%20in%20war.pdf How does international law protect Ukrainian cultural heritage in war? Is it protected differently than other civilian objects?]&quot; (PDF). British Institute of International and Comparative Law.&lt;/ref&gt;.

== Rimarkindaj lokoj ==
Antaŭ la invado, Ukrainio havis sep [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondajn Heredaĵojn de UNESKO]], inkluzive de la [[Katedralo de Sankta Sofia (Kievo)|Katedralo Sankta Sofia]] en Kijivo, la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]], kaj la Historia Centro de [[Lvivo]]&lt;ref&gt;Sherwood, Harriet (2022-03-01). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught]&quot;. the Guardian. &lt;/ref&gt;. Pliaj lokoj en [[Ĥarkivo]] ([[Derĵprom]]), [[Mikolajivo]] (Observatorio) kaj [[Ĉernihivo]] (Transfiguracio kaj Boris kaj Gleb katedraloj) estas pripensitaj por eniri la liston&lt;ref&gt;Katz, Brigit (8-a de marto 2022). &quot;[https://www.smithsonianmag.com/smart-news/unesco-sounds-the-alarm-over-threats-to-ukrainian-cultural-heritage-180979686/ Unesco Sounds the Alarm Over Threats to Ukrainian Cultural Heritage]&quot;. Smithsonian Magazine. &lt;/ref&gt;.

Fine de aprilo 2022, [[Politico]] raportis, ke Ukrainio registris la vrakon de la rusia krozŝipo ''Moskva'' kiel &quot;subakvan kulturan heredaĵon&quot;&lt;ref&gt;Jack, Victor (2022-04-22). &quot;[https://www.politico.eu/article/trolling-russia-ukraine-registers-moskva-shipwreck-underwater-cultural-heritage/ Trolling Russia, Ukraine registers Moskva shipwreck as 'underwater cultural heritage']&quot;. POLITICO.&lt;/ref&gt;.

== Konservadaj klopodoj ==
=== Naciaj ===

Komence de la milito, la direktoro de la [[Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio]] en Kievo, Fedir Androŝĉuk, kunlaboris kun du kolegoj por konservi kaj protekti la muzeon kontraŭ atako kaj ebla prirabado. Androsĉuk ankaŭ raportis, ke kvar aliaj muzeoj en [[Vinico]], [[Ĵitomir]], [[Sumio]] kaj [[Ĉernihivo]] sukcesis forigi, stoki kaj protekti siajn ĉefajn ekspoziciojn, kaj la muzeo en Vinico estis uzata kiel loĝejo por rifuĝintoj&lt;ref&gt; Sherwood, « [https://www.theguardian.com/world/2022/mar/01/cultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught 'Cultural catastrophe': Ukrainians fear for art and monuments amid onslaught] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2022%2Fmar%2F01%2Fcultural-catastrophe-ukrainians-fear-for-art-and-monuments-amid-onslaught arkivo]), the Guardian, 1-a de marto 2022 &lt;/ref&gt;. La artista kolektivo ''Asortymentna kimnata'' (&quot;Akordita Ĉambro&quot;), bazita ĉe la Ivano-Frankivska Nuntempa Arta Centro, kreis plurajn bunkrojn kaj kunlaboris kun galerioj en [[Kijivo]], [[Mariupolo]], [[Odeso]], [[Zaporiĵo]] kaj aliloke por evakui kaj konservi artaĵojn el la galerioj&lt;ref name= Braun&gt;Braun S. (2022-03-17). &quot;[https://www.dw.com/en/ukraine-rushes-to-save-cultural-heritage-from-destruction/a-61158291 Ukraine rushes to save cultural heritage from destruction]&quot;. Deutsche Welle.&lt;/ref&gt;.

Multaj monumentoj kaj memorindaĵoj estis protektitaj per sakoj da sablo aŭ envolvitaj en diversaj materialoj. En Kijivo, ĉirkaŭ 28 objektoj estis protektitaj tiel ĝis meze de aprilo&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим&quot;]. Українська правда.&lt;/ref&gt;. Loĝantoj en Lvivo provis helpi konservi plurajn ŝtonajn statuojn kaj fontanojn, kiujn oni ne povis malmunti, envolvante ilin en plaston, ŝaŭmon kaj aliajn materialojn. Pliajn klopodojn fotis kaj afiŝis la Lviva Fonduso por la Konservado de Arkitekturaj kaj Historiaj Monumentoj, prezentante lignajn kadrojn kaj tabulojn uzatajn por protekti monumentojn kaj vitralojn de preĝejoj&lt;ref&gt;Holland, Oscar (4-a de Marto 2022). &quot;[https://www.cnn.com/style/article/lviv-ukraine-statues-wrapped-heritage-protection/index.html 'Concerned' Ukrainian locals help protect Lviv's historic statues]&quot;. CNN&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кречетова Д. (2022-04-16). &quot;[https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/16/248266/ На захисті від &quot;русского мира&quot;: як рятують українські пам'ятки і чому Київ лишив монумент Незалежності відкритим]&quot;. Українська правда.&lt;/ref&gt;.

La 28-an de marto, la [[Ministerio pri Cifereca Transformo de Ukrainio|Ministerio pri Cifereca Transformo]] lanĉis NFT-muzeon por helpi konservi la ŝtatecon kaj historion de Ukrainio, kaj ĉiuj enspezoj iros al la ministerio. La retejo, Ukraina MetaHistoria NFT-Muzeo inkludus &quot;militlinion&quot; aŭ templinion de eventoj kun koresponda NFT, kiu inkludus [[Tvitero|tviteraĵon]] pri signifa momento en la milito kaj ilustraĵon de ukraina artisto. Antaŭ la 1-a de aprilo, ĉirkaŭ 600 000 dolaroj estis kolektitaj per la vendo de la NFT-oj, kaj la financoj estis destinitaj por helpi rekonstrui muzeojn, teatrejojn kaj aliajn kulturajn instituciojn, kiuj estas detruitaj aŭ difektitaj&lt;ref&gt;Kharif, Olga (1-a de Aprilo 2022). [https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-01/ukrainian-government-raises-600-000-through-museum-nft-sales &quot;Ukraine Raises $600,000 Through Museum NFT Sales to Help Rebuild]&quot;. Bloomberg. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mattei, Shanti Escalante-De (2022-03-28). &quot;[https://www.artnews.com/art-news/news/ukraine-nft-project-museum-of-war-1234623051/ Ukraine Has Launched an NFT 'Museum' to Preserve the Country's History]&quot;. ARTnews.com.&lt;/ref&gt;.

Multaj el la kulturaj heredaĵoj protektataj en Ukrainio kontraŭ la rusia invado estas objektoj de rusa kulturo&lt;ref name= Akinsha /&gt;&lt;ref name= Braun /&gt;&lt;ref&gt;Harding L., Sherwood H. (2022-03-09). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage Ukrainians in race to save cultural heritage]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220425175053/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/09/ukrainians-in-race-to-save-a-nations-cultural-heritage arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

=== Internaciaj ===
Tuj post la komenco de la invado, [[Unesko]] anoncis, ke ĝi laboras por marki ĉiujn eblajn ŝlosilajn historiajn monumentojn kaj lokojn tra la lando per la emblemo de la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Konvencio de Hago]] de 1954, la internacie agnoskita simbolo por la protekto de kultura heredaĵo en armita konflikto. La organizo ankaŭ kunlaboros kun la muzeodirektoroj de la lando por kunordigi konservadajn klopodojn por protekti kolektojn kaj monitori ajnan difekton al kulturaj lokoj per sputnika bildigo&lt;ref&gt;Hickley, Catherine (2022-03-04). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/03/04/unesco-gravely-concerned-about-damage-to-ukrainian-cultural-heritage Unesco 'gravely concerned' about damage to Ukrainian cultural heritage]&quot;. The Art Newspaper – International art news and events. &lt;/ref&gt;. Baldaŭ post la invado, oficialuloj de la [[Internacia Konsilio de Muzeoj]] komencis dokumenti artopecojn, kiujn polico eble trovus se ili estus movitaj kontraŭleĝe trans naciajn limojn&lt;ref&gt;Kishkovsky, Sophia (2022-09-09). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/09/ukraine-given-red-list-to-fight-looting Ukraine gets emergency Red List for art as evidence mounts of 'trading networks flowing West']&quot;. The Art Newspaper - International art news and events.&lt;/ref&gt;.

Kulturaj institucioj en [[Pollando]] starigis helpan programon, per la Komitato por Helpo al Muzeoj de Ukrainio kreita tuj post la invado. La Komitato subtenis  ĉiujn muzeojn kaj kulturanj instituciojn en Ukrainio por subteni kaj sekurigi iliajn kolektojn same kiel dokumentadon, ciferecigon kaj inventaron de kolektoj&lt;ref name= Braun/&gt;. La helpo de aliaj institucioj daŭriĝas dum la tuta milito. En majo 2022 la Ĉeĥa Ministerio pri Kulturo komisiis la [[Nacia muzeo (Prago)|Nacian Muzeon de Prago]] sendi pakmaterialojn kiel vezik-plastikon kaj polietilenan ŝaŭmon kune kun sekureca ekipaĵo kiel [[fajroestingilo]]j kaj [[orientita grandpartikla plato|orientitaj grandpartiklaj platoj]] por bloki fenestrojn&lt;ref&gt;Iotkovska, Svilena (11-a de majo 2022). &quot;[https://www.themayor.eu/en/a/view/czechia-helps-ukraine-preserve-its-endangered-cultural-heritage-10419 Czechia helps Ukraine preserve its endangered cultural heritage]&quot; TheMayor.EU&quot;. www.themayor.eu.&lt;/ref&gt;. Internaciaj organizaĵoj kiel la Ukraina Arta Helpa Centro (bazita en Germanio, subtenata de la germana registaro, inter aliaj) kaj ALIPH (bazita en Svislando) ankaŭ aktive provizis krizan ekipaĵaron ekde la printempo de 2022&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine Protecting cultural heritage in Ukraine | Aliph Foundation - Protecting heritage to build peace]&quot; ([https://web.archive.org/web/20250129191327/https://www.aliph-foundation.org/en/projects/aliph-action-plan-for-ukraine arkivo]). Aliph Foundation&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.dug-ww.com/presse Ukraine Hilfslieferungen für Rettung von Kunst- und Kulturgut]&quot;. www.dug-ww.com &lt;/ref&gt;.

En marto 2022, komenciĝis iniciatoj por sekurkopii kaj konservi eble endanĝerigatajn datumojn kaj teknologiojn de la kulturaj institucioj de Ukrainio kiel ''Saving Ukrainian Cultural Heritage Online'' (SUCHO).

En novembro 2025, la [[Eŭropa Komisiono]] anoncis, ke ĝi kaj dudek du membroŝtatoj kreos komitaton por subteni la konservadon de la ukraina kulturo. La Eŭropa Unio ankaŭ donacis pliajn 2 milionojn da eŭroj por subteni la kulturan sektoron de Ukrainio, kun ĉirkaŭ 48 milionoj da eŭroj donacitaj ekde la komenco de la milito&lt;ref&gt;Orlandi, Giorgia; Hess, Amandine (7-a de novembro 2025). &quot;[https://www.euronews.com/my-europe/2025/07/11/eu-vows-to-protect-ukrainian-culture-as-russia-targets-over-500-heritage-sites EU vows to protect Ukrainian culture as Russia targets over 500 heritage sites]&quot;. EuroNews.&lt;/ref&gt;.

En februaro 2026, [[Japanio]] anoncis 3,8 milionojn da dolaroj en plia helpo por helpi Ukrainion ripari kulturajn havaĵojn, kiuj estis difektitaj dum la milito, dum renkontiĝo en Kijivo inter la japana ambasadoro Nakagome Masaŝi, ukrainaj oficialuloj kaj reprezentantoj de UNESKO&lt;ref&gt;&quot;[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/japan-pledges-38-million-to-help-repair-ukraine-s-war-damaged-cultural-sites/3826385 Japan pledges $3.8 million to help repair Ukraine's war-damaged cultural sites]&quot;. www.aa.com.tr. 11-a de februaro 2026.&lt;/ref&gt;.

== Damaĝoj ==
=== Statitikaĵoj ===
La 10-an de junio 2026, [[UNESKO]] publikigis raporton kiu nombris 536 kulturajn lokojn konfirmitajn kiel difektitajn el kiuj 154 religiaj lokoj, 280 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 41 muzeoj, 33 monumentoj, 22 bibliotekoj, 5 arkeologiaj lokoj kaj 1 arkivejo&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/ukraine-war/damaged-cultural-sites?hub=180699 Пошкоджені об’єкти культурної спадщини в Україні, верифіковані ЮНЕСКО], UNESKO, 10-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. En antaŭa raporto publikigita la 16-an de oktobro 2024, UNESKO konfirmis difektojn de 457 objektoj: 143 religiaj lokoj, 231 konstruaĵoj de historia kaj/aŭ arta intereso, 32 muzeoj, 33 monumentoj, 17 bibliotekoj, 1 arkivejo. Ĉi tiuj listoj enhavas nur kazojn konatajn el pluraj fidindaj fontoj, kaj ne enhavas supraĵajn difektojn, kiel rompitajn fenestrojn kaj pordojn&lt;ref&gt;&quot;[https://www.rfi.fr/ru/%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0/20220628-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82-%D1%8E%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D1%83%D1%88%D0% Эксперт ЮНЕСКО: «Мониторинг разрушений украинских культурных ценностей идет с первых дней войны»]&quot;. Международное французское радио. 2022-06-28.&lt;/ref&gt;.

La [[Ministerio pri Kulturo de Ukrainio]] je la 5a de januaro 2023 raportis 1189 kazojn de difekto aŭ detruo de kulturaj objektoj, inkluzive de 563 &quot;kreivaj centroj&quot;, 453 bibliotekoj, 63 muzeoj kaj galerioj, 18 teatroj kaj filharmoniaj haloj, kaj 92 institucioj pri arteduko&lt;ref&gt;&quot;[https://mkip.gov.ua/news/8414.html Because of russian aggression, 1189 objects of cultural infrastructure were damaged in Ukraine]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230105200329/http://www.mkip.gov.ua/news/8414.html arkivo]). Ministry of Culture of Ukraine.&lt;/ref&gt;. 21 el ili estis konsiderataj monumentoj de nacia signifo. Ĉirkaŭ 100 objektoj estis tute aŭ preskaŭ tute detruitaj&lt;ref&gt;&quot;[https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html Россия боится культуры Украины? На заседании Совбеза ООН озвучили данные ЮНЕСКО]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220717105634/https://ru.krymr.com/a/kulturnoye-naslediye-poteri-ukraina-rossiya-voyna-yunesko/31947111.html arkivo]). Radio Free Europe/Radio Liberty. 2022-07-17.&lt;/ref&gt;.
La 24-an de februaro 2026, la Ministerio pri Kulturo de Ukrainio raportis, ke ĝis februaro 2026 kaj ekde la komenco de la milito 1 685 kulturaj heredaĵejoj kaj 2 483 kulturaj infrastrukturinstalaĵoj estis aŭ detruitaj aŭ difektitaj. La raporto plue deklaris, ke la milito ankaŭ prenis la vivojn de 346 artistoj kaj 132 ukrainaj kaj eksterlandaj amaskomunikilaj profesiuloj, kun laŭtaksa totala perdo por la lando de ĉirkaŭ 4,2 miliardoj da dolaroj, kaj la totala perdo por la kultura sektoro, inkluzive de enspezoj, superis 31 miliardojn da dolaroj&lt;ref name=Darila&gt;Mykhailenko, Darila (2026-02-24). &quot;[https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 Russia Destroyed 1,685 Ukrainian Cultural Sites Since 2022, Inflicting $31 Billion in Losses]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260312072517/https://united24media.com/latest-news/russia-destroyed-1685-ukrainian-cultural-sites-since-2022-inflicting-31-billion-in-losses-16220 arkivo]). UNITED24 Media.&lt;/ref&gt;.

La Laboratorio pri Monitorado de Kultura Heredaĵo ĉe la Virginia Muzeo pri Naturhistorio trovis signojn de 458 difektitaj kulturaj lokoj je la 10a de junio 2022&lt;ref&gt;Seymour T. (2022-06-10). &quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack Is Ukraine's cultural heritage under coordinated attack?]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220611083033/https://www.theartnewspaper.com/2022/06/10/is-ukraines-cultural-heritage-under-coordinated-attack arkivo]). The Art Newspaper.&lt;/ref&gt;. La teamo ''Visual Investigations'' de la [[The New York Times|New York Times]] kompilis liston de ĉirkaŭ 339 konstruaĵoj, monumentoj kaj aliaj kulturaj institucioj, kiuj estis parte aŭ tute detruitaj ĝis decembro 2022, kun ĉefa atento donita al la [[Donbaso]]&lt;ref&gt;Farago, Jason (2022-12-27). &quot;[https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html When Cultural Heritage Becomes a Battlefront]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230204121859/https://www.nytimes.com/2022/12/27/arts/design/cultural-heritage-ukraine-russia-war.html arkivo]). The New York Times. ISSN 0362-4331.&lt;/ref&gt;.

=== Rimarkindaj damaĝoj ===
La 16-an de marto 2022, la drama teatrejo de [[Mariupolo]] estis [[Rusa aviadatako al teatro de Mariupolo|plejparte detruita]] de aviadilaj atakoj. Centoj da civiluloj ŝajne ŝirmiĝis en la konstruaĵo tiutempe&lt;ref&gt;Lister, Tim; Voitovych, Olga; John, Tara (16-a de Marto 2022). &quot;[https://edition.cnn.com/2022/03/16/europe/ukraine-mariupol-bombing-theater-intl/ Russians bomb Mariupol theater where hundreds had taken refuge, officials say]&quot;. CNN.&lt;/ref&gt;. Satelitaj fotoj prenitaj antaŭ kaj tuj post la atako montris la rusan vorton por infanoj, ''Дети'', pentritan sur la tero ĉe la fronto kaj malantaŭo de la konstruaĵo, por informi rusiajn militaviadilojn, ke infanoj ŝirmiĝis en la konstruaĵo&lt;ref&gt;&quot;[https://www.firstpost.com/world/mayhem-in-mariupol-in-ukraines-most-attacked-city-theatre-sheltering-hundreds-of-civilians-bombed-10467421.html Mayhem in Mariupol]&quot;. FirstPost. 17 March 2022.&lt;/ref&gt;. La laŭtaksa mortnombro varias de almenaŭ dekduo&lt;ref name=dekduo&gt;&quot;[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/06/ukraine-deadly-mariupol-theatre-strike-a-clear-war-crime-by-russian-forces-new-investigation/ Ukraine: Deadly Mariupol Theatre Strike 'A Clear War Crime' By Russian Forces]&quot;. Amnesty International. 30-a de Junio 2022. &lt;/ref&gt; ĝis pli ol 600 homoj&lt;ref&gt;Hinnant, Lori; Chernov, Mstyslav; Stepanenko, Vasilisa (4-a de Majo 2022). &quot;[https://apnews.com/article/Russia-ukraine-war-mariupol-theater-c321a196fbd568899841b506afcac7a1 AP evidence points to 600 dead in Mariupol theater airstrike]&quot;. Associated Press.&lt;/ref&gt;. La atako estis priskribita de [[Amnestio Internacia]] kiel &quot;klara militkrimo&quot; fare de rusiaj fortoj&lt;ref name=dekduo/&gt;.

La 24-an de majo 2026, nur unu monaton post moderniĝo kaj remalfermo al la publiko, la [[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo|kijiva muzeo pri la katastrofo de Ĉernobilo]] estis preskaŭ tute detruita per rekta trafo de rusia misilo, sekvata de incendio kaj parta kolapso&lt;ref&gt;https://www.ukr.net/news/details/russianaggression/117636081.html&lt;/ref&gt;. Ĉirkaŭ 40 procentoj de la kolekto estis savitaj el la deponejo&lt;ref&gt;&quot;[https://news.artnet.com/art-world/ukraine-museums-damaged-russian-attack-2776107 Ukrainian Museums and Cultural Sites Damaged in Massive Russian Attack]&quot;. artnet. 2026-05-25.&lt;/ref&gt;. La ukrainia prezidanto [[Volodimir Zelenskij]] vizitis la lokon en la sama tago&lt;ref&gt;&quot;[https://unn.ua/en/news/zelenskyy-visited-the-chernobyl-museum-destroyed-after-the-russian-attack-as-well-as-lukyanivka Zelenskyy visited the Chernobyl Museum destroyed after the Russian attack, as well as Lukyanivka]&quot;. Ukrainian National News (UNN). 2026-05-24. &lt;/ref&gt;.

La 24-an de marto 2026, en la historia urbocentro de [[Lvivo]] kiu ĉeestas la liston de [[UNESKO]] pri [[Monda Heredaĵa Konvencio|monda heredaĵo]], incendio ekis en la konstruaĵoj de la Bernardina monaĥeja komplekso kiel rezulto de rusia spavatako&lt;ref&gt;Козицький, Максим (24-a de marto 2026). [https://bukvy.org/u-lvovi-poshkodzhenyj-ansambl-bernardynskogo-monastyrya/ У Львові пошкоджений ансамбль Бернардинського монастиря]. Букви&lt;/ref&gt;. Ankaŭ ties sonorilturo  estis difektata&lt;ref&gt;[https://zn.ua/ukr/war/rosija-vdarila-po-tsentru-lvova-poshkodzheno-budinok-ta-spadshchina-junesko.html Обстріл Львова 24 березня 2026 року. Дзеркало тижня.] 24-a de marto 2026&lt;/ref&gt;.

En januaro 2023, la [[Transfigura Katedralo de Odeso]] estis enskribita en la [[Monda heredaĵo de Unesko|Mondan Heredaĵon]] kiel parto de la Historia Centro de [[Odeso]] kaj tuj listigita kiel endanĝerigita de la rus-ukraina milito&lt;ref&gt;&quot;[https://www.icomos-ukraine.org/recent-news-en/statement-regarding-the-threat-of-destruction-of-the-unesco-world-heritage-site-historical-center-of-the-port-city-of-odesa Statement regarding the threat of destruction of the UNESCO World Heritage Site &quot;Historical Centre of the Port City of Odesa&quot;]&quot;. ICOMOS Ukraine.22-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. La 23-an de julio 2023, la katedralo estis grave difektata de rusia misilatako&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nytimes.com/video/world/europe/100000009008708/odesa-ukraine-cathedral.html Damage to the Odesa Transfiguration Cathedral (video)]&quot;. New York Times.23-a de Julio 2023.&lt;/ref&gt;. UNESKO forte kondamnis ripetajn atakojn de Rusio kontraŭ la historia centro de [[Odeso]]&lt;ref&gt;Sirkovych, Zhanna (23-a de Julio 2023). &quot;[https://ukraine.un.org/en/240086-odesa-unesco-strongly-condemns-repeated-attacks-against-cultural-heritage-including-world Odesa: UNESCO strongly condemns repeated attacks against cultural heritage, including World Heritage]&quot;. United Nations&lt;/ref&gt;. La katedralo estis restaŭrita kun subteno de la itala registaro kaj UNESKO, kun la plejparto de la restaŭraj laboroj kompletigitaj antaŭ oktobro 2024 kaj la hejtsistemo restaŭrita antaŭ decembro 2025&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu Одеса: ЮНЕСКО та Італія завершили аварійні відновлювальні роботи у Спасо-Преображенському кафедральному соборі] ([https://web.archive.org/web/20260209135300/https://www.unesco.org/uk/articles/odesa-yunesko-ta-italiya-zavershyly-avariyni-vidnovlyuvalni-roboty-u-spaso-preobrazhenskomu arkivo]), UKESKO, 1-a de decembro 2025&lt;/ref&gt;.

La 14-an de junio 2026, rusia spavatako kaŭzis signifajn damaĝojn al la komplekso de la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]]&lt;ref&gt; &quot;[https://www.theguardian.com/world/video/2026/jun/15/dormiton-cathedral-burns-unesco-kyiv-pechersk-lavra-russian-attack Cathedral burns at Unesco-listed Kyiv Pechersk Lavra after Russian attack]&quot;. The Guardian. 15-a de Junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref name= Beaumont&gt;Beaumont, Peter (15-a de Junio 2026). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine Kyiv monastery set on fire in night of Russian attacks across Ukraine]&quot;. The Guardian.&lt;/ref&gt;. La ​​damaĝoj inkluzivis detruon de signifa parto de la tegmento, damaĝon al la ĉefa kupolo kaj kapelo, kaj signifajn incendiojn ene de la strukturo de la Dormiciono-Katedralo&lt;ref&gt;Basmat, Dmytro; Fenbert, Abbey (15-a de Junio 2026). &quot;[https://kyivindependent.com/russian-attack-june-14-2026/ Kyiv's historic Pechersk Lavra burns as large-scale Russian strikes kill 5, injure 29 in capital]&quot;. The Kyiv Independent. &lt;/ref&gt;. La saman tagon estis atakataj ankaŭ la [[Dovĵenka Nacia kinostudio]], la [[Artomuzeo de Ĥarkivo]] kaj la [[Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro]]&lt;ref&gt;[https://www.rts.ch/info/monde/2026/article/cathedrale-de-kiev-en-feu-apres-des-frappes-russes-neuf-morts-en-ukraine-29274362.html Onze morts et une cathédrale emblématique endommagée en Ukraine après des frappes russes], RTS, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2261627/ukraine-russie-guerre-attaque-kiev Attaque massive sur Kiev, un joyau orthodoxe en feu], Radio Canada Info, 15-a de junio 2026&lt;/ref&gt;. Ĉi-lasta estis jam trafita unuafoje dum la rusia invado la 11-an de marto 2022: post bombado, [[ŝrapnelo]]j frakasis la fenestrojn kaj parte detruis la murojn&lt;ref&gt;« [https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html Велике російське руйнівництво: Архітектурні пам’ятки, пошкоджені війною » ] ([https://web.archive.org/web/20220318110117/https://birdinflight.com/uk/architectura-uk/20220317-great-russian-destruction.html arkivo]) // Bird in Flight, 18.03.2022&lt;/ref&gt;. Dum  amasa bombado la 24-an de junio 2025, la konstruaĵo denove estis difektata&lt;ref&gt;Kitsoft. &quot;[https://thegaze.media/news/priceless-monuments-destroyed-by-russia-in-ukraine Priceless Monuments Destroyed by Russia in Ukraine]&quot;. thegaze.media.&lt;/ref&gt;. Dum la atako de la 15-a de junio 2026, ne nur la konstruaĵo estis trafita, sed ankaŭ ĝia unika 12-tuna orgeno&lt;ref&gt;&quot;[http://www.domorgan.dp.ua/o-nas/istoriya Історія]&quot;. www.domorgan.dp.ua&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.reyestr.court.gov.ua/Review/11033979 ГОСПОДАРСЬКИЙ СУД | ДНІПРОПЕТРОВСЬКОЇ ОБЛАСТІ | УХВАЛА]&quot;. www.reyestr.court.gov.ua&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Museum of Hryhoriy Skovoroda after Russian shelling (2022-05-07) 02.jpg|Muzeo pri [[Hrihorij Skovoroda]], 7-a de majo 2022
Bakhmut Palace of Culture after Russian shelling, 2022-09-08 (12).jpg|Kultura Palaco de [[Baĥmuto]], 8-a de septembro 2022
Transfiguration Cathedral in Odesa after Russian missile attack, 2023-07-23 (22).jpg|[[Transfigura Katedralo de Odeso]], 23-a de julio 2023
Kherson Oblast Scientific Library named after Oles Honchar after Russian shelling, 2023-11-12 (21).webp|Ĥersona scienca biblioteko, 12-a de novembro 2023
Huliaipole Local Museum after Russian shelling (2024-08-24) 03.webp|Loka muzeao de Huliaipolo, 24-a de aŭgusto 2024
National Chernobyl Museum in Kyiv after Russian attack, 2026-05-24 (03).jpg|[[Ukraina Nacia Muzeo de Ĉernobilo]], 24-a de majo 2026
&lt;/gallery&gt;

== Rabado ==
[[Dosiero:Kherson museum looted by Russian forces (05).jpg|eta|Rabita ĥersona loka muzeo post la foriro de rusiaj trupoj, la 19-an de novembro 2022.]]
En aprilo 2022, la Urba Konsilio de Mariupolo anoncis, ke pli ol du mil ekspoziciaĵoj estis prirabitaj el la muzeoj de Mariupolo, inkluzive de originalaj verkoj de [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi|Arĥip Kuindĵi]] kaj [[Ivan Ajvazovskij]]. La plej multaj ekspoziciaĵoj el la Muzeo de Loka Popolo kaj la Arta Muzeo de Kuindĵi estis forigitaj de la rusiaj okupaciaj fortoj&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html Invaders steal over 2,000 exhibits from Mariupol museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220428184318/https://www.ukrinform.net/rubric-society/3469803-invaders-steal-over-2000-exhibits-from-mariupol-museums.html arkivo]. Ukrinform. 28-a de Aprilo 2022.&lt;/ref&gt;. Tamen, la direktoro de la Muzeo de Loka Historio de Mariupolo, Natalia Kapustnikova, diris al la rusia novaĵagentejo ''Izvestija'', ke ŝi transdonis la verkojn de Ajvazovskij kaj Kuindĵi al la rusiaj fortoj &quot;post la fino de la bataladoj&quot;&lt;ref&gt;Sauer, Pjotr (2022-04-29). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol Ukraine accuses Russian forces of seizing 2,000 artworks in Mariupol]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260315100851/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/29/ukraine-accuses-russian-forces-of-seizing-2000-artworks-in-mariupol arkivo]). The Guardian.&lt;/ref&gt;.

En majo 2022, ukrainiaj oficialuloj asertis, ke la rusiaj fortoj prirabis la ''&quot;plej grandajn kaj plej multekostajn&quot;'' kolektojn de [[Skitoj|skitaj]] artefaktoj en Ukrainio el [[Melitopolo]]&lt;ref&gt;Grylls, George (4-a de majo 2022). &quot;[https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs Russian troops are destroying ancient nomadic tombs]&quot; ([https://web.archive.org/web/20260226180215/https://www.thetimes.com/world/article/russian-troops-are-destroying-ancient-nomadic-tombs-5g00c96xs arkivo]). The Times. ISSN 0140-0460.&lt;/ref&gt;. La ukrainia ministro pri kulturo, Oleksandr Tkaĉenko, asertis, ke rusiaj fortoj prirabis milojn da artefaktoj el preskaŭ kvardek ukrainaj muzeoj ĝis oktobro 2022. Tkaĉenko plue deklaris, ke la prirabitaj objektoj kaj la detruoj de aliaj kulturaj lokoj sumiĝis al centoj da milionoj da dolaroj en damaĝo kaj perditaj objektoj&lt;ref&gt;Dawson, Bethany (October 9, 2022). &quot;[https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 Putin's forces have looted nearly 40 museums in Ukraine, plundering thousands of 'priceless' treasures, says culture minister]&quot; [https://web.archive.org/web/20230819231239/https://www.businessinsider.com/ukraine-putins-forces-loot-40-museums-of-priceless-treasures-minister-2022-10 arkivo]). Business Insider. &lt;/ref&gt;. Interaliaj, du ĉefaj muzeoj de [[Ĥersono]] estis prirabitaj de rusiaj fortoj antaŭ ol retiriĝo el la urbo en novembro 2022: la Loka Historia Muzeo kaj la Arta Muzeo, el kiuj ĉirkaŭ 10 000 artaĵoj estis ŝtelitaj. La objektoj estis transportitaj al krimeaj muzeoj&lt;ref&gt;&quot;[https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html Ukraine reports looting of Kherson museums by Russian troops]&quot; ([https://web.archive.org/web/20230210124514/https://english.elpais.com/international/2022-11-17/ukraine-reports-looting-of-kherson-museums-by-russian-troops.html arkivo]). El Pais. 2022-11-17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.theartnewspaper.com/2022/09/29/russia-to-take-over-ukrainian-museum-collections-as-formal-annexation-plans-announced Russia to take over Ukrainian museum collections as formal annexation plans announced]&quot;. The Art Newspaper. 2022-09-30.&lt;/ref&gt;.

En raporto el februaro 2026, la ukrainia Ministerio pri Kulturo asertis, ke Rusio prirabis 35 482 muzeajn artefaktojn, kaj pli ol 1,7 milionoj da objektoj ankoraŭ estas tenataj en nuntempe okupitaj areoj&lt;ref name=Darila/&gt;.

== Reta Kultura Heredaĵo ==
Volontuloj el la tuta mondo laboras por arkivi la ciferecan enhavon de la ukraina kultura heredaĵo, kiu riskas detruon pro la rusia invado de 2022&lt;ref&gt;Adams, « [http://blog.archive.org/2022/03/22/volunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites/ Volunteers Rally to Archive Ukrainian Web Sites] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fblog.archive.org%2F2022%2F03%2F22%2Fvolunteers-rally-to-archive-ukrainian-web-sites%2F arkivo], blog.archive.org, Internet Archive, 22-a de marto 2022&lt;/ref&gt;, precipe per la iniciato Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO) (''&quot;Savante Ukrainian Kulturan Heredaĵon Rete&quot;''), lanĉita la 1-an de marto 2022&lt;ref&gt;« [https://www.sucho.org/press-release-20220308-volunteers-unite Volunteers Unite to Archive Ukrainian Cultural Heritage] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.sucho.org%2Fpress-release-20220308-volunteers-unite arkivo]), sucho.org, Saving Ukrainian Cultural Heritage Online (SUCHO), 8-a de marto 2022&lt;/ref&gt;. En la unuaj du semajnoj post la lanĉo de la iniciato, pli ol 1 500 retejoj, ciferecaj ekspozicioj, malfermaj aliraj publikaĵoj kaj aliaj retaj rimedoj de ukrainiaj kulturaj organizaĵoj estis kreitaj kiel ciferecaj arkivoj, reprezentante proksimume tri terabajtojn da datumoj&lt;ref&gt;Cascone, Sarah (2022-03-14). &quot;[https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 How Tech Experts in the West Are Rushing to Save the Digital Archives of Ukraine's Museums]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220314063614/https://news.artnet.com/art-world/saving-ukrainian-cultural-heritage-online-2084036 arkivo]). Artnet News.&lt;/ref&gt;.

Alia projekto, &quot;Backup Ukraine&quot; (''&quot;Sekurkopio de Ukrainio&quot;''), petas volontulojn uzi aplikaĵon por skani objektojn en Ukrainio, kiuj poste estas transformitaj en 3D-modelojn kaj alŝutitaj al nuba datumbazo por sekurkopio&lt;ref&gt;Gault, Matthew (May 6, 2022). &quot;[https://www.vice.com/en/article/backup-ukraine-is-looking-to-preserve-the-countrys-cultural-heritage/ Backup Ukraine Is Looking to Preserve The Country's Cultural Heritage]&quot;. Vice.com. &lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{referencoj}}


[[Kategorio:Invado de Rusio en Ukrainion (2022)]]
[[Kategorio:Kulturo de Ukrainio]]</text>
      <sha1>sel08o6snemdx0le601dbpddsd13gkb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Provinco Ĝirono</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947936</id>
    <revision>
      <id>9412493</id>
      <timestamp>2026-06-24T15:03:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;Mi persone ne estas konvinkita ke la informksto {{ŝ|Geokesto}} estas plej bona elekto por provinco de Hispanio, ĉar ĝi en si mem enprenas tute nenion de vikidatumoj, sed se uzi ĝi, ĝi almenaŭ montru bildon, blazonon kaj flagon. ~~~~&quot;</comment>
      <origin>9412493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="335" sha1="jm705xar6higvvyjfoputohl76ltkhy" xml:space="preserve">Mi persone ne estas konvinkita ke la informksto {{ŝ|Geokesto}} estas plej bona elekto por provinco de Hispanio, ĉar ĝi en si mem enprenas tute nenion de vikidatumoj, sed se uzi ĝi, ĝi almenaŭ montru bildon, blazonon kaj flagon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:03, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jm705xar6higvvyjfoputohl76ltkhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Provinco Taragono</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947937</id>
    <revision>
      <id>9412495</id>
      <timestamp>2026-06-24T15:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;Mi persone ne estas konvinkita ke la informksto {{ŝ|Geokesto}} estas plej bona elekto por provinco de Hispanio, ĉar ĝi en si mem enprenas tute nenion de vikidatumoj, sed se uzi ĝi, ĝi almenaŭ montru bildon, blazonon kaj flagon. ~~~~&quot;</comment>
      <origin>9412495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="335" sha1="p54g8rbcov9z0vg5twzqcafz0chd2a0" xml:space="preserve">Mi persone ne estas konvinkita ke la informksto {{ŝ|Geokesto}} estas plej bona elekto por provinco de Hispanio, ĉar ĝi en si mem enprenas tute nenion de vikidatumoj, sed se uzi ĝi, ĝi almenaŭ montru bildon, blazonon kaj flagon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:04, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>p54g8rbcov9z0vg5twzqcafz0chd2a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Provinco Ilerdo</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947938</id>
    <revision>
      <id>9412496</id>
      <timestamp>2026-06-24T15:04:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;Mi persone ne estas konvinkita ke la informksto {{ŝ|Geokesto}} estas plej bona elekto por provinco de Hispanio, ĉar ĝi en si mem enprenas tute nenion de vikidatumoj, sed se uzi ĝi, ĝi almenaŭ montru bildon, blazonon kaj flagon. ~~~~&quot;</comment>
      <origin>9412496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="335" sha1="p54g8rbcov9z0vg5twzqcafz0chd2a0" xml:space="preserve">Mi persone ne estas konvinkita ke la informksto {{ŝ|Geokesto}} estas plej bona elekto por provinco de Hispanio, ĉar ĝi en si mem enprenas tute nenion de vikidatumoj, sed se uzi ĝi, ĝi almenaŭ montru bildon, blazonon kaj flagon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:04, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>p54g8rbcov9z0vg5twzqcafz0chd2a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Provinco Barcelono</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947939</id>
    <revision>
      <id>9412497</id>
      <timestamp>2026-06-24T15:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;Mi persone ne estas konvinkita ke la informksto {{ŝ|Geokesto}} estas plej bona elekto por provinco de Hispanio, ĉar ĝi en si mem enprenas tute nenion de vikidatumoj, sed se uzi ĝi, ĝi almenaŭ montru bildon, blazonon kaj flagon. ~~~~&quot;</comment>
      <origin>9412497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="335" sha1="qgzofvejvn5gt3ntr0xxapufjxornkt" xml:space="preserve">Mi persone ne estas konvinkita ke la informksto {{ŝ|Geokesto}} estas plej bona elekto por provinco de Hispanio, ĉar ĝi en si mem enprenas tute nenion de vikidatumoj, sed se uzi ĝi, ĝi almenaŭ montru bildon, blazonon kaj flagon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:05, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>qgzofvejvn5gt3ntr0xxapufjxornkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝablono:Provinco Taragono</title>
    <ns>10</ns>
    <id>947940</id>
    <revision>
      <id>9412510</id>
      <timestamp>2026-06-24T15:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;[[Dosiero:Escudo de la Provincia de Tarragona.svg|20ra]] [[provinco Taragono]]&lt;noinclude&gt; [[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Taragono, provinco]] [[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Taragono, provinco]] &lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>9412510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220" sha1="t9qhkaktuv3j7l6vbysbtu67ttecg90" xml:space="preserve">[[Dosiero:Escudo de la Provincia de Tarragona.svg|20ra]] [[provinco Taragono]]&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Taragono, provinco]]
[[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Taragono, provinco]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t9qhkaktuv3j7l6vbysbtu67ttecg90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412515</id>
      <parentid>9412510</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220" sha1="ovzirsmtp0jqpff8dkleuxokvyfalrw" xml:space="preserve">[[Dosiero:Escudo de la Provincia de Tarragona.svg|15ra]] [[provinco Taragono]]&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Taragono, provinco]]
[[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Taragono, provinco]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ovzirsmtp0jqpff8dkleuxokvyfalrw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝablono:Provinco Ilerdo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>947941</id>
    <revision>
      <id>9412511</id>
      <timestamp>2026-06-24T15:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;[[Dosiero:Escut de la Provincia de Lleirda.svg|20ra]] [[provinco Ilerdo]]&lt;noinclude&gt; [[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Ilerdo, provinco]] [[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Ilerdo, provinco]] &lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>9412511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211" sha1="gn7xkwq83ucv3iod07rqa7msmf0xo17" xml:space="preserve">[[Dosiero:Escut de la Provincia de Lleirda.svg|20ra]] [[provinco Ilerdo]]&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Ilerdo, provinco]]
[[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Ilerdo, provinco]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gn7xkwq83ucv3iod07rqa7msmf0xo17</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412512</id>
      <parentid>9412511</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="210" sha1="08dmqch8aubxrncfx403qf6y5plak7s" xml:space="preserve">[[Dosiero:Escut de la provincia de Lleida.svg|20ra]] [[provinco Ilerdo]]&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Ilerdo, provinco]]
[[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Ilerdo, provinco]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>08dmqch8aubxrncfx403qf6y5plak7s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412514</id>
      <parentid>9412512</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:26:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="210" sha1="egdhkvnqxcr5bi2e1p6eggyv006pur6" xml:space="preserve">[[Dosiero:Escut de la provincia de Lleida.svg|15ra]] [[provinco Ilerdo]]&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Ilerdo, provinco]]
[[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Ilerdo, provinco]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>egdhkvnqxcr5bi2e1p6eggyv006pur6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝablono:Provinco Barcelono</title>
    <ns>10</ns>
    <id>947942</id>
    <revision>
      <id>9412513</id>
      <timestamp>2026-06-24T15:25:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;[[Dosiero:Escudo de la provincia de Barcelona.svg|15ra]] [[provinco Barcelono]]&lt;noinclude&gt; [[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Barcelono, provinco]] [[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Barcelono, provinco]] &lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>9412513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="223" sha1="pqv9lhs4gqng8l7jiyc24135wbf02m6" xml:space="preserve">[[Dosiero:Escudo de la provincia de Barcelona.svg|15ra]] [[provinco Barcelono]]&lt;noinclude&gt;
[[Kategorio:Ŝablonoj landonomoj kun flageto|Barcelono, provinco]]
[[Kategorio:Ŝablono:Katalunio|Barcelono, provinco]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pqv9lhs4gqng8l7jiyc24135wbf02m6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sant Feliu de Guíxols</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947943</id>
    <revision>
      <id>9412542</id>
      <timestamp>2026-06-24T15:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1520" sha1="6rlj1tp8f0t54lq75oor9iju3kgocr8" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Sant Feliu de Guíxols''' estas urbo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>6rlj1tp8f0t54lq75oor9iju3kgocr8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412661</id>
      <parentid>9412542</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1505" sha1="im74wk57kwjaaqt32s9q26cz4ys8u4k" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Sant Feliu de Guíxols''' estas urbo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>im74wk57kwjaaqt32s9q26cz4ys8u4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La Bisbal d'Empordà</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947944</id>
    <revision>
      <id>9412543</id>
      <timestamp>2026-06-24T15:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="cswgqltpm8zg6cn762rcp0ygnex20ml" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Bisbal d'Empordà''' estas urbo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>cswgqltpm8zg6cn762rcp0ygnex20ml</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412628</id>
      <parentid>9412543</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Bisbal d'Empordà]] al [[La Bisbal d'Empordà]]</comment>
      <origin>9412543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="cswgqltpm8zg6cn762rcp0ygnex20ml" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Bisbal d'Empordà''' estas urbo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>cswgqltpm8zg6cn762rcp0ygnex20ml</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412662</id>
      <parentid>9412628</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1500" sha1="56crsz852uzzsj4g4jxmllf8jjao06n" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Bisbal d'Empordà''' estas urbo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>56crsz852uzzsj4g4jxmllf8jjao06n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Camprodon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947945</id>
    <revision>
      <id>9412545</id>
      <timestamp>2026-06-24T15:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1507" sha1="c4x57bcs3ynl1pseojdktsq3hgaqgdl" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Camprodon''' estas urbo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>c4x57bcs3ynl1pseojdktsq3hgaqgdl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412546</id>
      <parentid>9412545</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1661" sha1="610prflnd3e700tl6nbfixc4brm1vv4" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Camprodon''' estas urbo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (en tio la lastaj du, [[Prats-de-Mollo-la-Preste]] kaj [[Lamanère]], {{l-ca|La Menera}}, jam situas en [[norda Katalunio]], do apartenas al [[Francio]]).

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>610prflnd3e700tl6nbfixc4brm1vv4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412676</id>
      <parentid>9412546</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:37:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1532" sha1="8j75lhfc5bjcktwjmcm0o5zol0vx6we" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Camprodon''' estas urbo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (en tio la lastaj du, [[Prats-de-Mollo-la-Preste]] kaj [[Lamanère]], {{l-ca|La Menera}}, jam situas en [[norda Katalunio]], do apartenas al [[Francio]]).

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>8j75lhfc5bjcktwjmcm0o5zol0vx6we</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Prats-de-Mollo-la-Preste</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947946</id>
    <revision>
      <id>9412558</id>
      <timestamp>2026-06-24T16:08:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;Du frazoj estas tro malmulte, nun estas kvin, tio akcepteblas por artikola ĝermo. ~~~~&quot;</comment>
      <origin>9412558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184" sha1="ot873stbn2naza4myii24kz2sjchbub" xml:space="preserve">Du frazoj estas tro malmulte, nun estas kvin, tio akcepteblas por artikola ĝermo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:08, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ot873stbn2naza4myii24kz2sjchbub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Giovanni Lanfranco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947947</id>
    <revision>
      <id>9412591</id>
      <timestamp>2026-06-24T17:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1352166011|Giovanni Lanfranco]]&quot;</comment>
      <origin>9412591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4170" sha1="1dri8xunri8zktq1o7jwb4m3dpm91sd" xml:space="preserve">
'''Giovanni LANFRANCO''' (baptita la 26-an de januaro 1582 en [[Terenzo]] apud [[Parmo]] – mortis la 29-an de novembro 1647 en [[Romo]]) {{Mallonga piednoto|Chilvers|2015}} estis itala baroka pentristo. Li estis eminenta artisto de la bolonja skolo, profunde influita de la klasikismo de [[Annibale Carracci]].

Li laboris ĉefe en Romo kaj Napolo. 

Li estas konsiderata, kune kun [[Guercino]] kaj [[Pietro da Cortona]], unu el la fondintoj de la altbaroka stilo en pentrado
[[Dosiero:Liberation_of_Saint_Peter_by_Giovanni_Lanfranco-BMA.jpg|maldekstra|eta|''Liberigo de Sankta Petro'', {{Ĉirkaŭ|1620-1621}}, [[Arta muzeo de Birmingham|Arta Muzeo de Birmingham]], Birmingham, Alabamo]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_The_Annunciation_-_WGA12446.jpg|eta|''Dianonco'', inter 1610 kaj 1630 ([[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]])]]
[[Dosiero:Giovane_nudo_sul_letto_con_un_gatto_-_Lanfranco.jpg|eta|''Giovane nudo sul letto con un gatto'' (Nuda junulo kun kato), inter 1620 kaj 1622, privata kolekto]]
[[Dosiero:Ceiling_&quot;Council_of_the_Gods&quot;_in_Galleria_Borghese_(Rome).jpg|eta|''Konsilio de la Dioj'', plafono en Palazzo Barberini]]
[[Dosiero:Sant'Andrea_della_Valle_-_Dome.jpg|eta|Freskodita Kupolo de Sant'Andrea della Valle]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Agar_et_l'ange.jpg|eta|300x300ra|''Hagar en la sovaĝejo'', [[Luvro]], Parizo]]
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;154&quot;&gt;
Dosiero:Lanfranco,_Giovanni_-_Madonna_and_Child_with_the_Infant_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Madonna and Child with the Infant Saint John the Baptist, c. 1630–1632, Getty Center, Los Angeles| ''Madono kaj infano kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1630–1632}}, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Elijah_Receiving_Bread_from_the_Widow_of_Zarephath_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Elijah Receiving Bread from the Widow of Zarephath, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Elija ricevante panon de la vidvino de Zarepta'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Moses_and_the_Messengers_from_Canaan_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Moses and the Messengers from Canaan, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Moseo kaj la mesaĝistoj el Kanaano'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Gladiadores_en_un_banquete_(Lanfranco).jpg|alternative=Gladiators at a Banquet, c. 1638, Museo del Prado, Madrid| ''[[Gladiatoro|Gladiatoroj]] ĉe bankedo'', {{Ĉirkaŭ|1638}}, [[Prado-Muzeo]], Madrido
Dosiero:Ultima_Cena_-_Lanfranco.jpg|alternative=The Last Supper, 1624–1625, National Gallery of Ireland, Dublin| ''La Lasta vespermanĝo'', 1624–1625, [[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Ecstasy_of_St_Margaret_of_Cortona_-_WGA12453.jpg|alternative=Ecstasy of St. Margaret of Cortona, 1622, Palazzo Pitti, Florence| ''Ekstazo de Sankta Margareta de Cortona'', 1622, Palazzo Pitti, Florenco
Dosiero:Giovanni_lanfranco_execution_of_saint_john_the_baptist.jpg|alternative=Execution of St. John the Baptist, c. 1640, priv. col.| ''Ekzekuto de Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1640}}, privata kolonelo
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_Angelica_pflegt_Medoro.jpg|alternative=Angelica and Medoro, priv. col.| ''Angelica kaj Medoro'', privata kolonelo.
Dosiero:Naumachia_(Prado).jpg|alternative=Naumachia, c. 1635-1638, Museo del Prado, Madrid| ''Naumaĥio'', {{Ĉirkaŭ|1635-1638}}, Prado-Muzeo, Madrido
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_L’addio_di_Rinaldo_ad_Armida_-_2014-0004_-_Kunsthaus_Zürich.jpg|alternative=Rinaldo's farewell to Armida, 1614, oil on canvas, Kunsthaus Zürich| ''La adiaŭo de Rinaldo al Armida'', 1614, petrolo sur kanvaso, [[Artodomo Zuriko|Kunsthaus Zürich]]
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere,_Giovanni_Lanfranco.jpg|alternative=St. Agatha Visited in Prison by St. Peter and the Angel, Galleria nazionale di Parma| ''Sankta Agata vizitita en malliberejo de Sankta Petro kaj la anĝelo'', Galleria nazionale di Parma
&lt;/gallery&gt;
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]]</text>
      <sha1>1dri8xunri8zktq1o7jwb4m3dpm91sd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412592</id>
      <parentid>9412591</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4450" sha1="ob7v48ipkwnlm4atgrk7ddxowq35ojr" xml:space="preserve">
'''Giovanni LANFRANCO''' (baptita la 26-an de januaro 1582 en [[Terenzo]] apud [[Parmo]] – mortis la 29-an de novembro 1647 en [[Romo]]) {{Mallonga piednoto|Chilvers|2015}} estis itala baroka pentristo. Li estis eminenta artisto de la bolonja skolo, profunde influita de la klasikismo de [[Annibale Carracci]].

Li laboris ĉefe en Romo kaj Napolo. 

Li estas konsiderata, kune kun [[Guercino]] kaj [[Pietro da Cortona]], unu el la fondintoj de la altbaroka stilo en pentrado
[[Dosiero:Liberation_of_Saint_Peter_by_Giovanni_Lanfranco-BMA.jpg|maldekstra|eta|''Liberigo de Sankta Petro'', {{Ĉirkaŭ|1620-1621}}, [[Arta muzeo de Birmingham|Arta Muzeo de Birmingham]], Birmingham, Alabamo]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_The_Annunciation_-_WGA12446.jpg|eta|''Dianonco'', inter 1610 kaj 1630 ([[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]])]]
[[Dosiero:Giovane_nudo_sul_letto_con_un_gatto_-_Lanfranco.jpg|eta|''Giovane nudo sul letto con un gatto'' (Nuda junulo kun kato), inter 1620 kaj 1622, privata kolekto]]
[[Dosiero:Ceiling_&quot;Council_of_the_Gods&quot;_in_Galleria_Borghese_(Rome).jpg|eta|''Konsilio de la Dioj'', plafono en Palazzo Barberini]]
[[Dosiero:Sant'Andrea_della_Valle_-_Dome.jpg|eta|Freskodita Kupolo de Sant'Andrea della Valle]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Agar_et_l'ange.jpg|eta|300x300ra|''Hagar en la sovaĝejo'', [[Luvro]], Parizo]]
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;154&quot;&gt;
Dosiero:Lanfranco,_Giovanni_-_Madonna_and_Child_with_the_Infant_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Madonna and Child with the Infant Saint John the Baptist, c. 1630–1632, Getty Center, Los Angeles| ''Madono kaj infano kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1630–1632}}, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Elijah_Receiving_Bread_from_the_Widow_of_Zarephath_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Elijah Receiving Bread from the Widow of Zarephath, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Elija ricevante panon de la vidvino de Zarepta'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Moses_and_the_Messengers_from_Canaan_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Moses and the Messengers from Canaan, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Moseo kaj la mesaĝistoj el Kanaano'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Gladiadores_en_un_banquete_(Lanfranco).jpg|alternative=Gladiators at a Banquet, c. 1638, Museo del Prado, Madrid| ''[[Gladiatoro|Gladiatoroj]] ĉe bankedo'', {{Ĉirkaŭ|1638}}, [[Prado-Muzeo]], Madrido
Dosiero:Ultima_Cena_-_Lanfranco.jpg|alternative=The Last Supper, 1624–1625, National Gallery of Ireland, Dublin| ''La Lasta vespermanĝo'', 1624–1625, [[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Ecstasy_of_St_Margaret_of_Cortona_-_WGA12453.jpg|alternative=Ecstasy of St. Margaret of Cortona, 1622, Palazzo Pitti, Florence| ''Ekstazo de Sankta Margareta de Cortona'', 1622, Palazzo Pitti, Florenco
Dosiero:Giovanni_lanfranco_execution_of_saint_john_the_baptist.jpg|alternative=Execution of St. John the Baptist, c. 1640, priv. col.| ''Ekzekuto de Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1640}}, privata kolonelo
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_Angelica_pflegt_Medoro.jpg|alternative=Angelica and Medoro, priv. col.| ''Angelica kaj Medoro'', privata kolonelo.
Dosiero:Naumachia_(Prado).jpg|alternative=Naumachia, c. 1635-1638, Museo del Prado, Madrid| ''Naumaĥio'', {{Ĉirkaŭ|1635-1638}}, Prado-Muzeo, Madrido
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_L’addio_di_Rinaldo_ad_Armida_-_2014-0004_-_Kunsthaus_Zürich.jpg|alternative=Rinaldo's farewell to Armida, 1614, oil on canvas, Kunsthaus Zürich| ''La adiaŭo de Rinaldo al Armida'', 1614, petrolo sur kanvaso, [[Artodomo Zuriko|Kunsthaus Zürich]]
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere,_Giovanni_Lanfranco.jpg|alternative=St. Agatha Visited in Prison by St. Peter and the Angel, Galleria nazionale di Parma| ''Sankta Agata vizitita en malliberejo de Sankta Petro kaj la anĝelo'', Galleria nazionale di Parma
&lt;/gallery&gt;
[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]]
&lt;references /&gt;

* [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/13424 ''Orazio kaj Artemisia Gentileschi''], plene ciferecigita ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto-Bibliotekoj, kiu enhavas materialon pri Giovanni Lanfranco (vidu indekson)</text>
      <sha1>ob7v48ipkwnlm4atgrk7ddxowq35ojr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412593</id>
      <parentid>9412592</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4804" sha1="54saeenxlweei0d3fmxu69sy3qlf8k6" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Giovanni LANFRANCO''' (baptita la 26-an de januaro 1582 en [[Terenzo]] apud [[Parmo]] – mortis la 29-an de novembro 1647 en [[Romo]]) {{Mallonga piednoto|Chilvers|2015}} estis itala baroka pentristo. Li estis eminenta artisto de la bolonja skolo, profunde influita de la klasikismo de [[Annibale Carracci]].

Li laboris ĉefe en Romo kaj Napolo. 

Li estas konsiderata, kune kun [[Guercino]] kaj [[Pietro da Cortona]], unu el la fondintoj de la altbaroka stilo en pentrado
[[Dosiero:Liberation_of_Saint_Peter_by_Giovanni_Lanfranco-BMA.jpg|maldekstra|eta|''Liberigo de Sankta Petro'', {{Ĉirkaŭ|1620-1621}}, [[Arta muzeo de Birmingham|Arta Muzeo de Birmingham]], Birmingham, Alabamo]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_The_Annunciation_-_WGA12446.jpg|eta|''Dianonco'', inter 1610 kaj 1630 ([[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]])]]
[[Dosiero:Giovane_nudo_sul_letto_con_un_gatto_-_Lanfranco.jpg|eta|''Giovane nudo sul letto con un gatto'' (Nuda junulo kun kato), inter 1620 kaj 1622, privata kolekto]]
[[Dosiero:Ceiling_&quot;Council_of_the_Gods&quot;_in_Galleria_Borghese_(Rome).jpg|eta|''Konsilio de la Dioj'', plafono en Palazzo Barberini]]
[[Dosiero:Sant'Andrea_della_Valle_-_Dome.jpg|eta|Freskodita Kupolo de Sant'Andrea della Valle]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Agar_et_l'ange.jpg|eta|300x300ra|''Hagar en la sovaĝejo'', [[Luvro]], Parizo]]
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;154&quot;&gt;
Dosiero:Lanfranco,_Giovanni_-_Madonna_and_Child_with_the_Infant_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Madonna and Child with the Infant Saint John the Baptist, c. 1630–1632, Getty Center, Los Angeles| ''Madono kaj infano kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1630–1632}}, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Elijah_Receiving_Bread_from_the_Widow_of_Zarephath_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Elijah Receiving Bread from the Widow of Zarephath, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Elija ricevante panon de la vidvino de Zarepta'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Moses_and_the_Messengers_from_Canaan_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Moses and the Messengers from Canaan, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Moseo kaj la mesaĝistoj el Kanaano'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Gladiadores_en_un_banquete_(Lanfranco).jpg|alternative=Gladiators at a Banquet, c. 1638, Museo del Prado, Madrid| ''[[Gladiatoro|Gladiatoroj]] ĉe bankedo'', {{Ĉirkaŭ|1638}}, [[Prado-Muzeo]], Madrido
Dosiero:Ultima_Cena_-_Lanfranco.jpg|alternative=The Last Supper, 1624–1625, National Gallery of Ireland, Dublin| ''La Lasta vespermanĝo'', 1624–1625, [[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Ecstasy_of_St_Margaret_of_Cortona_-_WGA12453.jpg|alternative=Ecstasy of St. Margaret of Cortona, 1622, Palazzo Pitti, Florence| ''Ekstazo de Sankta Margareta de Cortona'', 1622, Palazzo Pitti, Florenco
Dosiero:Giovanni_lanfranco_execution_of_saint_john_the_baptist.jpg|alternative=Execution of St. John the Baptist, c. 1640, priv. col.| ''Ekzekuto de Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1640}}, privata kolonelo
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_Angelica_pflegt_Medoro.jpg|alternative=Angelica and Medoro, priv. col.| ''Angelica kaj Medoro'', privata kolonelo.
Dosiero:Naumachia_(Prado).jpg|alternative=Naumachia, c. 1635-1638, Museo del Prado, Madrid| ''Naumaĥio'', {{Ĉirkaŭ|1635-1638}}, Prado-Muzeo, Madrido
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_L’addio_di_Rinaldo_ad_Armida_-_2014-0004_-_Kunsthaus_Zürich.jpg|alternative=Rinaldo's farewell to Armida, 1614, oil on canvas, Kunsthaus Zürich| ''La adiaŭo de Rinaldo al Armida'', 1614, petrolo sur kanvaso, [[Artodomo Zuriko|Kunsthaus Zürich]]
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere,_Giovanni_Lanfranco.jpg|alternative=St. Agatha Visited in Prison by St. Peter and the Angel, Galleria nazionale di Parma| ''Sankta Agata vizitita en malliberejo de Sankta Petro kaj la anĝelo'', Galleria nazionale di Parma
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/13424 ''Orazio kaj Artemisia Gentileschi''], plene ciferecigita ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto-Bibliotekoj, kiu enhavas materialon pri Giovanni Lanfranco (vidu indekson)
&lt;!--
* [https://archive.today/20130218120126/http://www.italica.rai.it/index.php?categoria=arte&amp;scheda=lanfranco2_opere Ses verkoj de Lanfranco, inkluzive ''de Ĉieliro de la Virgulino'']
--&gt;
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Lanfranco, Giovanni}}

[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]]</text>
      <sha1>54saeenxlweei0d3fmxu69sy3qlf8k6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412594</id>
      <parentid>9412593</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:50:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4833" sha1="ci6ltup12eor8t6nu45fj99x1223iag" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1628 kaj 1632}}

'''Giovanni LANFRANCO''' (baptita la 26-an de januaro 1582 en [[Terenzo]] apud [[Parmo]] – mortis la 29-an de novembro 1647 en [[Romo]]) {{Mallonga piednoto|Chilvers|2015}} estis itala baroka pentristo. Li estis eminenta artisto de la bolonja skolo, profunde influita de la klasikismo de [[Annibale Carracci]].

Li laboris ĉefe en Romo kaj Napolo. 

Li estas konsiderata, kune kun [[Guercino]] kaj [[Pietro da Cortona]], unu el la fondintoj de la altbaroka stilo en pentrado
[[Dosiero:Liberation_of_Saint_Peter_by_Giovanni_Lanfranco-BMA.jpg|dekstra|eta|''Liberigo de Sankta Petro'', {{Ĉirkaŭ|1620-1621}}, [[Arta muzeo de Birmingham|Arta Muzeo de Birmingham]], Birmingham, Alabamo]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_The_Annunciation_-_WGA12446.jpg|eta|''Dianonco'', inter 1610 kaj 1630 ([[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]])]]
[[Dosiero:Giovane_nudo_sul_letto_con_un_gatto_-_Lanfranco.jpg|eta|''Giovane nudo sul letto con un gatto'' (Nuda junulo kun kato), inter 1620 kaj 1622, privata kolekto]]
[[Dosiero:Ceiling_&quot;Council_of_the_Gods&quot;_in_Galleria_Borghese_(Rome).jpg|eta|''Konsilio de la Dioj'', plafono en Palazzo Barberini]]
[[Dosiero:Sant'Andrea_della_Valle_-_Dome.jpg|eta|Freskodita Kupolo de Sant'Andrea della Valle]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Agar_et_l'ange.jpg|eta|300x300ra|''Hagar en la sovaĝejo'', [[Luvro]], Parizo]]
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;154&quot;&gt;
Dosiero:Lanfranco,_Giovanni_-_Madonna_and_Child_with_the_Infant_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Madonna and Child with the Infant Saint John the Baptist, c. 1630–1632, Getty Center, Los Angeles| ''Madono kaj infano kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1630–1632}}, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Elijah_Receiving_Bread_from_the_Widow_of_Zarephath_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Elijah Receiving Bread from the Widow of Zarephath, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Elija ricevante panon de la vidvino de Zarepta'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Moses_and_the_Messengers_from_Canaan_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Moses and the Messengers from Canaan, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Moseo kaj la mesaĝistoj el Kanaano'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Gladiadores_en_un_banquete_(Lanfranco).jpg|alternative=Gladiators at a Banquet, c. 1638, Museo del Prado, Madrid| ''[[Gladiatoro|Gladiatoroj]] ĉe bankedo'', {{Ĉirkaŭ|1638}}, [[Prado-Muzeo]], Madrido
Dosiero:Ultima_Cena_-_Lanfranco.jpg|alternative=The Last Supper, 1624–1625, National Gallery of Ireland, Dublin| ''La Lasta vespermanĝo'', 1624–1625, [[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Ecstasy_of_St_Margaret_of_Cortona_-_WGA12453.jpg|alternative=Ecstasy of St. Margaret of Cortona, 1622, Palazzo Pitti, Florence| ''Ekstazo de Sankta Margareta de Cortona'', 1622, Palazzo Pitti, Florenco
Dosiero:Giovanni_lanfranco_execution_of_saint_john_the_baptist.jpg|alternative=Execution of St. John the Baptist, c. 1640, priv. col.| ''Ekzekuto de Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1640}}, privata kolonelo
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_Angelica_pflegt_Medoro.jpg|alternative=Angelica and Medoro, priv. col.| ''Angelica kaj Medoro'', privata kolonelo.
Dosiero:Naumachia_(Prado).jpg|alternative=Naumachia, c. 1635-1638, Museo del Prado, Madrid| ''Naumaĥio'', {{Ĉirkaŭ|1635-1638}}, Prado-Muzeo, Madrido
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_L’addio_di_Rinaldo_ad_Armida_-_2014-0004_-_Kunsthaus_Zürich.jpg|alternative=Rinaldo's farewell to Armida, 1614, oil on canvas, Kunsthaus Zürich| ''La adiaŭo de Rinaldo al Armida'', 1614, petrolo sur kanvaso, [[Artodomo Zuriko|Kunsthaus Zürich]]
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere,_Giovanni_Lanfranco.jpg|alternative=St. Agatha Visited in Prison by St. Peter and the Angel, Galleria nazionale di Parma| ''Sankta Agata vizitita en malliberejo de Sankta Petro kaj la anĝelo'', Galleria nazionale di Parma
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/13424 ''Orazio kaj Artemisia Gentileschi''], plene ciferecigita ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto-Bibliotekoj, kiu enhavas materialon pri Giovanni Lanfranco (vidu indekson)
&lt;!--
* [https://archive.today/20130218120126/http://www.italica.rai.it/index.php?categoria=arte&amp;scheda=lanfranco2_opere Ses verkoj de Lanfranco, inkluzive ''de Ĉieliro de la Virgulino'']
--&gt;
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Lanfranco, Giovanni}}

[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]]</text>
      <sha1>ci6ltup12eor8t6nu45fj99x1223iag</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412595</id>
      <parentid>9412594</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:51:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4848" sha1="0p6ox6qhn32ioij50xq75ytvtnzua3l" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1628 kaj 1632}}

'''Giovanni LANFRANCO''' (baptita la 26-an de januaro 1582 en [[Terenzo]] apud [[Parmo]] – mortis la 29-an de novembro 1647 en [[Romo]]) {{Mallonga piednoto|Chilvers|2015}} estis itala baroka pentristo. Li estis eminenta artisto de la bolonja skolo, profunde influita de la klasikismo de [[Annibale Carracci]].

Li laboris ĉefe en Romo kaj Napolo. 

Li estas konsiderata, kune kun [[Guercino]] kaj [[Pietro da Cortona]], unu el la fondintoj de la altbaroka stilo en pentrado
[[Dosiero:Liberation_of_Saint_Peter_by_Giovanni_Lanfranco-BMA.jpg|dekstra|eta|''Liberigo de Sankta Petro'', {{Ĉirkaŭ|1620-1621}}, [[Arta muzeo de Birmingham|Arta Muzeo de Birmingham]], Birmingham, Alabamo]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_The_Annunciation_-_WGA12446.jpg|eta|''Dianonco'', inter 1610 kaj 1630 ([[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]])]]
[[Dosiero:Giovane_nudo_sul_letto_con_un_gatto_-_Lanfranco.jpg|eta|''Giovane nudo sul letto con un gatto'' (Nuda junulo kun kato), inter 1620 kaj 1622, privata kolekto]]
[[Dosiero:Ceiling_&quot;Council_of_the_Gods&quot;_in_Galleria_Borghese_(Rome).jpg|eta|''Konsilio de la Dioj'', plafono en Palazzo Barberini]]
[[Dosiero:Sant'Andrea_della_Valle_-_Dome.jpg|eta|Freskodita Kupolo de Sant'Andrea della Valle]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Agar_et_l'ange.jpg|eta|300x300ra|''Hagar en la sovaĝejo'', [[Luvro]], Parizo]]

== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:Lanfranco,_Giovanni_-_Madonna_and_Child_with_the_Infant_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Madonna and Child with the Infant Saint John the Baptist, c. 1630–1632, Getty Center, Los Angeles| ''Madono kaj infano kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1630–1632}}, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Elijah_Receiving_Bread_from_the_Widow_of_Zarephath_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Elijah Receiving Bread from the Widow of Zarephath, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Elija ricevante panon de la vidvino de Zarepta'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Moses_and_the_Messengers_from_Canaan_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Moses and the Messengers from Canaan, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Moseo kaj la mesaĝistoj el Kanaano'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Gladiadores_en_un_banquete_(Lanfranco).jpg|alternative=Gladiators at a Banquet, c. 1638, Museo del Prado, Madrid| ''[[Gladiatoro|Gladiatoroj]] ĉe bankedo'', {{Ĉirkaŭ|1638}}, [[Prado-Muzeo]], Madrido
Dosiero:Ultima_Cena_-_Lanfranco.jpg|alternative=The Last Supper, 1624–1625, National Gallery of Ireland, Dublin| ''La Lasta vespermanĝo'', 1624–1625, [[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Ecstasy_of_St_Margaret_of_Cortona_-_WGA12453.jpg|alternative=Ecstasy of St. Margaret of Cortona, 1622, Palazzo Pitti, Florence| ''Ekstazo de Sankta Margareta de Cortona'', 1622, Palazzo Pitti, Florenco
Dosiero:Giovanni_lanfranco_execution_of_saint_john_the_baptist.jpg|alternative=Execution of St. John the Baptist, c. 1640, priv. col.| ''Ekzekuto de Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1640}}, privata kolonelo
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_Angelica_pflegt_Medoro.jpg|alternative=Angelica and Medoro, priv. col.| ''Angelica kaj Medoro'', privata kolonelo.
Dosiero:Naumachia_(Prado).jpg|alternative=Naumachia, c. 1635-1638, Museo del Prado, Madrid| ''Naumaĥio'', {{Ĉirkaŭ|1635-1638}}, Prado-Muzeo, Madrido
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_L’addio_di_Rinaldo_ad_Armida_-_2014-0004_-_Kunsthaus_Zürich.jpg|alternative=Rinaldo's farewell to Armida, 1614, oil on canvas, Kunsthaus Zürich| ''La adiaŭo de Rinaldo al Armida'', 1614, petrolo sur kanvaso, [[Artodomo Zuriko|Kunsthaus Zürich]]
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere,_Giovanni_Lanfranco.jpg|alternative=St. Agatha Visited in Prison by St. Peter and the Angel, Galleria nazionale di Parma| ''Sankta Agata vizitita en malliberejo de Sankta Petro kaj la anĝelo'', Galleria nazionale di Parma
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/13424 ''Orazio kaj Artemisia Gentileschi''], plene ciferecigita ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto-Bibliotekoj, kiu enhavas materialon pri Giovanni Lanfranco (vidu indekson)
&lt;!--
* [https://archive.today/20130218120126/http://www.italica.rai.it/index.php?categoria=arte&amp;scheda=lanfranco2_opere Ses verkoj de Lanfranco, inkluzive ''de Ĉieliro de la Virgulino'']
--&gt;
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Lanfranco, Giovanni}}

[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]]</text>
      <sha1>0p6ox6qhn32ioij50xq75ytvtnzua3l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412597</id>
      <parentid>9412595</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5301" sha1="skr281yzez74it040yeckw86cpis06o" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1628 kaj 1632}}

'''Giovanni LANFRANCO''' (baptita la 26-an de januaro 1582 en [[Terenzo]] apud [[Parmo]] – mortis la 29-an de novembro 1647 en [[Romo]]) {{Mallonga piednoto|Chilvers|2015}} estis itala baroka pentristo, majstro de freskopentraĵoj kaj retarpentraĵoj. Li ankaŭ estis desegnisto kaj gravuristo.

Lanfranco estis eminenta artisto de la bolonja skolo, profunde influita de la klasikismo de [[Annibale Carracci]]. Li estas konsiderata, kune kun [[Guercino]] kaj [[Pietro da Cortona]], unu el la fondintoj de la altbaroka stilo en pentrado

Li laboris ĉefe en [[Romo]] kaj [[Napolo]].

Lanfranco estis forte influita de la plafonpentraĵoj de [[Antonio da Correggio|Correggio]]. Li ornamis la [[kupolo]]jn kaj [[absido]]jn de romiaj kaj napolaj preĝejoj per iluziismaj pentraĵoj ; fama ekzemplo estas la kupolo de Sant'Andrea della Valle en Romo (1625–1628), kiu estas la prototipo por ĉiuj kupolfreskoj en la alta baroka Romo.[[Dosiero:Liberation_of_Saint_Peter_by_Giovanni_Lanfranco-BMA.jpg|dekstra|eta|''Liberigo de Sankta Petro'', {{Ĉirkaŭ|1620-1621}}, [[Arta muzeo de Birmingham|Arta Muzeo de Birmingham]], Birmingham, Alabamo]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_The_Annunciation_-_WGA12446.jpg|eta|''Dianonco'', inter 1610 kaj 1630 ([[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]])]]
[[Dosiero:Giovane_nudo_sul_letto_con_un_gatto_-_Lanfranco.jpg|eta|''Giovane nudo sul letto con un gatto'' (Nuda junulo kun kato), inter 1620 kaj 1622, privata kolekto]]
[[Dosiero:Ceiling_&quot;Council_of_the_Gods&quot;_in_Galleria_Borghese_(Rome).jpg|eta|''Konsilio de la Dioj'', plafono en Palazzo Barberini]]
[[Dosiero:Sant'Andrea_della_Valle_-_Dome.jpg|eta|Freskodita Kupolo de Sant'Andrea della Valle]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Agar_et_l'ange.jpg|eta|300x300ra|''Hagar en la sovaĝejo'', [[Luvro]], Parizo]]

== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:Lanfranco,_Giovanni_-_Madonna_and_Child_with_the_Infant_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Madonna and Child with the Infant Saint John the Baptist, c. 1630–1632, Getty Center, Los Angeles| ''Madono kaj infano kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1630–1632}}, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Elijah_Receiving_Bread_from_the_Widow_of_Zarephath_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Elijah Receiving Bread from the Widow of Zarephath, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Elija ricevante panon de la vidvino de Zarepta'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Moses_and_the_Messengers_from_Canaan_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Moses and the Messengers from Canaan, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Moseo kaj la mesaĝistoj el Kanaano'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Gladiadores_en_un_banquete_(Lanfranco).jpg|alternative=Gladiators at a Banquet, c. 1638, Museo del Prado, Madrid| ''[[Gladiatoro|Gladiatoroj]] ĉe bankedo'', {{Ĉirkaŭ|1638}}, [[Prado-Muzeo]], Madrido
Dosiero:Ultima_Cena_-_Lanfranco.jpg|alternative=The Last Supper, 1624–1625, National Gallery of Ireland, Dublin| ''La Lasta vespermanĝo'', 1624–1625, [[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Ecstasy_of_St_Margaret_of_Cortona_-_WGA12453.jpg|alternative=Ecstasy of St. Margaret of Cortona, 1622, Palazzo Pitti, Florence| ''Ekstazo de Sankta Margareta de Cortona'', 1622, Palazzo Pitti, Florenco
Dosiero:Giovanni_lanfranco_execution_of_saint_john_the_baptist.jpg|alternative=Execution of St. John the Baptist, c. 1640, priv. col.| ''Ekzekuto de Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1640}}, privata kolonelo
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_Angelica_pflegt_Medoro.jpg|alternative=Angelica and Medoro, priv. col.| ''Angelica kaj Medoro'', privata kolonelo.
Dosiero:Naumachia_(Prado).jpg|alternative=Naumachia, c. 1635-1638, Museo del Prado, Madrid| ''Naumaĥio'', {{Ĉirkaŭ|1635-1638}}, Prado-Muzeo, Madrido
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_L’addio_di_Rinaldo_ad_Armida_-_2014-0004_-_Kunsthaus_Zürich.jpg|alternative=Rinaldo's farewell to Armida, 1614, oil on canvas, Kunsthaus Zürich| ''La adiaŭo de Rinaldo al Armida'', 1614, petrolo sur kanvaso, [[Artodomo Zuriko|Kunsthaus Zürich]]
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere,_Giovanni_Lanfranco.jpg|alternative=St. Agatha Visited in Prison by St. Peter and the Angel, Galleria nazionale di Parma| ''Sankta Agata vizitita en malliberejo de Sankta Petro kaj la anĝelo'', Galleria nazionale di Parma
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/13424 ''Orazio kaj Artemisia Gentileschi''], plene ciferecigita ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto-Bibliotekoj, kiu enhavas materialon pri Giovanni Lanfranco (vidu indekson)
&lt;!--
* [https://archive.today/20130218120126/http://www.italica.rai.it/index.php?categoria=arte&amp;scheda=lanfranco2_opere Ses verkoj de Lanfranco, inkluzive ''de Ĉieliro de la Virgulino'']
--&gt;
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Lanfranco, Giovanni}}

[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]]</text>
      <sha1>skr281yzez74it040yeckw86cpis06o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412695</id>
      <parentid>9412597</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5299" sha1="89cia1mnc4bb75sx2t03sr9z2lozg2y" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1628 kaj 1632}}

'''Giovanni LANFRANCO''' (baptita la 26-an de januaro 1582 en [[Terenzo]] apud [[Parmo]] – mortis la 29-an de novembro 1647 en [[Romo]]) {{Mallonga piednoto|Chilvers|2015}} estis itala baroka pentristo, majstro de freskopentraĵoj kaj retarpentraĵoj. Li ankaŭ estis desegnisto kaj gravuristo.

Lanfranco estis eminenta artisto de la bolonja skolo, profunde influita de la klasikismo de [[Annibale Carracci]]. Li estas konsiderata, kune kun [[Guercino]] kaj [[Pietro da Cortona]], unu el la fondintoj de la altbaroka stilo en pentrado

Li laboris ĉefe en [[Romo]] kaj [[Napolo]].

Lanfranco estis forte influita de la plafonpentraĵoj de [[Antonio da Correggio|Correggio]]. Li ornamis la [[kupolo]]jn kaj [[absido]]jn de romiaj kaj napolaj preĝejoj per iluziismaj pentraĵoj ; fama ekzemplo estas la kupolo de Sant'Andrea della Valle en Romo (1625–1628), kiu estas la prototipo por ĉiuj kupolfreskoj en la alta baroka Romo.[[Dosiero:Liberation_of_Saint_Peter_by_Giovanni_Lanfranco-BMA.jpg|dekstra|eta|''Liberigo de Sankta Petro'', {{Ĉirkaŭ|1620-1621}}, [[Arta muzeo de Birmingham|Arta Muzeo de Birmingham]], Birmingham, Alabamo]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_The_Annunciation_-_WGA12446.jpg|eta|''Dianonco'', inter 1610 kaj 1630 ([[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]])]]
[[Dosiero:Giovane_nudo_sul_letto_con_un_gatto_-_Lanfranco.jpg|eta|''Giovane nudo sul letto con un gatto'' (Nuda junulo kun kato), inter 1620 kaj 1622, privata kolekto]]
[[Dosiero:Ceiling_&quot;Council_of_the_Gods&quot;_in_Galleria_Borghese_(Rome).jpg|eta|''Konsilio de la Dioj'', plafono en Palazzo Barberini]]
[[Dosiero:Sant'Andrea_della_Valle_-_Dome.jpg|eta|Freskodita Kupolo de Sant'Andrea della Valle]]
[[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Agar_et_l'ange.jpg|eta|300x300ra|''Hagar en la sovaĝejo'', [[Luvro]], Parizo]]

== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:Lanfranco,_Giovanni_-_Madonna_and_Child_with_the_Infant_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Madonna and Child with the Infant Saint John the Baptist, c. 1630–1632, Getty Center, Los Angeles| ''Madono kaj infano kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1630–1632}}, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Elijah_Receiving_Bread_from_the_Widow_of_Zarephath_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Elijah Receiving Bread from the Widow of Zarephath, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Elija ricevante panon de la vidvino de Zarepta'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Moses_and_the_Messengers_from_Canaan_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Moses and the Messengers from Canaan, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Moseo kaj la mesaĝistoj el Kanaano'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso
Dosiero:Gladiadores_en_un_banquete_(Lanfranco).jpg|alternative=Gladiators at a Banquet, c. 1638, Museo del Prado, Madrid| ''[[Gladiatoro|Gladiatoroj]] ĉe bankedo'', {{Ĉirkaŭ|1638}}, [[Prado-Muzeo]], Madrido
Dosiero:Ultima_Cena_-_Lanfranco.jpg|alternative=The Last Supper, 1624–1625, National Gallery of Ireland, Dublin| ''La Lasta vespermanĝo'', 1624–1625, [[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Ecstasy_of_St_Margaret_of_Cortona_-_WGA12453.jpg|alternative=Ecstasy of St. Margaret of Cortona, 1622, Palazzo Pitti, Florence| ''Ekstazo de Sankta Margareta de Cortona'', 1622, Palazzo Pitti, Florenco
Dosiero:Giovanni_lanfranco_execution_of_saint_john_the_baptist.jpg|alternative=Execution of St. John the Baptist, c. 1640, priv. col.| ''Ekzekuto de Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1640}}, privata kolekto
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_Angelica_pflegt_Medoro.jpg|alternative=Angelica and Medoro, priv. col.| ''Angelica kaj Medoro'', privata kolekto.
Dosiero:Naumachia_(Prado).jpg|alternative=Naumachia, c. 1635-1638, Museo del Prado, Madrid| ''Naumaĥio'', {{Ĉirkaŭ|1635-1638}}, Prado-Muzeo, Madrido
Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_L’addio_di_Rinaldo_ad_Armida_-_2014-0004_-_Kunsthaus_Zürich.jpg|alternative=Rinaldo's farewell to Armida, 1614, oil on canvas, Kunsthaus Zürich| ''La adiaŭo de Rinaldo al Armida'', 1614, petrolo sur kanvaso, [[Artodomo Zuriko|Kunsthaus Zürich]]
Dosiero:Sant'Agata_in_carcere,_Giovanni_Lanfranco.jpg|alternative=St. Agatha Visited in Prison by St. Peter and the Angel, Galleria nazionale di Parma| ''Sankta Agata vizitita en malliberejo de Sankta Petro kaj la anĝelo'', Galleria nazionale di Parma
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/13424 ''Orazio kaj Artemisia Gentileschi''], plene ciferecigita ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto-Bibliotekoj, kiu enhavas materialon pri Giovanni Lanfranco (vidu indekson)
&lt;!--
* [https://archive.today/20130218120126/http://www.italica.rai.it/index.php?categoria=arte&amp;scheda=lanfranco2_opere Ses verkoj de Lanfranco, inkluzive ''de Ĉieliro de la Virgulino'']
--&gt;
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Lanfranco, Giovanni}}

[[Kategorio:Italaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]]</text>
      <sha1>89cia1mnc4bb75sx2t03sr9z2lozg2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fiŝaĵa fraŭdo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947948</id>
    <revision>
      <id>9412596</id>
      <timestamp>2026-06-24T17:54:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <comment>resumas kaj adaptas ĉefe el la anglalingva artikolo en:Special:Permalink/1347165230</comment>
      <origin>9412596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4108" sha1="sssyyausmrpb3f84zptn3ugbljqw4qt" xml:space="preserve">'''Fiŝaĵa fraŭdo''' estas [[fraŭdo]] pri la ecoj de [[fiŝaĵo]]. Ĝi estas aparte ofta speco de [[nutraĵa fraŭdo]]. Ĝi kutime estas farata por gajno de financa avantaĝo, kaj povas kaŭzi diversajn riskojn al la sano de konsumantoj kaj al la konservado de la natura medio.^

==Antibiotikoj==

[[Antibiotiko]]j uziĝas en [[akvokulturo]] kontraŭ malsanoj kaŭzataj de [[bakterio]]j.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Alderman | first1 = D.J. | last2 = Hastings | first2 = T.S. | year = 1998 | title = Antibiotic use in aquaculture: development of antibiotic resistance – potential for consumer health risks | journal = Int. J. Food Sci. Technol. | volume = 33 | issue = 2| pages = 139–155 | doi=10.1046/j.1365-2621.1998.3320139.x}}&lt;/ref&gt;  Kvankam ili foje uziĝas por kuraci jam ekestintan malsanon, pli kutime oni anticipe traktas per antibiotikoj sanajn fiŝojn aŭ la akvon, en kiu oni bredas ilin, por ke ili ne malsaniĝu.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Christensen | first1 = A.M. | last2 = Ingersley | first2 = F. | last3 = Baun | first3 = A. | year = 2006 | title = Ecotoxicity of mixtures of antibiotics use in aquacultures | journal = Environ. Toxicol. Chem. | volume = 25 | issue = 8| pages = 2208–2215 | doi=10.1897/05-415r.1| pmid = 16916040 | s2cid = 24601814 }}&lt;/ref&gt; Antibiotikoj estas des pli trouzataj en agrikulturo por kompensi malbonan kvaliton de akvo, kiu ofte estas poluita per fekaĵo de homoj aŭ aliaj bestoj.&lt;ref name=&quot;foodsafety.news21.com&quot;&gt;[http://foodsafety.news21.com/2011/imports/seafood Tainted Seafood Reaching U.S., Food Safety Experts Say], Nicole Gilbert, News21, 2011.&lt;/ref&gt;

La anticipa uzado de antibiotikoj profitigas la brediston, ĉar ĝi evitas mortojn en la bredejo kaj rezultigas pli rapidan kreskon de la fiŝoj, ĝi havas malavantaĝojn al homa sano kaj la natura medio. La restaĵoj de la antibiotiko en la fiŝaĵo povas mem esti danĝeraj por la konsumanto, kaj la trouzado de antibiotikoj kaŭzas evoluon de antibiotikrezistaj bakterioj.&lt;ref&gt;FAO. 2026. ''Food fraud in the fisheries and aquaculture sector''. ''Fisheries and Aquaculture Technical Paper'' 742. Rome. 108. [https://doi.org/10.4060/cd8244en]&lt;/ref&gt;

La trouzado de antibiotikoj kaŭzas evoluon de antibiotikrezistaj bakterioj. Ĝi konsistigas fortan selektan premon, kiu formortigas normalajn bakteriojn, sed lasas vivaj tiujn, kies [[DNA]] protektas ilin. Tial antibiotikrezistaj bakterioj rapide anstataŭas la komencan populacion, kaj la antibiotikoj ĉesas esti utilaj. Ĉar iuj el la samaj antibiotikoj uziĝas kaj kontraŭ homaj kaj kontraŭ fiŝaj malsanoj, la uzado de antibiotikoj en akvokulturo plirapidigas la evoluon de rezisto ankaŭ ĉe bakterioj, kiuj malsanigas homojn.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Angulo | first1 = F.J. | year = 2000 | title = Antimicrobial agents in aquaculture: potential impact on health | journal = APUA Newsletter | volume = 18 | pages = 1–6 }}&lt;/ref&gt;  Tial la trouzado de antibiotikoj en akvokulturo kaj aliaj specoj de bredado estas minaco al homa sano.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Anderson | first1 = A.D. | last2 = Nelson | first2 = J.M. | last3 = Rossiter | first3 = S. | last4 = Angulo | first4 = F.J. | year = 2003 | title = Public health consequences of use of antimicrobial agents in food animals in the United States | journal = Microb. Drug Resist. | volume = 9 | issue = 4| pages = 373–379 | doi=10.1089/107662903322762815| pmid = 15000744 | citeseerx = 10.1.1.457.3728 }}&lt;/ref&gt;

Fiŝaĵa fraŭdo plifaciligas la trouzadon de antibiotikoj ĉar ĝi permesas eskapi la kontrolon de konsumantoj kaj registaroj. Tio okazas precipe kiam oni vendas fiŝaĵon kun falsa etikedo de [[biologia agrikulturo|biologieco]], kredigante konsumantojn ke antibiotikoj ne estas uzitaj kiam ili ja estas uzitaj, kaj kiam oni bredas pli da fiŝoj ol oni leĝe rajtas, pliigante la riskon de infekta malsano kaj sekve la instigon uzi antibiotikojn.&lt;ref&gt;FAO. 2026. ''Food fraud in the fisheries and aquaculture sector''. ''Fisheries and Aquaculture Technical Paper'' 742. Rome. 9. [https://doi.org/10.4060/cd8244en]&lt;/ref&gt;

==Referencoj==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>sssyyausmrpb3f84zptn3ugbljqw4qt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412598</id>
      <parentid>9412596</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <origin>9412598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4232" sha1="o26d233ptw49sdbl9kv03s1yp1wvvpv" xml:space="preserve">'''Fiŝaĵa fraŭdo''' estas [[fraŭdo]] pri la ecoj de [[fiŝaĵo]]. Ĝi estas aparte ofta speco de [[nutraĵa fraŭdo]], kaj laŭ la [[Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo]] 20% de la marbestaj produktoj en la mondoj estas fraŭde etikeditaj. Ĝi kutime estas farata por gajno de financa avantaĝo, kaj povas kaŭzi diversajn riskojn al la sano de konsumantoj kaj al la konservado de la natura medio.

==Antibiotikoj==

[[Antibiotiko]]j uziĝas en [[akvokulturo]] kontraŭ malsanoj kaŭzataj de [[bakterio]]j.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Alderman | first1 = D.J. | last2 = Hastings | first2 = T.S. | year = 1998 | title = Antibiotic use in aquaculture: development of antibiotic resistance – potential for consumer health risks | journal = Int. J. Food Sci. Technol. | volume = 33 | issue = 2| pages = 139–155 | doi=10.1046/j.1365-2621.1998.3320139.x}}&lt;/ref&gt;  Kvankam ili foje uziĝas por kuraci jam ekestintan malsanon, pli kutime oni anticipe traktas per antibiotikoj sanajn fiŝojn aŭ la akvon, en kiu oni bredas ilin, por ke ili ne malsaniĝu.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Christensen | first1 = A.M. | last2 = Ingersley | first2 = F. | last3 = Baun | first3 = A. | year = 2006 | title = Ecotoxicity of mixtures of antibiotics use in aquacultures | journal = Environ. Toxicol. Chem. | volume = 25 | issue = 8| pages = 2208–2215 | doi=10.1897/05-415r.1| pmid = 16916040 | s2cid = 24601814 }}&lt;/ref&gt; Antibiotikoj estas des pli trouzataj en agrikulturo por kompensi malbonan kvaliton de akvo, kiu ofte estas poluita per fekaĵo de homoj aŭ aliaj bestoj.&lt;ref name=&quot;foodsafety.news21.com&quot;&gt;[http://foodsafety.news21.com/2011/imports/seafood Tainted Seafood Reaching U.S., Food Safety Experts Say], Nicole Gilbert, News21, 2011.&lt;/ref&gt;

La anticipa uzado de antibiotikoj profitigas la brediston, ĉar ĝi evitas mortojn en la bredejo kaj rezultigas pli rapidan kreskon de la fiŝoj, ĝi havas malavantaĝojn al homa sano kaj la natura medio. La restaĵoj de la antibiotiko en la fiŝaĵo povas mem esti danĝeraj por la konsumanto, kaj la trouzado de antibiotikoj kaŭzas evoluon de antibiotikrezistaj bakterioj.&lt;ref&gt;FAO. 2026. ''Food fraud in the fisheries and aquaculture sector''. ''Fisheries and Aquaculture Technical Paper'' 742. Rome. 108. [https://doi.org/10.4060/cd8244en]&lt;/ref&gt;

La trouzado de antibiotikoj kaŭzas evoluon de antibiotikrezistaj bakterioj. Ĝi konsistigas fortan selektan premon, kiu formortigas normalajn bakteriojn, sed lasas vivaj tiujn, kies [[DNA]] protektas ilin. Tial antibiotikrezistaj bakterioj rapide anstataŭas la komencan populacion, kaj la antibiotikoj ĉesas esti utilaj. Ĉar iuj el la samaj antibiotikoj uziĝas kaj kontraŭ homaj kaj kontraŭ fiŝaj malsanoj, la uzado de antibiotikoj en akvokulturo plirapidigas la evoluon de rezisto ankaŭ ĉe bakterioj, kiuj malsanigas homojn.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Angulo | first1 = F.J. | year = 2000 | title = Antimicrobial agents in aquaculture: potential impact on health | journal = APUA Newsletter | volume = 18 | pages = 1–6 }}&lt;/ref&gt;  Tial la trouzado de antibiotikoj en akvokulturo kaj aliaj specoj de bredado estas minaco al homa sano.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Anderson | first1 = A.D. | last2 = Nelson | first2 = J.M. | last3 = Rossiter | first3 = S. | last4 = Angulo | first4 = F.J. | year = 2003 | title = Public health consequences of use of antimicrobial agents in food animals in the United States | journal = Microb. Drug Resist. | volume = 9 | issue = 4| pages = 373–379 | doi=10.1089/107662903322762815| pmid = 15000744 | citeseerx = 10.1.1.457.3728 }}&lt;/ref&gt;

Fiŝaĵa fraŭdo plifaciligas la trouzadon de antibiotikoj ĉar ĝi permesas eskapi la kontrolon de konsumantoj kaj registaroj. Tio okazas precipe kiam oni vendas fiŝaĵon kun falsa etikedo de [[biologia agrikulturo|biologieco]], kredigante konsumantojn ke antibiotikoj ne estas uzitaj kiam ili ja estas uzitaj, kaj kiam oni bredas pli da fiŝoj ol oni leĝe rajtas, pliigante la riskon de infekta malsano kaj sekve la instigon uzi antibiotikojn.&lt;ref&gt;FAO. 2026. ''Food fraud in the fisheries and aquaculture sector''. ''Fisheries and Aquaculture Technical Paper'' 742. Rome. 9. [https://doi.org/10.4060/cd8244en]&lt;/ref&gt;

==Referencoj==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>o26d233ptw49sdbl9kv03s1yp1wvvpv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412599</id>
      <parentid>9412598</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T17:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <origin>9412599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4281" sha1="av5414a8jm5y0qr454wo09vvui2jb2h" xml:space="preserve">'''Fiŝaĵa fraŭdo''' estas [[fraŭdo]] pri la ecoj de [[fiŝaĵo]]. Ĝi estas aparte ofta speco de [[nutraĵa fraŭdo]], kaj laŭ la [[Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo]] 20% de la marbestaj produktoj en la mondoj estas fraŭde etikeditaj. Ĝi kutime estas farata por gajno de financa avantaĝo, kaj povas kaŭzi diversajn riskojn al la sano de konsumantoj kaj al la konservado de la natura medio.

==Antibiotikoj==

[[Antibiotiko]]j uziĝas en [[akvokulturo]] kontraŭ malsanoj kaŭzataj de [[bakterio]]j.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Alderman | first1 = D.J. | last2 = Hastings | first2 = T.S. | year = 1998 | title = Antibiotic use in aquaculture: development of antibiotic resistance – potential for consumer health risks | journal = Int. J. Food Sci. Technol. | volume = 33 | issue = 2| pages = 139–155 | doi=10.1046/j.1365-2621.1998.3320139.x}}&lt;/ref&gt;  Kvankam ili foje uziĝas por kuraci jam ekestintan malsanon, pli kutime oni anticipe traktas per antibiotikoj sanajn fiŝojn aŭ la akvon, en kiu oni bredas ilin, por ke ili ne malsaniĝu.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Christensen | first1 = A.M. | last2 = Ingersley | first2 = F. | last3 = Baun | first3 = A. | year = 2006 | title = Ecotoxicity of mixtures of antibiotics use in aquacultures | journal = Environ. Toxicol. Chem. | volume = 25 | issue = 8| pages = 2208–2215 | doi=10.1897/05-415r.1| pmid = 16916040 | s2cid = 24601814 }}&lt;/ref&gt; Antibiotikoj estas des pli trouzataj en agrikulturo por kompensi malbonan kvaliton de akvo, kiu ofte estas poluita per fekaĵo de homoj aŭ aliaj bestoj.&lt;ref name=&quot;foodsafety.news21.com&quot;&gt;[http://foodsafety.news21.com/2011/imports/seafood Tainted Seafood Reaching U.S., Food Safety Experts Say], Nicole Gilbert, News21, 2011.&lt;/ref&gt;

La anticipa uzado de antibiotikoj profitigas la brediston, ĉar ĝi evitas mortojn en la bredejo kaj rezultigas pli rapidan kreskon de la fiŝoj, ĝi havas malavantaĝojn al homa sano kaj la natura medio. La restaĵoj de la antibiotiko en la fiŝaĵo povas mem esti danĝeraj por la konsumanto, kaj la trouzado de antibiotikoj kaŭzas evoluon de antibiotikrezistaj bakterioj.&lt;ref&gt;FAO. 2026. ''Food fraud in the fisheries and aquaculture sector''. ''Fisheries and Aquaculture Technical Paper'' 742. Rome. 108. [https://doi.org/10.4060/cd8244en]&lt;/ref&gt;

La trouzado de antibiotikoj kaŭzas evoluon de antibiotikrezistaj bakterioj. Ĝi konsistigas fortan selektan premon, kiu formortigas normalajn bakteriojn, sed lasas vivaj tiujn, kies [[DNA]] protektas ilin. Tial antibiotikrezistaj bakterioj rapide anstataŭas la komencan populacion, kaj la antibiotikoj ĉesas esti utilaj. Ĉar iuj el la samaj antibiotikoj uziĝas kaj kontraŭ homaj kaj kontraŭ fiŝaj malsanoj, la uzado de antibiotikoj en akvokulturo plirapidigas la evoluon de rezisto ankaŭ ĉe bakterioj, kiuj malsanigas homojn.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Angulo | first1 = F.J. | year = 2000 | title = Antimicrobial agents in aquaculture: potential impact on health | journal = APUA Newsletter | volume = 18 | pages = 1–6 }}&lt;/ref&gt;  Tial la trouzado de antibiotikoj en akvokulturo kaj aliaj specoj de bredado estas minaco al homa sano.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Anderson | first1 = A.D. | last2 = Nelson | first2 = J.M. | last3 = Rossiter | first3 = S. | last4 = Angulo | first4 = F.J. | year = 2003 | title = Public health consequences of use of antimicrobial agents in food animals in the United States | journal = Microb. Drug Resist. | volume = 9 | issue = 4| pages = 373–379 | doi=10.1089/107662903322762815| pmid = 15000744 | citeseerx = 10.1.1.457.3728 }}&lt;/ref&gt;

Fiŝaĵa fraŭdo plifaciligas la trouzadon de antibiotikoj ĉar ĝi permesas eskapi la kontrolon de konsumantoj kaj registaroj. Tio okazas precipe kiam oni vendas fiŝaĵon kun falsa etikedo de [[biologia agrikulturo|biologieco]], kredigante konsumantojn ke antibiotikoj ne estas uzitaj kiam ili ja estas uzitaj, kaj kiam oni bredas pli da fiŝoj ol oni leĝe rajtas, pliigante la riskon de infekta malsano kaj sekve la instigon uzi antibiotikojn.&lt;ref&gt;FAO. 2026. ''Food fraud in the fisheries and aquaculture sector''. ''Fisheries and Aquaculture Technical Paper'' 742. Rome. 9. [https://doi.org/10.4060/cd8244en]&lt;/ref&gt;

==Referencoj==
&lt;references/&gt;

[[Kategorio:Mara kulturo]]
[[Kategorio:Viando]]</text>
      <sha1>av5414a8jm5y0qr454wo09vvui2jb2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Larĝbeka koracio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947949</id>
    <revision>
      <id>9412600</id>
      <timestamp>2026-06-24T18:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Larĝbeka koracio |koloro = pink |dosiero = Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = Nomiga raso en Madagaskaro |dosiero2 = Broad-billed Roller (Eurystomus glaucurus) (11924782823), crop.jpg | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = ''E. g. suahelicus'' en Sudafriko |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Ave...&quot;</comment>
      <origin>9412600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8826" sha1="phbue1c82ksxx1oq6xvb4zg4vm1gxs1" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Larĝbeka koracio
|koloro = pink
|dosiero = Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Nomiga raso en Madagaskaro
|dosiero2 = Broad-billed Roller (Eurystomus glaucurus) (11924782823), crop.jpg
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = ''E. g. suahelicus'' en Sudafriko
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Larĝbeka koracio''' ''E. glaucurus'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eurystomus glaucurus'' |volume=2016 |article-number=e.T22682912A92968062 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682912A92968062.en |access-date=19a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus glaucurus''
|dunomo aŭtoritato = ([[Philipp Ludwig Statius Müller|Müller, PLS]], 1776)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo =  * '' Coracias glaucurus''
* ''Eurystomus afer''
* ''Eurystomus orientalis calonyx''
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj =  Eurystomus glaucurus dist.jpg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Larĝbeka koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; aŭ '''Bluvosta koracio''' (laŭ ''Eurystomus glaucurus''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi reproduktiĝas tra tropika Afriko kaj Madagaskaro en ĉiuj regionoj krom la plej sekaj. Ĝi estas pluvsezona reproduktulo, kiu [[birdomigrado|migras]] de la nordaj kaj sudaj areoj de sia teritorio al la pli malseka ekvatora zono dum la [[seka sezono]].

==Taksonomio==
The broad-billed roller was [[species description|formally described]] in 1776 by the German zoologist [[Philipp Ludwig Statius Müller]] under the [[binomial name]] ''Coracias glaucurus''.&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Statius Müller | first=Philipp Ludwig | author-link=Philipp Ludwig Statius Müller | year=1776 | title=Des Ritters Carl von Linné Königlich Schwedischen Lelbarztes uc. uc. vollständigen Natursystems Supplements und Register-Band über alle sechs Theile oder Classen des Thierreichs mit einer ausführlichen Erklärung ausgefertiget  | place=Nürnberg | publisher=Gabriel Nicolaus Raspe | language=German | page=86 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/51217737 }}&lt;/ref&gt; The specific epithet is from [[Ancient Greek]] ''glaukos'' meaning &quot;blue-grey&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=174 }}&lt;/ref&gt; Statius Müller based his brief description on &quot;Le Rollier de Madagascar&quot; that had been described in 1775 by the French polymath [[Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon]] and illustrated by [[Edme-Louis Daubenton]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1775 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=5 | place=Paris | publisher=De l'Imprimerie Royale | pages=202–203 | chapter=Le Rollier de Madagascar | language=French | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42411199}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last1=Buffon | first1=Georges-Louis Leclerc de | author1-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | last2=Martinet | first2=François-Nicolas | author2-link=François-Nicolas Martinet | last3=Daubenton | first3=Edme-Louis  | author3-link=Edme-Louis Daubenton | last4=Daubenton | first4=Louis-Jean-Marie | author4-link=Louis-Jean-Marie Daubenton | year=1765–1783 | chapter=Le Rolle de Madagascar | title=Planches Enluminées D'Histoire Naturelle | volume=6 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | at=Plate 501 | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35214207 }}&lt;/ref&gt; The [[type locality (biology)|type locality]] is Madagascar.&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=245 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480256 }}&lt;/ref&gt; The broad-billed roller is now placed in the genus ''[[Eurystomus]]'' that was introduced in 1816 by the French ornithologist [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book | last=Vieillot  | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1816 | title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire | publisher=Deterville/self |  location=Paris | page=37 | language=French| url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2021 | title=Rollers, ground rollers, kingfishers | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=22 April 2021 }}&lt;/ref&gt; A [[molecular phylogenetic]] study published in 2018 found that the  broad-billed roller was most closely related to the [[blue-throated roller]] (''Eurystomus gularis'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 | s2cid=5011292 }}&lt;/ref&gt; Alternate names for the broad-billed roller include the '''African broad-billed roller''' and the '''cinnamon roller'''.

Four [[subspecies]] are recognized:&lt;ref name=ioc/&gt; 
* ''E. g. aethiopicus'' &lt;small&gt;[[Oscar Neumann|Neumann]], 1905&lt;/small&gt;, the Nile Valley broad-billed roller or Abyssinian broad-billed roller is found in [[Ethiopia]]
* ''E. g. afer'' &lt;small&gt;([[John Latham (ornithologist)|Latham]], 1790)&lt;/small&gt;, originally described as a separate species in the genus ''Coracias'', is found from [[Senegambia]] to northern [[Democratic Republic of Congo]] and [[South Sudan]]
* ''E. g. suahelicus'' &lt;small&gt;Neumann, 1905&lt;/small&gt;, the East African broad-billed roller, is found in from [[Somalia]] to [[Uganda]], northern [[Zambia]], [[Angola]], [[Mozambique]] and north-eastern [[South Africa]]
* ''E. g. glaucurus'' &lt;small&gt;([[Statius Muller]], 1776)&lt;/small&gt;, the Madagascar roller or Madagascar broad-billed roller, breeds in [[Madagascar]] but ranges to mainland Africa in winter

==Aspekto==
The broad-billed roller is 29–30&amp;nbsp;cm in length. It has a warm back and head, lilac foreneck and breast, with the rest of the plumage mainly brown. The broad bill is bright yellow. Sexes are similar, but the juvenile is a drabber version of the adult, with a pale breast.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=303–305 }}&lt;/ref&gt;
The broad-billed roller is striking in its strong direct flight, with the brilliant blues of the wings and tail contrasting with the brown back.

The call of the broad-billed roller is a snarling ''k-k-k-k-k-r-r-r-r-r'' sound.

==Distribuo kaj habitato==
This is a species of open woodland with some tall trees, preferably near water. These rollers often perch prominently on trees, posts or overhead wires, like giant [[shrike]]s.

==Kutimaro kaj ekologio==
They are inactive for most of the day, apart from chasing intruders, but in late afternoon they hunt for the swarming ants and termites on which they feed, sometimes in groups of 100 or more rollers. They drink like [[hirundinidae|swallows]], dipping their bills into water in flight.

This bird nests in an unlined hole in a tree cavity, laying 2-3 [[Bird egg|eggs]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias temminckii}}
* Larĝbeka koracio - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/450.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds].

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Indonezio]]</text>
      <sha1>phbue1c82ksxx1oq6xvb4zg4vm1gxs1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412605</id>
      <parentid>9412600</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Taksonomio */</comment>
      <origin>9412605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8753" sha1="ocajfswtoaqhosjxpbumyffzaf1xsjd" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Larĝbeka koracio
|koloro = pink
|dosiero = Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Nomiga raso en Madagaskaro
|dosiero2 = Broad-billed Roller (Eurystomus glaucurus) (11924782823), crop.jpg
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = ''E. g. suahelicus'' en Sudafriko
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Larĝbeka koracio''' ''E. glaucurus'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eurystomus glaucurus'' |volume=2016 |article-number=e.T22682912A92968062 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682912A92968062.en |access-date=19a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus glaucurus''
|dunomo aŭtoritato = ([[Philipp Ludwig Statius Müller|Müller, PLS]], 1776)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo =  * '' Coracias glaucurus''
* ''Eurystomus afer''
* ''Eurystomus orientalis calonyx''
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj =  Eurystomus glaucurus dist.jpg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Larĝbeka koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; aŭ '''Bluvosta koracio''' (laŭ ''Eurystomus glaucurus''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi reproduktiĝas tra tropika Afriko kaj Madagaskaro en ĉiuj regionoj krom la plej sekaj. Ĝi estas pluvsezona reproduktulo, kiu [[birdomigrado|migras]] de la nordaj kaj sudaj areoj de sia teritorio al la pli malseka ekvatora zono dum la [[seka sezono]].

==Taksonomio==
La Larĝbeka koracio estis formale priskribita en 1776 de la germana zoologo [[Philipp Ludwig Statius Müller]] sub la dunomo ''Coracias glaucurus''.&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Statius Müller | first=Philipp Ludwig | author-link=Philipp Ludwig Statius Müller | year=1776 | title=Des Ritters Carl von Linné Königlich Schwedischen Lelbarztes uc. uc. vollständigen Natursystems Supplements und Register-Band über alle sechs Theile oder Classen des Thierreichs mit einer ausführlichen Erklärung ausgefertiget  | place=Nürnberg | publisher=Gabriel Nicolaus Raspe | language=German | page=86 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/51217737 }}&lt;/ref&gt; La [[specia epiteto]] devenas de la greka ''glaukos'', kiu signifas &quot;blugrizan&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=174 }}&lt;/ref&gt; Statius Müller bazigis sian mallongan priskribon sur &quot;Le Rollier de Madagascar&quot;, kiu estis priskribita en 1775 de la franca polimato [[Georges-Louis Leclerc]], Grafo de Buffon, kaj ilustrita de [[Edme-Louis Daubenton]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1775 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=5 | place=Paris | publisher=De l'Imprimerie Royale | pages=202–203 | chapter=Le Rollier de Madagascar | language=French | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42411199}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last1=Buffon | first1=Georges-Louis Leclerc de | author1-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | last2=Martinet | first2=François-Nicolas | author2-link=François-Nicolas Martinet | last3=Daubenton | first3=Edme-Louis  | author3-link=Edme-Louis Daubenton | last4=Daubenton | first4=Louis-Jean-Marie | author4-link=Louis-Jean-Marie Daubenton | year=1765–1783 | chapter=Le Rolle de Madagascar | title=Planches Enluminées D'Histoire Naturelle | volume=6 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | at=Plate 501 | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35214207 }}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas Madagaskaro.&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=245 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480256 }}&lt;/ref&gt; La Larĝbeka koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book | last=Vieillot  | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1816 | title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire | publisher=Deterville/self |  location=Paris | page=37 | language=French| url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2021 | title=Rollers, ground rollers, kingfishers | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=22a de Aprilo 2021 }}&lt;/ref&gt; Molekulfilogenetika studo publikigita en 2018 trovis, ke la Larĝbeka koracio estis plej proksime parenca al la [[Blugorĝa koracio]] (''Eurystomus gularis'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 | s2cid=5011292 }}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la Larĝbeka koracio estas ''afrika larĝbeka koracio'' kaj ''cinamkolora koracio''.

Oni agnoskis jenajn kvar [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc/&gt; 
* ''E. g. aethiopicus'' &lt;small&gt;[[Oscar Neumann|Neumann]], 1905&lt;/small&gt;, Nilvala larĝbeka koracio aŭ Abisena larĝbeka koracio troviĝas en [[Etiopio]]
* ''E. g. afer'' &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1790)&lt;/small&gt;, origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias'', troviĝas el [[Senegambio]] ĝis nordo de [[Demokratia Respubliko Kongo]] kaj [[Suda Sudano]]
* ''E. g. suahelicus'' &lt;small&gt;Neumann, 1905&lt;/small&gt;, Orientafrika larĝbeka koracio, is found troviĝas el [[Somalia]] ĝis [[Ugando]], norda [[Zambio]], [[Angolo]], [[Mozambiko]] kaj nordorienta [[Sudafriko]]
* ''E. g. glaucurus'' &lt;small&gt;([[Statius Muller]], 1776)&lt;/small&gt;, Madagaskara koracio aŭ Madagaskara larĝbeka koracio, reproduktiĝas en [[Madagaskaro]] sed havas teritorion ĝis kontinenta Afriko vintre

==Aspekto==
The broad-billed roller is 29–30&amp;nbsp;cm in length. It has a warm back and head, lilac foreneck and breast, with the rest of the plumage mainly brown. The broad bill is bright yellow. Sexes are similar, but the juvenile is a drabber version of the adult, with a pale breast.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=303–305 }}&lt;/ref&gt;
The broad-billed roller is striking in its strong direct flight, with the brilliant blues of the wings and tail contrasting with the brown back.

The call of the broad-billed roller is a snarling ''k-k-k-k-k-r-r-r-r-r'' sound.

==Distribuo kaj habitato==
This is a species of open woodland with some tall trees, preferably near water. These rollers often perch prominently on trees, posts or overhead wires, like giant [[shrike]]s.

==Kutimaro kaj ekologio==
They are inactive for most of the day, apart from chasing intruders, but in late afternoon they hunt for the swarming ants and termites on which they feed, sometimes in groups of 100 or more rollers. They drink like [[hirundinidae|swallows]], dipping their bills into water in flight.

This bird nests in an unlined hole in a tree cavity, laying 2-3 [[Bird egg|eggs]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias temminckii}}
* Larĝbeka koracio - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/450.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds].

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Indonezio]]</text>
      <sha1>ocajfswtoaqhosjxpbumyffzaf1xsjd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412611</id>
      <parentid>9412605</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aspekto */</comment>
      <origin>9412611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8764" sha1="cuu3gw49k6stxwf7lixeocgwifn7th3" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Larĝbeka koracio
|koloro = pink
|dosiero = Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Nomiga raso en Madagaskaro
|dosiero2 = Broad-billed Roller (Eurystomus glaucurus) (11924782823), crop.jpg
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = ''E. g. suahelicus'' en Sudafriko
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Larĝbeka koracio''' ''E. glaucurus'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eurystomus glaucurus'' |volume=2016 |article-number=e.T22682912A92968062 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682912A92968062.en |access-date=19a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus glaucurus''
|dunomo aŭtoritato = ([[Philipp Ludwig Statius Müller|Müller, PLS]], 1776)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo =  * '' Coracias glaucurus''
* ''Eurystomus afer''
* ''Eurystomus orientalis calonyx''
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj =  Eurystomus glaucurus dist.jpg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Larĝbeka koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; aŭ '''Bluvosta koracio''' (laŭ ''Eurystomus glaucurus''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi reproduktiĝas tra tropika Afriko kaj Madagaskaro en ĉiuj regionoj krom la plej sekaj. Ĝi estas pluvsezona reproduktulo, kiu [[birdomigrado|migras]] de la nordaj kaj sudaj areoj de sia teritorio al la pli malseka ekvatora zono dum la [[seka sezono]].

==Taksonomio==
La Larĝbeka koracio estis formale priskribita en 1776 de la germana zoologo [[Philipp Ludwig Statius Müller]] sub la dunomo ''Coracias glaucurus''.&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Statius Müller | first=Philipp Ludwig | author-link=Philipp Ludwig Statius Müller | year=1776 | title=Des Ritters Carl von Linné Königlich Schwedischen Lelbarztes uc. uc. vollständigen Natursystems Supplements und Register-Band über alle sechs Theile oder Classen des Thierreichs mit einer ausführlichen Erklärung ausgefertiget  | place=Nürnberg | publisher=Gabriel Nicolaus Raspe | language=German | page=86 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/51217737 }}&lt;/ref&gt; La [[specia epiteto]] devenas de la greka ''glaukos'', kiu signifas &quot;blugrizan&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=174 }}&lt;/ref&gt; Statius Müller bazigis sian mallongan priskribon sur &quot;Le Rollier de Madagascar&quot;, kiu estis priskribita en 1775 de la franca polimato [[Georges-Louis Leclerc]], Grafo de Buffon, kaj ilustrita de [[Edme-Louis Daubenton]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1775 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=5 | place=Paris | publisher=De l'Imprimerie Royale | pages=202–203 | chapter=Le Rollier de Madagascar | language=French | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42411199}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last1=Buffon | first1=Georges-Louis Leclerc de | author1-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | last2=Martinet | first2=François-Nicolas | author2-link=François-Nicolas Martinet | last3=Daubenton | first3=Edme-Louis  | author3-link=Edme-Louis Daubenton | last4=Daubenton | first4=Louis-Jean-Marie | author4-link=Louis-Jean-Marie Daubenton | year=1765–1783 | chapter=Le Rolle de Madagascar | title=Planches Enluminées D'Histoire Naturelle | volume=6 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | at=Plate 501 | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35214207 }}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas Madagaskaro.&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=245 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480256 }}&lt;/ref&gt; La Larĝbeka koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book | last=Vieillot  | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1816 | title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire | publisher=Deterville/self |  location=Paris | page=37 | language=French| url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2021 | title=Rollers, ground rollers, kingfishers | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=22a de Aprilo 2021 }}&lt;/ref&gt; Molekulfilogenetika studo publikigita en 2018 trovis, ke la Larĝbeka koracio estis plej proksime parenca al la [[Blugorĝa koracio]] (''Eurystomus gularis'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 | s2cid=5011292 }}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la Larĝbeka koracio estas ''afrika larĝbeka koracio'' kaj ''cinamkolora koracio''.

Oni agnoskis jenajn kvar [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc/&gt; 
* ''E. g. aethiopicus'' &lt;small&gt;[[Oscar Neumann|Neumann]], 1905&lt;/small&gt;, Nilvala larĝbeka koracio aŭ Abisena larĝbeka koracio troviĝas en [[Etiopio]]
* ''E. g. afer'' &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1790)&lt;/small&gt;, origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias'', troviĝas el [[Senegambio]] ĝis nordo de [[Demokratia Respubliko Kongo]] kaj [[Suda Sudano]]
* ''E. g. suahelicus'' &lt;small&gt;Neumann, 1905&lt;/small&gt;, Orientafrika larĝbeka koracio, is found troviĝas el [[Somalia]] ĝis [[Ugando]], norda [[Zambio]], [[Angolo]], [[Mozambiko]] kaj nordorienta [[Sudafriko]]
* ''E. g. glaucurus'' &lt;small&gt;([[Statius Muller]], 1776)&lt;/small&gt;, Madagaskara koracio aŭ Madagaskara larĝbeka koracio, reproduktiĝas en [[Madagaskaro]] sed havas teritorion ĝis kontinenta Afriko vintre

==Aspekto==
La Larĝbeka koracio estas 29–30 cm longa. Ĝi havas brunajn dorson kaj kapon, lilajn antaŭkolon kaj bruston, kun la cetero de la plumaro plejparte bruna. La larĝa beko estas brilflava. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed la junulo estas pli senkolora versio de la plenkreskulo, kun pala brusto.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=303–305 }}&lt;/ref&gt; La Larĝbeka koracio estas rimarkinda pro sia forta rekta flugo, kun la brilega bluo de la flugiloj kaj vosto kontrastanta kun la bruna dorso.

La krio de la Larĝbeka koracio estas grumbla k-k-k-k-k-r-r-r-r-r-r sono.

==Distribuo kaj habitato==
This is a species of open woodland with some tall trees, preferably near water. These rollers often perch prominently on trees, posts or overhead wires, like giant [[shrike]]s.

==Kutimaro kaj ekologio==
They are inactive for most of the day, apart from chasing intruders, but in late afternoon they hunt for the swarming ants and termites on which they feed, sometimes in groups of 100 or more rollers. They drink like [[hirundinidae|swallows]], dipping their bills into water in flight.

This bird nests in an unlined hole in a tree cavity, laying 2-3 [[Bird egg|eggs]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias temminckii}}
* Larĝbeka koracio - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/450.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds].

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Indonezio]]</text>
      <sha1>cuu3gw49k6stxwf7lixeocgwifn7th3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412612</id>
      <parentid>9412611</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Distribuo kaj habitato */</comment>
      <origin>9412612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8779" sha1="67dl98jtezo28hldwtepzs6ylps77zj" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Larĝbeka koracio
|koloro = pink
|dosiero = Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Nomiga raso en Madagaskaro
|dosiero2 = Broad-billed Roller (Eurystomus glaucurus) (11924782823), crop.jpg
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = ''E. g. suahelicus'' en Sudafriko
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Larĝbeka koracio''' ''E. glaucurus'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eurystomus glaucurus'' |volume=2016 |article-number=e.T22682912A92968062 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682912A92968062.en |access-date=19a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus glaucurus''
|dunomo aŭtoritato = ([[Philipp Ludwig Statius Müller|Müller, PLS]], 1776)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo =  * '' Coracias glaucurus''
* ''Eurystomus afer''
* ''Eurystomus orientalis calonyx''
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj =  Eurystomus glaucurus dist.jpg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Larĝbeka koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; aŭ '''Bluvosta koracio''' (laŭ ''Eurystomus glaucurus''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi reproduktiĝas tra tropika Afriko kaj Madagaskaro en ĉiuj regionoj krom la plej sekaj. Ĝi estas pluvsezona reproduktulo, kiu [[birdomigrado|migras]] de la nordaj kaj sudaj areoj de sia teritorio al la pli malseka ekvatora zono dum la [[seka sezono]].

==Taksonomio==
La Larĝbeka koracio estis formale priskribita en 1776 de la germana zoologo [[Philipp Ludwig Statius Müller]] sub la dunomo ''Coracias glaucurus''.&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Statius Müller | first=Philipp Ludwig | author-link=Philipp Ludwig Statius Müller | year=1776 | title=Des Ritters Carl von Linné Königlich Schwedischen Lelbarztes uc. uc. vollständigen Natursystems Supplements und Register-Band über alle sechs Theile oder Classen des Thierreichs mit einer ausführlichen Erklärung ausgefertiget  | place=Nürnberg | publisher=Gabriel Nicolaus Raspe | language=German | page=86 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/51217737 }}&lt;/ref&gt; La [[specia epiteto]] devenas de la greka ''glaukos'', kiu signifas &quot;blugrizan&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=174 }}&lt;/ref&gt; Statius Müller bazigis sian mallongan priskribon sur &quot;Le Rollier de Madagascar&quot;, kiu estis priskribita en 1775 de la franca polimato [[Georges-Louis Leclerc]], Grafo de Buffon, kaj ilustrita de [[Edme-Louis Daubenton]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1775 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=5 | place=Paris | publisher=De l'Imprimerie Royale | pages=202–203 | chapter=Le Rollier de Madagascar | language=French | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42411199}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last1=Buffon | first1=Georges-Louis Leclerc de | author1-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | last2=Martinet | first2=François-Nicolas | author2-link=François-Nicolas Martinet | last3=Daubenton | first3=Edme-Louis  | author3-link=Edme-Louis Daubenton | last4=Daubenton | first4=Louis-Jean-Marie | author4-link=Louis-Jean-Marie Daubenton | year=1765–1783 | chapter=Le Rolle de Madagascar | title=Planches Enluminées D'Histoire Naturelle | volume=6 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | at=Plate 501 | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35214207 }}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas Madagaskaro.&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=245 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480256 }}&lt;/ref&gt; La Larĝbeka koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book | last=Vieillot  | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1816 | title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire | publisher=Deterville/self |  location=Paris | page=37 | language=French| url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2021 | title=Rollers, ground rollers, kingfishers | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=22a de Aprilo 2021 }}&lt;/ref&gt; Molekulfilogenetika studo publikigita en 2018 trovis, ke la Larĝbeka koracio estis plej proksime parenca al la [[Blugorĝa koracio]] (''Eurystomus gularis'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 | s2cid=5011292 }}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la Larĝbeka koracio estas ''afrika larĝbeka koracio'' kaj ''cinamkolora koracio''.

Oni agnoskis jenajn kvar [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc/&gt; 
* ''E. g. aethiopicus'' &lt;small&gt;[[Oscar Neumann|Neumann]], 1905&lt;/small&gt;, Nilvala larĝbeka koracio aŭ Abisena larĝbeka koracio troviĝas en [[Etiopio]]
* ''E. g. afer'' &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1790)&lt;/small&gt;, origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias'', troviĝas el [[Senegambio]] ĝis nordo de [[Demokratia Respubliko Kongo]] kaj [[Suda Sudano]]
* ''E. g. suahelicus'' &lt;small&gt;Neumann, 1905&lt;/small&gt;, Orientafrika larĝbeka koracio, is found troviĝas el [[Somalia]] ĝis [[Ugando]], norda [[Zambio]], [[Angolo]], [[Mozambiko]] kaj nordorienta [[Sudafriko]]
* ''E. g. glaucurus'' &lt;small&gt;([[Statius Muller]], 1776)&lt;/small&gt;, Madagaskara koracio aŭ Madagaskara larĝbeka koracio, reproduktiĝas en [[Madagaskaro]] sed havas teritorion ĝis kontinenta Afriko vintre

==Aspekto==
La Larĝbeka koracio estas 29–30 cm longa. Ĝi havas brunajn dorson kaj kapon, lilajn antaŭkolon kaj bruston, kun la cetero de la plumaro plejparte bruna. La larĝa beko estas brilflava. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed la junulo estas pli senkolora versio de la plenkreskulo, kun pala brusto.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=303–305 }}&lt;/ref&gt; La Larĝbeka koracio estas rimarkinda pro sia forta rekta flugo, kun la brilega bluo de la flugiloj kaj vosto kontrastanta kun la bruna dorso.

La krio de la Larĝbeka koracio estas grumbla k-k-k-k-k-r-r-r-r-r-r sono.

==Distribuo kaj habitato==
Ĉi tiu estas specio de malferma arbaro kun kelkaj altaj arboj, prefere proksime de akvo. Ĉi tiuj koracioj ofte ripozas elstare sur arboj, fostoj aŭ supraj kabloj, kiel gigantaj [[lanio]]j.

==Kutimaro kaj ekologio==
They are inactive for most of the day, apart from chasing intruders, but in late afternoon they hunt for the swarming ants and termites on which they feed, sometimes in groups of 100 or more rollers. They drink like [[hirundinidae|swallows]], dipping their bills into water in flight.

This bird nests in an unlined hole in a tree cavity, laying 2-3 [[Bird egg|eggs]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias temminckii}}
* Larĝbeka koracio - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/450.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds].

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Indonezio]]</text>
      <sha1>67dl98jtezo28hldwtepzs6ylps77zj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412614</id>
      <parentid>9412612</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T18:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kutimaro kaj ekologio */</comment>
      <origin>9412614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8786" sha1="lw0utsf7sjf9hss8cnvltyybhaf7wap" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Larĝbeka koracio
|koloro = pink
|dosiero = Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Nomiga raso en Madagaskaro
|dosiero2 = Broad-billed Roller (Eurystomus glaucurus) (11924782823), crop.jpg
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = ''E. g. suahelicus'' en Sudafriko
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Larĝbeka koracio''' ''E. glaucurus'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eurystomus glaucurus'' |volume=2016 |article-number=e.T22682912A92968062 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682912A92968062.en |access-date=19a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus glaucurus''
|dunomo aŭtoritato = ([[Philipp Ludwig Statius Müller|Müller, PLS]], 1776)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo =  * '' Coracias glaucurus''
* ''Eurystomus afer''
* ''Eurystomus orientalis calonyx''
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj =  Eurystomus glaucurus dist.jpg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Larĝbeka koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; aŭ '''Bluvosta koracio''' (laŭ ''Eurystomus glaucurus''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi reproduktiĝas tra tropika Afriko kaj Madagaskaro en ĉiuj regionoj krom la plej sekaj. Ĝi estas pluvsezona reproduktulo, kiu [[birdomigrado|migras]] de la nordaj kaj sudaj areoj de sia teritorio al la pli malseka ekvatora zono dum la [[seka sezono]].

==Taksonomio==
La Larĝbeka koracio estis formale priskribita en 1776 de la germana zoologo [[Philipp Ludwig Statius Müller]] sub la dunomo ''Coracias glaucurus''.&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Statius Müller | first=Philipp Ludwig | author-link=Philipp Ludwig Statius Müller | year=1776 | title=Des Ritters Carl von Linné Königlich Schwedischen Lelbarztes uc. uc. vollständigen Natursystems Supplements und Register-Band über alle sechs Theile oder Classen des Thierreichs mit einer ausführlichen Erklärung ausgefertiget  | place=Nürnberg | publisher=Gabriel Nicolaus Raspe | language=German | page=86 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/51217737 }}&lt;/ref&gt; La [[specia epiteto]] devenas de la greka ''glaukos'', kiu signifas &quot;blugrizan&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=174 }}&lt;/ref&gt; Statius Müller bazigis sian mallongan priskribon sur &quot;Le Rollier de Madagascar&quot;, kiu estis priskribita en 1775 de la franca polimato [[Georges-Louis Leclerc]], Grafo de Buffon, kaj ilustrita de [[Edme-Louis Daubenton]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1775 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=5 | place=Paris | publisher=De l'Imprimerie Royale | pages=202–203 | chapter=Le Rollier de Madagascar | language=French | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42411199}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last1=Buffon | first1=Georges-Louis Leclerc de | author1-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | last2=Martinet | first2=François-Nicolas | author2-link=François-Nicolas Martinet | last3=Daubenton | first3=Edme-Louis  | author3-link=Edme-Louis Daubenton | last4=Daubenton | first4=Louis-Jean-Marie | author4-link=Louis-Jean-Marie Daubenton | year=1765–1783 | chapter=Le Rolle de Madagascar | title=Planches Enluminées D'Histoire Naturelle | volume=6 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | at=Plate 501 | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35214207 }}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas Madagaskaro.&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=245 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480256 }}&lt;/ref&gt; La Larĝbeka koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book | last=Vieillot  | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1816 | title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire | publisher=Deterville/self |  location=Paris | page=37 | language=French| url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2021 | title=Rollers, ground rollers, kingfishers | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=22a de Aprilo 2021 }}&lt;/ref&gt; Molekulfilogenetika studo publikigita en 2018 trovis, ke la Larĝbeka koracio estis plej proksime parenca al la [[Blugorĝa koracio]] (''Eurystomus gularis'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 | s2cid=5011292 }}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la Larĝbeka koracio estas ''afrika larĝbeka koracio'' kaj ''cinamkolora koracio''.

Oni agnoskis jenajn kvar [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc/&gt; 
* ''E. g. aethiopicus'' &lt;small&gt;[[Oscar Neumann|Neumann]], 1905&lt;/small&gt;, Nilvala larĝbeka koracio aŭ Abisena larĝbeka koracio troviĝas en [[Etiopio]]
* ''E. g. afer'' &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1790)&lt;/small&gt;, origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias'', troviĝas el [[Senegambio]] ĝis nordo de [[Demokratia Respubliko Kongo]] kaj [[Suda Sudano]]
* ''E. g. suahelicus'' &lt;small&gt;Neumann, 1905&lt;/small&gt;, Orientafrika larĝbeka koracio, is found troviĝas el [[Somalia]] ĝis [[Ugando]], norda [[Zambio]], [[Angolo]], [[Mozambiko]] kaj nordorienta [[Sudafriko]]
* ''E. g. glaucurus'' &lt;small&gt;([[Statius Muller]], 1776)&lt;/small&gt;, Madagaskara koracio aŭ Madagaskara larĝbeka koracio, reproduktiĝas en [[Madagaskaro]] sed havas teritorion ĝis kontinenta Afriko vintre

==Aspekto==
La Larĝbeka koracio estas 29–30 cm longa. Ĝi havas brunajn dorson kaj kapon, lilajn antaŭkolon kaj bruston, kun la cetero de la plumaro plejparte bruna. La larĝa beko estas brilflava. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed la junulo estas pli senkolora versio de la plenkreskulo, kun pala brusto.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=303–305 }}&lt;/ref&gt; La Larĝbeka koracio estas rimarkinda pro sia forta rekta flugo, kun la brilega bluo de la flugiloj kaj vosto kontrastanta kun la bruna dorso.

La krio de la Larĝbeka koracio estas grumbla k-k-k-k-k-r-r-r-r-r-r sono.

==Distribuo kaj habitato==
Ĉi tiu estas specio de malferma arbaro kun kelkaj altaj arboj, prefere proksime de akvo. Ĉi tiuj koracioj ofte ripozas elstare sur arboj, fostoj aŭ supraj kabloj, kiel gigantaj [[lanio]]j.

==Kutimaro kaj ekologio==
Ili estas neaktivaj dum plejparto de la tago, krom ĉasado de entrudiĝintoj, sed malfrue posttagmeze ili ĉasas la svarmantajn formikojn kaj termitojn, je kiuj ili nutriĝas, kelkfoje en grupoj de 100 aŭ pli da koracioj. Ili trinkas kiel hirundoj, trempante siajn bekojn en akvon dumfluge.

Tiu ĉi birdo nestas en nekovrita truo en arba kavaĵo, kie oni demetas 2-3 ovojn.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias temminckii}}
* Larĝbeka koracio - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/450.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds].

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Indonezio]]</text>
      <sha1>lw0utsf7sjf9hss8cnvltyybhaf7wap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412704</id>
      <parentid>9412614</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T20:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9412704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8769" sha1="k37ud4e10y1z518tao2yayy8v6wf7a1" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Larĝbeka koracio
|koloro = pink
|dosiero = Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Nomiga raso en Madagaskaro
|dosiero2 = Broad-billed Roller (Eurystomus glaucurus) (11924782823), crop.jpg
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = ''E. g. suahelicus'' en Sudafriko
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Larĝbeka koracio''' ''E. glaucurus'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eurystomus glaucurus'' |volume=2016 |article-number=e.T22682912A92968062 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682912A92968062.en |access-date=19a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus glaucurus''
|dunomo aŭtoritato = ([[Philipp Ludwig Statius Müller|Müller, PLS]], 1776)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo =  * '' Coracias glaucurus''
* ''Eurystomus afer''
* ''Eurystomus orientalis calonyx''
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj =  Eurystomus glaucurus dist.jpg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Larĝbeka koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; aŭ '''Bluvosta koracio''' (laŭ ''Eurystomus glaucurus''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi reproduktiĝas tra tropika Afriko kaj Madagaskaro en ĉiuj regionoj krom la plej sekaj. Ĝi estas pluvsezona reproduktulo, kiu [[birdomigrado|migras]] de la nordaj kaj sudaj areoj de sia teritorio al la pli malseka ekvatora zono dum la [[seka sezono]].

==Taksonomio==
La Larĝbeka koracio estis formale priskribita en 1776 de la germana zoologo [[Philipp Ludwig Statius Müller]] sub la dunomo ''Coracias glaucurus''.&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Statius Müller | first=Philipp Ludwig | author-link=Philipp Ludwig Statius Müller | year=1776 | title=Des Ritters Carl von Linné Königlich Schwedischen Lelbarztes uc. uc. vollständigen Natursystems Supplements und Register-Band über alle sechs Theile oder Classen des Thierreichs mit einer ausführlichen Erklärung ausgefertiget  | place=Nürnberg | publisher=Gabriel Nicolaus Raspe | language=German | page=86 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/51217737 }}&lt;/ref&gt; La [[specia epiteto]] devenas de la greka ''glaukos'', kiu signifas &quot;blugrizan&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=174 }}&lt;/ref&gt; Statius Müller bazigis sian mallongan priskribon sur &quot;Le Rollier de Madagascar&quot;, kiu estis priskribita en 1775 de la franca polimato [[Georges-Louis Leclerc]], Grafo de Buffon, kaj ilustrita de [[Edme-Louis Daubenton]].&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1775 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=5 | place=Paris | publisher=De l'Imprimerie Royale | pages=202–203 | chapter=Le Rollier de Madagascar | language=French | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42411199}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite book | last1=Buffon | first1=Georges-Louis Leclerc de | author1-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | last2=Martinet | first2=François-Nicolas | author2-link=François-Nicolas Martinet | last3=Daubenton | first3=Edme-Louis  | author3-link=Edme-Louis Daubenton | last4=Daubenton | first4=Louis-Jean-Marie | author4-link=Louis-Jean-Marie Daubenton | year=1765–1783 | chapter=Le Rolle de Madagascar | title=Planches Enluminées D'Histoire Naturelle | volume=6 | place=Paris | publisher=De L'Imprimerie Royale | at=Plate 501 | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35214207 }}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas Madagaskaro.&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=245 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480256 }}&lt;/ref&gt; La Larĝbeka koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book | last=Vieillot  | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1816 | title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire | publisher=Deterville/self |  location=Paris | page=37 | language=French| url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2021 | title=Rollers, ground rollers, kingfishers | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=22a de Aprilo 2021 }}&lt;/ref&gt; Molekulfilogenetika studo publikigita en 2018 trovis, ke la Larĝbeka koracio estis plej proksime parenca al la [[Blugorĝa koracio]] (''Eurystomus gularis'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 | s2cid=5011292 }}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la Larĝbeka koracio estas ''afrika larĝbeka koracio'' kaj ''cinamkolora koracio''.

Oni agnoskis jenajn kvar [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc/&gt; 
* ''E. g. aethiopicus'' &lt;small&gt;[[Oscar Neumann|Neumann]], 1905&lt;/small&gt;, Nilvala larĝbeka koracio aŭ Abisena larĝbeka koracio troviĝas en [[Etiopio]]
* ''E. g. afer'' &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1790)&lt;/small&gt;, origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias'', troviĝas el [[Senegambio]] ĝis nordo de [[Demokratia Respubliko Kongo]] kaj [[Suda Sudano]]
* ''E. g. suahelicus'' &lt;small&gt;Neumann, 1905&lt;/small&gt;, Orientafrika larĝbeka koracio, is found troviĝas el [[Somalia]] ĝis [[Ugando]], norda [[Zambio]], [[Angolo]], [[Mozambiko]] kaj nordorienta [[Sudafriko]]
* ''E. g. glaucurus'' &lt;small&gt;([[Statius Muller]], 1776)&lt;/small&gt;, Madagaskara koracio aŭ Madagaskara larĝbeka koracio, reproduktiĝas en [[Madagaskaro]] sed havas teritorion ĝis kontinenta Afriko vintre

==Aspekto==
La Larĝbeka koracio estas 29–30 cm longa. Ĝi havas brunajn dorson kaj kapon, lilajn antaŭkolon kaj bruston, kun la cetero de la plumaro plejparte bruna. La larĝa beko estas brilflava. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed la junulo estas pli senkolora versio de la plenkreskulo, kun pala brusto.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=303–305 }}&lt;/ref&gt; La Larĝbeka koracio estas rimarkinda pro sia forta rekta flugo, kun la brilega bluo de la flugiloj kaj vosto kontrastanta kun la bruna dorso.

La krio de la Larĝbeka koracio estas grumbla k-k-k-k-k-r-r-r-r-r-r sono.

==Distribuo kaj habitato==
Ĉi tiu estas specio de malferma arbaro kun kelkaj altaj arboj, prefere proksime de akvo. Ĉi tiuj koracioj ofte ripozas elstare sur arboj, fostoj aŭ supraj kabloj, kiel gigantaj [[lanio]]j.

==Kutimaro kaj ekologio==
Ili estas neaktivaj dum plejparto de la tago, krom ĉasado de entrudiĝintoj, sed malfrue posttagmeze ili ĉasas la svarmantajn formikojn kaj termitojn, je kiuj ili nutriĝas, kelkfoje en grupoj de 100 aŭ pli da koracioj. Ili trinkas kiel hirundoj, trempante siajn bekojn en akvon dumfluge.

Tiu ĉi birdo nestas en nekovrita truo en arba kavaĵo, kie oni demetas 2-3 ovojn.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias temminckii}}
* Larĝbeka koracio - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/450.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds].

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]</text>
      <sha1>k37ud4e10y1z518tao2yayy8v6wf7a1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eurystomus glaucurus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947950</id>
    <redirect title="Larĝbeka koracio" />
    <revision>
      <id>9412606</id>
      <timestamp>2026-06-24T18:18:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Larĝbeka koracio]]</comment>
      <origin>9412606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="b2errq5zv2pjsayca4hmj2pwql10w5b" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Larĝbeka koracio]]</text>
      <sha1>b2errq5zv2pjsayca4hmj2pwql10w5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Camprodon</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947951</id>
    <revision>
      <id>9412627</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;La najbaraj komunumoj en Hispanio do estas [[Montagut i Oix]], [[La Vall de Bianya]], [[Sant Pau de Segúries]], [[Sant Joan de les Abadesses]], [[Ogassa, Vilallonga de Ter]], [[Llanars]] kaj [[Molló]]... ~~~~&quot;</comment>
      <origin>9412627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307" sha1="5qggyhjm9zrbru6huraqf4iiy2kq6yg" xml:space="preserve">La najbaraj komunumoj en Hispanio do estas [[Montagut i Oix]], [[La Vall de Bianya]], [[Sant Pau de Segúries]], [[Sant Joan de les Abadesses]], [[Ogassa, Vilallonga de Ter]], [[Llanars]] kaj [[Molló]]... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5qggyhjm9zrbru6huraqf4iiy2kq6yg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412658</id>
      <parentid>9412627</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="311" sha1="hlwqf123vyma3l0n0to0rjgt8oe553d" xml:space="preserve">La najbaraj komunumoj en Hispanio do estas [[Montagut i Oix]], [[La Vall de Bianya]], [[Sant Pau de Segúries]], [[Sant Joan de les Abadesses]], [[Ogassa]], [[Vilallonga de Ter]], [[Llanars]] kaj [[Molló]]... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hlwqf123vyma3l0n0to0rjgt8oe553d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bisbal d'Empordà</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947952</id>
    <redirect title="La Bisbal d&#039;Empordà" />
    <revision>
      <id>9412629</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Bisbal d'Empordà]] al [[La Bisbal d'Empordà]]</comment>
      <origin>9412629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="s2x8558goegjgqeijmojhegrc8kelsg" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[La Bisbal d'Empordà]]</text>
      <sha1>s2x8558goegjgqeijmojhegrc8kelsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Montagut i Oix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947953</id>
    <revision>
      <id>9412633</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412655</id>
      <parentid>9412633</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La Vall de Bianya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947954</id>
    <revision>
      <id>9412634</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412653</id>
      <parentid>9412634</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:29:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sant Pau de Segúries</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947955</id>
    <revision>
      <id>9412635</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:17:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412654</id>
      <parentid>9412635</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:29:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sant Joan de les Abadesses</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947956</id>
    <revision>
      <id>9412636</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412652</id>
      <parentid>9412636</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:29:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1346" sha1="mw2akomdpsw9e7ugl3ugfcs6lettl8o" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>mw2akomdpsw9e7ugl3ugfcs6lettl8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Llanars</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947957</id>
    <revision>
      <id>9412637</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412651</id>
      <parentid>9412637</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:28:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412683</id>
      <parentid>9412651</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1439" sha1="q8knlzc6szju1rgdt6mu8t9x7gsza2q" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = Ermita de Sant Miquel Sesvinyes (Serinyà) - 14.jpg &lt;!-- por vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>q8knlzc6szju1rgdt6mu8t9x7gsza2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Molló</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947958</id>
    <revision>
      <id>9412638</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412682</id>
      <parentid>9412638</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vilallonga de Ter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947959</id>
    <revision>
      <id>9412639</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412656</id>
      <parentid>9412639</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ogassa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947960</id>
    <revision>
      <id>9412640</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1508" sha1="rlcxmg31dpjibbns98qg29lcl5d1av1" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Ogassa''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>rlcxmg31dpjibbns98qg29lcl5d1av1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412657</id>
      <parentid>9412640</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1379" sha1="gul9tvwkoel0eoloo5b3f2bsyvlgbiu" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''Ogassa''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>gul9tvwkoel0eoloo5b3f2bsyvlgbiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sant Pau de Seguries</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947961</id>
    <redirect title="Sant Pau de Segúries" />
    <revision>
      <id>9412641</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Sant Pau de Segúries]]</comment>
      <origin>9412641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="mrk4g26heo3ciyu8tt0fx8dhn3lrs5s" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Sant Pau de Segúries]]</text>
      <sha1>mrk4g26heo3ciyu8tt0fx8dhn3lrs5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>San Pablo de Seguries</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947962</id>
    <redirect title="Sant Pau de Segúries" />
    <revision>
      <id>9412642</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:21:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Sant Pau de Segúries]]</comment>
      <origin>9412642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="mrk4g26heo3ciyu8tt0fx8dhn3lrs5s" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Sant Pau de Segúries]]</text>
      <sha1>mrk4g26heo3ciyu8tt0fx8dhn3lrs5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mollo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947963</id>
    <redirect title="Molló" />
    <revision>
      <id>9412643</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Molló]]</comment>
      <origin>9412643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="4tqmrlgv989lmrovcj4nito1lc850rs" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Molló]]</text>
      <sha1>4tqmrlgv989lmrovcj4nito1lc850rs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vallfogona de Ripollès</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947964</id>
    <revision>
      <id>9412645</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412647</id>
      <parentid>9412645</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:26:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1524" sha1="jseeznfw3vyipfs1mhh6h2e4kigz07t" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
&lt;!--
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
--&gt;
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>jseeznfw3vyipfs1mhh6h2e4kigz07t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412648</id>
      <parentid>9412647</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1509" sha1="bnw3k7om3339vs1s9it1o04rx7ujlse" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
&lt;!--
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
--&gt;
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>bnw3k7om3339vs1s9it1o04rx7ujlse</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412650</id>
      <parentid>9412648</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Riudaura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947965</id>
    <revision>
      <id>9412646</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto urbo | ŝtato = {{Hispanio}} | titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]] | administra unuo1 = {{Katalunio}} | titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]] | administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}} | titolo de administra unuo3 = [[Komarko]] | administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo4 = Komunumaro | administra unuo4 = ''{{#...&quot;</comment>
      <origin>9412646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|A&lt;small&gt;ŭtonoma komunumo&lt;/small&gt;]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| titolo de administra unuo4 = Komunumaro
| administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P361|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qdw4re12jxsyi4b1majt0tf29otlpmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412649</id>
      <parentid>9412646</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9412649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| ŝtato = {{Hispanio}}
| titolo de administra unuo1 =  [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|Aŭtonoma komunumo]]
| administra unuo1 = {{Katalunio}}
| titolo de administra unuo2 = [[Provincoj de Hispanio|Provinco]]
| administra unuo2 = {{provinco Ĝirono}}
| titolo de administra unuo3 = [[Komarko]]
| administra unuo3 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}''
| loĝantaro = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
| regiono-ISO=ES-GI
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2=Hispanio
| tipo2 = reliefo
| zomo = 11
| bildo = &lt;!-- el vikidatumoj --&gt; 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas municipo en la ''[[komarko]]'' ''{{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}}'', en la [[provinco Ĝirono]] kaj en la regiono kaj [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|aŭtonoma komunumo]] [[Katalunio]] en plej nordorienta [[Hispanio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{ca}})

{{ĝermo|Katalunio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la Provinco Ĝirono]]</text>
      <sha1>qahujs2jaayk2kve7hie9o56zjpx6n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Torpare</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947966</id>
    <revision>
      <id>9412675</id>
      <timestamp>2026-06-24T19:37:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;'''Torpare''' (finne ''torppari'') estis en [[Svedio]] kaj [[Finnlando]] lua terkultivadisto, kiu pagis la luon farante laboron por la ludonanta bieno kaj do ricevis rajton regi kaj kultivi parton de la bieno. Ilia pozicio estis kiel kompromiso de ''landbo'' (finne ''lampuoti''), kiuj luis tutan bienon kaj ''backstugusittare'', kiuj luis nur sian domon kaj korton kaj neniom laboris rekte kun si mem sed nur la bienposedanto, kiu donis manĝon.  Kategorio:Historio d...&quot;</comment>
      <origin>9412675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="516" sha1="p9eyct8fpxwz7g8ea8yjb5hs2lmkxoa" xml:space="preserve">'''Torpare''' (finne ''torppari'') estis en [[Svedio]] kaj [[Finnlando]] lua terkultivadisto, kiu pagis la luon farante laboron por la ludonanta bieno kaj do ricevis rajton regi kaj kultivi parton de la bieno. Ilia pozicio estis kiel kompromiso de ''landbo'' (finne ''lampuoti''), kiuj luis tutan bienon kaj ''backstugusittare'', kiuj luis nur sian domon kaj korton kaj neniom laboris rekte kun si mem sed nur la bienposedanto, kiu donis manĝon.

[[Kategorio:Historio de Svedio]]
[[Kategorio:Historio de Finnlando]]</text>
      <sha1>p9eyct8fpxwz7g8ea8yjb5hs2lmkxoa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412678</id>
      <parentid>9412675</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:43:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9412678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="555" sha1="gcbvb3sd65opjwng5enmucmyqtg9w8o" xml:space="preserve">'''Torpare''' (finne ''torppari'') estis en [[Svedio]] kaj [[Finnlando]] lua terkultivadisto, kiu pagis la luon farante taglaboron (''dagsverke''/''taksvärkki'') por bieno kaj do ricevis rajton regi kaj kultivi parton de la bieno. Ilia pozicio estis kiel kompromiso de ''landbo'' (finne ''lampuoti''), kiuj luis tutan bienon kaj ''backstugusittare'', kiuj luis nur sian domon kaj korton kaj neniom laboris rekte kun si mem sed nur por la bienposedanto, kiu donis manĝon kiel salajro.

[[Kategorio:Historio de Svedio]]
[[Kategorio:Historio de Finnlando]]</text>
      <sha1>gcbvb3sd65opjwng5enmucmyqtg9w8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412685</id>
      <parentid>9412678</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T19:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9412685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="917" sha1="40a7zc257lfmupvrs33jzdxv807w90b" xml:space="preserve">'''Torpare''' (finne ''torppari'') estis en [[Svedio]] kaj [[Finnlando]] lua terkultivadisto, kiu pagis la luon farante taglaboron (''dagsverke''/''taksvärkki'') por bieno kaj do ricevis rajton regi kaj kultivi parton de la bieno. La ĉefkonstruaĵo de tiu parto estis ''torp''(''pa''). Ilia pozicio estis kiel kompromiso de ''landbo'' (finne ''lampuoti''), kiuj luis tutan bienon kaj ''backstugusittare'' (finne ''mäkitupalainen''), kiuj luis nur sian domon kaj korton kaj neniom laboris rekte kun si mem sed nur por la bienposedanto, kiu donis manĝon kiel salajro. Ludoni ''torp''-ojn estis permesata nur por nobeloj, ĝis ekde 1740 la ĉiuj bienoj rajtis fari do. En iuj kazoj ricevis ''torp'' pli juna frato aŭ plenkreska filo de la majstro de la bieno. Tiaj ''torpare''-oj havis normale klare pli bonan pozicion ol la aliaj ''torpare''oj.

[[Kategorio:Historio de Svedio]]
[[Kategorio:Historio de Finnlando]]</text>
      <sha1>40a7zc257lfmupvrs33jzdxv807w90b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412754</id>
      <parentid>9412685</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:30:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9412754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="920" sha1="i4b1lpvqg681du12i7n8fxixd0fc8rm" xml:space="preserve">'''Torpare''' (finne ''torppari'') estis en [[Svedio]] kaj [[Finnlando]] lua terkultivadisto, kiu pagis la luon farante taglaboron (''dagsverke''/''taksvärkki'') por bieno kaj do ricevis rajton regi kaj kultivi parton de la bieno. La ĉefkonstruaĵo de tiu parto estis ''torp''(''pa''). Ilia pozicio estis kiel kompromiso de ''landbonde'' (finne ''lampuoti''), kiuj luis tutan bienon kaj ''backstugusittare'' (finne ''mäkitupalainen''), kiuj luis nur sian domon kaj korton kaj neniom laboris rekte kun si mem sed nur por la bienposedanto, kiu donis manĝon kiel salajro. Ludoni ''torp''-ojn estis permesata nur por nobeloj, ĝis ekde 1740 la ĉiuj bienoj rajtis fari do. En iuj kazoj ricevis ''torp'' pli juna frato aŭ plenkreska filo de la majstro de la bieno. Tiaj ''torpare''-oj havis normale klare pli bonan pozicion ol la aliaj ''torpare''oj.

[[Kategorio:Historio de Svedio]]
[[Kategorio:Historio de Finnlando]]</text>
      <sha1>i4b1lpvqg681du12i7n8fxixd0fc8rm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blugorĝa koracio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947967</id>
    <revision>
      <id>9412718</id>
      <timestamp>2026-06-24T20:49:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blugorĝa koracio |koloro = pink |dosiero = Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero =  |dosiero2 =  | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 =  |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae'' |genr...&quot;</comment>
      <origin>9412718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7830" sha1="7et4iypmnvene4psyxrcuh39zmao6kc" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Blugorĝa koracio
|koloro = pink
|dosiero = Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = 
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Blugorĝa koracio''' ''E. gularis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 17 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eurystomus gularis'' |volume=2016 |article-number=e.T22682916A92968601 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682916A92968601.en |access-date=17a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus gularis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = 
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus gularis dist.jpg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Blugorĝa koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus gularis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi estas indiĝena de [[Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj|Afrikaj tropikaj pluvarbaroj]].

==Taksonomio kaj sistematiko==
The blue-throated roller was [[species description|formally described]] in 1819 by the French ornithologist [[Louis Pierre Vieillot]] under its current [[binomial name]] ''Eurystomus gularis''.&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Vieillot | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1819 | title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. | volume=XXIX | place=Paris | publisher=Deterville |page=429 | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/19430989 }}&lt;/ref&gt; The specific epithet ''gularis'' is [[Neo-Latin|Modern Latin]] meaning &quot;-throated&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=181 }}&lt;/ref&gt; Vieillot based his description on a specimen in the [[National Museum of Natural History, France|Muséum National d'Histoire Naturelle in Paris]] which he mistaken believed had been collected in &quot;Australasie&quot;; the [[type locality (biology)|type locality]] has been designated as Senegal.&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=V | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=245 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480256 }}&lt;/ref&gt; A [[molecular phylogenetic]] study published in 2018 found that the blue-throated roller was most closely related to the [[broad-billed roller]] (''Eurystomus glaucurus'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030}}&lt;/ref&gt;

Two [[subspecies]] are recognized:&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2021 | title=Rollers, ground rollers, kingfishers | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=5 April 2021 }}&lt;/ref&gt; 
* ''E. g. gularis'' - &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: Found from Guinea to western Cameroon
* ''E. g. neglectus'' - &lt;small&gt;[[Oscar Neumann|Neumann]], 1908&lt;/small&gt;: Found from south-eastern Nigeria and southern Cameroon to northern Angola and Uganda

==Aspekto==
The blue-throated roller is a dumpy, large-headed, thick-necked bird that frequents the tops of trees. Overall, it is a dark bird, mainly chestnut brown with a bright yellow bill and a blue patch on the throat, a blue tail and purplish blue wings. The juvenile shows bluish on the underparts. It is a rather long-winged roller and can give a falcon like silhouette in flight.&lt;ref name = Kingfishers&gt;{{cite book | author1 = C. Hilary Fry | author2 = Kathie Fry | author3 = Alan Harris | year = 1992 | title = Kingfishers Bee-eaters and Rollers | publisher = Christopher Helm | pages = 303–304 | ISBN =0-71368028-8}}&lt;/ref&gt; It measures 25&amp;nbsp;cm in length; the males weigh 82–117.5 g, the females 88–108g.&lt;ref name = HBW&gt;{{cite web | url = http://www.hbw.com/species/blue-throated-roller-eurystomus-gularis | title = Blue-throated Roller (''Eurystomus gularis'') | access-date = 2016-11-12 | publisher = Lynx Edicions|work = Handbook of the Birds of the World Alive}}&lt;/ref&gt;

[[Image:Blue-throated Roller specimen RWD.jpg|left|thumb|a specimen at [[Nairobi National Museum]]]]

==Distribuo kaj habitato==
The blue-throated roller occurs in western sub-Saharan Africa from Guinea to Cameroon, south to northern Angola, and west to south-eastern Uganda.&lt;ref name = Kingfishers/&gt; It is also found on [[Bioko]] Island.&lt;ref name = &quot;B&amp;D&quot;&gt;{{cite book| author1 = Nik Borrow | author2 = Ron Demey | year = 2001| title = Birds of Western Africa | page = 527 | publisher = Christopher Helm | ISBN = 0-7136-3959-8}}&lt;/ref&gt;

The blue-throated roller tends to remain high up in the tops of trees and hunts above the canopy of primary and secondary rainforest, plantations, gallery forests and relict forest patches in cleared regions. They prefer clearings, riversides and giant emergent trees.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

==Kutimaro kaj ekologio==
The blue-throated roller perches high up, either singly or in pairs, on bare branches, frequently at the very top of the canopy. They often sit for long periods, and sometimes make their shrill chattering calls. When active they hawk insects in the air and aggressively defend their territory from other bird species. In the late afternoon the birds gather in small flocks, often mixed with [[broad-billed roller]]s, to feed on ants and termites which emerge after a rainfall. The rollers feed on these insects in flight, acrobatically chasing them and eating them on the wing. This activity continues until dusk and one roller may eat over 700 insects weighing 40g.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

The blue-throated roller is a territorial species when breeding and both courtship and territorial defence involve noisy aerial chases. The nest is an unlined cavity, normally about 10m up the trunk of a tree on the edge of a clearing; 2-3 eggs are laid with laying recorded in February to March in the Ivory Coast, February to April in Ghana, April and September in Nigeria, January in Gabon, and April and October in the Democratic Republic of Congo.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias gularis}}
* Larĝbeka koracio - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/450.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds].

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]</text>
      <sha1>7et4iypmnvene4psyxrcuh39zmao6kc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412740</id>
      <parentid>9412718</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Taksonomio kaj sistematiko */</comment>
      <origin>9412740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7690" sha1="tcqh8j2c4rt4wgsgmja8078quqqxlx5" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Blugorĝa koracio
|koloro = pink
|dosiero = Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = 
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Blugorĝa koracio''' ''E. gularis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 17 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eurystomus gularis'' |volume=2016 |article-number=e.T22682916A92968601 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682916A92968601.en |access-date=17a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus gularis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = 
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus gularis dist.jpg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Blugorĝa koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus gularis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi estas indiĝena de [[Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj|Afrikaj tropikaj pluvarbaroj]].

==Taksonomio kaj sistematiko==
La Blugorĝa koracio estis formale priskribita en 1819 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]] sub sia nuna dunomo ''Eurystomus gularis''.&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Vieillot | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1819 | title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. | volume=XXIX | place=Paris | publisher=Deterville |page=429 | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/19430989 }}&lt;/ref&gt; La [[specia epiteto]] ''gularis'' estas latina signifanta &quot;gorĝan&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=181 }}&lt;/ref&gt; Vieillot bazigis sian priskribon sur specimeno en la [[Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo]], kiun li erare kredis kolektita en &quot;Aŭstralazio&quot;; la [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estis indikita kiel [[Senegalo]].&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=V | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=245 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480256 }}&lt;/ref&gt; Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la blugorĝa koracio estas plej proksime parenca al la [[larĝbeka koracio]] (''Eurystomus glaucurus'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030}}&lt;/ref&gt;

Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=Januaro 2021 | title=Rollers, ground rollers, kingfishers | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=5a de Aprilo 2021 }}&lt;/ref&gt; 
* ''E. g. gularis'' - &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Gvineo ĝis okcidenta Kameruno
* ''E. g. neglectus'' - &lt;small&gt;[[Oscar Neumann|Neumann]], 1908&lt;/small&gt;: el sudorienta Niĝerio kaj suda Kameruno ĝis norda Angolo kaj Ugando

==Aspekto==
The blue-throated roller is a dumpy, large-headed, thick-necked bird that frequents the tops of trees. Overall, it is a dark bird, mainly chestnut brown with a bright yellow bill and a blue patch on the throat, a blue tail and purplish blue wings. The juvenile shows bluish on the underparts. It is a rather long-winged roller and can give a falcon like silhouette in flight.&lt;ref name = Kingfishers&gt;{{cite book | author1 = C. Hilary Fry | author2 = Kathie Fry | author3 = Alan Harris | year = 1992 | title = Kingfishers Bee-eaters and Rollers | publisher = Christopher Helm | pages = 303–304 | ISBN =0-71368028-8}}&lt;/ref&gt; It measures 25&amp;nbsp;cm in length; the males weigh 82–117.5 g, the females 88–108g.&lt;ref name = HBW&gt;{{cite web | url = http://www.hbw.com/species/blue-throated-roller-eurystomus-gularis | title = Blue-throated Roller (''Eurystomus gularis'') | access-date = 2016-11-12 | publisher = Lynx Edicions|work = Handbook of the Birds of the World Alive}}&lt;/ref&gt;

[[Image:Blue-throated Roller specimen RWD.jpg|left|thumb|a specimen at [[Nairobi National Museum]]]]

==Distribuo kaj habitato==
The blue-throated roller occurs in western sub-Saharan Africa from Guinea to Cameroon, south to northern Angola, and west to south-eastern Uganda.&lt;ref name = Kingfishers/&gt; It is also found on [[Bioko]] Island.&lt;ref name = &quot;B&amp;D&quot;&gt;{{cite book| author1 = Nik Borrow | author2 = Ron Demey | year = 2001| title = Birds of Western Africa | page = 527 | publisher = Christopher Helm | ISBN = 0-7136-3959-8}}&lt;/ref&gt;

The blue-throated roller tends to remain high up in the tops of trees and hunts above the canopy of primary and secondary rainforest, plantations, gallery forests and relict forest patches in cleared regions. They prefer clearings, riversides and giant emergent trees.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

==Kutimaro kaj ekologio==
The blue-throated roller perches high up, either singly or in pairs, on bare branches, frequently at the very top of the canopy. They often sit for long periods, and sometimes make their shrill chattering calls. When active they hawk insects in the air and aggressively defend their territory from other bird species. In the late afternoon the birds gather in small flocks, often mixed with [[broad-billed roller]]s, to feed on ants and termites which emerge after a rainfall. The rollers feed on these insects in flight, acrobatically chasing them and eating them on the wing. This activity continues until dusk and one roller may eat over 700 insects weighing 40g.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

The blue-throated roller is a territorial species when breeding and both courtship and territorial defence involve noisy aerial chases. The nest is an unlined cavity, normally about 10m up the trunk of a tree on the edge of a clearing; 2-3 eggs are laid with laying recorded in February to March in the Ivory Coast, February to April in Ghana, April and September in Nigeria, January in Gabon, and April and October in the Democratic Republic of Congo.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias gularis}}
* Larĝbeka koracio - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/450.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds].

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]</text>
      <sha1>tcqh8j2c4rt4wgsgmja8078quqqxlx5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412748</id>
      <parentid>9412740</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:26:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aspekto */</comment>
      <origin>9412748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7710" sha1="edzms2d7osn2da5p9h46bvhjbnxcqmd" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Blugorĝa koracio
|koloro = pink
|dosiero = Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = 
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Blugorĝa koracio''' ''E. gularis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 17 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eurystomus gularis'' |volume=2016 |article-number=e.T22682916A92968601 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682916A92968601.en |access-date=17a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus gularis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = 
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus gularis dist.jpg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Blugorĝa koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus gularis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi estas indiĝena de [[Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj|Afrikaj tropikaj pluvarbaroj]].

==Taksonomio kaj sistematiko==
La Blugorĝa koracio estis formale priskribita en 1819 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]] sub sia nuna dunomo ''Eurystomus gularis''.&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Vieillot | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1819 | title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. | volume=XXIX | place=Paris | publisher=Deterville |page=429 | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/19430989 }}&lt;/ref&gt; La [[specia epiteto]] ''gularis'' estas latina signifanta &quot;gorĝan&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=181 }}&lt;/ref&gt; Vieillot bazigis sian priskribon sur specimeno en la [[Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo]], kiun li erare kredis kolektita en &quot;Aŭstralazio&quot;; la [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estis indikita kiel [[Senegalo]].&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=V | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=245 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480256 }}&lt;/ref&gt; Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la blugorĝa koracio estas plej proksime parenca al la [[larĝbeka koracio]] (''Eurystomus glaucurus'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030}}&lt;/ref&gt;

Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=Januaro 2021 | title=Rollers, ground rollers, kingfishers | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=5a de Aprilo 2021 }}&lt;/ref&gt; 
* ''E. g. gularis'' - &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Gvineo ĝis okcidenta Kameruno
* ''E. g. neglectus'' - &lt;small&gt;[[Oscar Neumann|Neumann]], 1908&lt;/small&gt;: el sudorienta Niĝerio kaj suda Kameruno ĝis norda Angolo kaj Ugando

==Aspekto==
La Blugorĝa koracio estas fortika birdo kun granda kapo kaj dika kolo, kiu ofte restadas ĉe la pintoj de arboj. Ĝenerale ĝi estas malhelkolora birdo, ĉefe kaŝtanbruna, kun brilflava beko, blua makulo ĉe la gorĝo, blua vosto kaj purpur-bluaj flugiloj. La ido montras bluetajn nuancojn ĉe la subaj partoj. Ĝi estas koracio kun relative longaj flugiloj kaj povas havi silueton similan al tiu de falko dumfluge.&lt;ref name = Kingfishers&gt;{{cite book | author1 = C. Hilary Fry | author2 = Kathie Fry | author3 = Alan Harris | year = 1992 | title = Kingfishers Bee-eaters and Rollers | publisher = Christopher Helm | pages = 303–304 | ISBN =0-71368028-8}}&lt;/ref&gt; Ĝi longas 25 cm; la maskloj pezas 82–117,5 g, la femaloj 88–108 g.&lt;ref name = HBW&gt;{{cite web | url = http://www.hbw.com/species/blue-throated-roller-eurystomus-gularis | title = Blue-throated Roller (''Eurystomus gularis'') | access-date = 2016-11-12 | publisher = Lynx Edicions|work = Handbook of the Birds of the World Alive}}&lt;/ref&gt;

[[Image:Blue-throated Roller specimen RWD.jpg|left|thumb|Specimeno ĉe Nairobi Nacia Muzeo.]]

==Distribuo kaj habitato==
The blue-throated roller occurs in western sub-Saharan Africa from Guinea to Cameroon, south to northern Angola, and west to south-eastern Uganda.&lt;ref name = Kingfishers/&gt; It is also found on [[Bioko]] Island.&lt;ref name = &quot;B&amp;D&quot;&gt;{{cite book| author1 = Nik Borrow | author2 = Ron Demey | year = 2001| title = Birds of Western Africa | page = 527 | publisher = Christopher Helm | ISBN = 0-7136-3959-8}}&lt;/ref&gt;

The blue-throated roller tends to remain high up in the tops of trees and hunts above the canopy of primary and secondary rainforest, plantations, gallery forests and relict forest patches in cleared regions. They prefer clearings, riversides and giant emergent trees.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

==Kutimaro kaj ekologio==
The blue-throated roller perches high up, either singly or in pairs, on bare branches, frequently at the very top of the canopy. They often sit for long periods, and sometimes make their shrill chattering calls. When active they hawk insects in the air and aggressively defend their territory from other bird species. In the late afternoon the birds gather in small flocks, often mixed with [[broad-billed roller]]s, to feed on ants and termites which emerge after a rainfall. The rollers feed on these insects in flight, acrobatically chasing them and eating them on the wing. This activity continues until dusk and one roller may eat over 700 insects weighing 40g.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

The blue-throated roller is a territorial species when breeding and both courtship and territorial defence involve noisy aerial chases. The nest is an unlined cavity, normally about 10m up the trunk of a tree on the edge of a clearing; 2-3 eggs are laid with laying recorded in February to March in the Ivory Coast, February to April in Ghana, April and September in Nigeria, January in Gabon, and April and October in the Democratic Republic of Congo.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias gularis}}
* Larĝbeka koracio - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/450.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds].

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]</text>
      <sha1>edzms2d7osn2da5p9h46bvhjbnxcqmd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412755</id>
      <parentid>9412748</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Distribuo kaj habitato */</comment>
      <origin>9412755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7759" sha1="sbdefkiu0kgc039fnq0laeu8rg0zthl" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Blugorĝa koracio
|koloro = pink
|dosiero = Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = 
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Blugorĝa koracio''' ''E. gularis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 17 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eurystomus gularis'' |volume=2016 |article-number=e.T22682916A92968601 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682916A92968601.en |access-date=17a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus gularis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = 
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus gularis dist.jpg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Blugorĝa koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus gularis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi estas indiĝena de [[Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj|Afrikaj tropikaj pluvarbaroj]].

==Taksonomio kaj sistematiko==
La Blugorĝa koracio estis formale priskribita en 1819 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]] sub sia nuna dunomo ''Eurystomus gularis''.&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Vieillot | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1819 | title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. | volume=XXIX | place=Paris | publisher=Deterville |page=429 | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/19430989 }}&lt;/ref&gt; La [[specia epiteto]] ''gularis'' estas latina signifanta &quot;gorĝan&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=181 }}&lt;/ref&gt; Vieillot bazigis sian priskribon sur specimeno en la [[Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo]], kiun li erare kredis kolektita en &quot;Aŭstralazio&quot;; la [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estis indikita kiel [[Senegalo]].&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=V | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=245 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480256 }}&lt;/ref&gt; Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la blugorĝa koracio estas plej proksime parenca al la [[larĝbeka koracio]] (''Eurystomus glaucurus'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030}}&lt;/ref&gt;

Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=Januaro 2021 | title=Rollers, ground rollers, kingfishers | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=5a de Aprilo 2021 }}&lt;/ref&gt; 
* ''E. g. gularis'' - &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Gvineo ĝis okcidenta Kameruno
* ''E. g. neglectus'' - &lt;small&gt;[[Oscar Neumann|Neumann]], 1908&lt;/small&gt;: el sudorienta Niĝerio kaj suda Kameruno ĝis norda Angolo kaj Ugando

==Aspekto==
La Blugorĝa koracio estas fortika birdo kun granda kapo kaj dika kolo, kiu ofte restadas ĉe la pintoj de arboj. Ĝenerale ĝi estas malhelkolora birdo, ĉefe kaŝtanbruna, kun brilflava beko, blua makulo ĉe la gorĝo, blua vosto kaj purpur-bluaj flugiloj. La ido montras bluetajn nuancojn ĉe la subaj partoj. Ĝi estas koracio kun relative longaj flugiloj kaj povas havi silueton similan al tiu de falko dumfluge.&lt;ref name = Kingfishers&gt;{{cite book | author1 = C. Hilary Fry | author2 = Kathie Fry | author3 = Alan Harris | year = 1992 | title = Kingfishers Bee-eaters and Rollers | publisher = Christopher Helm | pages = 303–304 | ISBN =0-71368028-8}}&lt;/ref&gt; Ĝi longas 25 cm; la maskloj pezas 82–117,5 g, la femaloj 88–108 g.&lt;ref name = HBW&gt;{{cite web | url = http://www.hbw.com/species/blue-throated-roller-eurystomus-gularis | title = Blue-throated Roller (''Eurystomus gularis'') | access-date = 2016-11-12 | publisher = Lynx Edicions|work = Handbook of the Birds of the World Alive}}&lt;/ref&gt;

[[Image:Blue-throated Roller specimen RWD.jpg|left|thumb|Specimeno ĉe Nairobi Nacia Muzeo.]]

==Distribuo kaj habitato==
La blugorĝa koracio troviĝas en okcidenta [[subsahara Afriko]] de [[Gvineo]] ĝis [[Kameruno]], sude ĝis norda [[Angolo]], kaj okcidente ĝis sudorienta [[Ugando]].&lt;ref name = Kingfishers/&gt; Ĝi ankaŭ troviĝas sur la insulo [[Bioko]].&lt;ref name = &quot;B&amp;D&quot;&gt;{{cite book| author1 = Nik Borrow | author2 = Ron Demey | year = 2001| title = Birds of Western Africa | page = 527 | publisher = Christopher Helm | ISBN = 0-7136-3959-8}}&lt;/ref&gt;

La blugorĝa koracio emas resti alte en la arbopintoj kaj ĉasas super la [[kanopeo]] de primara kaj sekundara [[pluvarbaro]], [[plantejo]]j, galeriaj arbaroj kaj restintaj arbarareetoj en senarbarigitaj regionoj. Ili preferas maldensejojn, riverbordojn kaj gigantajn emerĝantajn arbojn.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

==Kutimaro kaj ekologio==
The blue-throated roller perches high up, either singly or in pairs, on bare branches, frequently at the very top of the canopy. They often sit for long periods, and sometimes make their shrill chattering calls. When active they hawk insects in the air and aggressively defend their territory from other bird species. In the late afternoon the birds gather in small flocks, often mixed with [[broad-billed roller]]s, to feed on ants and termites which emerge after a rainfall. The rollers feed on these insects in flight, acrobatically chasing them and eating them on the wing. This activity continues until dusk and one roller may eat over 700 insects weighing 40g.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

The blue-throated roller is a territorial species when breeding and both courtship and territorial defence involve noisy aerial chases. The nest is an unlined cavity, normally about 10m up the trunk of a tree on the edge of a clearing; 2-3 eggs are laid with laying recorded in February to March in the Ivory Coast, February to April in Ghana, April and September in Nigeria, January in Gabon, and April and October in the Democratic Republic of Congo.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias gularis}}
* Larĝbeka koracio - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/450.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds].

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]</text>
      <sha1>sbdefkiu0kgc039fnq0laeu8rg0zthl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412760</id>
      <parentid>9412755</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:39:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kutimaro kaj ekologio */</comment>
      <origin>9412760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7837" sha1="jpxunrjws7ynhhe9gls0ukljoqbes7e" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Blugorĝa koracio
|koloro = pink
|dosiero = Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = 
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Blugorĝa koracio''' ''E. gularis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 17 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eurystomus gularis'' |volume=2016 |article-number=e.T22682916A92968601 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682916A92968601.en |access-date=17a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus gularis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = 
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus gularis dist.jpg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Blugorĝa koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus gularis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi estas indiĝena de [[Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj|Afrikaj tropikaj pluvarbaroj]].

==Taksonomio kaj sistematiko==
La Blugorĝa koracio estis formale priskribita en 1819 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]] sub sia nuna dunomo ''Eurystomus gularis''.&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Vieillot | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1819 | title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. | volume=XXIX | place=Paris | publisher=Deterville |page=429 | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/19430989 }}&lt;/ref&gt; La [[specia epiteto]] ''gularis'' estas latina signifanta &quot;gorĝan&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=181 }}&lt;/ref&gt; Vieillot bazigis sian priskribon sur specimeno en la [[Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo]], kiun li erare kredis kolektita en &quot;Aŭstralazio&quot;; la [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estis indikita kiel [[Senegalo]].&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=V | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=245 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480256 }}&lt;/ref&gt; Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la blugorĝa koracio estas plej proksime parenca al la [[larĝbeka koracio]] (''Eurystomus glaucurus'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030}}&lt;/ref&gt;

Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=Januaro 2021 | title=Rollers, ground rollers, kingfishers | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=5a de Aprilo 2021 }}&lt;/ref&gt; 
* ''E. g. gularis'' - &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Gvineo ĝis okcidenta Kameruno
* ''E. g. neglectus'' - &lt;small&gt;[[Oscar Neumann|Neumann]], 1908&lt;/small&gt;: el sudorienta Niĝerio kaj suda Kameruno ĝis norda Angolo kaj Ugando

==Aspekto==
La Blugorĝa koracio estas fortika birdo kun granda kapo kaj dika kolo, kiu ofte restadas ĉe la pintoj de arboj. Ĝenerale ĝi estas malhelkolora birdo, ĉefe kaŝtanbruna, kun brilflava beko, blua makulo ĉe la gorĝo, blua vosto kaj purpur-bluaj flugiloj. La ido montras bluetajn nuancojn ĉe la subaj partoj. Ĝi estas koracio kun relative longaj flugiloj kaj povas havi silueton similan al tiu de falko dumfluge.&lt;ref name = Kingfishers&gt;{{cite book | author1 = C. Hilary Fry | author2 = Kathie Fry | author3 = Alan Harris | year = 1992 | title = Kingfishers Bee-eaters and Rollers | publisher = Christopher Helm | pages = 303–304 | ISBN =0-71368028-8}}&lt;/ref&gt; Ĝi longas 25 cm; la maskloj pezas 82–117,5 g, la femaloj 88–108 g.&lt;ref name = HBW&gt;{{cite web | url = http://www.hbw.com/species/blue-throated-roller-eurystomus-gularis | title = Blue-throated Roller (''Eurystomus gularis'') | access-date = 2016-11-12 | publisher = Lynx Edicions|work = Handbook of the Birds of the World Alive}}&lt;/ref&gt;

[[Image:Blue-throated Roller specimen RWD.jpg|left|thumb|Specimeno ĉe Nairobi Nacia Muzeo.]]

==Distribuo kaj habitato==
La blugorĝa koracio troviĝas en okcidenta [[subsahara Afriko]] de [[Gvineo]] ĝis [[Kameruno]], sude ĝis norda [[Angolo]], kaj okcidente ĝis sudorienta [[Ugando]].&lt;ref name = Kingfishers/&gt; Ĝi ankaŭ troviĝas sur la insulo [[Bioko]].&lt;ref name = &quot;B&amp;D&quot;&gt;{{cite book| author1 = Nik Borrow | author2 = Ron Demey | year = 2001| title = Birds of Western Africa | page = 527 | publisher = Christopher Helm | ISBN = 0-7136-3959-8}}&lt;/ref&gt;

La blugorĝa koracio emas resti alte en la arbopintoj kaj ĉasas super la [[kanopeo]] de primara kaj sekundara [[pluvarbaro]], [[plantejo]]j, galeriaj arbaroj kaj restintaj arbarareetoj en senarbarigitaj regionoj. Ili preferas maldensejojn, riverbordojn kaj gigantajn emerĝantajn arbojn.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

==Kutimaro kaj ekologio==
La Blugorĝa koracio ripozas alte, ĉu sola ĉu pare, sur nudaj branĉoj, ofte ĉe la plej supro de la [[kanopeo]]. Ili ofte sidas dum longaj periodoj, kaj foje faras siajn stridajn babilajn kriojn. Kiam aktivaj, ili kaptas insektojn en la aero kaj agreseme defendas sian teritorion kontraŭ aliaj birdospecioj. Malfrue posttagmeze la birdoj kolektiĝas en malgrandaj grupoj, ofte miksitaj kun larĝbekaj koracioj, por manĝi formikojn kaj termitojn, kiuj aperas post pluvo. La koracioj manĝas ĉi tiujn insektojn dumfluge, akrobate ĉasante ilin kaj manĝante ilin dumfluge. Ĉi tiu agado daŭras ĝis krepusko kaj unu koracio povas manĝi pli ol 700 insektojn pezantajn 40g.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

La blugorĝa rulpremilo estas teritoriema specio dum reproduktado, kaj kaj amindumado kaj teritoria defendo implikas bruajn aerajn ĉasadojn. La nesto estas nekovrita kavaĵo, normale ĉirkaŭ 10 metrojn supren laŭ la trunko de arbo ĉe la rando de maldensejo; 2-3 ovoj estas demetitaj, kaj la demetado estis registrita en februaro ĝis marto en [[Eburbordo]], februaro ĝis aprilo en [[Ganao]], aprilo kaj septembro en [[Niĝerio]], januaro en [[Gabono]], kaj aprilo kaj oktobro en la [[Demokratia Respubliko Kongo]].&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias gularis}}
* Larĝbeka koracio - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/450.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds].

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]</text>
      <sha1>jpxunrjws7ynhhe9gls0ukljoqbes7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412766</id>
      <parentid>9412760</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T22:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9412766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7823" sha1="8pfvkhagk8g3npts8piv9ettxojvfuh" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Blugorĝa koracio
|koloro = pink
|dosiero = Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = 
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Blugorĝa koracio''' ''E. gularis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 17 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eurystomus gularis'' |volume=2016 |article-number=e.T22682916A92968601 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682916A92968601.en |access-date=17a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus gularis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = 
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus gularis dist.jpg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Blugorĝa koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus gularis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi estas indiĝena de [[Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj|Afrikaj tropikaj pluvarbaroj]].

==Taksonomio kaj sistematiko==
La Blugorĝa koracio estis formale priskribita en 1819 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]] sub sia nuna dunomo ''Eurystomus gularis''.&lt;ref&gt;{{ cite book | last=Vieillot | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1819 | title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. | volume=XXIX | place=Paris | publisher=Deterville |page=429 | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/19430989 }}&lt;/ref&gt; La [[specia epiteto]] ''gularis'' estas latina signifanta &quot;gorĝan&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=181 }}&lt;/ref&gt; Vieillot bazigis sian priskribon sur specimeno en la [[Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo]], kiun li erare kredis kolektita en &quot;Aŭstralazio&quot;; la [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estis indikita kiel [[Senegalo]].&lt;ref&gt;{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=V | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts  | page=245 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480256 }}&lt;/ref&gt; Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la blugorĝa koracio estas plej proksime parenca al la [[larĝbeka koracio]] (''Eurystomus glaucurus'').&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030}}&lt;/ref&gt;

Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=Januaro 2021 | title=Rollers, ground rollers, kingfishers | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=5a de Aprilo 2021 }}&lt;/ref&gt; 
* ''E. g. gularis'' - &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Gvineo ĝis okcidenta Kameruno
* ''E. g. neglectus'' - &lt;small&gt;[[Oscar Neumann|Neumann]], 1908&lt;/small&gt;: el sudorienta Niĝerio kaj suda Kameruno ĝis norda Angolo kaj Ugando

==Aspekto==
La Blugorĝa koracio estas fortika birdo kun granda kapo kaj dika kolo, kiu ofte restadas ĉe la pintoj de arboj. Ĝenerale ĝi estas malhelkolora birdo, ĉefe kaŝtanbruna, kun brilflava beko, blua makulo ĉe la gorĝo, blua vosto kaj purpur-bluaj flugiloj. La ido montras bluetajn nuancojn ĉe la subaj partoj. Ĝi estas koracio kun relative longaj flugiloj kaj povas havi silueton similan al tiu de falko dumfluge.&lt;ref name = Kingfishers&gt;{{cite book | author1 = C. Hilary Fry | author2 = Kathie Fry | author3 = Alan Harris | year = 1992 | title = Kingfishers Bee-eaters and Rollers | publisher = Christopher Helm | pages = 303–304 | ISBN =0-71368028-8}}&lt;/ref&gt; Ĝi longas 25 cm; la maskloj pezas 82–117,5 g, la femaloj 88–108 g.&lt;ref name = HBW&gt;{{cite web | url = http://www.hbw.com/species/blue-throated-roller-eurystomus-gularis | title = Blue-throated Roller (''Eurystomus gularis'') | access-date = 2016-11-12 | publisher = Lynx Edicions|work = Handbook of the Birds of the World Alive}}&lt;/ref&gt;

[[Image:Blue-throated Roller specimen RWD.jpg|left|thumb|Specimeno ĉe Nairobi Nacia Muzeo.]]

==Distribuo kaj habitato==
La blugorĝa koracio troviĝas en okcidenta [[subsahara Afriko]] de [[Gvineo]] ĝis [[Kameruno]], sude ĝis norda [[Angolo]], kaj okcidente ĝis sudorienta [[Ugando]].&lt;ref name = Kingfishers/&gt; Ĝi ankaŭ troviĝas sur la insulo [[Bioko]].&lt;ref name = &quot;B&amp;D&quot;&gt;{{cite book| author1 = Nik Borrow | author2 = Ron Demey | year = 2001| title = Birds of Western Africa | page = 527 | publisher = Christopher Helm | ISBN = 0-7136-3959-8}}&lt;/ref&gt;

La blugorĝa koracio emas resti alte en la arbopintoj kaj ĉasas super la [[kanopeo]] de primara kaj sekundara [[pluvarbaro]], [[plantejo]]j, galeriaj arbaroj kaj restintaj arbarareetoj en senarbarigitaj regionoj. Ili preferas maldensejojn, riverbordojn kaj gigantajn emerĝantajn arbojn.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

==Kutimaro kaj ekologio==
La Blugorĝa koracio ripozas alte, ĉu sola ĉu pare, sur nudaj branĉoj, ofte ĉe la plej supro de la [[kanopeo]]. Ili ofte sidas dum longaj periodoj, kaj foje faras siajn stridajn babilajn kriojn. Kiam aktivaj, ili kaptas insektojn en la aero kaj agreseme defendas sian teritorion kontraŭ aliaj birdospecioj. Malfrue posttagmeze la birdoj kolektiĝas en malgrandaj grupoj, ofte miksitaj kun larĝbekaj koracioj, por manĝi formikojn kaj termitojn, kiuj aperas post pluvo. La koracioj manĝas ĉi tiujn insektojn dumfluge, akrobate ĉasante ilin kaj manĝante ilin dumfluge. Ĉi tiu agado daŭras ĝis krepusko kaj unu koracio povas manĝi pli ol 700 insektojn pezantajn 40g.&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

La blugorĝa rulpremilo estas teritoriema specio dum reproduktado, kaj kaj amindumado kaj teritoria defendo implikas bruajn aerajn ĉasadojn. La nesto estas nekovrita kavaĵo, normale ĉirkaŭ 10 metrojn supren laŭ la trunko de arbo ĉe la rando de maldensejo; 2-3 ovoj estas demetitaj, kaj la demetado estis registrita en februaro ĝis marto en [[Eburbordo]], februaro ĝis aprilo en [[Ganao]], aprilo kaj septembro en [[Niĝerio]], januaro en [[Gabono]], kaj aprilo kaj oktobro en la [[Demokratia Respubliko Kongo]].&lt;ref name = Kingfishers/&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias gularis}}
* Larĝbeka koracio - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/450.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds].

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Afriko]]</text>
      <sha1>8pfvkhagk8g3npts8piv9ettxojvfuh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eurystomus gularis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947968</id>
    <redirect title="Blugorĝa koracio" />
    <revision>
      <id>9412724</id>
      <timestamp>2026-06-24T20:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Blugorĝa koracio]]</comment>
      <origin>9412724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="iurcbzdmd2k2y09padst52sc51s259t" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Blugorĝa koracio]]</text>
      <sha1>iurcbzdmd2k2y09padst52sc51s259t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Senegalanoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947969</id>
    <redirect title="Senegalo" />
    <revision>
      <id>9412737</id>
      <timestamp>2026-06-24T21:12:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Senegalo]]</comment>
      <origin>9412737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="o2hcpp7e1yt7vrh2r5a3bizcb8rb59k" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Senegalo]]</text>
      <sha1>o2hcpp7e1yt7vrh2r5a3bizcb8rb59k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stade Rennais F.C.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947970</id>
    <redirect title="Stade Rennais" />
    <revision>
      <id>9412743</id>
      <timestamp>2026-06-24T21:20:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Stade Rennais F.C.]] al [[Stade Rennais]]</comment>
      <origin>9412743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="fhj1gxclqskp777axlx6b75cs6ml1qh" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Stade Rennais]]</text>
      <sha1>fhj1gxclqskp777axlx6b75cs6ml1qh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Stade Rennais</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947971</id>
    <revision>
      <id>9412746</id>
      <timestamp>2026-06-24T21:25:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;Unu frazo estas tro malmulte, nun estas kvin, tio akcepteblas por artikola ĝermo. ~~~~&quot;</comment>
      <origin>9412746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184" sha1="3ksri7ofr4onsyov2mqjfq9rzbgohmd" xml:space="preserve">Unu frazo estas tro malmulte, nun estas kvin, tio akcepteblas por artikola ĝermo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:25, 24 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3ksri7ofr4onsyov2mqjfq9rzbgohmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Franca Futbala Federacio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947972</id>
    <redirect title="Federacio Francia de Futbalo" />
    <revision>
      <id>9412749</id>
      <timestamp>2026-06-24T21:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Federacio Francia de Futbalo]]</comment>
      <origin>9412749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="q5uq23vqqsehfusl523r0fsa8661s29" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Federacio Francia de Futbalo]]</text>
      <sha1>q5uq23vqqsehfusl523r0fsa8661s29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>FFF</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947973</id>
    <redirect title="Federacio Francia de Futbalo" />
    <revision>
      <id>9412751</id>
      <timestamp>2026-06-24T21:28:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Federacio Francia de Futbalo]]</comment>
      <origin>9412751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="q5uq23vqqsehfusl523r0fsa8661s29" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Federacio Francia de Futbalo]]</text>
      <sha1>q5uq23vqqsehfusl523r0fsa8661s29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalambo-strukturo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947974</id>
    <revision>
      <id>9412752</id>
      <timestamp>2026-06-24T21:29:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>unua versio</comment>
      <origin>9412752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="493" sha1="nrsw98vz27kcy93tefvy8ocrzsy1blr" xml:space="preserve">La '''Kalambo-strukturo''' estas ligna strukturo el la [[Frua Paleolitiko]], el kiu du lignaj pecoj estis malkovritaj kune kun aliaj lignaj iloj. Malkovrita ĉe la loko de la [[Kalambo]]-akvofaloj en [[Zambio]], ĝi estas nuntempe la plej malnova konata ligna strukturo, datita per lumineska datado al almenaŭ 476 000 jaroj.  Tio estas pli aĝa ol la specio [[Homo|Homo sapiens]].

[[Kategorio:Lignaĵoj]]
[[Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Afriko]]
[[Kategorio:Paleontologiaj lokoj en Afriko]]</text>
      <sha1>nrsw98vz27kcy93tefvy8ocrzsy1blr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412753</id>
      <parentid>9412752</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>informkesto</comment>
      <origin>9412753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="549" sha1="pg7vmeyyvvpqaawfbvhiytkwk81omh0" xml:space="preserve">{{Informkesto arkeologia situo}}

La '''Kalambo-strukturo''' estas ligna strukturo el la [[Frua Paleolitiko]], el kiu du lignaj pecoj estis malkovritaj kune kun aliaj lignaj iloj. Malkovrita ĉe la loko de la [[Kalambo]]-akvofaloj en [[Zambio]], ĝi estas nuntempe la plej malnova konata ligna strukturo, datita per lumineska datado al almenaŭ 476 000 jaroj.  Tio estas pli aĝa ol la specio [[Homo|Homo sapiens]].

{{Ĝermo|Arkeologio}}
[[Kategorio:Lignaĵoj]]
[[Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Afriko]]
[[Kategorio:Paleontologiaj lokoj en Afriko]]</text>
      <sha1>pg7vmeyyvvpqaawfbvhiytkwk81omh0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412757</id>
      <parentid>9412753</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>2019</comment>
      <origin>9412757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="557" sha1="6m4agxlepf4thxrrk4syy6t4t7d991t" xml:space="preserve">{{Informkesto arkeologia situo}}

La '''Kalambo-strukturo''' estas ligna strukturo el la [[Frua Paleolitiko]], el kiu du lignaj pecoj estis malkovritaj en 2019 kune kun aliaj lignaj iloj. Malkovrita ĉe la loko de la [[Kalambo]]-akvofaloj en [[Zambio]], ĝi estas nuntempe la plej malnova konata ligna strukturo, datita per lumineska datado al almenaŭ 476 000 jaroj.  Tio estas pli aĝa ol la specio [[Homo|Homo sapiens]].

{{Ĝermo|Arkeologio}}
[[Kategorio:Lignaĵoj]]
[[Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Afriko]]
[[Kategorio:Paleontologiaj lokoj en Afriko]]</text>
      <sha1>6m4agxlepf4thxrrk4syy6t4t7d991t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412759</id>
      <parentid>9412757</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T21:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <origin>9412759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="557" sha1="2ob7zw57i3gs81d1v53e83lums3yaa2" xml:space="preserve">{{Informkesto arkeologia situo}}

La '''Kalambo-strukturo''' estas ligna strukturo el la [[Frua Paleolitiko]], el kiu du lignaj pecoj estis malkovritaj en 2019 kune kun aliaj lignaj iloj. Malkovrita ĉe la loko de la [[Kalambo]]-akvofaloj en [[Zambio]], ĝi estas nuntempe la plej malnova konata ligna strukturo, datita per lumineska datado al almenaŭ 476 000 jaroj.  Tio estas pli olda ol la specio [[Homo|Homo sapiens]].

{{Ĝermo|Arkeologio}}
[[Kategorio:Lignaĵoj]]
[[Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Afriko]]
[[Kategorio:Paleontologiaj lokoj en Afriko]]</text>
      <sha1>2ob7zw57i3gs81d1v53e83lums3yaa2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Laahajoki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947975</id>
    <revision>
      <id>9412758</id>
      <timestamp>2026-06-24T21:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;'''Laahajoki''' estas en Finnlando en [[Jyväskylä]] situanta rivero. Ĝi fluas vere malrapide el la lago [[Korttajärvi]] al la lago [[Alvajärvi (Jyväskylä)]]. Por ke ebligi la akvan trafikon sur Laahajoki oni pliprofundigis la riveron.  [[Kategorio:Jyväskylä]] [[Kategorio:Riveroj en Finnlando]]&quot;</comment>
      <origin>9412758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="qpyp6mvrdtx0750hgaull4hq7gahcy1" xml:space="preserve">'''Laahajoki''' estas en Finnlando en [[Jyväskylä]] situanta rivero. Ĝi fluas vere malrapide el la lago [[Korttajärvi]] al la lago [[Alvajärvi (Jyväskylä)]]. Por ke ebligi la akvan trafikon sur Laahajoki oni pliprofundigis la riveron.

[[Kategorio:Jyväskylä]]
[[Kategorio:Riveroj en Finnlando]]</text>
      <sha1>qpyp6mvrdtx0750hgaull4hq7gahcy1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orienta koracio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947976</id>
    <revision>
      <id>9412767</id>
      <timestamp>2026-06-24T22:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Orienta koracio |koloro = pink |dosiero = Dollarbird Samcem Dec02.JPG | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = Plenkreskuloj |dosiero2 =  | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 =  |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae'' |genro = ''[[Eurystomus]]'' |specio = '''Orienta koraci...&quot;</comment>
      <origin>9412767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11275" sha1="qsm66vlnh5wied1ot56gv9d2ydz2nwb" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Orienta koracio
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird Samcem Dec02.JPG
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Plenkreskuloj
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Orienta koracio''' ''E. orientalis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2025 |title=''Eurystomus orientalis'' |volume=2025 |article-number=e.T22682920A280900348 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22682920A280900348.en |access-date=25a de Decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus orientalis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766))
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = ''Coracias orientalis'' {{small|Linnaeus,&amp;nbsp;1766}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus orientalis distr.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Orienta koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus orientalis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi troviĝas el Aŭstralio ĝis Koreio, Japanio kaj Barato.

==Taksonomio==
The Oriental dollarbird was [[Species description|formally described]] by the Swedish naturalist [[Carl Linnaeus]] in 1766 in the [[12th edition of Systema Naturae|twelfth edition]] of his ''[[Systema Naturae]]'' under the [[binomial nomenclature|binomial name]] ''Coracias orientalis''.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Carl Linnaeus |year=1766 |title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |edition=12th |volume=1, Part 1 |publisher=Laurentii Salvii  |place=Holmiae (Stockholm) |language=Latin |page=159 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946355}}&lt;/ref&gt; Linnaeus based his description on &quot;Le Rollier des Indes&quot; that had been described and illustrated by the French zoologist [[Mathurin Jacques Brisson]] in 1760.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brisson |first=Mathurin Jacques |author-link=Mathurin Jacques Brisson |year=1760 |title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes &amp; leurs Variétés |volume=2 |language=French, Latin |pages=75–77, Plate 7 fig. 1 |place=Paris |publisher=Jean-Baptiste Bauche |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/36011263}}&lt;/ref&gt; The [[type locality (biology)|type locality]] is the island of [[Java]] in Indonesia.&lt;ref&gt;{{ cite book |editor-last=Peters |editor-first=James Lee |editor-link=James L. Peters |year=1945 |title=Check-List of Birds of the World |volume=5 |publisher=Harvard University Press |place=Cambridge, Massachusetts  |page=246 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480257}}&lt;/ref&gt; The Oriental dollarbird is now placed in the genus ''[[Eurystomus]]'' that was introduced in 1816 by the French ornithologist [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vieillot  |first=Louis Pierre |author-link=Louis Pierre Vieillot |year=1816 |title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire |publisher=Deterville/self | location=Paris |page=37 |language=French|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web|editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornithologist) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |editor3-link=Pamela Rasmussen |date=January 2021 |title=Rollers, ground rollers, kingfishers |work=IOC World Bird List Version 11.1 |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |publisher=International Ornithologists' Union |access-date=22 April 2021}}&lt;/ref&gt;

A [[molecular phylogenetic]] study published in 2018 found that the [[azure dollarbird]] (''Eurystomus azureus'') was nested in a [[clade]] containing [[subspecies]] of the Oriental dollarbird.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Johansson |first1=U.S. |last2=Irestedt |first2=M. |last3=Qu |first3=Y. |last4=Ericson |first4=P. G. P. |date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030|pmid=29631051 |bibcode=2018MolPE.126...17J |s2cid=5011292}}&lt;/ref&gt; Formerly, some authorities have also considered the [[broad-billed roller]] and the [[azure dollarbird]] to have been subspecies of the oriental dollarbird. The generic name derives from [[Ancient Greek]] ''eurustomos'' 'wide-mouthed' and the specific epithet is Latin ''orientalis'' 'eastern'.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010}}&lt;/ref&gt; Alternate names for the oriental dollarbird include the '''Asian dollarbird''', '''dark roller''', '''dollar roller''', '''dollarbird''', '''eastern broad-billed roller''' and '''oriental broad-billed roller'''.

Ten [[subspecies]] are recognized:&lt;ref name=ioc /&gt;
* ''E. o. cyanocollis'' – &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: Found from the Himalayas through China to south-eastern Siberia, Korea and Japan
* ''E. o. orientalis'' – &lt;small&gt;[[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766)&lt;/small&gt;: Found from the southern Himalayas to [[Indochina]], the [[Malay Peninsula]], [[Sumatra]], [[Java]], [[Borneo]] and the Philippines
* ''E. o. laetior'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: Found in south-western India
* ''E. o. gigas'' – &lt;small&gt;[[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1913&lt;/small&gt;: Found on southern [[Andaman Islands]]
* ''E. o. irisi'' – &lt;small&gt;[[Paules Edward Pieris Deraniyagala|Deraniyagala]], 1951&lt;/small&gt;: Found in Sri Lanka
* ''E. o. oberholseri'' – &lt;small&gt;[[George Junge|Junge]], 1936&lt;/small&gt;: Found on [[Simeulue]] (off north-western Sumatra)
* '''Australian roller''' (''E. o. pacificus'') – &lt;small&gt;([[John Latham (ornithologist)|Latham]], 1801)&lt;/small&gt;: Originally described as a separate species in the genus ''Coracias''. Found on the [[Lesser Sunda Islands]], northern and eastern Australia
* ''E. o. waigiouensis'' – &lt;small&gt;[[Daniel Giraud Elliot|Elliot, DG]], 1871&lt;/small&gt;: Originally described as a separate species. Found on [[New Guinea]], [[Raja Ampat Islands|western Papuan islands]], [[D'Entrecasteaux Islands]] and the [[Louisiade Archipelago]]
* ''E. o. crassirostris'' – &lt;small&gt;[[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1869&lt;/small&gt;: Originally described as a separate species. Found in the [[Bismarck Archipelago]]
* ''E. o. solomonensis'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: Originally described as a separate species. Found in the [[Solomon Islands (archipelago)|Solomon Islands]]

==Aspekto==
The oriental dollarbird has a length of up to 30&amp;nbsp;cm. It is dark brown but this is heavily washed with a bluish-green sheen on the back and wing coverts. Its belly and undertail coverts are light coloured, and it has glossy bright blue colouring on its throat and undertail. Its flight feathers are a darker blue. Its bill is short and wide and in mature animals is coloured orange-red with a black tip. It has very light blue patches on the outer parts of its wings which are highly visible in flight and for which it is named. The females are slightly duller than the males but overall the two are very similar. Immature birds are much duller than the adults and do not have the blue colouring on their throats. They also have brown bills and feet instead of the red of the adults.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | chapter=Dollarbird | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=305–308 }}&lt;/ref&gt;

==Distribuo kaj habitato==
The oriental dollarbird is found from Australia to Japan and India. At least some subspecies (for example ''E. o. pacificus'') are migratory. It breeds in northern and eastern Australia between the months of September and April and winters in New Guinea and nearby islands. The birds prefer open wooded areas with hollow-bearing trees to build nests in.

== Kutimaro kaj ekologio ==
The oriental dollarbird is most commonly seen singly with a distinctive upright silhouette on a bare branch high in a tree, from which it [[hawking (birds)|hawks]] for insects, returning to the same perch after a few seconds.

==Bildaro==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt; 
File:Dollarbird or Broad-billed Roller (Eurystomus orientalis) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 060.jpg|at [[Jayanti (village)|Jayanti]] in [[Buxa Tiger Reserve]] in [[Jalpaiguri]] district of [[West Bengal]], India.
File:Dollarbird1.jpg|At Rangapur near [[Dhansar River]], [[Nepal]]
File:Eurystomus orientalis -Miami Metrozoo, USA -singing-8a.jpg|Singing at [[Zoo Miami|Miami MetroZoo]], USA
File:Dollarbird.jpg|Kaeng Krachan Nat'l Park - Thailand
File:Dollarbird rushck.ogg|Two Oriental dollarbirds, Rush Creek, SE Queensland, Australia
File:Dollarbird Manas National Park Assam India April 2019.jpg|A pair of birds from [[Manas National Park|Manas]], [[Assam]], [[India]].
File:4G4A5932.jpg|Dollarbird
File:Oriental Dollar Bird at Central Park, Salt Lake, Kolkata 2.jpg|Oriental Dollar Bird at [[Central Park (Kolkata)|Central Park]], [[Bidhannagar|Salt Lake]], [[Kolkata]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8
* {{cite book |title=[[Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds]]. Volume 4: Parrots to dollarbird | editor-last=Higgins | editor-first=Peter J. |year=1999 |publisher=Oxford University Press |location=Melbourne | isbn=978-0-19-553071-1  | chapter=''Eurystomus orientalis'' Dollarbird | chapter-url=http://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/303_Dollarbird.pdf | pages=1225–1239 }}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias orientalis}}
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/oriental-dollarbird-eurystomus-orientalis BirdLife Species Factsheet]
* [http://www.birdphotos.com.au/Dollarbird/default.html Fotoj el Australian Birdlife Photo Library
* [http://avocet.zoology.msu.edu/recordings/13711 Sono de ''burung Tiong Batu'', Recording AV#13711. Malaysia: Sabah; Sepilok, Rainforest Discovery Centre (je 1 km) (5.879, 117.946), registrita de Frank R. Lambert]
* [http://www.birdsinbackyards.net/species/Eurystomus-orientalis Birds in Backyards: Dollarbird]
*[https://ebird.org/species/dollar1/ Fotoj, sono kaj filmeto de orienta koracio] el Biblioteko Macaulay de [[Cornell Lab of Ornithology]]

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]]</text>
      <sha1>qsm66vlnh5wied1ot56gv9d2ydz2nwb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412774</id>
      <parentid>9412767</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T22:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Taksonomio */</comment>
      <origin>9412774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10903" sha1="qiel5ryyd9cxhyy89opqwz5fw650i6l" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Orienta koracio
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird Samcem Dec02.JPG
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Plenkreskuloj
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Orienta koracio''' ''E. orientalis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2025 |title=''Eurystomus orientalis'' |volume=2025 |article-number=e.T22682920A280900348 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22682920A280900348.en |access-date=25a de Decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus orientalis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766))
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = ''Coracias orientalis'' {{small|Linnaeus,&amp;nbsp;1766}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus orientalis distr.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Orienta koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus orientalis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi troviĝas el Aŭstralio ĝis Koreio, Japanio kaj Barato.

==Taksonomio==
La Orienta koracio estis formale priskribita de la sveda naturalisto [[Carl Linnaeus]] en 1766 en la dekdua eldono de sia ''[[Systema Naturae]]'' sub la dunomo ''Coracias orientalis''.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Carl Linnaeus |year=1766 |title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |edition=12th |volume=1, Part 1 |publisher=Laurentii Salvii  |place=Holmiae (Stockholm) |language=Latin |page=159 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946355}}&lt;/ref&gt; Linnaeus bazigis sian priskribon sur &quot;Le Rollier des Indes&quot; (La koracio de Hindio), kiu estis priskribita kaj ilustrita de la franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brisson |first=Mathurin Jacques |author-link=Mathurin Jacques Brisson |year=1760 |title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes &amp; leurs Variétés |volume=2 |language=French, Latin |pages=75–77, Plate 7 fig. 1 |place=Paris |publisher=Jean-Baptiste Bauche |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/36011263}}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas la insulo [[Javo]] en Indonezio.&lt;ref&gt;{{ cite book |editor-last=Peters |editor-first=James Lee |editor-link=James L. Peters |year=1945 |title=Check-List of Birds of the World |volume=5 |publisher=Harvard University Press |place=Cambridge, Massachusetts  |page=246 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480257}}&lt;/ref&gt; La orienta koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vieillot  |first=Louis Pierre |author-link=Louis Pierre Vieillot |year=1816 |title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire |publisher=Deterville/self | location=Paris |page=37 |language=French|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web|editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornithologist) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |editor3-link=Pamela Rasmussen |date=Januaro 2021 |title=Rollers, ground rollers, kingfishers |work=IOC World Bird List Version 11.1 |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |publisher=International Ornithologists' Union |access-date=22a de Aprilo 2021}}&lt;/ref&gt;

Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la [[lazura koracio]] (''Eurystomus azureus'') kuŝas en klado enhavanta subspeciojn de la orienta koracio.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Johansson |first1=U.S. |last2=Irestedt |first2=M. |last3=Qu |first3=Y. |last4=Ericson |first4=P. G. P. |date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030|pmid=29631051 |bibcode=2018MolPE.126...17J |s2cid=5011292}}&lt;/ref&gt; Antaŭe, ankaŭ kelkaj fakuloj konsideris la larĝbekan koracion kaj la lazuran koracion kiel subspecioj de la orienta koracio. La genronomo devenas de la greka ''eurustomos'' 'larĝbuŝa' kaj la [[specia epiteto]] estas latina ''orientalis'' 'orienta'.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010}}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la orienta koracio estas la ''azia koracio'', ''malhela koracio'', ''dolarbirdo'', kaj ''orienta larĝbeka koracio''.

Oni agnoskis jenajn dek [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc /&gt;
* ''E. o. cyanocollis'' – &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Himalajo tra Ĉinio ĝis sudorienta Siberio, Koreio kaj Japanio
* ''E. o. orientalis'' – &lt;small&gt;[[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766)&lt;/small&gt;: el suda Himalajo ĝis [[Hindoĉinio]], la [[Malaja Duoninsulo]], [[Sumatro]], [[Javo]], [[Borneo]] kaj Filipinoj
* ''E. o. laetior'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: en sudokcidenta Barato
* ''E. o. gigas'' – &lt;small&gt;[[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1913&lt;/small&gt;: en sudaj [[Andamanoj]]
* ''E. o. irisi'' – &lt;small&gt;[[Paules Edward Pieris Deraniyagala|Deraniyagala]], 1951&lt;/small&gt;: en Srilanko
* ''E. o. oberholseri'' – &lt;small&gt;[[George Junge|Junge]], 1936&lt;/small&gt;: en [[Simeulue]] (ĉer nordokcidenta Sumatro)
* '''Australian roller''' (''E. o. pacificus'') – &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1801)&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias''. Troviĝanta en la [[Malgrandaj Sundoj]], norda kaj orienta Aŭstralio
* ''E. o. waigiouensis'' – &lt;small&gt;[[Daniel Giraud Elliot|Elliot, DG]], 1871&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en [[Nov-Gvineo]], okcidentpapuaj insuloj, [[D'Entrecasteaux]] kaj la [[Ludovik-Insularo]]
* ''E. o. crassirostris'' – &lt;small&gt;[[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1869&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Bismarkoj]]
* ''E. o. solomonensis'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Salomonoj]]

==Aspekto==
The oriental dollarbird has a length of up to 30&amp;nbsp;cm. It is dark brown but this is heavily washed with a bluish-green sheen on the back and wing coverts. Its belly and undertail coverts are light coloured, and it has glossy bright blue colouring on its throat and undertail. Its flight feathers are a darker blue. Its bill is short and wide and in mature animals is coloured orange-red with a black tip. It has very light blue patches on the outer parts of its wings which are highly visible in flight and for which it is named. The females are slightly duller than the males but overall the two are very similar. Immature birds are much duller than the adults and do not have the blue colouring on their throats. They also have brown bills and feet instead of the red of the adults.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | chapter=Dollarbird | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=305–308 }}&lt;/ref&gt;

==Distribuo kaj habitato==
The oriental dollarbird is found from Australia to Japan and India. At least some subspecies (for example ''E. o. pacificus'') are migratory. It breeds in northern and eastern Australia between the months of September and April and winters in New Guinea and nearby islands. The birds prefer open wooded areas with hollow-bearing trees to build nests in.

== Kutimaro kaj ekologio ==
The oriental dollarbird is most commonly seen singly with a distinctive upright silhouette on a bare branch high in a tree, from which it [[hawking (birds)|hawks]] for insects, returning to the same perch after a few seconds.

==Bildaro==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt; 
File:Dollarbird or Broad-billed Roller (Eurystomus orientalis) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 060.jpg|at [[Jayanti (village)|Jayanti]] in [[Buxa Tiger Reserve]] in [[Jalpaiguri]] district of [[West Bengal]], India.
File:Dollarbird1.jpg|At Rangapur near [[Dhansar River]], [[Nepal]]
File:Eurystomus orientalis -Miami Metrozoo, USA -singing-8a.jpg|Singing at [[Zoo Miami|Miami MetroZoo]], USA
File:Dollarbird.jpg|Kaeng Krachan Nat'l Park - Thailand
File:Dollarbird rushck.ogg|Two Oriental dollarbirds, Rush Creek, SE Queensland, Australia
File:Dollarbird Manas National Park Assam India April 2019.jpg|A pair of birds from [[Manas National Park|Manas]], [[Assam]], [[India]].
File:4G4A5932.jpg|Dollarbird
File:Oriental Dollar Bird at Central Park, Salt Lake, Kolkata 2.jpg|Oriental Dollar Bird at [[Central Park (Kolkata)|Central Park]], [[Bidhannagar|Salt Lake]], [[Kolkata]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8
* {{cite book |title=[[Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds]]. Volume 4: Parrots to dollarbird | editor-last=Higgins | editor-first=Peter J. |year=1999 |publisher=Oxford University Press |location=Melbourne | isbn=978-0-19-553071-1  | chapter=''Eurystomus orientalis'' Dollarbird | chapter-url=http://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/303_Dollarbird.pdf | pages=1225–1239 }}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias orientalis}}
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/oriental-dollarbird-eurystomus-orientalis BirdLife Species Factsheet]
* [http://www.birdphotos.com.au/Dollarbird/default.html Fotoj el Australian Birdlife Photo Library
* [http://avocet.zoology.msu.edu/recordings/13711 Sono de ''burung Tiong Batu'', Recording AV#13711. Malaysia: Sabah; Sepilok, Rainforest Discovery Centre (je 1 km) (5.879, 117.946), registrita de Frank R. Lambert]
* [http://www.birdsinbackyards.net/species/Eurystomus-orientalis Birds in Backyards: Dollarbird]
*[https://ebird.org/species/dollar1/ Fotoj, sono kaj filmeto de orienta koracio] el Biblioteko Macaulay de [[Cornell Lab of Ornithology]]

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]]</text>
      <sha1>qiel5ryyd9cxhyy89opqwz5fw650i6l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412775</id>
      <parentid>9412774</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T22:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Taksonomio */</comment>
      <origin>9412775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10904" sha1="fw5ubwvmvhi84vnhbjo3a3lgdhx4nsm" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Orienta koracio
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird Samcem Dec02.JPG
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Plenkreskuloj
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Orienta koracio''' ''E. orientalis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2025 |title=''Eurystomus orientalis'' |volume=2025 |article-number=e.T22682920A280900348 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22682920A280900348.en |access-date=25a de Decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus orientalis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766))
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = ''Coracias orientalis'' {{small|Linnaeus,&amp;nbsp;1766}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus orientalis distr.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Orienta koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus orientalis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi troviĝas el Aŭstralio ĝis Koreio, Japanio kaj Barato.

==Taksonomio==
La Orienta koracio estis formale priskribita de la sveda naturalisto [[Carl Linnaeus]] en 1766 en la dekdua eldono de sia ''[[Systema Naturae]]'' sub la dunomo ''Coracias orientalis''.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Carl Linnaeus |year=1766 |title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |edition=12th |volume=1, Part 1 |publisher=Laurentii Salvii  |place=Holmiae (Stockholm) |language=Latin |page=159 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946355}}&lt;/ref&gt; Linnaeus bazigis sian priskribon sur &quot;Le Rollier des Indes&quot; (La koracio de Hindio), kiu estis priskribita kaj ilustrita de la franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brisson |first=Mathurin Jacques |author-link=Mathurin Jacques Brisson |year=1760 |title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes &amp; leurs Variétés |volume=2 |language=French, Latin |pages=75–77, Plate 7 fig. 1 |place=Paris |publisher=Jean-Baptiste Bauche |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/36011263}}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas la insulo [[Javo]] en Indonezio.&lt;ref&gt;{{ cite book |editor-last=Peters |editor-first=James Lee |editor-link=James L. Peters |year=1945 |title=Check-List of Birds of the World |volume=5 |publisher=Harvard University Press |place=Cambridge, Massachusetts  |page=246 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480257}}&lt;/ref&gt; La orienta koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vieillot  |first=Louis Pierre |author-link=Louis Pierre Vieillot |year=1816 |title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire |publisher=Deterville/self | location=Paris |page=37 |language=French|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web|editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornithologist) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |editor3-link=Pamela Rasmussen |date=Januaro 2021 |title=Rollers, ground rollers, kingfishers |work=IOC World Bird List Version 11.1 |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |publisher=International Ornithologists' Union |access-date=22a de Aprilo 2021}}&lt;/ref&gt;

Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la [[lazura koracio]] (''Eurystomus azureus'') kuŝas en klado enhavanta subspeciojn de la orienta koracio.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Johansson |first1=U.S. |last2=Irestedt |first2=M. |last3=Qu |first3=Y. |last4=Ericson |first4=P. G. P. |date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030|pmid=29631051 |bibcode=2018MolPE.126...17J |s2cid=5011292}}&lt;/ref&gt; Antaŭe, ankaŭ kelkaj fakuloj konsideris la larĝbekan koracion kaj la lazuran koracion kiel subspecioj de la orienta koracio. La genronomo devenas de la greka ''eurustomos'' 'larĝbuŝa' kaj la [[specia epiteto]] estas latina ''orientalis'' 'orienta'.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010}}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la orienta koracio estas la ''azia koracio'', ''malhela koracio'', ''dolarbirdo'', kaj ''orienta larĝbeka koracio''.

Oni agnoskis jenajn dek [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc /&gt;
* ''E. o. cyanocollis'' – &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Himalajo tra Ĉinio ĝis sudorienta Siberio, Koreio kaj Japanio
* ''E. o. orientalis'' – &lt;small&gt;[[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766)&lt;/small&gt;: el suda Himalajo ĝis [[Hindoĉinio]], la [[Malaja Duoninsulo]], [[Sumatro]], [[Javo]], [[Borneo]] kaj Filipinoj
* ''E. o. laetior'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: en sudokcidenta Barato
* ''E. o. gigas'' – &lt;small&gt;[[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1913&lt;/small&gt;: en sudaj [[Andamanoj]]
* ''E. o. irisi'' – &lt;small&gt;[[Paules Edward Pieris Deraniyagala|Deraniyagala]], 1951&lt;/small&gt;: en Srilanko
* ''E. o. oberholseri'' – &lt;small&gt;[[George Junge|Junge]], 1936&lt;/small&gt;: en [[Simeulue]] (ĉer nordokcidenta Sumatro)
* '''Aŭstralia koracio''' (''E. o. pacificus'') – &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1801)&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias''. Troviĝanta en la [[Malgrandaj Sundoj]], norda kaj orienta Aŭstralio
* ''E. o. waigiouensis'' – &lt;small&gt;[[Daniel Giraud Elliot|Elliot, DG]], 1871&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en [[Nov-Gvineo]], okcidentpapuaj insuloj, [[D'Entrecasteaux]] kaj la [[Ludovik-Insularo]]
* ''E. o. crassirostris'' – &lt;small&gt;[[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1869&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Bismarkoj]]
* ''E. o. solomonensis'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Salomonoj]]

==Aspekto==
The oriental dollarbird has a length of up to 30&amp;nbsp;cm. It is dark brown but this is heavily washed with a bluish-green sheen on the back and wing coverts. Its belly and undertail coverts are light coloured, and it has glossy bright blue colouring on its throat and undertail. Its flight feathers are a darker blue. Its bill is short and wide and in mature animals is coloured orange-red with a black tip. It has very light blue patches on the outer parts of its wings which are highly visible in flight and for which it is named. The females are slightly duller than the males but overall the two are very similar. Immature birds are much duller than the adults and do not have the blue colouring on their throats. They also have brown bills and feet instead of the red of the adults.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | chapter=Dollarbird | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=305–308 }}&lt;/ref&gt;

==Distribuo kaj habitato==
The oriental dollarbird is found from Australia to Japan and India. At least some subspecies (for example ''E. o. pacificus'') are migratory. It breeds in northern and eastern Australia between the months of September and April and winters in New Guinea and nearby islands. The birds prefer open wooded areas with hollow-bearing trees to build nests in.

== Kutimaro kaj ekologio ==
The oriental dollarbird is most commonly seen singly with a distinctive upright silhouette on a bare branch high in a tree, from which it [[hawking (birds)|hawks]] for insects, returning to the same perch after a few seconds.

==Bildaro==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt; 
File:Dollarbird or Broad-billed Roller (Eurystomus orientalis) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 060.jpg|at [[Jayanti (village)|Jayanti]] in [[Buxa Tiger Reserve]] in [[Jalpaiguri]] district of [[West Bengal]], India.
File:Dollarbird1.jpg|At Rangapur near [[Dhansar River]], [[Nepal]]
File:Eurystomus orientalis -Miami Metrozoo, USA -singing-8a.jpg|Singing at [[Zoo Miami|Miami MetroZoo]], USA
File:Dollarbird.jpg|Kaeng Krachan Nat'l Park - Thailand
File:Dollarbird rushck.ogg|Two Oriental dollarbirds, Rush Creek, SE Queensland, Australia
File:Dollarbird Manas National Park Assam India April 2019.jpg|A pair of birds from [[Manas National Park|Manas]], [[Assam]], [[India]].
File:4G4A5932.jpg|Dollarbird
File:Oriental Dollar Bird at Central Park, Salt Lake, Kolkata 2.jpg|Oriental Dollar Bird at [[Central Park (Kolkata)|Central Park]], [[Bidhannagar|Salt Lake]], [[Kolkata]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8
* {{cite book |title=[[Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds]]. Volume 4: Parrots to dollarbird | editor-last=Higgins | editor-first=Peter J. |year=1999 |publisher=Oxford University Press |location=Melbourne | isbn=978-0-19-553071-1  | chapter=''Eurystomus orientalis'' Dollarbird | chapter-url=http://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/303_Dollarbird.pdf | pages=1225–1239 }}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias orientalis}}
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/oriental-dollarbird-eurystomus-orientalis BirdLife Species Factsheet]
* [http://www.birdphotos.com.au/Dollarbird/default.html Fotoj el Australian Birdlife Photo Library
* [http://avocet.zoology.msu.edu/recordings/13711 Sono de ''burung Tiong Batu'', Recording AV#13711. Malaysia: Sabah; Sepilok, Rainforest Discovery Centre (je 1 km) (5.879, 117.946), registrita de Frank R. Lambert]
* [http://www.birdsinbackyards.net/species/Eurystomus-orientalis Birds in Backyards: Dollarbird]
*[https://ebird.org/species/dollar1/ Fotoj, sono kaj filmeto de orienta koracio] el Biblioteko Macaulay de [[Cornell Lab of Ornithology]]

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]]</text>
      <sha1>fw5ubwvmvhi84vnhbjo3a3lgdhx4nsm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412778</id>
      <parentid>9412775</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aspekto */</comment>
      <origin>9412778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10912" sha1="eoj40sz2x8drdaf3pgws33zlczyggj7" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Orienta koracio
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird Samcem Dec02.JPG
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Plenkreskuloj
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Orienta koracio''' ''E. orientalis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2025 |title=''Eurystomus orientalis'' |volume=2025 |article-number=e.T22682920A280900348 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22682920A280900348.en |access-date=25a de Decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus orientalis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766))
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = ''Coracias orientalis'' {{small|Linnaeus,&amp;nbsp;1766}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus orientalis distr.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Orienta koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus orientalis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi troviĝas el Aŭstralio ĝis Koreio, Japanio kaj Barato.

==Taksonomio==
La Orienta koracio estis formale priskribita de la sveda naturalisto [[Carl Linnaeus]] en 1766 en la dekdua eldono de sia ''[[Systema Naturae]]'' sub la dunomo ''Coracias orientalis''.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Carl Linnaeus |year=1766 |title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |edition=12th |volume=1, Part 1 |publisher=Laurentii Salvii  |place=Holmiae (Stockholm) |language=Latin |page=159 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946355}}&lt;/ref&gt; Linnaeus bazigis sian priskribon sur &quot;Le Rollier des Indes&quot; (La koracio de Hindio), kiu estis priskribita kaj ilustrita de la franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brisson |first=Mathurin Jacques |author-link=Mathurin Jacques Brisson |year=1760 |title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes &amp; leurs Variétés |volume=2 |language=French, Latin |pages=75–77, Plate 7 fig. 1 |place=Paris |publisher=Jean-Baptiste Bauche |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/36011263}}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas la insulo [[Javo]] en Indonezio.&lt;ref&gt;{{ cite book |editor-last=Peters |editor-first=James Lee |editor-link=James L. Peters |year=1945 |title=Check-List of Birds of the World |volume=5 |publisher=Harvard University Press |place=Cambridge, Massachusetts  |page=246 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480257}}&lt;/ref&gt; La orienta koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vieillot  |first=Louis Pierre |author-link=Louis Pierre Vieillot |year=1816 |title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire |publisher=Deterville/self | location=Paris |page=37 |language=French|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web|editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornithologist) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |editor3-link=Pamela Rasmussen |date=Januaro 2021 |title=Rollers, ground rollers, kingfishers |work=IOC World Bird List Version 11.1 |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |publisher=International Ornithologists' Union |access-date=22a de Aprilo 2021}}&lt;/ref&gt;

Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la [[lazura koracio]] (''Eurystomus azureus'') kuŝas en klado enhavanta subspeciojn de la orienta koracio.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Johansson |first1=U.S. |last2=Irestedt |first2=M. |last3=Qu |first3=Y. |last4=Ericson |first4=P. G. P. |date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030|pmid=29631051 |bibcode=2018MolPE.126...17J |s2cid=5011292}}&lt;/ref&gt; Antaŭe, ankaŭ kelkaj fakuloj konsideris la larĝbekan koracion kaj la lazuran koracion kiel subspecioj de la orienta koracio. La genronomo devenas de la greka ''eurustomos'' 'larĝbuŝa' kaj la [[specia epiteto]] estas latina ''orientalis'' 'orienta'.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010}}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la orienta koracio estas la ''azia koracio'', ''malhela koracio'', ''dolarbirdo'', kaj ''orienta larĝbeka koracio''.

Oni agnoskis jenajn dek [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc /&gt;
* ''E. o. cyanocollis'' – &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Himalajo tra Ĉinio ĝis sudorienta Siberio, Koreio kaj Japanio
* ''E. o. orientalis'' – &lt;small&gt;[[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766)&lt;/small&gt;: el suda Himalajo ĝis [[Hindoĉinio]], la [[Malaja Duoninsulo]], [[Sumatro]], [[Javo]], [[Borneo]] kaj Filipinoj
* ''E. o. laetior'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: en sudokcidenta Barato
* ''E. o. gigas'' – &lt;small&gt;[[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1913&lt;/small&gt;: en sudaj [[Andamanoj]]
* ''E. o. irisi'' – &lt;small&gt;[[Paules Edward Pieris Deraniyagala|Deraniyagala]], 1951&lt;/small&gt;: en Srilanko
* ''E. o. oberholseri'' – &lt;small&gt;[[George Junge|Junge]], 1936&lt;/small&gt;: en [[Simeulue]] (ĉer nordokcidenta Sumatro)
* '''Aŭstralia koracio''' (''E. o. pacificus'') – &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1801)&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias''. Troviĝanta en la [[Malgrandaj Sundoj]], norda kaj orienta Aŭstralio
* ''E. o. waigiouensis'' – &lt;small&gt;[[Daniel Giraud Elliot|Elliot, DG]], 1871&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en [[Nov-Gvineo]], okcidentpapuaj insuloj, [[D'Entrecasteaux]] kaj la [[Ludovik-Insularo]]
* ''E. o. crassirostris'' – &lt;small&gt;[[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1869&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Bismarkoj]]
* ''E. o. solomonensis'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Salomonoj]]

==Aspekto==
La orienta koracio havas longon ĝis 30 cm. Ĝi estas malhelbruna, sed forte nuanca kun bluetverda brilo sur la dorso kaj flugilkovriloj. Ĝia ventro kaj subvostaj kovriloj estas helkoloraj, kaj ĝi havas brile helbluan koloron sur siaj gorĝo kaj subvosto. Ĝiaj flugilplumoj estas pli malhelbluaj. Ĝia beko estas mallonga kaj larĝa kaj ĉe maturaj bestoj estas oranĝruĝa kun nigra pinto. Ĝi havas tre helbluajn makulojn sur la eksteraj partoj de siaj flugiloj, kiuj estas tre videblaj dumfluge. La inoj estas iomete pli senbrilaj ol la maskloj, sed ĝenerale ambaŭ estas tre similaj. Nematuraj birdoj estas multe pli senbrilaj ol la plenkreskuloj kaj ne havas la bluan koloron sur siaj gorĝoj. Ili ankaŭ havas brunajn bekojn kaj piedojn anstataŭ la ruĝan koloron de la plenkreskuloj.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | chapter=Dollarbird | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=305–308 }}&lt;/ref&gt;

==Distribuo kaj habitato==
The oriental dollarbird is found from Australia to Japan and India. At least some subspecies (for example ''E. o. pacificus'') are migratory. It breeds in northern and eastern Australia between the months of September and April and winters in New Guinea and nearby islands. The birds prefer open wooded areas with hollow-bearing trees to build nests in.

== Kutimaro kaj ekologio ==
The oriental dollarbird is most commonly seen singly with a distinctive upright silhouette on a bare branch high in a tree, from which it [[hawking (birds)|hawks]] for insects, returning to the same perch after a few seconds.

==Bildaro==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt; 
File:Dollarbird or Broad-billed Roller (Eurystomus orientalis) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 060.jpg|at [[Jayanti (village)|Jayanti]] in [[Buxa Tiger Reserve]] in [[Jalpaiguri]] district of [[West Bengal]], India.
File:Dollarbird1.jpg|At Rangapur near [[Dhansar River]], [[Nepal]]
File:Eurystomus orientalis -Miami Metrozoo, USA -singing-8a.jpg|Singing at [[Zoo Miami|Miami MetroZoo]], USA
File:Dollarbird.jpg|Kaeng Krachan Nat'l Park - Thailand
File:Dollarbird rushck.ogg|Two Oriental dollarbirds, Rush Creek, SE Queensland, Australia
File:Dollarbird Manas National Park Assam India April 2019.jpg|A pair of birds from [[Manas National Park|Manas]], [[Assam]], [[India]].
File:4G4A5932.jpg|Dollarbird
File:Oriental Dollar Bird at Central Park, Salt Lake, Kolkata 2.jpg|Oriental Dollar Bird at [[Central Park (Kolkata)|Central Park]], [[Bidhannagar|Salt Lake]], [[Kolkata]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8
* {{cite book |title=[[Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds]]. Volume 4: Parrots to dollarbird | editor-last=Higgins | editor-first=Peter J. |year=1999 |publisher=Oxford University Press |location=Melbourne | isbn=978-0-19-553071-1  | chapter=''Eurystomus orientalis'' Dollarbird | chapter-url=http://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/303_Dollarbird.pdf | pages=1225–1239 }}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias orientalis}}
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/oriental-dollarbird-eurystomus-orientalis BirdLife Species Factsheet]
* [http://www.birdphotos.com.au/Dollarbird/default.html Fotoj el Australian Birdlife Photo Library
* [http://avocet.zoology.msu.edu/recordings/13711 Sono de ''burung Tiong Batu'', Recording AV#13711. Malaysia: Sabah; Sepilok, Rainforest Discovery Centre (je 1 km) (5.879, 117.946), registrita de Frank R. Lambert]
* [http://www.birdsinbackyards.net/species/Eurystomus-orientalis Birds in Backyards: Dollarbird]
*[https://ebird.org/species/dollar1/ Fotoj, sono kaj filmeto de orienta koracio] el Biblioteko Macaulay de [[Cornell Lab of Ornithology]]

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]]</text>
      <sha1>eoj40sz2x8drdaf3pgws33zlczyggj7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412780</id>
      <parentid>9412778</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:05:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Distribuo kaj habitato */</comment>
      <origin>9412780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10928" sha1="lpyb17wr1ers6ozgycyq3czme8j5vr3" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Orienta koracio
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird Samcem Dec02.JPG
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Plenkreskuloj
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Orienta koracio''' ''E. orientalis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2025 |title=''Eurystomus orientalis'' |volume=2025 |article-number=e.T22682920A280900348 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22682920A280900348.en |access-date=25a de Decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus orientalis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766))
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = ''Coracias orientalis'' {{small|Linnaeus,&amp;nbsp;1766}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus orientalis distr.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Orienta koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus orientalis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi troviĝas el Aŭstralio ĝis Koreio, Japanio kaj Barato.

==Taksonomio==
La Orienta koracio estis formale priskribita de la sveda naturalisto [[Carl Linnaeus]] en 1766 en la dekdua eldono de sia ''[[Systema Naturae]]'' sub la dunomo ''Coracias orientalis''.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Carl Linnaeus |year=1766 |title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |edition=12th |volume=1, Part 1 |publisher=Laurentii Salvii  |place=Holmiae (Stockholm) |language=Latin |page=159 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946355}}&lt;/ref&gt; Linnaeus bazigis sian priskribon sur &quot;Le Rollier des Indes&quot; (La koracio de Hindio), kiu estis priskribita kaj ilustrita de la franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brisson |first=Mathurin Jacques |author-link=Mathurin Jacques Brisson |year=1760 |title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes &amp; leurs Variétés |volume=2 |language=French, Latin |pages=75–77, Plate 7 fig. 1 |place=Paris |publisher=Jean-Baptiste Bauche |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/36011263}}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas la insulo [[Javo]] en Indonezio.&lt;ref&gt;{{ cite book |editor-last=Peters |editor-first=James Lee |editor-link=James L. Peters |year=1945 |title=Check-List of Birds of the World |volume=5 |publisher=Harvard University Press |place=Cambridge, Massachusetts  |page=246 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480257}}&lt;/ref&gt; La orienta koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vieillot  |first=Louis Pierre |author-link=Louis Pierre Vieillot |year=1816 |title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire |publisher=Deterville/self | location=Paris |page=37 |language=French|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web|editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornithologist) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |editor3-link=Pamela Rasmussen |date=Januaro 2021 |title=Rollers, ground rollers, kingfishers |work=IOC World Bird List Version 11.1 |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |publisher=International Ornithologists' Union |access-date=22a de Aprilo 2021}}&lt;/ref&gt;

Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la [[lazura koracio]] (''Eurystomus azureus'') kuŝas en klado enhavanta subspeciojn de la orienta koracio.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Johansson |first1=U.S. |last2=Irestedt |first2=M. |last3=Qu |first3=Y. |last4=Ericson |first4=P. G. P. |date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030|pmid=29631051 |bibcode=2018MolPE.126...17J |s2cid=5011292}}&lt;/ref&gt; Antaŭe, ankaŭ kelkaj fakuloj konsideris la larĝbekan koracion kaj la lazuran koracion kiel subspecioj de la orienta koracio. La genronomo devenas de la greka ''eurustomos'' 'larĝbuŝa' kaj la [[specia epiteto]] estas latina ''orientalis'' 'orienta'.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010}}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la orienta koracio estas la ''azia koracio'', ''malhela koracio'', ''dolarbirdo'', kaj ''orienta larĝbeka koracio''.

Oni agnoskis jenajn dek [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc /&gt;
* ''E. o. cyanocollis'' – &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Himalajo tra Ĉinio ĝis sudorienta Siberio, Koreio kaj Japanio
* ''E. o. orientalis'' – &lt;small&gt;[[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766)&lt;/small&gt;: el suda Himalajo ĝis [[Hindoĉinio]], la [[Malaja Duoninsulo]], [[Sumatro]], [[Javo]], [[Borneo]] kaj Filipinoj
* ''E. o. laetior'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: en sudokcidenta Barato
* ''E. o. gigas'' – &lt;small&gt;[[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1913&lt;/small&gt;: en sudaj [[Andamanoj]]
* ''E. o. irisi'' – &lt;small&gt;[[Paules Edward Pieris Deraniyagala|Deraniyagala]], 1951&lt;/small&gt;: en Srilanko
* ''E. o. oberholseri'' – &lt;small&gt;[[George Junge|Junge]], 1936&lt;/small&gt;: en [[Simeulue]] (ĉer nordokcidenta Sumatro)
* '''Aŭstralia koracio''' (''E. o. pacificus'') – &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1801)&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias''. Troviĝanta en la [[Malgrandaj Sundoj]], norda kaj orienta Aŭstralio
* ''E. o. waigiouensis'' – &lt;small&gt;[[Daniel Giraud Elliot|Elliot, DG]], 1871&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en [[Nov-Gvineo]], okcidentpapuaj insuloj, [[D'Entrecasteaux]] kaj la [[Ludovik-Insularo]]
* ''E. o. crassirostris'' – &lt;small&gt;[[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1869&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Bismarkoj]]
* ''E. o. solomonensis'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Salomonoj]]

==Aspekto==
La orienta koracio havas longon ĝis 30 cm. Ĝi estas malhelbruna, sed forte nuanca kun bluetverda brilo sur la dorso kaj flugilkovriloj. Ĝia ventro kaj subvostaj kovriloj estas helkoloraj, kaj ĝi havas brile helbluan koloron sur siaj gorĝo kaj subvosto. Ĝiaj flugilplumoj estas pli malhelbluaj. Ĝia beko estas mallonga kaj larĝa kaj ĉe maturaj bestoj estas oranĝruĝa kun nigra pinto. Ĝi havas tre helbluajn makulojn sur la eksteraj partoj de siaj flugiloj, kiuj estas tre videblaj dumfluge. La inoj estas iomete pli senbrilaj ol la maskloj, sed ĝenerale ambaŭ estas tre similaj. Nematuraj birdoj estas multe pli senbrilaj ol la plenkreskuloj kaj ne havas la bluan koloron sur siaj gorĝoj. Ili ankaŭ havas brunajn bekojn kaj piedojn anstataŭ la ruĝan koloron de la plenkreskuloj.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | chapter=Dollarbird | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=305–308 }}&lt;/ref&gt;

==Distribuo kaj habitato==
La Orienta koracio troviĝas de Aŭstralio ĝis Japanio kaj Barato. Almenaŭ kelkaj subspecioj (ekzemple ''E. o. pacificus'') estas migrantaj. Ĝi reproduktiĝas en norda kaj orienta Aŭstralio inter la monatoj septembro kaj aprilo kaj travintras en Nov-Gvineo kaj proksimaj insuloj. Tiuj birdoj preferas malfermajn arbarajn areojn kun kavaj arboj por konstrui nestojn.

== Kutimaro kaj ekologio ==
The oriental dollarbird is most commonly seen singly with a distinctive upright silhouette on a bare branch high in a tree, from which it [[hawking (birds)|hawks]] for insects, returning to the same perch after a few seconds.

==Bildaro==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt; 
File:Dollarbird or Broad-billed Roller (Eurystomus orientalis) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 060.jpg|at [[Jayanti (village)|Jayanti]] in [[Buxa Tiger Reserve]] in [[Jalpaiguri]] district of [[West Bengal]], India.
File:Dollarbird1.jpg|At Rangapur near [[Dhansar River]], [[Nepal]]
File:Eurystomus orientalis -Miami Metrozoo, USA -singing-8a.jpg|Singing at [[Zoo Miami|Miami MetroZoo]], USA
File:Dollarbird.jpg|Kaeng Krachan Nat'l Park - Thailand
File:Dollarbird rushck.ogg|Two Oriental dollarbirds, Rush Creek, SE Queensland, Australia
File:Dollarbird Manas National Park Assam India April 2019.jpg|A pair of birds from [[Manas National Park|Manas]], [[Assam]], [[India]].
File:4G4A5932.jpg|Dollarbird
File:Oriental Dollar Bird at Central Park, Salt Lake, Kolkata 2.jpg|Oriental Dollar Bird at [[Central Park (Kolkata)|Central Park]], [[Bidhannagar|Salt Lake]], [[Kolkata]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8
* {{cite book |title=[[Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds]]. Volume 4: Parrots to dollarbird | editor-last=Higgins | editor-first=Peter J. |year=1999 |publisher=Oxford University Press |location=Melbourne | isbn=978-0-19-553071-1  | chapter=''Eurystomus orientalis'' Dollarbird | chapter-url=http://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/303_Dollarbird.pdf | pages=1225–1239 }}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias orientalis}}
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/oriental-dollarbird-eurystomus-orientalis BirdLife Species Factsheet]
* [http://www.birdphotos.com.au/Dollarbird/default.html Fotoj el Australian Birdlife Photo Library
* [http://avocet.zoology.msu.edu/recordings/13711 Sono de ''burung Tiong Batu'', Recording AV#13711. Malaysia: Sabah; Sepilok, Rainforest Discovery Centre (je 1 km) (5.879, 117.946), registrita de Frank R. Lambert]
* [http://www.birdsinbackyards.net/species/Eurystomus-orientalis Birds in Backyards: Dollarbird]
*[https://ebird.org/species/dollar1/ Fotoj, sono kaj filmeto de orienta koracio] el Biblioteko Macaulay de [[Cornell Lab of Ornithology]]

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]]</text>
      <sha1>lpyb17wr1ers6ozgycyq3czme8j5vr3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412781</id>
      <parentid>9412780</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:06:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kutimaro kaj ekologio */</comment>
      <origin>9412781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10908" sha1="ay0r04hgspmtccdtucr0ls9br9s57v4" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Orienta koracio
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird Samcem Dec02.JPG
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Plenkreskuloj
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Orienta koracio''' ''E. orientalis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2025 |title=''Eurystomus orientalis'' |volume=2025 |article-number=e.T22682920A280900348 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22682920A280900348.en |access-date=25a de Decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus orientalis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766))
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = ''Coracias orientalis'' {{small|Linnaeus,&amp;nbsp;1766}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus orientalis distr.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Orienta koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus orientalis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi troviĝas el Aŭstralio ĝis Koreio, Japanio kaj Barato.

==Taksonomio==
La Orienta koracio estis formale priskribita de la sveda naturalisto [[Carl Linnaeus]] en 1766 en la dekdua eldono de sia ''[[Systema Naturae]]'' sub la dunomo ''Coracias orientalis''.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Carl Linnaeus |year=1766 |title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |edition=12th |volume=1, Part 1 |publisher=Laurentii Salvii  |place=Holmiae (Stockholm) |language=Latin |page=159 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946355}}&lt;/ref&gt; Linnaeus bazigis sian priskribon sur &quot;Le Rollier des Indes&quot; (La koracio de Hindio), kiu estis priskribita kaj ilustrita de la franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brisson |first=Mathurin Jacques |author-link=Mathurin Jacques Brisson |year=1760 |title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes &amp; leurs Variétés |volume=2 |language=French, Latin |pages=75–77, Plate 7 fig. 1 |place=Paris |publisher=Jean-Baptiste Bauche |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/36011263}}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas la insulo [[Javo]] en Indonezio.&lt;ref&gt;{{ cite book |editor-last=Peters |editor-first=James Lee |editor-link=James L. Peters |year=1945 |title=Check-List of Birds of the World |volume=5 |publisher=Harvard University Press |place=Cambridge, Massachusetts  |page=246 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480257}}&lt;/ref&gt; La orienta koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vieillot  |first=Louis Pierre |author-link=Louis Pierre Vieillot |year=1816 |title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire |publisher=Deterville/self | location=Paris |page=37 |language=French|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web|editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornithologist) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |editor3-link=Pamela Rasmussen |date=Januaro 2021 |title=Rollers, ground rollers, kingfishers |work=IOC World Bird List Version 11.1 |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |publisher=International Ornithologists' Union |access-date=22a de Aprilo 2021}}&lt;/ref&gt;

Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la [[lazura koracio]] (''Eurystomus azureus'') kuŝas en klado enhavanta subspeciojn de la orienta koracio.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Johansson |first1=U.S. |last2=Irestedt |first2=M. |last3=Qu |first3=Y. |last4=Ericson |first4=P. G. P. |date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030|pmid=29631051 |bibcode=2018MolPE.126...17J |s2cid=5011292}}&lt;/ref&gt; Antaŭe, ankaŭ kelkaj fakuloj konsideris la larĝbekan koracion kaj la lazuran koracion kiel subspecioj de la orienta koracio. La genronomo devenas de la greka ''eurustomos'' 'larĝbuŝa' kaj la [[specia epiteto]] estas latina ''orientalis'' 'orienta'.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010}}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la orienta koracio estas la ''azia koracio'', ''malhela koracio'', ''dolarbirdo'', kaj ''orienta larĝbeka koracio''.

Oni agnoskis jenajn dek [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc /&gt;
* ''E. o. cyanocollis'' – &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Himalajo tra Ĉinio ĝis sudorienta Siberio, Koreio kaj Japanio
* ''E. o. orientalis'' – &lt;small&gt;[[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766)&lt;/small&gt;: el suda Himalajo ĝis [[Hindoĉinio]], la [[Malaja Duoninsulo]], [[Sumatro]], [[Javo]], [[Borneo]] kaj Filipinoj
* ''E. o. laetior'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: en sudokcidenta Barato
* ''E. o. gigas'' – &lt;small&gt;[[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1913&lt;/small&gt;: en sudaj [[Andamanoj]]
* ''E. o. irisi'' – &lt;small&gt;[[Paules Edward Pieris Deraniyagala|Deraniyagala]], 1951&lt;/small&gt;: en Srilanko
* ''E. o. oberholseri'' – &lt;small&gt;[[George Junge|Junge]], 1936&lt;/small&gt;: en [[Simeulue]] (ĉer nordokcidenta Sumatro)
* '''Aŭstralia koracio''' (''E. o. pacificus'') – &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1801)&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias''. Troviĝanta en la [[Malgrandaj Sundoj]], norda kaj orienta Aŭstralio
* ''E. o. waigiouensis'' – &lt;small&gt;[[Daniel Giraud Elliot|Elliot, DG]], 1871&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en [[Nov-Gvineo]], okcidentpapuaj insuloj, [[D'Entrecasteaux]] kaj la [[Ludovik-Insularo]]
* ''E. o. crassirostris'' – &lt;small&gt;[[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1869&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Bismarkoj]]
* ''E. o. solomonensis'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Salomonoj]]

==Aspekto==
La orienta koracio havas longon ĝis 30 cm. Ĝi estas malhelbruna, sed forte nuanca kun bluetverda brilo sur la dorso kaj flugilkovriloj. Ĝia ventro kaj subvostaj kovriloj estas helkoloraj, kaj ĝi havas brile helbluan koloron sur siaj gorĝo kaj subvosto. Ĝiaj flugilplumoj estas pli malhelbluaj. Ĝia beko estas mallonga kaj larĝa kaj ĉe maturaj bestoj estas oranĝruĝa kun nigra pinto. Ĝi havas tre helbluajn makulojn sur la eksteraj partoj de siaj flugiloj, kiuj estas tre videblaj dumfluge. La inoj estas iomete pli senbrilaj ol la maskloj, sed ĝenerale ambaŭ estas tre similaj. Nematuraj birdoj estas multe pli senbrilaj ol la plenkreskuloj kaj ne havas la bluan koloron sur siaj gorĝoj. Ili ankaŭ havas brunajn bekojn kaj piedojn anstataŭ la ruĝan koloron de la plenkreskuloj.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | chapter=Dollarbird | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=305–308 }}&lt;/ref&gt;

==Distribuo kaj habitato==
La Orienta koracio troviĝas de Aŭstralio ĝis Japanio kaj Barato. Almenaŭ kelkaj subspecioj (ekzemple ''E. o. pacificus'') estas migrantaj. Ĝi reproduktiĝas en norda kaj orienta Aŭstralio inter la monatoj septembro kaj aprilo kaj travintras en Nov-Gvineo kaj proksimaj insuloj. Tiuj birdoj preferas malfermajn arbarajn areojn kun kavaj arboj por konstrui nestojn.

== Kutimaro kaj ekologio ==
La orienta koracio plej ofte vidiĝas sola, kun karakteriza vertikala silueto, sur senfolia branĉo alte en arbo; de tie ĝi ĉasas insektojn dumfluge, kaj revenas al la sama ripozejo post kelkaj sekundoj.

==Bildaro==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt; 
File:Dollarbird or Broad-billed Roller (Eurystomus orientalis) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 060.jpg|at [[Jayanti (village)|Jayanti]] in [[Buxa Tiger Reserve]] in [[Jalpaiguri]] district of [[West Bengal]], India.
File:Dollarbird1.jpg|At Rangapur near [[Dhansar River]], [[Nepal]]
File:Eurystomus orientalis -Miami Metrozoo, USA -singing-8a.jpg|Singing at [[Zoo Miami|Miami MetroZoo]], USA
File:Dollarbird.jpg|Kaeng Krachan Nat'l Park - Thailand
File:Dollarbird rushck.ogg|Two Oriental dollarbirds, Rush Creek, SE Queensland, Australia
File:Dollarbird Manas National Park Assam India April 2019.jpg|A pair of birds from [[Manas National Park|Manas]], [[Assam]], [[India]].
File:4G4A5932.jpg|Dollarbird
File:Oriental Dollar Bird at Central Park, Salt Lake, Kolkata 2.jpg|Oriental Dollar Bird at [[Central Park (Kolkata)|Central Park]], [[Bidhannagar|Salt Lake]], [[Kolkata]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8
* {{cite book |title=[[Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds]]. Volume 4: Parrots to dollarbird | editor-last=Higgins | editor-first=Peter J. |year=1999 |publisher=Oxford University Press |location=Melbourne | isbn=978-0-19-553071-1  | chapter=''Eurystomus orientalis'' Dollarbird | chapter-url=http://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/303_Dollarbird.pdf | pages=1225–1239 }}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias orientalis}}
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/oriental-dollarbird-eurystomus-orientalis BirdLife Species Factsheet]
* [http://www.birdphotos.com.au/Dollarbird/default.html Fotoj el Australian Birdlife Photo Library
* [http://avocet.zoology.msu.edu/recordings/13711 Sono de ''burung Tiong Batu'', Recording AV#13711. Malaysia: Sabah; Sepilok, Rainforest Discovery Centre (je 1 km) (5.879, 117.946), registrita de Frank R. Lambert]
* [http://www.birdsinbackyards.net/species/Eurystomus-orientalis Birds in Backyards: Dollarbird]
*[https://ebird.org/species/dollar1/ Fotoj, sono kaj filmeto de orienta koracio] el Biblioteko Macaulay de [[Cornell Lab of Ornithology]]

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]]</text>
      <sha1>ay0r04hgspmtccdtucr0ls9br9s57v4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412785</id>
      <parentid>9412781</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:24:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bildaro */</comment>
      <origin>9412785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10827" sha1="6fvtxote2f8tlb256qc4xk5y6fs99e3" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Orienta koracio
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird Samcem Dec02.JPG
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Plenkreskuloj
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Orienta koracio''' ''E. orientalis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2025 |title=''Eurystomus orientalis'' |volume=2025 |article-number=e.T22682920A280900348 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22682920A280900348.en |access-date=25a de Decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus orientalis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766))
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = ''Coracias orientalis'' {{small|Linnaeus,&amp;nbsp;1766}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus orientalis distr.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Orienta koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus orientalis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi troviĝas el Aŭstralio ĝis Koreio, Japanio kaj Barato.

==Taksonomio==
La Orienta koracio estis formale priskribita de la sveda naturalisto [[Carl Linnaeus]] en 1766 en la dekdua eldono de sia ''[[Systema Naturae]]'' sub la dunomo ''Coracias orientalis''.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Carl Linnaeus |year=1766 |title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |edition=12th |volume=1, Part 1 |publisher=Laurentii Salvii  |place=Holmiae (Stockholm) |language=Latin |page=159 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946355}}&lt;/ref&gt; Linnaeus bazigis sian priskribon sur &quot;Le Rollier des Indes&quot; (La koracio de Hindio), kiu estis priskribita kaj ilustrita de la franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brisson |first=Mathurin Jacques |author-link=Mathurin Jacques Brisson |year=1760 |title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes &amp; leurs Variétés |volume=2 |language=French, Latin |pages=75–77, Plate 7 fig. 1 |place=Paris |publisher=Jean-Baptiste Bauche |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/36011263}}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas la insulo [[Javo]] en Indonezio.&lt;ref&gt;{{ cite book |editor-last=Peters |editor-first=James Lee |editor-link=James L. Peters |year=1945 |title=Check-List of Birds of the World |volume=5 |publisher=Harvard University Press |place=Cambridge, Massachusetts  |page=246 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480257}}&lt;/ref&gt; La orienta koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vieillot  |first=Louis Pierre |author-link=Louis Pierre Vieillot |year=1816 |title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire |publisher=Deterville/self | location=Paris |page=37 |language=French|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web|editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornithologist) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |editor3-link=Pamela Rasmussen |date=Januaro 2021 |title=Rollers, ground rollers, kingfishers |work=IOC World Bird List Version 11.1 |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |publisher=International Ornithologists' Union |access-date=22a de Aprilo 2021}}&lt;/ref&gt;

Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la [[lazura koracio]] (''Eurystomus azureus'') kuŝas en klado enhavanta subspeciojn de la orienta koracio.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Johansson |first1=U.S. |last2=Irestedt |first2=M. |last3=Qu |first3=Y. |last4=Ericson |first4=P. G. P. |date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030|pmid=29631051 |bibcode=2018MolPE.126...17J |s2cid=5011292}}&lt;/ref&gt; Antaŭe, ankaŭ kelkaj fakuloj konsideris la larĝbekan koracion kaj la lazuran koracion kiel subspecioj de la orienta koracio. La genronomo devenas de la greka ''eurustomos'' 'larĝbuŝa' kaj la [[specia epiteto]] estas latina ''orientalis'' 'orienta'.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010}}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la orienta koracio estas la ''azia koracio'', ''malhela koracio'', ''dolarbirdo'', kaj ''orienta larĝbeka koracio''.

Oni agnoskis jenajn dek [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc /&gt;
* ''E. o. cyanocollis'' – &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Himalajo tra Ĉinio ĝis sudorienta Siberio, Koreio kaj Japanio
* ''E. o. orientalis'' – &lt;small&gt;[[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766)&lt;/small&gt;: el suda Himalajo ĝis [[Hindoĉinio]], la [[Malaja Duoninsulo]], [[Sumatro]], [[Javo]], [[Borneo]] kaj Filipinoj
* ''E. o. laetior'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: en sudokcidenta Barato
* ''E. o. gigas'' – &lt;small&gt;[[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1913&lt;/small&gt;: en sudaj [[Andamanoj]]
* ''E. o. irisi'' – &lt;small&gt;[[Paules Edward Pieris Deraniyagala|Deraniyagala]], 1951&lt;/small&gt;: en Srilanko
* ''E. o. oberholseri'' – &lt;small&gt;[[George Junge|Junge]], 1936&lt;/small&gt;: en [[Simeulue]] (ĉer nordokcidenta Sumatro)
* '''Aŭstralia koracio''' (''E. o. pacificus'') – &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1801)&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias''. Troviĝanta en la [[Malgrandaj Sundoj]], norda kaj orienta Aŭstralio
* ''E. o. waigiouensis'' – &lt;small&gt;[[Daniel Giraud Elliot|Elliot, DG]], 1871&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en [[Nov-Gvineo]], okcidentpapuaj insuloj, [[D'Entrecasteaux]] kaj la [[Ludovik-Insularo]]
* ''E. o. crassirostris'' – &lt;small&gt;[[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1869&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Bismarkoj]]
* ''E. o. solomonensis'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Salomonoj]]

==Aspekto==
La orienta koracio havas longon ĝis 30 cm. Ĝi estas malhelbruna, sed forte nuanca kun bluetverda brilo sur la dorso kaj flugilkovriloj. Ĝia ventro kaj subvostaj kovriloj estas helkoloraj, kaj ĝi havas brile helbluan koloron sur siaj gorĝo kaj subvosto. Ĝiaj flugilplumoj estas pli malhelbluaj. Ĝia beko estas mallonga kaj larĝa kaj ĉe maturaj bestoj estas oranĝruĝa kun nigra pinto. Ĝi havas tre helbluajn makulojn sur la eksteraj partoj de siaj flugiloj, kiuj estas tre videblaj dumfluge. La inoj estas iomete pli senbrilaj ol la maskloj, sed ĝenerale ambaŭ estas tre similaj. Nematuraj birdoj estas multe pli senbrilaj ol la plenkreskuloj kaj ne havas la bluan koloron sur siaj gorĝoj. Ili ankaŭ havas brunajn bekojn kaj piedojn anstataŭ la ruĝan koloron de la plenkreskuloj.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | chapter=Dollarbird | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=305–308 }}&lt;/ref&gt;

==Distribuo kaj habitato==
La Orienta koracio troviĝas de Aŭstralio ĝis Japanio kaj Barato. Almenaŭ kelkaj subspecioj (ekzemple ''E. o. pacificus'') estas migrantaj. Ĝi reproduktiĝas en norda kaj orienta Aŭstralio inter la monatoj septembro kaj aprilo kaj travintras en Nov-Gvineo kaj proksimaj insuloj. Tiuj birdoj preferas malfermajn arbarajn areojn kun kavaj arboj por konstrui nestojn.

== Kutimaro kaj ekologio ==
La orienta koracio plej ofte vidiĝas sola, kun karakteriza vertikala silueto, sur senfolia branĉo alte en arbo; de tie ĝi ĉasas insektojn dumfluge, kaj revenas al la sama ripozejo post kelkaj sekundoj.

==Bildaro==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt; 
File:Dollarbird or Broad-billed Roller (Eurystomus orientalis) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 060.jpg|Ĉe Jayanti en Buxa Tigrorezervejo en distrikto [[Ĝalpajguri]] de [[Okcidenta Bengalio]], Barato.
File:Dollarbird1.jpg|Ĉe Rangapur apud rivero Dhansar, [[Nepalo]]
File:Eurystomus orientalis -Miami Metrozoo, USA -singing-8a.jpg|Kantanta ĉe [[Bestoĝardeno Miami]], Usono
File:Dollarbird.jpg|Nacia Parko Kaeng Kraĉan - Tajlando
File:Dollarbird rushck.ogg|Du Orientaj koracioj, Rush Creek, SOr Kvinslando, Aŭstralio
File:Dollarbird Manas National Park Assam India April 2019.jpg|Paro en Nacia Parko Manas, [[Asamo]], [[Barato]].
File:4G4A5932.jpg|Orienta koracio
File:Oriental Dollar Bird at Central Park, Salt Lake, Kolkata 2.jpg|Orienta koracio ĉe Centra Parko, Bidhannagar, [[Kalkato]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8
* {{cite book |title=[[Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds]]. Volume 4: Parrots to dollarbird | editor-last=Higgins | editor-first=Peter J. |year=1999 |publisher=Oxford University Press |location=Melbourne | isbn=978-0-19-553071-1  | chapter=''Eurystomus orientalis'' Dollarbird | chapter-url=http://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/303_Dollarbird.pdf | pages=1225–1239 }}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias orientalis}}
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/oriental-dollarbird-eurystomus-orientalis BirdLife Species Factsheet]
* [http://www.birdphotos.com.au/Dollarbird/default.html Fotoj el Australian Birdlife Photo Library
* [http://avocet.zoology.msu.edu/recordings/13711 Sono de ''burung Tiong Batu'', Recording AV#13711. Malaysia: Sabah; Sepilok, Rainforest Discovery Centre (je 1 km) (5.879, 117.946), registrita de Frank R. Lambert]
* [http://www.birdsinbackyards.net/species/Eurystomus-orientalis Birds in Backyards: Dollarbird]
*[https://ebird.org/species/dollar1/ Fotoj, sono kaj filmeto de orienta koracio] el Biblioteko Macaulay de [[Cornell Lab of Ornithology]]

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]]</text>
      <sha1>6fvtxote2f8tlb256qc4xk5y6fs99e3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412787</id>
      <parentid>9412785</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9412787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10813" sha1="2zainb7df7vqmef6stsp41mq7ctloxu" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Orienta koracio
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird Samcem Dec02.JPG
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Plenkreskuloj
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Orienta koracio''' ''E. orientalis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2025 |title=''Eurystomus orientalis'' |volume=2025 |article-number=e.T22682920A280900348 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22682920A280900348.en |access-date=25a de Decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus orientalis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766))
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = ''Coracias orientalis'' {{small|Linnaeus,&amp;nbsp;1766}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus orientalis distr.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Orienta koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus orientalis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi troviĝas el Aŭstralio ĝis Koreio, Japanio kaj Barato.

==Taksonomio==
La Orienta koracio estis formale priskribita de la sveda naturalisto [[Carl Linnaeus]] en 1766 en la dekdua eldono de sia ''[[Systema Naturae]]'' sub la dunomo ''Coracias orientalis''.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Carl Linnaeus |year=1766 |title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |edition=12th |volume=1, Part 1 |publisher=Laurentii Salvii  |place=Holmiae (Stockholm) |language=Latin |page=159 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946355}}&lt;/ref&gt; Linnaeus bazigis sian priskribon sur &quot;Le Rollier des Indes&quot; (La koracio de Hindio), kiu estis priskribita kaj ilustrita de la franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brisson |first=Mathurin Jacques |author-link=Mathurin Jacques Brisson |year=1760 |title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes &amp; leurs Variétés |volume=2 |language=French, Latin |pages=75–77, Plate 7 fig. 1 |place=Paris |publisher=Jean-Baptiste Bauche |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/36011263}}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas la insulo [[Javo]] en Indonezio.&lt;ref&gt;{{ cite book |editor-last=Peters |editor-first=James Lee |editor-link=James L. Peters |year=1945 |title=Check-List of Birds of the World |volume=5 |publisher=Harvard University Press |place=Cambridge, Massachusetts  |page=246 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480257}}&lt;/ref&gt; La orienta koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vieillot  |first=Louis Pierre |author-link=Louis Pierre Vieillot |year=1816 |title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire |publisher=Deterville/self | location=Paris |page=37 |language=French|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web|editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornithologist) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |editor3-link=Pamela Rasmussen |date=Januaro 2021 |title=Rollers, ground rollers, kingfishers |work=IOC World Bird List Version 11.1 |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |publisher=International Ornithologists' Union |access-date=22a de Aprilo 2021}}&lt;/ref&gt;

Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la [[lazura koracio]] (''Eurystomus azureus'') kuŝas en klado enhavanta subspeciojn de la orienta koracio.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Johansson |first1=U.S. |last2=Irestedt |first2=M. |last3=Qu |first3=Y. |last4=Ericson |first4=P. G. P. |date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030|pmid=29631051 |bibcode=2018MolPE.126...17J |s2cid=5011292}}&lt;/ref&gt; Antaŭe, ankaŭ kelkaj fakuloj konsideris la larĝbekan koracion kaj la lazuran koracion kiel subspecioj de la orienta koracio. La genronomo devenas de la greka ''eurustomos'' 'larĝbuŝa' kaj la [[specia epiteto]] estas latina ''orientalis'' 'orienta'.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010}}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la orienta koracio estas la ''azia koracio'', ''malhela koracio'', ''dolarbirdo'', kaj ''orienta larĝbeka koracio''.

Oni agnoskis jenajn dek [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc /&gt;
* ''E. o. cyanocollis'' – &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Himalajo tra Ĉinio ĝis sudorienta Siberio, Koreio kaj Japanio
* ''E. o. orientalis'' – &lt;small&gt;[[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766)&lt;/small&gt;: el suda Himalajo ĝis [[Hindoĉinio]], la [[Malaja Duoninsulo]], [[Sumatro]], [[Javo]], [[Borneo]] kaj Filipinoj
* ''E. o. laetior'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: en sudokcidenta Barato
* ''E. o. gigas'' – &lt;small&gt;[[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1913&lt;/small&gt;: en sudaj [[Andamanoj]]
* ''E. o. irisi'' – &lt;small&gt;[[Paules Edward Pieris Deraniyagala|Deraniyagala]], 1951&lt;/small&gt;: en Srilanko
* ''E. o. oberholseri'' – &lt;small&gt;[[George Junge|Junge]], 1936&lt;/small&gt;: en [[Simeulue]] (ĉer nordokcidenta Sumatro)
* '''Aŭstralia koracio''' (''E. o. pacificus'') – &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1801)&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias''. Troviĝanta en la [[Malgrandaj Sundoj]], norda kaj orienta Aŭstralio
* ''E. o. waigiouensis'' – &lt;small&gt;[[Daniel Giraud Elliot|Elliot, DG]], 1871&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en [[Nov-Gvineo]], okcidentpapuaj insuloj, [[D'Entrecasteaux]] kaj la [[Ludovik-Insularo]]
* ''E. o. crassirostris'' – &lt;small&gt;[[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1869&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Bismarkoj]]
* ''E. o. solomonensis'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Salomonoj]]

==Aspekto==
La orienta koracio havas longon ĝis 30 cm. Ĝi estas malhelbruna, sed forte nuanca kun bluetverda brilo sur la dorso kaj flugilkovriloj. Ĝia ventro kaj subvostaj kovriloj estas helkoloraj, kaj ĝi havas brile helbluan koloron sur siaj gorĝo kaj subvosto. Ĝiaj flugilplumoj estas pli malhelbluaj. Ĝia beko estas mallonga kaj larĝa kaj ĉe maturaj bestoj estas oranĝruĝa kun nigra pinto. Ĝi havas tre helbluajn makulojn sur la eksteraj partoj de siaj flugiloj, kiuj estas tre videblaj dumfluge. La inoj estas iomete pli senbrilaj ol la maskloj, sed ĝenerale ambaŭ estas tre similaj. Nematuraj birdoj estas multe pli senbrilaj ol la plenkreskuloj kaj ne havas la bluan koloron sur siaj gorĝoj. Ili ankaŭ havas brunajn bekojn kaj piedojn anstataŭ la ruĝan koloron de la plenkreskuloj.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | chapter=Dollarbird | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=305–308 }}&lt;/ref&gt;

==Distribuo kaj habitato==
La Orienta koracio troviĝas de Aŭstralio ĝis Japanio kaj Barato. Almenaŭ kelkaj subspecioj (ekzemple ''E. o. pacificus'') estas migrantaj. Ĝi reproduktiĝas en norda kaj orienta Aŭstralio inter la monatoj septembro kaj aprilo kaj travintras en Nov-Gvineo kaj proksimaj insuloj. Tiuj birdoj preferas malfermajn arbarajn areojn kun kavaj arboj por konstrui nestojn.

== Kutimaro kaj ekologio ==
La orienta koracio plej ofte vidiĝas sola, kun karakteriza vertikala silueto, sur senfolia branĉo alte en arbo; de tie ĝi ĉasas insektojn dumfluge, kaj revenas al la sama ripozejo post kelkaj sekundoj.

==Bildaro==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt; 
File:Dollarbird or Broad-billed Roller (Eurystomus orientalis) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 060.jpg|Ĉe Jayanti en Buxa Tigrorezervejo en distrikto [[Ĝalpajguri]] de [[Okcidenta Bengalio]], Barato.
File:Dollarbird1.jpg|Ĉe Rangapur apud rivero Dhansar, [[Nepalo]]
File:Eurystomus orientalis -Miami Metrozoo, USA -singing-8a.jpg|Kantanta ĉe [[Bestoĝardeno Miami]], Usono
File:Dollarbird.jpg|Nacia Parko Kaeng Kraĉan - Tajlando
File:Dollarbird rushck.ogg|Du Orientaj koracioj, Rush Creek, SOr Kvinslando, Aŭstralio
File:Dollarbird Manas National Park Assam India April 2019.jpg|Paro en Nacia Parko Manas, [[Asamo]], [[Barato]].
File:4G4A5932.jpg|Orienta koracio
File:Oriental Dollar Bird at Central Park, Salt Lake, Kolkata 2.jpg|Orienta koracio ĉe Centra Parko, Bidhannagar, [[Kalkato]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8
* {{cite book |title=[[Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds]]. Volume 4: Parrots to dollarbird | editor-last=Higgins | editor-first=Peter J. |year=1999 |publisher=Oxford University Press |location=Melbourne | isbn=978-0-19-553071-1  | chapter=''Eurystomus orientalis'' Dollarbird | chapter-url=http://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/303_Dollarbird.pdf | pages=1225–1239 }}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias orientalis}}
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/oriental-dollarbird-eurystomus-orientalis BirdLife Species Factsheet]
* [http://www.birdphotos.com.au/Dollarbird/default.html Fotoj el Australian Birdlife Photo Library
* [http://avocet.zoology.msu.edu/recordings/13711 Sono de ''burung Tiong Batu'', Recording AV#13711. Malaysia: Sabah; Sepilok, Rainforest Discovery Centre (je 1 km) (5.879, 117.946), registrita de Frank R. Lambert]
* [http://www.birdsinbackyards.net/species/Eurystomus-orientalis Birds in Backyards: Dollarbird]
*[https://ebird.org/species/dollar1/ Fotoj, sono kaj filmeto de orienta koracio] el Biblioteko Macaulay de [[Cornell Lab of Ornithology]]

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]]</text>
      <sha1>2zainb7df7vqmef6stsp41mq7ctloxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412791</id>
      <parentid>9412787</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:37:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9412791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10812" sha1="pxrzx9eiciovft74sdyrizzlole4jxe" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Orienta koracio
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird Samcem Dec02.JPG
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Plenkreskulo
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Orienta koracio''' ''E. orientalis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2025 |title=''Eurystomus orientalis'' |volume=2025 |article-number=e.T22682920A280900348 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22682920A280900348.en |access-date=25a de Decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus orientalis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766))
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = ''Coracias orientalis'' {{small|Linnaeus,&amp;nbsp;1766}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus orientalis distr.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Orienta koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus orientalis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi troviĝas el Aŭstralio ĝis Koreio, Japanio kaj Barato.

==Taksonomio==
La Orienta koracio estis formale priskribita de la sveda naturalisto [[Carl Linnaeus]] en 1766 en la dekdua eldono de sia ''[[Systema Naturae]]'' sub la dunomo ''Coracias orientalis''.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Carl Linnaeus |year=1766 |title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |edition=12th |volume=1, Part 1 |publisher=Laurentii Salvii  |place=Holmiae (Stockholm) |language=Latin |page=159 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946355}}&lt;/ref&gt; Linnaeus bazigis sian priskribon sur &quot;Le Rollier des Indes&quot; (La koracio de Hindio), kiu estis priskribita kaj ilustrita de la franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brisson |first=Mathurin Jacques |author-link=Mathurin Jacques Brisson |year=1760 |title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes &amp; leurs Variétés |volume=2 |language=French, Latin |pages=75–77, Plate 7 fig. 1 |place=Paris |publisher=Jean-Baptiste Bauche |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/36011263}}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas la insulo [[Javo]] en Indonezio.&lt;ref&gt;{{ cite book |editor-last=Peters |editor-first=James Lee |editor-link=James L. Peters |year=1945 |title=Check-List of Birds of the World |volume=5 |publisher=Harvard University Press |place=Cambridge, Massachusetts  |page=246 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480257}}&lt;/ref&gt; La orienta koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vieillot  |first=Louis Pierre |author-link=Louis Pierre Vieillot |year=1816 |title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire |publisher=Deterville/self | location=Paris |page=37 |language=French|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web|editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornithologist) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |editor3-link=Pamela Rasmussen |date=Januaro 2021 |title=Rollers, ground rollers, kingfishers |work=IOC World Bird List Version 11.1 |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |publisher=International Ornithologists' Union |access-date=22a de Aprilo 2021}}&lt;/ref&gt;

Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la [[lazura koracio]] (''Eurystomus azureus'') kuŝas en klado enhavanta subspeciojn de la orienta koracio.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Johansson |first1=U.S. |last2=Irestedt |first2=M. |last3=Qu |first3=Y. |last4=Ericson |first4=P. G. P. |date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030|pmid=29631051 |bibcode=2018MolPE.126...17J |s2cid=5011292}}&lt;/ref&gt; Antaŭe, ankaŭ kelkaj fakuloj konsideris la larĝbekan koracion kaj la lazuran koracion kiel subspecioj de la orienta koracio. La genronomo devenas de la greka ''eurustomos'' 'larĝbuŝa' kaj la [[specia epiteto]] estas latina ''orientalis'' 'orienta'.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010}}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la orienta koracio estas la ''azia koracio'', ''malhela koracio'', ''dolarbirdo'', kaj ''orienta larĝbeka koracio''.

Oni agnoskis jenajn dek [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc /&gt;
* ''E. o. cyanocollis'' – &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Himalajo tra Ĉinio ĝis sudorienta Siberio, Koreio kaj Japanio
* ''E. o. orientalis'' – &lt;small&gt;[[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766)&lt;/small&gt;: el suda Himalajo ĝis [[Hindoĉinio]], la [[Malaja Duoninsulo]], [[Sumatro]], [[Javo]], [[Borneo]] kaj Filipinoj
* ''E. o. laetior'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: en sudokcidenta Barato
* ''E. o. gigas'' – &lt;small&gt;[[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1913&lt;/small&gt;: en sudaj [[Andamanoj]]
* ''E. o. irisi'' – &lt;small&gt;[[Paules Edward Pieris Deraniyagala|Deraniyagala]], 1951&lt;/small&gt;: en Srilanko
* ''E. o. oberholseri'' – &lt;small&gt;[[George Junge|Junge]], 1936&lt;/small&gt;: en [[Simeulue]] (ĉer nordokcidenta Sumatro)
* '''Aŭstralia koracio''' (''E. o. pacificus'') – &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1801)&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias''. Troviĝanta en la [[Malgrandaj Sundoj]], norda kaj orienta Aŭstralio
* ''E. o. waigiouensis'' – &lt;small&gt;[[Daniel Giraud Elliot|Elliot, DG]], 1871&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en [[Nov-Gvineo]], okcidentpapuaj insuloj, [[D'Entrecasteaux]] kaj la [[Ludovik-Insularo]]
* ''E. o. crassirostris'' – &lt;small&gt;[[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1869&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Bismarkoj]]
* ''E. o. solomonensis'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Salomonoj]]

==Aspekto==
La orienta koracio havas longon ĝis 30 cm. Ĝi estas malhelbruna, sed forte nuanca kun bluetverda brilo sur la dorso kaj flugilkovriloj. Ĝia ventro kaj subvostaj kovriloj estas helkoloraj, kaj ĝi havas brile helbluan koloron sur siaj gorĝo kaj subvosto. Ĝiaj flugilplumoj estas pli malhelbluaj. Ĝia beko estas mallonga kaj larĝa kaj ĉe maturaj bestoj estas oranĝruĝa kun nigra pinto. Ĝi havas tre helbluajn makulojn sur la eksteraj partoj de siaj flugiloj, kiuj estas tre videblaj dumfluge. La inoj estas iomete pli senbrilaj ol la maskloj, sed ĝenerale ambaŭ estas tre similaj. Nematuraj birdoj estas multe pli senbrilaj ol la plenkreskuloj kaj ne havas la bluan koloron sur siaj gorĝoj. Ili ankaŭ havas brunajn bekojn kaj piedojn anstataŭ la ruĝan koloron de la plenkreskuloj.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | chapter=Dollarbird | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=305–308 }}&lt;/ref&gt;

==Distribuo kaj habitato==
La Orienta koracio troviĝas de Aŭstralio ĝis Japanio kaj Barato. Almenaŭ kelkaj subspecioj (ekzemple ''E. o. pacificus'') estas migrantaj. Ĝi reproduktiĝas en norda kaj orienta Aŭstralio inter la monatoj septembro kaj aprilo kaj travintras en Nov-Gvineo kaj proksimaj insuloj. Tiuj birdoj preferas malfermajn arbarajn areojn kun kavaj arboj por konstrui nestojn.

== Kutimaro kaj ekologio ==
La orienta koracio plej ofte vidiĝas sola, kun karakteriza vertikala silueto, sur senfolia branĉo alte en arbo; de tie ĝi ĉasas insektojn dumfluge, kaj revenas al la sama ripozejo post kelkaj sekundoj.

==Bildaro==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt; 
File:Dollarbird or Broad-billed Roller (Eurystomus orientalis) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 060.jpg|Ĉe Jayanti en Buxa Tigrorezervejo en distrikto [[Ĝalpajguri]] de [[Okcidenta Bengalio]], Barato.
File:Dollarbird1.jpg|Ĉe Rangapur apud rivero Dhansar, [[Nepalo]]
File:Eurystomus orientalis -Miami Metrozoo, USA -singing-8a.jpg|Kantanta ĉe [[Bestoĝardeno Miami]], Usono
File:Dollarbird.jpg|Nacia Parko Kaeng Kraĉan - Tajlando
File:Dollarbird rushck.ogg|Du Orientaj koracioj, Rush Creek, SOr Kvinslando, Aŭstralio
File:Dollarbird Manas National Park Assam India April 2019.jpg|Paro en Nacia Parko Manas, [[Asamo]], [[Barato]].
File:4G4A5932.jpg|Orienta koracio
File:Oriental Dollar Bird at Central Park, Salt Lake, Kolkata 2.jpg|Orienta koracio ĉe Centra Parko, Bidhannagar, [[Kalkato]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8
* {{cite book |title=[[Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds]]. Volume 4: Parrots to dollarbird | editor-last=Higgins | editor-first=Peter J. |year=1999 |publisher=Oxford University Press |location=Melbourne | isbn=978-0-19-553071-1  | chapter=''Eurystomus orientalis'' Dollarbird | chapter-url=http://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/303_Dollarbird.pdf | pages=1225–1239 }}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias orientalis}}
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/oriental-dollarbird-eurystomus-orientalis BirdLife Species Factsheet]
* [http://www.birdphotos.com.au/Dollarbird/default.html Fotoj el Australian Birdlife Photo Library
* [http://avocet.zoology.msu.edu/recordings/13711 Sono de ''burung Tiong Batu'', Recording AV#13711. Malaysia: Sabah; Sepilok, Rainforest Discovery Centre (je 1 km) (5.879, 117.946), registrita de Frank R. Lambert]
* [http://www.birdsinbackyards.net/species/Eurystomus-orientalis Birds in Backyards: Dollarbird]
*[https://ebird.org/species/dollar1/ Fotoj, sono kaj filmeto de orienta koracio] el Biblioteko Macaulay de [[Cornell Lab of Ornithology]]

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]]</text>
      <sha1>pxrzx9eiciovft74sdyrizzlole4jxe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412794</id>
      <parentid>9412791</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9412794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10810" sha1="67yrbp0wprojrh1lrdgj30261g8hrjm" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Orienta koracio
|koloro = pink
|dosiero = Dollarbird Samcem Dec02.JPG
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Plenkreskulo
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Orienta koracio''' ''E. orientalis'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2025 |title=''Eurystomus orientalis'' |volume=2025 |article-number=e.T22682920A280900348 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22682920A280900348.en |access-date=25a de Decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus orientalis''
|dunomo aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1766)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = ''Coracias orientalis'' {{small|Linnaeus,&amp;nbsp;1766}}
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = Eurystomus orientalis distr.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Orienta koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus orientalis''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi troviĝas el Aŭstralio ĝis Koreio, Japanio kaj Barato.

==Taksonomio==
La Orienta koracio estis formale priskribita de la sveda naturalisto [[Carl Linnaeus]] en 1766 en la dekdua eldono de sia ''[[Systema Naturae]]'' sub la dunomo ''Coracias orientalis''.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Carl Linnaeus |year=1766 |title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |edition=12th |volume=1, Part 1 |publisher=Laurentii Salvii  |place=Holmiae (Stockholm) |language=Latin |page=159 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946355}}&lt;/ref&gt; Linnaeus bazigis sian priskribon sur &quot;Le Rollier des Indes&quot; (La koracio de Hindio), kiu estis priskribita kaj ilustrita de la franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brisson |first=Mathurin Jacques |author-link=Mathurin Jacques Brisson |year=1760 |title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes &amp; leurs Variétés |volume=2 |language=French, Latin |pages=75–77, Plate 7 fig. 1 |place=Paris |publisher=Jean-Baptiste Bauche |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/36011263}}&lt;/ref&gt; La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas la insulo [[Javo]] en Indonezio.&lt;ref&gt;{{ cite book |editor-last=Peters |editor-first=James Lee |editor-link=James L. Peters |year=1945 |title=Check-List of Birds of the World |volume=5 |publisher=Harvard University Press |place=Cambridge, Massachusetts  |page=246 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480257}}&lt;/ref&gt; La orienta koracio nun estas lokita en la genron ''Eurystomus'', kiu estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vieillot  |first=Louis Pierre |author-link=Louis Pierre Vieillot |year=1816 |title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire |publisher=Deterville/self | location=Paris |page=37 |language=French|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ioc&gt;{{cite web|editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornithologist) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |editor3-link=Pamela Rasmussen |date=Januaro 2021 |title=Rollers, ground rollers, kingfishers |work=IOC World Bird List Version 11.1 |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |publisher=International Ornithologists' Union |access-date=22a de Aprilo 2021}}&lt;/ref&gt;

Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2018 trovis, ke la [[lazura koracio]] (''Eurystomus azureus'') kuŝas en klado enhavanta subspeciojn de la orienta koracio.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Johansson |first1=U.S. |last2=Irestedt |first2=M. |last3=Qu |first3=Y. |last4=Ericson |first4=P. G. P. |date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030|pmid=29631051 |bibcode=2018MolPE.126...17J |s2cid=5011292}}&lt;/ref&gt; Antaŭe, ankaŭ kelkaj fakuloj konsideris la larĝbekan koracion kaj la lazuran koracion kiel subspecioj de la orienta koracio. La genronomo devenas de la greka ''eurustomos'' 'larĝbuŝa' kaj la [[specia epiteto]] estas latina ''orientalis'' 'orienta'.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010}}&lt;/ref&gt; Alternativaj nomoj por la orienta koracio estas la ''azia koracio'', ''malhela koracio'', ''dolarbirdo'', kaj ''orienta larĝbeka koracio''.

Oni agnoskis jenajn dek [[subspecio]]jn:&lt;ref name=ioc /&gt;
* ''E. o. cyanocollis'' – &lt;small&gt;[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819&lt;/small&gt;: el Himalajo tra Ĉinio ĝis sudorienta Siberio, Koreio kaj Japanio
* ''E. o. orientalis'' – &lt;small&gt;[[Carl Linnaeus|(Linnaeus]], 1766)&lt;/small&gt;: el suda Himalajo ĝis [[Hindoĉinio]], la [[Malaja Duoninsulo]], [[Sumatro]], [[Javo]], [[Borneo]] kaj Filipinoj
* ''E. o. laetior'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: en sudokcidenta Barato
* ''E. o. gigas'' – &lt;small&gt;[[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1913&lt;/small&gt;: en sudaj [[Andamanoj]]
* ''E. o. irisi'' – &lt;small&gt;[[Paules Edward Pieris Deraniyagala|Deraniyagala]], 1951&lt;/small&gt;: en Srilanko
* ''E. o. oberholseri'' – &lt;small&gt;[[George Junge|Junge]], 1936&lt;/small&gt;: en [[Simeulue]] (ĉer nordokcidenta Sumatro)
* '''Aŭstralia koracio''' (''E. o. pacificus'') – &lt;small&gt;([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1801)&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio en la genro ''Coracias''. Troviĝanta en la [[Malgrandaj Sundoj]], norda kaj orienta Aŭstralio
* ''E. o. waigiouensis'' – &lt;small&gt;[[Daniel Giraud Elliot|Elliot, DG]], 1871&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en [[Nov-Gvineo]], okcidentpapuaj insuloj, [[D'Entrecasteaux]] kaj la [[Ludovik-Insularo]]
* ''E. o. crassirostris'' – &lt;small&gt;[[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1869&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Bismarkoj]]
* ''E. o. solomonensis'' – &lt;small&gt;[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1890&lt;/small&gt;: origine priskribita kiel aparta specio. Troviĝanta en la [[Salomonoj]]

==Aspekto==
La orienta koracio havas longon ĝis 30 cm. Ĝi estas malhelbruna, sed forte nuanca kun bluetverda brilo sur la dorso kaj flugilkovriloj. Ĝia ventro kaj subvostaj kovriloj estas helkoloraj, kaj ĝi havas brile helbluan koloron sur siaj gorĝo kaj subvosto. Ĝiaj flugilplumoj estas pli malhelbluaj. Ĝia beko estas mallonga kaj larĝa kaj ĉe maturaj bestoj estas oranĝruĝa kun nigra pinto. Ĝi havas tre helbluajn makulojn sur la eksteraj partoj de siaj flugiloj, kiuj estas tre videblaj dumfluge. La inoj estas iomete pli senbrilaj ol la maskloj, sed ĝenerale ambaŭ estas tre similaj. Nematuraj birdoj estas multe pli senbrilaj ol la plenkreskuloj kaj ne havas la bluan koloron sur siaj gorĝoj. Ili ankaŭ havas brunajn bekojn kaj piedojn anstataŭ la ruĝan koloron de la plenkreskuloj.&lt;ref name=fry&gt;{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | chapter=Dollarbird | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm |  location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=305–308 }}&lt;/ref&gt;

==Distribuo kaj habitato==
La Orienta koracio troviĝas de Aŭstralio ĝis Japanio kaj Barato. Almenaŭ kelkaj subspecioj (ekzemple ''E. o. pacificus'') estas migrantaj. Ĝi reproduktiĝas en norda kaj orienta Aŭstralio inter la monatoj septembro kaj aprilo kaj travintras en Nov-Gvineo kaj proksimaj insuloj. Tiuj birdoj preferas malfermajn arbarajn areojn kun kavaj arboj por konstrui nestojn.

== Kutimaro kaj ekologio ==
La orienta koracio plej ofte vidiĝas sola, kun karakteriza vertikala silueto, sur senfolia branĉo alte en arbo; de tie ĝi ĉasas insektojn dumfluge, kaj revenas al la sama ripozejo post kelkaj sekundoj.

==Bildaro==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt; 
File:Dollarbird or Broad-billed Roller (Eurystomus orientalis) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 060.jpg|Ĉe Jayanti en Buxa Tigrorezervejo en distrikto [[Ĝalpajguri]] de [[Okcidenta Bengalio]], Barato.
File:Dollarbird1.jpg|Ĉe Rangapur apud rivero Dhansar, [[Nepalo]]
File:Eurystomus orientalis -Miami Metrozoo, USA -singing-8a.jpg|Kantanta ĉe [[Bestoĝardeno Miami]], Usono
File:Dollarbird.jpg|Nacia Parko Kaeng Kraĉan - Tajlando
File:Dollarbird rushck.ogg|Du Orientaj koracioj, Rush Creek, SOr Kvinslando, Aŭstralio
File:Dollarbird Manas National Park Assam India April 2019.jpg|Paro en Nacia Parko Manas, [[Asamo]], [[Barato]].
File:4G4A5932.jpg|Orienta koracio
File:Oriental Dollar Bird at Central Park, Salt Lake, Kolkata 2.jpg|Orienta koracio ĉe Centra Parko, Bidhannagar, [[Kalkato]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8
* {{cite book |title=[[Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds]]. Volume 4: Parrots to dollarbird | editor-last=Higgins | editor-first=Peter J. |year=1999 |publisher=Oxford University Press |location=Melbourne | isbn=978-0-19-553071-1  | chapter=''Eurystomus orientalis'' Dollarbird | chapter-url=http://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/303_Dollarbird.pdf | pages=1225–1239 }}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias orientalis}}
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/oriental-dollarbird-eurystomus-orientalis BirdLife Species Factsheet]
* [http://www.birdphotos.com.au/Dollarbird/default.html Fotoj el Australian Birdlife Photo Library
* [http://avocet.zoology.msu.edu/recordings/13711 Sono de ''burung Tiong Batu'', Recording AV#13711. Malaysia: Sabah; Sepilok, Rainforest Discovery Centre (je 1 km) (5.879, 117.946), registrita de Frank R. Lambert]
* [http://www.birdsinbackyards.net/species/Eurystomus-orientalis Birds in Backyards: Dollarbird]
*[https://ebird.org/species/dollar1/ Fotoj, sono kaj filmeto de orienta koracio] el Biblioteko Macaulay de [[Cornell Lab of Ornithology]]

{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]]</text>
      <sha1>67yrbp0wprojrh1lrdgj30261g8hrjm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eurystomus orientalis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947977</id>
    <redirect title="Orienta koracio" />
    <revision>
      <id>9412768</id>
      <timestamp>2026-06-24T22:27:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Orienta koracio]]</comment>
      <origin>9412768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="attrsdavvbycyndivkz4rrj33lflgz5" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Orienta koracio]]</text>
      <sha1>attrsdavvbycyndivkz4rrj33lflgz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lazura koracio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947978</id>
    <revision>
      <id>9412810</id>
      <timestamp>2026-06-24T23:49:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Lazura koracio |koloro = pink |dosiero = 2015-09-13 Eurystomus azureus, Halmahera Timur, Indonesia.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = Halmahera Timur, Indonezio |dosiero2 =  | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 =  |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae'' |genro =...&quot;</comment>
      <origin>9412810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3423" sha1="8wm9suzpvtgbm8uju0qr2gu70gibvu7" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Lazura koracio
|koloro = pink
|dosiero = 2015-09-13 Eurystomus azureus, Halmahera Timur, Indonesia.jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Halmahera Timur, Indonezio
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Lazura koracio''' ''E. azureus'' 
|statuso = NT
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 12 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Eurystomus azureus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682926A117000326 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22682926A117000326.en |access-date=12a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus azureus''
|dunomo aŭtoritato = ([[George Robert Gray|Gray, G.R.]], 1861)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = 
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = * ''Eurystomus orientalis azureus''
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Lazura koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus azureus''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi estas [[Endemio|endemia]] de [[Nordaj Molukoj]] en Indonezio. Iam, kelkaj aŭtoritatoj konsideris la lazuran koracion kiel subspecio de la [[orienta koracio]].&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 }}&lt;/ref&gt;

==Aspekto==
Temas pri tre malhelblua lazura (blua violnuanca) alciono kun ruĝecaj beko kaj piedoj.

== Habitato ==
La naturaj vivejoj de la lazura koracio estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj plantejoj. Ĝin negative influas [[habitatoperdo]]. Dum iom da tempo, oni supozis, ke ĝiaj nombroj malpliiĝas sufiĉe rapide kaj ĝi estis suprenlistigita al [[Vundebla]] en la [[IUCN Ruĝa Listo]] de 2000. Tamen, pli lastatempe oni determinis, ke ĝi estas, kvankam ankoraŭ malpliiĝanta, pli ofta ol antaŭe kredite, kaj tial ĝi estis malsuprenlistigita al [[Preskaŭ Minacata]] en 2007.&lt;ref&gt;BirdLife International (2004, 2007a,b).&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8
* BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26.
* BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&amp;sid=1044&amp;m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias azureus}}


{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Indonezio]]</text>
      <sha1>8wm9suzpvtgbm8uju0qr2gu70gibvu7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412812</id>
      <parentid>9412810</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:51:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9412812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3423" sha1="sek77gi65s49i8ue9oluewkxmplzfkg" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Lazura koracio
|koloro = pink
|dosiero = 2015-09-13 Eurystomus azureus, Halmahera Timur, Indonesia.jpg
| dosiero larĝo=220px
|priskribo de dosiero = Halmahera Timur, Indonezio
|dosiero2 = 
| dosiero2 larĝo=220px
|priskribo de dosiero2 = 
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes''
|familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae''
|genro = ''[[Eurystomus]]''
|specio = '''Lazura koracio''' ''E. azureus'' 
|statuso = NT
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 12 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Eurystomus azureus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682926A117000326 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22682926A117000326.en |access-date=12a de Novembro 2021}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Eurystomus azureus''
|dunomo aŭtoritato = ([[George Robert Gray|Gray, G.R.]], 1861)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|sinonimo = * ''Eurystomus orientalis azureus''
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj = 
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Lazura koracio'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''Eurystomus azureus''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi estas [[Endemio|endemia]] de [[Nordaj Molukoj]] en Indonezio. Iam, kelkaj aŭtoritatoj konsideris la lazuran koracion kiel subspecio de la [[orienta koracio]].&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 }}&lt;/ref&gt;

==Aspekto==
Temas pri tre malhelblua lazura (blua violnuanca) alciono kun ruĝecaj beko kaj piedoj.

== Habitato ==
La naturaj vivejoj de la lazura koracio estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj plantejoj. Ĝin negative influas [[habitatoperdo]]. Dum iom da tempo, oni supozis, ke ĝiaj nombroj malpliiĝas sufiĉe rapide kaj ĝi estis suprenlistigita al [[Vundebla]] en la [[IUCN Ruĝa Listo]] de 2000. Tamen, pli lastatempe oni determinis, ke ĝi estas, kvankam ankoraŭ malpliiĝanta, pli ofta ol antaŭe kredite, kaj tial ĝi estis malsuprenlistigita al [[Preskaŭ Minacata]] en 2007.&lt;ref&gt;BirdLife International (2004, 2007a,b).&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8
* BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26.
* BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&amp;sid=1044&amp;m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Coracias azureus}}


{{Portalo Biologio}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Koracioformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Indonezio]]</text>
      <sha1>sek77gi65s49i8ue9oluewkxmplzfkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eurystomus azureus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947979</id>
    <redirect title="Lazura koracio" />
    <revision>
      <id>9412814</id>
      <timestamp>2026-06-24T23:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Lazura koracio]]</comment>
      <origin>9412814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="dz655py0rt64i84mr1gy0rcds131zbd" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Lazura koracio]]</text>
      <sha1>dz655py0rt64i84mr1gy0rcds131zbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charles Jacque</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947980</id>
    <revision>
      <id>9412861</id>
      <timestamp>2026-06-25T03:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1353285111|Charles Jacque]]&quot;</comment>
      <origin>9412861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="972" sha1="p52px31reh9fdeus7mfxyanj3ksp7sa" xml:space="preserve">
'''Charles-Émile JACQUE''' (naskiĝis la 23-an de majo 1813 en Parizo - mortis la 7-an de majo 1894 samloke) estis franca pentristo de [[Paŝtistismo|paŝtista stilo]] kaj [[Gravuraĵo|gravuristo]], kiu estis, kun [[Jean-François Millet]], parto de la [[Skolo de Barbizon]]. Li unue lernis gravuri mapojn kiam li pasigis sep jarojn en la [[Franca Terarmeo|franca armeo]].
[[Dosiero:Charles_Émile_Jacque_Schafe_im_Stall.jpg|maldekstra|eta|Ŝafo en stalo]]
[[Dosiero:ChJacque002.jpg|dekstra|eta|Akvaforto (1848)]]

== Galerio ==
[[Dosiero:JacquePoultry.jpg|maldekstra|eta|271x271ra|''Kokaĵo'', ĉ. 1855–60, Clark Art Institute, Williamstown]]
[[Dosiero:JacqueSheep.jpg|centra|eta|311x311ra|''Pejzaĝo kun ŝafoj'', ĉ. 1855–94, Clark Art Institute, Williamstown]]
[[Dosiero:CEJInterior.jpg|centra|eta|''Interno'', 1852, Clark Art Institute, Williamstown]]

[[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>p52px31reh9fdeus7mfxyanj3ksp7sa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412862</id>
      <parentid>9412861</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T03:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1070" sha1="fagoawfrimeonj3p6xmtrx0z5v1xutc" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Charles-Émile JACQUE''' (naskiĝis la 23-an de majo 1813 en Parizo - mortis la 7-an de majo 1894 samloke) estis franca pentristo de [[Paŝtistismo|paŝtista stilo]] kaj [[Gravuraĵo|gravuristo]], kiu estis, kun [[Jean-François Millet]], parto de la [[Skolo de Barbizon]]. Li unue lernis gravuri mapojn kiam li pasigis sep jarojn en la [[Franca Terarmeo|franca armeo]].
[[Dosiero:Charles_Émile_Jacque_Schafe_im_Stall.jpg|maldekstra|eta|Ŝafo en stalo]]
[[Dosiero:ChJacque002.jpg|dekstra|eta|Akvaforto (1848)]]

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:JacquePoultry.jpg|''Kokoj'', ĉ. 1855–60, Clark Art Institute, Williamstown
Dosiero:JacqueSheep.jpg|''Pejzaĝo kun ŝafoj'', ĉ. 1855–94, Clark Art Institute, Williamstown
Dosiero:CEJInterior.jpg|''Interno'', 1852, Clark Art Institute, Williamstown
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Artisto}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Jacque, Charles}}

[[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>fagoawfrimeonj3p6xmtrx0z5v1xutc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412863</id>
      <parentid>9412862</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T03:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1036" sha1="i15vplwli2fho1bafs30f6xid4d2t0b" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Charles-Émile JACQUE''' (naskiĝis la 23-an de majo 1813 en Parizo - mortis la 7-an de majo 1894 samloke) estis franca pentristo de [[Paŝtistismo|paŝtista stilo]] kaj [[Gravuraĵo|gravuristo]], kiu estis, kun [[Jean-François Millet]], parto de la [[Skolo de Barbizon]]. Li unue lernis gravuri mapojn kiam li pasigis sep jarojn en la [[Franca Terarmeo|franca armeo]].

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:ChJacque002.jpg||Akvaforto (1848)
Dosiero:Charles_Émile_Jacque_Schafe_im_Stall.jpg|Ŝafo en stalo
Dosiero:JacquePoultry.jpg|''Kokoj'', ĉ. 1855–60, Clark Art Institute, Williamstown
Dosiero:JacqueSheep.jpg|''Pejzaĝo kun ŝafoj'', ĉ. 1855–94, Clark Art Institute, Williamstown
Dosiero:CEJInterior.jpg|''Interno'', 1852, Clark Art Institute, Williamstown
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Artisto}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Jacque, Charles}}

[[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>i15vplwli2fho1bafs30f6xid4d2t0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eugène Isabey</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947981</id>
    <revision>
      <id>9412865</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1349086842|Eugène Isabey]]&quot;</comment>
      <origin>9412865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3633" sha1="3ne08sisvx4ikbcutaij1ou41c67sn6" xml:space="preserve">
'''Eugène Louis Gabriel ISABEY''' (naskiĝis la 22-an de julio 1803 en [[Parizo]] &amp;#x2013; mortis la 25-an de aprilo 1886 en [[Montévrain]], departemento [[Seine-et-Marne]]) estis franca pentristo, [[Litografio|litografiisto]] kaj [[Akvarelo|akvarelisto]] en la [[Romantikismo|romantika]] stilo.
[[Dosiero:Portrait_of_Eugene_Isabey_(1803-1886),_full-length,_with_a_sword_-_by_Louis-Andre-Gabriel_Bouchet.jpg|maldekstra|eta|Eugène Isabey kiel infano, pentrita en 1810 fare de Louis-André-Gabriel Bouchet]]
Li ŝatis historiajn pentraĵojn, ĝenrajn scenojn kaj pejzaĝojn, sed ankaŭ realigis multajn kanvasojn prezentantajn ŝtormojn kaj ŝipvrakojn, eble reflektante siajn proprajn malsukcesigitajn karierplanojn. Dum vojaĝo al Anglio, oni scias, ke li studis la verkojn de [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]]. Li estis aparte lerta pri bildigado de subtilecoj en pli malhelaj koloroj; kion oni povus nomi formo de [[Grizajlo|grisaille]]. Li regule akceptis studentojn; inkluzive de [[Eugène Boudin]], Johan Barthold Jongkind kaj Durand-Brager. En siaj pli postaj jaroj, li turnis sin de mara pentraĵo al historiaj scenoj, kutime de perforta naturo, kiel ekzemple masakroj, dueloj kaj raboj.

== Elektitaj pentraĵoj ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;145&quot;&gt;
Dosiero:Dunkerque_musee_BA_isabey_port_dunkerque.JPG|alternative=The Port of Dunkirk, 1831| ''La Haveno de Dunkerko'', 1831
Dosiero:Combat_du_Texel_29_juin_1694.jpg|alternative=The Battle of Texel, 1839| ''La Batalo de Texel'', 1839
Dosiero:Repatriación_de_las_cenizas_de_Napoleón_a_bordo_de_la_Belle_Poule,_por_Eugène_Isabey.jpg|alternative=The Return of Napoleon, 1842| ''La Reveno de Napoleono'', 1842
Dosiero:Vue_de_la_ville_et_du_port_de_Dieppe.png|alternative=The Town and Port of Dieppe, 1842| ''La urbo kaj haveno de Dieppe'', 1842
Dosiero:Eugène_Isabey_(1803-1886)_-_Boats_on_the_Shore_at_Calais_-_P579_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=Boats on the Shore at Calais, 1851| ''Boatoj sur la marbordo ĉe Calais'', 1851
Dosiero:Eugène_Isabey_-_View_Along_the_Norman_Coast_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=View Along the Norman Coast, 1842| ''Vido laŭ la normanda marbordo'', 1842
Dosiero:Eugène_Isabey_Schmuggler_am_Strand.jpg|alternative=Smugglers on the Beach| Kontrabandistoj sur la strando
Dosiero:Le_naufrage_de_l'Emily-Eugène_Isabey_mg_8261.jpg|alternative=Shipwreck of the Emily, 1865| ''Ŝiprompo de la Emily'', 1865
Dosiero:De_ruyter_de_witt_texel_img_9310.jpg|alternative=The Embarkment of De Ruyter at the Battle of Texel| La Enŝipiĝo de [[Michiel de Ruyter|De Ruyter]] ĉe la Batalo de Texel
Dosiero:Eugene_Isabey_-_Beach_at_Low_Tide.jpg|alternative=Beach at Low Tide| Strando ĉe malalta tajdo
Dosiero:The_Burial_at_Sea_of_a_Marine_Officer_Serving_under_Louis_XVI_by_Eugène_Isabey.jpg|alternative=Funeral of a Naval Officer, under Louis XVI| Entombigo de mararmea oficiro, sub Ludoviko la 16-a
Dosiero:Eugène_Isabey_-_Fishing_Village_-_Village_de_Pêcheurs.png|alternative=Village de Pêcheurs (Fishing Village)| Fiŝkaptista vilaĝo (''Village de Pêcheurs'')
&lt;/gallery&gt;

* [http://www.arcadja.com/auctions/en/private/eugene_isabey/artworks/326927/0/ Arcadja Auctions: Pliaj verkoj de Isabey.]
* [http://www.thefamousartists.com/eugene-isabey Biografiaj notoj] @ La famaj artistoj
* [http://www.louvre.fr/expositions/eugene-isabey-1803-1886-br-par-les-ruelles-et-par-les-greves Ekspozicio de Isabey (2012)] ĉe la retejo de la Luvro.
[[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]]
[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]
[[Kategorio:Francaj desegnistoj]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>3ne08sisvx4ikbcutaij1ou41c67sn6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412866</id>
      <parentid>9412865</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3805" sha1="9ctlfjn9g69uu3eq3w1mrfn22o1s4i9" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Eugène Louis Gabriel ISABEY''' (naskiĝis la 22-an de julio 1803 en [[Parizo]] &amp;#x2013; mortis la 25-an de aprilo 1886 en [[Montévrain]], departemento [[Seine-et-Marne]]) estis franca pentristo, [[Litografio|litografiisto]] kaj [[Akvarelo|akvarelisto]] en la [[Romantikismo|romantika]] stilo.
[[Dosiero:Portrait_of_Eugene_Isabey_(1803-1886),_full-length,_with_a_sword_-_by_Louis-Andre-Gabriel_Bouchet.jpg|maldekstra|eta|Eugène Isabey kiel infano, pentrita en 1810 fare de Louis-André-Gabriel Bouchet]]
Li ŝatis historiajn pentraĵojn, ĝenrajn scenojn kaj pejzaĝojn, sed ankaŭ realigis multajn kanvasojn prezentantajn ŝtormojn kaj ŝipvrakojn, eble reflektante siajn proprajn malsukcesigitajn karierplanojn. Dum vojaĝo al Anglio, oni scias, ke li studis la verkojn de [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]]. Li estis aparte lerta pri bildigado de subtilecoj en pli malhelaj koloroj; kion oni povus nomi formo de [[Grizajlo|grisaille]]. Li regule akceptis studentojn; inkluzive de [[Eugène Boudin]], Johan Barthold Jongkind kaj Durand-Brager. En siaj pli postaj jaroj, li turnis sin de mara pentraĵo al historiaj scenoj, kutime de perforta naturo, kiel ekzemple masakroj, dueloj kaj raboj.

== Elektitaj pentraĵoj ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;145&quot;&gt;
Dosiero:Dunkerque_musee_BA_isabey_port_dunkerque.JPG|alternative=The Port of Dunkirk, 1831| ''La Haveno de Dunkerko'', 1831
Dosiero:Combat_du_Texel_29_juin_1694.jpg|alternative=The Battle of Texel, 1839| ''La Batalo de Texel'', 1839
Dosiero:Repatriación_de_las_cenizas_de_Napoleón_a_bordo_de_la_Belle_Poule,_por_Eugène_Isabey.jpg|alternative=The Return of Napoleon, 1842| ''La Reveno de Napoleono'', 1842
Dosiero:Vue_de_la_ville_et_du_port_de_Dieppe.png|alternative=The Town and Port of Dieppe, 1842| ''La urbo kaj haveno de Dieppe'', 1842
Dosiero:Eugène_Isabey_(1803-1886)_-_Boats_on_the_Shore_at_Calais_-_P579_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=Boats on the Shore at Calais, 1851| ''Boatoj sur la marbordo ĉe Calais'', 1851
Dosiero:Eugène_Isabey_-_View_Along_the_Norman_Coast_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=View Along the Norman Coast, 1842| ''Vido laŭ la normanda marbordo'', 1842
Dosiero:Eugène_Isabey_Schmuggler_am_Strand.jpg|alternative=Smugglers on the Beach| Kontrabandistoj sur la strando
Dosiero:Le_naufrage_de_l'Emily-Eugène_Isabey_mg_8261.jpg|alternative=Shipwreck of the Emily, 1865| ''Ŝiprompo de la Emily'', 1865
Dosiero:De_ruyter_de_witt_texel_img_9310.jpg|alternative=The Embarkment of De Ruyter at the Battle of Texel| La Enŝipiĝo de [[Michiel de Ruyter|De Ruyter]] ĉe la Batalo de Texel
Dosiero:Eugene_Isabey_-_Beach_at_Low_Tide.jpg|alternative=Beach at Low Tide| Strando ĉe malalta tajdo
Dosiero:The_Burial_at_Sea_of_a_Marine_Officer_Serving_under_Louis_XVI_by_Eugène_Isabey.jpg|alternative=Funeral of a Naval Officer, under Louis XVI| Entombigo de mararmea oficiro, sub Ludoviko la 16-a
Dosiero:Eugène_Isabey_-_Fishing_Village_-_Village_de_Pêcheurs.png|alternative=Village de Pêcheurs (Fishing Village)| Fiŝkaptista vilaĝo (''Village de Pêcheurs'')
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.arcadja.com/auctions/en/private/eugene_isabey/artworks/326927/0/ Arcadja Auctions: Pliaj verkoj de Isabey.]
* [http://www.thefamousartists.com/eugene-isabey Biografiaj notoj] @ La famaj artistoj
* [http://www.louvre.fr/expositions/eugene-isabey-1803-1886-br-par-les-ruelles-et-par-les-greves Ekspozicio de Isabey (2012)] ĉe la retejo de la Luvro.

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Isabey, Eugene}}
[[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]]
[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]
[[Kategorio:Francaj desegnistoj]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>9ctlfjn9g69uu3eq3w1mrfn22o1s4i9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412867</id>
      <parentid>9412866</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:03:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3802" sha1="qiyxb2zpycvio450az9xevxeffinwix" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Eugène Louis Gabriel ISABEY''' (naskiĝis la 22-an de julio 1803 en [[Parizo]] &amp;#x2013; mortis la 25-an de aprilo 1886 en [[Montévrain]], departemento [[Seine-et-Marne]]) estis franca pentristo, [[Litografio|litografiisto]] kaj [[Akvarelo|akvarelisto]] en la [[Romantikismo|romantika]] stilo.
[[Dosiero:Portrait_of_Eugene_Isabey_(1803-1886),_full-length,_with_a_sword_-_by_Louis-Andre-Gabriel_Bouchet.jpg|dekstra|eta|Eugène Isabey kiel infano, pentrita en 1810 fare de Louis-André-Gabriel Bouchet]]
Li ŝatis historiajn pentraĵojn, ĝenrajn scenojn kaj pejzaĝojn, sed ankaŭ realigis multajn kanvasojn prezentantajn ŝtormojn kaj ŝipvrakojn, eble reflektante siajn proprajn malsukcesigitajn karierplanojn. Dum vojaĝo al Anglio, oni scias, ke li studis la verkojn de [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]]. Li estis aparte lerta pri bildigado de subtilecoj en pli malhelaj koloroj; kion oni povus nomi formo de [[Grizajlo|grisaille]]. Li regule akceptis studentojn; inkluzive de [[Eugène Boudin]], Johan Barthold Jongkind kaj Durand-Brager. En siaj pli postaj jaroj, li turnis sin de mara pentraĵo al historiaj scenoj, kutime de perforta naturo, kiel ekzemple masakroj, dueloj kaj raboj.

== Elektitaj pentraĵoj ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;145&quot;&gt;
Dosiero:Dunkerque_musee_BA_isabey_port_dunkerque.JPG|alternative=The Port of Dunkirk, 1831| ''La Haveno de Dunkerko'', 1831
Dosiero:Combat_du_Texel_29_juin_1694.jpg|alternative=The Battle of Texel, 1839| ''La Batalo de Texel'', 1839
Dosiero:Repatriación_de_las_cenizas_de_Napoleón_a_bordo_de_la_Belle_Poule,_por_Eugène_Isabey.jpg|alternative=The Return of Napoleon, 1842| ''La Reveno de Napoleono'', 1842
Dosiero:Vue_de_la_ville_et_du_port_de_Dieppe.png|alternative=The Town and Port of Dieppe, 1842| ''La urbo kaj haveno de Dieppe'', 1842
Dosiero:Eugène_Isabey_(1803-1886)_-_Boats_on_the_Shore_at_Calais_-_P579_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=Boats on the Shore at Calais, 1851| ''Boatoj sur la marbordo ĉe Calais'', 1851
Dosiero:Eugène_Isabey_-_View_Along_the_Norman_Coast_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=View Along the Norman Coast, 1842| ''Vido laŭ la normanda marbordo'', 1842
Dosiero:Eugène_Isabey_Schmuggler_am_Strand.jpg|alternative=Smugglers on the Beach| Kontrabandistoj sur la strando
Dosiero:Le_naufrage_de_l'Emily-Eugène_Isabey_mg_8261.jpg|alternative=Shipwreck of the Emily, 1865| ''Ŝiprompo de la Emily'', 1865
Dosiero:De_ruyter_de_witt_texel_img_9310.jpg|alternative=The Embarkment of De Ruyter at the Battle of Texel| La Enŝipiĝo de [[Michiel de Ruyter|De Ruyter]] ĉe la Batalo de Texel
Dosiero:Eugene_Isabey_-_Beach_at_Low_Tide.jpg|alternative=Beach at Low Tide| Strando ĉe malalta tajdo
Dosiero:The_Burial_at_Sea_of_a_Marine_Officer_Serving_under_Louis_XVI_by_Eugène_Isabey.jpg|alternative=Funeral of a Naval Officer, under Louis XVI| Entombigo de mararmea oficiro, sub Ludoviko la 16-a
Dosiero:Eugène_Isabey_-_Fishing_Village_-_Village_de_Pêcheurs.png|alternative=Village de Pêcheurs (Fishing Village)| Fiŝkaptista vilaĝo (''Village de Pêcheurs'')
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.arcadja.com/auctions/en/private/eugene_isabey/artworks/326927/0/ Arcadja Auctions: Pliaj verkoj de Isabey.]
* [http://www.thefamousartists.com/eugene-isabey Biografiaj notoj] @ La famaj artistoj
* [http://www.louvre.fr/expositions/eugene-isabey-1803-1886-br-par-les-ruelles-et-par-les-greves Ekspozicio de Isabey (2012)] ĉe la retejo de la Luvro.

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Isabey, Eugene}}
[[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]]
[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]
[[Kategorio:Francaj desegnistoj]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>qiyxb2zpycvio450az9xevxeffinwix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gerard ter Borch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947982</id>
    <revision>
      <id>9412872</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1342265951|Gerard ter Borch]]&quot;</comment>
      <origin>9412872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4980" sha1="0aj8q0618rmeonkjpicujlq788dnwum" xml:space="preserve">
'''Gerard ter BORCH''', nederlandlingva prononco  [ˈɣeːrɑrt tɛr ˈbɔr(ə)x] (naskita ĉirkaŭ 1617 en [[Zwolle]] – mortis la 8-an de decembro 1681 en [[Deventer]]), ankaŭ konata kiel '''Gerard TERBURG''' (nederlandlingva: [ˈɣeːrɑrt tɛrˈbʏr(ə)x]), estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda ora pentristo]] ĉefe pri [[Ĝenropentraĵo|ĝenraj temoj]].&lt;ref name=&quot;veconomist3&quot;&gt;{{cite news|title=Vermeer was brilliant, but he was not without influences|url=https://www.economist.com/news/books-and-arts/21730134-blockbuster-show-punctures-myth-solitary-genius-vermeer-was-brilliant-he|newspaper=[[The Economist]]|date=12 October 2017}}&lt;/ref&gt; Li influis siajn kolegajn nederlandajn pentristojn Gabriel Metsu, [[Gerrit Dou]], Eglon van der Neer kaj [[Johannes Vermeer]].&lt;ref name=&quot;veconomist3&quot; /&gt; Laŭ Arthur K. Wheelock Jr., Ter Borch &quot;establis novan kadron por temoj, kondukante homojn en la sanktejon de la hejmo&quot;, montrante la necertecojn de la figuroj kaj lerte aludante al iliaj internaj vivoj.&lt;ref name=&quot;veconomist3&quot; /&gt; Lia influo kiel pentristo, tamen, estis poste superita de Vermeer.&lt;ref name=&quot;veconomist3&quot; /&gt;
[[Dosiero:Westfaelischer_Friede_in_Muenster_(Gerard_Terborch_1648).jpg|maldekstra|eta|''La Ratifiko de la Hispana-Nederlanda Traktato de Monastero, 15 majo 1648'' (1648) en la kolekto de la [[Rijksmuseum]] en [[Amsterdamo]]]]
Ter Borch estas grava pentristo de ĝenraj temoj. Li estas konata pro sia bildigo de teksturo en drapiraĵoj, ekzemple en ''La Letero'' kaj en ''La galanta konversacio'', gravuritaj de Johann Georg Wille. &lt;ref&gt;[http://www.philamuseum.org/collections/permanent/17630.html?mulR=7480 Philadelphia Museum of Art page].&lt;/ref&gt;

== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;154&quot;&gt;
Dosiero:Gerard_ter_Borch_-_Man_on_Horseback.jpg|alternative=Man on Horseback (1634)| ''Viro sur ĉevalo'' (1634)
Dosiero:EinzugdesGesandten_AdriaenPauw.jpg|alternative=Adrian Pauw's arrival in Münster (1646)| ''La alveno de Adrian Pauw en Münster'' (1646)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_&quot;De_Koestal&quot;.jpg|alternative=A Maid Milking a Cow in a Barn (c. 1652–54)| ''Servistino melkanta bovinon en garbejo'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1652–54)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_-_The_Messenger,_known_as_'The_Unwelcome_News'_-_176_-_Mauritshuis.jpg|alternative=The Messenger (The Unwelcome News) (1653), Mauritshuis| La m''esaĝisto'' (La malbonvena novaĵo) (1653), [[Mauritshuis]]
Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_019.jpg|alternative=The Gallant Conversation (The Paternal Admonition) (c. 1654)| ''La galanta konversacio'' (La patra admono) ({{Ĉirkaŭ|1654}})
Dosiero:Gerard_ter_Borch_d._J._004.jpg|alternative=The concert (1655)| ''La koncerto'' (1655)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_d._J._001.jpg|alternative=Woman writing a letter (c. 1655)| ''Virino skribanta leteron'' ({{Ĉirkaŭ}} 1655)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_-_The_Letter_-_WGA22120.jpg|alternative=The letter (c. 1655)| ''La letero'' ({{Ĉirkaŭ}} 1655)
Dosiero:Målning._Familjebild._Gerard_ter_Borch_-_Hallwylska_museet_-_86722.tif|alternative=Portrait of a Family (after 1656)| ''Portreto de familio'' (post 1656)
Dosiero:Borch_Officer.jpg|alternative=An officer dictating a letter (c. 1657–58)| ''Oficiro diktanta leteron'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1657–58)
Dosiero:A_Woman_Playing_the_Theorbo-Lute_and_a_Cavalier_MET_DP145907.jpg|alternative=A Woman Playing the Theorbo-Lute and a Cavalier, circa 1658, Metropolitan Museum of Art| ''Virino ludanta la Tiorbon-liuton kaj kavaliron'', ĉirkaŭ 1658, [[Metropola Muzeo de Arto]]
Dosiero:Gerard_ter_Borch_the_Younger_-_The_Suitor's_Visit_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Suitor's Visit (c. 1658)| ''La vizito de la Svatanto'' ({{Ĉirkaŭ|1658}})
Dosiero:Gerhard_Terborch.jpg|alternative=Lady at her Toilette (1660)| ''Sinjorino ĉe ŝia necesejo'' (1660)
Dosiero:Gerard_Terborch_-_A_Lady_Reading_a_Letter.JPG|alternative=A Lady Reading a Letter (1662)| ''Sinjorino legante leteron'' (1662)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_-_The_Glass_of_Lemonade_-_WGA22118.jpg|alternative=Glass of Lemonade (c. 1664)| ''Glaso da limonado'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1664)
Dosiero:Woman_Reading_a_Letter_1660-1662_Gerard_ter_Borch_II.jpg|alternative=The Letter (c. 1660–1665)| ''La letero'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1660–1665)
Dosiero:Jacob_de_Graeff,_heer_van_Purmerland_en_Ilpendam.jpg|alternative=Portrait of Jacob de Graeff, free lord of Purmerland and Ilpendam (between 1670 and 1681)| Portreto de Jacob de Graeff, libera sinjoro de Purmerland kaj Ilpendam (inter 1670 kaj 1681)
Dosiero:Cornelis_de_Graeff_(1650-1678).png|alternative=Portrait of Cornelis HrR Ridder de Graeff (1673)| ''Portreto de Cornelis HrR Ridder de Graeff'' (1673)
Dosiero:Le_Galant_Militaire_ou_jeune_femme_à_laquelle_un_homme_offre_de_l'argent_-_Gerard_ter_Borch.jpg|alternative=The Military Gallant, Louvre Museum| La armea galanto, [[Luvro|Muzeo Luvro]]
&lt;/gallery&gt;

* [http://www.pubhist.com/person/165/gerard-ter-borch Verkoj kaj literaturo pri Gerard ter Borch]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>0aj8q0618rmeonkjpicujlq788dnwum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412873</id>
      <parentid>9412872</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5152" sha1="kuxo4zuu7d0rxeny5hij4p2oak6xvj0" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Gerard ter BORCH''', nederlandlingva prononco  [ˈɣeːrɑrt tɛr ˈbɔr(ə)x] (naskita ĉirkaŭ 1617 en [[Zwolle]] – mortis la 8-an de decembro 1681 en [[Deventer]]), ankaŭ konata kiel '''Gerard TERBURG''' (nederlandlingva: [ˈɣeːrɑrt tɛrˈbʏr(ə)x]), estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda ora pentristo]] ĉefe pri [[Ĝenropentraĵo|ĝenraj temoj]].&lt;ref name=&quot;veconomist3&quot;&gt;{{cite news|title=Vermeer was brilliant, but he was not without influences|url=https://www.economist.com/news/books-and-arts/21730134-blockbuster-show-punctures-myth-solitary-genius-vermeer-was-brilliant-he|newspaper=[[The Economist]]|date=12 October 2017}}&lt;/ref&gt; Li influis siajn kolegajn nederlandajn pentristojn Gabriel Metsu, [[Gerrit Dou]], Eglon van der Neer kaj [[Johannes Vermeer]].&lt;ref name=&quot;veconomist3&quot; /&gt; Laŭ Arthur K. Wheelock Jr., Ter Borch &quot;establis novan kadron por temoj, kondukante homojn en la sanktejon de la hejmo&quot;, montrante la necertecojn de la figuroj kaj lerte aludante al iliaj internaj vivoj.&lt;ref name=&quot;veconomist3&quot; /&gt; Lia influo kiel pentristo, tamen, estis poste superita de Vermeer.&lt;ref name=&quot;veconomist3&quot; /&gt;
[[Dosiero:Westfaelischer_Friede_in_Muenster_(Gerard_Terborch_1648).jpg|dekstra|eta|''La Ratifiko de la Hispana-Nederlanda Traktato de Monastero, 15 majo 1648'' (1648) en la kolekto de la [[Rijksmuseum]] en [[Amsterdamo]]]]
Ter Borch estas grava pentristo de ĝenraj temoj. Li estas konata pro sia bildigo de teksturo en drapiraĵoj, ekzemple en ''La Letero'' kaj en ''La galanta konversacio'', gravuritaj de Johann Georg Wille. &lt;ref&gt;[http://www.philamuseum.org/collections/permanent/17630.html?mulR=7480 Philadelphia Museum of Art page].&lt;/ref&gt;

== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;154&quot;&gt;
Dosiero:Gerard_ter_Borch_-_Man_on_Horseback.jpg|alternative=Man on Horseback (1634)| ''Viro sur ĉevalo'' (1634)
Dosiero:EinzugdesGesandten_AdriaenPauw.jpg|alternative=Adrian Pauw's arrival in Münster (1646)| ''La alveno de Adrian Pauw en Münster'' (1646)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_&quot;De_Koestal&quot;.jpg|alternative=A Maid Milking a Cow in a Barn (c. 1652–54)| ''Servistino melkanta bovinon en garbejo'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1652–54)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_-_The_Messenger,_known_as_'The_Unwelcome_News'_-_176_-_Mauritshuis.jpg|alternative=The Messenger (The Unwelcome News) (1653), Mauritshuis| La m''esaĝisto'' (La malbonvena novaĵo) (1653), [[Mauritshuis]]
Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_019.jpg|alternative=The Gallant Conversation (The Paternal Admonition) (c. 1654)| ''La galanta konversacio'' (La patra admono) ({{Ĉirkaŭ|1654}})
Dosiero:Gerard_ter_Borch_d._J._004.jpg|alternative=The concert (1655)| ''La koncerto'' (1655)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_d._J._001.jpg|alternative=Woman writing a letter (c. 1655)| ''Virino skribanta leteron'' ({{Ĉirkaŭ}} 1655)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_-_The_Letter_-_WGA22120.jpg|alternative=The letter (c. 1655)| ''La letero'' ({{Ĉirkaŭ}} 1655)
Dosiero:Målning._Familjebild._Gerard_ter_Borch_-_Hallwylska_museet_-_86722.tif|alternative=Portrait of a Family (after 1656)| ''Portreto de familio'' (post 1656)
Dosiero:Borch_Officer.jpg|alternative=An officer dictating a letter (c. 1657–58)| ''Oficiro diktanta leteron'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1657–58)
Dosiero:A_Woman_Playing_the_Theorbo-Lute_and_a_Cavalier_MET_DP145907.jpg|alternative=A Woman Playing the Theorbo-Lute and a Cavalier, circa 1658, Metropolitan Museum of Art| ''Virino ludanta la Tiorbon-liuton kaj kavaliron'', ĉirkaŭ 1658, [[Metropola Muzeo de Arto]]
Dosiero:Gerard_ter_Borch_the_Younger_-_The_Suitor's_Visit_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Suitor's Visit (c. 1658)| ''La vizito de la Svatanto'' ({{Ĉirkaŭ|1658}})
Dosiero:Gerhard_Terborch.jpg|alternative=Lady at her Toilette (1660)| ''Sinjorino ĉe ŝia necesejo'' (1660)
Dosiero:Gerard_Terborch_-_A_Lady_Reading_a_Letter.JPG|alternative=A Lady Reading a Letter (1662)| ''Sinjorino legante leteron'' (1662)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_-_The_Glass_of_Lemonade_-_WGA22118.jpg|alternative=Glass of Lemonade (c. 1664)| ''Glaso da limonado'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1664)
Dosiero:Woman_Reading_a_Letter_1660-1662_Gerard_ter_Borch_II.jpg|alternative=The Letter (c. 1660–1665)| ''La letero'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1660–1665)
Dosiero:Jacob_de_Graeff,_heer_van_Purmerland_en_Ilpendam.jpg|alternative=Portrait of Jacob de Graeff, free lord of Purmerland and Ilpendam (between 1670 and 1681)| Portreto de Jacob de Graeff, libera sinjoro de Purmerland kaj Ilpendam (inter 1670 kaj 1681)
Dosiero:Cornelis_de_Graeff_(1650-1678).png|alternative=Portrait of Cornelis HrR Ridder de Graeff (1673)| ''Portreto de Cornelis HrR Ridder de Graeff'' (1673)
Dosiero:Le_Galant_Militaire_ou_jeune_femme_à_laquelle_un_homme_offre_de_l'argent_-_Gerard_ter_Borch.jpg|alternative=The Military Gallant, Louvre Museum| La armea galanto, [[Luvro|Muzeo Luvro]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.pubhist.com/person/165/gerard-ter-borch Verkoj kaj literaturo pri Gerard ter Borch]
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Borch ter, Gerard}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>kuxo4zuu7d0rxeny5hij4p2oak6xvj0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412876</id>
      <parentid>9412873</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9412876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6470" sha1="8kpunnadeq4y85p6x7s6ymwaa6i82hu" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Gerard ter BORCH''', nederlandlingva prononco  [ˈɣeːrɑrt tɛr ˈbɔr(ə)x] (naskita ĉirkaŭ 1617 en [[Zwolle]] – mortis la 8-an de decembro 1681 en [[Deventer]]), ankaŭ konata kiel '''Gerard TERBURG''' (nederlandlingva: [ˈɣeːrɑrt tɛrˈbʏr(ə)x]), estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda ora pentristo]] ĉefe pri [[Ĝenropentraĵo|ĝenraj temoj]].&lt;ref name=&quot;veconomist3&quot;&gt;{{cite news|title=Vermeer was brilliant, but he was not without influences|url=https://www.economist.com/news/books-and-arts/21730134-blockbuster-show-punctures-myth-solitary-genius-vermeer-was-brilliant-he|newspaper=[[The Economist]]|date=12 October 2017}}&lt;/ref&gt; Li influis siajn kolegajn nederlandajn pentristojn Gabriel Metsu, [[Gerrit Dou]], Eglon van der Neer kaj [[Johannes Vermeer]].&lt;ref name=&quot;veconomist3&quot; /&gt; Laŭ Arthur K. Wheelock Jr., Ter Borch &quot;establis novan kadron por temoj, kondukante homojn en la sanktejon de la hejmo&quot;, montrante la necertecojn de la figuroj kaj lerte aludante al iliaj internaj vivoj.&lt;ref name=&quot;veconomist3&quot; /&gt; Lia influo kiel pentristo, tamen, estis poste superita de Vermeer.&lt;ref name=&quot;veconomist3&quot; /&gt;
[[Dosiero:Westfaelischer_Friede_in_Muenster_(Gerard_Terborch_1648).jpg|dekstra|eta|''La Ratifiko de la Hispana-Nederlanda Traktato de Monastero, 15 majo 1648'' (1648) en la kolekto de la [[Rijksmuseum]] en [[Amsterdamo]]]]
Ter Borch estas grava pentristo de ĝenraj temoj. Li estas konata pro sia bildigo de teksturo en drapiraĵoj, ekzemple en ''La Letero'' kaj en ''La galanta konversacio'', gravuritaj de Johann Georg Wille. &lt;ref&gt;[http://www.philamuseum.org/collections/permanent/17630.html?mulR=7480 Philadelphia Museum of Art page].&lt;/ref&gt;

== Stila disvolviĝo ==
Malgraŭ siaj ampleksaj vojaĝoj, Gerard ter Borch restis lojala al la nederlanda skolo dum sia tuta vivo. Eĉ en siaj fruaj verkoj, klare influitaj de la ĝenropentristoj de Amsterdam Pieter Codde kaj Willem Cornelisz Duyster, lia intereso pri prezentado de homaj figuroj, ĉefe lumigitaj de unu flanko kaj situantaj en malabunde meblitaj ĉambroj, estas evidenta. Lia verkado spertis sian plej grandan disvolviĝon en ĉi tiu ĝenro. Dum li komence pentris ĉefe scenojn el la ĉiutaga vivo kaj la vivoj de soldatoj, ekde 1648 li specialiĝis pri internaj scenoj kun kelkaj figuroj, prezentante galantajn parojn kaj plejparte virinojn okupitajn pri legado, verkado, ludado de muziko ktp.
Gerard ter Borch rompis tute novan vojon en la aranĝo kaj bildigo de siaj figuroj, tiel fariĝante pioniro por pli junaj majstroj, kiuj sekvis lian ekzemplon. Gabriel Metsu, Pieter de Hooch kaj [[Jan Vermeer]] estas nur kelkaj ekzemploj.

Garard ter Borch evoluigis sian portretstilon sub influo de la pentristo de [[Harlemo (Nederlando)|Harlemo]], Hendrick Pot. Ĉirkaŭ la 1640-aj jaroj, ĉi tiu stilo estis plene evoluigita kaj restis plejparte senŝanĝa. Liaj modeloj kutime estas vestitaj nigre kaj prezentitaj kontraŭ neŭtrale grizaj fonoj.

== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;154&quot;&gt;
Dosiero:Gerard_ter_Borch_-_Man_on_Horseback.jpg|alternative=Man on Horseback (1634)| ''Viro sur ĉevalo'' (1634)
Dosiero:EinzugdesGesandten_AdriaenPauw.jpg|alternative=Adrian Pauw's arrival in Münster (1646)| ''La alveno de Adrian Pauw en Münster'' (1646)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_&quot;De_Koestal&quot;.jpg|alternative=A Maid Milking a Cow in a Barn (c. 1652–54)| ''Servistino melkanta bovinon en garbejo'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1652–54)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_-_The_Messenger,_known_as_'The_Unwelcome_News'_-_176_-_Mauritshuis.jpg|alternative=The Messenger (The Unwelcome News) (1653), Mauritshuis| La m''esaĝisto'' (La malbonvena novaĵo) (1653), [[Mauritshuis]]
Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_019.jpg|alternative=The Gallant Conversation (The Paternal Admonition) (c. 1654)| ''La galanta konversacio'' (La patra admono) ({{Ĉirkaŭ|1654}})
Dosiero:Gerard_ter_Borch_d._J._004.jpg|alternative=The concert (1655)| ''La koncerto'' (1655)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_d._J._001.jpg|alternative=Woman writing a letter (c. 1655)| ''Virino skribanta leteron'' ({{Ĉirkaŭ}} 1655)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_-_The_Letter_-_WGA22120.jpg|alternative=The letter (c. 1655)| ''La letero'' ({{Ĉirkaŭ}} 1655)
Dosiero:Målning._Familjebild._Gerard_ter_Borch_-_Hallwylska_museet_-_86722.tif|alternative=Portrait of a Family (after 1656)| ''Portreto de familio'' (post 1656)
Dosiero:Borch_Officer.jpg|alternative=An officer dictating a letter (c. 1657–58)| ''Oficiro diktanta leteron'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1657–58)
Dosiero:A_Woman_Playing_the_Theorbo-Lute_and_a_Cavalier_MET_DP145907.jpg|alternative=A Woman Playing the Theorbo-Lute and a Cavalier, circa 1658, Metropolitan Museum of Art| ''Virino ludanta la Tiorbon-liuton kaj kavaliron'', ĉirkaŭ 1658, [[Metropola Muzeo de Arto]]
Dosiero:Gerard_ter_Borch_the_Younger_-_The_Suitor's_Visit_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Suitor's Visit (c. 1658)| ''La vizito de la Svatanto'' ({{Ĉirkaŭ|1658}})
Dosiero:Gerhard_Terborch.jpg|alternative=Lady at her Toilette (1660)| ''Sinjorino ĉe ŝia necesejo'' (1660)
Dosiero:Gerard_Terborch_-_A_Lady_Reading_a_Letter.JPG|alternative=A Lady Reading a Letter (1662)| ''Sinjorino legante leteron'' (1662)
Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_-_The_Glass_of_Lemonade_-_WGA22118.jpg|alternative=Glass of Lemonade (c. 1664)| ''Glaso da limonado'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1664)
Dosiero:Woman_Reading_a_Letter_1660-1662_Gerard_ter_Borch_II.jpg|alternative=The Letter (c. 1660–1665)| ''La letero'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1660–1665)
Dosiero:Jacob_de_Graeff,_heer_van_Purmerland_en_Ilpendam.jpg|alternative=Portrait of Jacob de Graeff, free lord of Purmerland and Ilpendam (between 1670 and 1681)| Portreto de Jacob de Graeff, libera sinjoro de Purmerland kaj Ilpendam (inter 1670 kaj 1681)
Dosiero:Cornelis_de_Graeff_(1650-1678).png|alternative=Portrait of Cornelis HrR Ridder de Graeff (1673)| ''Portreto de Cornelis HrR Ridder de Graeff'' (1673)
Dosiero:Le_Galant_Militaire_ou_jeune_femme_à_laquelle_un_homme_offre_de_l'argent_-_Gerard_ter_Borch.jpg|alternative=The Military Gallant, Louvre Museum| La armea galanto, [[Luvro|Muzeo Luvro]]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[Konversaciaĵo (pentrado)]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.pubhist.com/person/165/gerard-ter-borch Verkoj kaj literaturo pri Gerard ter Borch]
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Borch ter, Gerard}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>8kpunnadeq4y85p6x7s6ymwaa6i82hu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gerard terburg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947983</id>
    <redirect title="Gerard ter Borch" />
    <revision>
      <id>9412874</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Gerard ter Borch]]</comment>
      <origin>9412874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="adis6efd5ip1nhx40jop75wjgofc6mj" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Gerard ter Borch]]</text>
      <sha1>adis6efd5ip1nhx40jop75wjgofc6mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Gerard ter Borch</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947984</id>
    <revision>
      <id>9412877</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontoj */ nova sekcio</comment>
      <origin>9412877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="jnwbyb24n9umgb2k78ykb30zk40zvb7" xml:space="preserve">== Fontoj ==

Sekcio &quot;Stila disvolviĝo&quot; el la germana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:19, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jnwbyb24n9umgb2k78ykb30zk40zvb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henri Harpignies</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947985</id>
    <revision>
      <id>9412879</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1360953716|Henri Harpignies]]&quot;</comment>
      <origin>9412879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1125" sha1="lisbcj5ktsc6re3xfj27071kwgafds0" xml:space="preserve">
[[Dosiero:Henri-Joseph_Harpignies.jpg|dekstra|eta|Henri Harpignies]]
[[Dosiero:Henri_Harpignies_in_his_studio.jpg|eta|Henri Harpignies]]
[[Dosiero:Henri_Joseph_Harpignies_-_Paisagem_Fluvial.jpg|dekstra|eta|Pejzaĝo de Harpignies ĉe Museu de Arte de São Paulo, Brazilo]]
[[Dosiero:Bonnat21.jpg|dekstra|eta|188x188ra|Portreto de Harpignies de [[Léon Bonnat]]]]
'''Henri-Joseph HARPIGNIES''' (naskiĝis la 28-an de junio 1819  en [[Valenciennes]] – mortis la 28-an de aŭgusto 1916 en [[Saint-Privé (Yonne)|Saint-Privé]], departemento [[Yonne]]) estis franca pentristo, [[pejzaĝisto]] kaj [[ĝenropentristo]], de la [[skolo de Barbizon]].

* [http://www.artcyclopedia.com/artists/harpignies_henri-joseph.html Henri Harpignies sur Artcyklopedia]
* [https://web.archive.org/web/20151208152907/http://www.paintingiant.com/henri-joseph-harpignies/ 138 verkaĵoj de Henri Harpignies sur Paintingiant]
[[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]]
[[Kategorio:Francaj akvarelistoj]]
[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>lisbcj5ktsc6re3xfj27071kwgafds0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412880</id>
      <parentid>9412879</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:26:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1977" sha1="e2nb8m42ndnf272alfhzdhyjmzr1307" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}[[Dosiero:Henri_Harpignies_in_his_studio.jpg|eta|Henri Harpignies]]
[[Dosiero:Henri_Joseph_Harpignies_-_Paisagem_Fluvial.jpg|dekstra|eta|Pejzaĝo de Harpignies ĉe Museu de Arte de São Paulo, Brazilo]]
[[Dosiero:Bonnat21.jpg|dekstra|eta|188x188ra|Portreto de Harpignies de [[Léon Bonnat]]]]
'''Henri-Joseph HARPIGNIES''' (naskiĝis la 28-an de junio 1819  en [[Valenciennes]] – mortis la 28-an de aŭgusto 1916 en [[Saint-Privé (Yonne)|Saint-Privé]], departemento [[Yonne]]) estis franca pentristo, [[pejzaĝisto]] kaj [[ĝenropentristo]], de la [[skolo de Barbizon]].

== Elektitaj pentraĵoj ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:El_Canal_de_Briare_(Loire)_-_Henri-Joseph_Harpignies.jpg|La kanalo de Briare (Luaro)
Dosiero:Le_gros_arbre_-_Henri_Harpignies.jpg|La granda arbo
Dosiero:Harpignies--Haggin--The-Mill-Stream.jpg|Mueleja kanalo
Dosiero:Henri-Joseph_Harpignies_(1819-1916)_-_The_Winding_River_-_1920.132_-_Manchester_Art_Gallery.jpg|Vido de rivero
Dosiero:Henri-Joseph_Harpignies_(1819-1916)_-_Crémieu_-_PD.140-1985_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|Kremo
Dosiero:Henri-joseph_harpignies_entree_de_la_foret_060224).jpg|Arbara enirejo
Dosiero:Henri-Joseph_Harpignies_(1819-1916)_-_The_Lake_-_PD.13-1950_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|La lago
Dosiero:Henri_Joseph_Harpignies_-_Lavez_jour.jpg|Lavtago
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.artcyclopedia.com/artists/harpignies_henri-joseph.html Henri Harpignies sur Artcyklopedia]
* [https://web.archive.org/web/20151208152907/http://www.paintingiant.com/henri-joseph-harpignies/ 138 verkaĵoj de Henri Harpignies sur Paintingiant]

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Harpignies, Henri}}
[[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]]
[[Kategorio:Francaj akvarelistoj]]
[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>e2nb8m42ndnf272alfhzdhyjmzr1307</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412882</id>
      <parentid>9412880</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2617" sha1="07bv3m6azmt1kstgiy6gmsgp1fpk56b" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}[[Dosiero:Henri_Harpignies_in_his_studio.jpg|eta|Henri Harpignies]]
[[Dosiero:Henri_Joseph_Harpignies_-_Paisagem_Fluvial.jpg|dekstra|eta|Pejzaĝo de Harpignies ĉe Museu de Arte de São Paulo, Brazilo]]
[[Dosiero:Bonnat21.jpg|dekstra|eta|188x188ra|Portreto de Harpignies de [[Léon Bonnat]]]]
'''Henri-Joseph HARPIGNIES''' (naskiĝis la 28-an de junio 1819  en [[Valenciennes]] – mortis la 28-an de aŭgusto 1916 en [[Saint-Privé (Yonne)|Saint-Privé]], departemento [[Yonne]]) estis franca pentristo, [[pejzaĝisto]] kaj [[ĝenropentristo]], de la [[skolo de Barbizon]].

Li komencis labori kun fortaj koloroj kaj estis aparte influita de [[Camille Corot]]. La artisteco de Harpignie tiel ilustras la novan orientiĝon en franca pejzaĝpentraĵo meze de la 19-a jarcento.

Henri Harpignies ĉefe pentris pejzaĝojn per oleo kaj akvareloj. Li pentris vidojn de Bourbonnais, Nivernais, kaj [[Auvergne]]. Li ankaŭ kreis ornamajn murpentraĵojn por la [[Opéra Garnier]] en 1870. Li estis talenta grafikisto kaj ludis violonĉelon. Liaj verkoj estas vaste montrataj en eŭropaj kaj usonaj galerioj, inkluzive de la [[Musée d'Orsay]] kaj la [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] en [[Novjorko]].

== Elektitaj pentraĵoj ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:El_Canal_de_Briare_(Loire)_-_Henri-Joseph_Harpignies.jpg|La kanalo de Briare (Luaro)
Dosiero:Le_gros_arbre_-_Henri_Harpignies.jpg|La granda arbo
Dosiero:Harpignies--Haggin--The-Mill-Stream.jpg|Mueleja kanalo
Dosiero:Henri-Joseph_Harpignies_(1819-1916)_-_The_Winding_River_-_1920.132_-_Manchester_Art_Gallery.jpg|Vido de rivero
Dosiero:Henri-Joseph_Harpignies_(1819-1916)_-_Crémieu_-_PD.140-1985_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|Kremo
Dosiero:Henri-joseph_harpignies_entree_de_la_foret_060224).jpg|Arbara enirejo
Dosiero:Henri-Joseph_Harpignies_(1819-1916)_-_The_Lake_-_PD.13-1950_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|La lago
Dosiero:Henri_Joseph_Harpignies_-_Lavez_jour.jpg|Lavtago
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.artcyclopedia.com/artists/harpignies_henri-joseph.html Henri Harpignies sur Artcyklopedia]
* [https://web.archive.org/web/20151208152907/http://www.paintingiant.com/henri-joseph-harpignies/ 138 verkaĵoj de Henri Harpignies sur Paintingiant]

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Harpignies, Henri}}
[[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]]
[[Kategorio:Francaj akvarelistoj]]
[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>07bv3m6azmt1kstgiy6gmsgp1fpk56b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henri-Joseph Harpignies</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947986</id>
    <redirect title="Henri Harpignies" />
    <revision>
      <id>9412881</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:28:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Henri Harpignies]]</comment>
      <origin>9412881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="4nfht2q8m74xciguxrs73ipe75kwe86" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Henri Harpignies]]</text>
      <sha1>4nfht2q8m74xciguxrs73ipe75kwe86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Henri Harpignies</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947987</id>
    <revision>
      <id>9412884</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontoj */ nova sekcio</comment>
      <origin>9412884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="pd0ayug8amw1ekjsuj2v89uqqeji3za" xml:space="preserve">== Fontoj ==

Aldonoj el la pola kaj sveda. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:31, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>pd0ayug8amw1ekjsuj2v89uqqeji3za</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>János Buza (instruisto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947988</id>
    <revision>
      <id>9412886</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>instruisto</comment>
      <origin>9412886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2059" sha1="5c879k50vatvn453vzfsid3fk6xckum" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = 
|naskonomo            = 
}}
'''[[Johano|János]] Buza''' [jAnoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Buza János''' estis [[Hungario|hungara]] [[instruisto]]. Lia [[filo]] estis [[László Buza (juristo)]].

János Buza&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM110148/18c21a6c-0cf3-4a13-944d-3fb9c795d383/solr/0/24/3/7/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=716341&amp;date=2026-06-25 nemzeti névtér&lt;/ref&gt; naskiĝis {{naskiĝtago|1848|4|29}} en [[Szentistvánbaksa]], li mortis {{mortotago|1812|8|9}} en [[Sárospatak]].

== Biografio ==
János Buza maturiĝis en protestanta [[gimnazio]] en Sárospatak, poste en la akademio studis juron en la sama urbo. Li akiris teologian licencon en [[1870]], 2 jarojn poste pedagogian diplomon en [[ELTE|Reĝa Universitato de Pest]] helpe de stipendio. Post la diplomo li instruis en la ĵus menciita gimnazio. En 1880 li estis levita gimnaziestro. Li verkis lernolibrojn, krome inter 1873-1910 li zorgis pri kolektaĵo de la akademio. Li estis ankaŭ kalvinana [[presbitero]].

== Elektitaj kontribuoj ==
* ''Természetrajz népiskolák számára.'' (lernolibro, 1878; 5-a eldono: 1889; germane: 1890) 
* ''Kultivált növényeink betegségei.'' (1879; premiita verko) 
* ''Növénytan. A középtanodák V. osztálya részére.'' (lernolibro, 1882)  
* ''Állattan a középiskolák VI. osztálya részére.'' (lernolibro, 1888)

== Fontoj ==
* [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-irok-elete-es-munkai-szinnyei-jozsef-7891B/b-79D0E/buza-janos-7E3E8/ biografio hungare]
* [https://mek.oszk.hu/00000/00060/html/017/pc001728.html#2 biografio hungare (legebla en la 1-a punkto)]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Buza Janos}}

[[Kategorio:Hungaraj instruistoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>5c879k50vatvn453vzfsid3fk6xckum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frans Francken la pli juna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947989</id>
    <revision>
      <id>9412887</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:38:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1343158790|Frans Francken the Younger]]&quot;</comment>
      <origin>9412887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2547" sha1="koxk7tgp6ep8l9a89huan2zyn5u85wm" xml:space="preserve">
'''Frans FRANCKEN la pli juna''' (naskiĝis je 1581 en [[Antverpeno]] – mortis la 6-an de majo 1642, samloke) estis [[Suda Nederlando|flandra]] pentristo kaj la plej konata kaj plej produktiva membro de la granda familio de artistoj Francken. &lt;ref name=&quot;get2&quot;&gt;[http://www.getty.edu/art/collection/artists/483/frans-francken-the-younger-flemish-1581-1642 Frans Francken the Younger] at the J. Paul Getty Museum&lt;/ref&gt; Li pentris grandajn [[Retablo|retablojn]] por preĝejoj same kiel pli malgrandajn historiajn, mitologiajn kaj alegoriajn scenojn. Liaj bildigoj de [[Kuriozaĵkabineto|kolektaĵaj kabinetoj]] establis popularan novan ĝenron de arto en la epoko. &lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|title=Frans Francken the Younger|url=https://ngabiographies.org/biographies/fransfranckentheyounger|access-date=2025-12-25|website=www.nga.gov via www.ngabiographies.org}}&lt;/ref&gt; Francken ofte kunlaboris kun aliaj artistoj, aldonante figurojn kaj rakontajn elementojn al scenoj kreitaj de specialistoj pri pejzaĝaj, arkitekturaj kaj floraj pentraĵoj de [[Pentrita Aranĝitaĵo|pentritaj aranĝitaĵoj]]. &lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;gro&quot;&gt;[http://www.oxfordartonline.com/subscriber/article/grove/art/T029667pg5 Ursula Härting. &quot;Francken.&quot;] Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 27 February 2014&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Frans_Francken_II_-_Troonsafstand_Karel_V.jpg|maldekstra|eta|240x240ra|''Alegorio pri la abdiko de [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Imperiestro Karolo la 5-a]] en Bruselo'']]
[[Dosiero:Frans_Francken_(II)_-_The_Witches'_Kitchen.jpg|eta|240x240ra|''[[Sabatorgio|La kuirejo de sorĉistinoj]]'', 1606]]
[[Dosiero:Frans_Francken_(II)_-_Mankind's_Eternal_Dilemma_–_The_Choice_Between_Virtue_and_Vice.jpg|eta|240x240ra|''La eterna dilemo de la homaro: la elekto Inter virto kaj malvirto'']]
[[Dosiero:Frans_Francken_(i)_-_Cabinet_of_a_collector.jpg|eta|240x240ra|''Kabineto de kolektanto'']]
[[Dosiero:Frans_Francken_(II)_-_Monkeys_playing_backgammon.jpg|eta|240x240ra|''Simioj ludantaj triktrakon'']]
[[Dosiero:Frans_Francken_II_&amp;_Workshop_of_Frans_Francken_II_-_The_Virgin_and_Child_with_Scenes_from_the_Life_of_Christ.jpg|eta|271x271ra|''Virgulino kaj infano kun scenoj el la vivo de Kristo'']]
[[Dosiero:De_geschiedenis_van_de_verloren_zoon_Rijksmuseum_SK-C-286.jpeg|maldekstra|eta|240x240ra|''La parabolo de la malŝparema filo'']]
[[Dosiero:Pieter_Neeffs_(I)_&amp;_Frans_Francken_II_-_A_Church_Interior.jpg|eta|240x240ra|''Preĝeja interno'', kun Pieter Neeffs la pli aĝa]]

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>koxk7tgp6ep8l9a89huan2zyn5u85wm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412888</id>
      <parentid>9412887</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:39:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2714" sha1="nmisisjdhn7jtlru1p0mo35hf15ancl" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Frans FRANCKEN la pli juna''' (naskiĝis je 1581 en [[Antverpeno]] – mortis la 6-an de majo 1642, samloke) estis [[Suda Nederlando|flandra]] pentristo kaj la plej konata kaj plej produktiva membro de la granda familio de artistoj Francken. &lt;ref name=&quot;get2&quot;&gt;[http://www.getty.edu/art/collection/artists/483/frans-francken-the-younger-flemish-1581-1642 Frans Francken the Younger] at the J. Paul Getty Museum&lt;/ref&gt; Li pentris grandajn [[Retablo|retablojn]] por preĝejoj same kiel pli malgrandajn historiajn, mitologiajn kaj alegoriajn scenojn. Liaj bildigoj de [[Kuriozaĵkabineto|kolektaĵaj kabinetoj]] establis popularan novan ĝenron de arto en la epoko. &lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|title=Frans Francken the Younger|url=https://ngabiographies.org/biographies/fransfranckentheyounger|access-date=2025-12-25|website=www.nga.gov via www.ngabiographies.org}}&lt;/ref&gt; Francken ofte kunlaboris kun aliaj artistoj, aldonante figurojn kaj rakontajn elementojn al scenoj kreitaj de specialistoj pri pejzaĝaj, arkitekturaj kaj floraj pentraĵoj de [[Pentrita Aranĝitaĵo|pentritaj aranĝitaĵoj]]. &lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;gro&quot;&gt;[http://www.oxfordartonline.com/subscriber/article/grove/art/T029667pg5 Ursula Härting. &quot;Francken.&quot;] Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 27 February 2014&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Frans_Francken_II_-_Troonsafstand_Karel_V.jpg|dekstra|eta|240x240ra|''Alegorio pri la abdiko de [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Imperiestro Karolo la 5-a]] en Bruselo'']]
[[Dosiero:Frans_Francken_(II)_-_The_Witches'_Kitchen.jpg|eta|240x240ra|''[[Sabatorgio|La kuirejo de sorĉistinoj]]'', 1606]]
[[Dosiero:Frans_Francken_(II)_-_Mankind's_Eternal_Dilemma_–_The_Choice_Between_Virtue_and_Vice.jpg|eta|240x240ra|''La eterna dilemo de la homaro: la elekto Inter virto kaj malvirto'']]
[[Dosiero:Frans_Francken_(i)_-_Cabinet_of_a_collector.jpg|eta|240x240ra|''Kabineto de kolektanto'']]
[[Dosiero:Frans_Francken_(II)_-_Monkeys_playing_backgammon.jpg|eta|240x240ra|''Simioj ludantaj triktrakon'']]
[[Dosiero:Frans_Francken_II_&amp;_Workshop_of_Frans_Francken_II_-_The_Virgin_and_Child_with_Scenes_from_the_Life_of_Christ.jpg|eta|271x271ra|''Virgulino kaj infano kun scenoj el la vivo de Kristo'']]
[[Dosiero:De_geschiedenis_van_de_verloren_zoon_Rijksmuseum_SK-C-286.jpeg|dekstra|eta|240x240ra|''La parabolo de la malŝparema filo'']]
[[Dosiero:Pieter_Neeffs_(I)_&amp;_Frans_Francken_II_-_A_Church_Interior.jpg|eta|240x240ra|''Preĝeja interno'', kun Pieter Neeffs la pli aĝa]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Francken, Frans}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>nmisisjdhn7jtlru1p0mo35hf15ancl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412894</id>
      <parentid>9412888</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3958" sha1="7m8yfn4ubv1kjaqulvskhkmx3dddrke" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Frans FRANCKEN la pli juna''', nederlandlingve ''Frans Francken (II)'', do la 2-a (naskiĝis je 1581 en [[Antverpeno]] – mortis la 6-an de majo 1642, samloke) estis [[Suda Nederlando|flandra]] pentristo kaj la plej konata kaj plej produktiva membro de la granda familio de artistoj Francken. &lt;ref name=&quot;get2&quot;&gt;[http://www.getty.edu/art/collection/artists/483/frans-francken-the-younger-flemish-1581-1642 Frans Francken the Younger] at the J. Paul Getty Museum&lt;/ref&gt; Li pentris grandajn [[Retablo|retablojn]] por preĝejoj same kiel pli malgrandajn historiajn, mitologiajn kaj alegoriajn scenojn. Liaj bildigoj de [[Kuriozaĵkabineto|kolektaĵaj kabinetoj]] establis popularan novan ĝenron de arto en la epoko. &lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|title=Frans Francken the Younger|url=https://ngabiographies.org/biographies/fransfranckentheyounger|access-date=2025-12-25|website=www.nga.gov via www.ngabiographies.org}}&lt;/ref&gt; Francken ofte kunlaboris kun aliaj artistoj, aldonante figurojn kaj rakontajn elementojn al scenoj kreitaj de specialistoj pri pejzaĝaj, arkitekturaj kaj floraj pentraĵoj de [[Pentrita Aranĝitaĵo|pentritaj aranĝitaĵoj]]. &lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;gro&quot;&gt;[http://www.oxfordartonline.com/subscriber/article/grove/art/T029667pg5 Ursula Härting. &quot;Francken.&quot;] Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 27 February 2014&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Frans_Francken_II_-_Troonsafstand_Karel_V.jpg|dekstra|eta|240x240ra|''Alegorio pri la abdiko de [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Imperiestro Karolo la 5-a]] en Bruselo'']]
[[Dosiero:Frans_Francken_(II)_-_The_Witches'_Kitchen.jpg|eta|240x240ra|''[[Sabatorgio|La kuirejo de sorĉistinoj]]'', 1606]]
[[Dosiero:Frans_Francken_(II)_-_Mankind's_Eternal_Dilemma_–_The_Choice_Between_Virtue_and_Vice.jpg|eta|240x240ra|''La eterna dilemo de la homaro: la elekto Inter virto kaj malvirto'']]
[[Dosiero:Frans_Francken_(i)_-_Cabinet_of_a_collector.jpg|eta|240x240ra|''Kabineto de kolektanto'']]
[[Dosiero:Frans_Francken_(II)_-_Monkeys_playing_backgammon.jpg|eta|240x240ra|''Simioj ludantaj triktrakon'']]
[[Dosiero:Frans_Francken_II_&amp;_Workshop_of_Frans_Francken_II_-_The_Virgin_and_Child_with_Scenes_from_the_Life_of_Christ.jpg|eta|271x271ra|''Virgulino kaj infano kun scenoj el la vivo de Kristo'']]
[[Dosiero:De_geschiedenis_van_de_verloren_zoon_Rijksmuseum_SK-C-286.jpeg|dekstra|eta|240x240ra|''La parabolo de la malŝparema filo'']]
[[Dosiero:Pieter_Neeffs_(I)_&amp;_Frans_Francken_II_-_A_Church_Interior.jpg|eta|240x240ra|''Preĝeja interno'', kun Pieter Neeffs la pli aĝa]]

== Stilo ==
Li laboris en pluraj ĝenroj. Multaj el liaj verkoj estas malgrandaj historiaj, alegoriaj kaj bibliaj kabinetaj pentraĵoj, kun fokuso sur figuroj. Poste en la vivo, li ankaŭ pentris grandajn kanvasojn por preĝejoj. Francken ofte kunlaboris kun aliaj artistoj, aldonante figurojn al verkoj de Pieter Neefs la pli aĝa (''Viatiko en la interno de preĝejo'', Muzeo Prado), [[Tobias Verhaecht]] kaj Abraham Govaerts.

Li ankaŭ inventis aŭ popularigis plurajn novajn temojn, kiuj populariĝis en flandra pentrarto, kiel ekzemple ĝenraj pentraĵoj loĝataj de simioj (poste imititaj de [[David Teniers la pli juna|David Teniers la]] [[David Teniers la pli juna|pli juna]]). Sed ĉefe, li estas konata pro siaj ''Kunstkamer'', aŭ &quot;artgalerioj&quot; - pentraĵoj, kiuj zorgeme prezentas abundon da naturaj kaj artaj trezoroj de historia kaj kultura valoro kontraŭ neŭtrala fono. Ĉi tiuj verkoj estas mezgrandaj ĝis malgrandaj. Danke al ili, ni povas lerni pri la artkolektoj de la nobelaro kaj riĉa burĝaro de la tempo.

Lia stilo karakteriziĝas per loza komponado, riĉaj koloroj kaj elegantaj formoj. Li pentras la okulojn de homoj laŭ tre aparta maniero, kun nigraj punktoj sur delikataj vizaĝoj.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Francken, Frans}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>7m8yfn4ubv1kjaqulvskhkmx3dddrke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frans Francken, la Juna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947990</id>
    <redirect title="Frans Francken la pli juna" />
    <revision>
      <id>9412889</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Frans Francken la pli juna]]</comment>
      <origin>9412889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="7vz5vj7hxeubjaayxe0zzr4y583gs3v" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Frans Francken la pli juna]]</text>
      <sha1>7vz5vj7hxeubjaayxe0zzr4y583gs3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Frans Francken la pli juna</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947991</id>
    <revision>
      <id>9412895</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontoj */ nova sekcio</comment>
      <origin>9412895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="2xbnsoalz9sjaa3web8wa22yo4rsp6h" xml:space="preserve">== Fontoj ==

Stilo de la hispana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:46, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>2xbnsoalz9sjaa3web8wa22yo4rsp6h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aert van der Neer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947992</id>
    <revision>
      <id>9412897</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1297788457|Aert van der Neer]]&quot;</comment>
      <origin>9412897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2381" sha1="clzn7yq7vvwl9peg2j4vu9ey9d7gtiy" xml:space="preserve">
'''Aert van der NEER''', aŭ '''Aernout''' aŭ '''Artus''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1603}} en [[Gorinchem]] – mortis la 9-an de novembro 1677 en [[Amsterdamo]]), estis [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]] de la [[Ora jarcento de Nederlando|Nederlanda Ora Epoko]], kiu specialiĝis pri malgrandaj noktaj scenoj lumigitaj nur per lunlumo kaj fajroj, kaj neĝaj vintraj pejzaĝoj, ambaŭ ofte rigardantaj laŭ [[kanalo]] aŭ [[rivero]]. Li estis samtempulo de [[Aelbert Cuyp]] kaj [[Meindert Hobbema]], kaj kiel ĉi-lasta li vivis kaj mortis en relativa obskureco.
[[Dosiero:Riviergezicht_bij_winter_Rijksmuseum_SK-C-191.jpeg|eta|300x300ra|''Vintra pejzaĝo kun glitkurantoj'']]
[[Dosiero:Van_der_Neer_-_Moonlit_Landscape_with_Bridge.jpg|eta|300x300ra|''Lunlumita pejzaĝo kun ponto'', unu el la &quot;nokturnoj&quot; (noktaj scenoj) de Van Der Neer (1648–1650); oleo sur panelo; 78,4 x 110,2&amp;nbsp;cm (30 7/8 x 43 3/8 coloj); ekspoziciata en la [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono]]
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Dosiero:Aert_van_der_Neer_-_Night_Landscape_with_a_River_-_WGA16489.jpg|alternative=Night Landscape with a River| ''Nokta pejzaĝo kun rivero''
Dosiero:Van_der_Neer_Landscape.jpg|alternative=Landscape with Windmill| ''Pejzaĝo kun ventomuelejo''
Dosiero:Aert_van_der_Neer_-_Winterlandschap_met_schaatsers_en_kolfspelers_ca_1642.jpg|alternative=Winter Landscape with Skaters| ''Vintra pejzaĝo kun glitkurantoj''
Dosiero:Winter_Landscape_with_Skaters,_oil_on_canvas_by_Aert_van_der_Neer.jpg|alternative=Winter Landscape with Figures| ''Vintra pejzaĝo kun figuroj''
Dosiero:Aert-van-der-neer_winterlandschaft.jpg|alternative=Winter Landscape| ''Vintra pejzaĝo''
Dosiero:Frozen_river_at_sunset,_by_Aert_van_der_Neer.jpg|alternative=Frozen river at sunset| ''Frosta rivero ĉe sunsubiro''
Dosiero:Aert_Van_Der_Neer_-_Winter_Skating_Scene_-_1600s.jpg|alternative=Winter Skating Scene| ''Vintra glitkurada sceno''
Dosiero:Aert-van-der-neer_flusslandschaft.jpg|alternative=River landscape| ''Rivera pejzaĝo''
Dosiero:Aert_van_der_Neer_(attr)_Holländische_Kanallandschaft_bei_Mondschein_mit_Lagerfeuer.jpg|alternative=Dutch landscape in moonlight with figures| ''Nederlanda pejzaĝo en lunlumo kun figuroj''
&lt;/gallery&gt;

* [http://www.pubhist.com/person/44/aert-van-der-neer Verkoj kaj literaturo pri Aert van der Neer] ĉe PubHist ({{En}})
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>clzn7yq7vvwl9peg2j4vu9ey9d7gtiy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412899</id>
      <parentid>9412897</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2557" sha1="piq6momoywyft1yak0yqpd2o4xkeipo" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Aert van der NEER''', aŭ '''Aernout''' aŭ '''Artus''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1603}} en [[Gorinchem]] – mortis la 9-an de novembro 1677 en [[Amsterdamo]]), estis [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]] de la [[Ora jarcento de Nederlando|Nederlanda Ora Epoko]], kiu specialiĝis pri malgrandaj noktaj scenoj lumigitaj nur per lunlumo kaj fajroj, kaj neĝaj vintraj pejzaĝoj, ambaŭ ofte rigardantaj laŭ [[kanalo]] aŭ [[rivero]]. Li estis samtempulo de [[Aelbert Cuyp]] kaj [[Meindert Hobbema]], kaj kiel ĉi-lasta li vivis kaj mortis en relativa obskureco.
[[Dosiero:Riviergezicht_bij_winter_Rijksmuseum_SK-C-191.jpeg|eta|300x300ra|''Vintra pejzaĝo kun glitkurantoj'']]
[[Dosiero:Van_der_Neer_-_Moonlit_Landscape_with_Bridge.jpg|eta|300x300ra|''Lunlumita pejzaĝo kun ponto'', unu el la &quot;nokturnoj&quot; (noktaj scenoj) de Van Der Neer (1648–1650); oleo sur panelo; 78,4 x 110,2&amp;nbsp;cm (30 7/8 x 43 3/8 coloj); ekspoziciata en la [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono]]
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Dosiero:Aert_van_der_Neer_-_Night_Landscape_with_a_River_-_WGA16489.jpg|alternative=Night Landscape with a River| ''Nokta pejzaĝo kun rivero''
Dosiero:Van_der_Neer_Landscape.jpg|alternative=Landscape with Windmill| ''Pejzaĝo kun ventomuelejo''
Dosiero:Aert_van_der_Neer_-_Winterlandschap_met_schaatsers_en_kolfspelers_ca_1642.jpg|alternative=Winter Landscape with Skaters| ''Vintra pejzaĝo kun glitkurantoj''
Dosiero:Winter_Landscape_with_Skaters,_oil_on_canvas_by_Aert_van_der_Neer.jpg|alternative=Winter Landscape with Figures| ''Vintra pejzaĝo kun figuroj''
Dosiero:Aert-van-der-neer_winterlandschaft.jpg|alternative=Winter Landscape| ''Vintra pejzaĝo''
Dosiero:Frozen_river_at_sunset,_by_Aert_van_der_Neer.jpg|alternative=Frozen river at sunset| ''Frosta rivero ĉe sunsubiro''
Dosiero:Aert_Van_Der_Neer_-_Winter_Skating_Scene_-_1600s.jpg|alternative=Winter Skating Scene| ''Vintra glitkurada sceno''
Dosiero:Aert-van-der-neer_flusslandschaft.jpg|alternative=River landscape| ''Rivera pejzaĝo''
Dosiero:Aert_van_der_Neer_(attr)_Holländische_Kanallandschaft_bei_Mondschein_mit_Lagerfeuer.jpg|alternative=Dutch landscape in moonlight with figures| ''Nederlanda pejzaĝo en lunlumo kun figuroj''
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.pubhist.com/person/44/aert-van-der-neer Verkoj kaj literaturo pri Aert van der Neer] ĉe PubHist ({{En}})
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Neer van der, Aert}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>piq6momoywyft1yak0yqpd2o4xkeipo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412900</id>
      <parentid>9412899</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2572" sha1="ipa8ao7ogvgxxifjoilpxolsm89rr5k" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Aert van der NEER''', aŭ '''Aernout''' aŭ '''Artus''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1603}} en [[Gorinchem]] – mortis la 9-an de novembro 1677 en [[Amsterdamo]]), estis [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]] de la [[Ora jarcento de Nederlando|Nederlanda Ora Epoko]], kiu specialiĝis pri malgrandaj noktaj scenoj lumigitaj nur per lunlumo kaj fajroj, kaj neĝaj vintraj pejzaĝoj, ambaŭ ofte rigardantaj laŭ [[kanalo]] aŭ [[rivero]]. Li estis samtempulo de [[Aelbert Cuyp]] kaj [[Meindert Hobbema]], kaj kiel ĉi-lasta li vivis kaj mortis en relativa obskureco.
[[Dosiero:Riviergezicht_bij_winter_Rijksmuseum_SK-C-191.jpeg|eta|300x300ra|''Vintra pejzaĝo kun glitkurantoj'']]
[[Dosiero:Van_der_Neer_-_Moonlit_Landscape_with_Bridge.jpg|eta|300x300ra|''Lunlumita pejzaĝo kun ponto'', unu el la &quot;nokturnoj&quot; (noktaj scenoj) de Van Der Neer (1648–1650); oleo sur panelo; 78,4 x 110,2&amp;nbsp;cm (30 7/8 x 43 3/8 coloj); ekspoziciata en la [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono]]

== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Dosiero:Aert_van_der_Neer_-_Night_Landscape_with_a_River_-_WGA16489.jpg|alternative=Night Landscape with a River| ''Nokta pejzaĝo kun rivero''
Dosiero:Van_der_Neer_Landscape.jpg|alternative=Landscape with Windmill| ''Pejzaĝo kun ventomuelejo''
Dosiero:Aert_van_der_Neer_-_Winterlandschap_met_schaatsers_en_kolfspelers_ca_1642.jpg|alternative=Winter Landscape with Skaters| ''Vintra pejzaĝo kun glitkurantoj''
Dosiero:Winter_Landscape_with_Skaters,_oil_on_canvas_by_Aert_van_der_Neer.jpg|alternative=Winter Landscape with Figures| ''Vintra pejzaĝo kun figuroj''
Dosiero:Aert-van-der-neer_winterlandschaft.jpg|alternative=Winter Landscape| ''Vintra pejzaĝo''
Dosiero:Frozen_river_at_sunset,_by_Aert_van_der_Neer.jpg|alternative=Frozen river at sunset| ''Frosta rivero ĉe sunsubiro''
Dosiero:Aert_Van_Der_Neer_-_Winter_Skating_Scene_-_1600s.jpg|alternative=Winter Skating Scene| ''Vintra glitkurada sceno''
Dosiero:Aert-van-der-neer_flusslandschaft.jpg|alternative=River landscape| ''Rivera pejzaĝo''
Dosiero:Aert_van_der_Neer_(attr)_Holländische_Kanallandschaft_bei_Mondschein_mit_Lagerfeuer.jpg|alternative=Dutch landscape in moonlight with figures| ''Nederlanda pejzaĝo en lunlumo kun figuroj''
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.pubhist.com/person/44/aert-van-der-neer Verkoj kaj literaturo pri Aert van der Neer] ĉe PubHist ({{En}})
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Neer van der, Aert}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>ipa8ao7ogvgxxifjoilpxolsm89rr5k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412901</id>
      <parentid>9412900</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:00:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4367" sha1="my694xm1shzf2urpf1z9c4iotvjqu4p" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Aert van der NEER''', aŭ '''Aernout''' aŭ '''Artus''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1603}} en [[Gorinchem]] – mortis la 9-an de novembro 1677 en [[Amsterdamo]]), estis [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]] de la [[Ora jarcento de Nederlando|Nederlanda Ora Epoko]], kiu specialiĝis pri malgrandaj noktaj scenoj lumigitaj nur per lunlumo kaj fajroj, kaj neĝaj vintraj pejzaĝoj, ambaŭ ofte rigardantaj laŭ [[kanalo]] aŭ [[rivero]]. Li estis samtempulo de [[Aelbert Cuyp]] kaj [[Meindert Hobbema]], kaj kiel ĉi-lasta li vivis kaj mortis en relativa obskureco.

La verkoj de van der Neer - vintraj pejzaĝoj, kanalaj pejzaĝoj en lunlumo aŭ sunsubiro kaj fajroj en Amsterdamo aŭ pretere - estas ĉiu laŭ sia propra maniero tute sendepende elpensitaj kaj majstre efektivigitaj, kun antaŭe neatingita atmosfera kvalito kaj provizitaj per malgrandaj, bonegaj figuroj enmetitaj de li mem. Liaj nun konataj pentraĵoj probable sumiĝas al ĉirkaŭ 200, kaj tio kvankam li ŝajnas esti havinta la ŝancon dediĉi sin al arto nur malfrue. Sed eĉ pli multaj estas la imitaĵoj kaj kopioj, kiuj iras sub lia nomo; kun la escepto de [[Jean-Baptiste Camille Corot|Corot]], apenaŭ iuj verkoj de pejzaĝisto estis kopiitaj kaj imititaj tiom kiom liaj. 

La plej frue datita verko de Van der Neer estas ĝenrosceno el 1632, kaj lia unua konata pejzaĝo datiĝas de 1633.

La plej ŝatataj ĝenroj de la artisto estas vintraj kaj noktaj pejzaĝoj. Liaj verkoj ekzempligas sukcesan aliron al lumigado. Multaj el la pentraĵoj de van der Neer estas dediĉitaj al noktaj incendioj, pluraj el kiuj baziĝas sur la incendio de 1652, kiu detruis la malnovan [[Urbodomo|urbodomon]] de Amsterdamo.

Aert van der Neer pentris ĉefe pejzaĝojn, fokusiĝante pri lumefektoj. Liaj fruaj verkoj montris influon de la tiel nomata Frankenthal-skolo, reprezentita de Alexander Keiricx kaj Gillis de Hondecoutre. Liaj kanvasoj el la fruaj 1640-aj jaroj, kun sia limigita paletro de teraj tonoj, indikis la influon de la Haarlemaj pentristoj. Fine de la 1640-aj jaroj, li evoluigis sian propran stilon. Li uzis moderajn, preskaŭ monokromatajn kolorojn, preferis vintrajn temojn, kaj ofte prezentis nederlandajn riverojn kaj kanalojn. Liaj plej popularaj pentraĵoj nuntempe estas liaj bildigoj de lunlumitaj pejzaĝoj kaj pasemaj momentoj kaptitaj ĉe [[tagiĝo]] kaj [[krepusko]].
[[Dosiero:Riviergezicht_bij_winter_Rijksmuseum_SK-C-191.jpeg|eta|300x300ra|''Vintra pejzaĝo kun glitkurantoj'']]
[[Dosiero:Van_der_Neer_-_Moonlit_Landscape_with_Bridge.jpg|eta|300x300ra|''Lunlumita pejzaĝo kun ponto'', unu el la &quot;nokturnoj&quot; (noktaj scenoj) de Van Der Neer (1648–1650); oleo sur panelo; 78,4 x 110,2&amp;nbsp;cm (30 7/8 x 43 3/8 coloj); ekspoziciata en la [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono]]

== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Dosiero:Aert_van_der_Neer_-_Night_Landscape_with_a_River_-_WGA16489.jpg|alternative=Night Landscape with a River| ''Nokta pejzaĝo kun rivero''
Dosiero:Van_der_Neer_Landscape.jpg|alternative=Landscape with Windmill| ''Pejzaĝo kun ventomuelejo''
Dosiero:Aert_van_der_Neer_-_Winterlandschap_met_schaatsers_en_kolfspelers_ca_1642.jpg|alternative=Winter Landscape with Skaters| ''Vintra pejzaĝo kun glitkurantoj''
Dosiero:Winter_Landscape_with_Skaters,_oil_on_canvas_by_Aert_van_der_Neer.jpg|alternative=Winter Landscape with Figures| ''Vintra pejzaĝo kun figuroj''
Dosiero:Aert-van-der-neer_winterlandschaft.jpg|alternative=Winter Landscape| ''Vintra pejzaĝo''
Dosiero:Frozen_river_at_sunset,_by_Aert_van_der_Neer.jpg|alternative=Frozen river at sunset| ''Frosta rivero ĉe sunsubiro''
Dosiero:Aert_Van_Der_Neer_-_Winter_Skating_Scene_-_1600s.jpg|alternative=Winter Skating Scene| ''Vintra glitkurada sceno''
Dosiero:Aert-van-der-neer_flusslandschaft.jpg|alternative=River landscape| ''Rivera pejzaĝo''
Dosiero:Aert_van_der_Neer_(attr)_Holländische_Kanallandschaft_bei_Mondschein_mit_Lagerfeuer.jpg|alternative=Dutch landscape in moonlight with figures| ''Nederlanda pejzaĝo en lunlumo kun figuroj''
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.pubhist.com/person/44/aert-van-der-neer Verkoj kaj literaturo pri Aert van der Neer] ĉe PubHist ({{En}})
{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Neer van der, Aert}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>my694xm1shzf2urpf1z9c4iotvjqu4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aert Vanderneer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947993</id>
    <redirect title="Aert van der Neer" />
    <revision>
      <id>9412898</id>
      <timestamp>2026-06-25T04:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Aert van der Neer]]</comment>
      <origin>9412898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="kiw7tt6pejjyludy7alv3go3fietjks" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Aert van der Neer]]</text>
      <sha1>kiw7tt6pejjyludy7alv3go3fietjks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Aert van der Neer</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947994</id>
    <revision>
      <id>9412902</id>
      <timestamp>2026-06-25T05:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontoj */ nova sekcio</comment>
      <origin>9412902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183" sha1="iy1mkdl5uoe9rri1yqhwnskv7wba8o0" xml:space="preserve">== Fontoj ==

Aldonoj el la sveda, rusa kaj pola, en tiu ordo laŭ la alineoj de tiu ĉi versio. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:00, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>iy1mkdl5uoe9rri1yqhwnskv7wba8o0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gaspard Dughet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947995</id>
    <revision>
      <id>9412904</id>
      <timestamp>2026-06-25T05:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1321051055|Gaspard Dughet]]&quot;</comment>
      <origin>9412904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3309" sha1="ivmy12mij8bjoweap7v3j5x6twqkkri" xml:space="preserve">
[[Dosiero:Gaspard_Dughet_-_Aminta_about_to_rescue_Silvia_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Aminta baldaŭ savonta Silvia-n'', ĉ. 1633–35]]
'''Gaspard DUGHET''' (naskiĝis la 15-an de junio 1615 en [[Romo]] - mortis la 25-an de majo 1675 samloke), ankaŭ konata kiel '''Gaspard POUSSIN''', estis franc-itala gravuristo kaj pejzaĝisto, kiu laboris ĉefe en Romo kaj la ĉirkaŭa regiono, sed ankaŭ en [[Florenco]] kaj [[Napolo]].

Li specialiĝis pri pentrado [[Pejzaĝismo|de pejzaĝoj]] de la romia Kampanjo, fariĝante, kune kun sia sama samtempulo [[Salvator Rosa]], unu el la du plej elstaraj pejzaĝistoj de sia tempo. &lt;ref name=&quot;golden2&quot;&gt;{{cite book|title=France in the Golden Age: Seventeenth Century Paintings in American Collections|first=Pierre|last=Rosenberg|chapter=DUGHET Gaspar also known as Gaspar Poussin|publisher=Metropolitan Museum of Art|location=New York|page=243|year=1982|isbn=9780870992957|url=http://www.metmuseum.org/research/metpublications/France_in_the_Golden_Age_Seventeenth_Century_French_Paintings_in_American_Collections}}&lt;/ref&gt; Li pentris plurajn ciklojn de freskoj, inkluzive de unu, montranta diversajn lokojn ĉirkaŭ Romo, ĉe la Palazzo Colonna .&lt;ref name=&quot;golden2&quot; /&gt; Li laboris kun Pier Francesco Mola, Cozza kaj Mattia Preti ĉe la Palazzo Pamphilj en [[Valmontone]]. Li ofte kunlaboris kun Guillaume Courtois, kiu pentris la personaron en liaj pejzaĝoj. Tio estis la kazo, ekzemple, en la verkoj por la Palazzo Pamphilj. &lt;ref name=&quot;trec2&quot;&gt;[http://www.treccani.it/enciclopedia/guillaume-courtois_(Dizionario-Biografico) Simonetta Prosperi Valentini Rodinò, ''Courtois, Guillaume''], in: Treccani, accessed 14 March 2015 {{in lang|it}}&lt;/ref&gt; Ekzistas alia freskociklo de Dughet, kvankam en malbona stato de konservado, en San Martino ai Monti.

Dum la 18-a jarcento la verkoj de Dughet fariĝis aparte popularaj inter britaj kolektantoj, &lt;ref name=&quot;wallace2&quot;&gt;{{cite web|title=Treasure of the Month – February 2012|url=http://www.wallacecollection.org/whatson/treasure/115|publisher=Wallace Collection|access-date=6 July 2015|archive-date=25 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151025093918/http://www.wallacecollection.org/whatson/treasure/115|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; tiomgrade ke lia nomo alkroĉiĝis al preskaŭ ĉiu klasika pejzaĝo, &lt;ref name=&quot;golden3&quot;&gt;{{cite book|title=France in the Golden Age: Seventeenth Century Paintings in American Collections|first=Pierre|last=Rosenberg|chapter=DUGHET Gaspar also known as Gaspar Poussin|publisher=Metropolitan Museum of Art|location=New York|page=243|year=1982|isbn=9780870992957|url=http://www.metmuseum.org/research/metpublications/France_in_the_Golden_Age_Seventeenth_Century_French_Paintings_in_American_Collections}}&lt;/ref&gt; kaj lia stilo montriĝis influa sur brita pejzaĝa pentraĵo kaj ĝardendezajno.&lt;ref name=&quot;wallace2&quot; /&gt; Lia ''Ofero de Abraham'', iam posedaĵo de la [[familio Colonna]], nun estas, kun aliaj liaj verkoj, en la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], Londono. [[Thomas Gainsborough]] kaj [[John Constable]] estis inspiritaj de Dughet kaj rekomendis lin kiel modelon.

Liaj lernantoj inkluzivis Crescenzio Onofri (1634-1712/14), Jacques de Rooster ( [[Floruit|fl.]] malfrua 17-a jarcento) kaj Jan Frans van Bloemen (1662-1749). 


[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]</text>
      <sha1>ivmy12mij8bjoweap7v3j5x6twqkkri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412907</id>
      <parentid>9412904</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3481" sha1="clcl46zev53y1e55cagiwx9xd83t0aq" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

[[Dosiero:Gaspard_Dughet_-_Aminta_about_to_rescue_Silvia_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Aminta baldaŭ savonta Silvia-n'', ĉ. 1633–35]]
'''Gaspard DUGHET''' (naskiĝis la 15-an de junio 1615 en [[Romo]] - mortis la 25-an de majo 1675 samloke), ankaŭ konata kiel '''Gaspard POUSSIN''', estis franc-itala gravuristo kaj pejzaĝisto, kiu laboris ĉefe en Romo kaj la ĉirkaŭa regiono, sed ankaŭ en [[Florenco]] kaj [[Napolo]].

Li specialiĝis pri pentrado [[Pejzaĝismo|de pejzaĝoj]] de la romia Kampanjo, fariĝante, kune kun sia sama samtempulo [[Salvator Rosa]], unu el la du plej elstaraj pejzaĝistoj de sia tempo. &lt;ref name=&quot;golden2&quot;&gt;{{cite book|title=France in the Golden Age: Seventeenth Century Paintings in American Collections|first=Pierre|last=Rosenberg|chapter=DUGHET Gaspar also known as Gaspar Poussin|publisher=Metropolitan Museum of Art|location=New York|page=243|year=1982|isbn=9780870992957|url=http://www.metmuseum.org/research/metpublications/France_in_the_Golden_Age_Seventeenth_Century_French_Paintings_in_American_Collections}}&lt;/ref&gt; Li pentris plurajn ciklojn de freskoj, inkluzive de unu, montranta diversajn lokojn ĉirkaŭ Romo, ĉe la Palazzo Colonna .&lt;ref name=&quot;golden2&quot; /&gt; Li laboris kun Pier Francesco Mola, Cozza kaj Mattia Preti ĉe la Palazzo Pamphilj en [[Valmontone]]. Li ofte kunlaboris kun Guillaume Courtois, kiu pentris la personaron en liaj pejzaĝoj. Tio estis la kazo, ekzemple, en la verkoj por la Palazzo Pamphilj. &lt;ref name=&quot;trec2&quot;&gt;[http://www.treccani.it/enciclopedia/guillaume-courtois_(Dizionario-Biografico) Simonetta Prosperi Valentini Rodinò, ''Courtois, Guillaume''], in: Treccani, accessed 14 March 2015 {{in lang|it}}&lt;/ref&gt; Ekzistas alia freskociklo de Dughet, kvankam en malbona stato de konservado, en San Martino ai Monti.

Dum la 18-a jarcento la verkoj de Dughet fariĝis aparte popularaj inter britaj kolektantoj, &lt;ref name=&quot;wallace2&quot;&gt;{{cite web|title=Treasure of the Month – February 2012|url=http://www.wallacecollection.org/whatson/treasure/115|publisher=Wallace Collection|access-date=6 July 2015|archive-date=25 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151025093918/http://www.wallacecollection.org/whatson/treasure/115|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; tiomgrade ke lia nomo alkroĉiĝis al preskaŭ ĉiu klasika pejzaĝo, &lt;ref name=&quot;golden3&quot;&gt;{{cite book|title=France in the Golden Age: Seventeenth Century Paintings in American Collections|first=Pierre|last=Rosenberg|chapter=DUGHET Gaspar also known as Gaspar Poussin|publisher=Metropolitan Museum of Art|location=New York|page=243|year=1982|isbn=9780870992957|url=http://www.metmuseum.org/research/metpublications/France_in_the_Golden_Age_Seventeenth_Century_French_Paintings_in_American_Collections}}&lt;/ref&gt; kaj lia stilo montriĝis influa sur brita pejzaĝa pentraĵo kaj ĝardendezajno.&lt;ref name=&quot;wallace2&quot; /&gt; Lia ''Ofero de Abraham'', iam posedaĵo de la [[familio Colonna]], nun estas, kun aliaj liaj verkoj, en la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], Londono. [[Thomas Gainsborough]] kaj [[John Constable]] estis inspiritaj de Dughet kaj rekomendis lin kiel modelon.

Liaj lernantoj inkluzivis Crescenzio Onofri (1634-1712/14), Jacques de Rooster ( [[Floruit|fl.]] malfrua 17-a jarcento) kaj Jan Frans van Bloemen (1662-1749). 

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Dughet, Gaspard}}

[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]</text>
      <sha1>clcl46zev53y1e55cagiwx9xd83t0aq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412912</id>
      <parentid>9412907</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4082" sha1="pvbvolgxo17ovweexuavx7jujhln1qi" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}
'''Gaspard DUGHET''' (naskiĝis la 15-an de junio 1615 en [[Romo]] - mortis la 25-an de majo 1675 samloke), ankaŭ konata kiel '''Gaspard POUSSIN''', estis franc-itala gravuristo kaj pejzaĝisto, kiu laboris ĉefe en Romo kaj la ĉirkaŭa regiono, sed ankaŭ en [[Florenco]] kaj [[Napolo]].

[[Dosiero:Gaspard_Dughet_-_Aminta_about_to_rescue_Silvia_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstre|eta|''Aminta baldaŭ savonta Silvia-n'', ĉ. 1633–35]]
Li specialiĝis pri pentrado [[Pejzaĝismo|de pejzaĝoj]] de la romia Kampanjo, fariĝante, kune kun sia sama samtempulo [[Salvator Rosa]], unu el la du plej elstaraj pejzaĝistoj de sia tempo. &lt;ref name=&quot;golden2&quot;&gt;{{cite book|title=France in the Golden Age: Seventeenth Century Paintings in American Collections|first=Pierre|last=Rosenberg|chapter=DUGHET Gaspar also known as Gaspar Poussin|publisher=Metropolitan Museum of Art|location=New York|page=243|year=1982|isbn=9780870992957|url=http://www.metmuseum.org/research/metpublications/France_in_the_Golden_Age_Seventeenth_Century_French_Paintings_in_American_Collections}}&lt;/ref&gt; Li pentris plurajn ciklojn de freskoj, inkluzive de unu, montranta diversajn lokojn ĉirkaŭ Romo, ĉe la Palazzo Colonna .&lt;ref name=&quot;golden2&quot; /&gt; Li laboris kun Pier Francesco Mola, Cozza kaj Mattia Preti ĉe la Palazzo Pamphilj en [[Valmontone]]. Li ofte kunlaboris kun Guillaume Courtois, kiu pentris la personaron en liaj pejzaĝoj. Tio estis la kazo, ekzemple, en la verkoj por la Palazzo Pamphilj. &lt;ref name=&quot;trec2&quot;&gt;[http://www.treccani.it/enciclopedia/guillaume-courtois_(Dizionario-Biografico) Simonetta Prosperi Valentini Rodinò, ''Courtois, Guillaume''], in: Treccani, accessed 14 March 2015 {{in lang|it}}&lt;/ref&gt; Ekzistas alia freskociklo de Dughet, kvankam en malbona stato de konservado, en San Martino ai Monti.

Dum la 18-a jarcento la verkoj de Dughet fariĝis aparte popularaj inter britaj kolektantoj, &lt;ref name=&quot;wallace2&quot;&gt;{{cite web|title=Treasure of the Month – February 2012|url=http://www.wallacecollection.org/whatson/treasure/115|publisher=Wallace Collection|access-date=6 July 2015|archive-date=25 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151025093918/http://www.wallacecollection.org/whatson/treasure/115|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; tiomgrade ke lia nomo alkroĉiĝis al preskaŭ ĉiu klasika pejzaĝo, &lt;ref name=&quot;golden3&quot;&gt;{{cite book|title=France in the Golden Age: Seventeenth Century Paintings in American Collections|first=Pierre|last=Rosenberg|chapter=DUGHET Gaspar also known as Gaspar Poussin|publisher=Metropolitan Museum of Art|location=New York|page=243|year=1982|isbn=9780870992957|url=http://www.metmuseum.org/research/metpublications/France_in_the_Golden_Age_Seventeenth_Century_French_Paintings_in_American_Collections}}&lt;/ref&gt; kaj lia stilo montriĝis influa sur brita pejzaĝa pentraĵo kaj ĝardendezajno.&lt;ref name=&quot;wallace2&quot; /&gt; Lia ''Ofero de Abraham'', iam posedaĵo de la [[familio Colonna]], nun estas, kun aliaj liaj verkoj, en la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], Londono. [[Thomas Gainsborough]] kaj [[John Constable]] estis inspiritaj de Dughet kaj rekomendis lin kiel modelon.

Liaj lernantoj inkluzivis Crescenzio Onofri (1634-1712/14), Jacques de Rooster ( [[Floruit|fl.]] malfrua 17-a jarcento) kaj Jan Frans van Bloemen (1662-1749). 

== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:Musée_Ingres-Bourdelle_-_Incendie_de_Tivoli_-_Gaspard_Dughet_-_Joconde06070000097.jpg|&quot;La Fajro ĉe Tivoli&quot;, Montauban, Musée Ingres Bourdelle.
Dosiero:Gaspard_Dughet_001.jpg|Muzeo de Belartoj (Budapeŝto).
Dosiero:Gaspard_Dughet_(1615-1675)_Paysage_musée_desBeaux-Arts_de_Chartres_Eure-et-Loir_France.jpg|&quot;Pejzaĝo&quot;, Muzeo de Belartoj en [[Chartres]].
Dosiero:(Venice)_Gaspard_Dughet_-_Paesaggio_laziale_-_Pinacoteca_Querini_Stampalia.jpg|&quot;Pejzaĝo en Latio&quot; (1671-1673), Pinacoteca Querini Stampalia, [[Venecio]].
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Dughet, Gaspard}}

[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]</text>
      <sha1>pvbvolgxo17ovweexuavx7jujhln1qi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412913</id>
      <parentid>9412912</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:13:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galerio */</comment>
      <origin>9412913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4088" sha1="kw41qu0xophzwigylegdc02738ymtc1" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}
'''Gaspard DUGHET''' (naskiĝis la 15-an de junio 1615 en [[Romo]] - mortis la 25-an de majo 1675 samloke), ankaŭ konata kiel '''Gaspard POUSSIN''', estis franc-itala gravuristo kaj pejzaĝisto, kiu laboris ĉefe en Romo kaj la ĉirkaŭa regiono, sed ankaŭ en [[Florenco]] kaj [[Napolo]].

[[Dosiero:Gaspard_Dughet_-_Aminta_about_to_rescue_Silvia_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstre|eta|''Aminta baldaŭ savonta Silvia-n'', ĉ. 1633–35]]
Li specialiĝis pri pentrado [[Pejzaĝismo|de pejzaĝoj]] de la romia Kampanjo, fariĝante, kune kun sia sama samtempulo [[Salvator Rosa]], unu el la du plej elstaraj pejzaĝistoj de sia tempo. &lt;ref name=&quot;golden2&quot;&gt;{{cite book|title=France in the Golden Age: Seventeenth Century Paintings in American Collections|first=Pierre|last=Rosenberg|chapter=DUGHET Gaspar also known as Gaspar Poussin|publisher=Metropolitan Museum of Art|location=New York|page=243|year=1982|isbn=9780870992957|url=http://www.metmuseum.org/research/metpublications/France_in_the_Golden_Age_Seventeenth_Century_French_Paintings_in_American_Collections}}&lt;/ref&gt; Li pentris plurajn ciklojn de freskoj, inkluzive de unu, montranta diversajn lokojn ĉirkaŭ Romo, ĉe la Palazzo Colonna .&lt;ref name=&quot;golden2&quot; /&gt; Li laboris kun Pier Francesco Mola, Cozza kaj Mattia Preti ĉe la Palazzo Pamphilj en [[Valmontone]]. Li ofte kunlaboris kun Guillaume Courtois, kiu pentris la personaron en liaj pejzaĝoj. Tio estis la kazo, ekzemple, en la verkoj por la Palazzo Pamphilj. &lt;ref name=&quot;trec2&quot;&gt;[http://www.treccani.it/enciclopedia/guillaume-courtois_(Dizionario-Biografico) Simonetta Prosperi Valentini Rodinò, ''Courtois, Guillaume''], in: Treccani, accessed 14 March 2015 {{in lang|it}}&lt;/ref&gt; Ekzistas alia freskociklo de Dughet, kvankam en malbona stato de konservado, en San Martino ai Monti.

Dum la 18-a jarcento la verkoj de Dughet fariĝis aparte popularaj inter britaj kolektantoj, &lt;ref name=&quot;wallace2&quot;&gt;{{cite web|title=Treasure of the Month – February 2012|url=http://www.wallacecollection.org/whatson/treasure/115|publisher=Wallace Collection|access-date=6 July 2015|archive-date=25 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151025093918/http://www.wallacecollection.org/whatson/treasure/115|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; tiomgrade ke lia nomo alkroĉiĝis al preskaŭ ĉiu klasika pejzaĝo, &lt;ref name=&quot;golden3&quot;&gt;{{cite book|title=France in the Golden Age: Seventeenth Century Paintings in American Collections|first=Pierre|last=Rosenberg|chapter=DUGHET Gaspar also known as Gaspar Poussin|publisher=Metropolitan Museum of Art|location=New York|page=243|year=1982|isbn=9780870992957|url=http://www.metmuseum.org/research/metpublications/France_in_the_Golden_Age_Seventeenth_Century_French_Paintings_in_American_Collections}}&lt;/ref&gt; kaj lia stilo montriĝis influa sur brita pejzaĝa pentraĵo kaj ĝardendezajno.&lt;ref name=&quot;wallace2&quot; /&gt; Lia ''Ofero de Abraham'', iam posedaĵo de la [[familio Colonna]], nun estas, kun aliaj liaj verkoj, en la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], Londono. [[Thomas Gainsborough]] kaj [[John Constable]] estis inspiritaj de Dughet kaj rekomendis lin kiel modelon.

Liaj lernantoj inkluzivis Crescenzio Onofri (1634-1712/14), Jacques de Rooster ( [[Floruit|fl.]] malfrua 17-a jarcento) kaj Jan Frans van Bloemen (1662-1749). 

{{-}}
== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:Musée_Ingres-Bourdelle_-_Incendie_de_Tivoli_-_Gaspard_Dughet_-_Joconde06070000097.jpg|&quot;La Fajro ĉe Tivoli&quot;, Montauban, Musée Ingres Bourdelle.
Dosiero:Gaspard_Dughet_001.jpg|Muzeo de Belartoj (Budapeŝto).
Dosiero:Gaspard_Dughet_(1615-1675)_Paysage_musée_desBeaux-Arts_de_Chartres_Eure-et-Loir_France.jpg|&quot;Pejzaĝo&quot;, Muzeo de Belartoj en [[Chartres]].
Dosiero:(Venice)_Gaspard_Dughet_-_Paesaggio_laziale_-_Pinacoteca_Querini_Stampalia.jpg|&quot;Pejzaĝo en Latio&quot; (1671-1673), Pinacoteca Querini Stampalia, [[Venecio]].
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Dughet, Gaspard}}

[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]</text>
      <sha1>kw41qu0xophzwigylegdc02738ymtc1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412914</id>
      <parentid>9412913</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galerio */</comment>
      <origin>9412914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4088" sha1="5xnj3cjv6aihm2r9d8jo65v6enqnd0v" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}
'''Gaspard DUGHET''' (naskiĝis la 15-an de junio 1615 en [[Romo]] - mortis la 25-an de majo 1675 samloke), ankaŭ konata kiel '''Gaspard POUSSIN''', estis franc-itala gravuristo kaj pejzaĝisto, kiu laboris ĉefe en Romo kaj la ĉirkaŭa regiono, sed ankaŭ en [[Florenco]] kaj [[Napolo]].

[[Dosiero:Gaspard_Dughet_-_Aminta_about_to_rescue_Silvia_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstre|eta|''Aminta baldaŭ savonta Silvia-n'', ĉ. 1633–35]]
Li specialiĝis pri pentrado [[Pejzaĝismo|de pejzaĝoj]] de la romia Kampanjo, fariĝante, kune kun sia sama samtempulo [[Salvator Rosa]], unu el la du plej elstaraj pejzaĝistoj de sia tempo. &lt;ref name=&quot;golden2&quot;&gt;{{cite book|title=France in the Golden Age: Seventeenth Century Paintings in American Collections|first=Pierre|last=Rosenberg|chapter=DUGHET Gaspar also known as Gaspar Poussin|publisher=Metropolitan Museum of Art|location=New York|page=243|year=1982|isbn=9780870992957|url=http://www.metmuseum.org/research/metpublications/France_in_the_Golden_Age_Seventeenth_Century_French_Paintings_in_American_Collections}}&lt;/ref&gt; Li pentris plurajn ciklojn de freskoj, inkluzive de unu, montranta diversajn lokojn ĉirkaŭ Romo, ĉe la Palazzo Colonna .&lt;ref name=&quot;golden2&quot; /&gt; Li laboris kun Pier Francesco Mola, Cozza kaj Mattia Preti ĉe la Palazzo Pamphilj en [[Valmontone]]. Li ofte kunlaboris kun Guillaume Courtois, kiu pentris la personaron en liaj pejzaĝoj. Tio estis la kazo, ekzemple, en la verkoj por la Palazzo Pamphilj. &lt;ref name=&quot;trec2&quot;&gt;[http://www.treccani.it/enciclopedia/guillaume-courtois_(Dizionario-Biografico) Simonetta Prosperi Valentini Rodinò, ''Courtois, Guillaume''], in: Treccani, accessed 14 March 2015 {{in lang|it}}&lt;/ref&gt; Ekzistas alia freskociklo de Dughet, kvankam en malbona stato de konservado, en San Martino ai Monti.

Dum la 18-a jarcento la verkoj de Dughet fariĝis aparte popularaj inter britaj kolektantoj, &lt;ref name=&quot;wallace2&quot;&gt;{{cite web|title=Treasure of the Month – February 2012|url=http://www.wallacecollection.org/whatson/treasure/115|publisher=Wallace Collection|access-date=6 July 2015|archive-date=25 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151025093918/http://www.wallacecollection.org/whatson/treasure/115|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; tiomgrade ke lia nomo alkroĉiĝis al preskaŭ ĉiu klasika pejzaĝo, &lt;ref name=&quot;golden3&quot;&gt;{{cite book|title=France in the Golden Age: Seventeenth Century Paintings in American Collections|first=Pierre|last=Rosenberg|chapter=DUGHET Gaspar also known as Gaspar Poussin|publisher=Metropolitan Museum of Art|location=New York|page=243|year=1982|isbn=9780870992957|url=http://www.metmuseum.org/research/metpublications/France_in_the_Golden_Age_Seventeenth_Century_French_Paintings_in_American_Collections}}&lt;/ref&gt; kaj lia stilo montriĝis influa sur brita pejzaĝa pentraĵo kaj ĝardendezajno.&lt;ref name=&quot;wallace2&quot; /&gt; Lia ''Ofero de Abraham'', iam posedaĵo de la [[familio Colonna]], nun estas, kun aliaj liaj verkoj, en la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], Londono. [[Thomas Gainsborough]] kaj [[John Constable]] estis inspiritaj de Dughet kaj rekomendis lin kiel modelon.

Liaj lernantoj inkluzivis Crescenzio Onofri (1634-1712/14), Jacques de Rooster ( [[Floruit|fl.]] malfrua 17-a jarcento) kaj Jan Frans van Bloemen (1662-1749). 

{{-}}
== Galerio ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Musée_Ingres-Bourdelle_-_Incendie_de_Tivoli_-_Gaspard_Dughet_-_Joconde06070000097.jpg|&quot;La Fajro ĉe Tivoli&quot;, Montauban, Musée Ingres Bourdelle.
Dosiero:Gaspard_Dughet_001.jpg|Muzeo de Belartoj (Budapeŝto).
Dosiero:Gaspard_Dughet_(1615-1675)_Paysage_musée_desBeaux-Arts_de_Chartres_Eure-et-Loir_France.jpg|&quot;Pejzaĝo&quot;, Muzeo de Belartoj en [[Chartres]].
Dosiero:(Venice)_Gaspard_Dughet_-_Paesaggio_laziale_-_Pinacoteca_Querini_Stampalia.jpg|&quot;Pejzaĝo en Latio&quot; (1671-1673), Pinacoteca Querini Stampalia, [[Venecio]].
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Dughet, Gaspard}}

[[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]]</text>
      <sha1>5xnj3cjv6aihm2r9d8jo65v6enqnd0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gregor Lechner</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947996</id>
    <revision>
      <id>9412909</id>
      <timestamp>2026-06-25T05:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;'''Gregor LECHNER''' (naskiĝinta verŝaje malantaŭ 1490 je [[Schärding]], mortinta la {{Daton|27|8|1558}} en [[Kremsmünster]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[benediktanoj|benediktano]] kaj 48-a abato de la [[abatejo Kremsmünster|tiea monaĥejego de Kremsmünster]].&lt;ref&gt;Marianus Pachmayr: ''Historico-chronologica series abbatum et religiosorum monasterii Cremifanensis, O. S. P. B. quotquot quidem a retro actis mille annis ab eius fundatione, in tabulis ... invenir...&quot;</comment>
      <origin>9412909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3637" sha1="tbnub4e2a5w2exym2q6574yk67tg2xj" xml:space="preserve">'''Gregor LECHNER''' (naskiĝinta verŝaje malantaŭ 1490 je [[Schärding]], mortinta la {{Daton|27|8|1558}} en [[Kremsmünster]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[benediktanoj|benediktano]] kaj 48-a abato de la [[abatejo Kremsmünster|tiea monaĥejego de Kremsmünster]].&lt;ref&gt;Marianus Pachmayr: ''Historico-chronologica series abbatum et religiosorum monasterii Cremifanensis, O. S. P. B. quotquot quidem a retro actis mille annis ab eius fundatione, in tabulis ... inveniri potuerunt,'' eldonejo Abrahami Wimmer, Steyr 1777, p. 323-327}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ulrich Hartenschneider: ''Topographie des Erzherzogthums Österreich,'' Vieno 1830, p. 116-119&lt;/ref&gt;

En novembro 1509 Lechner estis farinta la [[voto]]n en Kremsmünster, post frokuliĝo jaron pli frue. En la 19.9.1543 li estis elektika abato ege meritonte pri ĉi klostro. Ekonomiemo, sciencemo, klereco sed eĉ pieco kaj modesteco karakterizis lin.&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Profeßbuch des Stiftes Kremsmünster,'' Klagenfurt 1975, p. 183-184&lt;/ref&gt;

Jam baldaŭ post la komenco de la estrado li plifortikigis la monaĥon pro la danĝero de atakoj fare de la [[otomana Imperio|turkoj]].&lt;ref&gt;Rudolf Walter Litschel: ''Kremsmünster - ein wehrhistorisches Porträt (=Oberösterreichische Heimatblätter; 31, 1-2), 1977, p. 31-42, konkrete p. 34-35&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wehrbauten.at/ooe/oberoesterreich.html?/ooe/kremsmuenster/kremsmuenster.html &quot;Wehrbauten in Oberösterreich&quot;&lt;/ref&gt; En 1545 estiĝis pontoturo kun [[levponto]], jaron poste ekstera muraro kun kvin rondaj turoj; en 1547 estis kvadroŝtone stabiligita akvofosaĵo kun ĉefa turo ''Reckturm''.&lt;ref&gt;Ĝiaj funkcioj estis ankaŭ karcera kaj arsenala; ĝia malkonstruiĝo estis nur en 1802.&lt;ref&gt;Theophilus Dorn: ''Abriß der Baugeschichte Kremsmünsters,'' Linz 1931, p. 22-23&lt;/ref&gt;

En la komunumo Kremsmünster li ordonis starigon de du grandaj loĝdomoj por konventanoj kaj pligrandigis la papermuelejon. La arbaron ''Schacherwald'' je distanco de 2 km norde, li drenigis: la akvo de tie estis kondukita al kvar lagetoj ''Schacherteiche'' kiuj ĝis nun ekzistas por fiŝkaptado.&lt;ref&gt;Bernhard Pösinger: ''Die Fischbehälter des Stiftes Kremsmünster'' (=Heimatgaue, 2), 1921, p. 142-148, konkrete p. 142&lt;/ref&gt; Tamen estis lia plej daŭripova atingo ke li malfermis la klostran lernejon en 1549 por eksteruloj kaj igis ĝin publika [[latina lernejo]].  Fake estis li fondinto de la nuna renomiĝinta Konventa Gimnazio.&lt;ref&gt;[https://www.stift-kremsmuenster.at/gym/1 hejmpaĝo de ''Stiftsgymnasium Kremsmünster'']&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;Konstantin Werner: ''Kremsmünster in Wort und Bild. Zum Geleite für seine Besucher, zur Erinnerung für seine Zöglinge,'' Prietzel, Steyr 1929, p. 100 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theodorich Hagn:  ''Das Wirken der Benediktiner-Abtei Kremsmünster für Wissenschaft, Kunst und Jugendbildung. Ein Beitrag zur Literar- und Kulturgeschichte Österreichs,'' Linz 1848, p. 118-119&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Musikgeschichte des Stiftes Kremsmünster,'' Kassel kaj Basel 1956, p. 131-132&lt;/ref&gt;

Por siaj honoroj Lechner nonumiĝis fare de imperiestro [[ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] en majo 1553 imperiestra konsilisto. De 1555 li reprezentadis la prelataron ĉe la parlamento de [[supra Aŭstrio|Arkidukujo Aŭstrio supre de Enns]]. Tombo lia estas apud la Johano-altaro de la malnova Mario-kapelo; marmora epitafo postvivis eĉ  la barokigon de la klostrokirko. Ankaŭ portreto de li pentrita en 1558 ja konserviĝis. 

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Lechner, Gregor}}
[[Kategorio:Kremsmünster]]
[[Kategorio:Aŭstraj abatoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1558]]
[[Kategorio:Benediktanoj]]</text>
      <sha1>tbnub4e2a5w2exym2q6574yk67tg2xj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412911</id>
      <parentid>9412909</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9412911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3638" sha1="i65z6up3grom8klcduqcjzs0699b9w3" xml:space="preserve">'''Gregor LECHNER''' (naskiĝinta verŝaje malantaŭ 1490 je [[Schärding]], mortinta la {{Daton|27|8|1558}} en [[Kremsmünster]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[benediktanoj|benediktano]] kaj 48-a abato de la [[abatejo Kremsmünster|tiea monaĥejego de Kremsmünster]].&lt;ref&gt;Marianus Pachmayr: ''Historico-chronologica series abbatum et religiosorum monasterii Cremifanensis, O. S. P. B. quotquot quidem a retro actis mille annis ab eius fundatione, in tabulis ... inveniri potuerunt,'' eldonejo Abrahami Wimmer, Steyr 1777, p. 323-327}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ulrich Hartenschneider: ''Topographie des Erzherzogthums Österreich,'' Vieno 1830, p. 116-119&lt;/ref&gt;

En novembro 1509 Lechner estis farinta la [[voto]]n en Kremsmünster, post frokuliĝo jaron pli frue. En la 19.9.1543 li estis elektika abato ege meritonte pri ĉi klostro. Ekonomiemo, sciencemo, klereco sed eĉ pieco kaj modesteco karakterizis lin.&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Profeßbuch des Stiftes Kremsmünster,'' Klagenfurt 1975, p. 183-184&lt;/ref&gt;

Jam baldaŭ post la komenco de la estrado li plifortikigis la monaĥon pro la danĝero de atakoj fare de la [[otomana Imperio|turkoj]].&lt;ref&gt;Rudolf Walter Litschel: ''Kremsmünster - ein wehrhistorisches Porträt (=Oberösterreichische Heimatblätter; 31, 1-2), 1977, p. 31-42, konkrete p. 34-35&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wehrbauten.at/ooe/oberoesterreich.html?/ooe/kremsmuenster/kremsmuenster.html &quot;Wehrbauten in Oberösterreich&quot;]&lt;/ref&gt; En 1545 estiĝis pontoturo kun [[levponto]], jaron poste ekstera muraro kun kvin rondaj turoj; en 1547 estis kvadroŝtone stabiligita akvofosaĵo kun ĉefa turo ''Reckturm''.&lt;ref&gt;Ĝiaj funkcioj estis ankaŭ karcera kaj arsenala; ĝia malkonstruiĝo estis nur en 1802.&lt;ref&gt;Theophilus Dorn: ''Abriß der Baugeschichte Kremsmünsters,'' Linz 1931, p. 22-23&lt;/ref&gt;

En la komunumo Kremsmünster li ordonis starigon de du grandaj loĝdomoj por konventanoj kaj pligrandigis la papermuelejon. La arbaron ''Schacherwald'' je distanco de 2 km norde, li drenigis: la akvo de tie estis kondukita al kvar lagetoj ''Schacherteiche'' kiuj ĝis nun ekzistas por fiŝkaptado.&lt;ref&gt;Bernhard Pösinger: ''Die Fischbehälter des Stiftes Kremsmünster'' (=Heimatgaue, 2), 1921, p. 142-148, konkrete p. 142&lt;/ref&gt; Tamen estis lia plej daŭripova atingo ke li malfermis la klostran lernejon en 1549 por eksteruloj kaj igis ĝin publika [[latina lernejo]].  Fake estis li fondinto de la nuna renomiĝinta Konventa Gimnazio.&lt;ref&gt;[https://www.stift-kremsmuenster.at/gym/1 hejmpaĝo de ''Stiftsgymnasium Kremsmünster'']&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;Konstantin Werner: ''Kremsmünster in Wort und Bild. Zum Geleite für seine Besucher, zur Erinnerung für seine Zöglinge,'' Prietzel, Steyr 1929, p. 100 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theodorich Hagn:  ''Das Wirken der Benediktiner-Abtei Kremsmünster für Wissenschaft, Kunst und Jugendbildung. Ein Beitrag zur Literar- und Kulturgeschichte Österreichs,'' Linz 1848, p. 118-119&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Musikgeschichte des Stiftes Kremsmünster,'' Kassel kaj Basel 1956, p. 131-132&lt;/ref&gt;

Por siaj honoroj Lechner nonumiĝis fare de imperiestro [[ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] en majo 1553 imperiestra konsilisto. De 1555 li reprezentadis la prelataron ĉe la parlamento de [[supra Aŭstrio|Arkidukujo Aŭstrio supre de Enns]]. Tombo lia estas apud la Johano-altaro de la malnova Mario-kapelo; marmora epitafo postvivis eĉ  la barokigon de la klostrokirko. Ankaŭ portreto de li pentrita en 1558 ja konserviĝis. 

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Lechner, Gregor}}
[[Kategorio:Kremsmünster]]
[[Kategorio:Aŭstraj abatoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1558]]
[[Kategorio:Benediktanoj]]</text>
      <sha1>i65z6up3grom8klcduqcjzs0699b9w3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412915</id>
      <parentid>9412911</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9412915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3684" sha1="qvi02bw3h3wb2fcomdbo1a4xkomoywy" xml:space="preserve">'''Gregor LECHNER''' (naskiĝinta verŝaje malantaŭ 1490 je [[Schärding]], mortinta la {{Daton|27|8|1558}} en [[Kremsmünster]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[benediktanoj|benediktano]] kaj 48-a abato de la [[abatejo Kremsmünster|tiea monaĥejego de Kremsmünster]].&lt;ref&gt;Marianus Pachmayr: ''Historico-chronologica series abbatum et religiosorum monasterii Cremifanensis, O. S. P. B. quotquot quidem a retro actis mille annis ab eius fundatione, in tabulis ... inveniri potuerunt,'' eldonejo Abrahami Wimmer, Steyr 1777, p. 323-327}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ulrich Hartenschneider: ''Topographie des Erzherzogthums Österreich,'' Vieno 1830, p. 116-119&lt;/ref&gt;

En novembro 1509 Lechner estis farinta la [[voto]]n en Kremsmünster, post frokuliĝo jaron pli frue. En la 19.9.1543 li estis elektika abato ege meritonte pri ĉi klostro. Ekonomiemo, sciencemo, klereco sed eĉ pieco kaj modesteco karakterizis lin.&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Profeßbuch des Stiftes Kremsmünster,'' Klagenfurt 1975, p. 183-184&lt;/ref&gt;

Jam baldaŭ post la komenco de la estrado li plifortikigis la monaĥon pro la danĝero de atakoj fare de la [[otomana Imperio|turkoj]].&lt;ref&gt;Rudolf Walter Litschel: ''Kremsmünster - ein wehrhistorisches Porträt (=Oberösterreichische Heimatblätter; 31, 1-2), 1977, p. 31-42, konkrete p. 34-35&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wehrbauten.at/ooe/oberoesterreich.html?/ooe/kremsmuenster/kremsmuenster.html &quot;Wehrbauten in Oberösterreich&quot;]&lt;/ref&gt; En 1545 estiĝis pontoturo kun [[levponto]], jaron poste ekstera muraro kun kvin rondaj turoj; en 1547 estis kvadroŝtone stabiligita akvofosaĵo kun ĉefa turo ''Reckturm''.&lt;ref&gt;Ĝiaj funkcioj estis ankaŭ karcera kaj arsenala; ĝia malkonstruiĝo estis nur en 1802.&lt;ref&gt;Theophilus Dorn: ''Abriß der Baugeschichte Kremsmünsters,'' Linz 1931, p. 22-23&lt;/ref&gt;

En la komunumo Kremsmünster li ordonis starigon de du grandaj loĝdomoj por konventanoj kaj pligrandigis la papermuelejon. La arbaron ''Schacherwald'' je distanco de 2 km norde, li drenigis: la akvo de tie estis kondukita al kvar lagetoj ''Schacherteiche'' kiuj ĝis nun ekzistas por fiŝkaptado.&lt;ref&gt;Bernhard Pösinger: ''Die Fischbehälter des Stiftes Kremsmünster'' (=Heimatgaue, 2), 1921, p. 142-148, konkrete p. 142&lt;/ref&gt; Tamen estis lia plej daŭripova atingo ke li malfermis la klostran lernejon en 1549 por eksteruloj kaj igis ĝin publika [[latina lernejo]].  Fake estis li fondinto de la nuna renomiĝinta Konventa Gimnazio.&lt;ref&gt;[https://www.stift-kremsmuenster.at/gym/1 hejmpaĝo de ''Stiftsgymnasium Kremsmünster'']&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;Konstantin Werner: ''Kremsmünster in Wort und Bild. Zum Geleite für seine Besucher, zur Erinnerung für seine Zöglinge,'' Prietzel, Steyr 1929, p. 100 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theodorich Hagn:  ''Das Wirken der Benediktiner-Abtei Kremsmünster für Wissenschaft, Kunst und Jugendbildung. Ein Beitrag zur Literar- und Kulturgeschichte Österreichs,'' Linz 1848, p. 118-119&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Musikgeschichte des Stiftes Kremsmünster,'' Kassel kaj Basel 1956, p. 131-132&lt;/ref&gt;

Por siaj honoroj Lechner nonumiĝis fare de imperiestro [[ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] en majo 1553 imperiestra konsilisto. De 1555 li reprezentadis la prelataron ĉe la parlamento de [[supra Aŭstrio|Arkidukujo Aŭstrio supre de Enns]]. Tombo lia estas apud la Johano-altaro de la malnova Mario-kapelo; marmora epitafo postvivis eĉ  la barokigon de la klostrokirko. Ankaŭ portreto de li pentrita en 1558 ja konserviĝis. 

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Lechner, Gregor}}
[[Kategorio:Kontraŭreformacio]]
[[Kategorio:Aŭstraj abatoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1558]]
[[Kategorio:Benediktanoj]]
[[kategorio:Historio de Supra Aŭstrio]]</text>
      <sha1>qvi02bw3h3wb2fcomdbo1a4xkomoywy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412916</id>
      <parentid>9412915</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Notoj */</comment>
      <origin>9412916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3691" sha1="io36s69n42zhxmjg1y7wvbea77vf98d" xml:space="preserve">'''Gregor LECHNER''' (naskiĝinta verŝaje malantaŭ 1490 je [[Schärding]], mortinta la {{Daton|27|8|1558}} en [[Kremsmünster]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[benediktanoj|benediktano]] kaj 48-a abato de la [[abatejo Kremsmünster|tiea monaĥejego de Kremsmünster]].&lt;ref&gt;Marianus Pachmayr: ''Historico-chronologica series abbatum et religiosorum monasterii Cremifanensis, O. S. P. B. quotquot quidem a retro actis mille annis ab eius fundatione, in tabulis ... inveniri potuerunt,'' eldonejo Abrahami Wimmer, Steyr 1777, p. 323-327}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ulrich Hartenschneider: ''Topographie des Erzherzogthums Österreich,'' Vieno 1830, p. 116-119&lt;/ref&gt;

En novembro 1509 Lechner estis farinta la [[voto]]n en Kremsmünster, post frokuliĝo jaron pli frue. En la 19.9.1543 li estis elektika abato ege meritonte pri ĉi klostro. Ekonomiemo, sciencemo, klereco sed eĉ pieco kaj modesteco karakterizis lin.&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Profeßbuch des Stiftes Kremsmünster,'' Klagenfurt 1975, p. 183-184&lt;/ref&gt;

Jam baldaŭ post la komenco de la estrado li plifortikigis la monaĥon pro la danĝero de atakoj fare de la [[otomana Imperio|turkoj]].&lt;ref&gt;Rudolf Walter Litschel: ''Kremsmünster - ein wehrhistorisches Porträt (=Oberösterreichische Heimatblätter; 31, 1-2), 1977, p. 31-42, konkrete p. 34-35&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wehrbauten.at/ooe/oberoesterreich.html?/ooe/kremsmuenster/kremsmuenster.html &quot;Wehrbauten in Oberösterreich&quot;]&lt;/ref&gt; En 1545 estiĝis pontoturo kun [[levponto]], jaron poste ekstera muraro kun kvin rondaj turoj; en 1547 estis kvadroŝtone stabiligita akvofosaĵo kun ĉefa turo ''Reckturm''.&lt;ref&gt;Ĝiaj funkcioj estis ankaŭ karcera kaj arsenala; ĝia malkonstruiĝo estis nur en 1802.&lt;ref&gt;Theophilus Dorn: ''Abriß der Baugeschichte Kremsmünsters,'' Linz 1931, p. 22-23&lt;/ref&gt;

En la komunumo Kremsmünster li ordonis starigon de du grandaj loĝdomoj por konventanoj kaj pligrandigis la papermuelejon. La arbaron ''Schacherwald'' je distanco de 2 km norde, li drenigis: la akvo de tie estis kondukita al kvar lagetoj ''Schacherteiche'' kiuj ĝis nun ekzistas por fiŝkaptado.&lt;ref&gt;Bernhard Pösinger: ''Die Fischbehälter des Stiftes Kremsmünster'' (=Heimatgaue, 2), 1921, p. 142-148, konkrete p. 142&lt;/ref&gt; Tamen estis lia plej daŭripova atingo ke li malfermis la klostran lernejon en 1549 por eksteruloj kaj igis ĝin publika [[latina lernejo]].  Fake estis li fondinto de la nuna renomiĝinta Konventa Gimnazio.&lt;ref&gt;[https://www.stift-kremsmuenster.at/gym/1 hejmpaĝo de ''Stiftsgymnasium Kremsmünster'']&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;Konstantin Werner: ''Kremsmünster in Wort und Bild. Zum Geleite für seine Besucher, zur Erinnerung für seine Zöglinge,'' Prietzel, Steyr 1929, p. 100 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theodorich Hagn:  ''Das Wirken der Benediktiner-Abtei Kremsmünster für Wissenschaft, Kunst und Jugendbildung. Ein Beitrag zur Literar- und Kulturgeschichte Österreichs,'' Linz 1848, p. 118-119&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Musikgeschichte des Stiftes Kremsmünster,'' Kassel kaj Basel 1956, p. 131-132&lt;/ref&gt;

Por siaj honoroj Lechner nonumiĝis fare de imperiestro [[ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] en majo 1553 imperiestra konsilisto. De 1555 li reprezentadis la prelataron ĉe la parlamento de [[supra Aŭstrio|Arkidukujo Aŭstrio supre de Enns]]. Tombo lia estas apud la Johano-altaro de la malnova Mario-kapelo; marmora epitafo postvivis eĉ  la barokigon de la klostrokirko. Ankaŭ portreto de li pentrita en 1558 ja konserviĝis. 

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Lechner, Gregor}}
[[Kategorio:Kontraŭreformacio]]
[[Kategorio:Aŭstraj abatoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1558]]
[[Kategorio:Benediktanaj abatoj]]
[[kategorio:Historio de Supra Aŭstrio]]</text>
      <sha1>io36s69n42zhxmjg1y7wvbea77vf98d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412917</id>
      <parentid>9412916</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:16:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9412917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3692" sha1="mb9nufni3wpqenstokuzclr6kedaqv3" xml:space="preserve">'''Gregor LECHNER''' (naskiĝinta verŝajne malantaŭ 1490 je [[Schärding]], mortinta la {{Daton|27|8|1558}} en [[Kremsmünster]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[benediktanoj|benediktano]] kaj 48-a abato de la [[abatejo Kremsmünster|tiea monaĥejego de Kremsmünster]].&lt;ref&gt;Marianus Pachmayr: ''Historico-chronologica series abbatum et religiosorum monasterii Cremifanensis, O. S. P. B. quotquot quidem a retro actis mille annis ab eius fundatione, in tabulis ... inveniri potuerunt,'' eldonejo Abrahami Wimmer, Steyr 1777, p. 323-327}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ulrich Hartenschneider: ''Topographie des Erzherzogthums Österreich,'' Vieno 1830, p. 116-119&lt;/ref&gt;

En novembro 1509 Lechner estis farinta la [[voto]]n en Kremsmünster, post frokuliĝo jaron pli frue. En la 19.9.1543 li estis elektika abato ege meritonte pri ĉi klostro. Ekonomiemo, sciencemo, klereco sed eĉ pieco kaj modesteco karakterizis lin.&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Profeßbuch des Stiftes Kremsmünster,'' Klagenfurt 1975, p. 183-184&lt;/ref&gt;

Jam baldaŭ post la komenco de la estrado li plifortikigis la monaĥon pro la danĝero de atakoj fare de la [[otomana Imperio|turkoj]].&lt;ref&gt;Rudolf Walter Litschel: ''Kremsmünster - ein wehrhistorisches Porträt (=Oberösterreichische Heimatblätter; 31, 1-2), 1977, p. 31-42, konkrete p. 34-35&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wehrbauten.at/ooe/oberoesterreich.html?/ooe/kremsmuenster/kremsmuenster.html &quot;Wehrbauten in Oberösterreich&quot;]&lt;/ref&gt; En 1545 estiĝis pontoturo kun [[levponto]], jaron poste ekstera muraro kun kvin rondaj turoj; en 1547 estis kvadroŝtone stabiligita akvofosaĵo kun ĉefa turo ''Reckturm''.&lt;ref&gt;Ĝiaj funkcioj estis ankaŭ karcera kaj arsenala; ĝia malkonstruiĝo estis nur en 1802.&lt;ref&gt;Theophilus Dorn: ''Abriß der Baugeschichte Kremsmünsters,'' Linz 1931, p. 22-23&lt;/ref&gt;

En la komunumo Kremsmünster li ordonis starigon de du grandaj loĝdomoj por konventanoj kaj pligrandigis la papermuelejon. La arbaron ''Schacherwald'' je distanco de 2 km norde, li drenigis: la akvo de tie estis kondukita al kvar lagetoj ''Schacherteiche'' kiuj ĝis nun ekzistas por fiŝkaptado.&lt;ref&gt;Bernhard Pösinger: ''Die Fischbehälter des Stiftes Kremsmünster'' (=Heimatgaue, 2), 1921, p. 142-148, konkrete p. 142&lt;/ref&gt; Tamen estis lia plej daŭripova atingo ke li malfermis la klostran lernejon en 1549 por eksteruloj kaj igis ĝin publika [[latina lernejo]].  Fake estis li fondinto de la nuna renomiĝinta Konventa Gimnazio.&lt;ref&gt;[https://www.stift-kremsmuenster.at/gym/1 hejmpaĝo de ''Stiftsgymnasium Kremsmünster'']&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;Konstantin Werner: ''Kremsmünster in Wort und Bild. Zum Geleite für seine Besucher, zur Erinnerung für seine Zöglinge,'' Prietzel, Steyr 1929, p. 100 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theodorich Hagn:  ''Das Wirken der Benediktiner-Abtei Kremsmünster für Wissenschaft, Kunst und Jugendbildung. Ein Beitrag zur Literar- und Kulturgeschichte Österreichs,'' Linz 1848, p. 118-119&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Musikgeschichte des Stiftes Kremsmünster,'' Kassel kaj Basel 1956, p. 131-132&lt;/ref&gt;

Por siaj honoroj Lechner nonumiĝis fare de imperiestro [[ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] en majo 1553 imperiestra konsilisto. De 1555 li reprezentadis la prelataron ĉe la parlamento de [[supra Aŭstrio|Arkidukujo Aŭstrio supre de Enns]]. Tombo lia estas apud la Johano-altaro de la malnova Mario-kapelo; marmora epitafo postvivis eĉ  la barokigon de la klostrokirko. Ankaŭ portreto de li pentrita en 1558 ja konserviĝis. 

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Lechner, Gregor}}
[[Kategorio:Kontraŭreformacio]]
[[Kategorio:Aŭstraj abatoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1558]]
[[Kategorio:Benediktanaj abatoj]]
[[kategorio:Historio de Supra Aŭstrio]]</text>
      <sha1>mb9nufni3wpqenstokuzclr6kedaqv3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412919</id>
      <parentid>9412917</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:18:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9412919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3691" sha1="1y0zhkk0era6wynjiwam0q7yxv7cby4" xml:space="preserve">'''Gregor LECHNER''' (naskiĝinta verŝajne malantaŭ 1490 je [[Schärding]], mortinta la {{Daton|27|8|1558}} en [[Kremsmünster]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[benediktanoj|benediktano]] kaj 48-a abato de la [[abatejo Kremsmünster|tiea monaĥejego de Kremsmünster]].&lt;ref&gt;Marianus Pachmayr: ''Historico-chronologica series abbatum et religiosorum monasterii Cremifanensis, O. S. P. B. quotquot quidem a retro actis mille annis ab eius fundatione, in tabulis ... inveniri potuerunt,'' eldonejo Abrahami Wimmer, Steyr 1777, p. 323-327}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ulrich Hartenschneider: ''Topographie des Erzherzogthums Österreich,'' Vieno 1830, p. 116-119&lt;/ref&gt;

En novembro 1509 Lechner estis farinta la [[voto]]n en Kremsmünster, post frokuliĝo jaron pli frue. En la 19.9.1543 li estis elektika abato ege meritonte pri ĉi klostro. Ekonomiemo, sciencemo, klereco sed eĉ pieco kaj modesteco karakterizis lin.&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Profeßbuch des Stiftes Kremsmünster,'' Klagenfurt 1975, p. 183-184&lt;/ref&gt;

Jam baldaŭ post la komenco de la estrado li plifortikigis la monaĥon pro la danĝero de atakoj fare de la [[otomana Imperio|turkoj]].&lt;ref&gt;Rudolf Walter Litschel: ''Kremsmünster - ein wehrhistorisches Porträt (=Oberösterreichische Heimatblätter; 31, 1-2), 1977, p. 31-42, konkrete p. 34-35&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wehrbauten.at/ooe/oberoesterreich.html?/ooe/kremsmuenster/kremsmuenster.html &quot;Wehrbauten in Oberösterreich&quot;]&lt;/ref&gt; En 1545 estiĝis pontoturo kun [[levponto]], jaron poste ekstera muraro kun kvin rondaj turoj; en 1547 estis kvadroŝtone stabiligita akvofosaĵo kun ĉefa turo ''Reckturm''.&lt;ref&gt;Ĝiaj funkcioj estis ankaŭ karcera kaj arsenala; ĝia malkonstruiĝo estis nur en 1802.&lt;ref&gt;Theophilus Dorn: ''Abriß der Baugeschichte Kremsmünsters,'' Linz 1931, p. 22-23&lt;/ref&gt;

En la komunumo Kremsmünster li ordonis starigon de du grandaj loĝdomoj por konventanoj kaj pligrandigis la papermuelejon. La arbaron ''Schacherwald'' je distanco de 2 km norde, li drenigis: la akvo de tie estis kondukita al kvar lagetoj ''Schacherteiche'' kiuj ĝis nun ekzistas por fiŝkaptado.&lt;ref&gt;Bernhard Pösinger: ''Die Fischbehälter des Stiftes Kremsmünster'' (=Heimatgaue, 2), 1921, p. 142-148, konkrete p. 142&lt;/ref&gt; Tamen estis lia plej daŭripova atingo ke li malfermis la klostran lernejon en 1549 por eksteruloj kaj igis ĝin publika [[latina lernejo]].  Fake estis li fondinto de la nuna renomiĝinta Konventa Gimnazio.&lt;ref&gt;[https://www.stift-kremsmuenster.at/gym/1 hejmpaĝo de ''Stiftsgymnasium Kremsmünster'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Konstantin Werner: ''Kremsmünster in Wort und Bild. Zum Geleite für seine Besucher, zur Erinnerung für seine Zöglinge,'' Prietzel, Steyr 1929, p. 100 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theodorich Hagn:  ''Das Wirken der Benediktiner-Abtei Kremsmünster für Wissenschaft, Kunst und Jugendbildung. Ein Beitrag zur Literar- und Kulturgeschichte Österreichs,'' Linz 1848, p. 118-119&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Musikgeschichte des Stiftes Kremsmünster,'' Kassel kaj Basel 1956, p. 131-132&lt;/ref&gt;

Por siaj honoroj Lechner nonumiĝis fare de imperiestro [[ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] en majo 1553 imperiestra konsilisto. De 1555 li reprezentadis la prelataron ĉe la parlamento de [[supra Aŭstrio|Arkidukujo Aŭstrio supre de Enns]]. Tombo lia estas apud la Johano-altaro de la malnova Mario-kapelo; marmora epitafo postvivis eĉ  la barokigon de la klostrokirko. Ankaŭ portreto de li pentrita en 1558 ja konserviĝis. 

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Lechner, Gregor}}
[[Kategorio:Kontraŭreformacio]]
[[Kategorio:Aŭstraj abatoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1558]]
[[Kategorio:Benediktanaj abatoj]]
[[kategorio:Historio de Supra Aŭstrio]]</text>
      <sha1>1y0zhkk0era6wynjiwam0q7yxv7cby4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412921</id>
      <parentid>9412919</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9412921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3693" sha1="l1s4qiz43o7vu6fvc2sxu1nh7a7aro9" xml:space="preserve">'''Gregor LECHNER''' (naskiĝinta verŝajne malantaŭ 1490 je [[Schärding]], mortinta la {{Daton|27|8|1558}} en [[Kremsmünster]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[benediktanoj|benediktano]] kaj 48-a abato de la [[abatejo Kremsmünster|tiea monaĥejego de Kremsmünster]].&lt;ref&gt;Marianus Pachmayr: ''Historico-chronologica series abbatum et religiosorum monasterii Cremifanensis, O. S. P. B. quotquot quidem a retro actis mille annis ab eius fundatione, in tabulis ... inveniri potuerunt,'' eldonejo Abrahami Wimmer, Steyr 1777, p. 323-327}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ulrich Hartenschneider: ''Topographie des Erzherzogthums Österreich,'' Vieno 1830, p. 116-119&lt;/ref&gt;

En novembro 1509 Lechner estis farinta la [[voto]]n en Kremsmünster, post frokuliĝo jaron pli frue. En la 19.9.1543 li estis elektika abato ege meritonte pri ĉi klostro. Ekonomiemo, sciencemo, klereco sed eĉ pieco kaj modesteco karakterizis lin.&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Profeßbuch des Stiftes Kremsmünster,'' Klagenfurt 1975, p. 183-184&lt;/ref&gt;

Jam baldaŭ post la komenco de la estrado li plifortikigis la monaĥon pro la danĝero de atakoj fare de la [[otomana Imperio|turkoj]].&lt;ref&gt;Rudolf Walter Litschel: ''Kremsmünster - ein wehrhistorisches Porträt'' (=Oberösterreichische Heimatblätter; 31, 1-2), 1977, p. 31-42, konkrete p. 34-35&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wehrbauten.at/ooe/oberoesterreich.html?/ooe/kremsmuenster/kremsmuenster.html &quot;Wehrbauten in Oberösterreich&quot;]&lt;/ref&gt; En 1545 estiĝis pontoturo kun [[levponto]], jaron poste ekstera muraro kun kvin rondaj turoj; en 1547 estis kvadroŝtone stabiligita akvofosaĵo kun ĉefa turo ''Reckturm''.&lt;ref&gt;Ĝiaj funkcioj estis ankaŭ karcera kaj arsenala; ĝia malkonstruiĝo estis nur en 1802.&lt;ref&gt;Theophilus Dorn: ''Abriß der Baugeschichte Kremsmünsters,'' Linz 1931, p. 22-23&lt;/ref&gt;

En la komunumo Kremsmünster li ordonis starigon de du grandaj loĝdomoj por konventanoj kaj pligrandigis la papermuelejon. La arbaron ''Schacherwald'' je distanco de 2 km norde, li drenigis: la akvo de tie estis kondukita al kvar lagetoj ''Schacherteiche'' kiuj ĝis nun ekzistas por fiŝkaptado.&lt;ref&gt;Bernhard Pösinger: ''Die Fischbehälter des Stiftes Kremsmünster'' (=Heimatgaue, 2), 1921, p. 142-148, konkrete p. 142&lt;/ref&gt; Tamen estis lia plej daŭripova atingo ke li malfermis la klostran lernejon en 1549 por eksteruloj kaj igis ĝin publika [[latina lernejo]].  Fake estis li fondinto de la nuna renomiĝinta Konventa Gimnazio.&lt;ref&gt;[https://www.stift-kremsmuenster.at/gym/1 hejmpaĝo de ''Stiftsgymnasium Kremsmünster'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Konstantin Werner: ''Kremsmünster in Wort und Bild. Zum Geleite für seine Besucher, zur Erinnerung für seine Zöglinge,'' Prietzel, Steyr 1929, p. 100 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theodorich Hagn:  ''Das Wirken der Benediktiner-Abtei Kremsmünster für Wissenschaft, Kunst und Jugendbildung. Ein Beitrag zur Literar- und Kulturgeschichte Österreichs,'' Linz 1848, p. 118-119&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Musikgeschichte des Stiftes Kremsmünster,'' Kassel kaj Basel 1956, p. 131-132&lt;/ref&gt;

Por siaj honoroj Lechner nonumiĝis fare de imperiestro [[ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] en majo 1553 imperiestra konsilisto. De 1555 li reprezentadis la prelataron ĉe la parlamento de [[supra Aŭstrio|Arkidukujo Aŭstrio supre de Enns]]. Tombo lia estas apud la Johano-altaro de la malnova Mario-kapelo; marmora epitafo postvivis eĉ  la barokigon de la klostrokirko. Ankaŭ portreto de li pentrita en 1558 ja konserviĝis. 

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Lechner, Gregor}}
[[Kategorio:Kontraŭreformacio]]
[[Kategorio:Aŭstraj abatoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1558]]
[[Kategorio:Benediktanaj abatoj]]
[[kategorio:Historio de Supra Aŭstrio]]</text>
      <sha1>l1s4qiz43o7vu6fvc2sxu1nh7a7aro9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412924</id>
      <parentid>9412921</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9412924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3813" sha1="b46bkctb4s30f5cx9d2n2p9917v7z65" xml:space="preserve">'''Gregor LECHNER''' (naskiĝinta verŝajne malantaŭ 1490 je [[Schärding]], mortinta la {{Daton|27|8|1558}} en [[Kremsmünster]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[benediktanoj|benediktano]] kaj 48-a abato de la [[abatejo Kremsmünster|tiea monaĥejego de Kremsmünster]].&lt;ref&gt;Marianus Pachmayr: ''Historico-chronologica series abbatum et religiosorum monasterii Cremifanensis, O. S. P. B. quotquot quidem a retro actis mille annis ab eius fundatione, in tabulis ... inveniri potuerunt,'' eldonejo Abrahami Wimmer, Steyr 1777, p. 323-327}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ulrich Hartenschneider: ''Topographie des Erzherzogthums Österreich,'' Vieno 1830, p. 116-119&lt;/ref&gt;

En novembro 1509 Lechner estis farinta la [[voto]]n en Kremsmünster, post frokuliĝo jaron pli frue. En la 19.9.1543 li estis elektika abato ege meritonte pri ĉi klostro. Ekonomiemo, sciencemo, klereco sed eĉ pieco kaj modesteco karakterizis lin.&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Profeßbuch des Stiftes Kremsmünster,'' Klagenfurt 1975, p. 183-184&lt;/ref&gt;

Jam baldaŭ post la komenco de la estrado li plifortikigis la monaĥon pro la danĝero de atakoj fare de la [[otomana Imperio|turkoj]].&lt;ref&gt;Rudolf Walter Litschel: ''Kremsmünster - ein wehrhistorisches Porträt'' (=Oberösterreichische Heimatblätter; 31, 1-2), 1977, p. 31-42, konkrete p. 34-35&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wehrbauten.at/ooe/oberoesterreich.html?/ooe/kremsmuenster/kremsmuenster.html &quot;Wehrbauten in Oberösterreich&quot;]&lt;/ref&gt; En 1545 estiĝis pontoturo kun [[levponto]], jaron poste ekstera muraro kun kvin rondaj turoj; en 1547 estis kvadroŝtone stabiligita akvofosaĵo kun ĉefa turo ''Reckturm''.&lt;ref&gt;Ĝiaj funkcioj estis ankaŭ karcera kaj arsenala; ĝia malkonstruiĝo estis nur en 1802.&lt;ref&gt;Theophilus Dorn: ''Abriß der Baugeschichte Kremsmünsters,'' Linz 1931, p. 22-23&lt;/ref&gt;

En la komunumo Kremsmünster li ordonis starigon de du grandaj loĝdomoj por konventanoj kaj pligrandigis la papermuelejon. La arbaron ''Schacherwald'' je distanco de 2 km norde, li drenigis: la akvo de tie estis kondukita al kvar lagetoj ''Schacherteiche'' kiuj ĝis nun ekzistas por fiŝkaptado.&lt;ref&gt;Bernhard Pösinger: ''Die Fischbehälter des Stiftes Kremsmünster'' (=Heimatgaue, 2), 1921, p. 142-148, konkrete p. 142&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.stift-kremsmuenster.at/produkte-betriebe/forst#fischerei nuntempa fiŝkomerco (luoj de akvaroj)]&lt;/ref&gt; Tamen estis lia plej daŭripova atingo ke li malfermis la klostran lernejon en 1549 por eksteruloj kaj igis ĝin publika [[latina lernejo]].  Fake estis li fondinto de la nuna renomiĝinta Konventa Gimnazio.&lt;ref&gt;[https://www.stift-kremsmuenster.at/gym/1 hejmpaĝo de ''Stiftsgymnasium Kremsmünster'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Konstantin Werner: ''Kremsmünster in Wort und Bild. Zum Geleite für seine Besucher, zur Erinnerung für seine Zöglinge,'' Prietzel, Steyr 1929, p. 100 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theodorich Hagn:  ''Das Wirken der Benediktiner-Abtei Kremsmünster für Wissenschaft, Kunst und Jugendbildung. Ein Beitrag zur Literar- und Kulturgeschichte Österreichs,'' Linz 1848, p. 118-119&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Musikgeschichte des Stiftes Kremsmünster,'' Kassel kaj Basel 1956, p. 131-132&lt;/ref&gt;

Por siaj honoroj Lechner nonumiĝis fare de imperiestro [[ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] en majo 1553 imperiestra konsilisto. De 1555 li reprezentadis la prelataron ĉe la parlamento de [[supra Aŭstrio|Arkidukujo Aŭstrio supre de Enns]]. Tombo lia estas apud la Johano-altaro de la malnova Mario-kapelo; marmora epitafo postvivis eĉ  la barokigon de la klostrokirko. Ankaŭ portreto de li pentrita en 1558 ja konserviĝis. 

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Lechner, Gregor}}
[[Kategorio:Kontraŭreformacio]]
[[Kategorio:Aŭstraj abatoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1558]]
[[Kategorio:Benediktanaj abatoj]]
[[kategorio:Historio de Supra Aŭstrio]]</text>
      <sha1>b46bkctb4s30f5cx9d2n2p9917v7z65</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412926</id>
      <parentid>9412924</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9412926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3812" sha1="9qk4rhmxco0ip194l1uu3jzaflzpvic" xml:space="preserve">'''Gregor LECHNER''' (naskiĝinta verŝajne malantaŭ 1490 je [[Schärding]], mortinta la {{Daton|27|8|1558}} en [[Kremsmünster]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[benediktanoj|benediktano]] kaj 48-a abato de la [[abatejo Kremsmünster|tiea monaĥejego de Kremsmünster]].&lt;ref&gt;Marianus Pachmayr: ''Historico-chronologica series abbatum et religiosorum monasterii Cremifanensis, O. S. P. B. quotquot quidem a retro actis mille annis ab eius fundatione, in tabulis ... inveniri potuerunt,'' eldonejo Abrahami Wimmer, Steyr 1777, p. 323-327}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ulrich Hartenschneider: ''Topographie des Erzherzogthums Österreich,'' Vieno 1830, p. 116-119&lt;/ref&gt;

En novembro 1509 Lechner estis farinta la [[voto]]n en Kremsmünster, post frokuliĝo jaron pli frue. En la 19.9.1543 li estis elektika abato ege meritonte pri ĉi klostro. Ekonomiemo, sciencemo, klereco sed eĉ pieco kaj modesteco karakterizis lin.&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Profeßbuch des Stiftes Kremsmünster,'' Klagenfurt 1975, p. 183-184&lt;/ref&gt;

Jam baldaŭ post la komenco de la estrado li plifortikigis la monaĥon pro la danĝero de atakoj fare de la [[otomana Imperio|turkoj]].&lt;ref&gt;Rudolf Walter Litschel: ''Kremsmünster - ein wehrhistorisches Porträt'' (=Oberösterreichische Heimatblätter; 31, 1-2), 1977, p. 31-42, konkrete p. 34-35&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wehrbauten.at/ooe/oberoesterreich.html?/ooe/kremsmuenster/kremsmuenster.html &quot;Wehrbauten in Oberösterreich&quot;]&lt;/ref&gt; En 1545 estiĝis pontoturo kun [[levponto]], jaron poste ekstera muraro kun kvin rondaj turoj; en 1547 estis kvadroŝtone stabiligita akvofosaĵo kun ĉefa turo ''Reckturm''.&lt;ref&gt;Ĝiaj funkcioj estis ankaŭ karcera kaj arsenala; ĝia malkonstruiĝo estis nur en 1802.&lt;ref&gt;Theophilus Dorn: ''Abriß der Baugeschichte Kremsmünsters,'' Linz 1931, p. 22-23&lt;/ref&gt;

En la komunumo Kremsmünster li ordonis starigon de du grandaj loĝdomoj por konventanoj kaj pligrandigis la papermuelejon. La arbaron ''Schacherwald'' je distanco de 2 km norde, li drenigis: la akvo de tie estis kondukita al kvar lagetoj ''Schacherteiche'' kiuj ĝis nun ekzistas por fiŝkaptado.&lt;ref&gt;Bernhard Pösinger: ''Die Fischbehälter des Stiftes Kremsmünster'' (=Heimatgaue, 2), 1921, p. 142-148, konkrete p. 142&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.stift-kremsmuenster.at/produkte-betriebe/forst#fischerei nuntempa fiŝkomerco] - luo de akvaroj&lt;/ref&gt; Tamen estis lia plej daŭripova atingo ke li malfermis la klostran lernejon en 1549 por eksteruloj kaj igis ĝin publika [[latina lernejo]].  Fake estis li fondinto de la nuna renomiĝinta Konventa Gimnazio.&lt;ref&gt;[https://www.stift-kremsmuenster.at/gym/1 hejmpaĝo de ''Stiftsgymnasium Kremsmünster'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Konstantin Werner: ''Kremsmünster in Wort und Bild. Zum Geleite für seine Besucher, zur Erinnerung für seine Zöglinge,'' Prietzel, Steyr 1929, p. 100 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theodorich Hagn:  ''Das Wirken der Benediktiner-Abtei Kremsmünster für Wissenschaft, Kunst und Jugendbildung. Ein Beitrag zur Literar- und Kulturgeschichte Österreichs,'' Linz 1848, p. 118-119&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Altman Kellner: ''Musikgeschichte des Stiftes Kremsmünster,'' Kassel kaj Basel 1956, p. 131-132&lt;/ref&gt;

Por siaj honoroj Lechner nonumiĝis fare de imperiestro [[ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] en majo 1553 imperiestra konsilisto. De 1555 li reprezentadis la prelataron ĉe la parlamento de [[supra Aŭstrio|Arkidukujo Aŭstrio supre de Enns]]. Tombo lia estas apud la Johano-altaro de la malnova Mario-kapelo; marmora epitafo postvivis eĉ  la barokigon de la klostrokirko. Ankaŭ portreto de li pentrita en 1558 ja konserviĝis. 

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Lechner, Gregor}}
[[Kategorio:Kontraŭreformacio]]
[[Kategorio:Aŭstraj abatoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1558]]
[[Kategorio:Benediktanaj abatoj]]
[[kategorio:Historio de Supra Aŭstrio]]</text>
      <sha1>9qk4rhmxco0ip194l1uu3jzaflzpvic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Allen Levi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947997</id>
    <revision>
      <id>9412920</id>
      <timestamp>2026-06-25T05:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1352991435|Allen Levi]]&quot;</comment>
      <origin>9412920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1827" sha1="6oalebricq967wi6d3c1flkzunzthcf" xml:space="preserve">
'''Allen LEVI''' estas usona verkisto. Li estas aŭtoro de tri verkoj: ''The Last Sweet Mile'' (2014), ''Oliviatown'' (2003), kaj ''Theo of Golden'' (2023). &lt;ref name=&quot;about2&quot;&gt;{{Cite web|first=|last=|date=|title=About Allen Levi|url=https://www.allenlevi.com/about|access-date=March 24, 2026|website=|language=en-us|archive-date=|archive-url=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Levi naskiĝis en Bay Minette, [[Alabamo]]. &lt;ref name=&quot;birth2&quot;&gt;{{Cite web|first=Gary|last=Cosby, Jr.|date=March 2, 2026|title=Allen Levi's best-selling novel was inspired by coffee shop art|url=https://www.tuscaloosanews.com/story/news/2026/03/02/theo-of-golden-allen-levi-lawyer-to-best-selling-author/88863227007/?|access-date=March 24, 2026|website=Tuscaloosa News|language=en-us|archive-date=|archive-url=|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Li diplomiĝis ĉe la [[Universitato de Georgio]] kaj estis praktikanta advokato en la 1980-aj jaroj. &lt;ref name=&quot;about2&quot; /&gt;

En marto 2026, ''Theo of Golden'' pasigis tri semajnojn kiel la libro numero unu en la listo de la numero unu libroj de 2026 laŭ The New York Times.

''Theo of Golden'' origine [[Memeldonado|mem-eldonis]] sian verkon. Levi laboris pri reklamado kune kun sia nevino, Aron Ritchie. En 2025, Levi konsentis esti reprezentita de Suzanne Gluck, literatura agentino ĉe William Morris Endeavor. Tio kondukis al eldoninterkonsento kun [[Simon &amp; Schuster]]. &lt;ref name=&quot;agent2&quot;&gt;{{Cite web|first=Chuck|last=Williams|date=December 26, 2025|title='Theo of Golden' has taken Harris County author Allen Levi to the New York Times Best Seller List|url=https://www.wrbl.com/news/theo-of-golden-has-taken-harris-county-author-allen-levi-to-the-new-york-times-best-seller-list/|access-date=March 26, 2026|website=WRBL|language=en-us|archive-date=|archive-url=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


[[Kategorio:Usonaj verkistoj]]</text>
      <sha1>6oalebricq967wi6d3c1flkzunzthcf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412922</id>
      <parentid>9412920</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:19:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1995" sha1="5y25mk2w2ry5tbwbox0ph4jvmtz7v8s" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto|priskribo=}}

'''Allen LEVI''' estas usona verkisto. Li estas aŭtoro de tri verkoj: ''The Last Sweet Mile'' (2014), ''Oliviatown'' (2003), kaj ''Theo of Golden'' (2023). &lt;ref name=&quot;about2&quot;&gt;{{Cite web|first=|last=|date=|title=About Allen Levi|url=https://www.allenlevi.com/about|access-date=March 24, 2026|website=|language=en-us|archive-date=|archive-url=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Levi naskiĝis en Bay Minette, [[Alabamo]]. &lt;ref name=&quot;birth2&quot;&gt;{{Cite web|first=Gary|last=Cosby, Jr.|date=March 2, 2026|title=Allen Levi's best-selling novel was inspired by coffee shop art|url=https://www.tuscaloosanews.com/story/news/2026/03/02/theo-of-golden-allen-levi-lawyer-to-best-selling-author/88863227007/?|access-date=March 24, 2026|website=Tuscaloosa News|language=en-us|archive-date=|archive-url=|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Li diplomiĝis ĉe la [[Universitato de Georgio]] kaj estis praktikanta advokato en la 1980-aj jaroj. &lt;ref name=&quot;about2&quot; /&gt;

En marto 2026, ''Theo of Golden'' pasigis tri semajnojn kiel la libro numero unu en la listo de la numero unu libroj de 2026 laŭ The New York Times.

''Theo of Golden'' origine [[Memeldonado|mem-eldonis]] sian verkon. Levi laboris pri reklamado kune kun sia nevino, Aron Ritchie. En 2025, Levi konsentis esti reprezentita de Suzanne Gluck, literatura agentino ĉe William Morris Endeavor. Tio kondukis al eldoninterkonsento kun [[Simon &amp; Schuster]]. &lt;ref name=&quot;agent2&quot;&gt;{{Cite web|first=Chuck|last=Williams|date=December 26, 2025|title='Theo of Golden' has taken Harris County author Allen Levi to the New York Times Best Seller List|url=https://www.wrbl.com/news/theo-of-golden-has-taken-harris-county-author-allen-levi-to-the-new-york-times-best-seller-list/|access-date=March 26, 2026|website=WRBL|language=en-us|archive-date=|archive-url=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|Verkisto}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Levi, Allen}}

[[Kategorio:Usonaj verkistoj]]</text>
      <sha1>5y25mk2w2ry5tbwbox0ph4jvmtz7v8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jules Dupré</title>
    <ns>0</ns>
    <id>947998</id>
    <revision>
      <id>9412923</id>
      <timestamp>2026-06-25T05:22:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1338283685|Jules Dupré]]&quot;</comment>
      <origin>9412923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1513" sha1="bkrx28dd84e891qs6zdyqlqt7kz4d3w" xml:space="preserve">
'''Jules Louis Dupré''' (naskiĝis la 5-an de aprilo 1811 en [[Nantes]] – mortis la 6-an de oktobro 1889 en [[L'Isle-Adam]]) estis franca pentristo, unu el la ĉefaj membroj de la [[skolo de Barbizon]] de pejzaĝistoj.

== Elektitaj pentraĵoj ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;145&quot;&gt;
Dosiero:Jules_Dupré_-_Le_moulin_à_vent.jpg|alternative=The Windmill (1850s)| ''La ventomuelejo'' (1850-aj jaroj)
Dosiero:The_Old_Oak_by_Jules_Dupré,_c1870.jpg|alternative=The Old Oak (1870) National Gallery of Art.| ''La malnova kverko'' (1870) [[Nacia Galerio de Arto]] .
Dosiero:Cows_Crossing_a_Ford_MET_DP232030.jpg|alternative=Cows Crossing a Ford, an early work in the collection of the Metropolitan Museum of Art.| ''Bovinoj transirantaj vadejon ,'' frua verko en la kolekto de la [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] .
Dosiero:Jules_Dupré_-_Sur_le_chemin_(1856).jpg|alternative=On the Road (1856)| ''Sur la vojo'' (1856)
&lt;/gallery&gt;

* [http://www.rehs.com/jules_dupre_environs_de_plymouth.html ''Environs de Plymouth''] - Biografio de Rehs Galleries pri Jules Dupré kaj bildo de lia frua pentraĵo ''Environs de Plymouth'' .
* [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/60673/rec/6 ''Degas: La Menso de la Artisto''], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto plene havebla interrete kiel PDF, kiu enhavas materialon pri Jules Dupré (vidu indekson)
[[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>bkrx28dd84e891qs6zdyqlqt7kz4d3w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412927</id>
      <parentid>9412923</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:27:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2554" sha1="nbw2dxpa0yq3fy7zagg2ozt5t6ker2f" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Jules Louis DUPRÉ''' (naskiĝis la 5-an de aprilo 1811 en [[Nantes]] – mortis la 6-an de oktobro 1889 en [[L'Isle-Adam]]) estis franca pentristo, unu el la ĉefaj membroj de la [[skolo de Barbizon]] de pejzaĝistoj. Li estas konsiderata la fondinto de moderna franca pejzaĝa pentrado. Li estis la pli aĝa frato de la artisto [[Léon-Victor Dupré]] (1816–1879)

Kune kun [[Théodore Rousseau]] li reprezentas la eposan aspekton de naturpoezia pentrado, Dupré estas la vida reprezentanto de ĝiaj tragediaj kaj dramaj aspektoj. 

Dupré komprenis interpreti la plej diversajn etosojn, sed preferis agititajn kaj dramajn momentojn en la naturo, kiel ekzemple la leviĝantan aŭ falantan ŝtormon, kaj la nubojn disŝiritajn de la ŝtormo. Estas ĉefe la atmosfero kaj ĝiaj ŝanĝiĝantaj fenomenoj, kiuj interesas lin.

La vereco de tono estis plej grava por li, kaj por atingi tion, li pentris per tia dika impasto , ke liaj bildoj kelkfoje similas al reliefoj. Lumigo ankaŭ ludis gravan rolon, kaj li estis aparte lerta pri prezentado de sunsubiroj kun potenca poezia allogo.

== Elektitaj pentraĵoj ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:Jules_Dupré_-_Le_moulin_à_vent.jpg|alternative=The Windmill (1850s)| ''La ventomuelejo'' (1850-aj jaroj)
Dosiero:The_Old_Oak_by_Jules_Dupré,_c1870.jpg|alternative=The Old Oak (1870) National Gallery of Art.| ''La maljuna kverko'' (1870) [[Nacia Galerio de Arto|Usona Nacia Galerio de Arto]].
Dosiero:Cows_Crossing_a_Ford_MET_DP232030.jpg|alternative=Cows Crossing a Ford, an early work in the collection of the Metropolitan Museum of Art.| ''Bovinoj transirantaj vadejon ,'' frua verko en la kolekto de la [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] .
Dosiero:Jules_Dupré_-_Sur_le_chemin_(1856).jpg|alternative=On the Road (1856)| ''Sur la vojo'' (1856)
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|

* [http://www.rehs.com/jules_dupre_environs_de_plymouth.html ''Environs de Plymouth''] - Biografio de Rehs Galleries pri Jules Dupré kaj bildo de lia frua pentraĵo ''Environs de Plymouth'' .
* [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/60673/rec/6 ''Degas: La Menso de la Artisto''], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto plene havebla interrete kiel PDF, kiu enhavas materialon pri Jules Dupré (vidu indekson)
[[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]]
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]]</text>
      <sha1>nbw2dxpa0yq3fy7zagg2ozt5t6ker2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Jules Dupré</title>
    <ns>1</ns>
    <id>947999</id>
    <revision>
      <id>9412928</id>
      <timestamp>2026-06-25T05:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontoj */ nova sekcio</comment>
      <origin>9412928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="t0wuzt2s80oiyote8dhh3a65atiilkf" xml:space="preserve">== Fontoj ==

Aldonoj el la sveda kaj germana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:28, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>t0wuzt2s80oiyote8dhh3a65atiilkf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>János Buza (historiisto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948000</id>
    <revision>
      <id>9412933</id>
      <timestamp>2026-06-25T06:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>ekonomo</comment>
      <origin>9412933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2477" sha1="ie70as7auwsssgf0mlrlusfjgvyejb5" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = {{Paĝonomo}}
|naskonomo            = 
}}
'''[[Johano|János]] Buza''' [jAnoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Buza János''' estas [[Hungario|hungara]] ekonomi[[historiisto]], altlerneja [[instruisto]].

{{Paĝonomo}}&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM91355 hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=688910&amp;date=2026-06-25 nemzeti névtér&lt;/ref&gt; naskiĝis {{naskiĝtago|1939|11|30}} en [[Budapeŝto]]&lt;!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]--&gt;.

== Biografio ==
{{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1958, poste li akiris an diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1962]]. Post la diplomo li edukis en la armeo, en 1964 li ekinstruis en  [[Universitato Corvinus de Budapeŝto|Ekonomia Universitato Károly Marx]]. En 1987 li estis levita [[docento]], inter 1990-1996 li estis ankaŭ katedrestro. Inter 1968-2013 li ofte esploris eksterlande. Li doktoriĝis en 2004 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. En 2005 li estis pensiulita. Li ricevis stipendion inter 1999-2002, [[premio]]jn en 1998 kaj 2006. 

== Elektitaj kontribuoj ==
* ''Les monnaies françaises ou du système français dans la circulation monétaire en Hongrie au XVIIè siècle.'' (1976)
* ''Török kori állattartásunk a „vadszám” és az adózás tükrében.'' (1984)
* ''Magyarország gazdaságtörténete a honfoglalástól a 20. század közepéig.'' (kunaŭtoro, 1996; tralaborite: 1997)
* ''Báthori István erdélyi dukátjainak távoli nyomai.'' (2005)
* ''A Dunába vetett vonópad. Adalék Magyarország 1526 előtti pénzverésének történetéhez.'' (2015)
* ''Magyarországi és erdélyi pénzértékek a 16-17. században. Közép-európai kitekintéssel.'' (2021)

== Fontoj ==
* [http://www.naputonline.hu/naput-kiadvanyok-arhiv/naput_2008/2008_10/146.htm membiografio hungare kun foto]
* [https://kmti.hiphi.ubbcluj.ro/sites/default/files/programok/Bethlen_konferencia/buza_cv_publ.pdf biografio hungare]
* [https://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=12312 akademia paĝo]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Buza Janos}}

[[Kategorio:Hungaraj historiistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>ie70as7auwsssgf0mlrlusfjgvyejb5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412934</id>
      <parentid>9412933</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] forigita; [[Kategorio:Hungaraj ekonomihistoriistoj]] aldonita per [[Vikipedio:VarmaKato|HotCat]]</comment>
      <origin>9412934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2484" sha1="pcpw6rsvxfiz6wsxatzjyru4xab7p69" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = {{Paĝonomo}}
|naskonomo            = 
}}
'''[[Johano|János]] Buza''' [jAnoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Buza János''' estas [[Hungario|hungara]] ekonomi[[historiisto]], altlerneja [[instruisto]].

{{Paĝonomo}}&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM91355 hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=688910&amp;date=2026-06-25 nemzeti névtér&lt;/ref&gt; naskiĝis {{naskiĝtago|1939|11|30}} en [[Budapeŝto]]&lt;!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]--&gt;.

== Biografio ==
{{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1958, poste li akiris an diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1962]]. Post la diplomo li edukis en la armeo, en 1964 li ekinstruis en  [[Universitato Corvinus de Budapeŝto|Ekonomia Universitato Károly Marx]]. En 1987 li estis levita [[docento]], inter 1990-1996 li estis ankaŭ katedrestro. Inter 1968-2013 li ofte esploris eksterlande. Li doktoriĝis en 2004 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. En 2005 li estis pensiulita. Li ricevis stipendion inter 1999-2002, [[premio]]jn en 1998 kaj 2006. 

== Elektitaj kontribuoj ==
* ''Les monnaies françaises ou du système français dans la circulation monétaire en Hongrie au XVIIè siècle.'' (1976)
* ''Török kori állattartásunk a „vadszám” és az adózás tükrében.'' (1984)
* ''Magyarország gazdaságtörténete a honfoglalástól a 20. század közepéig.'' (kunaŭtoro, 1996; tralaborite: 1997)
* ''Báthori István erdélyi dukátjainak távoli nyomai.'' (2005)
* ''A Dunába vetett vonópad. Adalék Magyarország 1526 előtti pénzverésének történetéhez.'' (2015)
* ''Magyarországi és erdélyi pénzértékek a 16-17. században. Közép-európai kitekintéssel.'' (2021)

== Fontoj ==
* [http://www.naputonline.hu/naput-kiadvanyok-arhiv/naput_2008/2008_10/146.htm membiografio hungare kun foto]
* [https://kmti.hiphi.ubbcluj.ro/sites/default/files/programok/Bethlen_konferencia/buza_cv_publ.pdf biografio hungare]
* [https://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=12312 akademia paĝo]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Buza Janos}}

[[Kategorio:Hungaraj ekonomihistoriistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>pcpw6rsvxfiz6wsxatzjyru4xab7p69</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412935</id>
      <parentid>9412934</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9412935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2480" sha1="jm0majr1frwyi5ng258xgxelmtrix0u" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = {{Paĝonomo}}
|naskonomo            = 
}}
'''[[Johano|János]] Buza''' [jAnoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Buza János''' estas [[Hungario|hungara]] ekonomi[[historiisto]], altlerneja [[instruisto]].

János Buza&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM91355 hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=688910&amp;date=2026-06-25 nemzeti névtér&lt;/ref&gt; naskiĝis {{naskiĝtago|1939|11|30}} en [[Budapeŝto]]&lt;!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]--&gt;.

== Biografio ==
János Buza maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1958, poste li akiris an diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1962]]. Post la diplomo li edukis en la armeo, en 1964 li ekinstruis en  [[Universitato Corvinus de Budapeŝto|Ekonomia Universitato Károly Marx]]. En 1987 li estis levita [[docento]], inter 1990-1996 li estis ankaŭ katedrestro. Inter 1968-2013 li ofte esploris eksterlande. Li doktoriĝis en 2004 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. En 2005 li estis pensiulita. Li ricevis stipendion inter 1999-2002, [[premio]]jn en 1998 kaj 2006. 

== Elektitaj kontribuoj ==
* ''Les monnaies françaises ou du système français dans la circulation monétaire en Hongrie au XVIIè siècle.'' (1976)
* ''Török kori állattartásunk a „vadszám” és az adózás tükrében.'' (1984)
* ''Magyarország gazdaságtörténete a honfoglalástól a 20. század közepéig.'' (kunaŭtoro, 1996; tralaborite: 1997)
* ''Báthori István erdélyi dukátjainak távoli nyomai.'' (2005)
* ''A Dunába vetett vonópad. Adalék Magyarország 1526 előtti pénzverésének történetéhez.'' (2015)
* ''Magyarországi és erdélyi pénzértékek a 16-17. században. Közép-európai kitekintéssel.'' (2021)

== Fontoj ==
* [http://www.naputonline.hu/naput-kiadvanyok-arhiv/naput_2008/2008_10/146.htm membiografio hungare kun foto]
* [https://kmti.hiphi.ubbcluj.ro/sites/default/files/programok/Bethlen_konferencia/buza_cv_publ.pdf biografio hungare]
* [https://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=12312 akademia paĝo]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Buza Janos}}

[[Kategorio:Hungaraj ekonomihistoriistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>jm0majr1frwyi5ng258xgxelmtrix0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Teamestro (sporto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948001</id>
    <revision>
      <id>9412937</id>
      <timestamp>2026-06-25T06:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1356524086|Captain (sports)]]&quot;</comment>
      <origin>9412937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="480" sha1="npurksedec3gun10f8e5qnnw3lh468e" xml:space="preserve">
[[Dosiero:Iker_Casillas_Euro_2012_final_03.jpg|dekstra|eta|[[Iker Casillas]], kiel kapitano de la [[Hispana nacia teamo de futbalo|hispana nacia futbalteamo]], portante kapitanecan brakbendon sur sia maldekstra brako]]
[[Dosiero:Connor_McDavid_2-FEB-2022.jpg|dekstra|eta|Connor McDavid, kiel kapitano de la [[Naftistoj de Edmontono|Edmonton Oilers]], portante kapitanecan peceton sur la brusto de sia ĵerzo]]

[[Kategorio:Futbala terminologio]]
[[Kategorio:Sporta terminologio]]</text>
      <sha1>npurksedec3gun10f8e5qnnw3lh468e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412940</id>
      <parentid>9412937</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2546" sha1="30ofykctgowtg4hxbbyk81tvvmu6y70" xml:space="preserve">[[Dosiero:Iker_Casillas_Euro_2012_final_03.jpg|dekstra|eta|[[Iker Casillas]], kiel teamestro de la [[Hispana nacia teamo de futbalo|hispana nacia futbalteamo]], portante teamestrecan brakbendon sur sia maldekstra brako]]
[[Dosiero:Connor_McDavid_2-FEB-2022.jpg|dekstra|eta|Connor McDavid, kiel teamestro de la [[Naftistoj de Edmontono|Edmonton Oilers]], portante teamestrecan peceton sur la brusto de sia ĵerzo]]
En la kunteksto de [[Teama sporto|teamsporto]], la '''teamestro''' estas la reprezentanto kaj proparolanto por la ludantoj, precipe dum [[Matĉo|matĉoj]]. Ili kutime estas la solaj ludantoj sur la kampo kun la rajto alparoli la [[Arbitraciisto|arbitraciiston]] por fari komentojn aŭ peti klarigon, same kiel partopreni en [[Monerumado|monerĵetoj]] komence de la ludo kaj subskribi la matĉraporton.

La titolo ofte estas honora, sed en iuj kazoj la teamestro povas havi signifan respondecon pri [[strategio]] kaj [[teamlaboro]] dum la ludo okazas sur la [[Ludkampo|kampo]]. En ambaŭ kazoj, ĝi estas pozicio kiu indikas honoron kaj respekton de oniaj samteamanoj - rekonon kiel gvidanto fare de oniaj samuloj.

La teamteamestro, en iuj sportoj, estas elektita de la [[Trejnisto (sporto)|teamtrejnisto]], kiu povas konsideri faktorojn intervalantajn de ludkapablo ĝis gvidado ĝis servado kiel bona morala ekzemplo al la teamo.&lt;ref name=&quot;USA Today&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/sports/ncaaf/2017/08/19/oy-oy-captain-picking-captains-can-give-coaches-headaches/104747398/|title=Oy, oy captain! Picking captains can give coaches headaches|newspaper=USA Today|date=August 19, 2017}}&lt;/ref&gt; Trejnistoj ankaŭ povas elekti ŝanĝi teamteamestrojn de tempo al tempo, aŭ havi rotacion de teamteamestroj.&lt;ref name=&quot;USA Today&quot; /&gt;

En aliaj kazoj, kiel ekzemple en [[Davisa pokalo|Davisa Pokalo]] por tenisteamoj, la teamestro ne estas ludanto, sed ekstera figuro pli simila al tiu de direktoro aŭ [[trejnisto]].

La persono, kiu servis kiel teamestro de iu ajn sporta teamo dum la plej longa periodo, estas Steve Yzerman de la ''[[Detroit Red Wings]]'' en la [[NHL]], kiu teamestris sian teamon dum 20 jaroj, de 1986 ĝis 2006.

En [[futbalo]] kaj [[kriketo]], teamestro ankaŭ estas konata kiel '''''skipper'''''. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.wordnik.com/words/skipper}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[teamestro (futbalo)]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|

[[Kategorio:Futbala terminologio]]
[[Kategorio:Sporta terminologio]]</text>
      <sha1>30ofykctgowtg4hxbbyk81tvvmu6y70</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412941</id>
      <parentid>9412940</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2609" sha1="oqu06stdh3li3zjsxln71rvd9g5dvca" xml:space="preserve">[[Dosiero:Iker_Casillas_Euro_2012_final_03.jpg|dekstra|eta|[[Iker Casillas]], kiel teamestro de la [[Hispana nacia teamo de futbalo|hispana nacia futbalteamo]], portante teamestrecan brakbendon sur sia maldekstra brako]]
[[Dosiero:Connor_McDavid_2-FEB-2022.jpg|dekstra|eta|Connor McDavid, kiel teamestro de la [[Naftistoj de Edmontono|Edmonton Oilers]], portante teamestrecan peceton sur la brusto de sia ĵerzo]]
En la kunteksto de [[Teama sporto|teamsporto]], la '''teamestro''' estas la reprezentanto kaj proparolanto por la ludantoj, precipe dum [[Matĉo|matĉoj]]. Ili kutime estas la solaj ludantoj sur la kampo kun la rajto alparoli la [[Arbitraciisto|arbitraciiston]] por fari komentojn aŭ peti klarigon, same kiel partopreni en [[Monerumado|monerĵetoj]] komence de la ludo kaj subskribi la matĉraporton.

La titolo ofte estas honora, sed en iuj kazoj la teamestro povas havi signifan respondecon pri [[strategio]] kaj [[teamlaboro]] dum la ludo okazas sur la [[Ludkampo|kampo]]. En ambaŭ kazoj, ĝi estas pozicio kiu indikas honoron kaj respekton de oniaj samteamanoj - rekonon kiel gvidanto fare de oniaj samuloj.

La teamteamestro, en iuj sportoj, estas elektita de la [[Trejnisto (sporto)|teamtrejnisto]], kiu povas konsideri faktorojn intervalantajn de ludkapablo ĝis gvidado ĝis servado kiel bona morala ekzemplo al la teamo.&lt;ref name=&quot;USA Today&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/sports/ncaaf/2017/08/19/oy-oy-captain-picking-captains-can-give-coaches-headaches/104747398/|title=Oy, oy captain! Picking captains can give coaches headaches|newspaper=USA Today|date=August 19, 2017}}&lt;/ref&gt; Trejnistoj ankaŭ povas elekti ŝanĝi teamteamestrojn de tempo al tempo, aŭ havi rotacion de teamteamestroj.&lt;ref name=&quot;USA Today&quot; /&gt;

En aliaj kazoj, kiel ekzemple en [[Davisa pokalo|Davisa Pokalo]] por tenisteamoj, la teamestro ne estas ludanto, sed ekstera figuro pli simila al tiu de direktoro aŭ [[trejnisto]].

La persono, kiu servis kiel teamestro de iu ajn sporta teamo dum la plej longa periodo, estas Steve Yzerman de la ''[[Detroit Red Wings]]'' en la [[NHL]], kiu teamestris sian teamon dum 20 jaroj, de 1986 ĝis 2006.

En [[futbalo]] kaj [[kriketo]], teamestro ankaŭ estas konata kiel '''''skipper'''''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wordnik.com/words/skipper|title=&quot;skipper&quot; Definitions|publisher=Wordnik|access-date=31 January 2015}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[teamestro (futbalo)]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|

[[Kategorio:Futbala terminologio]]
[[Kategorio:Sporta terminologio]]</text>
      <sha1>oqu06stdh3li3zjsxln71rvd9g5dvca</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412943</id>
      <parentid>9412941</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:46:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidu ankaŭ */</comment>
      <origin>9412943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2638" sha1="g9npdzi2roe3mrlnh8jufn26q6q22yd" xml:space="preserve">[[Dosiero:Iker_Casillas_Euro_2012_final_03.jpg|dekstra|eta|[[Iker Casillas]], kiel teamestro de la [[Hispana nacia teamo de futbalo|hispana nacia futbalteamo]], portante teamestrecan brakbendon sur sia maldekstra brako]]
[[Dosiero:Connor_McDavid_2-FEB-2022.jpg|dekstra|eta|Connor McDavid, kiel teamestro de la [[Naftistoj de Edmontono|Edmonton Oilers]], portante teamestrecan peceton sur la brusto de sia ĵerzo]]
En la kunteksto de [[Teama sporto|teamsporto]], la '''teamestro''' estas la reprezentanto kaj proparolanto por la ludantoj, precipe dum [[Matĉo|matĉoj]]. Ili kutime estas la solaj ludantoj sur la kampo kun la rajto alparoli la [[Arbitraciisto|arbitraciiston]] por fari komentojn aŭ peti klarigon, same kiel partopreni en [[Monerumado|monerĵetoj]] komence de la ludo kaj subskribi la matĉraporton.

La titolo ofte estas honora, sed en iuj kazoj la teamestro povas havi signifan respondecon pri [[strategio]] kaj [[teamlaboro]] dum la ludo okazas sur la [[Ludkampo|kampo]]. En ambaŭ kazoj, ĝi estas pozicio kiu indikas honoron kaj respekton de oniaj samteamanoj - rekonon kiel gvidanto fare de oniaj samuloj.

La teamteamestro, en iuj sportoj, estas elektita de la [[Trejnisto (sporto)|teamtrejnisto]], kiu povas konsideri faktorojn intervalantajn de ludkapablo ĝis gvidado ĝis servado kiel bona morala ekzemplo al la teamo.&lt;ref name=&quot;USA Today&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/sports/ncaaf/2017/08/19/oy-oy-captain-picking-captains-can-give-coaches-headaches/104747398/|title=Oy, oy captain! Picking captains can give coaches headaches|newspaper=USA Today|date=August 19, 2017}}&lt;/ref&gt; Trejnistoj ankaŭ povas elekti ŝanĝi teamteamestrojn de tempo al tempo, aŭ havi rotacion de teamteamestroj.&lt;ref name=&quot;USA Today&quot; /&gt;

En aliaj kazoj, kiel ekzemple en [[Davisa pokalo|Davisa Pokalo]] por tenisteamoj, la teamestro ne estas ludanto, sed ekstera figuro pli simila al tiu de direktoro aŭ [[trejnisto]].

La persono, kiu servis kiel teamestro de iu ajn sporta teamo dum la plej longa periodo, estas Steve Yzerman de la ''[[Detroit Red Wings]]'' en la [[NHL]], kiu teamestris sian teamon dum 20 jaroj, de 1986 ĝis 2006.

En [[futbalo]] kaj [[kriketo]], teamestro ankaŭ estas konata kiel '''''skipper'''''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wordnik.com/words/skipper|title=&quot;skipper&quot; Definitions|publisher=Wordnik|access-date=31 January 2015}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[teamestro (futbalo)]]
* [[teamestro (glacihokeo)]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|

[[Kategorio:Futbala terminologio]]
[[Kategorio:Sporta terminologio]]</text>
      <sha1>g9npdzi2roe3mrlnh8jufn26q6q22yd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412944</id>
      <parentid>9412943</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3053" sha1="0yprd41cp8v7372odvpmozci6czlh4z" xml:space="preserve">[[Dosiero:Iker_Casillas_Euro_2012_final_03.jpg|dekstra|eta|[[Iker Casillas]], kiel teamestro de la [[Hispana nacia teamo de futbalo|hispana nacia futbalteamo]], portante teamestrecan brakbendon sur sia maldekstra brako]]
[[Dosiero:Connor_McDavid_2-FEB-2022.jpg|dekstra|eta|Connor McDavid, kiel teamestro de la [[Naftistoj de Edmontono|Edmonton Oilers]], portante teamestrecan peceton sur la brusto de sia ĵerzo]]
[[Dosiero:Carles_Puyol_Joan_Gamper-Tr.jpg|dekstra|eta|439x439ra|[[Carles Puyol]], teamestro [[Futbala Klubo de Barcelono|de Barcelono]] de 2004 ĝis 2014, portas la teamestran brakbendon sur sia maldekstra mano.]]
[[Dosiero:Raul_Gonzalez_10mar2007.jpg|dekstra|eta|266x266ra|[[Raúl González Blanco|Raúl]], teamestro de [[Real Madrid]] de 2003 ĝis 2010, portas la teamestran brakbendon sur sia maldekstra mano.]]
En la kunteksto de [[Teama sporto|teamsporto]], la '''teamestro''' estas la reprezentanto kaj proparolanto por la ludantoj, precipe dum [[Matĉo|matĉoj]]. Ili kutime estas la solaj ludantoj sur la kampo kun la rajto alparoli la [[Arbitraciisto|arbitraciiston]] por fari komentojn aŭ peti klarigon, same kiel partopreni en [[Monerumado|monerĵetoj]] komence de la ludo kaj subskribi la matĉraporton.

La titolo ofte estas honora, sed en iuj kazoj la teamestro povas havi signifan respondecon pri [[strategio]] kaj [[teamlaboro]] dum la ludo okazas sur la [[Ludkampo|kampo]]. En ambaŭ kazoj, ĝi estas pozicio kiu indikas honoron kaj respekton de oniaj samteamanoj - rekonon kiel gvidanto fare de oniaj samuloj.

La teamteamestro, en iuj sportoj, estas elektita de la [[Trejnisto (sporto)|teamtrejnisto]], kiu povas konsideri faktorojn intervalantajn de ludkapablo ĝis gvidado ĝis servado kiel bona morala ekzemplo al la teamo.&lt;ref name=&quot;USA Today&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/sports/ncaaf/2017/08/19/oy-oy-captain-picking-captains-can-give-coaches-headaches/104747398/|title=Oy, oy captain! Picking captains can give coaches headaches|newspaper=USA Today|date=August 19, 2017}}&lt;/ref&gt; Trejnistoj ankaŭ povas elekti ŝanĝi teamteamestrojn de tempo al tempo, aŭ havi rotacion de teamteamestroj.&lt;ref name=&quot;USA Today&quot; /&gt;

En aliaj kazoj, kiel ekzemple en [[Davisa pokalo|Davisa Pokalo]] por tenisteamoj, la teamestro ne estas ludanto, sed ekstera figuro pli simila al tiu de direktoro aŭ [[trejnisto]].

La persono, kiu servis kiel teamestro de iu ajn sporta teamo dum la plej longa periodo, estas Steve Yzerman de la ''[[Detroit Red Wings]]'' en la [[NHL]], kiu teamestris sian teamon dum 20 jaroj, de 1986 ĝis 2006.

En [[futbalo]] kaj [[kriketo]], teamestro ankaŭ estas konata kiel '''''skipper'''''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wordnik.com/words/skipper|title=&quot;skipper&quot; Definitions|publisher=Wordnik|access-date=31 January 2015}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[teamestro (futbalo)]]
* [[teamestro (glacihokeo)]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|

[[Kategorio:Futbala terminologio]]
[[Kategorio:Sporta terminologio]]</text>
      <sha1>0yprd41cp8v7372odvpmozci6czlh4z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412945</id>
      <parentid>9412944</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3041" sha1="7x6x8c3arsk0ucyntvy3j2ik8y74zi1" xml:space="preserve">[[Dosiero:Iker_Casillas_Euro_2012_final_03.jpg|dekstra|eta|[[Iker Casillas]], kiel teamestro de la [[Hispana nacia teamo de futbalo|hispana nacia futbalteamo]], portante teamestrecan brakbendon sur sia maldekstra brako]]
[[Dosiero:Connor_McDavid_2-FEB-2022.jpg|dekstra|eta|Connor McDavid, kiel teamestro de la [[Naftistoj de Edmontono]], portante teamestrecan peceton sur la brusto de sia ĵerzo]]
[[Dosiero:Carles_Puyol_Joan_Gamper-Tr.jpg|dekstra|eta|439x439ra|[[Carles Puyol]], teamestro de [[Futbala Klubo de Barcelono|FK Barcelono]] de 2004 ĝis 2014, portas la teamestran brakbendon sur sia maldekstra mano.]]
[[Dosiero:Raul_Gonzalez_10mar2007.jpg|dekstra|eta|266x266ra|[[Raúl González Blanco|Raúl]], teamestro de [[Real Madrid]] de 2003 ĝis 2010, portas la teamestran brakbendon sur sia maldekstra mano.]]

En la kunteksto de [[Teama sporto|teamsporto]], la '''teamestro''' estas la reprezentanto kaj proparolanto por la ludantoj, precipe dum [[Matĉo|matĉoj]]. Ili kutime estas la solaj ludantoj sur la kampo kun la rajto alparoli la [[Arbitraciisto|arbitraciiston]] por fari komentojn aŭ peti klarigon, same kiel partopreni en [[Monerumado|monerĵetoj]] komence de la ludo kaj subskribi la matĉraporton.

La titolo ofte estas honora, sed en iuj kazoj la teamestro povas havi signifan respondecon pri [[strategio]] kaj [[teamlaboro]] dum la ludo okazas sur la [[Ludkampo|kampo]]. En ambaŭ kazoj, ĝi estas pozicio kiu indikas honoron kaj respekton de oniaj samteamanoj - rekonon kiel gvidanto fare de oniaj samuloj.

La teamteamestro, en iuj sportoj, estas elektita de la [[Trejnisto (sporto)|teamtrejnisto]], kiu povas konsideri faktorojn intervalantajn de ludkapablo ĝis gvidado ĝis servado kiel bona morala ekzemplo al la teamo.&lt;ref name=&quot;USA Today&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/sports/ncaaf/2017/08/19/oy-oy-captain-picking-captains-can-give-coaches-headaches/104747398/|title=Oy, oy captain! Picking captains can give coaches headaches|newspaper=USA Today|date=August 19, 2017}}&lt;/ref&gt; Trejnistoj ankaŭ povas elekti ŝanĝi teamteamestrojn de tempo al tempo, aŭ havi rotacion de teamteamestroj.&lt;ref name=&quot;USA Today&quot; /&gt;

En aliaj kazoj, kiel ekzemple en [[Davisa pokalo|Davisa Pokalo]] por tenisteamoj, la teamestro ne estas ludanto, sed ekstera figuro pli simila al tiu de direktoro aŭ [[trejnisto]].

La persono, kiu servis kiel teamestro de iu ajn sporta teamo dum la plej longa periodo, estas Steve Yzerman de la ''[[Detroit Red Wings]]'' en la [[NHL]], kiu teamestris sian teamon dum 20 jaroj, de 1986 ĝis 2006.

En [[futbalo]] kaj [[kriketo]], teamestro ankaŭ estas konata kiel '''''skipper'''''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wordnik.com/words/skipper|title=&quot;skipper&quot; Definitions|publisher=Wordnik|access-date=31 January 2015}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[teamestro (futbalo)]]
* [[teamestro (glacihokeo)]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|

[[Kategorio:Futbala terminologio]]
[[Kategorio:Sporta terminologio]]</text>
      <sha1>7x6x8c3arsk0ucyntvy3j2ik8y74zi1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412951</id>
      <parentid>9412945</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidu ankaŭ */</comment>
      <origin>9412951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3067" sha1="ncr3f8yhq1wi32unct45f8987isd8on" xml:space="preserve">[[Dosiero:Iker_Casillas_Euro_2012_final_03.jpg|dekstra|eta|[[Iker Casillas]], kiel teamestro de la [[Hispana nacia teamo de futbalo|hispana nacia futbalteamo]], portante teamestrecan brakbendon sur sia maldekstra brako]]
[[Dosiero:Connor_McDavid_2-FEB-2022.jpg|dekstra|eta|Connor McDavid, kiel teamestro de la [[Naftistoj de Edmontono]], portante teamestrecan peceton sur la brusto de sia ĵerzo]]
[[Dosiero:Carles_Puyol_Joan_Gamper-Tr.jpg|dekstra|eta|439x439ra|[[Carles Puyol]], teamestro de [[Futbala Klubo de Barcelono|FK Barcelono]] de 2004 ĝis 2014, portas la teamestran brakbendon sur sia maldekstra mano.]]
[[Dosiero:Raul_Gonzalez_10mar2007.jpg|dekstra|eta|266x266ra|[[Raúl González Blanco|Raúl]], teamestro de [[Real Madrid]] de 2003 ĝis 2010, portas la teamestran brakbendon sur sia maldekstra mano.]]

En la kunteksto de [[Teama sporto|teamsporto]], la '''teamestro''' estas la reprezentanto kaj proparolanto por la ludantoj, precipe dum [[Matĉo|matĉoj]]. Ili kutime estas la solaj ludantoj sur la kampo kun la rajto alparoli la [[Arbitraciisto|arbitraciiston]] por fari komentojn aŭ peti klarigon, same kiel partopreni en [[Monerumado|monerĵetoj]] komence de la ludo kaj subskribi la matĉraporton.

La titolo ofte estas honora, sed en iuj kazoj la teamestro povas havi signifan respondecon pri [[strategio]] kaj [[teamlaboro]] dum la ludo okazas sur la [[Ludkampo|kampo]]. En ambaŭ kazoj, ĝi estas pozicio kiu indikas honoron kaj respekton de oniaj samteamanoj - rekonon kiel gvidanto fare de oniaj samuloj.

La teamteamestro, en iuj sportoj, estas elektita de la [[Trejnisto (sporto)|teamtrejnisto]], kiu povas konsideri faktorojn intervalantajn de ludkapablo ĝis gvidado ĝis servado kiel bona morala ekzemplo al la teamo.&lt;ref name=&quot;USA Today&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/sports/ncaaf/2017/08/19/oy-oy-captain-picking-captains-can-give-coaches-headaches/104747398/|title=Oy, oy captain! Picking captains can give coaches headaches|newspaper=USA Today|date=August 19, 2017}}&lt;/ref&gt; Trejnistoj ankaŭ povas elekti ŝanĝi teamteamestrojn de tempo al tempo, aŭ havi rotacion de teamteamestroj.&lt;ref name=&quot;USA Today&quot; /&gt;

En aliaj kazoj, kiel ekzemple en [[Davisa pokalo|Davisa Pokalo]] por tenisteamoj, la teamestro ne estas ludanto, sed ekstera figuro pli simila al tiu de direktoro aŭ [[trejnisto]].

La persono, kiu servis kiel teamestro de iu ajn sporta teamo dum la plej longa periodo, estas Steve Yzerman de la ''[[Detroit Red Wings]]'' en la [[NHL]], kiu teamestris sian teamon dum 20 jaroj, de 1986 ĝis 2006.

En [[futbalo]] kaj [[kriketo]], teamestro ankaŭ estas konata kiel '''''skipper'''''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wordnik.com/words/skipper|title=&quot;skipper&quot; Definitions|publisher=Wordnik|access-date=31 January 2015}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[teamestro (futbalo)]]
* [[teamestro (glacihokeo)]]
* [[teamestro (kriketo)]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Ĝermo|}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|

[[Kategorio:Futbala terminologio]]
[[Kategorio:Sporta terminologio]]</text>
      <sha1>ncr3f8yhq1wi32unct45f8987isd8on</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Teamestro (sporto)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>948002</id>
    <revision>
      <id>9412942</id>
      <timestamp>2026-06-25T06:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontoj */ nova sekcio</comment>
      <origin>9412942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="g7bta4t2agves32vva71qmtla3v1noa" xml:space="preserve">== Fontoj ==

la hispana kaj angla. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:43, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>g7bta4t2agves32vva71qmtla3v1noa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412946</id>
      <parentid>9412942</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fotoj */ nova sekcio</comment>
      <origin>9412946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="270" sha1="4jmfhhe7f0xunuckbzdyyymfnnec5am" xml:space="preserve">== Fontoj ==

la hispana kaj angla. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:43, 25 jun. 2026 (UTC)

== Fotoj ==

Mi dezirus havi ankaŭ fotojn de teamestrinoj! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:50, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>4jmfhhe7f0xunuckbzdyyymfnnec5am</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Teamestro (futbalo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948003</id>
    <revision>
      <id>9412947</id>
      <timestamp>2026-06-25T06:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1360352593|Captain (association football)]]&quot;</comment>
      <origin>9412947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1962" sha1="4aulo9345ahqz31t7po1sfivlg34swz" xml:space="preserve">
[[Dosiero:England_Women's_Vs_USA_(18500761141).jpg|eta|[[Usona virina nacia teamo de futbalo|Usona]] teamestro [[Abby Wambach]] (maldekstre, en ruĝo) kaj [[Angla virina nacia teamo de futbalo|Anglia]] teamestro Steph Houghton (dekstre, en blanko) manpremas antaŭ eksignado, 2015]]
[[Dosiero:Captainarmbandfifa.jpg|dekstra|eta|Teamestra brakbendo kun la slogano &quot;Mia ludo estas justa ludo&quot; de [[FIFA]] presita sur ĝi]]
La '''teamestro''' de [[Futbalo|futbalteamo]], foje konata kiel la '''''skipper''''', &lt;ref&gt;{{cite web|title=What does a soccer captain do? Role, responsibilities &amp; best-ever icons of the game|url=https://www.goal.com/en/news/what-does-a-soccer-captain-do-role-responsibilities-best/1anw8pm2wttdpzuzy9jb6ajvw|website=Goal|access-date=21 November 2020|date=7 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007121929/https://www.goal.com/en/news/what-does-a-soccer-captain-do-role-responsibilities-best/1anw8pm2wttdpzuzy9jb6ajvw|archive-date=7 October 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; estas teammembro elektita por esti la gvidanto de la teamo sur la kampo; ili ofte estas unu el la pli maljunaj aŭ pli spertaj membroj de la taĉmento, aŭ ludanto kiu povas forte influi ludon aŭ havas bonajn gvidkvalitojn. La teamteamestro kutime identiĝas per la portado de brakbendo.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tc-united.com/index.php/adult-soccer/captain|title=Captain|access-date=17 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030403/http://www.tc-united.com/index.php/adult-soccer/captain|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; En la eldono de 2024/25 de la [[Reguloj de futbalo|Reguloj de la Ludo]], fariĝis deviga por ĉiu teamo havi teamestron kaj ĉiu teamestro estu identigita per la antaŭe tradicia sed nedeviga teamestrbrakbendo.
[[Dosiero:Coppa_Italia_2008_premiazione.jpg|eta|[[Francesco Totti]], [[AS Roma|romaa]] teamestro, levante la 2007-08-Coppa Italia]]
 
[[Kategorio:Futbala terminologio]]</text>
      <sha1>4aulo9345ahqz31t7po1sfivlg34swz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412948</id>
      <parentid>9412947</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2637" sha1="qp4oq57unrsccqcbogu9qfg1f6hkjsn" xml:space="preserve">[[Dosiero:England_Women's_Vs_USA_(18500761141).jpg|eta|[[Usona virina nacia teamo de futbalo|Usona]] teamestro [[Abby Wambach]] (maldekstre, en ruĝo) kaj [[Angla virina nacia teamo de futbalo|Anglia]] teamestro Steph Houghton (dekstre, en blanko) manpremas antaŭ eksignado, 2015]]
[[Dosiero:Captainarmbandfifa.jpg|dekstra|eta|Teamestra brakbendo kun la slogano &quot;Mia ludo estas justa ludo&quot; de [[FIFA]] presita sur ĝi]]
[[Dosiero:Coppa_Italia_2008_premiazione.jpg|eta|[[Francesco Totti]], [[AS Roma|romaa]] teamestro, levante la 2007-08-Coppa Italia]]

La '''teamestro''' de [[Futbalo|futbalteamo]], foje konata kiel la '''''skipper''''', &lt;ref&gt;{{cite web|title=What does a soccer captain do? Role, responsibilities &amp; best-ever icons of the game|url=https://www.goal.com/en/news/what-does-a-soccer-captain-do-role-responsibilities-best/1anw8pm2wttdpzuzy9jb6ajvw|website=Goal|access-date=21 November 2020|date=7 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007121929/https://www.goal.com/en/news/what-does-a-soccer-captain-do-role-responsibilities-best/1anw8pm2wttdpzuzy9jb6ajvw|archive-date=7 October 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; estas teammembro elektita por esti la gvidanto de la teamo sur la kampo; ili ofte estas unu el la pli maljunaj aŭ pli spertaj membroj de la taĉmento, aŭ ludanto kiu povas forte influi ludon aŭ havas bonajn gvidkvalitojn. La teamteamestro kutime identiĝas per la portado de brakbendo.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tc-united.com/index.php/adult-soccer/captain|title=Captain|access-date=17 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030403/http://www.tc-united.com/index.php/adult-soccer/captain|archive-date=1 December 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; En la eldono de 2024/25 de la [[Reguloj de futbalo|Reguloj de la Ludo]], fariĝis deviga por ĉiu teamo havi teamestron kaj ĉiu teamestro estu identigita per la antaŭe tradicia sed nedeviga teamestra brakbendo.

{{pluraj bildoj
 | pozicio           = dekstra
 | direkto           = horizontala
 | piedlinio         = [[Cristiano Ronaldo]] (maldekstre) kaj [[Lionel Messi]] (dekstre) portante la teamestran brakbendon ludante por [[Portugala nacia teamo de futbalo|Portugalio]] kaj [[Argentina nacia teamo de futbalo|Argentino]], respektive.
 | larĝeco    = 200
 | dosiero1   = Cristiano Ronaldo WC2022 - 01.jpg
 | dosiero2   = Lionel-Messi-Argentina-2022-FIFA-World-Cup (cropped).jpg
}}
&lt;!--
[[Dosiero:Cristiano Ronaldo WC2022 - 01.jpg|eta|]]
[[Dosiero:Lionel-Messi-Argentina-2022-FIFA-World-Cup (cropped).jpg|eta|]]
--&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Futbala terminologio]]</text>
      <sha1>qp4oq57unrsccqcbogu9qfg1f6hkjsn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Futbala teamestro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948004</id>
    <redirect title="Teamestro (futbalo)" />
    <revision>
      <id>9412949</id>
      <timestamp>2026-06-25T07:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Teamestro (futbalo)]]</comment>
      <origin>9412949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="ied9wm9in0onun8qylpsy8r1enjgfaw" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[teamestro (futbalo)]]</text>
      <sha1>ied9wm9in0onun8qylpsy8r1enjgfaw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sporta teamestro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948005</id>
    <redirect title="Teamestro (sporto)" />
    <revision>
      <id>9412952</id>
      <timestamp>2026-06-25T07:06:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Teamestro (sporto)]]</comment>
      <origin>9412952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="o40qr0z6pst80rtusstna7yjlb8k4db" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Teamestro (sporto)]]</text>
      <sha1>o40qr0z6pst80rtusstna7yjlb8k4db</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Teamestro (glacihokeo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948006</id>
    <revision>
      <id>9412953</id>
      <timestamp>2026-06-25T07:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1356824689|Captain (ice hockey)]]&quot;</comment>
      <origin>9412953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3199" sha1="3ygekp66dq2t1yx26p192caeb00o9cl" xml:space="preserve">
[[Dosiero:Sidney_Crosby_2013-02-02.JPG|eta|Sidney Crosby, portante la &quot;C&quot; kiel teamestro de la [[Pingvenoj de Picburgo]]]]
En [[glacihokeo]], la '''teamestro''' estas la ludanto nomumita de teamo kiel la sola persono rajtigita paroli kun la ludoficialuloj pri regulinterpretoj kiam la teamestro estas sur la glacio.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=National Hockey League|author-link=National Hockey League|url=https://media.nhl.com/site/asset/public/ext/2023-24/2023-24Rulebook.pdf|title=Official Rules 2023-2024|year=2023|location=[[New York City]]|pages=7|quote=Only the Captain, when invited to do so by the Referee, shall have the privilege of discussing any point relating to the interpretation of rules|access-date=2024-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20240515063800/https://media.nhl.com/site/asset/public/ext/2023-24/2023-24Rulebook.pdf|archive-format=PDF|archive-date=2024-05-15|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=National Collegiate Athletic Association|author-link=National Collegiate Athletic Association|url=https://www.ncaapublications.com/productdownloads/IH24.pdf|title=2022-23 and 2023-24 Ice Hockey Rules Book|year=2022|location=[[Indianapolis]]|pages=17|issn=0735-9195|quote=One game captain shall be appointed by each team, and shall be the only player to have the privilege of discussing with the referee any questions relating to interpretation of rules that may arise during the progress of a game.|access-date=2024-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231021060151/https://www.ncaapublications.com/productdownloads/IH24.pdf|archive-format=PDF|archive-date=2023-10-21|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ĉe plej multaj niveloj de ludo ĉiu teamo devas nomumi unu teamestron kaj kelkajn '''anstataŭantajn teamestrojn''' (kutime du aŭ tri), kiuj parolas al la oficialuloj kiam la teamestro estas sur la benko. teamestroj portas &quot;C&quot; sur siaj sveteroj, dum anstataŭantaj teamestroj portas &quot;A&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Ontario Hockey League|author-link=Ontario Hockey League|url=https://media.chl.ca/wp-content/uploads/sites/5/2023/11/07135700/2023-2024-OHL-Rule-Book-V1.pdf|title=Official Rules 2023-2024|year=2023|access-date=2024-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416184855/https://media.chl.ca/wp-content/uploads/sites/5/2023/11/07135700/2023-2024-OHL-Rule-Book-V1.pdf|archive-format=PDF|archive-date=2024-04-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Oficiale teamestroj havas neniun alian respondecon aŭ aŭtoritaton, kvankam ili povas, depende de la ligo aŭ individua teamo, havi diversajn neformalajn devojn, kiel ekzemple partopreno en antaŭludaj ceremonioj aŭ aliaj eventoj ekster la ludo. Kiel ĉe plej multaj teamaj sportoj kiuj nomumas [[Teamestro (sporto)|teamestrojn]] aŭ neformale ''kapitano'', la teamestro kutime estas bone respektata ludanto kaj teamestro. &lt;ref name=&quot;SI Flashback: Stanley Cup 19972&quot;&gt;{{cite news|url=http://sportsillustrated.cnn.com/hockey/nhl/features/si_stanley_cup/1997/|archive-url=https://web.archive.org/web/20010520175340/http://sportsillustrated.cnn.com/hockey/nhl/features/si_stanley_cup/1997/|url-status=dead|archive-date=May 20, 2001|work=CNN|title=SI Flashback: Stanley Cup 1997}}&lt;/ref&gt;
[[Kategorio:Glacihokeo]]</text>
      <sha1>3ygekp66dq2t1yx26p192caeb00o9cl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412954</id>
      <parentid>9412953</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:11:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3230" sha1="hpfil7yqggxc832z9cf1aehgh96f249" xml:space="preserve">
[[Dosiero:Sidney_Crosby_2013-02-02.JPG|eta|Sidney Crosby, portante la &quot;C&quot; kiel teamestro de la [[Pingvenoj de Picburgo]]]]
En [[glacihokeo]], la '''teamestro''' estas la ludanto nomumita de teamo kiel la sola persono rajtigita paroli kun la ludoficialuloj pri regulinterpretoj kiam la teamestro estas sur la glacio.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=National Hockey League|author-link=National Hockey League|url=https://media.nhl.com/site/asset/public/ext/2023-24/2023-24Rulebook.pdf|title=Official Rules 2023-2024|year=2023|location=[[New York City]]|pages=7|quote=Only the Captain, when invited to do so by the Referee, shall have the privilege of discussing any point relating to the interpretation of rules|access-date=2024-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20240515063800/https://media.nhl.com/site/asset/public/ext/2023-24/2023-24Rulebook.pdf|archive-format=PDF|archive-date=2024-05-15|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=National Collegiate Athletic Association|author-link=National Collegiate Athletic Association|url=https://www.ncaapublications.com/productdownloads/IH24.pdf|title=2022-23 and 2023-24 Ice Hockey Rules Book|year=2022|location=[[Indianapolis]]|pages=17|issn=0735-9195|quote=One game captain shall be appointed by each team, and shall be the only player to have the privilege of discussing with the referee any questions relating to interpretation of rules that may arise during the progress of a game.|access-date=2024-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231021060151/https://www.ncaapublications.com/productdownloads/IH24.pdf|archive-format=PDF|archive-date=2023-10-21|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ĉe plej multaj niveloj de ludo ĉiu teamo devas nomumi unu teamestron kaj kelkajn '''anstataŭantajn teamestrojn''' (kutime du aŭ tri), kiuj parolas al la oficialuloj kiam la teamestro estas sur la benko. teamestroj portas &quot;C&quot; sur siaj sveteroj, dum anstataŭantaj teamestroj portas &quot;A&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Ontario Hockey League|url=https://media.chl.ca/wp-content/uploads/sites/5/2023/11/07135700/2023-2024-OHL-Rule-Book-V1.pdf|title=Official Rules 2023-2024|year=2023|access-date=2024-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416184855/https://media.chl.ca/wp-content/uploads/sites/5/2023/11/07135700/2023-2024-OHL-Rule-Book-V1.pdf|archive-format=PDF|archive-date=2024-04-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Oficiale teamestroj havas neniun alian respondecon aŭ aŭtoritaton, kvankam ili povas, depende de la ligo aŭ individua teamo, havi diversajn neformalajn devojn, kiel ekzemple partopreno en antaŭludaj ceremonioj aŭ aliaj eventoj ekster la ludo. Kiel ĉe plej multaj teamaj sportoj kiuj nomumas [[Teamestro (sporto)|teamestrojn]] aŭ neformale ''kapitano'', la teamestro kutime estas bone respektata ludanto kaj teamestro. &lt;ref name=&quot;SI Flashback: Stanley Cup 19972&quot;&gt;{{cite news|url=http://sportsillustrated.cnn.com/hockey/nhl/features/si_stanley_cup/1997/|archive-url=https://web.archive.org/web/20010520175340/http://sportsillustrated.cnn.com/hockey/nhl/features/si_stanley_cup/1997/|url-status=dead|archive-date=May 20, 2001|work=CNN|title=SI Flashback: Stanley Cup 1997}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Glacihokeo]]</text>
      <sha1>hpfil7yqggxc832z9cf1aehgh96f249</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Glacihokea teamestro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948007</id>
    <redirect title="Teamestro (glacihokeo)" />
    <revision>
      <id>9412955</id>
      <timestamp>2026-06-25T07:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Teamestro (glacihokeo)]]</comment>
      <origin>9412955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="ru9nbchzu3ed1awtizsfs8nns9qv62s" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Teamestro (glacihokeo)]]</text>
      <sha1>ru9nbchzu3ed1awtizsfs8nns9qv62s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cornelius Johnson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948008</id>
    <redirect title="Cornelis Janssens van Ceulen" />
    <revision>
      <id>9412959</id>
      <timestamp>2026-06-25T07:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Cornelis Janssens van Ceulen]]</comment>
      <origin>9412959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="phfroa8rq5c15ro2tuyw1c5ri1ibjml" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Cornelis Janssens van Ceulen]]</text>
      <sha1>phfroa8rq5c15ro2tuyw1c5ri1ibjml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cornelis Janssens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948009</id>
    <redirect title="Cornelis Janssens van Ceulen" />
    <revision>
      <id>9412961</id>
      <timestamp>2026-06-25T07:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Cornelis Janssens van Ceulen]]</comment>
      <origin>9412961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="phfroa8rq5c15ro2tuyw1c5ri1ibjml" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Cornelis Janssens van Ceulen]]</text>
      <sha1>phfroa8rq5c15ro2tuyw1c5ri1ibjml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cornelis Janssens van Ceulen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948010</id>
    <revision>
      <id>9412962</id>
      <timestamp>2026-06-25T07:34:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1339221640|Cornelius Johnson (artist)]]&quot;</comment>
      <origin>9412962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5467" sha1="8vbjwdsdhxko04dibv1vpxvbi6pucx8" xml:space="preserve">
'''Cornelis Janssens''' ankaŭ '''Cornelis Janssens van Ceulen''', {{Noto|Ankaŭ '''Cornelius Jonson van Ceulen''', '''Cornelis Jansz. van Ceulen''' kaj multaj aliaj variantoj.&lt;ref&gt;[http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=Cornelis+Johnson&amp;role=&amp;nation=&amp;prev_page=1&amp;subjectid=500013588 The Getty Union List of Artist's Names] listigas pli ol 50 variaĵojn, esceptan nombron eĉ por ĉi tiu periodo.&lt;/ref&gt;}}  ; {{Noto|unuope, ''Cornelis'', ''Janssens'' kaj ''van'' estas prononcitaj {{IPA|nl|kɔrˈneːlɪs|}}, {{IPA|nl|ˈjɑnsəns|}} and {{IPA|nl|vɑn|}}, respektive.}} (naskiĝis en 1553 en [[Londono]]; baptita la 14-an de oktobro 1593 – mortis la 5-an de aŭgusto 1661 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]]) estis angla-nederlanda portretpentristo. Naskita de nederlandaj aŭ flandraj gepatroj, kiuj fuĝis al Londono el [[Antverpeno]] por eskapi [[Religia persekutado|religian persekuton]], Cornelis Janssens van Ceulen probable trejniĝis en norda [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Nederlando]]. Ĉirkaŭ 1618 li establis sin kiel portretpentristo en Londono. Liaj subskribitaj aŭ monogramitaj portretoj nombras plurajn centojn; li estas la unua angla-devena pentristo konata pro tiom da ili. Li aktivis en [[Reĝlando Anglio|Anglio]], de almenaŭ 1618 ĝis 1643, kiam li translokiĝis al [[Middelburg]] en Nederlando por eskapi la [[Angla enlanda milito|Anglan Enlandan Militon]]. Inter 1646 ĝis 1652 li loĝis en [[Amsterdamo]], antaŭ ol ekloĝi en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]], kie li mortis.

Janssens pentris multajn portretojn de emerĝanta nova angla nobelaro. Liaj fruaj portretoj estis panelpentraĵoj kun &quot;fikciaj&quot; ovalaj kadroj. Liaj verkoj troveblas en gravaj kolektoj en Britio kaj eksterlande, same kiel en privataj kolektoj en majestaj domoj en Britio.

Li estis lerta portretisto, sed al li mankis la talento de majstro kiel [[Antoon van Dyck]]. Lia stilo variis konsiderinde dum lia kariero, kaj li kapablis asimili novajn influojn en sian propran stilon sen ia ajn malkongrua efiko. Li estis aparte preciza kaj detala en sia bildigo de vestaĵoj. Li estis unu el la malmultaj artistoj en Anglio tiutempe, kiuj konstante subskribis kaj datigis siajn verkojn.
[[Dosiero:Cornelius_Johnson_-_Portrait_of_Susanna_Temple,_Later_Lady_Lister_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|Portreto de Susanna Temple, poste Lady Lister (1620) – Google Art Project. Ĉi tiu estas unu el pluraj portretoj de la familio Temple pentritaj de Johnson]]
[[Dosiero:Portrait_of_Elizabeth_Campion_(1614-1673),_1631,_by_Cornelius_Johnson.jpg|maldekstra|eta|Elizabeto Campion (1614-1673), 1631.]]
[[Dosiero:Arthur_Capel.jpg|maldekstra|eta|300x300ra|''Barono Capel kaj lia familio'', 1641. Capel estis ĉefa rojalisto, ekzekutita en 1649.]]
[[Dosiero:EdwardHyde1626.jpg|eta|Tipa frua verkaĵo de 1626, Edward Hyde, unua Grafo de Clarendon, ankaŭ poste eminenta rojalisto.]]
[[Dosiero:Van_Ceulen_I,_Cornelis_Jonson,_Portrait_of_a_Woman,_1655-56.jpg|eta|''Portreto de Virino'', 1655-56, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton]]]]

== Kelkaj portretoj ==
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Dosiero:Cornelius_Johnson_-_Portrait_of_a_Woman,_Traditionally_Identified_as_the_Countess_of_Arundel_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Inscribed Countess of Arundel by Cornelius Johnson, 1619 at the Yale Center for British Art| Surskribita Grafino de Arundel fare de Cornelius Johnson, 1619 ĉe la [http://collections.britishart.yale.edu/vufind/Record/1671319 Yale Centro por Brita Arto]
Dosiero:Cornelius_Johnson_-_Sir_Alexander_Temple_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Erroneously inscribed Ld Gust Hamilton, but known to be Sir Alexander Temple, 1620 at the Yale Center for British Art| Erare surskribita Ld Gust Hamilton, sed konata kiel Sir Alexander Temple, 1620 ĉe la [http://collections.britishart.yale.edu/vufind/Record/1671311 Yale Centro por Brita Arto]
Dosiero:Johnson_Unknown_Woman_1630.jpg|alternative=Unknown Woman (Elena Lee, Lady Sussex), 1630| Nekonata virino (Elena Lee, Lordino Sussex), 1630
Dosiero:Cornelius_Johnson_Queen_Henrietta_Maria.jpg|alternative=Queen Henrietta Maria (before 1639)| Reĝino Henrietta Maria (antaŭ 1639)
Dosiero:Johnson,_Cornelius_the_elder_-_Portrait_of_a_Lady_in_Blue_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Blue, c. 1639| Portreto de sinjorino en bluo, ĉ. 1639
Dosiero:Sir_William_Waller_by_Cornelius_Johnson.jpg|alternative=Sir William Waller, 1643| Siro William Waller, 1643
Dosiero:Thomas_Cletcher_(1598-1666),_burgemeester_van_Den_Haag.jpg|alternative=Thomas Cletcher, jeweller and mayor of The Hague, 1643| Thomas Cletcher, juvelisto kaj urbestro de Hago, 1643
Dosiero:De_Haagse_magistraten,_1647,_door_Cornelis_Jonson_van_Ceulen_(I).jpg|alternative=The Hague Magistrates, 1647, at the Old City Hall| La hagaj magistratoj, 1647, ĉe la Malnova Urbodomo
Dosiero:Portrait_of_Two_Young_Girls_on_a_Terrace_with_Two_Hounds_by_Cornelius_Johnson.jpg|alternative=Two Young Girls on a Terrace with Two Hounds, 1648| Du junaj knabinoj sur teraso kun du ĉashundoj, 1648
Dosiero:Cornelius_Johnson_-_William_III,_Prince_of_Orange,_as_a_child_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=William III, Prince of Orange, as a child, 1657 at the Yale Center for British Art| Vilhelmo la 3-a, Princo de Orange, kiel infano, 1657 ĉe la [http://collections.britishart.yale.edu/vufind/Record/1667406 Yale Centro por Brita Arto]
&lt;/gallery&gt;
[[Kategorio:Anglaj portretistoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>8vbjwdsdhxko04dibv1vpxvbi6pucx8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412964</id>
      <parentid>9412962</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5629" sha1="dg03mtwveaeg0h4wksssd3pszr0eghk" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Cornelis Janssens''' ankaŭ '''Cornelis Janssens van Ceulen''', {{Noto|Ankaŭ '''Cornelius Jonson van Ceulen''', '''Cornelis Jansz. van Ceulen''' kaj multaj aliaj variantoj.&lt;ref&gt;[http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=Cornelis+Johnson&amp;role=&amp;nation=&amp;prev_page=1&amp;subjectid=500013588 The Getty Union List of Artist's Names] listigas pli ol 50 variaĵojn, esceptan nombron eĉ por ĉi tiu periodo.&lt;/ref&gt;}}  ; {{Noto|unuope, ''Cornelis'', ''Janssens'' kaj ''van'' estas prononcitaj {{IPA|nl|kɔrˈneːlɪs|}}, {{IPA|nl|ˈjɑnsəns|}} and {{IPA|nl|vɑn|}}, respektive.}} (naskiĝis en 1553 en [[Londono]]; baptita la 14-an de oktobro 1593 – mortis la 5-an de aŭgusto 1661 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]]) estis angla-nederlanda portretpentristo. Naskita de nederlandaj aŭ flandraj gepatroj, kiuj fuĝis al Londono el [[Antverpeno]] por eskapi [[Religia persekutado|religian persekuton]], Cornelis Janssens van Ceulen probable trejniĝis en norda [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Nederlando]]. Ĉirkaŭ 1618 li establis sin kiel portretpentristo en Londono. Liaj subskribitaj aŭ monogramitaj portretoj nombras plurajn centojn; li estas la unua angla-devena pentristo konata pro tiom da ili. Li aktivis en [[Reĝlando Anglio|Anglio]], de almenaŭ 1618 ĝis 1643, kiam li translokiĝis al [[Middelburg]] en Nederlando por eskapi la [[Angla enlanda milito|Anglan Enlandan Militon]]. Inter 1646 ĝis 1652 li loĝis en [[Amsterdamo]], antaŭ ol ekloĝi en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]], kie li mortis.

Janssens pentris multajn portretojn de emerĝanta nova angla nobelaro. Liaj fruaj portretoj estis panelpentraĵoj kun &quot;fikciaj&quot; ovalaj kadroj. Liaj verkoj troveblas en gravaj kolektoj en Britio kaj eksterlande, same kiel en privataj kolektoj en majestaj domoj en Britio.

Li estis lerta portretisto, sed al li mankis la talento de majstro kiel [[Antoon van Dyck]]. Lia stilo variis konsiderinde dum lia kariero, kaj li kapablis asimili novajn influojn en sian propran stilon sen ia ajn malkongrua efiko. Li estis aparte preciza kaj detala en sia bildigo de vestaĵoj. Li estis unu el la malmultaj artistoj en Anglio tiutempe, kiuj konstante subskribis kaj datigis siajn verkojn.
[[Dosiero:Cornelius_Johnson_-_Portrait_of_Susanna_Temple,_Later_Lady_Lister_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|Portreto de Susanna Temple, poste Lady Lister (1620) – Google Art Project. Ĉi tiu estas unu el pluraj portretoj de la familio Temple pentritaj de Johnson]]
[[Dosiero:Portrait_of_Elizabeth_Campion_(1614-1673),_1631,_by_Cornelius_Johnson.jpg|dekstra|eta|Elizabeto Campion (1614-1673), 1631.]]
[[Dosiero:Arthur_Capel.jpg|dekstra|eta|300x300ra|''Barono Capel kaj lia familio'', 1641. Capel estis ĉefa rojalisto, ekzekutita en 1649.]]
[[Dosiero:EdwardHyde1626.jpg|eta|Tipa frua verkaĵo de 1626, Edward Hyde, unua Grafo de Clarendon, ankaŭ poste eminenta rojalisto.]]
[[Dosiero:Van_Ceulen_I,_Cornelis_Jonson,_Portrait_of_a_Woman,_1655-56.jpg|eta|''Portreto de Virino'', 1655-56, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton]]]]

== Kelkaj portretoj ==
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Dosiero:Cornelius_Johnson_-_Portrait_of_a_Woman,_Traditionally_Identified_as_the_Countess_of_Arundel_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Inscribed Countess of Arundel by Cornelius Johnson, 1619 at the Yale Center for British Art| Surskribita Grafino de Arundel fare de Cornelius Johnson, 1619 ĉe la [http://collections.britishart.yale.edu/vufind/Record/1671319 Yale Centro por Brita Arto]
Dosiero:Cornelius_Johnson_-_Sir_Alexander_Temple_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Erroneously inscribed Ld Gust Hamilton, but known to be Sir Alexander Temple, 1620 at the Yale Center for British Art| Erare surskribita Ld Gust Hamilton, sed konata kiel Sir Alexander Temple, 1620 ĉe la [http://collections.britishart.yale.edu/vufind/Record/1671311 Yale Centro por Brita Arto]
Dosiero:Johnson_Unknown_Woman_1630.jpg|alternative=Unknown Woman (Elena Lee, Lady Sussex), 1630| Nekonata virino (Elena Lee, Lordino Sussex), 1630
Dosiero:Cornelius_Johnson_Queen_Henrietta_Maria.jpg|alternative=Queen Henrietta Maria (before 1639)| Reĝino Henrietta Maria (antaŭ 1639)
Dosiero:Johnson,_Cornelius_the_elder_-_Portrait_of_a_Lady_in_Blue_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Blue, c. 1639| Portreto de sinjorino en bluo, ĉ. 1639
Dosiero:Sir_William_Waller_by_Cornelius_Johnson.jpg|alternative=Sir William Waller, 1643| Siro William Waller, 1643
Dosiero:Thomas_Cletcher_(1598-1666),_burgemeester_van_Den_Haag.jpg|alternative=Thomas Cletcher, jeweller and mayor of The Hague, 1643| Thomas Cletcher, juvelisto kaj urbestro de Hago, 1643
Dosiero:De_Haagse_magistraten,_1647,_door_Cornelis_Jonson_van_Ceulen_(I).jpg|alternative=The Hague Magistrates, 1647, at the Old City Hall| La hagaj magistratoj, 1647, ĉe la Malnova Urbodomo
Dosiero:Portrait_of_Two_Young_Girls_on_a_Terrace_with_Two_Hounds_by_Cornelius_Johnson.jpg|alternative=Two Young Girls on a Terrace with Two Hounds, 1648| Du junaj knabinoj sur teraso kun du ĉashundoj, 1648
Dosiero:Cornelius_Johnson_-_William_III,_Prince_of_Orange,_as_a_child_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=William III, Prince of Orange, as a child, 1657 at the Yale Center for British Art| Vilhelmo la 3-a, Princo de Orange, kiel infano, 1657 ĉe la [http://collections.britishart.yale.edu/vufind/Record/1667406 Yale Centro por Brita Arto]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Portretisto}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Janssens Ceulen van , Cornelis}}

[[Kategorio:Anglaj portretistoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>dg03mtwveaeg0h4wksssd3pszr0eghk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412965</id>
      <parentid>9412964</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5622" sha1="1q6zmh9rxj59pz1mtmtmhanfcxjegjt" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Cornelis Janssens''' ankaŭ '''Cornelis Janssens van Ceulen''', &lt;ref&gt;Ankaŭ '''Cornelius Jonson van Ceulen''', '''Cornelis Jansz. van Ceulen''' kaj multaj aliaj variantoj.&lt;ref&gt;[http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=Cornelis+Johnson&amp;role=&amp;nation=&amp;prev_page=1&amp;subjectid=500013588 The Getty Union List of Artist's Names] listigas pli ol 50 variaĵojn, esceptan nombron eĉ por ĉi tiu periodo.&lt;/ref&gt;&lt;/ref&gt;; &lt;ref&gt;unuope, ''Cornelis'', ''Janssens'' kaj ''van'' estas prononcitaj {{IPA|kɔrˈneːlɪs|}}, {{IPA|ˈjɑnsəns|}} and {{IPA|vɑn|}}, respektive.&lt;/ref&gt; (naskiĝis en 1553 en [[Londono]]; baptita la 14-an de oktobro 1593 – mortis la 5-an de aŭgusto 1661 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]]) estis angla-nederlanda portretpentristo. Naskita de nederlandaj aŭ flandraj gepatroj, kiuj fuĝis al Londono el [[Antverpeno]] por eskapi [[Religia persekutado|religian persekuton]], Cornelis Janssens van Ceulen probable trejniĝis en norda [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Nederlando]]. Ĉirkaŭ 1618 li establis sin kiel portretpentristo en Londono. Liaj subskribitaj aŭ monogramitaj portretoj nombras plurajn centojn; li estas la unua angla-devena pentristo konata pro tiom da ili. Li aktivis en [[Reĝlando Anglio|Anglio]], de almenaŭ 1618 ĝis 1643, kiam li translokiĝis al [[Middelburg]] en Nederlando por eskapi la [[Angla enlanda milito|Anglan Enlandan Militon]]. Inter 1646 ĝis 1652 li loĝis en [[Amsterdamo]], antaŭ ol ekloĝi en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]], kie li mortis.

Janssens pentris multajn portretojn de emerĝanta nova angla nobelaro. Liaj fruaj portretoj estis panelpentraĵoj kun &quot;fikciaj&quot; ovalaj kadroj. Liaj verkoj troveblas en gravaj kolektoj en Britio kaj eksterlande, same kiel en privataj kolektoj en majestaj domoj en Britio.

Li estis lerta portretisto, sed al li mankis la talento de majstro kiel [[Antoon van Dyck]]. Lia stilo variis konsiderinde dum lia kariero, kaj li kapablis asimili novajn influojn en sian propran stilon sen ia ajn malkongrua efiko. Li estis aparte preciza kaj detala en sia bildigo de vestaĵoj. Li estis unu el la malmultaj artistoj en Anglio tiutempe, kiuj konstante subskribis kaj datigis siajn verkojn.
[[Dosiero:Cornelius_Johnson_-_Portrait_of_Susanna_Temple,_Later_Lady_Lister_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|Portreto de Susanna Temple, poste Lady Lister (1620) – Google Art Project. Ĉi tiu estas unu el pluraj portretoj de la familio Temple pentritaj de Johnson]]
[[Dosiero:Portrait_of_Elizabeth_Campion_(1614-1673),_1631,_by_Cornelius_Johnson.jpg|dekstra|eta|Elizabeto Campion (1614-1673), 1631.]]
[[Dosiero:Arthur_Capel.jpg|dekstra|eta|300x300ra|''Barono Capel kaj lia familio'', 1641. Capel estis ĉefa rojalisto, ekzekutita en 1649.]]
[[Dosiero:EdwardHyde1626.jpg|eta|Tipa frua verkaĵo de 1626, Edward Hyde, unua Grafo de Clarendon, ankaŭ poste eminenta rojalisto.]]
[[Dosiero:Van_Ceulen_I,_Cornelis_Jonson,_Portrait_of_a_Woman,_1655-56.jpg|eta|''Portreto de Virino'', 1655-56, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton]]]]

== Kelkaj portretoj ==
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Dosiero:Cornelius_Johnson_-_Portrait_of_a_Woman,_Traditionally_Identified_as_the_Countess_of_Arundel_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Inscribed Countess of Arundel by Cornelius Johnson, 1619 at the Yale Center for British Art| Surskribita Grafino de Arundel fare de Cornelius Johnson, 1619 ĉe la [http://collections.britishart.yale.edu/vufind/Record/1671319 Yale Centro por Brita Arto]
Dosiero:Cornelius_Johnson_-_Sir_Alexander_Temple_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Erroneously inscribed Ld Gust Hamilton, but known to be Sir Alexander Temple, 1620 at the Yale Center for British Art| Erare surskribita Ld Gust Hamilton, sed konata kiel Sir Alexander Temple, 1620 ĉe la [http://collections.britishart.yale.edu/vufind/Record/1671311 Yale Centro por Brita Arto]
Dosiero:Johnson_Unknown_Woman_1630.jpg|alternative=Unknown Woman (Elena Lee, Lady Sussex), 1630| Nekonata virino (Elena Lee, Lordino Sussex), 1630
Dosiero:Cornelius_Johnson_Queen_Henrietta_Maria.jpg|alternative=Queen Henrietta Maria (before 1639)| Reĝino Henrietta Maria (antaŭ 1639)
Dosiero:Johnson,_Cornelius_the_elder_-_Portrait_of_a_Lady_in_Blue_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Blue, c. 1639| Portreto de sinjorino en bluo, ĉ. 1639
Dosiero:Sir_William_Waller_by_Cornelius_Johnson.jpg|alternative=Sir William Waller, 1643| Siro William Waller, 1643
Dosiero:Thomas_Cletcher_(1598-1666),_burgemeester_van_Den_Haag.jpg|alternative=Thomas Cletcher, jeweller and mayor of The Hague, 1643| Thomas Cletcher, juvelisto kaj urbestro de Hago, 1643
Dosiero:De_Haagse_magistraten,_1647,_door_Cornelis_Jonson_van_Ceulen_(I).jpg|alternative=The Hague Magistrates, 1647, at the Old City Hall| La hagaj magistratoj, 1647, ĉe la Malnova Urbodomo
Dosiero:Portrait_of_Two_Young_Girls_on_a_Terrace_with_Two_Hounds_by_Cornelius_Johnson.jpg|alternative=Two Young Girls on a Terrace with Two Hounds, 1648| Du junaj knabinoj sur teraso kun du ĉashundoj, 1648
Dosiero:Cornelius_Johnson_-_William_III,_Prince_of_Orange,_as_a_child_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=William III, Prince of Orange, as a child, 1657 at the Yale Center for British Art| Vilhelmo la 3-a, Princo de Orange, kiel infano, 1657 ĉe la [http://collections.britishart.yale.edu/vufind/Record/1667406 Yale Centro por Brita Arto]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Portretisto}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Janssens Ceulen van , Cornelis}}

[[Kategorio:Anglaj portretistoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>1q6zmh9rxj59pz1mtmtmhanfcxjegjt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412966</id>
      <parentid>9412965</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:39:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5616" sha1="4t71bn9kedrltsw0fq6nnvqi8wd2gh0" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Cornelis Janssens''' ankaŭ '''Cornelis Janssens van Ceulen''', &lt;ref&gt;Ankaŭ '''Cornelius Jonson van Ceulen''', '''Cornelis Jansz. van Ceulen''' kaj multaj aliaj variantoj.&lt;ref&gt;[http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=Cornelis+Johnson&amp;role=&amp;nation=&amp;prev_page=1&amp;subjectid=500013588 The Getty Union List of Artist's Names] listigas pli ol 50 variaĵojn, esceptan nombron eĉ por ĉi tiu periodo.&lt;/ref&gt;; &lt;ref&gt;unuope, ''Cornelis'', ''Janssens'' kaj ''van'' estas prononcitaj {{IPA|kɔrˈneːlɪs|}}, {{IPA|ˈjɑnsəns|}} and {{IPA|vɑn|}}, respektive.&lt;/ref&gt; (naskiĝis en 1553 en [[Londono]]; baptita la 14-an de oktobro 1593 – mortis la 5-an de aŭgusto 1661 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]]) estis angla-nederlanda portretpentristo. Naskita de nederlandaj aŭ flandraj gepatroj, kiuj fuĝis al Londono el [[Antverpeno]] por eskapi [[Religia persekutado|religian persekuton]], Cornelis Janssens van Ceulen probable trejniĝis en norda [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Nederlando]]. Ĉirkaŭ 1618 li establis sin kiel portretpentristo en Londono. Liaj subskribitaj aŭ monogramitaj portretoj nombras plurajn centojn; li estas la unua angla-devena pentristo konata pro tiom da ili. Li aktivis en [[Reĝlando Anglio|Anglio]], de almenaŭ 1618 ĝis 1643, kiam li translokiĝis al [[Middelburg]] en Nederlando por eskapi la [[Angla enlanda milito|Anglan Enlandan Militon]]. Inter 1646 ĝis 1652 li loĝis en [[Amsterdamo]], antaŭ ol ekloĝi en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]], kie li mortis.

Janssens pentris multajn portretojn de emerĝanta nova angla nobelaro. Liaj fruaj portretoj estis panelpentraĵoj kun &quot;fikciaj&quot; ovalaj kadroj. Liaj verkoj troveblas en gravaj kolektoj en Britio kaj eksterlande, same kiel en privataj kolektoj en majestaj domoj en Britio.

Li estis lerta portretisto, sed al li mankis la talento de majstro kiel [[Antoon van Dyck]]. Lia stilo variis konsiderinde dum lia kariero, kaj li kapablis asimili novajn influojn en sian propran stilon sen ia ajn malkongrua efiko. Li estis aparte preciza kaj detala en sia bildigo de vestaĵoj. Li estis unu el la malmultaj artistoj en Anglio tiutempe, kiuj konstante subskribis kaj datigis siajn verkojn.
[[Dosiero:Cornelius_Johnson_-_Portrait_of_Susanna_Temple,_Later_Lady_Lister_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|Portreto de Susanna Temple, poste Lady Lister (1620) – Google Art Project. Ĉi tiu estas unu el pluraj portretoj de la familio Temple pentritaj de Johnson]]
[[Dosiero:Portrait_of_Elizabeth_Campion_(1614-1673),_1631,_by_Cornelius_Johnson.jpg|dekstra|eta|Elizabeto Campion (1614-1673), 1631.]]
[[Dosiero:Arthur_Capel.jpg|dekstra|eta|300x300ra|''Barono Capel kaj lia familio'', 1641. Capel estis ĉefa rojalisto, ekzekutita en 1649.]]
[[Dosiero:EdwardHyde1626.jpg|eta|Tipa frua verkaĵo de 1626, Edward Hyde, unua Grafo de Clarendon, ankaŭ poste eminenta rojalisto.]]
[[Dosiero:Van_Ceulen_I,_Cornelis_Jonson,_Portrait_of_a_Woman,_1655-56.jpg|eta|''Portreto de Virino'', 1655-56, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton]]]]

== Kelkaj portretoj ==
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Dosiero:Cornelius_Johnson_-_Portrait_of_a_Woman,_Traditionally_Identified_as_the_Countess_of_Arundel_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Inscribed Countess of Arundel by Cornelius Johnson, 1619 at the Yale Center for British Art| Surskribita Grafino de Arundel fare de Cornelius Johnson, 1619 ĉe la [http://collections.britishart.yale.edu/vufind/Record/1671319 Yale Centro por Brita Arto]
Dosiero:Cornelius_Johnson_-_Sir_Alexander_Temple_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Erroneously inscribed Ld Gust Hamilton, but known to be Sir Alexander Temple, 1620 at the Yale Center for British Art| Erare surskribita Ld Gust Hamilton, sed konata kiel Sir Alexander Temple, 1620 ĉe la [http://collections.britishart.yale.edu/vufind/Record/1671311 Yale Centro por Brita Arto]
Dosiero:Johnson_Unknown_Woman_1630.jpg|alternative=Unknown Woman (Elena Lee, Lady Sussex), 1630| Nekonata virino (Elena Lee, Lordino Sussex), 1630
Dosiero:Cornelius_Johnson_Queen_Henrietta_Maria.jpg|alternative=Queen Henrietta Maria (before 1639)| Reĝino Henrietta Maria (antaŭ 1639)
Dosiero:Johnson,_Cornelius_the_elder_-_Portrait_of_a_Lady_in_Blue_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Blue, c. 1639| Portreto de sinjorino en bluo, ĉ. 1639
Dosiero:Sir_William_Waller_by_Cornelius_Johnson.jpg|alternative=Sir William Waller, 1643| Siro William Waller, 1643
Dosiero:Thomas_Cletcher_(1598-1666),_burgemeester_van_Den_Haag.jpg|alternative=Thomas Cletcher, jeweller and mayor of The Hague, 1643| Thomas Cletcher, juvelisto kaj urbestro de Hago, 1643
Dosiero:De_Haagse_magistraten,_1647,_door_Cornelis_Jonson_van_Ceulen_(I).jpg|alternative=The Hague Magistrates, 1647, at the Old City Hall| La hagaj magistratoj, 1647, ĉe la Malnova Urbodomo
Dosiero:Portrait_of_Two_Young_Girls_on_a_Terrace_with_Two_Hounds_by_Cornelius_Johnson.jpg|alternative=Two Young Girls on a Terrace with Two Hounds, 1648| Du junaj knabinoj sur teraso kun du ĉashundoj, 1648
Dosiero:Cornelius_Johnson_-_William_III,_Prince_of_Orange,_as_a_child_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=William III, Prince of Orange, as a child, 1657 at the Yale Center for British Art| Vilhelmo la 3-a, Princo de Orange, kiel infano, 1657 ĉe la [http://collections.britishart.yale.edu/vufind/Record/1667406 Yale Centro por Brita Arto]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Portretisto}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Janssens Ceulen van , Cornelis}}

[[Kategorio:Anglaj portretistoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>4t71bn9kedrltsw0fq6nnvqi8wd2gh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sébastien Bourdon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948011</id>
    <revision>
      <id>9412967</id>
      <timestamp>2026-06-25T07:44:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1332814386|Sébastien Bourdon]]&quot;</comment>
      <origin>9412967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1610" sha1="1bv3r9y1qx0nx7qpel1pyad0h7puygz" xml:space="preserve">
[[Dosiero:Self-portrait_of_Sébastien_Bourdon_(1652–1658).png|eta|276x276ra|Memportreto, 1652–1658]]
[[Dosiero:Sébastien_Bourdon,_The_Finding_of_Moses,_c._1655-1660,_NGA_46164.jpg|eta|''La Trovo de Moseo'', {{Ĉirkaŭ|1650}} ([[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtonio)]]
[[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Burning_bush.jpg|eta|''Brulanta arbusto'', de Bourdon, portretas [[Moseo|Moseon]] kaj la brulantan arbuston, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]]]]
[[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Le_Camp_de_Bohémiens.jpg|eta|''Le Camp de Bohémiens'', oleo sur ligno, Musée Fabre]]
'''Sébastien BOURDON''', franclingva prononco [sebastjɛ̃ buʁdɔ̃] (naskiĝis la 2-an de februaro 1616 en [[Montpellier]] - mortis la 8-an de majo 1671 en [[Parizo]]) estis franca pentristo kaj gravuristo. Lia ''[[Ĉefverko|ĉefa verko]]'' estas ''La Krucumo de Sankta Petro'' farita por la katedralo de [[Katedralo Nia Sinjorino de Parizo|Notre Dame]].

* [http://www.artcyclopedia.com/artists/bourdon_sebastien.html Sébastien Bourdon on-line]
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bourdon/index.html Web Gallery of art: Sébastien Bourdon]
* [https://web.archive.org/web/20060910021337/http://www.oberlin.edu/allenart/collection/bourdon_sebastien.html ''The Encampment'', c. 1636-38 (Oberlin College)]. Ĝenra sceno lokita en mirinda pejzaĝo de malaltiĝantaj klifoj.
* [https://exchange.umma.umich.edu/resources/10053 Portreto (gravuraĵo) de Sébastien Bourdon] de Laurent Cars ĉe University of Michigan Museum of Art
[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Okcitanoj]]
[[Kategorio:Francaj kalvinistoj]]</text>
      <sha1>1bv3r9y1qx0nx7qpel1pyad0h7puygz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412970</id>
      <parentid>9412967</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1764" sha1="obavplfp1a132v3blbnrms4q8wdf63u" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

[[Dosiero:Self-portrait_of_Sébastien_Bourdon_(1652–1658).png|eta|276x276ra|Memportreto, 1652–1658]]
[[Dosiero:Sébastien_Bourdon,_The_Finding_of_Moses,_c._1655-1660,_NGA_46164.jpg|eta|''La Trovo de Moseo'', {{Ĉirkaŭ|1650}} ([[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtonio)]]
[[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Burning_bush.jpg|eta|''Brulanta arbusto'', de Bourdon, portretas [[Moseo|Moseon]] kaj la brulantan arbuston, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]]]]
[[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Le_Camp_de_Bohémiens.jpg|eta|''Le Camp de Bohémiens'', oleo sur ligno, Musée Fabre]]
'''Sébastien BOURDON''', franclingva prononco [sebastjɛ̃ buʁdɔ̃] (naskiĝis la 2-an de februaro 1616 en [[Montpellier]] - mortis la 8-an de majo 1671 en [[Parizo]]) estis franca pentristo kaj gravuristo. Lia ''[[Ĉefverko|ĉefa verko]]'' estas ''La Krucumo de Sankta Petro'' farita por la katedralo de [[Katedralo Nia Sinjorino de Parizo|Notre Dame]].

* [http://www.artcyclopedia.com/artists/bourdon_sebastien.html Sébastien Bourdon on-line]
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bourdon/index.html Web Gallery of art: Sébastien Bourdon]
* [https://web.archive.org/web/20060910021337/http://www.oberlin.edu/allenart/collection/bourdon_sebastien.html ''The Encampment'', c. 1636-38 (Oberlin College)]. Ĝenra sceno lokita en mirinda pejzaĝo de malaltiĝantaj klifoj.
* [https://exchange.umma.umich.edu/resources/10053 Portreto (gravuraĵo) de Sébastien Bourdon] de Laurent Cars ĉe University of Michigan Museum of Art

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Bourdon, Sebastien}}

[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Okcitanoj]]
[[Kategorio:Francaj kalvinistoj]]</text>
      <sha1>obavplfp1a132v3blbnrms4q8wdf63u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412971</id>
      <parentid>9412970</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:46:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1770" sha1="gh9routsbmgs64sioomjs29q8cozr7a" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1652–1658}}
&lt;!--[[Dosiero:Self-portrait_of_Sébastien_Bourdon_(1652–1658).png|eta|276x276ra|]]--&gt;
[[Dosiero:Sébastien_Bourdon,_The_Finding_of_Moses,_c._1655-1660,_NGA_46164.jpg|eta|''La Trovo de Moseo'', {{Ĉirkaŭ|1650}} ([[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtonio)]]
[[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Burning_bush.jpg|eta|''Brulanta arbusto'', de Bourdon, portretas [[Moseo|Moseon]] kaj la brulantan arbuston, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]]]]
[[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Le_Camp_de_Bohémiens.jpg|eta|''Le Camp de Bohémiens'', oleo sur ligno, Musée Fabre]]
'''Sébastien BOURDON''', franclingva prononco [sebastjɛ̃ buʁdɔ̃] (naskiĝis la 2-an de februaro 1616 en [[Montpellier]] - mortis la 8-an de majo 1671 en [[Parizo]]) estis franca pentristo kaj gravuristo. Lia ''[[Ĉefverko|ĉefa verko]]'' estas ''La Krucumo de Sankta Petro'' farita por la katedralo de [[Katedralo Nia Sinjorino de Parizo|Notre Dame]].

* [http://www.artcyclopedia.com/artists/bourdon_sebastien.html Sébastien Bourdon on-line]
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bourdon/index.html Web Gallery of art: Sébastien Bourdon]
* [https://web.archive.org/web/20060910021337/http://www.oberlin.edu/allenart/collection/bourdon_sebastien.html ''The Encampment'', c. 1636-38 (Oberlin College)]. Ĝenra sceno lokita en mirinda pejzaĝo de malaltiĝantaj klifoj.
* [https://exchange.umma.umich.edu/resources/10053 Portreto (gravuraĵo) de Sébastien Bourdon] de Laurent Cars ĉe University of Michigan Museum of Art

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Bourdon, Sebastien}}

[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Okcitanoj]]
[[Kategorio:Francaj kalvinistoj]]</text>
      <sha1>gh9routsbmgs64sioomjs29q8cozr7a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412972</id>
      <parentid>9412971</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1793" sha1="63m09noq8xsrnklzy6kpydylc119d9d" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1652–1658}}
&lt;!--[[Dosiero:Self-portrait_of_Sébastien_Bourdon_(1652–1658).png|eta|276x276ra|]]--&gt;
[[Dosiero:Sébastien_Bourdon,_The_Finding_of_Moses,_c._1655-1660,_NGA_46164.jpg|eta|''La Trovo de Moseo'', {{Ĉirkaŭ|1650}} ([[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtonio)]]
[[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Burning_bush.jpg|eta|''Brulanta arbusto'', de Bourdon, portretas [[Moseo|Moseon]] kaj la brulantan arbuston, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]]]]
[[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Le_Camp_de_Bohémiens.jpg|eta|''Le Camp de Bohémiens'', oleo sur ligno, Musée Fabre]]
'''Sébastien BOURDON''', franclingva prononco [sebastjɛ̃ buʁdɔ̃] (naskiĝis la 2-an de februaro 1616 en [[Montpellier]] - mortis la 8-an de majo 1671 en [[Parizo]]) estis franca pentristo kaj gravuristo. Lia ''[[Ĉefverko|ĉefa verko]]'' estas ''La Krucumo de Sankta Petro'' farita por la katedralo de [[Katedralo Nia Sinjorino de Parizo|Notre Dame]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.artcyclopedia.com/artists/bourdon_sebastien.html Sébastien Bourdon on-line]
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bourdon/index.html Web Gallery of art: Sébastien Bourdon]
* [https://web.archive.org/web/20060910021337/http://www.oberlin.edu/allenart/collection/bourdon_sebastien.html ''The Encampment'', c. 1636-38 (Oberlin College)]. Ĝenra sceno lokita en mirinda pejzaĝo de malaltiĝantaj klifoj.
* [https://exchange.umma.umich.edu/resources/10053 Portreto (gravuraĵo) de Sébastien Bourdon] de Laurent Cars ĉe University of Michigan Museum of Art

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Bourdon, Sebastien}}

[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Okcitanoj]]
[[Kategorio:Francaj kalvinistoj]]</text>
      <sha1>63m09noq8xsrnklzy6kpydylc119d9d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412983</id>
      <parentid>9412972</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T07:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3196" sha1="7fhsuxo6gmuqy310sc6o3fx8llxifi7" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1652–1658}}
&lt;!--[[Dosiero:Self-portrait_of_Sébastien_Bourdon_(1652–1658).png|eta|276x276ra|]]--&gt;
[[Dosiero:Sébastien_Bourdon,_The_Finding_of_Moses,_c._1655-1660,_NGA_46164.jpg|eta|''La Trovo de Moseo'', {{Ĉirkaŭ|1650}} ([[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtonio)]]
[[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Burning_bush.jpg|eta|''Brulanta arbusto'', de Bourdon, portretas [[Moseo|Moseon]] kaj la brulantan arbuston, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]]]]
[[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Le_Camp_de_Bohémiens.jpg|eta|''Le Camp de Bohémiens'', oleo sur ligno, Musée Fabre]]
'''Sébastien BOURDON''', franclingva prononco [sebastjɛ̃ buʁdɔ̃] (naskiĝis la 2-an de februaro 1616 en [[Montpellier]] - mortis la 8-an de majo 1671 en [[Parizo]]) estis franca pentristo kaj gravuristo. Lia [[ĉefverko]] estas ''La Krucumo de Sankta Petro'' farita por la katedralo de [[Katedralo Nia Sinjorino de Parizo|Notre Dame]].

Laŭ René Guilly, li estis inter la plej brilaj pentristoj en la 17-a jarcento en Francio kaj atingis grandan renomon en sia tempo. Bourdon vivis aventuran vivon pro sia maltrankvila naturo. Lia bonega vida memoro ankaŭ permesis al li ĉerpi inspiron el pentraĵoj de aliaj artistoj, kiujn li vidis nur unufoje, kio igis lin eksperimenti kun diversaj stiloj, rezultante en iom malkonsekvenca verkaro. Tial, malgraŭ lia talento, Guilly ne konsideras lin unu el la bonegaj pentristoj en la franca arto de sia epoko.

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Bourdon-Bourgmestre-hollandais.jpg|Nederlanda urbestro
Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Abraham_and_three_angels.jpg|Abraham kaj la tri anĝeloj
Dosiero:Cristina_de_Suecia_a_caballo_(Bourdon).jpg|Reĝino Christina surĉevale, 1653, Prado
Dosiero:Queen_Christina_(Sébastien_Bourdon)_-_Nationalmuseum_-_18075.tif|Reĝino Christina, Nacia Muzeo de Stokholmo
Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Le_Camp_de_Bohémiens.jpg|Tendaro de Bohemianoj
Dosiero:Sébastien_Bourdon,_The_Finding_of_Moses,_c._1655-1660,_NGA_46164.jpg|La Trovo de Moseo
Dosiero:Sébastien_Bourdon_-_Solomon_making_a_sacrifice_to_the_idols.jpg|Salomono oferojn al fremdaj dioj, Luvro
Dosiero:Sébastien_Bourdon-Römischer_Kalkofen.jpg|Romia kalkforno, Alte Pinakothek Munkeno
Dosiero:Sébastien_Bourdon_-_Presumed_Portrait_of_René_Descartes_-_WGA2948.jpg|Supozebla portreto de René Descartes, Luvro
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.artcyclopedia.com/artists/bourdon_sebastien.html Sébastien Bourdon on-line]
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bourdon/index.html Web Gallery of art: Sébastien Bourdon]
* [https://web.archive.org/web/20060910021337/http://www.oberlin.edu/allenart/collection/bourdon_sebastien.html ''The Encampment'', c. 1636-38 (Oberlin College)]. Ĝenra sceno lokita en mirinda pejzaĝo de malaltiĝantaj klifoj.
* [https://exchange.umma.umich.edu/resources/10053 Portreto (gravuraĵo) de Sébastien Bourdon] de Laurent Cars ĉe University of Michigan Museum of Art

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Bourdon, Sebastien}}

[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Okcitanoj]]
[[Kategorio:Francaj kalvinistoj]]</text>
      <sha1>7fhsuxo6gmuqy310sc6o3fx8llxifi7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412985</id>
      <parentid>9412983</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3451" sha1="8dq2j2h6xovnqr0au6q3ofla8vsycxm" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1652–1658}}
&lt;!--[[Dosiero:Self-portrait_of_Sébastien_Bourdon_(1652–1658).png|eta|276x276ra|]]--&gt;
[[Dosiero:Sébastien_Bourdon,_The_Finding_of_Moses,_c._1655-1660,_NGA_46164.jpg|eta|''La Trovo de Moseo'', {{Ĉirkaŭ|1650}} ([[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtonio)]]
[[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Burning_bush.jpg|eta|''Brulanta arbusto'', de Bourdon, portretas [[Moseo|Moseon]] kaj la brulantan arbuston, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]]]]
[[Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Le_Camp_de_Bohémiens.jpg|eta|''Le Camp de Bohémiens'', oleo sur ligno, Musée Fabre]]
'''Sébastien BOURDON''', franclingva prononco [sebastjɛ̃ buʁdɔ̃] (naskiĝis la 2-an de februaro 1616 en [[Montpellier]] - mortis la 8-an de majo 1671 en [[Parizo]]) estis franca pentristo kaj gravuristo. Lia [[ĉefverko]] estas ''La Krucumo de Sankta Petro'' farita por la katedralo de [[Katedralo Nia Sinjorino de Parizo|Notre Dame]].

Li produktis portretojn, pejzaĝojn kaj religiajn temojn en oleo, kaj ankaŭ kreis akvafortojn. Li estis kunfondinto de la Reĝa Akademio de Pentrarto kaj Skulptarto en Parizo kaj kortega pentristo de reĝino [[Kristina de Svedio]] ĝis ŝia [[abdiko]].

Laŭ René Guilly, li estis inter la plej brilaj pentristoj en la 17-a jarcento en Francio kaj atingis grandan renomon en sia tempo. Bourdon vivis aventuran vivon pro sia maltrankvila naturo. Lia bonega vida memoro ankaŭ permesis al li ĉerpi inspiron el pentraĵoj de aliaj artistoj, kiujn li vidis nur unufoje, kio igis lin eksperimenti kun diversaj stiloj, rezultante en iom malkonsekvenca verkaro. Tial, malgraŭ lia talento, Guilly ne konsideras lin unu el la bonegaj pentristoj en la franca arto de sia epoko.

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Bourdon-Bourgmestre-hollandais.jpg|Nederlanda urbestro
Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Abraham_and_three_angels.jpg|Abraham kaj la tri anĝeloj
Dosiero:Cristina_de_Suecia_a_caballo_(Bourdon).jpg|Reĝino Christina surĉevale, 1653, Prado
Dosiero:Queen_Christina_(Sébastien_Bourdon)_-_Nationalmuseum_-_18075.tif|Reĝino Christina, Nacia Muzeo de Stokholmo
Dosiero:Bourdon,_Sébastien_-_Le_Camp_de_Bohémiens.jpg|Tendaro de Bohemianoj
Dosiero:Sébastien_Bourdon,_The_Finding_of_Moses,_c._1655-1660,_NGA_46164.jpg|La Trovo de Moseo
Dosiero:Sébastien_Bourdon_-_Solomon_making_a_sacrifice_to_the_idols.jpg|Salomono oferojn al fremdaj dioj, Luvro
Dosiero:Sébastien_Bourdon-Römischer_Kalkofen.jpg|Romia kalkforno, Alte Pinakothek Munkeno
Dosiero:Sébastien_Bourdon_-_Presumed_Portrait_of_René_Descartes_-_WGA2948.jpg|Supozebla portreto de René Descartes, Luvro
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://www.artcyclopedia.com/artists/bourdon_sebastien.html Sébastien Bourdon on-line]
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bourdon/index.html Web Gallery of art: Sébastien Bourdon]
* [https://web.archive.org/web/20060910021337/http://www.oberlin.edu/allenart/collection/bourdon_sebastien.html ''The Encampment'', c. 1636-38 (Oberlin College)]. Ĝenra sceno lokita en mirinda pejzaĝo de malaltiĝantaj klifoj.
* [https://exchange.umma.umich.edu/resources/10053 Portreto (gravuraĵo) de Sébastien Bourdon] de Laurent Cars ĉe University of Michigan Museum of Art

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Bourdon, Sebastien}}

[[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Okcitanoj]]
[[Kategorio:Francaj kalvinistoj]]</text>
      <sha1>8dq2j2h6xovnqr0au6q3ofla8vsycxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A.C. Milan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948012</id>
    <redirect title="AC Milan" />
    <revision>
      <id>9412976</id>
      <timestamp>2026-06-25T07:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[A.C. Milan]] al [[AC Milan]] anstataŭigante alidirektilon</comment>
      <origin>9412976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="qpw97ozgemfv8ihp0vh3o6z8yn3r13g" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[AC Milan]]</text>
      <sha1>qpw97ozgemfv8ihp0vh3o6z8yn3r13g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chelsea F.C.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948013</id>
    <redirect title="Chelsea FC" />
    <revision>
      <id>9412979</id>
      <timestamp>2026-06-25T07:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Chelsea F.C.]] al [[Chelsea FC]] anstataŭigante alidirektilon</comment>
      <origin>9412979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="jh2wj5468lwe3ptnr0403jy9e3xs3yi" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Chelsea FC]]</text>
      <sha1>jh2wj5468lwe3ptnr0403jy9e3xs3yi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Chelsea F.C.</title>
    <ns>1</ns>
    <id>948014</id>
    <redirect title="Diskuto:Chelsea FC" />
    <revision>
      <id>9412981</id>
      <timestamp>2026-06-25T07:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Diskuto:Chelsea F.C.]] al [[Diskuto:Chelsea FC]]</comment>
      <origin>9412981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="ed3rzqkdnx1xgj4uzbsu47qlsnjts28" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Diskuto:Chelsea FC]]</text>
      <sha1>ed3rzqkdnx1xgj4uzbsu47qlsnjts28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Judit Károlyi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948015</id>
    <revision>
      <id>9412987</id>
      <timestamp>2026-06-25T08:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>aktoro</comment>
      <origin>9412987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1812" sha1="4m4iuahtsyrcuk0l0bqf5shigpstchu" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = {{Paĝonomo}}
|naskonomo            = 
}}
'''Judit Károlyi''' [kAroji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Károlyi Judit''' estis [[Hungario|hungara]] [[aktoro]]. Ŝia edzo estis [[Lajos Szávay]].

{{Paĝonomo}}&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM107272 hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=676117&amp;date=2026-06-25 nemzeti névtér&lt;/ref&gt; naskiĝis {{naskiĝtago|1920|4|1}} en [[Székesfehérvár]], ŝi mortis en [[1993]] (laŭ [[Vikidatumoj]] {{mortotago|2012|11|21}} en [[Londono]].

== Biografio ==
{{Paĝonomo}} devenis en aktora familio, kiel bebo, ŝi estis jam en la scenejo. Ŝi akiris aktoran licencon en tutlanda aktora asocio en 1937, poste en privata migra teatro havis rolojn. Precipe en [[Veszprém (urbo)]] kaj [[Békéscsaba]] ŝi estis [[subreto]]. Inter 1941-1946 ŝi ludis en [[Teatro Csiky Gergely (Kaposvár)]] kaj [[Teatro Csokonai (Debrecen)]] jam kun sia edzo. En 1952 ŝi aliĝis al ŝtata migra teatro. Fontoj ne trovitaj, kiam ŝi iris al [[Britio]].

== Elektitaj roloj ==
* [[William Shakespeare]]: [[Otelo]] - Bianca
* [[Molière]]: [[Tartufo]] - Dorina
* [[Ede Szigligeti]]: ''Liliomfi'' - Erzsi
* [[Imre Kálmán]]: ''Marica grófnő'' - Cecília
* [[Jenő Huszka]]: ''Gül Baba'' - Zulejka
* [[Albert Szirmai]]:
** ''Tabáni legenda'' - Marika
** ''Mézeskalács'' - Bábi

== Fontoj ==
* [https://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz13/117.html biografio hungare]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Karolyi Judit}}

[[Kategorio:Hungaraj aktoroj]]
[[Kategorio:Hungaraj subretoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>4m4iuahtsyrcuk0l0bqf5shigpstchu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413000</id>
      <parentid>9412987</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:17:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Biografio */</comment>
      <origin>9413000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1842" sha1="6roptr5l5dl8wfz9aois7zr12nputao" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = {{Paĝonomo}}
|naskonomo            = 
}}
'''Judit Károlyi''' [kAroji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Károlyi Judit''' estis [[Hungario|hungara]] [[aktoro]]. Ŝia edzo estis [[Lajos Szávay]].

{{Paĝonomo}}&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM107272 hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=676117&amp;date=2026-06-25 nemzeti névtér&lt;/ref&gt; naskiĝis {{naskiĝtago|1920|4|1}} en [[Székesfehérvár]], ŝi mortis en [[1993]] (laŭ [[Vikidatumoj]] {{mortotago|2012|11|21}} en [[Londono]].

== Biografio ==
{{Paĝonomo}} devenis en aktora familio, kiel bebo, ŝi estis jam en la scenejo. Ŝi akiris aktoran licencon en [[Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo]] en [[1937]], poste en privata migra teatro havis rolojn. Precipe en [[Veszprém (urbo)]] kaj [[Békéscsaba]] ŝi estis [[subreto]]. Inter 1941-1946 ŝi ludis en [[Teatro Csiky Gergely (Kaposvár)]] kaj [[Teatro Csokonai (Debrecen)]] jam kun sia edzo. En 1952 ŝi aliĝis al ŝtata migra teatro. Fontoj ne trovitaj, kiam ŝi iris al [[Britio]].

== Elektitaj roloj ==
* [[William Shakespeare]]: [[Otelo]] - Bianca
* [[Molière]]: [[Tartufo]] - Dorina
* [[Ede Szigligeti]]: ''Liliomfi'' - Erzsi
* [[Imre Kálmán]]: ''Marica grófnő'' - Cecília
* [[Jenő Huszka]]: ''Gül Baba'' - Zulejka
* [[Albert Szirmai]]:
** ''Tabáni legenda'' - Marika
** ''Mézeskalács'' - Bábi

== Fontoj ==
* [https://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz13/117.html biografio hungare]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Karolyi Judit}}

[[Kategorio:Hungaraj aktoroj]]
[[Kategorio:Hungaraj subretoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>6roptr5l5dl8wfz9aois7zr12nputao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Salomon van Ruysdael</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948016</id>
    <revision>
      <id>9412988</id>
      <timestamp>2026-06-25T08:08:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1340840329|Salomon van Ruysdael]]&quot;</comment>
      <origin>9412988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2905" sha1="di38i9ogjeqyi2s3ya8yktoby2jrf8m" xml:space="preserve">
[[Dosiero:Salomon_van_Ruisdael_Deventer.jpg|dekstra|eta|''Vido de [[Deventer]] vidita de la Nordokcidento'' de Salomon van Ruysdael (1657) Oleo sur kverko, 52 x 76 cm. Nacia Galerio, Londono]]
[[Dosiero:Salomon_van_Ruysdael_-_Rivierlandschap_met_veerpont_(1649).jpg|dekstra|eta|''Rivera pejzaĝo kun pramo'' de Salomon van Ruysdael (1649) Oleo sur kanvaso, 101.5 x 134.8 cm. Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono, D.C.]]
[[Dosiero:Målning._Landskap_med_sädesfält._Salomon_van_Ruysdael_-_Hallwylska_museet_-_86743.tif|eta|''Pejzaĝo kun grenkampoj'' de Salomon van Ruysdael. Oleo sur kanvaso, 1638, Muzeo Hallwyl .]]
[[Dosiero:SALOMON_VAN_RUYSDAEL_Skaters_on_a_canal_near_the_Plomptoren_in_Utrecht.jpg|eta|SALOMON VAN RUYSDAEL Glitkurantoj sur kanalo proksime de la Plomptoren en Utrecht, 1655-1660]]
'''Salomon van RUYSDAEL''' (naskiĝis je ĉ. 1602 en [[Naarden]] &amp;#x2013; entombigita la 3-an de novembro 1670 en [[Harlemo (Nederlando)|Harlemo]]) estis [[Ora jarcento de Nederlando|nederlanda Orepoka]] pejzaĝisto. Li estis la onklo de [[Jacob van Ruisdael]]. &lt;ref name=&quot;RKD&quot;&gt;[https://rkd.nl/en/explore/artists/69066 Salomon van Ruysdael] in the [[RKD]]&lt;/ref&gt;

Salomon estis konata pro siaj pejzaĝoj kaj riveraj scenoj, kaj ekzistas kelkaj konataj pentraĵoj de fiŝaj naturaĵoj. Ekzistas ĉirkaŭ 20 vintraj scenoj, inkluzive de Glitkurantoj sur kanalo proksime al la Plomptoren en Utrecht.&lt;ref name=&quot;RKD&quot; /&gt;

* ''Rivera Pejzaĝo'', 1642 ( Musée des Beaux-Arts de Strasbourg )
* ''Pramo apud Gorinchem'', 1646
* La vendo de fiŝoj, 1647 ( [[:fr:Musée_Jeanne-d'Aboville|Musée Jeanne d'Aboville]] )
* ''Pramo kun brutaro sur la rivero Vecht apud Nijenrode'', 1649
* ''[[Ferry on a River|Pramo sur Rivero]]'', 1649 
* ''Desegnante la angilon'', ĉirkaŭ 1650, Metropola Muzeo de Arto.
* ''Vido de Deventer Vidita de la Nordokcidento'', 1657
* [[Dosiero:La_vente_des_poissons_de_Salomon_van_Ruisdael.jpg|eta| La vendo de fiŝoj, 1647]] ''Glitkurantoj sur kanalo apud la Plomptoren en Utrecht'', ĉirkaŭ 1655-1660.

Liaj pentraĵoj ankaŭ konservis daŭran ĉeeston sur la internacia artmerkato, kun verkoj regule aperantaj ĉe gravaj aŭkciaj domoj kaj atingantaj fortajn rezultojn, reflektante daŭran sciencan kaj kolektantan intereson pri la nederlanda pejzaĝa pentraĵo de la [[Nederlanda Ora Epoko|Ora Epoko]]. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Salomon van Ruysdael – Auction Results|url=https://www.mutualart.com/Artist/Salomon-van-Ruysdael/51275BE799DDDEEB/AuctionResults|website=MutualArt|access-date=2026-02-27}}&lt;/ref&gt;

* [https://www.pubhist.com/person/49/salomon-van-ruysdael Verkoj kaj literaturo] pri PubHist
* [http://www.artnet.com/artist/14727/salomon-van-ruysdael.html Salomon van Ruysdael] sur Artnet
* [https://www.mutualart.com/Artist/Salomon-van-Ruysdael/51275BE799DDDEEB/ Salomon van Ruysdael] - ĉe MutualArt
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1600-1609]]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>di38i9ogjeqyi2s3ya8yktoby2jrf8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412989</id>
      <parentid>9412988</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3084" sha1="1f5f97cbj5h7gyzwgjgg9odjoxp9w40" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

[[Dosiero:Salomon_van_Ruisdael_Deventer.jpg|dekstra|eta|''Vido de [[Deventer]] vidita de la Nordokcidento'' de Salomon van Ruysdael (1657) Oleo sur kverko, 52 x 76 cm. Nacia Galerio, Londono]]
[[Dosiero:Salomon_van_Ruysdael_-_Rivierlandschap_met_veerpont_(1649).jpg|dekstra|eta|''Rivera pejzaĝo kun pramo'' de Salomon van Ruysdael (1649) Oleo sur kanvaso, 101.5 x 134.8 cm. Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono, D.C.]]
[[Dosiero:Målning._Landskap_med_sädesfält._Salomon_van_Ruysdael_-_Hallwylska_museet_-_86743.tif|eta|''Pejzaĝo kun grenkampoj'' de Salomon van Ruysdael. Oleo sur kanvaso, 1638, Muzeo Hallwyl .]]
[[Dosiero:SALOMON_VAN_RUYSDAEL_Skaters_on_a_canal_near_the_Plomptoren_in_Utrecht.jpg|eta|SALOMON VAN RUYSDAEL Glitkurantoj sur kanalo proksime de la Plomptoren en Utrecht, 1655-1660]]
'''Salomon van RUYSDAEL''' (naskiĝis je ĉ. 1602 en [[Naarden]] &amp;#x2013; entombigita la 3-an de novembro 1670 en [[Harlemo (Nederlando)|Harlemo]]) estis [[Ora jarcento de Nederlando|nederlanda Orepoka]] pejzaĝisto. Li estis la onklo de [[Jacob van Ruisdael]]. &lt;ref name=&quot;RKD&quot;&gt;[https://rkd.nl/en/explore/artists/69066 Salomon van Ruysdael] in the [[RKD]]&lt;/ref&gt;

Salomon estis konata pro siaj pejzaĝoj kaj riveraj scenoj, kaj ekzistas kelkaj konataj pentraĵoj de fiŝaj naturaĵoj. Ekzistas ĉirkaŭ 20 vintraj scenoj, inkluzive de Glitkurantoj sur kanalo proksime al la Plomptoren en Utrecht.&lt;ref name=&quot;RKD&quot; /&gt;

* ''Rivera Pejzaĝo'', 1642 ( Musée des Beaux-Arts de Strasbourg )
* ''Pramo apud Gorinchem'', 1646
* La vendo de fiŝoj, 1647 ( [[:fr:Musée_Jeanne-d'Aboville|Musée Jeanne d'Aboville]] )
* ''Pramo kun brutaro sur la rivero Vecht apud Nijenrode'', 1649
* ''[[Ferry on a River|Pramo sur Rivero]]'', 1649 
* ''Desegnante la angilon'', ĉirkaŭ 1650, Metropola Muzeo de Arto.
* ''Vido de Deventer Vidita de la Nordokcidento'', 1657
* [[Dosiero:La_vente_des_poissons_de_Salomon_van_Ruisdael.jpg|eta| La vendo de fiŝoj, 1647]] ''Glitkurantoj sur kanalo apud la Plomptoren en Utrecht'', ĉirkaŭ 1655-1660.

Liaj pentraĵoj ankaŭ konservis daŭran ĉeeston sur la internacia artmerkato, kun verkoj regule aperantaj ĉe gravaj aŭkciaj domoj kaj atingantaj fortajn rezultojn, reflektante daŭran sciencan kaj kolektantan intereson pri la nederlanda pejzaĝa pentraĵo de la [[Nederlanda Ora Epoko|Ora Epoko]]. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Salomon van Ruysdael – Auction Results|url=https://www.mutualart.com/Artist/Salomon-van-Ruysdael/51275BE799DDDEEB/AuctionResults|website=MutualArt|access-date=2026-02-27}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://www.pubhist.com/person/49/salomon-van-ruysdael Verkoj kaj literaturo] pri PubHist
* [http://www.artnet.com/artist/14727/salomon-van-ruysdael.html Salomon van Ruysdael] sur Artnet
* [https://www.mutualart.com/Artist/Salomon-van-Ruysdael/51275BE799DDDEEB/ Salomon van Ruysdael] - ĉe MutualArt

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Ruysdael van, Salomon}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1600-1609]]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>1f5f97cbj5h7gyzwgjgg9odjoxp9w40</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412993</id>
      <parentid>9412989</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2479" sha1="lrp7k8olwwa8thlbphznvgnx3h3ptph" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

[[Dosiero:Salomon_van_Ruisdael_Deventer.jpg|dekstra|eta|''Vido de [[Deventer]] vidita de la Nordokcidento'' de Salomon van Ruysdael (1657) Oleo sur kverko, 52 x 76 cm. Nacia Galerio, Londono]]
[[Dosiero:Salomon_van_Ruysdael_-_Rivierlandschap_met_veerpont_(1649).jpg|dekstra|eta|''Rivera pejzaĝo kun pramo'' de Salomon van Ruysdael (1649) Oleo sur kanvaso, 101.5 x 134.8 cm. Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono, D.C.]]
[[Dosiero:Målning._Landskap_med_sädesfält._Salomon_van_Ruysdael_-_Hallwylska_museet_-_86743.tif|eta|''Pejzaĝo kun grenkampoj'' de Salomon van Ruysdael. Oleo sur kanvaso, 1638, Muzeo Hallwyl .]]
[[Dosiero:SALOMON_VAN_RUYSDAEL_Skaters_on_a_canal_near_the_Plomptoren_in_Utrecht.jpg|eta|SALOMON VAN RUYSDAEL Glitkurantoj sur kanalo proksime de la Plomptoren en Utrecht, 1655-1660]]
'''Salomon van RUYSDAEL''' (naskiĝis je ĉ. 1602 en [[Naarden]] &amp;#x2013; entombigita la 3-an de novembro 1670 en [[Harlemo (Nederlando)|Harlemo]]) estis [[Ora jarcento de Nederlando|nederlanda Orepoka]] pejzaĝisto. Li estis la onklo de [[Jacob van Ruisdael]]. &lt;ref name=&quot;RKD&quot;&gt;[https://rkd.nl/en/explore/artists/69066 Salomon van Ruysdael] in the [[RKD]]&lt;/ref&gt;

Salomon estis konata pro siaj pejzaĝoj kaj riveraj scenoj, kaj ekzistas kelkaj konataj pentraĵoj de fiŝaj naturaĵoj. Ekzistas ĉirkaŭ 20 vintraj scenoj, inkluzive de Glitkurantoj sur kanalo proksime al la Plomptoren en Utrecht.&lt;ref name=&quot;RKD&quot; /&gt;

Liaj pentraĵoj ankaŭ konservis daŭran ĉeeston sur la internacia artmerkato, kun verkoj regule aperantaj ĉe gravaj aŭkciaj domoj kaj atingantaj fortajn rezultojn, reflektante daŭran sciencan kaj kolektantan intereson pri la nederlanda pejzaĝa pentraĵo de la [[Nederlanda Ora Epoko|Ora Epoko]]. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Salomon van Ruysdael – Auction Results|url=https://www.mutualart.com/Artist/Salomon-van-Ruysdael/51275BE799DDDEEB/AuctionResults|website=MutualArt|access-date=2026-02-27}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://www.pubhist.com/person/49/salomon-van-ruysdael Verkoj kaj literaturo] pri PubHist
* [http://www.artnet.com/artist/14727/salomon-van-ruysdael.html Salomon van Ruysdael] sur Artnet
* [https://www.mutualart.com/Artist/Salomon-van-Ruysdael/51275BE799DDDEEB/ Salomon van Ruysdael] - ĉe MutualArt

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Ruysdael van, Salomon}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1600-1609]]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>lrp7k8olwwa8thlbphznvgnx3h3ptph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9412997</id>
      <parentid>9412993</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9412997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2804" sha1="pbsjr901m1dcgrez9m90600g9htivym" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

[[Dosiero:Salomon_van_Ruisdael_Deventer.jpg|dekstra|eta|''Vido de [[Deventer]] vidita de la Nordokcidento'' de Salomon van Ruysdael (1657) Oleo sur kverko, 52 x 76 cm. Nacia Galerio, Londono]]
[[Dosiero:Salomon_van_Ruysdael_-_Rivierlandschap_met_veerpont_(1649).jpg|dekstra|eta|''Rivera pejzaĝo kun pramo'' de Salomon van Ruysdael (1649) Oleo sur kanvaso, 101.5 x 134.8 cm. Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono, D.C.]]
[[Dosiero:Målning._Landskap_med_sädesfält._Salomon_van_Ruysdael_-_Hallwylska_museet_-_86743.tif|eta|''Pejzaĝo kun grenkampoj'' de Salomon van Ruysdael. Oleo sur kanvaso, 1638, Muzeo Hallwyl .]]
[[Dosiero:SALOMON_VAN_RUYSDAEL_Skaters_on_a_canal_near_the_Plomptoren_in_Utrecht.jpg|eta|SALOMON VAN RUYSDAEL Glitkurantoj sur kanalo proksime de la Plomptoren en Utrecht, 1655-1660]]
'''Salomon van RUYSDAEL''' (naskiĝis je ĉ. 1602 en [[Naarden]] &amp;#x2013; entombigita la 3-an de novembro 1670 en [[Harlemo (Nederlando)|Harlemo]]) estis [[Ora jarcento de Nederlando|nederlanda Orepoka]] pejzaĝisto. Li estis la onklo de [[Jacob van Ruisdael]]. &lt;ref name=&quot;RKD&quot;&gt;[https://rkd.nl/en/explore/artists/69066 Salomon van Ruysdael] in the [[RKD]]&lt;/ref&gt;

Salomon estis konata pro siaj pejzaĝoj kaj riveraj scenoj, kaj ekzistas kelkaj konataj pentraĵoj de fiŝaj naturaĵoj. Ekzistas ĉirkaŭ 20 vintraj scenoj, inkluzive de Glitkurantoj sur kanalo proksime al la Plomptoren en Utrecht.&lt;ref name=&quot;RKD&quot; /&gt;

La instruisto de Ruysdael estas nekonata, sed lin influis Esaias van de Velde, Pieter de Molyn kaj [[Jan van Goyen]]. Ekde 1616 li laboris en Harlemo, sed desegnis siajn motivojn el tre diversaj partoj de Nederlando. Ruysdael pentris ĉefe pejzaĝojn, marpentraĵojn kaj [[Pentrita Aranĝitaĵo|pentritajn aranĝitaĵojn]].

Liaj pentraĵoj ankaŭ konservis daŭran ĉeeston sur la internacia artmerkato, kun verkoj regule aperantaj ĉe gravaj aŭkciaj domoj kaj atingantaj fortajn rezultojn, reflektante daŭran sciencan kaj kolektantan intereson pri la nederlanda pejzaĝa pentraĵo de la [[Nederlanda Ora Epoko|Ora Epoko]]. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Salomon van Ruysdael – Auction Results|url=https://www.mutualart.com/Artist/Salomon-van-Ruysdael/51275BE799DDDEEB/AuctionResults|website=MutualArt|access-date=2026-02-27}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://www.pubhist.com/person/49/salomon-van-ruysdael Verkoj kaj literaturo] pri PubHist
* [http://www.artnet.com/artist/14727/salomon-van-ruysdael.html Salomon van Ruysdael] sur Artnet
* [https://www.mutualart.com/Artist/Salomon-van-Ruysdael/51275BE799DDDEEB/ Salomon van Ruysdael] - ĉe MutualArt

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Ruysdael van, Salomon}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1600-1609]]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>pbsjr901m1dcgrez9m90600g9htivym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Parma FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948017</id>
    <redirect title="Parma Calcio 1913" />
    <revision>
      <id>9412995</id>
      <timestamp>2026-06-25T08:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Parma FC]] al [[Parma Calcio 1913]]</comment>
      <origin>9412995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="g5l0mcqgqiq428urdu8kidpk0gqgx5e" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Parma Calcio 1913]]</text>
      <sha1>g5l0mcqgqiq428urdu8kidpk0gqgx5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Giuseppe Cavanna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948018</id>
    <revision>
      <id>9413012</id>
      <timestamp>2026-06-25T08:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] i...&quot;</comment>
      <origin>9413012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="570" sha1="kukvcwjc6d8frwett0thrmqsgni8vx1" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[193]] kaj [[193]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>kukvcwjc6d8frwett0thrmqsgni8vx1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413019</id>
      <parentid>9413012</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="582" sha1="72kkr521ofsjsci4vsqxtud7u9a36si" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Cavanna, G}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>72kkr521ofsjsci4vsqxtud7u9a36si</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413027</id>
      <parentid>9413019</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="614" sha1="4cvi0nax62iaql39q5fjllbw053q740" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' - {{prononco|ĝuZEpe kaVAna}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Cavanna, G}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>4cvi0nax62iaql39q5fjllbw053q740</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413038</id>
      <parentid>9413027</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="605" sha1="ozjbtpkoysg02fmhgkaz4gwgnmzimg3" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' - {{prononco|ĝuZEpe kaVAna}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 18-an de novembro 1905
en [[Verĉelo]] kaj mortis en aĝo de 70 jaroj la 3-an de novembro 1976 en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]].

{{projektoj}}
{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Cavanna, G}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>ozjbtpkoysg02fmhgkaz4gwgnmzimg3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413185</id>
      <parentid>9413038</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="730" sha1="maiveoyfgbergkw3yar90g4hxwn4wv4" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' - {{prononco|ĝuZEpe kaVAna}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 18-an de novembro 1905
en [[Verĉelo]] kaj mortis en aĝo de 70 jaroj la 3-an de novembro 1976 en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]]  (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Attila Sallustro]] ([[1926]]-[[1937]] kaj [[Antonio Vojak]] ([[1929]]-[[1935]]).

{{projektoj}}
{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Cavanna, G}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>maiveoyfgbergkw3yar90g4hxwn4wv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ottavio Bugatti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948019</id>
    <revision>
      <id>9413014</id>
      <timestamp>2026-06-25T08:39:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] i...&quot;</comment>
      <origin>9413014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="570" sha1="kukvcwjc6d8frwett0thrmqsgni8vx1" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[193]] kaj [[193]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>kukvcwjc6d8frwett0thrmqsgni8vx1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413022</id>
      <parentid>9413014</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:41:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="582" sha1="oltw76ru4ro95w8o0qu6q8w8nn2eux9" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1953]] kaj [[1961]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Bugatti, O}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>oltw76ru4ro95w8o0qu6q8w8nn2eux9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413040</id>
      <parentid>9413022</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="584" sha1="e12um4gm3ncw9ap86c1zui7po57f9u7" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 25-an de septembro 1928 en [[Lentate sul Seveso]] kaj mortis en aĝo de 87 jaroj la 13-an de septembro 2016 en [[San Pellegrino Terme]]. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1953]] kaj [[1961]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Bugatti, O}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>e12um4gm3ncw9ap86c1zui7po57f9u7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413045</id>
      <parentid>9413040</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:57:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="654" sha1="g2phomjmzjm49gq31faobgmp8zh0i45" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 25-an de septembro 1928 en [[Lentate sul Seveso]], [[Lombardio]] kaj mortis en aĝo de 87 jaroj la 13-an de septembro 2016 en [[San Pellegrino Terme]], [[provinco Bergamo]] de la sama regiono [[Lombardio]]. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1953]] kaj [[1961]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Bugatti, O}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>g2phomjmzjm49gq31faobgmp8zh0i45</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413187</id>
      <parentid>9413045</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="726" sha1="5edmlcmvyhgpirq811blasmm1brj253" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 25-an de septembro 1928 en [[Lentate sul Seveso]], [[Lombardio]] kaj mortis en aĝo de 87 jaroj la 13-an de septembro 2016 en [[San Pellegrino Terme]], [[provinco Bergamo]] de la sama regiono [[Lombardio]]. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1953]] kaj [[1961]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Amedeo Amadei]], 1950-1956).

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Bugatti, O}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>5edmlcmvyhgpirq811blasmm1brj253</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amedeo Amadei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948020</id>
    <revision>
      <id>9413015</id>
      <timestamp>2026-06-25T08:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] i...&quot;</comment>
      <origin>9413015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="570" sha1="kukvcwjc6d8frwett0thrmqsgni8vx1" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[193]] kaj [[193]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>kukvcwjc6d8frwett0thrmqsgni8vx1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413021</id>
      <parentid>9413015</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="581" sha1="mrsu7z3b6mvolkwjtbg0az6939iz3zn" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1950]] kaj [[1956]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Amadei, A}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>mrsu7z3b6mvolkwjtbg0az6939iz3zn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413037</id>
      <parentid>9413021</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="569" sha1="tv1y41e2nbgiu6z9qakhkjk43yhylbn" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 26-an de julio 1921 en [[Frascati]] kaj mortis en aĝo de 92 jaroj la 24-an de novembro 2013 en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1950]] kaj [[1956]].
{{projektoj}}
{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Amadei, A}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>tv1y41e2nbgiu6z9qakhkjk43yhylbn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413186</id>
      <parentid>9413037</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:44:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="644" sha1="rk56f8bv973jncua52x247pmjc4epot" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 26-an de julio 1921 en [[Frascati]] kaj mortis en aĝo de 92 jaroj la 24-an de novembro 2013 en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1950]] kaj [[1956]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Ottavio Bugatti]], 1953-1961).

{{projektoj}}
{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Amadei, A}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>rk56f8bv973jncua52x247pmjc4epot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonio Vojak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948021</id>
    <revision>
      <id>9413016</id>
      <timestamp>2026-06-25T08:39:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] i...&quot;</comment>
      <origin>9413016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="570" sha1="kukvcwjc6d8frwett0thrmqsgni8vx1" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[193]] kaj [[193]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>kukvcwjc6d8frwett0thrmqsgni8vx1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413020</id>
      <parentid>9413016</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:40:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="580" sha1="f5ncixzm1lspez8wtvdybtalsldi35e" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Vojak, A}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>f5ncixzm1lspez8wtvdybtalsldi35e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413034</id>
      <parentid>9413020</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="602" sha1="ilc11hjm23mhdcht7wsg07zv2nsgfo2" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]] kaj futbala trejnisto. Li naskiĝis la ]] en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} kaj mortis en aĝo de x jaroj la en {{#invoke:Wikidata|claim|P20|parameter=link}}. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Vojak, A}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>ilc11hjm23mhdcht7wsg07zv2nsgfo2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413036</id>
      <parentid>9413034</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="674" sha1="m6g8mnzjmj8ex84jvj6astldho7v8zz" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]] kaj futbala trejnisto. Li naskiĝis la 19-an de novembro 1904
en [[Pula]] ({{l-it|Pola}}, en la duoninsulo [[Istrio]], nun en [[Kroatio]] sed tiam ankoraŭ kulture itala urbo) kaj mortis en aĝo de 70 jaroj la  	
9-an de majo 1975 en [[Varese]]. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]].

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Vojak, A}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>m6g8mnzjmj8ex84jvj6astldho7v8zz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413184</id>
      <parentid>9413036</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:41:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="801" sha1="835yc40wqenj1m4djt52dzl1kn2tuf6" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]] kaj futbala trejnisto. Li naskiĝis la 19-an de novembro 1904
en [[Pula]] ({{l-it|Pola}}, en la duoninsulo [[Istrio]], nun en [[Kroatio]] sed tiam ankoraŭ kulture itala urbo) kaj mortis en aĝo de 70 jaroj la  	
9-an de majo 1975 en [[Varese]]. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Attila Sallustro]] ([[1926]]-[[1937]] kaj [[Giuseppe Cavanna]] ([[1929]]-[[1935]]).

{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Vojak, A}}
[[Kategorio:Italaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>835yc40wqenj1m4djt52dzl1kn2tuf6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pino Pagani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948022</id>
    <revision>
      <id>9413017</id>
      <timestamp>2026-06-25T08:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Luigi Salvatore Vadacchino</username>
        <id>3678</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto gravulo}}   '''Giuseppe PAGANI''' (konita kiel '''Pino''', naskiĝis la [[31-an de marto]] [[1937]] en [[Codogno]], mortis la [[8-an de decembro]] [[2023]] en Codogno), estis [[Italio|itala]] ĵurnalisto, radioanoncisto kaj dialekta poeto.     Li estis eminenta radio-anoncisto dum la [[Kronvirusa malsano de 2019|COVID-19-pandemio]]; li kreis la programon Radio Zona Rossa (Ruĝa Zona Radio) por informi homojn pri la pandemio kaj ne lasi ilin solaj.&lt;ref&gt;...&quot;</comment>
      <origin>9413017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4417" sha1="081r16tpmbdal9ieb22b1sg1gk8jrhq" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

 '''Giuseppe PAGANI''' (konita kiel '''Pino''', naskiĝis la [[31-an de marto]] [[1937]] en [[Codogno]], mortis la [[8-an de decembro]] [[2023]] en Codogno), estis [[Italio|itala]] ĵurnalisto, radioanoncisto kaj dialekta poeto.

 
Li estis eminenta radio-anoncisto dum la [[Kronvirusa malsano de 2019|COVID-19-pandemio]]; li kreis la programon Radio Zona Rossa (Ruĝa Zona Radio) por informi homojn pri la pandemio kaj ne lasi ilin solaj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://milano.repubblica.it/cronaca/2023/12/09/news/morto_pino_pagani_codogno_radio_zona_rossa-421615512/|titolo=Morto a Codogno Pino Pagani, lo speaker di “Radio Zona Rossa” nei giorni della pandemia. “Quella volta che un’anziana chiamò in diretta per avere un termometro”|alirdato=2024-06-25|eldoninto=milano.repubblica.it}}&lt;/ref&gt;

 
== Biografio ==

Naskita en Codogno en 1937, la &quot;[[Korto]] Medri&quot;, situanta en la placo Fratelli Cairoli, li laboris ĉe la fabriko Duco-Montecatini en [[Avigliana]], poste ĉe la teksaĵfirmao Felisi en Codogno, antaŭ ol okupi administran postenon ĉe la civila hospitalo de Codogno.

Li ankaŭ aktivas en la sociaj, sindikataj kaj sportaj sektoroj. Li servas kiel prezidanto de ACLI-ĉapitro kaj kiel regiona reprezentanto por la organizaĵo. Krome, li reprezentas la asocion &quot;Amici di Fratel Emanuel&quot;, kiu subtenas la lernejon San Biagio en [[Statte]] (Apulio) kaj edukajn projektojn en [[Savoigne]], situanta ĉirkaŭ tridek kilometrojn de [[Saint-Louis (Senegalo)|Saint-Louis]], [[Senegalo]].

Pino Pagani estis ŝlosila figuro en la kultura vivo de la provinco Lodi; li verkis por pluraj gazetoj, inkluzive de ''[[Corriere della Sera]]'', ''[[Libertà]]'', ''[[Il Cittadino]]'', ''Giornale di Brescia'', kaj ''Il Popolo Codognese''.

Li ankaŭ estis dissendanto por ''RadioLodi'', ''Telemontepenice'', ''Telelibertà'', kaj—plej rimarkinde ''Radio Codogno''; dum la COVID-19-pandemio, li kreis la programon &quot;''Radio Zona Rossa''&quot; (Ruĝa Radio-Zono) por teni la loĝantojn informitaj kaj provizi al ili konstantan subtenon.

Li mortis pro kancero en 2023.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ilcittadino.it/stories/basso_lodigiano/codogno-addio-pino-pagani-fu-voce-radio-zona-rossa-lultimo-video-dialetto-o_104381_96/|titolo=CODOGNO Addio a Pino Pagani: fu la voce di Radio Zona Rossa - L’ultimo video in dialetto per «il Cittadino»|alirdato=2024-06-25|eldoninto=ilcittadino.it}}&lt;/ref&gt;

 
== Publikaĵoj ==

 
* AA VV, Codogno: un paese, la sua storia, la sua anima, Milan, Telesio Editore
* ''Brevi di cronaca lunga cento anni - 1908 A.C. Codogno (associazione calcio) - Codogno. Un secolo di storia''; Ed. MG Artigrafiche S.a.s.; [[Corno Giovine]] (LO); pp. 35 e 90; maig 2008
* ''Miòt e chisöl, as trèva via gnènt'', ''Il Cittadino'', 23 novembre 2011
* ''I bàgul dl donn in dla stala'', Il Cittadino, 14 desembre 2011
* ''Melga catàda, batüda e mìsa nal granè'', Il Cittadino, 29 agost 2012
* ''El magnan, laurèri ‘d quèi antìch'', ''Il Cittadino'', 21 maig 2014
* ''Quella &quot;Madre dei Poveri&quot; chiamata Giulietta - novantanove appunti per una riflessione , dagli scritti della Venerabile Giulia di Barolo nata Colbert'', Pino Pagani i Chiara Rocca, Corno Giovine (LO), MG Artigrafiche s.a.s., 2016
* ''È mort Doru Riboldi, el re d'la raspadüra'', ''Il Cittadino'', 28 febrer 2018
* ''Riva al temp di pum cudògn e pum granìn'', ''Il Cittadino'', 12 octubre 2023

 
== Rekompencoj ==


* ''Premio Tirinnanzi'', [[Legnano]], arĝenta medalo.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.premiotirinnanzi.it/|titolo=Premio Tirinnanzi|alirdato=2024-06-25|eldoninto=premiotirinnanzi.it}}&lt;/ref&gt;

* ''Premio Antica credenza di Sant'Ambrogio'',&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ilgiorno.it/lodi/cronaca/morto-pino-pagani-speaker-radio-zona-rossa-3ef2c314|titolo=Morto Pino Pagani, addio allo speaker di Radio Zona Rossa e voce di Codogno nei giorni bui dell’emergenza Covid|alirdato=2024-06-25|eldoninto=ilgiorno.it}}&lt;/ref&gt; 17-a eldono, 2014, Milano, en la proza ​​sekcio, kaj en la sama konkurso, poezia sekcio, 2-a ''Premio Tecoppa''

 
== Referencoj ==
{{Referencoj}}

 
== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{it}} [https://www.radiocodogno.com/ Oficiala paĝo de Radio Codogno]

 
{{Ĝermo}}

{{Vivtempo|Pagani, Pino}}

[[Kategorio:Italaj verkistoj]]
[[Kategorio:Italaj ĵurnalistoj]]
[[Kategorio:Italaj radioprezentistoj]]</text>
      <sha1>081r16tpmbdal9ieb22b1sg1gk8jrhq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413024</id>
      <parentid>9413017</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rei Momo</username>
        <id>26338</id>
      </contributor>
      <origin>9413024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4392" sha1="ej4973nqzl3mjonqfca4u6zhp8isnws" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Giuseppe PAGANI''' (konita kiel '''Pino''', naskiĝis la [[31-an de marto]] [[1937]] en [[Codogno]], mortis la [[8-an de decembro]] [[2023]] en Codogno), estis [[Italio|itala]] ĵurnalisto, radioanoncisto kaj dialekta poeto.

Li estis eminenta radio-anoncisto dum la [[Kronvirusa malsano de 2019|COVID-19-pandemio]]; li kreis la programon Radio Zona Rossa (Ruĝa Zona Radio) por informi homojn pri la pandemio kaj ne lasi ilin solaj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://milano.repubblica.it/cronaca/2023/12/09/news/morto_pino_pagani_codogno_radio_zona_rossa-421615512/|titolo=Morto a Codogno Pino Pagani, lo speaker di “Radio Zona Rossa” nei giorni della pandemia. “Quella volta che un’anziana chiamò in diretta per avere un termometro”|alirdato=2024-06-25|eldoninto=milano.repubblica.it}}&lt;/ref&gt;

== Biografio ==

Naskita en Codogno en 1937, la &quot;[[Korto]] Medri&quot;, situanta en la placo Fratelli Cairoli, li laboris ĉe la fabriko Duco-Montecatini en [[Avigliana]], poste ĉe la teksaĵfirmao Felisi en Codogno, antaŭ ol okupi administran postenon ĉe la civila hospitalo de Codogno.

Li ankaŭ aktivas en la sociaj, sindikataj kaj sportaj sektoroj. Li servas kiel prezidanto de ACLI-ĉapitro kaj kiel regiona reprezentanto por la organizaĵo. Krome, li reprezentas la asocion &quot;Amici di Fratel Emanuel&quot;, kiu subtenas la lernejon San Biagio en [[Statte]] (Apulio) kaj edukajn projektojn en [[Savoigne]], situanta ĉirkaŭ tridek kilometrojn de [[Saint-Louis (Senegalo)|Saint-Louis]], [[Senegalo]].

Pino Pagani estis ŝlosila figuro en la kultura vivo de la provinco Lodi; li verkis por pluraj gazetoj, inkluzive de ''[[Corriere della Sera]]'', ''[[Libertà]]'', ''[[Il Cittadino]]'', ''Giornale di Brescia'', kaj ''Il Popolo Codognese''.

Li ankaŭ estis dissendanto por ''RadioLodi'', ''Telemontepenice'', ''Telelibertà'', kaj—plej rimarkinde ''Radio Codogno''; dum la COVID-19-pandemio, li kreis la programon &quot;''Radio Zona Rossa''&quot; (Ruĝa Radio-Zono) por teni la loĝantojn informitaj kaj provizi al ili konstantan subtenon.

Li mortis pro kancero en 2023.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ilcittadino.it/stories/basso_lodigiano/codogno-addio-pino-pagani-fu-voce-radio-zona-rossa-lultimo-video-dialetto-o_104381_96/|titolo=CODOGNO Addio a Pino Pagani: fu la voce di Radio Zona Rossa - L’ultimo video in dialetto per «il Cittadino»|alirdato=2024-06-25|eldoninto=ilcittadino.it}}&lt;/ref&gt;

== Publikaĵoj ==

* AA VV, Codogno: un paese, la sua storia, la sua anima, Milan, Telesio Editore
* ''Brevi di cronaca lunga cento anni - 1908 A.C. Codogno (associazione calcio) - Codogno. Un secolo di storia''; Ed. MG Artigrafiche S.a.s.; [[Corno Giovine]] (LO); pp. 35 e 90; maig 2008
* ''Miòt e chisöl, as trèva via gnènt'', ''Il Cittadino'', 23 novembre 2011
* ''I bàgul dl donn in dla stala'', Il Cittadino, 14 desembre 2011
* ''Melga catàda, batüda e mìsa nal granè'', Il Cittadino, 29 agost 2012
* ''El magnan, laurèri ‘d quèi antìch'', ''Il Cittadino'', 21 maig 2014
* ''Quella &quot;Madre dei Poveri&quot; chiamata Giulietta - novantanove appunti per una riflessione , dagli scritti della Venerabile Giulia di Barolo nata Colbert'', Pino Pagani i Chiara Rocca, Corno Giovine (LO), MG Artigrafiche s.a.s., 2016
* ''È mort Doru Riboldi, el re d'la raspadüra'', ''Il Cittadino'', 28 febrer 2018
* ''Riva al temp di pum cudògn e pum granìn'', ''Il Cittadino'', 12 octubre 2023

== Rekompencoj ==

* ''Premio Tirinnanzi'', [[Legnano]], arĝenta medalo.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.premiotirinnanzi.it/|titolo=Premio Tirinnanzi|alirdato=2024-06-25|eldoninto=premiotirinnanzi.it}}&lt;/ref&gt;

* ''Premio Antica credenza di Sant'Ambrogio'',&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ilgiorno.it/lodi/cronaca/morto-pino-pagani-speaker-radio-zona-rossa-3ef2c314|titolo=Morto Pino Pagani, addio allo speaker di Radio Zona Rossa e voce di Codogno nei giorni bui dell’emergenza Covid|alirdato=2024-06-25|eldoninto=ilgiorno.it}}&lt;/ref&gt; 17-a eldono, 2014, Milano, en la proza ​​sekcio, kaj en la sama konkurso, poezia sekcio, 2-a ''Premio Tecoppa''

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{it}} [https://www.radiocodogno.com/ Oficiala paĝo de Radio Codogno]

{{Ĝermo}}

{{Vivtempo|Pagani, Pino}}

[[Kategorio:Italaj verkistoj]]
[[Kategorio:Italaj ĵurnalistoj]]
[[Kategorio:Italaj radioprezentistoj]]</text>
      <sha1>ej4973nqzl3mjonqfca4u6zhp8isnws</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413031</id>
      <parentid>9413024</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rei Momo</username>
        <id>26338</id>
      </contributor>
      <origin>9413031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4530" sha1="26y4qiizk0ruagagosvkr9jxlwlr5h0" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Giuseppe PAGANI''' (konita kiel '''Pino''', naskiĝis la [[31-an de marto]] [[1937]] en [[Codogno]], mortis la [[8-an de decembro]] [[2023]] en Codogno), estis [[Italio|itala]] ĵurnalisto, radioanoncisto kaj dialekta poeto.

Li estis eminenta radio-anoncisto dum la [[Kronvirusa malsano de 2019|COVID-19-pandemio]]; li kreis la programon Radio Zona Rossa (Ruĝa Zona Radio) por informi homojn pri la pandemio kaj ne lasi ilin solaj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://milano.repubblica.it/cronaca/2023/12/09/news/morto_pino_pagani_codogno_radio_zona_rossa-421615512/|titolo=Morto a Codogno Pino Pagani, lo speaker di “Radio Zona Rossa” nei giorni della pandemia. “Quella volta che un’anziana chiamò in diretta per avere un termometro”|alirdato=2024-06-25|eldoninto=milano.repubblica.it}}&lt;/ref&gt;

== Biografio ==

Naskita en Codogno en 1937, la &quot;[[Korto]] Medri&quot;, situanta en la placo Fratelli Cairoli, li laboris ĉe la fabriko Duco-Montecatini en [[Avigliana]], poste ĉe la teksaĵfirmao Felisi en Codogno, antaŭ ol okupi administran postenon ĉe la civila hospitalo de Codogno.

Li ankaŭ aktivas en la sociaj, sindikataj kaj sportaj sektoroj. Li servas kiel prezidanto de ACLI-ĉapitro kaj kiel regiona reprezentanto por la organizaĵo. Krome, li reprezentas la asocion &quot;Amici di Fratel Emanuel&quot;, kiu subtenas la lernejon San Biagio en [[Statte]] (Apulio) kaj edukajn projektojn en [[Savoigne]], situanta ĉirkaŭ tridek kilometrojn de [[Saint-Louis (Senegalo)|Saint-Louis]], [[Senegalo]].

Pino Pagani estis ŝlosila figuro en la kultura vivo de la provinco Lodi; li verkis por pluraj gazetoj, inkluzive de ''[[Corriere della Sera]]'', ''[[Libertà]]'', ''[[Il Cittadino]]'', ''Giornale di Brescia'', kaj ''Il Popolo Codognese''.

Li ankaŭ estis dissendanto por ''RadioLodi'', ''Telemontepenice'', ''Telelibertà'', kaj—plej rimarkinde ''Radio Codogno''; dum la COVID-19-pandemio, li kreis la programon &quot;''Radio Zona Rossa''&quot; (Ruĝa Radio-Zono) por teni la loĝantojn informitaj kaj provizi al ili konstantan subtenon.

Li mortis pro kancero en 2023.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ilcittadino.it/stories/basso_lodigiano/codogno-addio-pino-pagani-fu-voce-radio-zona-rossa-lultimo-video-dialetto-o_104381_96/|titolo=CODOGNO Addio a Pino Pagani: fu la voce di Radio Zona Rossa - L’ultimo video in dialetto per «il Cittadino»|alirdato=2024-06-25|eldoninto=ilcittadino.it}}&lt;/ref&gt;

== Publikaĵoj ==

* AA VV, Codogno: un paese, la sua storia, la sua anima, Milan, Telesio Editore
* ''Brevi di cronaca lunga cento anni - 1908 A.C. Codogno (associazione calcio) - Codogno. Un secolo di storia''; Ed. MG Artigrafiche S.a.s.; [[Corno Giovine]] (LO); pp. 35 e 90; maig 2008
* ''Miòt e chisöl, as trèva via gnènt'', ''Il Cittadino'', 23 novembre 2011
* ''I bàgul dl donn in dla stala'', Il Cittadino, 14 desembre 2011
* ''Melga catàda, batüda e mìsa nal granè'', Il Cittadino, 29 agost 2012
* ''El magnan, laurèri ‘d quèi antìch'', ''Il Cittadino'', 21 maig 2014
* ''Quella &quot;Madre dei Poveri&quot; chiamata Giulietta - novantanove appunti per una riflessione , dagli scritti della Venerabile Giulia di Barolo nata Colbert'', Pino Pagani i Chiara Rocca, Corno Giovine (LO), MG Artigrafiche s.a.s., 2016
* ''È mort Doru Riboldi, el re d'la raspadüra'', ''Il Cittadino'', 28 febrer 2018
* ''Riva al temp di pum cudògn e pum granìn'', ''Il Cittadino'', 12 octubre 2023

== Rekompencoj ==

* ''Premio Tirinnanzi'', [[Legnano]], arĝenta medalo.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.premiotirinnanzi.it/|titolo=Premio Tirinnanzi|alirdato=2024-06-25|eldoninto=premiotirinnanzi.it}}&lt;/ref&gt;

* ''Premio Antica credenza di Sant'Ambrogio'',&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ilgiorno.it/lodi/cronaca/morto-pino-pagani-speaker-radio-zona-rossa-3ef2c314|titolo=Morto Pino Pagani, addio allo speaker di Radio Zona Rossa e voce di Codogno nei giorni bui dell’emergenza Covid|alirdato=2024-06-25|eldoninto=ilgiorno.it}}&lt;/ref&gt; 17-a eldono, 2014, Milano, en la proza ​​sekcio, kaj en la sama konkurso, poezia sekcio, 2-a ''Premio Tecoppa''

== Bildoj ==
&lt;gallery&gt;
Image:Pino Pagani italian radiospeaker.jpg|Pino Pagani dum la programo ''Radio Zona Rossa'', [[2020]].
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{it}} [https://www.radiocodogno.com/ Oficiala paĝo de Radio Codogno]

{{Ĝermo}}

{{Vivtempo|Pagani, Pino}}

[[Kategorio:Italaj verkistoj]]
[[Kategorio:Italaj ĵurnalistoj]]
[[Kategorio:Italaj radioprezentistoj]]</text>
      <sha1>26y4qiizk0ruagagosvkr9jxlwlr5h0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willem van de Velde la juna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948023</id>
    <revision>
      <id>9413039</id>
      <timestamp>2026-06-25T08:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1359000192|Willem van de Velde the Younger]]&quot;</comment>
      <origin>9413039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3665" sha1="g7zh2jz7r43jwjibewa9o4nc1du7mfz" xml:space="preserve">
'''Willem van de VELDE la pli juna''' (baptita la 18-an de decembro 1633 en [[Leiden]] - mortis la 6-an de aprilo 1707 en [[Grenviĉo]]) estis nederlanda pentristo, kiu specialiĝis pri mara arto. Li estis la filo de Willem van de Velde la pli aĝa, kiu ankaŭ specialiĝis pri mara arto. Lia frato, Adriaen van de Velde, estis [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]].
[[Dosiero:Portrait_of_an_Artist_in_His_Studio_by_Michiel_van_Musscher.jpg|eta|309x309ra|Portreto de Van de Velde en lia studio de Michiel van Musscher]]

== Verkado ==
La plej multaj el la plej bonaj verkoj de Van de Velde reprezentas vidojn de la marbordo de Holando, kun nederlandaj ŝipoj. Liaj plej bonaj produktaĵoj estas delikataj, viglaj kaj finitaj en manipulado, kaj ĝustaj en la desegnado de la ŝipoj kaj ilia rigilaro. La multaj figuroj estas elokvente prezentitaj, kaj la artisto sukcesas en siaj bildigoj de maro, ĉu en trankvilo aŭ ŝtormo. La ŝipoj estas portretitaj kun preskaŭ fotografia precizeco, kaj estas la plej precizaj gvidiloj haveblaj pri la aspekto de ŝipoj de la 17-a jarcento.

=== Galerio ===
&lt;gallery&gt;
Dosiero:A_memorial_to_Willem_van_de_Velde_the_Older_and_the_Younger_in_St_James's_Church,_Piccadilly.jpg|alternative=A memorial to Willem van de Velde the Older and the Younger in St James's Church, Piccadilly.| Monumento al Willem van de Velde la pli maljuna kaj la pli juna en la preĝejo St James, Piccadilly.
Dosiero:De_Gouden_Leeuw_tijdens_de_Slag_bij_Kijkduin_(Battle_of_Texel)_1673_Willem_van_de_Velde.jpg|alternative=The Battle of Texel, painted 1687| ''La Batalo de Texel'', pentrita en 1687
Dosiero:The_Burning_of_the_Royal_James_at_the_Battle_of_Solebay,_28_May_1672_RMG_BHC0302.tiff|alternative=The burning of the Royal James at the Battle of Solebay| ''La brulado de la Royal James ĉe la Batalo de Solebay''
Dosiero:HMS_St_Andrew_at_sea_in_a_moderate_breeze.jpg|alternative=HMS St Andrew at sea in a moderate breeze, painted c. 1673| ''HMS &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwkQ&quot;&gt;St Andrew&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; surmare en modera brizo'', pentrita ĉ.&amp;nbsp;1673
Dosiero:Ships_Riding_Quietely_at_Anchor_(Willem_van_de_Velde,_the_younger).jpg|alternative=Ships riding quietly at anchor c. 1670s| ''Ŝipoj rajdantaj kviete ĉe ankro'' ĉirkaŭ la 1670-aj jaroj
Dosiero:1972P53_The_English_Ship_Hampton_Court_in_a_Gale.jpg|alternative=The English Ship Hampton Court in a Gale c. 1680s| ''La angla ŝipo Hampton Court en ventego'' ĉirkaŭ la 1680-aj jaroj 
Dosiero:W_Van_De_Velde,_Calm_-_Fishing_Boats_Under_Sail,_1655-60,_Wallace_Collection.jpg|alternative=Calm: Fishing Boats Under Sail c. 1655-60| ''Trankvilo: Fiŝkaptistaj boatoj sub veloj'' ĉ. 1655-60
Dosiero:Entrance_to_a_Dutch_Port_MET_DP146449.jpg|alternative=Entrance to a Dutch Port, c. 1665, Metropolitan Museum of Art| ''Enirejo al nederlanda haveno'', ĉ. 1665, Metropola Muzeo de Arto
Dosiero:Willem_van_de_Velde_II_-_Dutch_men-o'-war_and_other_shipping_in_a_calm.jpg|alternative=Dutch Ships in a Calm Sea, c. 1665, Rijksmuseum Amsterdam| ''Nederlandaj Ŝipoj en Trankvila Maro'', {{Ĉirkaŭ|1665}}, [[Rijksmuseum|Rijksmuseum Amsterdamo]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/SK-C-1707|title=Dutch Ships in a Calm Sea, Willem van de Velde (II), c. 1665|website=Rijksmuseum|access-date=12 May 2020}}&lt;/ref&gt;
Dosiero:Het_Kanonschot_-_Canon_fired_(Willem_van_de_Velde_II,_1707).jpg|alternative=The cannon shot| ''La kanonpafo''
Dosiero:De_Windstoot_-_A_ship_in_need_in_a_raging_storm_(Willem_van_de_Velde_II,_1707).jpg|alternative=The gust (c. 1680), in the collection of the Rijksmuseum| ''La ekvento'' (ĉ. 1680), en la kolekto de la Rijksmuseum
&lt;/gallery&gt;
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>g7zh2jz7r43jwjibewa9o4nc1du7mfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413041</id>
      <parentid>9413039</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3821" sha1="gq3o5qo11n8t4mlyi6lpdf9nef3y1ut" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Willem van de VELDE la pli juna''' (baptita la 18-an de decembro 1633 en [[Leiden]] - mortis la 6-an de aprilo 1707 en [[Grenviĉo]]) estis nederlanda pentristo, kiu specialiĝis pri mara arto. Li estis la filo de Willem van de Velde la pli aĝa, kiu ankaŭ specialiĝis pri mara arto. Lia frato, Adriaen van de Velde, estis [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]].
[[Dosiero:Portrait_of_an_Artist_in_His_Studio_by_Michiel_van_Musscher.jpg|eta|309x309ra|Portreto de Van de Velde en lia studio de Michiel van Musscher]]

== Verkado ==
La plej multaj el la plej bonaj verkoj de Van de Velde reprezentas vidojn de la marbordo de Holando, kun nederlandaj ŝipoj. Liaj plej bonaj produktaĵoj estas delikataj, viglaj kaj finitaj en manipulado, kaj ĝustaj en la desegnado de la ŝipoj kaj ilia rigilaro. La multaj figuroj estas elokvente prezentitaj, kaj la artisto sukcesas en siaj bildigoj de maro, ĉu en trankvilo aŭ ŝtormo. La ŝipoj estas portretitaj kun preskaŭ fotografia precizeco, kaj estas la plej precizaj gvidiloj haveblaj pri la aspekto de ŝipoj de la 17-a jarcento.

=== Galerio ===
&lt;gallery&gt;
Dosiero:A_memorial_to_Willem_van_de_Velde_the_Older_and_the_Younger_in_St_James's_Church,_Piccadilly.jpg|alternative=A memorial to Willem van de Velde the Older and the Younger in St James's Church, Piccadilly.| Monumento al Willem van de Velde la pli maljuna kaj la pli juna en la preĝejo St James, Piccadilly.
Dosiero:De_Gouden_Leeuw_tijdens_de_Slag_bij_Kijkduin_(Battle_of_Texel)_1673_Willem_van_de_Velde.jpg|alternative=The Battle of Texel, painted 1687| ''La Batalo de Texel'', pentrita en 1687
Dosiero:The_Burning_of_the_Royal_James_at_the_Battle_of_Solebay,_28_May_1672_RMG_BHC0302.tiff|alternative=The burning of the Royal James at the Battle of Solebay| ''La brulado de la Royal James ĉe la Batalo de Solebay''
Dosiero:HMS_St_Andrew_at_sea_in_a_moderate_breeze.jpg|alternative=HMS St Andrew at sea in a moderate breeze, painted c. 1673| ''HMS &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwkQ&quot;&gt;St Andrew&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; surmare en modera brizo'', pentrita ĉ.&amp;nbsp;1673
Dosiero:Ships_Riding_Quietely_at_Anchor_(Willem_van_de_Velde,_the_younger).jpg|alternative=Ships riding quietly at anchor c. 1670s| ''Ŝipoj rajdantaj kviete ĉe ankro'' ĉirkaŭ la 1670-aj jaroj
Dosiero:1972P53_The_English_Ship_Hampton_Court_in_a_Gale.jpg|alternative=The English Ship Hampton Court in a Gale c. 1680s| ''La angla ŝipo Hampton Court en ventego'' ĉirkaŭ la 1680-aj jaroj 
Dosiero:W_Van_De_Velde,_Calm_-_Fishing_Boats_Under_Sail,_1655-60,_Wallace_Collection.jpg|alternative=Calm: Fishing Boats Under Sail c. 1655-60| ''Trankvilo: Fiŝkaptistaj boatoj sub veloj'' ĉ. 1655-60
Dosiero:Entrance_to_a_Dutch_Port_MET_DP146449.jpg|alternative=Entrance to a Dutch Port, c. 1665, Metropolitan Museum of Art| ''Enirejo al nederlanda haveno'', ĉ. 1665, Metropola Muzeo de Arto
Dosiero:Willem_van_de_Velde_II_-_Dutch_men-o'-war_and_other_shipping_in_a_calm.jpg|alternative=Dutch Ships in a Calm Sea, c. 1665, Rijksmuseum Amsterdam| ''Nederlandaj Ŝipoj en Trankvila Maro'', {{Ĉirkaŭ|1665}}, [[Rijksmuseum|Rijksmuseum Amsterdamo]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/SK-C-1707|title=Dutch Ships in a Calm Sea, Willem van de Velde (II), c. 1665|website=Rijksmuseum|access-date=12 May 2020}}&lt;/ref&gt;
Dosiero:Het_Kanonschot_-_Canon_fired_(Willem_van_de_Velde_II,_1707).jpg|alternative=The cannon shot| ''La kanonpafo''
Dosiero:De_Windstoot_-_A_ship_in_need_in_a_raging_storm_(Willem_van_de_Velde_II,_1707).jpg|alternative=The gust (c. 1680), in the collection of the Rijksmuseum| ''La ekvento'' (ĉ. 1680), en la kolekto de la Rijksmuseum
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Velde van de, Willem}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>gq3o5qo11n8t4mlyi6lpdf9nef3y1ut</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413048</id>
      <parentid>9413041</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:05:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3820" sha1="er9mbijxelhk5h2euia5g173zy3px7z" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Willem van de VELDE la pli juna''' (baptita la 18-an de decembro 1633 en [[Leiden]] - mortis la 6-an de aprilo 1707 en [[Grenviĉo]]) estis nederlanda pentristo, kiu specialiĝis pri mara arto. Li estis la filo de Willem van de Velde la pliaĝa, kiu ankaŭ specialiĝis pri mara arto. Lia frato, Adriaen van de Velde, estis [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]].
[[Dosiero:Portrait_of_an_Artist_in_His_Studio_by_Michiel_van_Musscher.jpg|eta|309x309ra|Portreto de Van de Velde en lia studio de Michiel van Musscher]]

== Verkado ==
La plej multaj el la plej bonaj verkoj de Van de Velde reprezentas vidojn de la marbordo de Holando, kun nederlandaj ŝipoj. Liaj plej bonaj produktaĵoj estas delikataj, viglaj kaj finitaj en manipulado, kaj ĝustaj en la desegnado de la ŝipoj kaj ilia rigilaro. La multaj figuroj estas elokvente prezentitaj, kaj la artisto sukcesas en siaj bildigoj de maro, ĉu en trankvilo aŭ ŝtormo. La ŝipoj estas portretitaj kun preskaŭ fotografia precizeco, kaj estas la plej precizaj gvidiloj haveblaj pri la aspekto de ŝipoj de la 17-a jarcento.

=== Galerio ===
&lt;gallery&gt;
Dosiero:A_memorial_to_Willem_van_de_Velde_the_Older_and_the_Younger_in_St_James's_Church,_Piccadilly.jpg|alternative=A memorial to Willem van de Velde the Older and the Younger in St James's Church, Piccadilly.| Monumento al Willem van de Velde la pli maljuna kaj la pli juna en la preĝejo St James, Piccadilly.
Dosiero:De_Gouden_Leeuw_tijdens_de_Slag_bij_Kijkduin_(Battle_of_Texel)_1673_Willem_van_de_Velde.jpg|alternative=The Battle of Texel, painted 1687| ''La Batalo de Texel'', pentrita en 1687
Dosiero:The_Burning_of_the_Royal_James_at_the_Battle_of_Solebay,_28_May_1672_RMG_BHC0302.tiff|alternative=The burning of the Royal James at the Battle of Solebay| ''La brulado de la Royal James ĉe la Batalo de Solebay''
Dosiero:HMS_St_Andrew_at_sea_in_a_moderate_breeze.jpg|alternative=HMS St Andrew at sea in a moderate breeze, painted c. 1673| ''HMS &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwkQ&quot;&gt;St Andrew&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; surmare en modera brizo'', pentrita ĉ.&amp;nbsp;1673
Dosiero:Ships_Riding_Quietely_at_Anchor_(Willem_van_de_Velde,_the_younger).jpg|alternative=Ships riding quietly at anchor c. 1670s| ''Ŝipoj rajdantaj kviete ĉe ankro'' ĉirkaŭ la 1670-aj jaroj
Dosiero:1972P53_The_English_Ship_Hampton_Court_in_a_Gale.jpg|alternative=The English Ship Hampton Court in a Gale c. 1680s| ''La angla ŝipo Hampton Court en ventego'' ĉirkaŭ la 1680-aj jaroj 
Dosiero:W_Van_De_Velde,_Calm_-_Fishing_Boats_Under_Sail,_1655-60,_Wallace_Collection.jpg|alternative=Calm: Fishing Boats Under Sail c. 1655-60| ''Trankvilo: Fiŝkaptistaj boatoj sub veloj'' ĉ. 1655-60
Dosiero:Entrance_to_a_Dutch_Port_MET_DP146449.jpg|alternative=Entrance to a Dutch Port, c. 1665, Metropolitan Museum of Art| ''Enirejo al nederlanda haveno'', ĉ. 1665, Metropola Muzeo de Arto
Dosiero:Willem_van_de_Velde_II_-_Dutch_men-o'-war_and_other_shipping_in_a_calm.jpg|alternative=Dutch Ships in a Calm Sea, c. 1665, Rijksmuseum Amsterdam| ''Nederlandaj Ŝipoj en Trankvila Maro'', {{Ĉirkaŭ|1665}}, [[Rijksmuseum|Rijksmuseum Amsterdamo]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/SK-C-1707|title=Dutch Ships in a Calm Sea, Willem van de Velde (II), c. 1665|website=Rijksmuseum|access-date=12 May 2020}}&lt;/ref&gt;
Dosiero:Het_Kanonschot_-_Canon_fired_(Willem_van_de_Velde_II,_1707).jpg|alternative=The cannon shot| ''La kanonpafo''
Dosiero:De_Windstoot_-_A_ship_in_need_in_a_raging_storm_(Willem_van_de_Velde_II,_1707).jpg|alternative=The gust (c. 1680), in the collection of the Rijksmuseum| ''La ekvento'' (ĉ. 1680), en la kolekto de la Rijksmuseum
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Velde van de, Willem}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>er9mbijxelhk5h2euia5g173zy3px7z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willem van de Velde la maljuna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948024</id>
    <redirect title="Willem van de Velde la pliaĝa" />
    <revision>
      <id>9413050</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Willem van de Velde la pliaĝa]]</comment>
      <origin>9413050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="0tml2ccfve8pagwn86tqut1q9qoddjl" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Willem van de Velde la pliaĝa]]</text>
      <sha1>0tml2ccfve8pagwn86tqut1q9qoddjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willem van de Velde la pliaĝa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948025</id>
    <revision>
      <id>9413056</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1345504196|Willem van de Velde the Elder]]&quot;</comment>
      <origin>9413056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3257" sha1="5zl2pr6g5g6ir0nb6oqkq3pgz1rft5g" xml:space="preserve">
'''Willem van de VELDE la pliaĝa''' (aŭ '''la maljuna''') (naskiĝis je ĉirkaŭ 1611 en [[Leiden]], [[Unuiĝintaj Provincoj de Nederlando]] - mortis la 16-an de decembro 1693 en [[Grenviĉo]]) estis nederlanda marpentraĵo-pentristo [[Ora jarcento de Nederlando|de la Ora Epoko]], kiu produktis multajn precizajn desegnaĵojn de ŝipoj kaj inkpentraĵojn de flotoj, sed poste lernis uzi oleajn farbojn kiel lia filo, samnomulo la juna.
[[Dosiero:A_memorial_to_Willem_van_de_Velde_the_Older_and_the_Younger_in_St_James's_Church,_Piccadilly.jpg|eta|Monumento al Willem van de Velde la pli maljuna kaj la pli juna en la preĝejo St James, Piccadilly.]]

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:De_slag_bij_Terheide_-_The_Battle_of_Schevening_-_August_10_1653_(Willem_van_de_Velde_I,_1657).jpg|alternative=The Battle of Terheide (1657), commemorating the Battle of Scheveningen on 10 August 1653| ''La Batalo de Terheide'' (1657), memorante la Batalon de Scheveningen la 10-an de aŭgusto 1653
Dosiero:The_Battle_of_Scheveningen,_10_August_1653_RMG_BHC0277.jpg|alternative=The Battle of Scheveningen, 10 August 1653. Willem painted himself into the scene on a galliot, left foreground, he is the seated figure, drawing the action on his right| La Batalo de Scheveningen, 10-a de aŭgusto 1653. Willem pentris sin mem en la scenon sur [[galioto]], maldekstre malfono, li estas la sidanta figuro, desegnante la agon dekstre.
Dosiero:Willem_van_de_Velde_(II)_-_De_verovering_van_het_Engelse_admiraalschip_de_'Royal_Prince'.jpg|alternative=The surrender of the Prince Royal 3 June 1666| ''La kapitulaco de la Reĝa Princo'' la 3-an de junio 1666
Dosiero:De_krijgsraad_aan_boord_van_de_'De_Zeven_Provinciën',_het_admiraalschip_van_Michiel_Adriaensz_de_Ruyter,_10_juni_1666_(Willem_van_de_Velde_I,_1693).jpg|alternative=Battle council on the De Zeven Provinciën, 10 June 1666| ''Batalkonsilio sur la {{Lang|nl|[[Dutch ship De Zeven Provinciën (1665)|De Zeven Provinciën]]}}'', la 10-an de junio 1666
Dosiero:Ritning-&quot;Galleri_och_akterspegel&quot;_av_van_de_Velde_d.ä._1667._1667_-_Sjöhistoriska_museet_-_O_04110.tif|alternative=Gallery and transom, 1667, from Sweden's Maritime Museum| ''Galerio kaj transomo'', 1667, de la Marverturmuzeo de Svedio
Dosiero:The_First_Battle_of_Schooneveld,_28_May_1673_van_de_Velde_RMG_BHC0305.jpg|alternative=The Battle of Schooneveld (1674), commemorating the Battle of Schooneveld on 7 June 1673| ''La Batalo de Schooneveld'' (1674), festante la Batalon de Schooneveld la 7-an de junio 1673
&lt;/gallery&gt;

*  [https://web.archive.org/web/20060507201125/http://www.nmm.ac.uk/mag/pages/mnuInDepth/Biography.cfm?biog=136 Biografio de la Nacia Marverturmuzeo]
* [https://web.archive.org/web/20090122181957/http://nmm.ac.uk/collections/explore/index.cfm/category/vandeveldedrawings Nacia Marverturmuzeo-portalo por iliaj van de Velde-desegnaĵoj enrete] unu el la plej grandaj kolektoj, 1500 eroj el kiuj 837 estas ilustritaj.
* [http://www.artcyclopedia.com/artists/velde_the_elder_willem_van_de.html ArtCyclopedia listo de liaj pentraĵoj enrete]
* [http://www.npg.org.uk/collections/search/person.php?LinkID=mp14388 Nacia Portreta Galerio: Bainbrigg Buckeridge]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1610-1619]]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>5zl2pr6g5g6ir0nb6oqkq3pgz1rft5g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413057</id>
      <parentid>9413056</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:14:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3436" sha1="0ilfmym6bnvarfmztcsvdsgbnvmimaa" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Willem van de VELDE la pliaĝa''' (aŭ '''la maljuna''') (naskiĝis je ĉirkaŭ 1611 en [[Leiden]], [[Unuiĝintaj Provincoj de Nederlando]] - mortis la 16-an de decembro 1693 en [[Grenviĉo]]) estis nederlanda marpentraĵo-pentristo [[Ora jarcento de Nederlando|de la Ora Epoko]], kiu produktis multajn precizajn desegnaĵojn de ŝipoj kaj inkpentraĵojn de flotoj, sed poste lernis uzi oleajn farbojn kiel lia filo, samnomulo la juna.
[[Dosiero:A_memorial_to_Willem_van_de_Velde_the_Older_and_the_Younger_in_St_James's_Church,_Piccadilly.jpg|eta|Monumento al Willem van de Velde la pli maljuna kaj la pli juna en la preĝejo St James, Piccadilly.]]

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:De_slag_bij_Terheide_-_The_Battle_of_Schevening_-_August_10_1653_(Willem_van_de_Velde_I,_1657).jpg|alternative=The Battle of Terheide (1657), commemorating the Battle of Scheveningen on 10 August 1653| ''La Batalo de Terheide'' (1657), memorante la Batalon de Scheveningen la 10-an de aŭgusto 1653
Dosiero:The_Battle_of_Scheveningen,_10_August_1653_RMG_BHC0277.jpg|alternative=The Battle of Scheveningen, 10 August 1653. Willem painted himself into the scene on a galliot, left foreground, he is the seated figure, drawing the action on his right| La Batalo de Scheveningen, 10-a de aŭgusto 1653. Willem pentris sin mem en la scenon sur [[galioto]], maldekstre malfono, li estas la sidanta figuro, desegnante la agon dekstre.
Dosiero:Willem_van_de_Velde_(II)_-_De_verovering_van_het_Engelse_admiraalschip_de_'Royal_Prince'.jpg|alternative=The surrender of the Prince Royal 3 June 1666| ''La kapitulaco de la Reĝa Princo'' la 3-an de junio 1666
Dosiero:De_krijgsraad_aan_boord_van_de_'De_Zeven_Provinciën',_het_admiraalschip_van_Michiel_Adriaensz_de_Ruyter,_10_juni_1666_(Willem_van_de_Velde_I,_1693).jpg|alternative=Battle council on the De Zeven Provinciën, 10 June 1666| ''Batalkonsilio sur la {{Lang|nl|[[Dutch ship De Zeven Provinciën (1665)|De Zeven Provinciën]]}}'', la 10-an de junio 1666
Dosiero:Ritning-&quot;Galleri_och_akterspegel&quot;_av_van_de_Velde_d.ä._1667._1667_-_Sjöhistoriska_museet_-_O_04110.tif|alternative=Gallery and transom, 1667, from Sweden's Maritime Museum| ''Galerio kaj transomo'', 1667, de la Marverturmuzeo de Svedio
Dosiero:The_First_Battle_of_Schooneveld,_28_May_1673_van_de_Velde_RMG_BHC0305.jpg|alternative=The Battle of Schooneveld (1674), commemorating the Battle of Schooneveld on 7 June 1673| ''La Batalo de Schooneveld'' (1674), festante la Batalon de Schooneveld la 7-an de junio 1673
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

*  [https://web.archive.org/web/20060507201125/http://www.nmm.ac.uk/mag/pages/mnuInDepth/Biography.cfm?biog=136 Biografio de la Nacia Marverturmuzeo]
* [https://web.archive.org/web/20090122181957/http://nmm.ac.uk/collections/explore/index.cfm/category/vandeveldedrawings Nacia Marverturmuzeo-portalo por iliaj van de Velde-desegnaĵoj enrete] unu el la plej grandaj kolektoj, 1500 eroj el kiuj 837 estas ilustritaj.
* [http://www.artcyclopedia.com/artists/velde_the_elder_willem_van_de.html ArtCyclopedia listo de liaj pentraĵoj enrete]
* [http://www.npg.org.uk/collections/search/person.php?LinkID=mp14388 Nacia Portreta Galerio: Bainbrigg Buckeridge]

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Velde van der, Willem}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1610-1619]]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>0ilfmym6bnvarfmztcsvdsgbnvmimaa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413058</id>
      <parentid>9413057</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3812" sha1="68ojiyuzlga23acb00d5f0k1dda3dg6" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Willem van de VELDE la pliaĝa''' (aŭ '''la maljuna''') (naskiĝis je ĉirkaŭ 1611 en [[Leiden]], [[Unuiĝintaj Provincoj|Unuiĝintaj Provincoj de Nederlando]] - mortis la 16-an de decembro 1693 en [[Grenviĉo]]) estis nederlanda marpentraĵo-pentristo [[Ora jarcento de Nederlando|de la Ora Epoko]], kiu produktis multajn precizajn desegnaĵojn de ŝipoj kaj inkpentraĵojn de flotoj, sed poste lernis uzi oleajn farbojn kiel lia filo, samnomulo la juna.

Dum iom da tempo, li estis oficiala artisto en la nederlanda [[mararmeo]]. Li ĉeestis la Batalon de la Kvar Tagoj kaj la Batalon de Santiago, kie li faris skizojn.

En 1672, Willem eniris la servon de [[Karlo la 2-a de Anglio]] , en tempo kiam la Unuiĝintaj Provincoj de Nederlando militis kontraŭ Anglio ([[Anglaj-nederlandaj militoj|Tria Angla-Nederlanda Milito]]).[[Dosiero:A_memorial_to_Willem_van_de_Velde_the_Older_and_the_Younger_in_St_James's_Church,_Piccadilly.jpg|eta|Monumento al Willem van de Velde la pli maljuna kaj la pli juna en la preĝejo St James, Piccadilly.]]

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:De_slag_bij_Terheide_-_The_Battle_of_Schevening_-_August_10_1653_(Willem_van_de_Velde_I,_1657).jpg|alternative=The Battle of Terheide (1657), commemorating the Battle of Scheveningen on 10 August 1653| ''La Batalo de Terheide'' (1657), memorante la Batalon de Scheveningen la 10-an de aŭgusto 1653
Dosiero:The_Battle_of_Scheveningen,_10_August_1653_RMG_BHC0277.jpg|alternative=The Battle of Scheveningen, 10 August 1653. Willem painted himself into the scene on a galliot, left foreground, he is the seated figure, drawing the action on his right| La Batalo de Scheveningen, 10-a de aŭgusto 1653. Willem pentris sin mem en la scenon sur [[galioto]], maldekstre malfono, li estas la sidanta figuro, desegnante la agon dekstre.
Dosiero:Willem_van_de_Velde_(II)_-_De_verovering_van_het_Engelse_admiraalschip_de_'Royal_Prince'.jpg|alternative=The surrender of the Prince Royal 3 June 1666| ''La kapitulaco de la Reĝa Princo'' la 3-an de junio 1666
Dosiero:De_krijgsraad_aan_boord_van_de_'De_Zeven_Provinciën',_het_admiraalschip_van_Michiel_Adriaensz_de_Ruyter,_10_juni_1666_(Willem_van_de_Velde_I,_1693).jpg|alternative=Battle council on the De Zeven Provinciën, 10 June 1666| ''Batalkonsilio sur la nederlanda ŝipo &lt;nowiki&gt;''De Zeven Provinciën''&lt;/nowiki&gt;'', la 10-an de junio 1666
Dosiero:Ritning-&quot;Galleri_och_akterspegel&quot;_av_van_de_Velde_d.ä._1667._1667_-_Sjöhistoriska_museet_-_O_04110.tif|alternative=Gallery and transom, 1667, from Sweden's Maritime Museum| ''Galerio kaj transomo'', 1667, de la Marverturmuzeo de Svedio
Dosiero:The_First_Battle_of_Schooneveld,_28_May_1673_van_de_Velde_RMG_BHC0305.jpg|alternative=The Battle of Schooneveld (1674), commemorating the Battle of Schooneveld on 7 June 1673| ''La Batalo de Schooneveld'' (1674), festante la Batalon de Schooneveld la 7-an de junio 1673
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

*  [https://web.archive.org/web/20060507201125/http://www.nmm.ac.uk/mag/pages/mnuInDepth/Biography.cfm?biog=136 Biografio de la Nacia Marverturmuzeo]
* [https://web.archive.org/web/20090122181957/http://nmm.ac.uk/collections/explore/index.cfm/category/vandeveldedrawings Nacia Marverturmuzeo-portalo por iliaj van de Velde-desegnaĵoj enrete] unu el la plej grandaj kolektoj, 1500 eroj el kiuj 837 estas ilustritaj.
* [http://www.artcyclopedia.com/artists/velde_the_elder_willem_van_de.html ArtCyclopedia listo de liaj pentraĵoj enrete]
* [http://www.npg.org.uk/collections/search/person.php?LinkID=mp14388 Nacia Portreta Galerio: Bainbrigg Buckeridge]

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Velde van der, Willem}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1610-1619]]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>68ojiyuzlga23acb00d5f0k1dda3dg6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413063</id>
      <parentid>9413058</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3893" sha1="ep7c5t9xfpgjyqiw10wcbbabbiillnw" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Willem van de VELDE la pliaĝa''' (aŭ '''la maljuna''') (naskiĝis je ĉirkaŭ 1611 en [[Leiden]], [[Unuiĝintaj Provincoj|Unuiĝintaj Provincoj de Nederlando]] - mortis la 16-an de decembro 1693 en [[Grenviĉo]]) estis nederlanda marpentraĵo-pentristo [[Ora jarcento de Nederlando|de la Ora Epoko]], kiu produktis multajn precizajn desegnaĵojn de ŝipoj kaj inkpentraĵojn de flotoj, sed poste lernis uzi oleajn farbojn kiel lia filo.

Liaj filoj, [[Willem van de Velde la juna]] kaj [[Adriaen van de Velde]], ankaŭ estis pentristoj.

Dum iom da tempo, li estis oficiala artisto en la nederlanda [[mararmeo]]. Li ĉeestis la Batalon de la Kvar Tagoj kaj la Batalon de Santiago, kie li faris skizojn.

En 1672, Willem eniris la servon de [[Karlo la 2-a de Anglio]] , en tempo kiam la Unuiĝintaj Provincoj de Nederlando militis kontraŭ Anglio ([[Anglaj-nederlandaj militoj|Tria Angla-Nederlanda Milito]]).[[Dosiero:A_memorial_to_Willem_van_de_Velde_the_Older_and_the_Younger_in_St_James's_Church,_Piccadilly.jpg|eta|Monumento al Willem van de Velde la pli maljuna kaj la pli juna en la preĝejo St James, Piccadilly.]]

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:De_slag_bij_Terheide_-_The_Battle_of_Schevening_-_August_10_1653_(Willem_van_de_Velde_I,_1657).jpg|alternative=The Battle of Terheide (1657), commemorating the Battle of Scheveningen on 10 August 1653| ''La Batalo de Terheide'' (1657), memorante la Batalon de Scheveningen la 10-an de aŭgusto 1653
Dosiero:The_Battle_of_Scheveningen,_10_August_1653_RMG_BHC0277.jpg|alternative=The Battle of Scheveningen, 10 August 1653. Willem painted himself into the scene on a galliot, left foreground, he is the seated figure, drawing the action on his right| La Batalo de Scheveningen, 10-a de aŭgusto 1653. Willem pentris sin mem en la scenon sur [[galioto]], maldekstre malfono, li estas la sidanta figuro, desegnante la agon dekstre.
Dosiero:Willem_van_de_Velde_(II)_-_De_verovering_van_het_Engelse_admiraalschip_de_'Royal_Prince'.jpg|alternative=The surrender of the Prince Royal 3 June 1666| ''La kapitulaco de la Reĝa Princo'' la 3-an de junio 1666
Dosiero:De_krijgsraad_aan_boord_van_de_'De_Zeven_Provinciën',_het_admiraalschip_van_Michiel_Adriaensz_de_Ruyter,_10_juni_1666_(Willem_van_de_Velde_I,_1693).jpg|alternative=Battle council on the De Zeven Provinciën, 10 June 1666| ''Batalkonsilio sur la nederlanda ŝipo &lt;nowiki&gt;''De Zeven Provinciën''&lt;/nowiki&gt;'', la 10-an de junio 1666
Dosiero:Ritning-&quot;Galleri_och_akterspegel&quot;_av_van_de_Velde_d.ä._1667._1667_-_Sjöhistoriska_museet_-_O_04110.tif|alternative=Gallery and transom, 1667, from Sweden's Maritime Museum| ''Galerio kaj transomo'', 1667, de la Marverturmuzeo de Svedio
Dosiero:The_First_Battle_of_Schooneveld,_28_May_1673_van_de_Velde_RMG_BHC0305.jpg|alternative=The Battle of Schooneveld (1674), commemorating the Battle of Schooneveld on 7 June 1673| ''La Batalo de Schooneveld'' (1674), festante la Batalon de Schooneveld la 7-an de junio 1673
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

*  [https://web.archive.org/web/20060507201125/http://www.nmm.ac.uk/mag/pages/mnuInDepth/Biography.cfm?biog=136 Biografio de la Nacia Marverturmuzeo]
* [https://web.archive.org/web/20090122181957/http://nmm.ac.uk/collections/explore/index.cfm/category/vandeveldedrawings Nacia Marverturmuzeo-portalo por iliaj van de Velde-desegnaĵoj enrete] unu el la plej grandaj kolektoj, 1500 eroj el kiuj 837 estas ilustritaj.
* [http://www.artcyclopedia.com/artists/velde_the_elder_willem_van_de.html ArtCyclopedia listo de liaj pentraĵoj enrete]
* [http://www.npg.org.uk/collections/search/person.php?LinkID=mp14388 Nacia Portreta Galerio: Bainbrigg Buckeridge]

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Velde van der, Willem}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1610-1619]]
[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>ep7c5t9xfpgjyqiw10wcbbabbiillnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Bielsko-Biała</title>
    <ns>1</ns>
    <id>948026</id>
    <revision>
      <id>9413059</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:16:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;Atentu ne senkritike kopii el la pola vikipedio ruĝajn ligilojn. Ekzemple la ukraina urbo [[Bierdiańsk]], en la teksto ankaŭ nomata [[Bierdiansk]], ukraine latinliterigite estas [[Berdjansk]] kaj en Esperanto [[Berdjansko]]. Eblas protesti ke temas nur pri du aŭ tri literoj, homa okulo eble povas ankoraŭ kompreni ke temas pri la sama nomo, sed la vikipedia sistemo ne komprenas tion: interna ligilo devas havi ekzakte la ĝustan esperantan tekstotitolon, alikaze...&quot;</comment>
      <origin>9413059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="594" sha1="6o9qnjg8j0lxaxfe2uzpfa3hysap6e9" xml:space="preserve">Atentu ne senkritike kopii el la pola vikipedio ruĝajn ligilojn. Ekzemple la ukraina urbo [[Bierdiańsk]], en la teksto ankaŭ nomata [[Bierdiansk]], ukraine latinliterigite estas [[Berdjansk]] kaj en Esperanto [[Berdjansko]]. Eblas protesti ke temas nur pri du aŭ tri literoj, homa okulo eble povas ankoraŭ kompreni ke temas pri la sama nomo, sed la vikipedia sistemo ne komprenas tion: interna ligilo devas havi ekzakte la ĝustan esperantan tekstotitolon, alikaze ĝi mise restas ruĝa. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:16, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>6o9qnjg8j0lxaxfe2uzpfa3hysap6e9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berdjansk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948027</id>
    <redirect title="Berdjansko" />
    <revision>
      <id>9413060</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Berdjansko]]</comment>
      <origin>9413060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="f1529miz6xig0nb99e84m8m6wtiptnu" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Berdjansko]]</text>
      <sha1>f1529miz6xig0nb99e84m8m6wtiptnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bendsburg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948028</id>
    <redirect title="Będzin" />
    <revision>
      <id>9413065</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:21:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Będzin]]</comment>
      <origin>9413065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="hke1v12k1ujy5dclfp3eblez6oxill9" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Będzin]]</text>
      <sha1>hke1v12k1ujy5dclfp3eblez6oxill9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bendzin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948029</id>
    <redirect title="Będzin" />
    <revision>
      <id>9413066</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Będzin]]</comment>
      <origin>9413066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="hke1v12k1ujy5dclfp3eblez6oxill9" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Będzin]]</text>
      <sha1>hke1v12k1ujy5dclfp3eblez6oxill9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948030</id>
    <redirect title="Bieruń" />
    <revision>
      <id>9413067</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Bieruń]]</comment>
      <origin>9413067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="0r2vbymeogvnicuwjiwae4c121xr0g2" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Bieruń]]</text>
      <sha1>0r2vbymeogvnicuwjiwae4c121xr0g2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adriaen van de Velde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948031</id>
    <revision>
      <id>9413068</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1342266909|Adriaen van de Velde]]&quot;</comment>
      <origin>9413068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4087" sha1="caytjwvxh4q2f0hmb62hwgjzwuq7p52" xml:space="preserve">
'''Adriaen van de VELDE''' (baptita la 30-an de novembro 1636 en [[Amsterdamo]] – [[Entombigo|mortis]] la 21-an de januaro 1672 samloke) estis nederlanda pentristo, [[Desegnaĵo|desegnisto]] kaj [[Gravurado|presaĵisto]]. Liaj plej ŝatataj temoj estis [[Pejzaĝismo|pejzaĝoj]] kun bestoj kaj ĝenraj scenoj. &lt;ref name=&quot;nat2&quot;&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/artists/adriaen-van-de-velde Adriaen van de Velde] at the National Gallery&lt;/ref&gt; Li ankaŭ pentris strandojn, dunojn, arbarojn, vintrajn scenojn, portretojn en pejzaĝoj, same kiel mitologiajn kaj bibliajn scenojn. &lt;ref name=&quot;rkd2&quot;&gt;[https://rkd.nl/nl/explore/artists/79763 Adriaen van de Velde] at the [[Netherlands Institute for Art History]]&lt;/ref&gt; Li apartenas al grupo de pentristoj nomataj la nederlandaj italstilaj pentristoj, kiuj kombinis nederlandajn agrikulturajn pejzaĝojn kun mitologiaj aŭ arkadiaj scenoj en italaj medioj. Liaj pentraĵoj karakteriziĝas per sia delikata, zorgema komponado kaj lia majstrado de lumefektoj same kiel la homa figuro. &lt;ref name=&quot;dul2&quot;&gt;[https://www.dulwichpicturegallery.org.uk/whats-on/exhibitions/2016/october/adriaen-van-de-velde Adriaen van de Velde: Dutch Master of Landscape] at the Dulwich Picture Gallery&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:The_beach_near_Scheveningen,_by_Adriaen_van_de_Velde_(II).jpg|maldekstra|eta|285x285ra|''La strando apud [[Scheveningen]]'']]
[[Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Agony_in_the_Garden_-_WGA24475.jpg|eta|260x260ra|''Agonio en la ĝardeno'']]
[[Dosiero:Couple_in_a_Landscape_by_Adriaen_van_de_Velde,_1667.jpg|eta|288x288ra|''Paro en pejzaĝo'']]
Malgraŭ sia mallonga kariero, van de Velde kreis ampleksan verkaron de pentraĵoj, desegnaĵoj kaj presaĵoj. Liaj plej ŝatataj temoj estis herbejoj kaj italaj vidoj kun paŝtistoj kaj brutaro. Li ankaŭ pentris strandojn, dunojn, arbarojn, vintrajn scenojn, portretojn en pejzaĝoj, same kiel mitologiajn kaj bibliajn scenojn. &lt;ref name=&quot;chris2&quot;&gt;[https://www.christies.com/lot/lot-adriaen-van-de-velde-amsterdam-1636-1672-3886417/?lid=1&amp;sc_lang=en Adriaen van de Velde, ''A pastoral landscape with a dairymaid milking a cow, with a youth, a dog and another cow at the foot of a tree, two sheep beyond''] at Christie's&lt;/ref&gt; Kvankam ĉefe pentristo de someraj pejzaĝoj, li ankaŭ prezentis vintrajn scenojn kaj strandojn. &lt;ref name=&quot;detroit2&quot;&gt;George S. Keyes, Susan Donahue Kuretsky, Axel Rüger, Arthur K. Wheelock, ''Masters of Dutch Painting: Detroit Institute of Arts'', Detroit Institute of Arts, 2004, pp. 104-195&lt;/ref&gt; Lia frua verko kun sia strikta, preciza tekniko kaj forta, malvarmeta sunlumo montras la influon de Paulus Potter. &lt;ref name=&quot;getty2&quot;&gt;[https://www.getty.edu/art/collection/artists/545/adriaen-van-de-velde-dutch-1636-1672 Adriaen van de Velde] at the J. Paul Getty Museum&lt;/ref&gt; Lia matura stilo rivelas la influon de nederlandaj italaj pentristoj kiel Karel Dujardin, [[Nicolaes Pieterszoon Berchem|Nicolaes Berchem]] kaj Jan Asselijn . Ĉi tio speguliĝas en lia traktado de la mola sunlumo kaj varmaj nuancoj en liaj bildigoj de la itala pejzaĝo. &lt;ref name=&quot;chris2&quot; /&gt;

Li zorgeme preparis siajn pentraĵojn per farado de preparaj desegnaĵoj, multaj el kiuj estas konservitaj. Ĉi tiuj desegnaĵoj inkluzivas skizojn de pejzaĝoj, brutaro en herbejoj kaj studojn de vivfiguroj. &lt;ref name=&quot;getty2&quot; /&gt; La multaj nudaj studoj faritaj per ruĝa aŭ nigra kreto estas kulminaĵoj de lia verkaro. Li reuzis ĉi tiujn studojn en diversaj komponaĵoj. &lt;ref name=&quot;hnl2&quot;&gt;[https://hnanews.org/hnar/reviews/adriaen-van-de-velde-dutch-master-of-landscape An Van Camp, ''Review of Adriaen van de Velde: Dutch Master of Landscape By Bart Cornelis and Marijn Schapelhouman''] at Historians of Netherlandish Art&lt;/ref&gt;

Li ankaŭ aktivis kiel gravuristo. Liaj plej fruaj konataj verkoj estas aro de ses [[Akvaforto|akvafortoj]] efektivigitaj en 1653. &lt;ref name=&quot;getty2&quot; /&gt; Liaj ĉirkaŭ dudek akvafortoj prezentas plejparte brutaron en pejzaĝoj, foje kun paŝtistoj. Ĉi tiuj verkoj estis tre aprezitaj de kolektantoj en lia tempo. &lt;ref name=&quot;detroit2&quot; /&gt;


[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>caytjwvxh4q2f0hmb62hwgjzwuq7p52</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413069</id>
      <parentid>9413068</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4243" sha1="a2d8o1ge5opaz0p6e6bis89jntxvavb" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Adriaen van de VELDE''' (baptita la 30-an de novembro 1636 en [[Amsterdamo]] – [[Entombigo|mortis]] la 21-an de januaro 1672 samloke) estis nederlanda pentristo, [[Desegnaĵo|desegnisto]] kaj [[Gravurado|presaĵisto]]. Liaj plej ŝatataj temoj estis [[Pejzaĝismo|pejzaĝoj]] kun bestoj kaj ĝenraj scenoj. &lt;ref name=&quot;nat2&quot;&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/artists/adriaen-van-de-velde Adriaen van de Velde] at the National Gallery&lt;/ref&gt; Li ankaŭ pentris strandojn, dunojn, arbarojn, vintrajn scenojn, portretojn en pejzaĝoj, same kiel mitologiajn kaj bibliajn scenojn. &lt;ref name=&quot;rkd2&quot;&gt;[https://rkd.nl/nl/explore/artists/79763 Adriaen van de Velde] at the [[Netherlands Institute for Art History]]&lt;/ref&gt; Li apartenas al grupo de pentristoj nomataj la nederlandaj italstilaj pentristoj, kiuj kombinis nederlandajn agrikulturajn pejzaĝojn kun mitologiaj aŭ arkadiaj scenoj en italaj medioj. Liaj pentraĵoj karakteriziĝas per sia delikata, zorgema komponado kaj lia majstrado de lumefektoj same kiel la homa figuro. &lt;ref name=&quot;dul2&quot;&gt;[https://www.dulwichpicturegallery.org.uk/whats-on/exhibitions/2016/october/adriaen-van-de-velde Adriaen van de Velde: Dutch Master of Landscape] at the Dulwich Picture Gallery&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:The_beach_near_Scheveningen,_by_Adriaen_van_de_Velde_(II).jpg|maldekstra|eta|285x285ra|''La strando apud [[Scheveningen]]'']]
[[Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Agony_in_the_Garden_-_WGA24475.jpg|eta|260x260ra|''Agonio en la ĝardeno'']]
[[Dosiero:Couple_in_a_Landscape_by_Adriaen_van_de_Velde,_1667.jpg|eta|288x288ra|''Paro en pejzaĝo'']]
Malgraŭ sia mallonga kariero, van de Velde kreis ampleksan verkaron de pentraĵoj, desegnaĵoj kaj presaĵoj. Liaj plej ŝatataj temoj estis herbejoj kaj italaj vidoj kun paŝtistoj kaj brutaro. Li ankaŭ pentris strandojn, dunojn, arbarojn, vintrajn scenojn, portretojn en pejzaĝoj, same kiel mitologiajn kaj bibliajn scenojn. &lt;ref name=&quot;chris2&quot;&gt;[https://www.christies.com/lot/lot-adriaen-van-de-velde-amsterdam-1636-1672-3886417/?lid=1&amp;sc_lang=en Adriaen van de Velde, ''A pastoral landscape with a dairymaid milking a cow, with a youth, a dog and another cow at the foot of a tree, two sheep beyond''] at Christie's&lt;/ref&gt; Kvankam ĉefe pentristo de someraj pejzaĝoj, li ankaŭ prezentis vintrajn scenojn kaj strandojn. &lt;ref name=&quot;detroit2&quot;&gt;George S. Keyes, Susan Donahue Kuretsky, Axel Rüger, Arthur K. Wheelock, ''Masters of Dutch Painting: Detroit Institute of Arts'', Detroit Institute of Arts, 2004, pp. 104-195&lt;/ref&gt; Lia frua verko kun sia strikta, preciza tekniko kaj forta, malvarmeta sunlumo montras la influon de Paulus Potter. &lt;ref name=&quot;getty2&quot;&gt;[https://www.getty.edu/art/collection/artists/545/adriaen-van-de-velde-dutch-1636-1672 Adriaen van de Velde] at the J. Paul Getty Museum&lt;/ref&gt; Lia matura stilo rivelas la influon de nederlandaj italaj pentristoj kiel Karel Dujardin, [[Nicolaes Pieterszoon Berchem|Nicolaes Berchem]] kaj Jan Asselijn . Ĉi tio speguliĝas en lia traktado de la mola sunlumo kaj varmaj nuancoj en liaj bildigoj de la itala pejzaĝo. &lt;ref name=&quot;chris2&quot; /&gt;

Li zorgeme preparis siajn pentraĵojn per farado de preparaj desegnaĵoj, multaj el kiuj estas konservitaj. Ĉi tiuj desegnaĵoj inkluzivas skizojn de pejzaĝoj, brutaro en herbejoj kaj studojn de vivfiguroj. &lt;ref name=&quot;getty2&quot; /&gt; La multaj nudaj studoj faritaj per ruĝa aŭ nigra kreto estas kulminaĵoj de lia verkaro. Li reuzis ĉi tiujn studojn en diversaj komponaĵoj. &lt;ref name=&quot;hnl2&quot;&gt;[https://hnanews.org/hnar/reviews/adriaen-van-de-velde-dutch-master-of-landscape An Van Camp, ''Review of Adriaen van de Velde: Dutch Master of Landscape By Bart Cornelis and Marijn Schapelhouman''] at Historians of Netherlandish Art&lt;/ref&gt;

Li ankaŭ aktivis kiel gravuristo. Liaj plej fruaj konataj verkoj estas aro de ses [[Akvaforto|akvafortoj]] efektivigitaj en 1653. &lt;ref name=&quot;getty2&quot; /&gt; Liaj ĉirkaŭ dudek akvafortoj prezentas plejparte brutaron en pejzaĝoj, foje kun paŝtistoj. Ĉi tiuj verkoj estis tre aprezitaj de kolektantoj en lia tempo. &lt;ref name=&quot;detroit2&quot; /&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Velde van der, Adriaen}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>a2d8o1ge5opaz0p6e6bis89jntxvavb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413071</id>
      <parentid>9413069</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:26:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4244" sha1="9c77alqhm1tboarr76wqk6oeums91ex" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Adriaen van de VELDE''' (baptita la 30-an de novembro 1636 en [[Amsterdamo]] – [[Entombigo|mortis]] la 21-an de januaro 1672 samloke) estis nederlanda pentristo, [[Desegnaĵo|desegnisto]] kaj [[Gravurado|presaĵisto]]. Liaj plej ŝatataj temoj estis [[Pejzaĝismo|pejzaĝoj]] kun bestoj kaj ĝenraj scenoj. &lt;ref name=&quot;nat2&quot;&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/artists/adriaen-van-de-velde Adriaen van de Velde] at the National Gallery&lt;/ref&gt; Li ankaŭ pentris strandojn, dunojn, arbarojn, vintrajn scenojn, portretojn en pejzaĝoj, same kiel mitologiajn kaj bibliajn scenojn. &lt;ref name=&quot;rkd2&quot;&gt;[https://rkd.nl/nl/explore/artists/79763 Adriaen van de Velde] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]]&lt;/ref&gt; Li apartenas al grupo de pentristoj nomataj la nederlandaj italstilaj pentristoj, kiuj kombinis nederlandajn agrikulturajn pejzaĝojn kun mitologiaj aŭ arkadiaj scenoj en italaj medioj. Liaj pentraĵoj karakteriziĝas per sia delikata, zorgema komponado kaj lia majstrado de lumefektoj same kiel la homa figuro. &lt;ref name=&quot;dul2&quot;&gt;[https://www.dulwichpicturegallery.org.uk/whats-on/exhibitions/2016/october/adriaen-van-de-velde Adriaen van de Velde: Dutch Master of Landscape] at the Dulwich Picture Gallery&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:The_beach_near_Scheveningen,_by_Adriaen_van_de_Velde_(II).jpg|dekstra|eta|285x285ra|''La strando apud [[Scheveningen]]'']]
[[Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Agony_in_the_Garden_-_WGA24475.jpg|eta|260x260ra|''Agonio en la ĝardeno'']]
[[Dosiero:Couple_in_a_Landscape_by_Adriaen_van_de_Velde,_1667.jpg|eta|288x288ra|''Paro en pejzaĝo'']]
Malgraŭ sia mallonga kariero, van de Velde kreis ampleksan verkaron de pentraĵoj, desegnaĵoj kaj presaĵoj. Liaj plej ŝatataj temoj estis herbejoj kaj italaj vidoj kun paŝtistoj kaj brutaro. Li ankaŭ pentris strandojn, dunojn, arbarojn, vintrajn scenojn, portretojn en pejzaĝoj, same kiel mitologiajn kaj bibliajn scenojn. &lt;ref name=&quot;chris2&quot;&gt;[https://www.christies.com/lot/lot-adriaen-van-de-velde-amsterdam-1636-1672-3886417/?lid=1&amp;sc_lang=en Adriaen van de Velde, ''A pastoral landscape with a dairymaid milking a cow, with a youth, a dog and another cow at the foot of a tree, two sheep beyond''] at Christie's&lt;/ref&gt; Kvankam ĉefe pentristo de someraj pejzaĝoj, li ankaŭ prezentis vintrajn scenojn kaj strandojn. &lt;ref name=&quot;detroit2&quot;&gt;George S. Keyes, Susan Donahue Kuretsky, Axel Rüger, Arthur K. Wheelock, ''Masters of Dutch Painting: Detroit Institute of Arts'', Detroit Institute of Arts, 2004, pp. 104-195&lt;/ref&gt; Lia frua verko kun sia strikta, preciza tekniko kaj forta, malvarmeta sunlumo montras la influon de Paulus Potter. &lt;ref name=&quot;getty2&quot;&gt;[https://www.getty.edu/art/collection/artists/545/adriaen-van-de-velde-dutch-1636-1672 Adriaen van de Velde] at the J. Paul Getty Museum&lt;/ref&gt; Lia matura stilo rivelas la influon de nederlandaj italaj pentristoj kiel Karel Dujardin, [[Nicolaes Pieterszoon Berchem|Nicolaes Berchem]] kaj Jan Asselijn . Ĉi tio speguliĝas en lia traktado de la mola sunlumo kaj varmaj nuancoj en liaj bildigoj de la itala pejzaĝo. &lt;ref name=&quot;chris2&quot; /&gt;

Li zorgeme preparis siajn pentraĵojn per farado de preparaj desegnaĵoj, multaj el kiuj estas konservitaj. Ĉi tiuj desegnaĵoj inkluzivas skizojn de pejzaĝoj, brutaro en herbejoj kaj studojn de vivfiguroj. &lt;ref name=&quot;getty2&quot; /&gt; La multaj nudaj studoj faritaj per ruĝa aŭ nigra kreto estas kulminaĵoj de lia verkaro. Li reuzis ĉi tiujn studojn en diversaj komponaĵoj. &lt;ref name=&quot;hnl2&quot;&gt;[https://hnanews.org/hnar/reviews/adriaen-van-de-velde-dutch-master-of-landscape An Van Camp, ''Review of Adriaen van de Velde: Dutch Master of Landscape By Bart Cornelis and Marijn Schapelhouman''] at Historians of Netherlandish Art&lt;/ref&gt;

Li ankaŭ aktivis kiel gravuristo. Liaj plej fruaj konataj verkoj estas aro de ses [[Akvaforto|akvafortoj]] efektivigitaj en 1653. &lt;ref name=&quot;getty2&quot; /&gt; Liaj ĉirkaŭ dudek akvafortoj prezentas plejparte brutaron en pejzaĝoj, foje kun paŝtistoj. Ĉi tiuj verkoj estis tre aprezitaj de kolektantoj en lia tempo. &lt;ref name=&quot;detroit2&quot; /&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Velde van der, Adriaen}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>9c77alqhm1tboarr76wqk6oeums91ex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413073</id>
      <parentid>9413071</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9413073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6374" sha1="ikea5cqmgkqqq78cwkr3seoxyu3dlk9" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Adriaen van de VELDE''' (baptita la 30-an de novembro 1636 en [[Amsterdamo]] – [[Entombigo|mortis]] la 21-an de januaro 1672 samloke) estis nederlanda pentristo, [[Desegnaĵo|desegnisto]] kaj [[Gravurado|presaĵisto]]. Liaj plej ŝatataj temoj estis [[Pejzaĝismo|pejzaĝoj]] kun bestoj kaj ĝenraj scenoj. &lt;ref name=&quot;nat2&quot;&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/artists/adriaen-van-de-velde Adriaen van de Velde] at the National Gallery&lt;/ref&gt; Li ankaŭ pentris strandojn, dunojn, arbarojn, vintrajn scenojn, portretojn en pejzaĝoj, same kiel mitologiajn kaj bibliajn scenojn. &lt;ref name=&quot;rkd2&quot;&gt;[https://rkd.nl/nl/explore/artists/79763 Adriaen van de Velde] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]]&lt;/ref&gt; Li apartenas al grupo de pentristoj nomataj la nederlandaj italstilaj pentristoj, kiuj kombinis nederlandajn agrikulturajn pejzaĝojn kun mitologiaj aŭ arkadiaj scenoj en italaj medioj. Liaj pentraĵoj karakteriziĝas per sia delikata, zorgema komponado kaj lia majstrado de lumefektoj same kiel la homa figuro. &lt;ref name=&quot;dul2&quot;&gt;[https://www.dulwichpicturegallery.org.uk/whats-on/exhibitions/2016/october/adriaen-van-de-velde Adriaen van de Velde: Dutch Master of Landscape] at the Dulwich Picture Gallery&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:The_beach_near_Scheveningen,_by_Adriaen_van_de_Velde_(II).jpg|dekstra|eta|285x285ra|''La strando apud [[Scheveningen]]'']]
[[Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Agony_in_the_Garden_-_WGA24475.jpg|eta|260x260ra|''Agonio en la ĝardeno'']]
[[Dosiero:Couple_in_a_Landscape_by_Adriaen_van_de_Velde,_1667.jpg|eta|288x288ra|''Paro en pejzaĝo'']]
Malgraŭ sia mallonga kariero, van de Velde kreis ampleksan verkaron de pentraĵoj, desegnaĵoj kaj presaĵoj. Liaj plej ŝatataj temoj estis herbejoj kaj italaj vidoj kun paŝtistoj kaj brutaro. Li ankaŭ pentris strandojn, dunojn, arbarojn, vintrajn scenojn, portretojn en pejzaĝoj, same kiel mitologiajn kaj bibliajn scenojn. &lt;ref name=&quot;chris2&quot;&gt;[https://www.christies.com/lot/lot-adriaen-van-de-velde-amsterdam-1636-1672-3886417/?lid=1&amp;sc_lang=en Adriaen van de Velde, ''A pastoral landscape with a dairymaid milking a cow, with a youth, a dog and another cow at the foot of a tree, two sheep beyond''] at Christie's&lt;/ref&gt; Kvankam ĉefe pentristo de someraj pejzaĝoj, li ankaŭ prezentis vintrajn scenojn kaj strandojn. &lt;ref name=&quot;detroit2&quot;&gt;George S. Keyes, Susan Donahue Kuretsky, Axel Rüger, Arthur K. Wheelock, ''Masters of Dutch Painting: Detroit Institute of Arts'', Detroit Institute of Arts, 2004, pp. 104-195&lt;/ref&gt; Lia frua verko kun sia strikta, preciza tekniko kaj forta, malvarmeta sunlumo montras la influon de Paulus Potter. &lt;ref name=&quot;getty2&quot;&gt;[https://www.getty.edu/art/collection/artists/545/adriaen-van-de-velde-dutch-1636-1672 Adriaen van de Velde] at the J. Paul Getty Museum&lt;/ref&gt; Lia matura stilo rivelas la influon de nederlandaj italaj pentristoj kiel Karel Dujardin, [[Nicolaes Pieterszoon Berchem|Nicolaes Berchem]] kaj Jan Asselijn . Ĉi tio speguliĝas en lia traktado de la mola sunlumo kaj varmaj nuancoj en liaj bildigoj de la itala pejzaĝo. &lt;ref name=&quot;chris2&quot; /&gt;

Li zorgeme preparis siajn pentraĵojn per farado de preparaj desegnaĵoj, multaj el kiuj estas konservitaj. Ĉi tiuj desegnaĵoj inkluzivas skizojn de pejzaĝoj, brutaro en herbejoj kaj studojn de vivfiguroj. &lt;ref name=&quot;getty2&quot; /&gt; La multaj nudaj studoj faritaj per ruĝa aŭ nigra kreto estas kulminaĵoj de lia verkaro. Li reuzis ĉi tiujn studojn en diversaj komponaĵoj. &lt;ref name=&quot;hnl2&quot;&gt;[https://hnanews.org/hnar/reviews/adriaen-van-de-velde-dutch-master-of-landscape An Van Camp, ''Review of Adriaen van de Velde: Dutch Master of Landscape By Bart Cornelis and Marijn Schapelhouman''] at Historians of Netherlandish Art&lt;/ref&gt;

Li ankaŭ aktivis kiel gravuristo. Liaj plej fruaj konataj verkoj estas aro de ses [[Akvaforto|akvafortoj]] efektivigitaj en 1653. &lt;ref name=&quot;getty2&quot; /&gt; Liaj ĉirkaŭ dudek akvafortoj prezentas plejparte brutaron en pejzaĝoj, foje kun paŝtistoj. Ĉi tiuj verkoj estis tre aprezitaj de kolektantoj en lia tempo. &lt;ref name=&quot;detroit2&quot; /&gt;

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Arcadisch_landschap_met_rustende_herders_en_vee_Rijksmuseum_SK-A-2343.jpeg|ligilo=Datei:Arcadisch_landschap_met_rustende_herders_en_vee_Rijksmuseum_SK-A-2343.jpeg|alternative=Arkadische Landschaft (1664, Rijksmuseum Amsterdam)|''Arkadia pejzaĝo'' (1664, Rijksmuseum Amsterdamo)
Dosiero:The_Farm_1666_Adriaen_van_de_Velde.jpg|ligilo=Datei:The_Farm_1666_Adriaen_van_de_Velde.jpg|alternative=Die Farm (1666, Gemäldegalerie Berlin)|''La bieno'' (1666, Gemäldegalerie Berlin)
Dosiero:De_verkondiging_aan_Maria_Rijksmuseum_SK-A-2688.jpeg|ligilo=Datei:De_verkondiging_aan_Maria_Rijksmuseum_SK-A-2688.jpeg|alternative=Verkündigung (1667, Amstelkringmuseum Amsterdam)|''Dianonco'' (1667, Amstelkringmuseum Amsterdamo)
Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Golfers_op_het_ijs_in_de_buurt_van_Haarlem_(1668).jpg|ligilo=Datei:Adriaen_van_de_Velde_-_Golfers_op_het_ijs_in_de_buurt_van_Haarlem_(1668).jpg|alternative=Golfspieler auf dem Eis bei Haarlem (1668, National Gallery London)|''Golfistoj sur la glacio ĉe Harlemo'' (1668, Nacia Galerio Londono)
Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Amusement_on_the_Ice_-_WGA24476.jpg|ligilo=Datei:Adriaen_van_de_Velde_-_Amusement_on_the_Ice_-_WGA24476.jpg|alternative=Eisbelustigung auf dem Stadtgraben (1669, Gemäldegalerie Alte Meister Dresden)|''Glitkurado sur la urbofosaĵo'' (1669, Gemäldegalerie Alte Meister Dresden)
Dosiero:De_hut_Rijksmuseum_SK-A-443.jpeg|ligilo=Datei:De_hut_Rijksmuseum_SK-A-443.jpeg|alternative=Die Hütte (1671, Rijksmuseum Amsterdam)|''La kabano'' (1671, Rijksmuseum Amsterdamo)
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Dosiero:Beach_View_by_Adriaen_van_de_Velde_Mauritshuis_198.jpg
Dosiero:Van_de_Velde,_Adriaen_-_Cows_and_Sheep_in_a_Wood_-_Google_Art_Project.jpg
Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_(1636-1672)_-_The_Migration_of_Jacob_-_P80_-_The_Wallace_Collection.jpg
Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_(1636-1672)_-_Noonday_Rest,_the_Parable_of_the_Tares_-_P199_-_The_Wallace_Collection.jpg
Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Figures_on_the_Coast_at_Scheveningen.jpg
Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Icy_Pleasures_on_the_City_Canals.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Velde van der, Adriaen}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>ikea5cqmgkqqq78cwkr3seoxyu3dlk9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413083</id>
      <parentid>9413073</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galerio */</comment>
      <origin>9413083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6374" sha1="ibrw1e4m3xhsnv3ld3vhinra7veieit" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto|priskribo=}}

'''Adriaen van de VELDE''' (baptita la 30-an de novembro 1636 en [[Amsterdamo]] – [[Entombigo|mortis]] la 21-an de januaro 1672 samloke) estis nederlanda pentristo, [[Desegnaĵo|desegnisto]] kaj [[Gravurado|presaĵisto]]. Liaj plej ŝatataj temoj estis [[Pejzaĝismo|pejzaĝoj]] kun bestoj kaj ĝenraj scenoj. &lt;ref name=&quot;nat2&quot;&gt;[https://www.nationalgallery.org.uk/artists/adriaen-van-de-velde Adriaen van de Velde] at the National Gallery&lt;/ref&gt; Li ankaŭ pentris strandojn, dunojn, arbarojn, vintrajn scenojn, portretojn en pejzaĝoj, same kiel mitologiajn kaj bibliajn scenojn. &lt;ref name=&quot;rkd2&quot;&gt;[https://rkd.nl/nl/explore/artists/79763 Adriaen van de Velde] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]]&lt;/ref&gt; Li apartenas al grupo de pentristoj nomataj la nederlandaj italstilaj pentristoj, kiuj kombinis nederlandajn agrikulturajn pejzaĝojn kun mitologiaj aŭ arkadiaj scenoj en italaj medioj. Liaj pentraĵoj karakteriziĝas per sia delikata, zorgema komponado kaj lia majstrado de lumefektoj same kiel la homa figuro. &lt;ref name=&quot;dul2&quot;&gt;[https://www.dulwichpicturegallery.org.uk/whats-on/exhibitions/2016/october/adriaen-van-de-velde Adriaen van de Velde: Dutch Master of Landscape] at the Dulwich Picture Gallery&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:The_beach_near_Scheveningen,_by_Adriaen_van_de_Velde_(II).jpg|dekstra|eta|285x285ra|''La strando apud [[Scheveningen]]'']]
[[Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Agony_in_the_Garden_-_WGA24475.jpg|eta|260x260ra|''Agonio en la ĝardeno'']]
[[Dosiero:Couple_in_a_Landscape_by_Adriaen_van_de_Velde,_1667.jpg|eta|288x288ra|''Paro en pejzaĝo'']]
Malgraŭ sia mallonga kariero, van de Velde kreis ampleksan verkaron de pentraĵoj, desegnaĵoj kaj presaĵoj. Liaj plej ŝatataj temoj estis herbejoj kaj italaj vidoj kun paŝtistoj kaj brutaro. Li ankaŭ pentris strandojn, dunojn, arbarojn, vintrajn scenojn, portretojn en pejzaĝoj, same kiel mitologiajn kaj bibliajn scenojn. &lt;ref name=&quot;chris2&quot;&gt;[https://www.christies.com/lot/lot-adriaen-van-de-velde-amsterdam-1636-1672-3886417/?lid=1&amp;sc_lang=en Adriaen van de Velde, ''A pastoral landscape with a dairymaid milking a cow, with a youth, a dog and another cow at the foot of a tree, two sheep beyond''] at Christie's&lt;/ref&gt; Kvankam ĉefe pentristo de someraj pejzaĝoj, li ankaŭ prezentis vintrajn scenojn kaj strandojn. &lt;ref name=&quot;detroit2&quot;&gt;George S. Keyes, Susan Donahue Kuretsky, Axel Rüger, Arthur K. Wheelock, ''Masters of Dutch Painting: Detroit Institute of Arts'', Detroit Institute of Arts, 2004, pp. 104-195&lt;/ref&gt; Lia frua verko kun sia strikta, preciza tekniko kaj forta, malvarmeta sunlumo montras la influon de Paulus Potter. &lt;ref name=&quot;getty2&quot;&gt;[https://www.getty.edu/art/collection/artists/545/adriaen-van-de-velde-dutch-1636-1672 Adriaen van de Velde] at the J. Paul Getty Museum&lt;/ref&gt; Lia matura stilo rivelas la influon de nederlandaj italaj pentristoj kiel Karel Dujardin, [[Nicolaes Pieterszoon Berchem|Nicolaes Berchem]] kaj Jan Asselijn . Ĉi tio speguliĝas en lia traktado de la mola sunlumo kaj varmaj nuancoj en liaj bildigoj de la itala pejzaĝo. &lt;ref name=&quot;chris2&quot; /&gt;

Li zorgeme preparis siajn pentraĵojn per farado de preparaj desegnaĵoj, multaj el kiuj estas konservitaj. Ĉi tiuj desegnaĵoj inkluzivas skizojn de pejzaĝoj, brutaro en herbejoj kaj studojn de vivfiguroj. &lt;ref name=&quot;getty2&quot; /&gt; La multaj nudaj studoj faritaj per ruĝa aŭ nigra kreto estas kulminaĵoj de lia verkaro. Li reuzis ĉi tiujn studojn en diversaj komponaĵoj. &lt;ref name=&quot;hnl2&quot;&gt;[https://hnanews.org/hnar/reviews/adriaen-van-de-velde-dutch-master-of-landscape An Van Camp, ''Review of Adriaen van de Velde: Dutch Master of Landscape By Bart Cornelis and Marijn Schapelhouman''] at Historians of Netherlandish Art&lt;/ref&gt;

Li ankaŭ aktivis kiel gravuristo. Liaj plej fruaj konataj verkoj estas aro de ses [[Akvaforto|akvafortoj]] efektivigitaj en 1653. &lt;ref name=&quot;getty2&quot; /&gt; Liaj ĉirkaŭ dudek akvafortoj prezentas plejparte brutaron en pejzaĝoj, foje kun paŝtistoj. Ĉi tiuj verkoj estis tre aprezitaj de kolektantoj en lia tempo. &lt;ref name=&quot;detroit2&quot; /&gt;

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Arcadisch_landschap_met_rustende_herders_en_vee_Rijksmuseum_SK-A-2343.jpeg|ligilo=Datei:Arcadisch_landschap_met_rustende_herders_en_vee_Rijksmuseum_SK-A-2343.jpeg|alternative=Arkadische Landschaft (1664, Rijksmuseum Amsterdam)|''Arkadia pejzaĝo'' (1664, Rijksmuseum Amsterdamo)
Dosiero:The_Farm_1666_Adriaen_van_de_Velde.jpg|ligilo=Datei:The_Farm_1666_Adriaen_van_de_Velde.jpg|alternative=Die Farm (1666, Gemäldegalerie Berlin)|''La bieno'' (1666, Gemäldegalerie Berlin)
Dosiero:De_verkondiging_aan_Maria_Rijksmuseum_SK-A-2688.jpeg|ligilo=Datei:De_verkondiging_aan_Maria_Rijksmuseum_SK-A-2688.jpeg|alternative=Verkündigung (1667, Amstelkringmuseum Amsterdam)|''Dianonco'' (1667, Amstelkringmuseum Amsterdamo)
Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Golfers_op_het_ijs_in_de_buurt_van_Haarlem_(1668).jpg|ligilo=Datei:Adriaen_van_de_Velde_-_Golfers_op_het_ijs_in_de_buurt_van_Haarlem_(1668).jpg|alternative=Golfspieler auf dem Eis bei Haarlem (1668, National Gallery London)|''Golfistoj sur la glacio ĉe Harlemo'' (1668, Nacia Galerio Londono)
Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Amusement_on_the_Ice_-_WGA24476.jpg|ligilo=Datei:Adriaen_van_de_Velde_-_Amusement_on_the_Ice_-_WGA24476.jpg|alternative=Eisbelustigung auf dem Stadtgraben (1669, Gemäldegalerie Alte Meister Dresden)|''Glitkurado sur la urbofosaĵo'' (1669, Gemäldegalerie Alte Meister Dresden)
Dosiero:De_hut_Rijksmuseum_SK-A-443.jpeg|ligilo=Datei:De_hut_Rijksmuseum_SK-A-443.jpeg|alternative=Die Hütte (1671, Rijksmuseum Amsterdam)|''La kabano'' (1671, Rijksmuseum Amsterdamo)
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:Beach_View_by_Adriaen_van_de_Velde_Mauritshuis_198.jpg
Dosiero:Van_de_Velde,_Adriaen_-_Cows_and_Sheep_in_a_Wood_-_Google_Art_Project.jpg
Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_(1636-1672)_-_The_Migration_of_Jacob_-_P80_-_The_Wallace_Collection.jpg
Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_(1636-1672)_-_Noonday_Rest,_the_Parable_of_the_Tares_-_P199_-_The_Wallace_Collection.jpg
Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Figures_on_the_Coast_at_Scheveningen.jpg
Dosiero:Adriaen_van_de_Velde_-_Icy_Pleasures_on_the_City_Canals.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}

{{Ĝermo|Pentristo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Velde van der, Adriaen}}

[[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]]</text>
      <sha1>ibrw1e4m3xhsnv3ld3vhinra7veieit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kazimierz Leja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948032</id>
    <redirect title="Czeladź" />
    <revision>
      <id>9413072</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Czeladź#Esperanto]]</comment>
      <origin>9413072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="r2g2wf884wcrpnqk77exurjnvheobpf" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Czeladź#Esperanto]]</text>
      <sha1>r2g2wf884wcrpnqk77exurjnvheobpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willikah</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948033</id>
    <redirect title="Vilmos Dunszt" />
    <revision>
      <id>9413082</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SLajcsi</username>
        <id>259309</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Vilmos Dunszt]]</comment>
      <origin>9413082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="4htkd8f8pokm5ig7uomwr0d7dre63yn" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Vilmos Dunszt]]</text>
      <sha1>4htkd8f8pokm5ig7uomwr0d7dre63yn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Will Dunst</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948034</id>
    <redirect title="Vilmos Dunszt" />
    <revision>
      <id>9413085</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SLajcsi</username>
        <id>259309</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Vilmos Dunszt]]</comment>
      <origin>9413085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="4htkd8f8pokm5ig7uomwr0d7dre63yn" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Vilmos Dunszt]]</text>
      <sha1>4htkd8f8pokm5ig7uomwr0d7dre63yn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vili Dunszt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948035</id>
    <redirect title="Vilmos Dunszt" />
    <revision>
      <id>9413086</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SLajcsi</username>
        <id>259309</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Vilmos Dunszt]]</comment>
      <origin>9413086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="4htkd8f8pokm5ig7uomwr0d7dre63yn" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Vilmos Dunszt]]</text>
      <sha1>4htkd8f8pokm5ig7uomwr0d7dre63yn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Viesite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948036</id>
    <redirect title="Viesīte" />
    <revision>
      <id>9413087</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Viesīte]]</comment>
      <origin>9413087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="8lb5i5s27bw747shu1wkl7qx3l1okzf" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Viesīte]]</text>
      <sha1>8lb5i5s27bw747shu1wkl7qx3l1okzf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Hejme (pola esperantista eldonejo)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>948037</id>
    <revision>
      <id>9413098</id>
      <timestamp>2026-06-25T09:51:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidu la noton: */ nova sekcio</comment>
      <origin>9413098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175" sha1="8r3hjx6yi5ngj4lqk84axgfkojkydlh" xml:space="preserve">== Vidu la noton: ==

[[Diskuto:Czeladź#Dubo pri stato de esperantisto]] [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:51, 25 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8r3hjx6yi5ngj4lqk84axgfkojkydlh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Częstochowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948038</id>
    <redirect title="Ĉenstoĥovo" />
    <revision>
      <id>9413103</id>
      <timestamp>2026-06-25T10:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Częstochowa]] al [[Ĉenstoĥovo]]: la esperantigo estas sufiĉe pruvita</comment>
      <origin>9413103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="8l29dl68hgqqo281zlhu9t3sjo5ctl4" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Ĉenstoĥovo]]</text>
      <sha1>8l29dl68hgqqo281zlhu9t3sjo5ctl4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Częstochowa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>948039</id>
    <redirect title="Diskuto:Ĉenstoĥovo" />
    <revision>
      <id>9413105</id>
      <timestamp>2026-06-25T10:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Diskuto:Częstochowa]] al [[Diskuto:Ĉenstoĥovo]]: la esperantigo estas sufiĉe pruvita</comment>
      <origin>9413105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="4efp6p14kgumabtailmxzopkwtmq14f" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Diskuto:Ĉenstoĥovo]]</text>
      <sha1>4efp6p14kgumabtailmxzopkwtmq14f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aksu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948040</id>
    <revision>
      <id>9413156</id>
      <timestamp>2026-06-25T10:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>metropolo</comment>
      <origin>9413156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="605" sha1="nkpzzarwldppok0z93hzexunl0ctlqm" xml:space="preserve">{{informkesto urbo|bildo=苏碧怡商厦 - panoramio.jpg|regiono-ISO=CN|zomo=7}}
'''Aksu,''' aŭ ''Akesu'', laŭ [[simpligita ĉina skribo]] '''阿克苏市,''' laŭ [[tradicia ĉina skribo]] '''阿克蘇市,''' laŭ ujgure '''ئاقسۇ''' [aĥisĥi], [[pinjine]] '''Ākèsū''' estas [[prefektujo]] kaj distriktonivela [[metropolo]] en la [[provinco]] [[Ujgura Aŭtonoma Regiono Ŝinĝango]] en [[Ĉina Popola Respubliko]]. La [[loknomo]] laŭvorte signifas &quot;blanka akvo&quot; (tjurke) kaj estas uzata ankaŭ por la samnoma rivero.
[[Dosiero:阿克苏步行街.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Piediranta vojo}}]]</text>
      <sha1>nkpzzarwldppok0z93hzexunl0ctlqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Attila Sallustro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>948041</id>
    <revision>
      <id>9413190</id>
      <timestamp>2026-06-25T11:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' - {{prononco|ĝuZEpe kaVAna}} - estis [[paragvajo|paragvaja]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la  en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[Italio|italia]] [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1926]] k...&quot;</comment>
      <origin>9413190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="691" sha1="khcmdh0i4hyvvid043qxk1mtfey5um4" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' - {{prononco|ĝuZEpe kaVAna}} - estis [[paragvajo|paragvaja]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la  en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[Italio|italia]] [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1926]] kaj [[1937]]  (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Cavanna]] kaj [[Antonio Vojak]], ambaŭ [[1929]]-[[1935]]).

{{projektoj}}
{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Sallustro, A}}
[[Kategorio:Paragvajaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>khcmdh0i4hyvvid043qxk1mtfey5um4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9413191</id>
      <parentid>9413190</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T11:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9413191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="711" sha1="s2hr9gtaw5d0oeybeogy6duhugs327w" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''{{paĝonomo}}''' estis [[paragvajo|paragvaja]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 15-an de decembro 1908 en [[Asunciono]] kaj mortis en aĝo de 74 jaroj la 28-an de majo 1983 en [[Romo]]. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[Italio|italia]] [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1926]] kaj [[1937]]  (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Cavanna]] kaj [[Antonio Vojak]], ambaŭ [[1929]]-[[1935]]).

{{projektoj}}
{{ĝermo|italo}}

{{vivtempo|Sallustro, A}}
[[Kategorio:Paragvajaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>s2hr9gtaw5d0oeybeogy6duhugs327w</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>